Parathënie e librit REFLEKSIONE SOCIOLOGJIKE MBI SHTETIN Pjesa e parë e librit në fa t është një grupim sh rimesh që adreson përvojat

e ndërtimit të iteteve dhe në përgjithësi të procesit të tranzicionit, i cili si urse edhe shoqëritë tjera t ala nga ndi imi dhe referencat ideologji e të shoqërisë socialiste, hasën në vështirësi të ll t të vetë. Këto vështirësi në instalimin e demo racisë dhe ndërtimit të apaciteteve shtetëro tin e Kosovës, ujtojë që ishin specifi e edhe për sh a se siç dihet shtetësia e Kosovës ësh rast sui generis, që nën upton një proces pa ëz më specifi u involvimi I dorës së fa torit ndër ombëtar, apo thënë me gjuhën sociologji e, fa torit globalist ishte dhe mbetet fa torë determinues I gjitha proceseve zhvillimore në ndërtimin e apaciteteve rreth shtetënde rtimit të Kosovës si vend I ri demo rati . Dilemat dhe dis urset që ishin prezent gjatë periudhës (siç e am quajtur unë të jo violencës) së viteve -90-ta, se a duhet më parë me ndë apacitetet dhe institucionet demo rati e apo duhet me instalua sistemin e demo racisë liberale, pas vitit 1999, pra pas intervenimit të NATO-s në Kosovë filluan të marri n një ahe tjetër. Në fa t me ndihmën e bash ësisë ndër ombëtare apo më mirë me thënë administratës së UNMIK-ut, të EULEX-t, u promovua ideja e ndërtimit të apaciteteve dhe institucioneve demo rati e, që gjithsesi shlirë mund të thuhet nu ishte edhe bash ide e qëlluar, edhe me vetë fa t in se u anash aluan dhe nu u shfrytëzuan sa duhet resurset njerëzore të vendorëve. Ky onstatim, di ujt mund t’i du et si pretencioz, por në realitet a oma fun sionon e n jëjta linje e asaj që është identifi uar si rimë ëmbje të Kosovës në të gjitha sferat e jetës , politi e (ICO-ja dhe EULEX-I, janë dëshmia më e mire), e onomi e (fo usimi në re omand imet e FMN-s), sociale (nu a investime në përmirësimin e gjendjes dhe statusit socia l të qytetarit Kosovar), ushtara e (monitorim dhe menaxhim total I FSK-s), ultur ore (nu a asnjë investim apital ulturor I cili do ta unisonte zhvillimin dhe e mancipimin ulturor),etj. Libri në fjalë, nu a pësua asnjë ndryshim nga oha ur janë botuar mendimet dhe sugjerim et e autorit. Të gjitha sh rimet te lexuesi mund të zgjojnë ërshërinë e asaj që është thënë janë sh rua ato, pra du e mos dashur të ndryshojmë asgjë nga oha ur janë sh rua emi da shur që lexuesit të sotëm dhe atij të ardhshëm t’i japim shansin e gjy imit lidhur me të gjit a idetë, sugjerimet, mendimet, re omandimet dhe meditimet e autorit, për ohën ur ai a sh rua për fenomenet dhe du urit gjegjëse. Mendojë se jo qasje, është fer play edhe për një arsye. Në fa t, lexuesi përmes gjy imit të vetë do të mund të ontestojë, aprovojë, sugje po edhe riformulojë shumë ide tjera që do t’i hynin në punë ndërtimit të apaciteteve dhe pro it të shtetndërtimit të institucioneve të Kosovës. Kjo mundësi , për mendimin e autorit është hnjë prezentë në ëto sh rime dhe se jo do të mund të shquhet ndoshta ndër të mirat që mund lë y libër. Shpresojë shumë që gjy uesi më i mirë për të gjitha që janë thënë apo anë mbetur pa u thënë uesit, pra gjeneratat e reja që për mendimin tim anë sens dhe rezon shumë më të avancuar se sa që ishim ne si gjeneratë që i ra barra e vënies së themeleve të ëtij shteti në ëtë pj anit perëndimor. Arsyeja, është e thjesht. Ata nu do të jenë të ngar uar për mendimin tim, e s’ pari -izmat ideologji ë, pastaj hipote at e së aluarës mbi (pa) përgjegjësinë dhe r

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

 

 

 

 

 

   

   

   

 

 

 

   

 

     

 

 

 

   

 

   

     

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

   

 

 

 

     

 

   

 

 

 

 

   

   

   

 

 

 

   

 

 

 

     

lin e tyre për ta ndihmuar proje tin e shtetëndërtimit, ashtu siç ishin gjenerata para d he ajo e autorit, pastaj prete stin e të qenit mobil për të ontribuar në ëto obje tiva n acionale, si edhe barrën individuale dhe atë intele tuale për t’i quar ëto procese përpara. Pjesa e dytë e sh rimeve u adresohet ryesisht çështjes së statusit, rolit dhe sfidave që omunitetet etni e (në veçanti ai serb) do të duhej të loznin në proceset e reja integrati ve të Kosovës. Në fa t, të gjitha analizat dhe studimet e bëra në ëtë drejtim tregonin se çm duhet të paguaj Kosova në relacion me statusin e sajë të ardhshëm padyshim do të enë të bëjn munitetin serb, i cili edhe në Proje tin e Pa os së Ahtisarit parashihej një status i veçantë e për mos thënë edhe i superprivilegjuar, u ata përveç të drejtave të garantuara me tetutë do të enë edhe të drejta tjera plus për dallim nga shumica absolute shqiptare! Të gj itha sh rimet përsh ruhen me një elo uencë të dëshmimit të arsyeve, sh aqeve dhe pasojave që do të sjell një Proje t i tillë. Detyrimisht, pas pavarësisë së Kosovës, të gjitha pi at A riane, e deshtë që të futen në Kushtetutën e parë të Republi ës së Kosovës, u thuhet se 30% ëtij do umenti i për asin statusit , raporteve dhe pozicionit të omuniteteve pa icë që j etojnë dhe veprojnë në Kosovë. Ky te st nu pretendon te analizojë as dis urset e as manif estimet e ëtyre dis urseve lidhur me statusin as social e as politi o-e onomi të omuniteteve pa icë, në fa t ajo ç a pretendohet ëtu a të bëjë më shumë me përsh rimin e pre ve që anë apo ishin në realitet sh rimet dhe analizat e të tjerëve për të shpjeguar fenomen n e dis riminimit dhe segregacionit të mundshëm të ëtyre omuniteteve ne realitetin e r i të pasluftës, si edhe mundësin e in orporimit të ëtyre omuniteteve në ëtë realitet të ri er priviligjuar. Aludimi ëtu është te hapat që do të duhej t’i marrë si estabilishmenti nd ombëtar dhe qeveria e Kosovës në implementimin e: pajtimit ndëretni , modeleve të ooperim it, a omodimit, tolerancës, vendosjen e standardeve lidhur me të zhvendosurit, pasta j modelin e pajtimit, ompromisit, yçjes se omuniteteve në realitetin e ri politi ë përmes institucionit të decentralizimit që edhe de jure omunitetit serb t’i garantohet e drejta e pjesëmarrjes në procesi në shtetndërtimit gjysma të Kosovës.Detyrimisht, sh rim et e ësaj natyre në periudhën e pasluftës për shumicën a oma e deliriuar ishte vështirë për uar dhe sidomos avancuar pozitën e omuniteteve pa icë, e sidomos atij serb. Ky ster eotipizim isha me thënë sillej sidomos në qarqet nacionaliste të pasluftës që assesi nu i shin të vetëdijshëm se çmimi për ëtë pavarësi të ushtëzuar do të duhej paguar me avancimin ve të minoritetit serb, sepse ashtu e parashihte plani i Ahtisarit, që në ëtë periudhë nu ontestohej edhe gjithaq edhe për sh a se a oma nu ishin evidente ompromiset që d uhej bërë ndajë serbëve në mënyrë që të fillojë me vonë seria e njohjeve nga ana e shteteve ryesisht perëndimor. Pra, thënë më thjesht, a oma opinioni i gjerë dhe qytetaria osovar e nu i dinte detajet e ompromisit, si në Rambuje, ashtu edhe në bisedimet e mëvonshm e të njëpasnjëshme me delegacionin serb. Ideja e sh rimeve të ësaj natyre ishte që në ëtë fazë të hutisë e më vonë siç u vrejtë edhe statusit të superprivilegjuar, të jepen sqarime në vija të trasha se ç a në të vërtetë u dha serbëve se sa të tjerëve. Pastaj, përse duhej bërë ëto ompromise të dhimbshme në favor të s s së mëvonshme të pavarësisë së Kosovës që do të bëhej gadi një de adë më vonë nga Qeveria e K, Qeveri e Kosovës) në periudhën e pasluftës. Thënë më thjesht, ideja e ompromiseve të dhim me që u deshtë Kosova t’i bëjë arshi lobuesve dhe sponzoruesve të pavarësisë, asnjë herë nu li e. U deshën të alojnë disa vite të pasluftës në mënyrë që ato të dalin në shesh dhe hetoh tira janë të implementohën në pra ti ën e re që a oma a synime dhe obje tiva të ontestimit realitetit që u rijua edhe me gja un e dëshmorëve. Do thënë rejt në fund që a oma nu e a arrë si thuhet vizën y proje t i ompromiseve të dhimbshme edhe për sh a se ideja e një shteti nacional, pra të natyrshëm dhe gjithsesi të përbash ët i shqiptarëve në Ball an, a oma htë ide që i a ithtarët e vetë jo vetëm në elitat e reja politi e por edhe në qytetari që di më ditës është du e uptuar se shteti i ri i Kosovës, nëse donë t’i ngjajë shteteve tjera për duhet padyshim të marr iniciativa të reja shtetëformuese sepse vetëm ështu dëshmohet pje ur ia dhe standardi i mbijetimit në proceset e reja globalizuese.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

         

 

 

 

 

 

 

 

 

     

   

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

 

 

 

 

 

 

           

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

   

 

 

 

 

       

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

 

 

     

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

     

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful