ÊåöÜëáéï 4 ï

ÂéâëéïìÜèçìá 10ï
Ç Ýííïéá ôçò óõíáñôÞóçò
ÂéâëéïìÜèçìá 11ï
Ïé óõíáñôÞóåéò y = αx êáé y = αx + β
ÂéâëéïìÜèçìá 12ï
Ïé óõíáñôÞóåéò y = αx 2 , y = αx 2 + βx + γ , y =

α
x

Â

éïìÜèçì

10

á

ë
éâ

Ç Ýííïéá ôçò óõíÜñôçóçò

Tι είναι συνάρτηση;
Συνάρτηση είναι µια διαδικασία µε την οποία σε κάθε
τιµή της µεταβλητής x αντιστοιχίζεται µια µόνο τιµή της
µεταβλητής y.

Η ισότητα y = f ( x ) λέγεται εξίσωση της συνάρτησης. Η παράσταση f ( x )
είναι ο τύπος της συνάρτησης. Το x ονοµάζεται ανεξάρτητη µεταβλητή και το y
εξαρτηµένη µεταβλητή.
Παραδείγµατα σχετικά µε την διαδικασία αντιστοίχισης:
1. Αν σε κάθε αριθµό διάφορο του µηδενός αντιστοιχίσουµε τον αντίστροφό του έχουµε τη συνάρτηση y =

1
.
x

1
1
αντί για y = .
x
x
2. Αν σε κάθε αριθµό αντιστοιχίσουµε το τετράγωνο του
Μπορούµε να γράφουµε και f ( x ) =

τότε έχουµε τη συνάρτηση f ( x ) = x 2 .
Τι είναι τιµή της συνάρτησης;
Το αποτέλεσµα που προκύπτει όταν στον τύπο µιας
συνάρτησης θέσουµε όπου x κάποιο συγκεκριµένο αριθµό
κ, λέγεται τιµή της συνάρτησης όταν x είναι κ και συµβολίζεται µε f ( κ ) .
π.χ. Αν έχουµε την f ( x ) = 3x 2 − 2 . Η τιµή όταν x = 4 είναι

f ( 4 ) = 3·42 − 2 = 3·16 − 2 = 46 .

• Όσο περισσότερα σηµεία έχουµε στη διάθεσή µας τόσο πιο ακριβής θα είναι η γραφική παράσταση. y 0 ) ανήκει στην γραφική παράσταση µιας συνάρτησης f. Στο προηγούµενο παράδειγµα το σηµείο Κ ( 4. Η έννοια της συνάρτησης . f(x)) (–3. –2) (2. 0) (1. –54) (–2. 16) (3. x –3 –2 –1 0 1 2 3 y=f(x) –54 –16 –2 0 2 16 54 (0.-16) Πώς ελέγχουµε αν ένα σηµείο A ( x0 . –16) (–1. Βρίσκουµε την αριθµητική τιµή στο x0 δηλαδή το f (x0 ) .2) (-1. Tι είναι η γραφική παράσταση συνάρτησης. Πίνακας τιµών. Στην εύρεση των σηµείων µας διευκολύνει ο πίνακας τιµών. • Για να σχεδιάσουµε τη γραφική παράσταση µιας συνάρτησης βρίσκουµε µερικά από τα σηµεία της και στη συνέχεια τα ενώνουµε µε µια συνεχή γραµµή.16) (1.-2) (0. 46 ) είναι σηµείο της γραφικής παράστασης της f. Παράδειγµα: Να γίνει η γραφική παράσταση της f ( x ) = 2x 3 . Πρώτα κάνουµε τον πίνακα των τιµών. ∆ηλαδή τα σηµεία που εκφράζονται από τα ζεύγη της µορφής ( x. 2) (2. 54) (x.Συναρτήσεις 148.0) (-2. f ( x )) . Είναι το σύνολο των σηµείων του καρτεσιανού επιπέδου που έχουν τετµηµένη x και τεταγµένη f ( x ) .

f (0 )) . Ã(x 3. • Γενικά βρίσκουµε τα σηµεία της γραφικής παράστασης που έχουν τεταγµένη 0.χ. • Αν µια συνάρτηση δεν ορίζεται στο x = 0 τότε δεν θα τέµνει τον y΄y. π. Αυτό προκύπτει από την λύση της εξίσωσης f ( x ) = 0 . Β.Συναρτήσεις 149. f(0)) Αυτό το σηµείο θα έχει τετµηµένη 0. f( x2 )) (x3 )) B(x x Στο σχήµα βλέπουµε ότι κάποια συνάρτηση τέµνει τον x΄x σε τρία σηµεία Α. Πώς βρίσκουµε τα σηµεία που τέµνει η γραφική y A(x 1 . Αν f ( x 0 ) ≠ y0 τότε το Α δεν ανήκει στην γραφική παράσταση της f.1) δεν ανήκει στην γραφική παράσταση της f ( x ) = x 2 − 2x . f 2 . Λύση Η έννοια της συνάρτησης . Παράδειγµα Να βρεθούν τα σηµεία που η γραφική παράσταση της f ( x ) = ( x + 1)( x − 1)( x − 2 ) τέµνει τους άξονες x΄x και y΄y. f (0 ) = 4 ) . Πώς βρίσκουµε το σηµείο που τέµνει η γραφική παράσταση της f τον άξονα y΄y.χ. y (0. f(x 1 )) παράσταση της f τον άξονα x΄x. άρα τεταγµένη f (0 ) . x π. Το σηµείο είναι (0. Γ και τα τρία σηµεία έχουν τεταγµένη 0. ∆ηλαδή θα είναι f ( x1 ) = 0 και f ( x 2 ) = 0 και f ( x3 ) = 0 . Αν f ( x 0 ) = y0 τότε το Α ανήκει στην γραφική παράσταση της f. αφού f ( 2 ) = 22 − 2·2 = 0 ≠ 1 . Αν f ( x ) = x 2 + 5x + 4 τότε σηµείο που η γραφική της παράσταση τέµνει τον y΄y είναι το (0. Το σηµείο Β ( 2.

Πώς βρίσκουµε τα κοινά σηµεία των γραφικών παραστάσεων δύο συναρτήσεων y = f ( x ) και y = g ( x ) . Άρα θα είναι f ( α ) = g ( α ) . Γ ( 2. 0 ) . Παράδειγµα Να βρεθούν το κοινά σηµεία της f ( x ) = x 2 µε την g ( x ) = x Λύση y Λύνουµε την εξίσωση f ( x ) = g ( x ) x2 − x = 0 x ( x − 1) = 0 0 x´ y´ x x = 0 ή x =1. Λύνουµε την εξίσωση f ( x ) = 0 ή ( x + 1)( x − 1)( x − 2 ) = 0 x +1 = 0 ή x −1 = 0 ή x = 2 = 0 x = −1 ή x = 1 ή x = 2 .οπότε 0 x y´ g(x) θα είναι και y = g (α ) . Είναι f ( 0 ) = 1( −1)( −2 ) = 2 . Βλέπουµε f (0 ) = g (0 ) = 0 και f (1) = g (1) = 1 . Άρα τέµνει τον y΄y στο σηµείο (0. y ) αφού είναι σηµείο της γρα- y x´ f(x) φικής παράστασης της f έχει τεταγµένη y = f (α ) . 0 ) . Η έννοια της συνάρτησης . Το κοινό σηµείο A ( α. Άρα τα κοινά τους σηµεία είναι τα (0.Συναρτήσεις 150. B (1. 2) .1) . Για την εύρεση των κοινών σηµείων λύνουµε την εξίσωση f ( x ) = g ( x ) κι έτσι βρίσκουµε τις τετµηµένες των κοινών σηµείων τους. Άρα τα σηµεία είναι A ( −1. y) όµως και σηµείο της γραφικής παράστασης της g . 0 ) και (1. 0 ) . Είναι A(á.

2 Λύση S (3 ) = Εδώ η ανεξάρτητη µεταβλητή εκφράζεται µε το t. να βρεθεί το f (5 ) . 1 2 9α α3 = 2 2 Αν f (h ) = 3x 2 + 2h . 0 +1 Η τιµή της f στο 1 είναι f (1) = 13 − 8 7 =− .5 παίρνει τιµή y = 195 . Λύση f (5 ) = 3x 2 + 2·5 − 10 και f (5) = 3x 2 Η συνάρτηση f ( x ) = 2x 2 .8 . Να βρεθεί η τιµή της συνάρτησης όταν t = 3 .Συναρτήσεις Έστω f ( x ) = 151.10 . Να βρείτε τις τιµές της συνάρτησης όταν x = 0. x3 . 2 +1 3 Έστω S ( t ) = 1 2 αt . 1+1 2 Η τιµή της f στο 2 είναι f ( 2 ) = 23 − 8 0 = =0. Το x που εµφανίζεται στο τύπο είναι σταθερά. x +1 Λύση Η τιµή της f στο 0 είναι f (0 ) = 0−8 = −8 . x = 1 και x = 2 . Λύση Έχουµε: y = f ( x ) 195 = 2x 2 − 5 Η έννοια της συνάρτησης Ανεξάρτητη µεταβλητή είναι το h. .

∆ηλαδή είναι f (10 ) = 195 και f ( −10 ) = 195 . Έτσι αναζητούµε τα x για τα οποία η υπόρριζη παράσταση είναι µεγαλύτερη ή ίση του µηδενός. Για ποιές τιµές του x ορίζεται η συνάρτηση µε τύπο g ( x ) = 5 .1 . 7 ) θα ισχύει: f (1) = 7 3·15 + λ·1 = 7 λ=4 Η έννοια της συνάρτησης .10 ) . Λύση Αφού διέρχεται απο το A (1. 8 ) και B (1.x . Πράγµατι παίρνει την τιµή 195 όταν x = 10 ή x = −10 .Συναρτήσεις 152. 7 ) να βρείτε το λ. x-4 Λύση Παρατηρούµε ότι ο παρονοµαστής x − 4 µηδενίζεται όταν x = 4 . Για ποιές τιµές του x ορίζεται η f. Λύση Όχι γιατί το x = 1 απεικονίζεται στο 8 και στο 10. Άρα η f ορίζεται για x ≠ 4. Έχουµε τη συνάρτηση µε τύπο f ( x ) = 3x . Λύση Γνωρίζουµε ότι για να ορίζεται η α πρέπει α ≥ 0 . Άρα η g ορίζεται για τα x που είναι µικρότερα ή ίσα του 5. 2x 2 = 200 Αν η εξίσωση y = f ( x ) έχει λύση ως x 2 = 100 x = ±10 προς x τότε η f παίρνει την τιµή y. Αν η γραφική παράσταση της συνάρτησης f ( x ) = 3x5 + λx διέρχεται από το σηµείο A (1. Υπάρχει συνάρτηση που διέρχεται από τα σηµεία A (1. Πρέπει 5 − x ≥ 0 ή x ≤ 5 .

β. Σε ποιες περιοχές της ατµόσφαιρας η θερµοκρασία είναι υπο του µηδενός. Από τη γραφική παράσταση µιας συνάρτησεις παίρνουµε όλες τις πληροφορίες που µας ενδιαφέρουν. ε. • Αν και που µηδενίζεται. • Αν έχει ελάχιστη ή µέγιστη τιµή και ποια. γ. • Σε ποια διαστήµατα παίρνει θετικές ή αρνητικές τιµές. Σε ποιά σηµεία της ατµόσφαιρας η θερµοκρασία είναι µηδέν. Ποια είναι η ελάχιστη θερµοκρασία που παρατηρείται στην περιοχή της τροπόσφαιρας. 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 110 120 12 0 (Km) ÷éëéüìåôñá –20 –40 A –50 –54 –60 –70 –74 –80 B à Με την βοήθεια της παράστασης αυτής να απαντήσετε στα πιο κάτω ερωτήµατα: α. Η έννοια της συνάρτησης . • Αν σε κάποιο διάστηµα αυξάνει συνεχώς ή µειώνεται. èåñìüóöáéñá åóüóöáéñá óôñáôüóöáéñá 20 ôñïðüóöáéñá èåñìïêñáóßá Οι θερµοκρασία στα διάφορα στρώµατα της ατµόσφαιρας δεν µεταβάλλονται κανονικά όταν µεταβάλλεται το ύψος. Σε ποιό στρώµα της ατµόσφαιρας η θερµοκρασία αυξάνεται συνεχώς. Ποιά είναι η θερµοκρασία σε ύψος 10km.Συναρτήσεις 153. δ. Ποια είναι η ελάχιστη θερµοκρασία της ατµόσφαιρας σε ποιο ύψος παρατηρείται. Έχουµε µια συνάρτηση θ(h) που περιγράφει το φαινόµενο αυτό και έχει την παρακάτω γραφική παράσταση. Οι δύο µεταβλητές είναι το ύψος h και η θερµοκρασία θ. στ.

Άρα η θερµοκρασία στο 10Km είναι –50. στ. Γράφουµε h (10 ) = −50 . Το τρίγωνο Α∆Β είναι ορθογώνιο (∆ = 90 ) . Να εκφράσετε το εµβαδόν του ως συνάρτηση του x β. ε. Από την γραφική παράσταση βλέπουµε ότι το σηµείο Γ είναι αυτό που έχει την πιο µικρή τεταγµένη. Λύση BΓ·Α∆ η πλευρά 2 ΒΓ είναι x. Φέρνουµε κάθετη στον x΄x στο σηµείο 10 και βλέπουµε ότι τέµνει τον y΄y στο –50. Το προβάλλουµε στον x΄x και βρίσκουµε το ύψος h = 90 . Συνεχής αύξηση παρατηρείται µόνο στην στρατόσφαιρα. Το προβάλλουµε στον y΄y και βρίσκουµε την ελάχιστη θερµοκρασία h (90 ) = −74 . δ. Λύση Στον x΄x είναι οι τιµές του ύψους και στον y΄y οι τιµές της θερµοκρασίας. γ. Η θ παίρνει αρνητικές τιµές όταν το ύψος h είναι: 2 < h < 45 και όταν 57 < h < 110 . h = 112 . Θεωρούµε ισόπλευρο τρίγωνο ΑΒΓ. 4 2 4 4 Έκφραση ενός µεγέθους y ως συνάρτηση ενός άλλου µεγέθους x. α. Τονίζουµε τα σηµεία της γραφικής παράστασης που είναι κάτω από τον x΄x και εντοπίζουµε τις τετµηµένες αυτών των σηµείων. Η θερµοκρασία είναι 0 στις τετµηµένες των σηµείων που η γραφική παράσταση τέµνει τον x΄x. β. Να βρείτε την πλευρά ισόπλευρου τριγώνου αν γνωρίζετε ότι έχει εµβαδόν E = 25 3 . ( x > 0) Η έννοια της συνάρτησης . Πρέπει να εκφράσουµε το Α∆ συναρτήσει του Έστω Α∆ το ύψος του ΑΒΓ τότε: E = x.Συναρτήσεις 154. Κι αυτά είναι h = 2. Αν η πλευρά του είναι x α. Η περιοχή της τροπόσφαιρας είναι µεταξύ του 0 και 18Km και σ’αυτό το διάστηµα το σηµείο Β έχει τη µικρότερη τεταγµένη y = −54 . Από το πυθαγόρειο θεώρηµα έχουµε: 2 Β∆ x ΑΒ2 = + Α∆2 ή x 2 =   + A∆2 ή 2 2 0 Α∆2 = x 2 − A∆ = x2 4 Α∆2 = 4x 2 − x 2 4 Α∆2 = 3x 2 4 3x 2 3x 2 3 x2 3 = = = x. h = 57.

–4 α. 2 ) και B (1. Στο διπλανό σχήµα φαίνεται η γραφική παράσταση µια συνάρτηση f. δ. β. γ. Να συµπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα τιµών. 4. Έχουµε την συνάρτηση f ( x ) = −3x 2 + 1 . Ποια είναι τα κοινά σηµεία των συναρτήσεων 6. Να κάνετε την γραφική της παράσταση. α. –2 2 4 x –3 3.Συναρτήσεις 155. Σε ποια σηµεία τέµνει τον x΄x. Να εξετάσετε αν έχει ελάχιστη τιµή. Η γραφική παράσταση την συνάρτησης f ( x ) = 3x 2 − 2x − 1 α. −3) µπορεί να είναι γραφική παράσταση συνάρτησης. Παίρνει η συνάρτηση την τιµή – 4. y = x 2 και y = 2 − x . Μια καµπύλη που διέρχεται από τα σηµεία A (1. Πόσες φορές η συνάρτηση παίρνει την τιµή – 2. Σε ποια σηµεία τέµνει τον y΄y.5) να βρείτε το α. Η έννοια της συνάρτησης . 1. y 2. 5. Αν η συνάρτηση f ( x ) = 2x 3 − αx διέρχεται από το σηµείο A ( −1. Να λύσετε την εξίσωση f ( x ) = 0 β. β.

Η έννοια της συνάρτησης . K (3) . Πώς ερµηνεύεται τις προϋγούµενες τιµές. Να βρείτε τις τιµές K (1) . 7. χρόνια δίνονται από τον τύπο K ( x ) = x 3 − 4x εκατοµµύρια €. K ( 2 ) . Τα κέρδη µιας επιχείρησης σε x.Συναρτήσεις 156.

Η έννοια της συνάρτησης –1 3 2 –2 2 4 5 . Αν η f ( x ) έχει ελάχιστη τιµή το 3 τότε η f ( x ) = 2 είναι αδύνατη. Υπάρχει συνάρτηση που η γραφική της παράσταση διέρχεται από τα σηµεία A (3. β.Συναρτήσεις 157. Η f ( x ) = x ( x − 1)( x − 2 )( x − 3) τέµνει τον x΄x σε 4 σηµεία. Αν f ( x ) ≠ g ( x ) για κάθε πραγµατικό αριθµό x τότε οι γραφικές παραστάσεις των συναρτήσεων δεν τέµνονται. ε. γ. ∆ (1. 7 ) δ. B ( −3. δ. 2003) . Ερώτηση 1 Χαρακτηρίστε µε σωστό ή λάθος τις προτάσεις που ακολουθούν: α. Ερώτηση 2 α. Αν f ( x ) = 3x − 8 τότε f ( 2 ) = 2 β. f ( x ) = x 8 + 31x 7 + 42x + 1821x διέρχεται από την αρχή των αξόνων. α. γ. Να βρείτε την ελάχιστη και την µέγιστη τιµή της.5) . f ( 2 ) . f (5 ) β. 7 ) . Υπάρχει συνάρτηση που τέµνει τον y΄y σε δύο σηµεία. Να βρείτε τις παρακάτω τιµές f ( 0 ) . 0 ) . Υπάρχει συνάρτηση που η γραφική της παράσταση διέρχεται από τα Γ (1. Άσκηση 1 Στο διπλανό σχήµα είναι η γραφική παράσταση της συνάρτησης f. Αν f ( x ) = x 3 − 5x + 2003 τότε η γραφική παράσταση της f τέµνει τον y΄y στο σηµείο (0. f ( −1) .

Να βρείτε που τέµνει τον y΄y.10 ) να βρείτε την τιµή του λ. Άσκηση 2 ∆ίνεται η συνάρτηση µε τύπο f ( x ) x 2 − 4x + 3 α. β. Να δείξετε ότι f ( −1) = f (5 ) . γ. Να βρείτε που τέµνει τον x΄x. Για ποια x η f παίρνει µόνο θετικές τιµές.Συναρτήσεις 158. Η έννοια της συνάρτησης . Άσκηση 3 Αν η γραφική παράσταση της f ( x ) = x 3 − λx 2 + 2λx − 1 διέρχεται από το σηµείο A ( −1. γ.

x είναι ανάλογα. . • Γεωµετρικά σηµαίνει ότι η εφαπτοµένη της γωνίας ω που σχηµατίζει η ευθεία µε τον x΄x είναι ίση µε α. 0 ) . Αυτό σηµαίνει ότι x τα ποσά y. y) Ë ù O K (x.προκύπτει y = α . y) M(x. y (0.αφού είναι ευθεία µας αρκούν δύο σηµεία. éïìÜèçì 11 á ë éâ Ïé óõíáñôÞóåéò y=áx êáé y = áx + â Τι πρέπει να γνωρίζουµε για την συνάρτηση y = αx . Το ένα όµως (το προφανές) είναι το Ο (0. Η εξίσωση y = 0 δηλώνει τα σηµεία που έχουν σταθερή τεταγµένη 0 και τετµηµένη οποιοδήποτε αριθµό x και αυτά είναι τα σηµεία του άξονα x΄x. 0 ) . 0) x • Από την y = αx για x ≠ 0 . • Για να σχεδιάσουµε την y = αx . • Η y = αx έχει γραφική παράσταση που είναι ευθεία και διέρχεται από την αρχή των αξόνων Ο (0. Αν α < 0 η γωνία ω είναι αµβλεία. ∆ηλαδή ο x y είναι σταθερός και ίσος µε α. Αν α = 0 έχουµε y = 0x ή y = 0 . λόγος εφω = ΜΚ ΟΛ y  = = ΟΚ ΟΚ x   εφω = α y α=  x  Ο χαρακτηριστικός αριθµός α λέγεται συντελεστής διεύθυνσης της y = αx Αν α > 0 η γωνία ω είναι οξεία. οπότε θέλουµε άλλο ένα σηµείο.

β ) (O. Αυτές δεν είναι συναρτήσεις και δεν ανάγονται στους τύπους y = αx ή y = αx + β .π.β ) . Βρίσκουµε x = − β α  −β  Άρα τέµνει τον άξονα x΄x σηµείο  . • Για να την σχεδιάσουµε µας αρκούν δύο σηµεία αφού είναι ευθεία. Είναι εφω = α y= O ù áx áx y=ù + â • Η γραφική της παράσταση είναι ευθεία παράλληλη στην y = αx . y=â O 3 1 y=3 O y = –2 y=1 –2 Τι γνωρίζετε για τις ευθείες που είναι κάθετες στον άξονα x΄x. Τα σηµεία της ευθείας x = 3 αντιστοιχίζονται σε άπειρα y.  α  • Αν α = 0 τότε η y = αx + β γίνεται y = α·0 + β y=β Η εξίσωση y = β εκφράζει το σύνολο των σηµείων µε σταθερή τεταγµένη β. Τί πρέπει να γνωρίζουµε για την y = αx + β . Άρα στο σηµείο (0. Λύνουµε την εξίσωση αx + β = 0 . • Το άξονα y΄y τον τέµνει στο σηµείο µε τεταγµένη y = α·0 + β = β .Συναρτήσεις 160. 0  .χ. που είναι ευθεία παράλληλη στον x΄x και διέρχεται απο το (0. â) • Τον άξονα x΄x τον τέµνει στο σηµείο µε τεταγµένη y = 0 . Η συνάρτηση y = αx και y = αx + β µε γραφική παράσταση ευθεία .

(ε 2 ) ταυτίζονται. Στην ευθεία µε εξίσωση y = αx + β . 4. Μάθαµε ότι ισούται µε την εφαπτοµένη της γωνίας που σχηµατίζει η ευθεία µε τον x΄x. 2. * Στην περίπτωση που εκτός από α = γ είναι και β = δ τότε οι (ε1 ) . Είναι η εξίσωση αx + βy = γ µε α ≠ 0 ή β ≠ 0 . 3. Αν β ≠ 0 από την εξίσωση αx + βy = γ έχουµε: βy = −αx + γ αx + γ y=− β α γ y=− x+ β β που θα είναι ευθεία της µορφής y΄ = α΄x + β΄ που µας είναι ήδη γνωστή. Αν β = 0 η αx + βy = γ γίνεται αx = γ γ x= α που είναι ευθεία (όχι συνάρτηση) κάθετη στον x΄x στο γ  σηµείο  . α  1. που ονοµάζεται και συντελεστής διεύθυνσης της ευθείας) καθορίζει την διεύθυνση της. x = λ (ε 2 ) επίσης είναι παράλληλες.∆ύο ευθείες της µορφής y = αx + β (ε1 ) y = γx + δ (ε 2 ) είναι παράλληλες αν και µόνο αν α = γ . Ο αριθµός α (συντελεστής του x. ∆ύο ευθείες της µορφής x = k (ε1 ) . Υπάρχει γενική εξίσωση ευθείας που περιλαµβάνει όλες τις ευθείες του επιπέδου (ακόµα και τις κάθετες στον x΄x). Η συνάρτηση y = αx και y = αx + β µε γραφική παράσταση ευθεία . ∆ύο ευθείες της µορφής y = β. y = γ είναι παράλληλες .Συναρτήσεις 161. 0  .

8 ) . Λύση Η ζητούµενη ευθεία θα είναι της µορφής y = αx + β . Να βρείτε ποιες από τις παρακάτω ευθείες είναι παράλληλες. 2 2y = 6x − 7 ή y = 6x 7 7 − ή y = 3x − 2 2 2 Άρα η (ε 7 ) είναι παράλληλη στην (ε 2 ) y = 3x + 1 .Συναρτήσεις 162.2y + 7 = 0 (ε 8 ) x = 1 (ε 3 ) y = 1 (ε 6 ) x = 8 (ε9 ) y = 4x + 1 Λύση Αρχικά είναι (ε 3 ) // (ε 4 ) αφού είναι παράλληλες στον x΄x. Η (ε 5 ) γράφεται : Η (ε1 ) είναι y = Η (ε 7 ) είναι 2y = x + 7 ή y = x+7 1 7 ή y= x+ 2 2 2 1 x .6x + 7 = 0 (ε 2 ) y = 3x + 1 (ε5 ) x . Επίσης είναι (ε 6 ) // (ε8 ) αφού είναι παράλληλες στον y΄y. Επειδή είναι παράλληλη στην y = −5x + 4 θα είναι α = −5 . (ε1 ) y = x 2 (ε 4 ) y = 3 (ε7 ) 2y .8) θα ισχύει: Η συνάρτηση y = αx και y = αx + β µε γραφική παράσταση ευθεία . Οπότε η ευθεία είναι η y = −5x + β . Αφού διέρχεται από το Α (3. Να βρεθεί εξίσωση ευθείας που είναι παράλληλη στην y = -5x + 4 και διέρχεται από το σηµείο A ( 3. Άρα η (ε 5 ) // (ε1 ) .

Για να ελέγξουµε αν 3 σηµεία Α. 5 ) .5λ ) x + 3 (ε1 ) και y = -6x + λ .2 ειναι παράλληλες. -6 ) είναι συνευθειακά. Β. Β ( 4. 2 Να βρεθεί ο λ ώστε οι ευθείες y = ( λ .11) .Συναρτήσεις 163. Ελέγχουµε αν το σηµείο Γ ( 0. Συνεπώς η ευθεία είναι η y = 3x − 1 . Να βρεθεί εξίσωση της ευθείας που διέρχεται από τα σηµεία Α ( 2. Β. ∆ (-2. -1) . –7) οµοίως έχουµε : −6 = 3 ( −2 ) − 1 ή − 6 = −1 άρα το ∆ δεν ανήκει στην ΑΒ. Β. Από την άσκηση (3) βρήκαµε ότι η ευθεία έχει εξίσωση y = 3x − 1 . Για το σηµείο ∆ ( −2. Λύση Βρίσκουµε την ευθεία που ορίζουν τα σηµεία Α. Β (4. Τα σηµεία Α.11) . Αφαιρούµε κατά µέλη (1) – (2) και έχουµε: 5 − 11 = 2α − 4α ή − 6 = −2α ή α = 3 Η (1) για α = 3 δίνει 5 = 2·3 + β ή β = −1 . 1) Ä(–6. 11) 5 ευθεία. Γ (0. Λύση Πρέπει: 5 ± 1 3 λ2 − 5λ = −6 ή λ2 − 5λ + 6 = 0 ή λ = = 2 2 Η συνάρτηση y = αx και y = αx + β µε γραφική παράσταση ευθεία (ε 2 ) . −6 ) A(2. Βρίσκουµε την ευθεία που ορίζουν τα 2 από αυτά και στη συνέχεια ελέγχουµε αν και το τρίτο σηµείο είναι σηµείο της ευθείας.5) θα ισχύει 5 = 2α + β (1) Αφού διέρχεται από το Β ( 4. Θέτουµε όπου x = 0 και y = −1 και έχουµε : −1 = 3·0 − 1 ή − 1 = −1 Άρα οι συντεταγµένες του Γ επαληθεύουν την εξίσωση της ευθείας και συνεπώς το Γ ανήκει στην ευθεία ΑΒ. ∆ηλαδή αν οι συντεταγµένες του επαληθεύουν την εξίσωση της ευθείας που βρήκαµε.11) θα ισχύει 11 = 4α + β (2) Λύνουµε το σύστηµα των (1). 5 ) . (2). -1) ανήκει στην B(4. Γ είναι συνευθειακά. Να εξετάσετε ποια από τα σηµεία Α ( 2. Λύση Η ευθεία θα έχει εξίσωση y = αx + β . 8 = −5 ⋅ 3 + β ή β = 8 + 15 ή β = 23 Άρα η ευθεία είναι η y = −5x + 23 . Γ είναι συνευθειακά. Αφού διέρχεται από το Α ( 2. 5) Ã(0.

4. Να εξετάσετε ποια από τα σηµεία Α (1. Γ ( 4.1) . Η συνάρτηση y = αx και y = αx + β µε γραφική παράσταση ευθεία (ε 2 ) . Να βρεθεί εξίσωση της ευθείας που διέρχεται από τα σηµεία Α ( 2.Να βρείτε ποιες από τις παρακάτω ευθείες είναι παράλληλες. 1. 7 ) είναι συνευ- θειακά.3). Β ( 2. 0 ) . ∆ (1.5) . 3.Συναρτήσεις 164.8 ) . Β ( 4. 5.11) . Να βρεθεί εξίσωση ευθείας που είναι παράλληλη στην y = −5x + 4 και διέρχεται από το σηµείο A (3. Να βρεθεί ο λ ώστε οι ευθείες y = ( λ 2 − 4λ ) x +10 (ε1 ) και y = −3x + 7λ − 1 ειναι παράλληλες. (ε1 ) y = x 4 (ε 4 ) y = 3 (ε 7 ) 3y − 9x = 0 (ε 2 ) y = 3x + 10 (ε5 ) 4x − 8y − 3 = 0 (ε8 ) x = 7 (ε3 ) y = −5 (ε 6 ) x = 1960 (ε9 ) y = 4x − 43 2.

3) . Ερώτηση 2 Τι µορφή έχουν οι ευθείες που διέρχονται απο την αρχή των αξόνων. Άσκηση 1 Να βρεθεί εξίσωση ευθείας που είναι παράλληλη στην 3x − 6y = 4 και διέρχεται από το σηµείο A ( −1. Άσκηση 2 Να βρεθεί εξίσωση της ευθείας που διέρχεται από τα σηµεία A (1.Συναρτήσεις 165. −3) . Άσκηση 3 Να βρεθεί ο λ ώστε οι ευθείες µε εξισώσεις : y = ( λ2 + 3λ ) x − 6 και y = 4x + 2λ − 1 να είναι παράλληλες. Ερώτηση 1 Ποια είναι η γενική µορφή της εξίσωσης ευθείας. 4 ) . B (1. Η συνάρτηση y = αx και y = αx + β µε γραφική παράσταση ευθεία .

.

α ≠ 0 . • Έχει άξονα συµµετρίας την ευθεία x = 0 (δηλαδή τον y΄y). O X Αν α < 0 • Παρουσιάζει µέγιστο για x = 0 το f (0 ) = 0 • Η γραφική της παράσταση βρίσκεται κάτω από τον x΄x. • Έχει άξονα συµµετρίας την ευθεία x = 0 (δηλαδή τον y΄y). • Η γραφική της παράσταση είναι µια καµπύλη που ονοµάζεται παραβολή. éïìÜèçì 12 Ïé óõíáñôÞóåéò y = áx2 . y = á x á ë éâ Τι γνωρίζετε για την συνάρτηση f ( x ) = αx 2 . 0 ) . Αλλά η θέση της στο σύστηµα αξόνων είναι διαφορετική. • Η κορυφή της παραβολής είναι O (0. Είναι επίσης µια παραβολή όµοια µε την y = αx 2 . Τι γνωρίζετε για την τετραγωνική συνάρτηση O f ( x ) = αx 2 + βx + γ µε α ≠ 0 . Η κορυφή της παραβολής είναι το σηµείο Ο΄ µε συντεταγ∆   β  β  µένες  − . • Λέµε ότι η κορυφή την παραβολής είναι το O (0. Οι συντεταγµένες της κο2α 2α 4α     . Αν α > 0 • Παρουσιάζει ελάχιστο για x = 0 το f (0 ) = 0 y y = x2 • Η γραφική παράσταση βρίσκεται πάνω από τον x΄x. y = áx2+âx+ã. f  −  = −  . 0 ) .

1 σχ. 4 Παραβολή . Ä<0 Ä>0 Ä=0 O´ O´ O´ σχ. 2 σχ. 2α 4α   Παράδειγµα γραφικών παραστάσεων µε α > 0 . 6 . ρυφής µας πληροφορούν για το ελάχιστο η το µέγιστο της συνάρτησης.Συναρτήσεις 168. Παραδείγµατα γραφικών παραστάy = f −  = − 2α 4α   σεων µε α < 0 . 5 σχ. Αν α > 0 Η συνάρτηση έχει ελαχιστο στο x = − β το οποίο είναι: 2α ∆  β  y = f −  = − .Υπερβολή σχ. 3 Αν α < 0 Η συνάρτηση έχει µέγιστο στο x 0 = − β το οποίο είναι 2α ∆  β  . O´ Ä=0 Ä>0 Ä<0 O´ O´ σχ.

Συναρτήσεις 169. 6 είναι ∆ < 0 . 1 και στο σχ. Ä . Αφού η γραφική παράσταση δεν τέµνει τον άξονα x΄x. 3 και στο σχ. 2 και στο σχ. • Η παραβολή y = αx 2 + βx + γ έχει άξονα συµµετρίας την â x 2á B A β . Β΄ είναι συµµετρικά ως προς την ευθεία x = − B´ A´ â 2á ευθεία x = − O´  â . 4 είναι ∆ > 0 . Αφού η γραφική παράσταση τέµνει τον άξονα x΄x σε δύο σηµεία. Στο σχ. Α΄ και Β. α. Αφού η γραφική παράσταση εφάπτεται στον άξονα x΄x σ’ ένα σηµείο. Στο σχ. 2α Τα σηµεία Α. γ. 5 είναι ∆ = 0 . β. Στο σχ.

y παριστάνουν τιµές δύο αντιστρόφως ανάλογων ποσών. f ( 0 ) = γ ) . y á<0 x o y á x • Οι καµπύλες πλησιάζουν τους άξονες x΄x και y΄y απεριόριστα χωρίς να τους τέµνουν. α ονοµάζεται υπερβολή x και οι δύο καµπύλες που την αποτελούν κλάδοι της υπερβολής.Υπερβολή . 2α • Η παραβολή f ( x ) = αx 2 + βx + γ τέµνει τον άξονα y΄y στο σηµείο ( 0. • Αν η διακρίνουσα ∆ = β 2 − 4αγ = 0 τότε η παραβολή á>0 εφάπτεται στον x΄x σ’ ένα σηµείο µε τετµηµένη x = − o y Τι γνωρίζετε για τη συνάρτηση f ( x ) = á x β . Ο άξονας x΄x ονοµάζεται οριζόντια ασύµπτωτη και ο άξονας y΄y ονοµάζεται κατακόρυφη ασύµπτωτη. x x • Τα x. Η γραφική παράσταση της y = Παραβολή . 2α α α ήy= . • Αν η διακρίνουσα ∆ = β 2 − 4αγ είναι θετική τότε η παραβολή τέµνει τον x΄x σε δύο σηµεία που είναι οι ρίζες (λύσεις) της εξίσωσης f ( x ) = 0 . 2á 4á  β .

4 1 O´ 1 3 . Να σχεδιάσετε τη γραφική παράσταση της παραβολής y = x 2 + x + 1 . 4   2  2 3 . Λύση α΄ τρόπος Με την βοήθεια του πίνακα τιµών β΄ τρόπος Ποιοτικά x −3 −2 −1 0 1 2 3 y 7 3 1 1 3 7 3 7 3 -3 -2 -1 1 2 Γνωρίζουµε ότι είναι παραβολή. − ∆  άρα 4α   2α  1 − ( −3 )   1 Ο΄  − .Συναρτήσεις 170.  = − . . Είναι ∆ = β 2 − 4αγ = 12 − 4 ⋅ 1 ⋅ 1 = −3 y Η κορυφή Ο΄ έχει συντεταγµένες Ο΄  − β .

Για x = 0 είναι y = 1.Υπερβολή . Παραβολή . Έχει άξονα συµµετρίας την ευθεία x = 1 . 2 4 x Επειδή α = 1 παρουσιάζει ελάχιστο .Επειδή ∆ = −3 < 0 δεν έχει ρίζες και συνεπώς 2 δεν τέµνει τον άξονα x΄x.

y = x 2 − 5x 4. 3Α . Ν’ αντιστοιχίσετε τις παραβολές: 2. 2  Λύση Οι παραβολές είναι της µορφής y = αx 2 και έχουν κορυφή το Ο(0. Γ  − 2 . y ) και B (8. 1  Γ  . 0 ) . 2 4    Μια δορυφορική κεραία έχει διάµετρο ΑΒ = 16m . 4∆ και Α  . Γ  2 . Για το σηµείο Α: 1 = α ⋅ 22 ή α = 1 . οπότε Α ( −8. 1 . ∆ ( 0. 4 Άρα η παραβολή που διέρχεται από το Α είναι y = Παραβολή . 2 Το Α είναι σηµείο της παραβολής άρα Είναι AΡ = ΡΒ = 1 1 2 ( −8 ) = ⋅ 64 = 16 . 4 . 0).     .  . Β ( 0. Β από το έδαφος που θεωρεί4 ται ο x΄x. 5 A . 2Β .Συναρτήσεις 171. 4  .  Λύση  −3 −13   5 −25  Είναι 1Γ . y= Να βρείτε τις εξισώσεις των παραβολών του διπλανού σχήµατος. ∆ που είναι οι κορυφές τους και να συµπληρώσετε τα κενά. −4 ) . Β. Η καµπύλη ΑΟΒ είναι τόξο παραβολής µε εξίσωση y = 1 2 x . y = x 2 + 3x − 1 µε τα σηµεία Α. Αν γνωρίζετε ότι το A ( 2. Γ. Πόσο απέχουν τα Α.Υπερβολή 1 2 x . y = 3x 2 − 4 3. y ) . 2   3  . B ( 0. B (1. 1) . 4 4 Το ύψος του σηµείου Α από το έδαφος είναι 16m όπως και του Β λόγω συµµετρίας. 1) . − 4 ) . y = −5x 2 1. Λύση 16 .

Συναρτήσεις 172. Οµοίως για το σηµείο Β βρίσκουµε την y = x 2 και για το σηµείο Γ την y = 4x 2 . αφού α = −1 παρουσιάζει µέγιστο όταν x = − Να σχεδιάσετε τις γραφικές παραστάσεις των συναρτήσεων f ( x ) = g (x ) = − 1 . β.α. Αν AZ = x να εκφράσετε το εµβαδόν Ε σαν συνάρτηση του x. Ã 45o Ä E 45o Λύση A α. θα χτίσουµε σπίτι σχήµατος ορθογωνίου Α∆ΕΖ όπως φαίνεται στο σχήµα. x Λύση x −3 −2 −1 1 1 2 3 f (x) − 1 3 − 1 2 −1 1 3 1 2 1 3 x −3 −2 −1 1 1 2 3 g (x) 1 3 1 2 1 −1 3 1 2 − − 1 3 Παραβολή . 2α 2 ( −1) Συνεπώς µέγιστο εµβαδόν θα έχουµε όταν ΑΖ = 10 και Α∆ = 20 − 10 = 10 δηλαδή όταν το ορθογώνιο είναι τετράγωνο. β. Συνεπώς E = E ( x ) = x ( 20 − x ) . Η συνάρτηση E ( x ) = x ( 20 − x ) = 20x − x 2 = − x 2 + 20x .Υπερβολή 1 και x . Είναι τετραγωνική και β 20 =− = 10 . Το εµβαδόν είναι: E = A∆ ⋅ ΑΖ όµως ΑΖ = ∆Ε = Γ∆ = x . Να βρείτε για ποια τιµή του x το εµβαδόν Α∆ΕΖ γίνεται µέγιστο. διότι: 2 1 1 = α⋅  ή α = 4 2 Σε οικόπεδο που έχει σχήµα ισοσκελούς ορθογωνίου τριγώνου µε κάθετη πλευρά 20m. οπότε: 45o x Z 45o B Α∆ = ΑΓ − Γ∆ = 20 − x .

1) τάµε µόνο το τµήµα της µε τετµηµένες x ≤ 1 . για 1 ≤ x ≤ 0 (3) y= 1 .Υπερβολή x x . παράσταση της y = x και διατηρούµε µόνο y τα σηµεία µε 0 ≤ x < 1 1 (1. 1) 0 1 Από τη γραφική παράσταση της y = 1 κρατάµε το τµήµα της x µε τα σηµεία που έχουν τετµηµένες x µε x ≥ 1 . “Ο κύκλος δείχνει ότι το σηµείο δεν ανήκει στην γραφική πα ράσταση. y (1. 1) 1 Παραβολή .Συναρτήσεις 173. για x < −1 (1) x y = x . 1 -1 Κάνουµε την γραφ. για 0 ≤ x ≤ 1 y = − x . Να σχεδιάσετε τις γραφικές παραστάσεις των συναρτήσεων: y=− 1 . Κάνουµε την γραφική παράσταση της (2) y = − x και κρατάµε µόνο το τµήµα που τα σηµεία έχουν τετµηµένες x µε : −1 ≤ x < 0 . για 1 ≤ x x (2) (4) Λύση Σχεδιάζουµε τη γραφική παράσταση της (1) y = − 1 και κραx (-1.

Αν ενώσουµε τις προηγούµενες γραφικές παραστάσεις έχουµε την καµπυλή: Αυτή η γραµµή είναι γραφική παράσταση της συνάρτησης µε τους εξής τύπους : • y=− 1 . 1  .Συναρτήσεις 174. x Συνήθως τη γράφουµε ως εξής:  1 − x . x x < −1 −1 ≤ x < 0 0 ≤ x <1 x >1 Παραβολή .  − x .Υπερβολή 1≤ x < 0 x >1 . • y = x . 0 ≤ x <1 • y= 1 . f (x ) =  x . x < −1 x • y = −x .

3. Να βρείτε την εξίσωση της ευθείας που διέρχεται από τα σηµεία Α (1. Να κάνετε τη γραφική παράσταση της συνάρτησης f µε f ( x ) = − x 2 + 4x − 3 . Να κάνετε τη γραφική παράσταση της συνάρτησης f µε f ( x ) = −10 . Να βρείτε την εξίσωση της ευθείας που διέρχεται από το A ( −2. y 0 -2 y x (1) y x 0 (1.Υπερβολή (1. 1) 0 x . -1) Παραβολή . Να βρείτε τις συναρτήσεις που έχουν τις παρακάτω γραφικές παραστάσεις. 5. 4.Συναρτήσεις 175. B (3. 1. Για ποιες τιµές του λ οι ευθείες µε εξισώσεις y = ( λ2 + 2λ ) x − 3 και y = 3x − 5 είναι παράλληλες. 2). Να βρείτε την εξίσωση της ευθείας που διέρχεται από την αρχή Ο των αξόνων και είναι παράλληλη στην ευθεία y = 3x + 10 . − 1) . − 1) και είναι παράλληλη στην ευθεία 2x − 5y = 4 . 2. x 7. 6.

9. υπερβολής ή τίποτα από τα προηγούµενα. Να δείξετε ότι f (1 + α ) = f (1 − α ) .Συναρτήσεις 176. x 2 + y 2 = 100 8. γ. y − 8 = 0 3. Ποιο είναι το ελάχιστο της f. ∆ίνεται η f µε f ( x ) = x 2 − 2x + 11 . Ερώτηση 1 Θα δείτε παρακάτω 8 εξισώσεις. Να χαρακτηρίσετε την κάθε µία αν είναι εξισώσεις ευθείας. xy = 12 . y = 7 . Να βρείτε τα κοινά σηµεία των συναρτήσεων y= 1 και y = x . 8. x 3 − 2x + 1 = y Άσκηση 1 Να σχεδιάσετε τις γραφικές παραστάσεις των συναρτήσεων: f ( x ) = x 2 − 5x + 6 Παραβολή . Ποια είναι η λύση της ανίσωσης f ( x ) > 0 . Στο διπλανό σχήµα φαίνεται η γραφική παράσταση µιας συνάρτησης f. α. παραβολής. 1. x 2 + y + 4 = 0 6. 3x − 5y + 1 = 0 5. x ≠ 0 7. x≠0 x 2. x 10. β. 3x 2 − 5x = y 4.Υπερβολή . Ποιο είναι το µέγιστο της f.

β. Να βρεθεί εξίσωση ευθείας (ε) που διέρχεται από σηµείο Α (2. Τη χρονική στιγµή κατά την οποία το δεξαµενόπλοιο και η δεξαµενή θα έχουν την ίδια ποσότητα πετρελαίου. Oy.Υπερβολή . Αν ∆ είναι η ποσότητα του πετρελαίου που έχει το δεξαµενόπλοιο µετά από t λεπτά και Α είναι η ποσότητα του πετρελαίου που έχει η δεξαµενή µετά από t λεπτά. Άσκηση 3 Ένα δεξαµενόπλοιο έχει 5. Τον τύπο της συνάρτησης Α (t). Τον τύπο της συνάρτησης ∆ (t).000 τόνους πετρέλαιο. β.000 τόνους µε ρυθµό 20 τόνους το λεπτό. Παραβολή . Να βρείτε τα παρακάτω: α. Πόσο χρόνο θα διαρκέσει η µετάγγιση. Αδειάζει το φορτίο του σε δεξαµενή που έχει ήδη 1. Στη συνέχεια να βρείτε το εµβαδόν του τριγώνου που σχηµατίζεται από την προηγούµενη ευθεία (ε) και τους ηµιάξονες Ox. δ.Συναρτήσεις 177. γ. 3) και είναι παράλληλη στην y = −2x . g (x ) = x2 + 4 h ( x ) = 3 ( x − 1) + 5 2 Άσκηση 2 α.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful