ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ (Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

)

περίοδος Β’ • Τεύχος 24 • Iούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2012

 Ηλεκτρονική συνταγογράφηση  Γενική Σύνοδος ΕΑHΡ, Βουδαπέστη
 5ο Επιμορφωτικό Σεμινάριο Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών, Πόρτο-Χέλι

περιεχόμενα
5

Εditorial

9
10

Νόμοι - Αποφάσεις
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & Κ.Α.: Πρόσβαση στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση
ΗΔΙΚΑ: Διευκρινίσεις για τους χρήστες της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης νοσοκομειακών φαρμακείων
1η ΥΠΕ: Διεξαγωγή κλινικών μελετών σε νοσοκομεία της 1ης ΥΠΕ Αττικής
ΕΠΥ: Οδηγίες αναφορικά με τις διαδικασίες εσωτερικού ελέγχου των προμηθειών και διαχείρισης των υλικών από
τα αρμόδια τμήματα των νοσοκομείων της χώρας
ΕΟΦ: Ανθρώπινη ανοσοσφαιρίνη
Ενημερωτικό έγγραφο για την επιστροφή ορφανών φαρμάκων από τα φαρμακεία των νοσοκομείων

12

Αλληλογραφία

18

Συνέδρια – Σεμινάρια
Γενική Σύνοδος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών (ΕΑΗP) 2012

21

Άρθρα
Με επιπλέον 50 φαρμακοποιούς αναμένεται να στελεχωθούν τα νοσοκομειακά φαρμακεία

22

Οδοιπορικό στα νοσοκομειακά φαρμακεία (3ο μέρος)

6
7
7
8

26
28
31

Εκδηλώσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
5ο Επιμορφωτικό Σεμινάριο: «Οι Νοσοκομειακοί Φαρμακοποιοί στο Μεταίχμιο
των Αλλαγών στην Υγεία» / πρόγραμμα
Καλωσόρισμα στο 5ο Επιμορφωτικό Σεμινάριο
Γιάννης Υφαντόπουλος: Προσδοκίες για μια νέα πολιτική στο φάρμακο
Λεωνίδας Κωσταγιώλας: Φαρμακοοικονομία και Ανάλυση Μελέτης στις Μ.Ε.Θ.

34
34

Ανακοινώσεις
Xριστίνα Γ. Φλόκα: «Η ΛΑΟΔΙΚΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΑΙΣΧΥΛΟΥ» | εκδόσεις Νησίδες
Πέτρος Κακολύρης: «η ΙΣΤΟΡΙΑ της ΚΑΡΔΙΑΣ μου»| εκδόσεις Εύμαρος

24

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ (Π.Ε.Φ.Ν.Ι.)

περίοδος Β’ • Τεύχος 24 • Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2012

Ι ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Π.Ε.Φ.Ν.Ι. Ι

Πρόεδρος: Τσικαλάκη Ειρήνη / Ν. “Α. Συγγρός”
Αντιπρόεδρος: Τσιατά Αικατερίνη / Π.Γ.Ν. Πατρών - Ρίο
Γεν. Γραμματέας: Μακριδάκη Δέσποινα / Γ.Ν. “Σισμανόγλειο”
Ταμίας: Tρεμπέλα Γιώτα / ΚΑΤ
Μέλη: Αγγελοπούλου Βασιλική / “Πολυκλινική”,
Γεννηματά Δήμητρα / Γ.Ν. “Σωτηρία”,
Περίκος Νίκος / Γ.Ν. Χίου

Ι ΓΡΑΦΕΙΑ Π.Ε.Φ.Ν.Ι. Ι

Μιχαλακοπούλου 99,
115 27 Αθήνα
τηλ./fax: 210 7753104
e-mail: pefni@ ath.forthnet.gr
http://www.pefni.gr

Ι ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ Ι

Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοποιών
Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων

Ι ΕΚΔΟΤΗΣ - ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Ι

Τσικαλάκη Ειρήνη
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Αγγελοπούλου Βασιλική, Βαϊόπουλος Απόστολος, Γεννηματά Δήμητρα,
Γούλας Βασίλης, Δέδε Ζωή, Διαμαντοπούλου Γλυκερία, Ιωακειμίδου Άννυ,
Λάκκας Νίκος, Μακριδάκη Δέσποινα, Περλαντίδης Ευριπίδης, Τσιατά
Αικατερίνη, Τρεμπέλα Γιώτα, Τσικαλάκη Ειρήνη, Τζίμης Λεωνίδας
ΕΚΤΥΠΩΣΗ
MasterPrint

Ι

Ι

Ι

Ι

Ι ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΝΤΥΠΟΥ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ Ι
ακολουθήστε μας
Φαρμακευτικος Κοσμος

4

editorial
Αγαπητοί συνάδελφοι
Η θητεία του Διοικητικού Συμβουλίου της ΠΕΦΝΙ τελειώνει
(ίσως αυτό να είναι το τελευταίο editorial) και αισθάνομαι
την ανάγκη να αναφερθώ στην προσωπική μου εμπειρία
αυτής της τριετίας, όχι με τη μορφή ενός απολογισμού,
αλλά περισσότερο ως κατάθεση ψυχής.
Έγινα Πρόεδρος στη δυσκολότερη και πολυπλοκότερη περίοδο, όχι μόνο του κλάδου μας αλλά και ολόκληρης της
χώρας. Μνημόνια, νόμοι, υπουργικές αποφάσεις, εγκύκλιοι
(ορθές και διπλά ορθές επανακοινοποιήσεις), έγγραφα επί
εγγράφων μας κατέκλυσαν. Δεν προλάβαινα να ενημερωθώ και να απαντήσω για το ένα και έπεφτε σαν καταπέλτης
κάποιο άλλο: εργασιακή εφεδρεία, βαθμολόγιο, μισθολόγιο, ανθυγιεινό επίδομα, εφημερίες, Προεδρικό Διάταγμα,
επιτροπές φαρμάκων, επίδομα θέσης, επικουρικοί φαρμακοποιοί και βοηθοί, διαγωνισμοί, παρατηρητήριο τιμών και
ένα πλήθος διοικητικών και άλλων θεμάτων που έπρεπε
έγκαιρα να χειριστώ. Στο βαθμό του ανθρωπίνως δυνατού,
πρόλαβα δυσάρεστες καταστάσεις για τον κλάδο μας και
έχω ήσυχη τη συνείδησή μου, γιατί έκανα ό,τι ήταν δυνατόν για όλους ανεξαιρέτως τους συναδέλφους, ασχέτως αν
με τίμησαν ή όχι με την ψήφο τους.
Επιβιώσαμε αυτά τα τρία χρόνια με τη συμβολή και τη βοήθεια των συναδέλφων από όλα τα νοσοκομεία της χώρας,
με ένα πρωτόγνωρο αίσθημα ενότητας και ομοψυχίας, ένα
αίσθημα που δυστυχώς δεν το εξέλαβα στις εσωτερικές δι-

αδικασίες του Διοικητικού Συμβουλίου. Και δεν χρειάζεται
ιδιαίτερη ανάλυση για το αυταπόδεικτο: είναι αποτελεσματικότερη η δουλειά ενός οργάνου όταν δουλεύουν με την
ίδια συνέπεια όλοι, και όχι μόνο δύο ή τρεις.
Οι εκλογές που έρχονται και —πιστέψτε με— είναι πιο σημαντικές από κάθε άλλη φορά, θα πρέπει να διακρίνονται από
μαζική συμμετοχή και ψύχραιμες επιλογές.
Θα πρέπει να προβληθούν και να επιλεγούν οι συνάδελφοί
μας που:

 

θα δουλέψουν για την ΠΕΦΝΙ και όχι για προσωπική προβολή, 
α έχουν διάθεση για συλλογική δουλειά και όχι για ατοθ
μική κριτική, 
α ψάχνουν για εποικοδομητικές λύσεις και όχι για προθ
σωπικά «σκάνδαλα», 
α έχουν ανοιχτό μυαλό και γόνιμες προτάσεις, είτε είθ
ναι νεότεροι είτε μεγαλύτεροι, 
α αντέχουν στην καταγραφή της συμβολής τους σε ανοιθ
χτά πρακτικά και όχι εν κρυπτώ, σε κατ' οίκον περιορισμό, 
αι τέλος θα συμβάλουν στην ενότητα και τη συλλογική
κ
προσπάθεια με κάθε πρόσφορο μέσο.
Φιλικά και συναδελφικά,
Η Πρόεδρος
Ειρήνη Τσικαλάκη

Ο κατά Σωκράτη ορισμός του μορφωμένου ανθρώπου
Όταν ρωτήθηκε ο Σωκράτης για να δώσει τον ορισμό του μορφωμένου ανθρώπου, δεν ανέφερε τίποτε για την συσσώρευση γνώσεων.
«Η μόρφωση είναι θέμα συμπεριφοράς», είπε. «Ποιους ανθρώπους λοιπόν θεωρώ μορφωμένους;
1. Πρώτα απ’ όλους, αυτούς που ελέγχουν δυσάρεστες καταστάσεις, αντί να
ελέγχονται από αυτές.
2. Αυτούς που αντιμετωπίζουν όλα τα γεγονότα με γενναιότητα και λογική.
3. Αυτούς που είναι έντιμοι σε όλες τους τις συνδιαλλαγές.
4. Αυτούς που αντιμετωπίζουν γεγονότα δυσάρεστα και αντιπαθείς ανθρώπους
καλοπροαίρετα.
5. Αυτούς που ελέγχουν τις απολαύσεις τους.
6. Αυτούς που δεν νικήθηκαν από τις ατυχίες και τις αποτυχίες τους.
7. Τελικά, αυτούς που δεν έχουν φθαρεί από τις επιτυχίες και τη δόξα τους».
Ο Σωκράτης, που έζησε στην Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ., μια από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες του ελληνικού και παγκόσμιου πνεύματος, μας ανοίγει νέους δρόμους σκέψης ακόμη και σήμερα.

5

εγκύκλιοι - αποφάσεις
 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & Κ.Α. 
Πρόσβαση στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση
Ενημέρωση από το Υπουργείο Υγείας για την εφαρμογή της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης:
Αθήνα, 01.06.2012
Αρ. Πρωτ.: Υ3 α/ΓΠ/οικ. 56384
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ
Δ/ΝΣΗ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΥΓΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Α’
Ταχ. Διεύθυνση: Αριστοτέλους 17, 10187 Αθήνα
Τηλέφωνο: 210-5238740, 5235908, Φαξ: 210-5230577
Προς:
1. Διοικητές & Αναπληρωτές Διοικητές Υγειονομικών
Περιφερειών
2. Διοικητές Νοσοκομείων
3. ΚΥ-ΠΙΙ-ΠΙ (Διά των Νοσοκομείων)
Θέμα: «Πρόσβαση στην Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση»
Η εφαρμογή της Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης είναι διαδικτυακή εφαρμογή κάτω από ασφαλές πρωτόκολλο SSL
(https) και είναι προσβάσιμη από οποιαδήποτε σύνδεση
Internet.
Στις περιοχές που είτε δεν καλύπτονται καθόλου, είτε δεν καλύπτονται αξιόπιστα από ενσύρματη πρόσβαση στο διαδίκτυο, είναι δυνατή η χρήση της εφαρμογής της Ηλεκτρονικής

Συνταγογράφησης με έναν από του παρακάτω τρόπους: 
Μέσω ασύρματης επικοινωνίας κινητής τηλεφωνίας ενός
εκ των παρόχων της χώρας (π.χ. 3G, HSPA), έως 30.06.2012.
 Μέσω οποιασδήποτε άλλης τεχνολογίας που επιτρέπει
πρόσβαση στο INTERNET (π.χ. WI-FI παρεχόμενο από το
Δήμο), έως 30.06.2012.
 Με χειρόγραφες συνταγές, οι οποίες στη συνέχεια θα
καταχωρούνται ηλεκτρονικά από τα φαρμακεία, σε περίπτωση που αποδεδειγμένα δεν είναι εφικτή καμία από
τις παραπάνω δύο λύσεις, και σε κάθε περίπτωση από
01.06.2012.
Σύμφωνα με την αρ. Υ3Γ/ΓΠ 55427/30.05.2012 Υπουργική Απόφαση και το υπ' αριθμ. Υ3α/ΓΠ 55430 έγγραφο του
Υπουργείου Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης: «Από την 1η
Ιουλίου 2012 κάθε καταχώρηση χρεώνεται με 1 ευρώ και πιστώνεται κάθε μήνα στο λογαριασμό του φαρμακείου από το
σύστημα ως διαχειριστική αμοιβή του φαρμακοποιού, ενώ
συγχρόνως αφαιρείται από την μισθοδοσία ή τις κατά σύμβαση απαιτήσεις του γιατρού από το σύστημα αντίστοιχα».
Τα ανωτέρω θα ελέγχονται από ΕΟΠΥΥ και ΥΠΥΚΑ μέσω
της ΗΔΙΚΑ.
O ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
Αθανάσιος Κωτσόπουλος

 ΗΔΙΚΑ 
Με την παρακάτω επιστολή, μας ενημέρωσαν από την ΗΔΙΚΑ ότι, όπου υπάρχουν πολλοί φαρμακοποιοί, μπορούν
να πιστοποιηθούν όπως αναφέρεται:
Καλημέρα κα Τσικαλάκη
Σας ενημερώνω ότι, μέσω της διαδικασίας του Registration,
μπορούν πλέον πολλοί χρήστες φαρμακείων με διαφορετικούς κωδικούς πρόσβασης να έχουν πρόσβαση στην
εφαρμογή e-syntagografisi.

6

Αυτό υλοποιείται με τη διασύνδεση με το registration με στοιχεία εκτός του ΑΦΜ του φαρμακείου, του προσωπικού ΑΜΚΑ
του κάθε φαρμακοποιού του συστεγασμένου φαρμακείου.
O ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ
ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ
Αλέξανδρος Ασημακόπουλος

εγκύκλιοι - αποφάσεις
Διευκρινίσεις για τους χρήστες της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης
νοσοκομειακών φαρμακείων
Μετά από ερωτήσεις συναδέλφων, διευκρινίζουμε τα εξής:
Από την ενημέρωση που είχαμε από το ΗΔΙΚΑ, το μόνο
που έχει αλλάξει μέχρι τώρα είναι ότι όλοι οι συνάδελφοι φαρμακοποιοί, που υπηρετούν στο ίδιο νοσοκομείο,
έχουν την δυνατότητα να πιστοποιούνται ο καθένας ξεχωριστά, με το ΑΦΜ του νοσοκομείου και το ΑΜΚΑ του
κάθε φαρμακοποιού.

 

Ίσως σε δεύτερη φάση πραγματοποιηθεί η αλλαγή της
νοσοκομειακής τιμής, οπότε και θα υπάρξει ενημέρωση.

 

Ατυχής έκφραση, από την πλευρά του ΗΔΙΚΑ, είναι τα
συστεγασμένα φαρμακεία, που δεν έχουν σχέση με τα
νοσοκομειακά φαρμακεία.

 

Ειρήνη Τσικαλάκη

 1η ΥΠΕ 
Διεξαγωγή κλινικών μελετών σε νοσοκομεία της 1ης ΥΠΕ Αττικής
Αθήνα, 03.07.2012
Αρ. Πρωτ.: οικ. 13659
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ &
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ
ΔΙΟΙΚΗΣΗ 1ης ΥΠΕ ΑΤΤΙΚΗΣ
Δ/ΝΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
ΠΟΛΙΤ. ΠΑΡΟΧ. ΥΠΗΡ. ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝ. ΑΛΛΗΛ.
ΤΜΗΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
Ταχ. Διεύθυνση: Ζαχάρωφ 3,
115 21 Αθήνα
Πληροφορίες: Κ. Αγγελοπούλου
Τηλέφωνο: 213-2010445
Φαξ: 213-2010434
Προς:
1. Διοικητές Νοσοκομείων της 1ης ΥΠΕ Αττικής
2. Σύνδεσμο Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος
Θέμα: «Διεξαγωγή Κλινικών Μελετών σε Νοσοκομεία
της 1ης ΥΠΕ Αττικής»
Σχετ.: το υπ' αριθμ. 12103/24.05.2011 έγγραφό μας.
Στο πλαίσιο διεξαγωγής κλινικών μελετών σε Νοσοκομεία
της 1ης ΥΠΕ Αττικής και σε συνέχεια του ανωτέρω σχετικού εγγράφου μας, θα θέλαμε να σας επισημάνουμε τα
ακόλουθα:

Προκειμένου οι φορείς χρηματοδότησης να καταθέσουν
φάκελο της μελέτης στον ΕΟΦ, απαιτείται μαζί με τα υπόλοιπα έγγραφα του φακέλου να καταθέσουν και πρωτοκολλημένο προϋπολογισμό από τις ΔΥΠΕ, ως μοναδικοί
φορείς οικονομικής διαχείρισης. Είναι αυτονόητο ότι ο
προϋπολογισμός αναφέρει όλες τις δαπάνες της μελέτης
και εκτός προϋπολογισμού δεν γίνεται ουδεμία οικονομική πράξη (Υπ. Απ. ΔΥ5γ/ΓΠ οικ. 75762, ΦΕΚ 1037/τ. Β’/
21.07.2005).
Η 1η ΔΥΠΕ Αττικής προκειμένου να διαφυλάξει τα Νοσοκομεία αρμοδιότητάς της ώστε να μην έχουν απώλεια πόρων
από την υλοποίηση κλινικών μελετών, έχει βάλει ως όρο της
οικονομικής σύμβασης (άρθρο 6), τον καταλογισμό αυτών
των εξόδων στον προϋπολογισμό. Τα χρήματα αυτά αποδίδονται στα Νοσοκομεία κατά το χρόνο που υλοποιείται η
μελέτη και ποτέ πριν την έγκρισή της από τον ΕΟΦ.
Οι κ.κ. Διοικητές θα πρέπει, πριν υπογράψουν την τριμερή
Σύμβαση (Νοσοκομείο - Εταιρεία - Επιστημονικός Υπεύθυνος), να εξασφαλίσουν ότι οι εταιρείες έχουν προϋπολογίσει τυχόν έξοδα των Νοσοκομείων. Επιπλέον, τα Νοσοκομεία έχουν τη δυνατότητα της παρακολούθησης και
του ελέγχου της καταβολής αυτών των χρημάτων από τις
ΔΥΠΕ ανά μελέτη και Επιστημονικό Υπεύθυνο.
Παρακαλούμε για την άμεση εφαρμογή των ανωτέρω.
O ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ
Αριστείδης Μουσιώνης

7

εγκύκλιοι - αποφάσεις
 ΕΠΥ 
Οδηγίες αναφορικά με τις διαδικασίες εσωτερικού ελέγχου
των προμηθειών και διαχείρισης των υλικών από τα αρμόδια
τμήματα των νοσοκομείων της χώρας
Αθήνα, 15.06.2012
Αρ. Πρωτ.: 4679
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ
ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΡΟΕΔΡΟΥ
Ταχ. Δ/νση: Ζαχάρωφ 3
Ταχ. Κώδικας: 115 21, Αθήνα
Πληροφορίες: κος Αθ. Αργυριάδης
Τηλέφωνο: 213 2010586 και 402
Fax: 213 2010418
Προς:
1. κ.κ. Διοικητές Υ.Πε. (με ευθύνη τους να ενημερώσουν
τους φορείς εποπτείας τους)
2. κ.κ. Διοικητές ή Προέδρους των λοιπών φορέων του
άρθρ. 9 του Ν. 3580/2007
Θέμα: «Οδηγίες αναφορικά με τις διαδικασίες
εσωτερικού ελέγχου των προμηθειών και διαχείρισης
των υλικών από τα αρμόδια Τμήματα των Νοσοκομείων
της Χώρας»
Στο πλαίσιο της ενιαίας παρακολούθησης προμηθειών και
διαχείρισης υλικών από την Επιτροπή Προμηθειών Υγείας
(ΕΠΥ), προτείνεται να συμπεριληφθούν στις αντίστοιχες
διαδικασίες εσωτερικού ελέγχου που ακολουθούνται στο
Νοσοκομείο τα κάτωθι:
1. Περιορισμός των συμμετασχόντων στις επιτροπές παραλαβής σε τρεις (3) υπαλλήλους, από πέντε (5) ή έξι (6) που
ισχύει σήμερα, με αντίστοιχους αναπληρωματικούς.
2. Ο 
ι επιτροπές να ορίζονται από το Δ.Σ. μία φορά στην
αρχή της χρήσης και να αλλάζουν για λόγους διαχειριστικούς στο δεύτερο εξάμηνο.
3. Π 
εριορισμός του αριθμού των επιτροπών παραλαβής
σε τέσσερις (4) (σε ορισμένα νοσοκομεία συναντώνται
έως και 18 επιτροπές), αυτές του φαρμάκου, των υλικών,
των υπηρεσιών και των παγίων περιλαμβανομένων και
αυτών της βιοϊατρικής τεχνολογίας.

8

4. Ε ναλλακτικά, προτείνεται, για τα συμβασιοποιημένα
υλικά, η παραλαβή τους να γίνεται από τον αποθηκάριο
μαζί με τον Υπεύθυνο της διαχείρισης, για τα υλικά παρακαταθήκης και το εκτός συμβάσεων υλικό να γίνεται
από 3μελή Επιτροπή, στην οποία θα συμμετέχει εκπρόσωπος του ιατρο-νοσηλευτικού τμήματος. Για το βιοϊατρικό εξοπλισμό στην Επιτροπή συμμετέχει εκπρόσωπος της Τεχνικής Υπηρεσίας.
5. Ν 
α ομογενοποιηθεί η ονομασία των εσωτερικών δικαιολογητικών όλων των νοσοκομείων, ειδικότερα να καταργηθεί το παραστατικό της εντολής εισαγωγής και να
ταυτοποιηθεί με το πρωτόκολλο παραλαβής.
6. Η 
ενημέρωση των λογαριασμών από τις διαχειρίσεις να
πραγματοποιείται σε καθημερινή βάση.
7. Τ α παραστατικά των υλικών-δαπανών υπηρεσιών να
διαβιβάζονται στο λογιστήριο από τις κεντρικές διαχειρίσεις στο τέλος κάθε εβδομάδας, πλην των εκκρεμοτήτων και να έχει ολοκληρωθεί η όλη διαδικασία εντός του
πρώτου δεκαημέρου του επόμενου μήνα.
8. Ν 
α διενεργούνται από τους εσωτερικούς ελεγκτές έκτακτες δειγματοληπτικές απογραφές σε φάρμακα, υλικά,
πάγια.
9. Ο 
ι διαδικασίες της φυσικής απογραφής των υλικών και
φαρμάκων να διενεργούνται εντός του Δεκεμβρίου και
όχι μετά το κλείσιμο της χρήσης, έτσι ώστε η αποτίμηση
να εκφράζει τα αποθέματα τέλους χρήσης και όχι του Ιανουαρίου της επόμενης χρήσης.
10. Γ ια τα ανωτέρω προτείνεται, στις περιπτώσεις που τα
Νοσοκομεία έχουν σύμβαση με λογιστικές εταιρείες για
την κατάρτιση των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων,
η σύμβαση να περιλαμβάνει την εποπτεία του μηνιαίου
κλεισίματος καθ’ όλη τη διάρκεια της χρήσης, έτσι ώστε
οι συμφωνίες και οι διορθώσεις των οικονομικών δεδομένων να μη γίνονται μία φορά στο τέλος της χρήσης,
αλλά για κάθε μήνα χωριστά.
Η διαδικασία αυτή θα διασφαλίσει αξιόπιστα μηνιαία
στοιχεία και επομένως αξιόπιστη εσωτερική και εξωτερική πληροφόρηση.

εγκύκλιοι - αποφάσεις
Υλικά - φάρμακα - αντιδραστήρια
1. Η παρακολούθηση των υλικών οφείλει να συγκεντρωθεί
σε μία ενιαία κεντρική διαχείριση, πλήρως αντιστοιχισμένη
στους λογαριασμούς του διπλογραφικού, και αναπτυγμένες
αυτοδιαχειρίσεις στα κέντρα κόστους, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται οικονομία ανθρώπινων πόρων και καλύτερη εποπτεία.
2. Ειδικότερα, οι αναλώσεις των υλικών στις διαχειρίσεις οφείλουν να παρακολουθούνται ηλεκτρονικά στα κέντρα κόστους
και όχι μόνο στην κεντρική διαχείριση, συνέπεια του οποίου
είναι να μην υπάρχει ορθή παρακολούθηση του πραγματικού
αποθέματος, αλλά και της πραγματικής ανάλωσης.
3. Ο 
φείλουν από τις διαχειρίσεις να ταυτοποιούνται (ηλεκτρονικά) τα στοιχεία όλων των παραγγελιών, των δελτίων αποστολής, των τιμολογίων αγοράς και των πρωτοκόλλων παραλαβής, τόσο για το φάρμακο, όσο και για τα υλικά.
4. Η δέσμευση του μητρώου οφείλει να γίνεται τουλάχιστον
κατά την κατάρτιση της σύμβασης και όχι κατά την καταχώρηση της τιμολόγησης αυτών, έτσι ώστε η εκτέλεση
του προϋπολογισμού να αποδίδει τα πραγματικά υπόλοιπα του αδέσμευτου προϋπολογισμού.
5. Ειδικά για τα χρεούμενα εξωσυμβατικά, οφείλουν να διασταυρώνονται οι αναλώσεις με τις νοσηλείες και τους
χρεωστικούς φακέλους των ασθενών, έτσι ώστε να δρο-

μολογείται έγκαιρα η τιμολόγηση των νοσηλίων και η
ορθή αποτύπωση των εσόδων και των απαιτήσεων.
6. Η 
επιλογή των ειδών της παρακαταθήκης οφείλει να περνά από το Διοικητικό Συμβούλιο, έτσι ώστε να νομιμοποιείται ο προμηθευτής να αποστείλει τις ποσότητες της
παρακαταθήκης στους χώρους του νοσοκομείου.
7. Η διαχείριση όλων των υλικών της παρακαταθήκης θα γίνεται και θα εποπτεύεται από τις κεντρικές διαχειρίσεις
των νοσοκομειών.
8. Ο 
ι παραγγελίες του φαρμάκου θα πρέπει να καταρτίζονται με βάση τη νοσοκομειακή τιμή μειωμένη με την
νόμιμη έκπτωση και την όποια επιπλέον έκπτωση λόγω
διαπραγμάτευσης, έτσι ώστε και το μητρώο δεσμεύσεων
να ενημερώνεται με τη σωστή αξία δέσμευσης, αλλά και
να επιτυγχάνεται εύκολα η διασταύρωση των στοιχείων
της παραγγελίας με τα τιμολόγια αγοράς.
9. Η 
προμήθεια των αντιδραστηρίων θα πρέπει να συνδέεται με την παραγωγή των εξετάσεων που θα πιστοποιείται από την απρόσκοπτη λειτουργία του L.I.S. και όχι βάσει της τιμής ανά συσκευασία αντιδραστηρίου.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
Αικατερίνη Καστανιώτη

 ΕΟΦ 
Ανθρώπινη ανοσοσφαιρίνη
Σύσταση πλήρους αναστολής εξαγωγικής δραστηριότητας προϊόντων φυσιολογικής ανθρώπινης ανοσοσφαιρίνης:
Εξαιτίας της πρόσφατης απόσυρσης από την ελληνική
αγορά φαρμακευτικών προϊόντων φυσιολογικής ανθρώπινης ανοσοσφαιρίνης (ATC: J06BA02 και J06BA01)
που αντιστοιχούν στο 30% περίπου της ετήσιας εγχώριας κατανάλωσης, κρίνεται σκόπιμη η πλήρης αναστολή
οποιασδήποτε εξαγωγικής δραστηριότητας των προϊόντων αυτών, συμπεριλαμβανομένης της αποθεματοποίησής τους, για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας.
Η αναστολή αφορά όλες τις περιεκτικότητες και συσκευασίες των προϊόντων:  GAMMACARD SD,  INTRATECT,
 IGVENA,  INTRAGLOBIN,  PENTAGLOBIN,  SUBCUVIA,
 GAMINEX,  PRIVIGEN,  KIOVIG και  HIZENTRA και
είναι σε ισχύ από σήμερα 12.06.2012 έως ότου εκδοθεί

νεότερη ειδοποίηση από τον ΕΟΦ.
Ο ΕΟΦ θα παρακολουθεί την πορεία διάθεσης των εν
λόγω προϊόντων και, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με
την παρούσα σύσταση, θα αναγκαστεί να προβεί σε απαγόρευση των εξαγωγών τους.
Παρακαλούμε για την οικειοθελή συμμόρφωσή σας με τη
σύσταση του ΕΟΦ, προκειμένου να αποφευχθεί η εκδήλωση έλλειψης σε αυτά τα ιδιαίτερης σημασίας προϊόντα,
η οποία είναι πάντοτε δυσαναπλήρωτη και για αυτό εξαιρετικά επικίνδυνη για τη δημόσια υγεία.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΟΦ
Ιωάννης Τούντας

9

εγκύκλιοι - αποφάσεις
Ενημερωτικό έγγραφο του ΕΟΦ για την επιστροφή ορφανών φαρμάκων από τα φαρμακείο των Νοσοκομείων:

ΜΕ ΑΠΟΔΕΙΞΗ
Χολαργός, 14.09.2012
Αρ. πρωτ.: 65541
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ
ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ
Μεσογείων 284, 155 62 Χολαργός
www.eof.gr
Διεύθυνση: Ελέγχου Παραγωγής και
Κυκλοφορίας Προϊόντων
Τμήμα: Ελέγχου Κυκλοφορίας
Πληροφορίες: Ν. Μπουφίδης
Τηλέφωνο: 213-2040540
Fax: 210-6549500
Θέμα: Επιστροφή ορφανών φαρμάκων από φαρμακεία
νοσοκομείων
Κύριοι,
Στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων του Τμήματος Ελέγχου
Κυκλοφορίας του ΕΟΦ, είχαμε αναφορά από υπεύθυνο
κυκλοφορίας που αφορούσε στη διαδικασία επιστροφής
φαρμάκων από φαρμακεία των νοσοκομείων, που έχουν
χαρακτηριστεί σαν ορφανά φάρμακα και τα οποία βάσει
των Αδειών κυκλοφορίας τους που έχουν εγκριθεί με Κεντρική Διαδικασία υπόκεινται σε περιορισμούς και επιβάλλεται η εποπτεία τους σύμφωνα με το σύστημα ελεγχόμενης παρακολούθησης και διάθεσης που έχει εγκριθεί
από τον ΕΜΑ και τον ΕΟΦ. Όπως γνωρίζετε τα ορφανά
φάρμακα χορηγούνται σε συγκεκριμένους εξωτερικούς
ασθενείς από τα δημόσια νοσοκομεία. Κατά την εφαρμογή αυτού του συστήματος ελεγχόμενης διάθεσης των
ορφανών φαρμάκων παρατηρήθηκαν περιπτώσεις δυσλειτουργίας κατά την επιστροφή των φαρμάκων από τα
φαρμακεία των νοσοκομείων προς την εταιρεία (επεστρά-

10

φησαν φάρμακα ληγμένα, δεν εμφανίστηκαν οι ασθενείς
για την παραλαβή τους, με αποτέλεσμα να παραμείνουν
στο φαρμακείο μέχρι τη ληξη τους κ.ά.). Η επιστροφή των
φαρμακευτικών προϊόντων υπόκειται στις διατάξεις του
Ν. 3324/2003 άρθρο 19 παρ. 4. Αυτή η διάταξη αναφέρεται στα ληξιπρόθεσμα φαρμακευτικά προϊόντα. Τα ορφανά φάρμακα από τις υφιστάμενες διατάξεις δεν εξαιρούνται από τη νομοθεσία.
Παρ' όλα αυτά λόγω της ιδιαιτερότητας των ορφανών
φαρμάκων και στα πλαίσια λειτουργίας του συστήματος
παρακολούθησης και διάθεσής τους, επιβάλλεται η εξεύρεση βελτίωσης του συστήματος σε συνεργασία με την
εταιρεία (υπεύθυνο κυκλοφορίας) όσον αφορά στις περιπτώσεις μη παρουσίας του ασθενούς στο φαρμακείο για
τη χορήγηση του φαρμάκου μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα.
Ο ΕΟΦ, σαν εποπτικός και ελεγκτικός Οργανισμός, εφιστά
μεγαλύτερη προσοχή στην εφαρμογή του συστήματος
ελεγχόμενης διάθεσης αυτών των φαρμακευτικών προϊόντων και κυρίως στη διαδικασία της επιστροφής τους για
την αποφυγή παρόμοιων προβλημάτων στο μέλλον.
Η ΑΝΑΠΛ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΠΚΠ
Β. Σταμάτη

@

αλληλογραφία
Η Π.Ε.Φ.Ν.Ι. απέστειλε επιστολή σχετικά με τις ελλείψεις φαρμακοποιών στα Νοσοκομεία της χώρας προς τον
κ. Giuseppe Carone, Head of Unit European Commission, Directorate General Economic and Financial Affairs.
Ακολουθεί η απάντησή του:

Panhellenic Association of Hospital Pharmacists
99, Michalakopoulou st.
115 27 Athens
Dear Ms. Irene Tsikalaki, Dear Ms. Despoina Makridaki,

Brussels, 27 August 2012

Thank you very much for your letter of 13 Jul 2012 informing us of the current status of hospital pharmacies in Greece.
We take note of the information you provide in the letter and which we find very useful.
We will look carefully into the issues you raised and, more generally, into the policies being proposed during the series
of meetings with the Greek government reviewing the policy progress vis-à-vis the Memorandum of Understanding
with Greece.
Yours respectfully,

Giuseppe Carone

Αμοιβή φαρμακοποιού και βοηθού κατά την
απογευματινή λειτουργία
Ο συνάδελφος Νίκος Λάκκας μάς έστειλε το παρακάτω μήνυμα που αφορά την αμοιβή φαρμακοποιού και
βοηθού κατά την απογευματινή λειτουργία των φαρμακευτικών τμημάτων.
Μπορείτε να βρείτε το αρχείο excel για τον υπολογισμό στην ιστοσελίδα της ΠΕΦΝΙ www.pefni.gr:

Συνάδελφοι,
Σας στέλνω ένα πρόγραμμα EXCEL για τον υπολογισμό της αμοιβής Φαρμακοποιού και Βοηθού.
Εάν στη στήλη (D) ΠΟΣΟ τοποθετήσουμε τη συνολική αξία της συνταγής (ΝΤ + 5% + ΦΠΑ) και πατήσουμε ENTER στις
επόμενες στήλες υπολογίζονται τα ποσοστά, οι αμοιβές και το πλαφόν.
Για όποιους συναδέλφους έχουν ξεκινήσει το απογευματινό φαρμακείο θα είναι χρήσιμο για τον υπολογισμό των αμοιβών, αλλά και στοιχείο καταγραφής εκτέλεσης των συνταγών.
Ν. Λάκκας

12

@

αλληλογραφία
Η θέση της Ελληνικής Εταιρείας Μεταμοσχεύσεων για την
ορθολογική χρήση των πρωτότυπων και γενόσημων
ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων στη μεταμόσχευση
Επιστολή της Ελληνικής Εταιρείας Μεταμοσχεύσεων, σχετικά με τη χρήση πρωτότυπων και γενόσημων ανοσοκοατασταλτικών φαρμάκων:

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει σημαντικός προβληματισμός για τα γενόσημα φάρμακα στενού θεραπευτικού δείκτη, ειδικά σε ενδείξεις όπως η μεταμόσχευση οργάνων, γεγονός που οδήγησε τις μεγάλες επιστημονικές ιατρικές εταιρείες –όπως την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Μεταμόσχευσης (ESOT)– στην έκδοση συστάσεων για τα γενόσημα
που αφορούν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα. Στην ευαίσθητη αυτή ομάδα φαρμάκων περιλαμβάνονται οι αναστολείς καλσινευρίνης (κυκλοσπορίνη και tacrolimus), οι αναστολείς του mTOR (sirolimus και everolimus) και τα
παράγωγα του μυκοφαινολικού οξέος (μυκοφαινολική μοφετίλη και μυκοφαινολικό νάτριο).
Οι μελέτες βιοϊσοδυναμίας στη διαδικασία έγκρισης γενόσημων φαρμάκων στενού θεραπευτικού δείκτη αφορούν, δυστυχώς, μικρές μόνο μελέτες σε υγιείς εθελοντές. Ο μεταμοσχευμένος όμως οργανισμός, πέρα από τη
μεταμοσχευτική διαδικασία, είναι ένας επιβαρυμένος οργανισμός με μεγάλου βαθμού συννοσηρότητα. Η συννοσηρότητα αυτή απαιτεί την εφαρμογή και άλλων φαρμακευτικών θεραπειών, οι οποίες με τη σειρά τους επηρεάζουν τη βιολογική ομοιόσταση του μεταμοσχευμένου οργανισμού, αλλά και την ανοσοκατασταλτική θεραπεία.
Οι μελέτες, επομένως, βιοϊσοδυναμίας, οι οποίες γίνονται σε υγιείς πληθυσμούς, δεν λαμβάνουν υπ’ όψιν τις
αντικειμενικές δυσκολίες και τις συννοσηρότητες του μεταμοσχευμένου ασθενούς και δεν δίνουν απάντηση στο
πώς και με ποιο τρόπο θα λειτουργήσει ένα γενόσημο φάρμακο παρουσία και άλλων φαρμάκων σε ένα μεταμοσχευμένο οργανισμό.
Το αποδεκτό εύρος φαρμακοκινητικής διακύμανσης των γενοσήμων σε σχέση με το πρωτότυπο αποτελεί ιδιαίτερης σημασίας παράμετρο για τα φάρμακα στενού θεραπευτικού δείκτη. Πρόσφατα (Αύγουστος 2010) ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (European Medicines Agency – EMA) περιόρισε το αποδεκτό εύρος διακύμανσης
των γενοσήμων στενού θεραπευτικού δείκτη από 80%-125% σε 90%-111%. Και πάλι όμως μπορεί να έχουμε
σημαντικές διαφορές στα επίπεδα της δραστικής ουσίας στο αίμα, όταν γίνονται αλλαγές με ένα γενόσημο, που
κινείται στο όριο του 90% του πρωτοτύπου ή με ένα άλλο που επιτυγχάνει επίπεδα στο όριο του 111% του πρωτοτύπου, με πιθανές συνοδές κλινικές επιπτώσεις, όπως αύξηση των απορρίψεων με χαμηλά επίπεδα ή εκδήλωση
σοβαρών επιπλοκών λόγω ανοσοκαταστολής αντίστοιχα. Επιπλέον, παρόλο που τα αυστηρότερα αυτά κριτήρια
συνιστούν σημαντική βελτίωση, εξακολουθεί να προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι διαφορετικά γενόσημα σκευάσματα δεν απαιτούν απόδειξη βιοϊσοδυναμίας μεταξύ τους, μολονότι η αντικατάσταση μεταξύ αυτών των σκευασμάτων επιτρέπεται και, ως εκ τούτου, είναι πιθανό να συμβεί.
Η κοινότητα του ESOT δεν είναι αντίθετη στη χρήση των γενοσήμων και την άποψη αυτή υιοθετεί και η Ελληνική
Εταιρεία Μεταμοσχεύσεων (ΕΕΜ). Τα ανοσοκατασταλτικά βέβαια φάρμακα είναι ακριβά και η διά βίου ανασοκατασταλτική θεραπεία των ασθενών που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση συνδέεται με υψηλό οικονομικό
κόστος. Αναγνωρίζουμε ότι η εξοικονόμηση χρημάτων από τη δαπάνη για τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα θα
ωφελήσει την υγειονομική περίθαλψη και την κοινωνία γενικότερα. Απομένει όμως να αποδειχθεί το οικονομικό


13

@

αλληλογραφία

αυτό όφελος στην κλινική πρακτική, καθώς άλλοι παράγοντες που συνοδεύουν μια τέτοια αλλαγή της ανοσοκατασταλτικής αγωγής (ανάγκη για επανειλημμένες μετρήσεις επιπέδων φαρμάκου) ανεβάζουν το κόστος χωρίς να
λαμβάνεται υπόψη και η σημαντική επίσης δαπάνη από την αντιμετώπιση σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών, οι
οποίες μπορεί να προκύψουν από μια τέτοια αλλαγή (π.χ. οξεία απόρριψη μοσχεύματος) ή ακόμη και το καταστροφικό αποτέλεσμα της πιθανότητας απώλειας και της ζωής του μεταμοσχευμένου ασθενούς.
Απαραίτητη επομένως προϋπόθεση για την ασφαλή και με ελεγχόμενο τρόπο αντικατάσταση ενός πρωτότυπου
από ένα γενόσημο σκεύασμα στενού θεραπευτικού δείκτη είναι να γίνεται σε συγκεκριμένα πλαίσια και κάτω από
σαφείς προϋποθέσεις:
1. Η 
αλλαγή από το πρωτότυπο σκεύασμα στο γενόσημο, αλλά και η αλλαγή μεταξύ διαφορετικών γενοσήμων,
πρέπει να γίνεται μόνο από εξειδικευμένο στις μεταμοσχεύσεις ιατρό.
2. Κ 
άθε αλλαγή πρέπει να παρακολουθείται στενά, ούτως ώστε να διασφαλιστεί η επίτευξη του σωστού θεραπευτικού παραθύρου.
3. Τ α διάφορα γενόσημα σκευάσματα είναι μεν βιοϊσοδύναμα με το πρωτότυπο, όχι όμως και μεταξύ τους. Αν στο
μέλλον χρειασθεί να αντικατασταθεί το ένα γενόσημο με κάποιο άλλο γενόσημο, η βιοϊσοδυναμία μεταξύ τους
είναι αβέβαιη και γι’ αυτό προτείνουμε ο εξειδικευμένος στις μεταμοσχεύσεις θεράπων ιατρός, όταν συνταγογραφεί γενόσημα, να χρησιμοποιεί την εμπορική τους ονομασία.
4. Ο 
ι ασθενείς θα πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με την αντικατάσταση της θεραπείας με γενόσημο σκεύασμα, θα πρέπει να εκπαιδεύονται στο πώς να αναγνωρίζουν τις διαφορετικές φαρμακοτεχνικές μορφές της
ίδιας δραστικής ουσίας και, όταν συμβαίνει αυτό, να ενημερώνουν άμεσα τον εξειδικευμένο στις μεταμοσχεύσεις θεράποντα ιατρό για τυχόν μη ελεγχόμενη αντικατάσταση.
5. Ν 
έες, αλλά και παλαιότερες μορφές ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων που κυκλοφορούν ήδη στην αγορά και
δεν έχουν λάβει άδεια κυκλοφορίας σύμφωνα με τις αναθεωρημένες αυστηρότερες οδηγίες του Ευρωπαϊκού
Οργανισμού Φαρμάκων (European Medicines Agency – EMA) θα πρέπει να αποθαρρύνονται.
6. Χ 
ρειάζεται περαιτέρω έρευνα προκειμένου να διερευνηθούν πλήρως τα οφέλη και οι περιορισμοί της αντικατάστασης με γενόσημα φάρμακα.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. D 
uh MS, Cahill KE, Paradis PE, Cremieux Py, Greenberg PE. The economic implications of generic substitution of antiepileptic drugs: a review of recent
evidence. Expert Opin Pharmacother 2009; 10: 2317.
2. V 
ersantromt C, Maliepaard M, Lekkerkerker F. Generics: what is the role of registration authorities. Neth J Med 2008; 66: 62.
3. C 
hristians U, Klawitter J, Clavijo CF. Bioequivalence testing of immunosuppressants: concepts and misconceptions. Kidney Int Suppl 2010; 115: S1.
4. U 
ber PA, Ross HJ, Zuckermann AO, et al. Generic drug immunosuppression in thoracic transplantation: an ISHLT educational advisory. J Heart Lung
Transplant 2009; 28: 655.
5. D 
uerden MG, Hughes DA. Generic and therapeutic substitutions in the UK: are they a good thing? Br J Clin Pharmacol 2010; 70: 335.
6. A 
lameri M, Epstein M, Johnston A. Generic and therapeutic substitutions: are they always ethical in their own terms? Pharm World Sci 2010; 32: 691.
7. J ohnston A. Challenges of therapeutic substitution of drugs for economic reasons: focus on CVD prevention. Curr Med Res Opin 2010; 26: 871.
8. V 
an Gelder et al. ESOT guidelines on generic substitution. Transplant International; 24 (2011): 1135-1141.

14

@

αλληλογραφία
Εμπιστοσύνη στα ελληνικά επώνυμα φάρμακα
1 στους 2 είναι πολύ ή αρκετά θετικός στο να τα χρησιμοποιήσει
Εγγύηση η επωνυμία για τη συντριπτική πλειοψηφία
Δελτίο Τύπου από την Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας:

Αθήνα, 20 Σεπτεμβρίου 2012
Την εμπιστοσύνη της στα ελληνικά επώνυμα φάρμακα δηλώνει η ελληνική κοινωνία, εκφράζοντας παράλληλα
την πρόθεση να τα χρησιμοποιήσει περισσότερο. Αυτό είναι το σημαντικότερο εύρημα έρευνας της Focus-Bari για
τα ελληνικά φάρμακα, τα γενόσηµα και τη χρήση τους, αφού ένας στους δύο Έλληνες εμφανίζεται πολύ ή αρκετά θετικός στη χρήση γενοσήμων, με τα ελληνικά επώνυμα γενόσηµα να αξιολογούνται θετικότερα –και με σημαντική
διαφορά– στην πρόθεση χρήσης, την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα, τόσο από τα επώνυμα γενόσηµα
που προέρχονται από το εξωτερικό, όσο και από τα «ανώνυμα» γενόσηµα.
Όπως έδειξε η έρευνα, 7 στους 10 γνωρίζουν καλά ή σχετικά καλά τι σημαίνει ο όρος γενόσημα και αποδίδει στον
όρο θετικό πρόσημο (ισοδύναμη θεραπευτική αξία, αλλά οικονομικότερα), αν και υπάρχουν και (λιγότερες) αρνητικές
αναφορές (ποιοτικά υποδεέστερα των πρωτότυπων). Το έλλειμμα επικοινωνίας με τη σύγχυση που είχε δημιουργηθεί
στις αρχές του χρόνου πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψιν, αφού επιπλέον μόνο ένας στους 10 από όσους χρησιμοποιούν συστηματικά τουλάχιστον ένα φάρμακο γνωρίζει ότι καταναλώνει γενόσηµα φάρμακα.
Επίσης, η έρευνα αποκάλυψε ότι η μεγάλη και γνωστή επωνυμία αποτελεί δικλείδα ασφαλείας και απόδειξη εγγύησης
του φαρμάκου για τη συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών. Παράλληλα, οι μεγάλες επώνυμες ελληνικές εταιρείες
έχουν κερδίσει την εμπιστοσύνη του Έλληνα ασθενή, σε μεγάλο βαθμό, μεγαλύτερο ακόμα και από τις παγκόσμια
γνωστές φαρμακοβιομηχανίες.
Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας, κ. Δέμος, σχολίασε τα αποτελέσματα της έρευνας
ως εξής: «Πρόκειται για μια σαφή αναγνώριση τόσο των ποιοτικών προδιαγραφών που έχει το ελληνικό επώνυμο
φάρμακο όσο και της διάθεσης της ελληνικής κοινωνίας να υποστηρίξει την εγχώρια παραγωγή. Η αναγνώριση αυτή
αποτελεί για μας την επιβράβευση της επιλογής των επενδύσεων που έχουν γίνει σε παραγωγικές μονάδες, σε επιστημονικό δυναμικό, σε διαδικασίες, σε ποιοτικούς ελέγχους υψηλότατων προδιαγραφών και σε τεχνογνωσία. Όλα
τα παραπάνω μας επιτρέπουν να εγγυόμαστε την παραγωγή ασφαλούς και ποιοτικού ελληνικού φαρμάκου με την
υπογραφή μας. Αυτή η υπογραφή που αναγνωρίζεται σε 60 χώρες στον κόσμο, χάρη στην εξαγωγική δραστηριότητα
της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας, είναι περισσότερο από ποτέ αναγκαίο να αναγνωριστεί εμπράκτως και όπως της
αξίζει, από όσους παίρνουν αποφάσεις. Εμείς, την εμπιστοσύνη του ελληνικού κοινού θα την τιμήσουμε...».
Τέλος, σχεδόν καθολική είναι η προτίμηση όσον αφορά την ενημέρωση για τα φάρμακα προς τους εξειδικευμένους
γιατρούς, ενώ ακολουθούν άλλες ειδικότητες της υγείας, όπως ο φαρμακοποιός και ο γιατρός γενικής ιατρικής. Επίσης,
σύμφωνα πάντα με την έρευνα, τα «παραδοσιακά» offline μέσα αποτελούν την κύρια πηγή ενημέρωσης του κοινού
για τα γενόσηµα φάρμακα, ενώ το internet, παρά το γεγονός ότι αποτελεί δευτερεύουσα πηγή, χαίρει σε μεγάλο βαθμό της εμπιστοσύνης του κοινού.
Η έρευνα έγινε τον Απρίλιο του 2012 στο νομό Αττικής σε δείγμα 800 ατόμων (που αντιστοιχεί σε πληθυσμό 1.696.000


15

@

αλληλογραφία

ατόμων), το οποίο περιελάμβανε άνδρες και γυναίκες ηλικίας 35-70 ετών, από όλες τις κοινωνικοοικονομικές τάξεις.
Η Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας (Π.Ε.Φ.) εκφράζει τις θέσεις των ελληνικών φαρμακοβιομηχανιών της χώρας, που διατηρούν περισσότερες από 20 παραγωγικές μονάδες στην Ελλάδα και ο κύριος όγκος παραγωγής τους
αφορά σε ουσιωδώς όμοια φάρμακα (γενόσημα) με εμπορική ονομασία (branded generics) τα οποία προορίζονται
για την ελληνική αγορά και εξαγωγές σε 60 χώρες στον κόσμο. Στον κλάδο της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας
απασχολούνται 8.500 εργαζόμενοι, πολλοί από τους οποίους είναι επιστήμονες, που ασχολούνται με την παραγωγή,
τον έλεγχο, την έρευνα και την ανάπτυξη γενοσήμων ή/και νέων προϊόντων. Ταυτόχρονα, οι ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες σε συνεργασία με Πανεπιστήμια της Ελλάδας και εξωτερικού «τρέχουν» δεκάδες ερευνητικά προγράμματα.
Για περισσότερες πληροφορίες:
Μάρκος Ολλανδέζος, ΠΕΦ: 210 52 47 139, 693 60 64 551
Έμιλυ Κρητικού, Run Communications: 215 56 05 247

Επιστολή από την εταιρεία FRESENIUS KABI HELLAS προς την ΠΕΦΝΙ, σχετικά με την προμήθεια προς τα νοσοκομεία όλης της χώρας:

Aπό: Fresenius Kabi Hellas A.E.
Προς: ΠΕΦΝΙ
Υπόψη: Προέδρου κας Τσικαλάκη
26.06.2012
Αξιότιμη κα Πρόεδρε,
Η Fresenius Kabi Hellas δραστηριοποιείται από το 1999, παρέχοντας στους επαγγελματίες υγείας υψηλής ποιότητας
φαρμακευτικά προϊόντα στους τομείς της κλινικής διατροφής (εντερικής και παρεντερικής), των ούρων και των γενοσήμων ενδοφλέβιων φαρμάκων (αντιβιοτικών, κυτταροστατικών κ.ά.).
Παρά τις ολοένα αυξανόμενες οικονομικές και άλλες αντιξοότητες που αντιμετωπίζει ο κλάδος της δημόσιας υγείας τα
τελευταία χρόνια, η Frensius Kabi Hellas προμηθεύει σταθερά τα δημόσια νοσοκομεία σε όλη τη χώρα, αποβλέποντας
στην ομαλή λειτουργία τους, αλλά και στην απρόσκοπτη πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε ποιοτικές υπηρεσίες
περίθαλψης. Επιθυμία μας είναι να συνεχίσουμε να βρισκόμαστε στο πλευρό των επαγγελματιών υγείας, με ακεραιότητα και επαγγελματισμό, παρέχοντας πρωτοποριακά και υψηλής θεραπευτικής αξίας προϊόντα και υπηρεσίες που
στοχεύουν στη θεραπεία και τη φροντίδα των βαρέως και χρονίως πασχόντων ασθενών.
Η εταιρεία έχει υποστεί βαρύ χρηματοοικονομικό κόστος εξαιτίας των συσσωρευμένων χρεών των δημοσίων νοσοκομείων, της απομείωσης των ομολόγων, τα οποία μας δόθηκαν έναντι εξόφλησης των χρεών της περιόδου 2007-2009,
αλλά και αυξανόμενων rebate, τα οποία έχουμε εγκαίρως καταβάλει.
Για το λόγο αυτό, λάβαμε την απόφαση να συνεχίσουμε κανονικά την προμήθεια της ελληνικής αγοράς με τα προϊόντα
μας, τα οποία είναι αναντικατάστατα και μοναδικά στους τομείς της κλινικής διατροφής και των κολλοειδών διαλυμάτων υποκατάστασης όγκου. Είμαστε όμως αναγκασμένοι να διακόψουμε την προμήθεια συγκεκριμένων προϊόντων,
ορών και γενοσήμων φαρμάκων (Παράρτημα), τα οποία διατίθενται στην αγορά και από άλλους προμηθευτές. Αυτή
είναι για εμάς μια δυσάρεστη αλλά αναγκαία απόφαση, προκειμένου να διασφαλίσουμε τη βιωσιμότητα της εταιρείας
μας και την απρόσκοπτη λειτουργία της στην ελληνική αγορά.
Προκειμένου να διευκολύνουμε την ομαλή φαρμακευτική προμήθεια και λειτουργία των νοσοκομείων και σεβόμενοι

16

@

αλληλογραφία

την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία, η εταιρεία μας θα προχωρήσει στην ενέργεια αυτή μετά από διάστημα τριών
μηνών, χρόνο τον οποίο θεωρούμε εύλογο για την εξεύρεση εναλλακτικού προμηθευτή.
Τέλος, σας ενημερώνουμε πως για την απόφασή μας αυτή έχουν ήδη ενημερωθεί τα αρμόδια Υπουργεία και
φορείς υγείας.
Παραμένουμε πάντοτε στη διάθεσή σας για οτιδήποτε χρειαστείτε.
Με εκτίμηση,

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Γεώργιος Μαγαλιός
Διευθύνων Σύμβουλος Fresenius Kabi Hellas

ΟΡΟΙ
 DEXTROSE INJECTION/FRESENIUS 5% w/v, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 100ML
 DEXTROSE INJECTION/FRESENIUS 5% w/v, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 250ML
 DEXTROSE INJECTION/FRESENIUS 5% w/v, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 500ML
 DEXTROSE INJECTION/FRESENIUS 5% w/v, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 1000ML
 DEXTROSE INJECTION/FRESENIUS 10% w/v, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 1000ML
 ELECTROL YTE/FRESENIUS1 (6,4+5,00+0,75+0,75+0,35+0,31)%, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 500ML
 LACTATED RINGER’S INJECTION/FRESENIUS, (3,1+0,3+6+0,2)G, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 500ML
 LACTATED RINGER’S INJECTION/FRESENIUS, (3,1+0,3+6+0,2)G, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 1000ML
 MANNITOL/FRESENIUS, 20%, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 500ML
 POTASSIUM CHLORIDE IN DEXTROSE INJECTION/FRESENIUS 15%+0,2%, ΕΝΕΣΙΜΟ ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 1000ML
 SODIUM CHLORIDE 0.18% & DEXTROSE 4%/FRESENIUS, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 250ML
 SODIUM CHLORIDE INJECTION/FRESENIUS, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 0,9% W/V, 100ML
 SODIUM CHLORIDE INJECTION/FRESENIUS, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 0,9% W/V, 250ML
 SODIUM CHLORIDE INJECTION/FRESENIUS, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 0,9% W/V, 500ML
 SODIUM CHLORIDE INJECTION/FRESENIUS, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 0,9% W/V, 1000ML
 SODIUM CHLORIDE INJECTION/FRESENIUS, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 0,9% W/V, 100ML FREEFLEX
 WATER FOR INJECTION/FRESENIUS, ΔΙΑΛΥΤΗΣ ΓΙΑ ΕΝΕΣΙΜΟ, 1000ML
ΦΑΡΜΑΚΑ














METROGYL, ΕΝΕΣΙΜΟ ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 500MG/100ML
PACLITAXEL/KABΙ, ΠΥΚΝΟ ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣ ΕΓΧΥΣΗ 6mg/ML, 30MG
PACLITAXEL/KABI, ΠΥΚΝΟ ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣ ΕΓΧΥΣΗ 6mg/ML, 6mg/ML, 100MG
GEMCIRENA, ΚΟΝΙΣ ΓΙΑ ΔΙΑΛΥΜΑ ΠΡΟΣ ΕΓΧΥΣΗ, 38mg/ML, 200MG
GEMCIRENA, ΚΟΝΙΣ ΓΙΑ ΔΙΑΛΥΜΑ ΠΡΟΣ ΕΓΧΥΣΗ, 38mg/M, 1G
OXALIPLATIN/KABI ΠΥΚΝΟ ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣ ΕΓΧΥΣΗ, 5mg/ml, 50MG
OXALIPLATIN/KABI ΠΥΚΝΟ ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣ ΕΓΧΥΣΗ, 5mg/ml, 100MG
CIPROFLOXACIN/KAΒΙ, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 100MG/SOML
CIPROFLOXACIN/KABI, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 200MG/100ML
CIPROFLOXACIN/KABI, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 400MG/200ML
LEVOFLOXACIN/KABI, ΔΙΑΛΥΜΑ ΓΙΑ ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΑ ΕΓΧΥΣΗ, 5MG/ML
PROPOFOL MCT/LCT/FRESENIUS 1% (10MG/1ML), ΓΑΛΑΚΤΩΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ Η’ ΕΝΕΣΗ, 5Χ20ML
PROPOFOL MCT/LCT/FRESENIUS 1% (10MG/1ML), ΓΑΛΑΚΤΩΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ Η’ ΕΝΕΣΗ, 50ML
PROPOFOL MCT/LCT/FRESENIUS 1% (10MG/1ML), ΓΑΛΑΚΤΩΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ Η’ ΕΝΕΣΗ, 100ML
PROPOFOL MCT/LCT/FRESENIUS 2% (20MG/1ML), ΓΑΛΑΚΤΩΜΑ ΓΙΑ ΕΓΧΥΣΗ Η’ ΕΝΕΣΗ, 50ML

17

συνέδρια-σεμινάρια
Γενική Σύνοδος της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών (EAHP) 2012
ματα υγειονομικής περίθαλψης στην Ευρώπη.
Ανάμεσα στα θέματα της ημερήσιας διάταξης της συνάντησης ξεχώρισαν ο επαναπροσδιορισμός της αποστολής και
των στόχων της EAHP και η ενσωμάτωση, ομόφωνα, της
Ισλανδίας, ως της 32ης χώρας-μέλους της EAHP.
Η Γενική Σύνοδος ανανέωσε την εμπιστοσύνη της στους
Roberto Frontini (Γερμανία) και Tony West (Ηνωμένο
Βασίλειο), ως Πρόεδρο και Ταμία του Διοικητικού Συμβουλίου, αντίστοιχα. Επίσης, εξέλεξε τους Tajda Miharija
Gala (Σλοβενία) και Kees Neef (Ολλανδία) ως Αντιπρόεδρο και Διευθυντή Εκπαίδευσης, Επιστήμης και Έρευνας της EAHP αντίστοιχα, στην θέση των αποχωρούντων
Elfriede Dolinar (Αυστρία) και Vagn Handlos (Δανία).
Τέλος, η Γενική Σύνοδος εξέλεξε στο Διοικητικό Συμβούλιο ως μέλος την Francesca Venturini και ως νέα μέλη τον
Petr Horak (Τσεχία) και την Joan Peppard (Ιρλανδία).
Σύμφωνα με τις αποφάσεις της συνόδου:
Η Ευρωπαϊκή Ένωση Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών
(ΕΑΗΡ) είναι ένωση εθνικών οργανισμών και εκπροσωπεί τους νοσοκομειακούς φαρμακοποιούς σε ευρωπαϊκό
και διεθνές επίπεδο.



Η αποστολή της EAHP είναι να εκπροσωπεί και να αναπτύσσει το επάγγελμα του νοσοκομειακού φαρμακοποιού στην Ευρώπη, ώστε να διασφαλιστεί η συνεχής
βελτίωση της φροντίδας και του θεραπευτικού αποτελέσματος για τους ασθενείς στο νοσοκομείο. Αυτό
επιτυγχάνεται μέσω της επιστήμης, της έρευνας, της
εκπαίδευσης, της πρακτικής, καθώς και με την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και τη συνεργασία με άλλους
επαγγελματίες υγείας.



Η Ευρωπαϊκή Ένωση Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών
(EAHP) πραγματοποίησε την ετήσια Γενική της Σύνοδο
στη Βουδαπέστη (Ουγγαρία) στις 15 και 16 Ιουνίου 2012.
Στη Γενική σύνοδο συμμετείχαν 58 εκπρόσωποι από
29 χώρες-μέλη της EAHP. Την Ελλάδα εκπροσώπησε τριμελής αντιπροσωπεία του Δ.Σ. της Πανελλήνιας Ένωσης
Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων.
Η περαιτέρω ανάπτυξη και σύγκλιση στην άσκηση της
Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής στην Ευρώπη αποτέλεσε βασικό θέμα συζήτησης ανάμεσα στα μέλη των
αντιπροσωπειών και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΑΗΡ, δεδομένων των προκλήσεων για τα συστή-

18

Οι Στόχοι της EAHP (μετά από ψηφοφορία και την ομόφωνη απόφαση των 31 αντιπροσωπειών) είναι:



α) να αναπτύξει τη νοσοκομειακή φαρμακευτική, ώστε
να προωθηθεί η καλύτερη και ασφαλέστερη χρήση
των φαρμάκων και των ιατρικών συσκευών, προς
όφελος των ασθενών στην Ευρώπη,

συνέδρια-σεμινάρια
β) ν α δημιουργήσει μια βάση (θεμέλιο, βασικό επίπεδο)
για την εκπαίδευση και την πρακτική εξάσκηση των
νοσοκομειακών φαρμακοποιών προς ένα επίπεδο
εξειδίκευσης και να διατηρήσει διαρκή και συνεχόμενη επαγγελματική ανάπτυξη,
γ) να προασπίζεται τα συμφέροντα και να προωθεί τις
θέσεις των Ευρωπαίων νοσοκομειακών φαρμακοποιών στα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης, την ΕΕ
και τις εθνικές αρχές
Οι μελλοντικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες
της EAHP
Η Γ.Σ. ενέκρινε σειρά μεταρρυθμίσεων για τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Ο κύκλος των σεμιναρίων ΒΕΑΜ
(Biotechnology, Evidence-Based Μedicine, Aspects of
Compounding, Management) που διεξήχθησαν μεταξύ
2009 και 2012, ολοκληρώθηκε με επιτυχία και δίνει τη
θέση του σε «Ακαδημαϊκά Σεμινάρια», υπό νέα δομή, κοινό και στόχους. Ταυτόχρονα, εγκρίθηκε η εκπόνηση μελέτης αναφορικά με τη νέα αυτή δομή σεμιναρίων, αλλά
και τις δυνατότητες και τη σκοπιμότητα δημιουργίας πανευρωπαϊκών σπουδών που θα παρέχουν μεταπτυχιακό
δίπλωμα (Master) Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής. Τα
ευρήματα της παραπάνω μελέτης προβλέπεται να ανα-

κοινωθούν το 2013, στη Γενική Σύνοδο, η οποία θα λάβει
χώρα στην Αθήνα.
Τα τελικά αποτελέσματα της Έρευνας 2010 της
EAHP
Η κ. Tajda Miharija Gala παρουσίασε στη Γενική Σύνοδο τα
τελικά αποτελέσματα της έρευνας της EAHP 2010 για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική. Η έρευνα θα κυκλοφορήσει επίσημα και θα παρουσιαστεί στο κοινό μέσω του δικτυακού
τόπου της EAHP (www.eahp.eu). Η έρευνα θα αποκαλύψει
πώς ασκείται σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες η Νοσοκομειακή Φαρμακευτική και θα δείξει την τάση της ανάπτυξης
των υπηρεσιών που παρέχονται σε όλη την Ευρώπη.
Θέματα πολιτικής
Οι αντιπρόσωποι συζήτησαν τις προτάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου σε καίρια θέματα όπως, του γραμμωτού
κωδικού (barcode) των φαρμάκων, των κλινικών δοκιμών και των ελλείψεων σε φάρμακα. Οι εκπρόσωποι
έκαναν προτάσεις για τροποποιήσεις και προσθήκες και η
επαναδιατύπωση των θέσεων αναμένεται να ανακοινωθεί
επίσημα στον ιστοχώρο της EAHP (www.eahp.eu).
Τσικαλάκη Ειρήνη

Προσεχή Ιατρικά Συνέδρια

International Breast Ultrasound Course 2013 (IBUS 2013)
Multimodality Imaging & Interventional Techniques
arranged by the International Breast Ultrasound School
in conjuction with the Scientific Society of Breast Diseases
May 20th-22nd, 2013, IASO Maternity Hospital Lecture Room, Maroussi, Athens
3ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ογκολογικής Απεικόνισης / 13-15 Δεκεμβρίου 2013
Νοσοκομείο “ΜΗΤΕΡΑ”, Αμφιθέατρο “Νικ. Λούρος”, Αθήνα

19

άρθρα
Με επιπλέον 50 φαρμακοποιούς αναμένεται να στελεχωθούν
τα νοσοκομειακά φαρμακεία
Με επιπλέον 50 φαρμακοποιούς αναμένεται να στελεχωθούν τα νοσοκομειακά φαρμακεία, με κύρια αποστολή την
εξυπηρέτηση των ογκολογικών ασθενών και τη διαχείρηση
των ογκολογικών φαρμάκων.
Η ενίσχυση των φαρμακείων του ΕΣΥ ήταν ένα από τα θέματα συζήτησης μεταξύ των υπουργών Υγείας και Διοικητικής Μεταρρύθμισης κ. κ. Ανδρέα Λυκουρέντζου και Αντώνη
Μανιτάκη και του αναπληρωτή υπουργού Υγείας Μάριου
Σαλμά.
Ωστόσο, δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο αν πρόκειται για νέες
προσλήψεις ή για μετατάξεις στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης των νοσοκομειακών τμημάτων και κλινικών με βάση
την αξιολόγησή τους και με στόχο τη συγχώνευσή τους.
Στο θέμα των συγχωνεύσεων κλινικών αναφέρθηκε και ο
αναπληρωτής υπουργός Μάριος Σαλμάς σε συνέντευξή του
στην πρωινή ενημερωτική εκπομπή του Mega.
Όπως εξήγησε ο κ. Μ. Σαλμάς, θα ξεκινήσει αξιολόγηση
των κλινικών και σύγκριση των αποτελεσμάτων της πορεί-

ας κάθε ομοειδούς κλινικής (θεραπευτικά αποτελέσματα,
ερευνητικά προγράμματα, χρόνος νοσηλείας των ασθενών, επιτυχής έκβαση θεραπείας κλπ.) με στόχο να συγχωνευθούν όλες σε μία με επικεφαλής το Διευθυντή της καλύτερης κλινικής.
Αν π.χ. σε ένα νοσοκομείο υπάρχουν 4 παθολογικές κλινικές, τότε όλες θα αξιολογηθούν, θα συνενωθούν και
Διευθυντής του τομέα θα αναλάβει ο Διευθυντής που η
κλινική του έχει επιδείξει τα καλύτερα αποτελέσματα.
Στην ίδια εκπομπή ο κ. Σαλμάς ανέφερε ότι θα υπάρξει
επαναδιαπραγμάτευση των συμβάσεων του ΕΟΠΥΥ με
τους παρόχους υγείας, έτσι ώστε να εξασφαλισθούν χαμηλότερες τιμές στα νοσήλια, τα διαγνωστικά εργαστήρια, τις εξετάσεις κλπ.
Τέλος, ο αναπληρωτής υπουργός Υγείας, απαντώντας σε
ερώτηση για το αν θα υπάρξει πλαφόν στις δαπάνες υγείας,
ξεκαθάρισε ότι αυτό το μέτρο δεν συζητείται καν, γιατί είναι
εντελώς ανεφάρμοστο.
Πηγή: ygeia360.gr, από τη Νίνα Κομνηνού

Ζητούνται φαρμακοποιοί για νοσοκομεία με διεθνή πιστοποίηση JCIA
στη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και τη Γερμανία
με πολύ καλές αμοιβές και άριστο εργασιακό περιβάλλον.
Για περισσότερες πληροφορίες παρακαλώ επικοινωνήστε στο 6984507090 ή
στείλτε e-mail στο info@eurosynapses.eu ή επισκεφθείτε το www.eurosynapses.eu
Όλες οι υπηρεσίες μας προς τους φαρμακοποιούς παρέχονται δωρεάν.

21

επίσκεψη στα νοσοκομειακά φαρμακεία
Οδοιπορικό στα νοσοκομειακά φαρμακεία (3ο μέρος)
Οι περιηγήσεις στα φαρμακευτικά τμήματα των νοσοκομείων, λόγω κρίσης και φόρτου εργασίας έχουν μειωθεί.

Ν.Γ.Ν. Αγρινίου | κλίνες 200


 

Οργανικές θέσεις φαρμακοποιών: 2 [υπηρετούν 2
φαρμακοποιοί]. 
ργανικές θέσεις βοηθών φαρμακοποιών: 3 [υπηρετεί
Ο
ένας (1)]. 
Χορηγούν με ατομική συνταγή. 
ιαχειρίζονται τα αντιδραστήρια, όχι το υγειονομικό
Δ
υλικό.
Ε κτελούν κανονικά τις εφημερίες αλλά οι αμοιβές τους
είναι μειωμένες.
Ε ίχαν οργανώσει ένα εργαστήριο φαρμακοκινητικής,
αλλά για απροσδιόριστους λόγους τους το κλείνουν.

Πάνω: Αγρίνιο: πράγματι υπάρχει μια ωραία ατμόσφαιρα
Κάτω: Η συνάδελφος Τζωρτζοπούλου άλλαξε επάγγελμα;

Ν.Γ.Ν. Πρέβεζας | κλίνες 115


Πρέβεζα: ο συνάδελφος Χρήστος Νέσσερης

22

 

ργανικές θέσεις βοηθών φαρμακείου: 4 [υπηρετεί
Ο
ένας (1) και ένας (1) επικουρικός βοηθός]. 
εν χορηγούν με ατομική συνταγή, εκτός από τα
Δ
φάρμακα «εκτός κλειστού νοσηλίου».
Δεν έχουν online σύνδεση με τις κλινικές.
Ε ξυπηρετούν πολλούς άπορους και περίπου
220 συνταγές ΟΚΑΝΑ το μήνα. 
ύντομα θα αρχίσει η ολοήμερη λειτουργία του
Σ
φαρμακείου.
Διακινούν αντιδραστήρια και υγειονομικό υλικό.

εκδηλώσεις ΠΕΦΝΙ
5ο Επιμορφωτικό Σεμινάριο

«Οι Νοσοκομειακοί Φαρμακοποιοί
στο Μεταίχμιο των Αλλαγών στην Υγεία»
21-23 Σεπτεμβρίου 2012
«ΑΚS» Συνεδριακό Κέντρο, Πόρτο Χέλι
πρόγραμμα
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 21 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012
17:00-19:00 ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΥΝΕΔΡΩΝ ΣΤΟ 5ο ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ
19:30 ΕΝΑΡΞΗ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ
ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ
20:00-21:00 ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ | PROFESSOR OF MEDICINE – IMMUNOLOGY
E.K.Π.Α – ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ
Θέμα: Ελληνικό Σύστημα Υγείας | Η λειτουργία του σε καιρό χρεοκοπίας
ΣΑΒΒΑΤΟ 22 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012
ΠΡΩΪΝΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
8:30-10:00 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ – ΒΡΑΒΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ
(ΣΤΙΣ 20 & 21/9/2012 ΘΑ ΔΙΕΞΑΧΘΕΙ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: «ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ
ΦΑΡΜΑΚΩΝ» ΜΕ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΣΥΝΑΔΕΛΦΩΝ)
10:00-10:45 ΥΦΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ | ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΣΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
Θέμα: Νοσοκομειακός Φαρμακοποιός και Οικονομικά της Υγείας:
Παρατηρητής ή Πρωταγωνιστής;
10:45-11:00 ΚΙNΤΖΙΟΣ ΣΠΥΡΟΣ | MBA, Pharm. D.
REGULATORY AFFAIRS – BUSINESS DEVELOPMENT MANAGER
Θέμα: Έρευνα και καινοτομία στη φαρμακοβιομηχανία,
στο ευρωπαϊκό και παγκόσμιο περιβάλλον
11:00-11:30 ΦΡΟΥΖΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Σ.Φ.Ε.Ε.
Θέμα: Ο Σ.Φ.Ε.Ε στο μεταίχμιο των μεταρρυθμίσεων για την Υγεία
11:30-12:00 ΚΩΣΤΑΓΙΟΛΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ | ΟIKΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ, Δ/ΝΤΗΣ HEALTH DATA SPECIALISTS
Θέμα: Φαρμακοοικονομία και Ανάλυση Μελέτης στις Μ.Ε.Θ.
12:00 -12:30 ΓΑΚΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ | ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗΣ
Δ/ΝΤHΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΩΝ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΘΕΣ/ΚΗΣ
Θέμα: Ανασοκατασταλτικά στενού θεραπευτικού εύρους; Είναι τα γενόσημα φθηνότερα;
12:30-13:00 ΣΥΖΗΤΗΣΗ - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
13:00-18:00 ΜΕΣΗΜΕΡΙΑΝΗ ΔΙΑΚΟΠΗ - ΓΕΥΜΑ

24

εκδηλώσεις ΠΕΦΝΙ

ΣΑΒΒΑΤΟ 22 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012
ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
18:00-18:30 ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ-ΝΤΑΪΦΩΤΗ ΖΕΤΑ
ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ & ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΤΟΜΕΑ ΒΑΣΙΚΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ,
ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
Θέμα: Η φαρμακευτική πολιτική στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
18:30-19:00 ΜΑΧΑΙΡΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ
ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΒΙΟΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ-ΦΑΡΜΑΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗΣ
ΤΜΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ, ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
Θέμα: Ειδικές περιπτώσεις φαρμάκων που χρήζουν προσοχής από την άποψη
της θεραπευτικής ισοδυναμίας με τα γενόσημα
19:00-20:00 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ
Θέμα: Οι νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί στο μεταίχμιο των αλλαγών στην Υγεία
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ | ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ
ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ | ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ε.Ο.Π.Υ.Υ.
ΓΕΡΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΚΟΣ | ΜΕΛΟΣ Δ.Σ. Σ.Φ.Ε.Ε.
ΑΜΠΑΤΖΟΓΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΣ | ΠΡΟΕΔΡΟΣ Π.Φ.Σ.
ΔΕΜΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ | ΠΡΟΕΔΡΟΣ Π.Ε.Φ.

ΚΥΡΙΑΚΗ 23 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012
09:00-11:30 ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ
ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ-ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΝ ΤΟΝ ΚΛΑΔΟ, ΣΥΖΗΤΗΣΗ
11:30 ΤΕΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Δ.Σ. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΩΝ
ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ (ΠΕΦΝΙ)
ΠΡΟΕΔΡΟΣ: ΤΣΙΚΑΛΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ
ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ: ΤΣΙΑΤΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ
ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ: ΜΑΚΡΙΔΑΚΗ ΔΕΣΠΟΙΝΑ
ΤΑΜΙΑΣ: ΒΑΪΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ (ΠΡΩΗΝ) - ΤΡΕΜΠΕΛΑ ΓΙΩΤΑ (ΝΥΝ)
ΜΕΛΗ: ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ, ΓΕΝΝΗΜΑΤΑ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΠΕΡΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ Ε.Ο.Φ.

25

εκδηλώσεις ΠΕΦΝΙ

δελτίο τύπου
Το Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΠΕΦΝΙ 2012 με θέμα «Επιχειρησιακό σχέδιο παραγωγής φαρμακευτικών
σκευασμάτων στο νοσοκομειακό φαρμακείο» (20-21 Σεπτεμβρίου 2012) και το 5ο ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ με θέμα «Οι Νοσοκομειακοί Φαρμακοποιοί στο Μεταίχμιο των Αλλαγών στην Υγεία»
(21-23 Σεπτεμβρίου 2012), που διοργάνωσε η Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων (ΠΕΦΝΙ),
στο Συνεδριακό Κέντρο ΑΚS, στο Πόρτο-Χέλι, ολοκλήρωσαν τις εργασίες τους, με επιτυχία.
Στο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΠΕΦΝΙ 2012 με θέμα «Επιχειρησιακό σχέδιο παραγωγής φαρμακευτικών
σκευασμάτων στο νοσοκομειακό φαρμακείο» (20-21 Σεπτεμβρίου 2012) συμμετείχαν, ως εκπαιδευόμενοι, φαρμακοποιοί που υπηρετούν σε φαρμακεία νοσηλευτικών ιδρυμάτων της Ελλάδας και, ως εκπαιδευτές, ομιλητές από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), το Πανεπιστήμιο Πάτρας, τον Ε.Ο.Φ. και την
φαρμακοβιομηχανία.
Το 5ο Επιμορφωτικό Σεμινάριο με θέμα «Οι νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί στο μεταίχμιο των αλλαγών
στην Υγεία» (21-23 Σεπτεμβρίου 2012), με προσκεκλημένους ομιλητές από το πανεπιστήμιο και οργανισμούς και
φορείς Υπηρεσιών Υγείας, παρακολούθησαν πολλοί επαγγελματίες υγείας από νοσηλευτικά ιδρύματα, την φαρμακοβιομηχανία και τον ευρύτερο τομέα των Υπηρεσιών Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

Οι παρουσιάσεις και τα συμπεράσματα και των δύο σεμιναρίων θα αναρτηθούν στην
ιστοσελίδα της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων (ΠΕΦΝΙ)
www.pefni.gr και θα δημοσιευτούν στο επόμενο τεύχος του περιοδικού «Νοσοκομειακή Φαρμακευτική».

Kαλωσόρισμα στο 5ο εκπαιδευτικό σεμινάριο
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Σας καλωσορίζω στο 5ο εκπαιδευτικό σεμινάριο της ΠΕΦΝΙ
στο Πόρτο-Χέλι.
Τα εκπαιδευτικά σεμινάρια που διοργανώνει η ΠΕΦΝΙ έχουν
καθιερωθεί ως ένας μόνιμος θεσμός, που τον έχουν αγκαλιάσει με την αθρόα συμμετοχή τους οι συνάδελφοί μας νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί και επιθυμούν να συμμετάσχουν ακόμη και όταν έχουν ήδη αποχωρήσει από την ενεργό υπηρεσία.
Το ενδιαφέρον είναι μεγάλο και από πλευράς εκπαιδευτών
και ομιλητών, που επιθυμούν να μας παρουσιάσουν κάτι πάντα νέο και επίκαιρο, αλλά και από πλευράς φαρμακευτικών
εταιρειών, που θεωρούν το νοσοκομειακό φαρμακοποιό
έναν ενεργό επιστήμονα.

26

Στα σεμινάρια αυτά συμμετέχουν επίσης και εκπρόσωποι
της πολιτείας (Υπουργείο, ΔΥΠΕ και Διοικητές) και θεωρούμε τιμή μας που θέλουν να παρακολουθήσουν όλα τα νέα
δεδομένα στο χώρο της νοσοκομειακής φαρμακευτικής.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Το τελευταίο διάστημα συντελούνται ραγδαίες αλλαγές στο
χώρο της υγείας και ιδιαίτερα στο νοσοκομειακό χώρο.
Στις αλλαγές αυτές εμείς πρέπει να είμαστε παρόντες, όχι
μόνο διεκδικητικά αλλά να συμβάλουμε με τον οποιονδήποτε τρόπο και μέσον για να αναδειχθεί ο ιδιαίτερος και σημαντικός ρόλος μας στο νοσοκομείο. Δυστυχώς η εποχή είναι ιδιαίτερα δύσκολη και το μόνο που δεν πρέπει να λείψει

εκδηλώσεις ΠΕΦΝΙ

είναι η ψυχραιμία και η νηφαλιότητα. Σήμερα, όσο ποτέ άλλοτε, πρέπει να επικεντρωθούμε στα μεγάλα και σημαντικά
προβλήματα και σε θέματα κοινού συμφέροντος, που μας
ενώνουν. Η προσπάθεια όλων μας θα πρέπει να διακρίνεται
από συλλογικότητα, συνέπεια και επιμονή.
Δεν έχουμε κανένα περιθώριο ή πολυτέλεια για γκρίνιες,
επιμέρους αντιδικίες για προσωπικά ή άλλα επουσιώδη προβλήματα που μας χωρίζουν.
Όλοι αναγνωρίζουμε ότι το τελευταίο διάστημα, μετά από
πολλά χρόνια αφάνειας, το νοσοκομειακό φαρμακείο αναδείχθηκε ως σημαντικός παράγοντας της νοσοκομειακής
λειτουργίας. Διοικητές νοσοκομείων μας ανακάλυψαν, ΔΥΠΕ
και Υπουργείο μας αντιμετωπίζουν ως ισότιμο συνομιλητή
και οι προτάσεις μας για πρώτη φορά λαμβάνονται υπόψιν
σε κάθε μεταρρυθμιστική προσπάθεια.
Αυτό, πιστέψτε με, δεν έγινε ούτε τυχαία ούτε νομοτελειακά. Έγινε μετά από επίπονες προσπάθειες όλων μας για
πολλά χρόνια.
Πήραμε μέρος σε ομάδες εργασίας, συνεργαστήκαμε με την
ΕΠΥ για την ολοκλήρωση των μειοδοτικών διαγωνισμών,
κάναμε οργανωμένες παρεμβάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών, απευθυνθήκαμε ακόμη και
στους υπεύθυνους εκπροσώπους της Τρόικας για να εκθέσουμε την κατάσταση που επικρατεί στο ελληνικό νοσοκομειακό φαρμακείο και να ζητήσουμε τη στήριξή τους.
Βεβαίως δεν μπορούμε να είμαστε ικανοποιημένοι (άλλωστε και ποιος κλάδος εργαζομένων μπορεί να είναι σήμερα
ικανοποιημένος με την καταιγίδα περικοπών). Δεν έχουν γίνει αποδεκτές όλες οι προτάσεις μας, όχι μόνο όσες έχουν οικονομικό περιεχόμενο, αλλά ακόμη και εκείνες στο θεσμικό
επίπεδο. Δεν υπάρχει εκείνη η αποδοχή που θα μεταφράζεται σε μια αποφασιστική ενσωμάτωση των προτάσεών μας
στο νομοθετικό έργο και στην υλοποίηση. Ωστόσο εμείς συνεχώς προσπαθούμε καθημερινά για το καλύτερο.
Το γεγονός ότι τόσο η προηγούμενη όσο και η νυν πολιτική
ηγεσία του Υπουργείου κατανόησαν και αναγνώρισαν το σημαντικό έργο του νοσοκομειακού φαρμακείου δεν μας ικανοποιεί, διότι μέχρι σήμερα το έργο αυτό αντιμετωπίζεται ως
οικονομική παράμετρος. Σημαντική παράμετρος, αλλά όχι
μοναδική.
Εμείς διεκδικούμε και την αναγνώριση του επιστημονικού μας

ρόλου στη νοσοκομειακή κοινότητα, ενός ρόλου μοναδικού
και εξίσου σημαντικού με την οικονομική διαχείριση. Θα έλεγα, μάλιστα, ότι η επιστημονική παρέμβαση του φαρμακοποιού, εκτός από την ασφάλεια και την εγκυρότητα της θεραπείας, προσφέρει σε τελευταία ανάλυση και οικονομικά οφέλη.
Θα μπορούσαμε να αξιοποιήσουμε, σε πρώτη φάση, το ειδικό βάρος της απόφασης ανάθεσης στο νοσοκομειακό φαρμακείο της παροχής φαρμάκων ειδικών παθήσεων σε εξωτερικούς ασθενείς. Μπορεί να μεταφράζεται σε πρόσθετη
εργασία, αλλά συνοδεύεται και με πρόσθετες αμοιβές, διότι
συμβάλλουμε σε μεγάλο βαθμό και στην εξυπηρέτηση των
ασθενών και στον περιορισμό των δαπανών του ΕΟΠΥΥ.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Δεν θα αναλύσω περισσότερο τα ειδικά θέματα, άλλωστε θα
ασχοληθούμε εκτενώς στη Γενική Συνέλευση.
Αυτό που θέλω να τονίσω για μία ακόμη φορά είναι ότι σήμερα όσο ποτέ θα πρέπει να παραμείνουμε όλοι —άλλωστε
είμαστε τόσο λίγοι— ψύχραιμοι, δημιουργικοί, αποφασιστικοί και ενωμένοι.
Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι πάντα στο πλάι όλων και του
καθενός χωριστά.
Εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου, σας εύχομαι καλή
επιτυχία στις εργασίες του σεμιναρίου και καλή διαμονή.
Ειρήνη Τσικαλάκη
Πρόεδρος Δ.Σ. ΠΕΦΝΙ

27

εκδηλώσεις ΠΕΦΝΙ
Προσδοκίες για μια νεα πολιτική στο φάρμακο
Η εξέλιξη των υπηρεσιών υγείας συνδέεται άμεσα με την
οικονομική και κοινωνική πρόοδο μιας χώρας. Πολλές μελέτες που έγιναν από τον ΟΟΣΑ και άλλα πανεπιστήμια και
ερευνητικά κέντρα έδειξαν την «γραμμική» σχέση μεταξύ
οικονομικής ανάπτυξης και δαπανών υγείας. Στο διάγραμμα
1 παρουσιάζουμε, στον οριζόντιο άξονα, την πραγματική
αύξηση του ΑΕΠ σε σχέση με τις δαπάνες υγείας (κάθετος
άξονας). Τη περίοδο 2000-2008 οι δαπάνες υγείας αυξήθηκαν κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ κατά 6,9%, ενώ το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 3,8%. Επομένως, η αυξητική πορεία των δαπανών
υγείας σε σχέση με το ΑΕΠ είναι καταφανής.

Πραγματική ετήσια αύξηση κατά κεφαλήν
δαπάνης υγείας, 2000-2008 (%)

Διάγραμμα 1: Αύξηση των δαπανών Υγείας
σε σχέση με το ΑΕΠ

Πραγματική αύξηση κατά κεφαλήν ΑΕΠ, 2000-2008 (%)

Στην Ευρώπη, οι πρώτες ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις στα
συστήματα υγείας άρχισαν αμέσως μετά το Β΄ Παγκόσμιο
Πόλεμο. Διαμορφώθηκε τότε μια συναινετική ιδεολογία
για την ορθολογική διαχείριση των περιορισμένων πόρων στον τομέα της υγείας, επιτυγχάνοντας ταυτόχρονα
ορισμένους κοινωνικούς στόχους για κοινωνική δικαιοσύνη, ισότητα στην πρόσβαση και ποιοτική αξιοποίηση των
υπηρεσιών υγείας.
Τέθηκαν οι στόχοι της μακρό-οικονομικής αποδοτικότητας, που σημαίνει ότι οι δαπάνες υγείας θα πρέπει να
αξιοποιούνται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο για την επί-

28

τευξη του υψηλότερου δυνατού επιπέδου υγείας και οι
δαπάνες αυτές δεν θα πρέπει να ξεπερνούν ένα συγκεκριμένο ποσοστό του ΑΕΠ. Η υπερβολική κατανάλωση και
αύξηση των δαπανών σημαίνει σπατάλη και μακρο-οικονομική ανταποδοτικότητα του συστήματος υγείας.
Επίσης, στα νοσοκομεία υποστηρίχθηκε ότι θα πρέπει
να επιτυγχάνεται η μικρο-οικονομική αποδοτικότητα,
δηλαδή η καλύτερη δυνατή χρήση του υγειονομικού δυναμικού (ιατρικού, φαρμακευτικού και νοσηλευτικού) σε
συνδυασμό με τον ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό για την
προσφορά υψηλής ποιότητας νοσοκομειακών υπηρεσιών
με το χαμηλότερο δυνατό κόστος. Η φιλοσοφία αυτή συνδυάζει την ποιότητα με το κόστος ικανοποιώντας την αρχή
της οικονομικής αποδοτικότητας (cost-effectiveness). Θα
πρέπει να σημειωθεί ότι στη χώρα μας δόθηκε έμφαση για
πολλά χρόνια στην αρχή του «Μειοδοτικού Διαγωνισμού»,
όπου το φτηνό και πολλές φορές προβληματικό και ανεπαρκές ήταν προτιμότερο από οποιαδήποτε άλλη ποιοτική επιλογή. Η ποιότητα αγνοήθηκε δίνοντας έμφαση μόνο
στο κόστος. Η επικέντρωση στο φτηνό και «μειοδοτικό»
είχε ως συνέπεια τη ποιοτική υποβάθμιση των υπηρεσιών υγείας, δημιουργώντας ταυτόχρονα επιφυλάξεις για
τη διαφανή και ορθολογική λειτουργία του συστήματος
υγείας. Η Ελλάδα ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποδέχθηκε πολλές αποφάσεις της Επιτροπής της Ε.Ε. για την
υιοθέτηση μεταρρυθμίσεων με στόχο την ορθολογικότερη χρηματοδότηση των νοσοκομείων και γενικότερα του
συστήματος υγείας. Ωστόσο οι κοινωνικές και οικονομικές

εκδηλώσεις ΠΕΦΝΙ
ανακατατάξεις των τελευταίων τριών δεκαετιών εμπόδισαν τη διαμόρφωση μιας συνεπούς και υπερκομματικής
πολιτικής για τον τομέα της υγείας, με αποτέλεσμα την
υπανάπτυξη του χώρου και τη δημιουργία ενός «μη συστήματος». Το κύριο πρόβλημα δεν ήταν τόσο η ανισόρροπη ανάπτυξη μεταξύ του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα,
αλλά η ίδια η μεταξύ τους σχέση και λειτουργία. Μια σχέση
που υπάκουγε όχι σε προκαθορισμένες ρυθμίσεις και κανόνες, αλλά αντίθετα βασιζόταν σε ένα πλέγμα καταστρατηγήσεων και ανεξέλεγκτων διαδικασιών παροχής υπηρεσιών και χρηματοδότησης. Το αποτέλεσμα των πολιτικών
αυτών ήταν οι έντονες ανισότητες στην πρόσβαση του πολίτη στις υπηρεσίες υγείας, έτσι όπως αυτές εκφράζονται
μέσα από την ανισοκατανομή των νοσοκομειακών κλινών,
του ιατρικού δυναμικού και των οικονομικών πόρων μεταξύ κέντρου και περιφέρειας.
Η χρηματοδότηση του Ελληνικού Συστήματος Υγείας βασίστηκε ιστορικά σε ένα περίπλοκο, αναχρονιστικό και υποκοστολογημένο μοντέλο, που δεν μπορούσε να ανταποκριθεί επαρκώς στις σύγχρονες οικονομικές εξελίξεις και να
υποστηρίξει αποτελεσματικά τη λειτουργία των υπηρεσιών
υγείας. Τα νοσοκομεία χρηματοδοτούνταν κυρίως βάσει
των ημερών νοσηλείας και όχι βάσει κάποιων δεικτών λειτουργίας (performance indicators) που θα αναδείκνυαν την
αποδοτική λειτουργία σε συνδυασμό με την έρευνα, την εκπαίδευση και την κλινική και ποιοτική αποτελεσματικότητα
(clinical effectiveness).

Πολιτικές στον τομέα του φαρμάκου
Την τελευταία δεκαετία σε πολλές χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν υιοθετηθεί αρκετές μεταρρυθμίσεις,
στοχεύοντας στον έλεγχο των φαρμακευτικών δαπανών,
ενώ ταυτόχρονα προσπαθούσαν να ικανοποιήσουν τις αρχές της αποδοτικότητας της κοινωνικής δικαιοσύνης και της
ποιότητας στις φαρμακευτικές θεραπείες. Οι ευρωπαϊκές
κυβερνήσεις έχουν αναπτύξει ένα μείγμα από οικονομικές
και κοινωνικές πολιτικές από αποσκοπούν στον έλεγχο των
τιμών (P) και της κατανάλωσης (Q). Όσον αφορά στις τιμές
έχουν αναπτυχθεί διαφορετικές πολιτικές για τον έλεγχο:
 της τιμής του προϊόντος (που είναι και η πλέον συνήθεις),
 της τιμής αναφοράς (κυρίως Γερμανία, Ολλανδία και αλλού) και
 για τον έλεγχο του κέρδους (Η.Β.).
Η υπερ-κατανάλωση (Q) περιορίστηκε με την υιοθέτηση
της «θετικής λίστας», που ανέφερε τα συνταγογραφούμενα
φάρμακα, ή της «αρνητικής λίστας», που ανέφερε τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα. Ο τρόπος συνταγογράφησης
των γιατρών ελέγχτηκε με τη χορήγηση κατευθυντήριων
γραμμών, οι οποίες παρείχαν πληροφορίες για λιγότερο
δαπανηρές θεραπείες, και προτάσεις για τον έλεγχο του
προϋπολογισμού. Η κυριότερη μεταρρύθμιση ήταν η υιοθέτηση της οικονομικής αξιολόγησης (Health Technology
Assessment) (βλ. πίνακα 1), που συνέκρινε και αξιολογούσε
το κόστος σε σχέση με το κλινικό και κοινωνικό όφελος κάθε
φαρμακευτικής θεραπείας.

Πίνακας 1: Πολιτικές ελέγχου της φαρμακευτικής δαπάνης
χώρες

σύστημα τιμής
αναφοράς

Αυστρία
Βέλγιο

x

Γαλλία

θετικοί
κατάλογοι

αρνητικοί
κατάλογοι

βασισμένα στην
οικ. αξιολόγηση

x

x

x

x

άλλο

x

Γερμανία
Δανία

x

x

Ελλάδα

x

*

Ηνωμένο Βασίλειο

x
x

Ισπανία

x

*

Ιταλία

x

x

Νορβηγία

*

x

*
x
x

x



29

εκδηλώσεις ΠΕΦΝΙ

χώρες

σύστημα τιμής
αναφοράς

θετικοί
κατάλογοι

βασισμένα στην
οικ. αξιολόγηση

Ολλανδία

x

x

x

Πορτογαλία

x

x

x

Σουηδία

*

x

x

Φινλανδία

x

Οι πολιτικές αυτές επέφεραν έναν ουσιαστικό έλεγχο των
φαρμακευτικών δαπανών, οι οποίες αύξαναν με ρυθμό χαμηλότερο από τον αντίστοιχο ρυθμό αύξησης των δαπανών υγείας (διάγραμμα 2). Ωστόσο η χώρα μας αποτελεί μια
ουσιαστική εξαίρεση στις γενικότερες πολιτικές ελέγχου
των φαρμακευτικών δαπανών, δεδομένου ότι ακόμα και
μέχρι σήμερα δεν έχει υιοθετήσει τις αρχές της οικονομικής
αξιολόγησης στον τομέα του φαρμάκου. Στο διάγραμμα 2
παρουσιάζεται ως μια κατ' εξοχήν ευρωπαϊκή χώρα με ανεξέλεγκτη αύξηση της φαρμακευτικής δαπάνης.

Διάγραμμα 2: Αύξηση των φαρμακευτικών δαπανών
σε σύγκριση με τις δαπάνες υγείας

Για τον έλεγχο των φαρμακευτικών δαπανών στη χώρα μας
επιβάλλεται η άμεση ανάπτυξη μέτρων που θα πρέπει να
αποβλέπουν στην ολοκληρωμένη διαχείριση της φαρμακευτικής περίθαλψης και στην προάσπιση της δημόσιας
υγείας του ελληνικού πληθυσμού. Σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν αναπτυχθεί με επιτυχία αποτελεσματικές πολιτικές στον τομέα του φαρμάκου που αξίζει να
λάβουμε και εμείς υπόψη, όπως:

30

αρνητικοί
κατάλογοι

x

άλλο

x

x 

υιοθέτηση προγραμμάτων πρόληψης και ενημέρωσης
Η
του κοινού για την κλινική αποτελεσματικότητα διαφόρων φαρμακευτικών θεραπειών.
 Η σύνταξη κατευθυντήριων οδηγιών για τη συνταγογράφηση.
 Η ανάπτυξη ιατρικών πρωτοκόλλων.
 Η ενίσχυση της καινοτομίας και της έρευνας.
 Η εφαρμογή της κατάλληλης πολιτικής για τα γενόσημα
φάρμακα.
 Η αξιολόγηση της ποιότητας των φαρμάκων και των ισοδύναμων ουσιών.
 Η οικονομική αξιολόγηση των φαρμάκων και των ισοδύναμων ουσιών.
 Η συμμετοχή των ασφαλισμένων.
 Η ηλεκτρονική συνταγογράφηση.

Ο βαθμός επιτυχίας των παραπάνω μέτρων διαφοροποιείται σημαντικά από χώρα σε χώρα, ανάλογα με τη διοίκηση, την οργάνωση και τη δομή των συστημάτων υγείας. Το
φάρμακο, από την πλευρά της δημόσιας υγείας, είναι ένα
κοινωνικό αγαθό, ταυτόχρονα όμως έχει μια οικονομική και
κοινωνική αξία. Στη παρούσα οικονομική κρίση, με τους
εκτεταμένους δημοσιονομικούς περιορισμούς, η οικονομική αξιολόγηση θα πρέπει να συνδυαστεί με την κοινωνική
δικαιοσύνη και τη δημοκρατία, για τη καταπολέμηση της
διαφθοράς και τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων. Οι
αναπτυξιακές πολιτικές στον τομέα του φαρμάκου θα πρέπει να συνδυάζουν την καινοτομία, την έρευνα, την επένδυση και την ανάπτυξη με την αντίστοιχη ενδυνάμωση των
θεσμών για αποτελεσματική και διαφανή διοίκηση.
Γιάννης Υφαντόπουλος, Καθηγητής Οικονομικών
της Υγείας, Πανεπιστήμιο Αθηνών
Οι υπόλοιπες παρουσιάσεις του σεμιναρίου είναι σε μορφή
pdf και πρόκειται να αρτηθούν στην ιστοσελίδα της ΠΕΦΝΙ:
www.pefni.gr

εκδηλώσεις ΠΕΦΝΙ
Φαρμακοοικονομία και Ανάλυση Μελέτης στις Μ.Ε.Θ.
Ο τομέας της υγείας ανέκαθεν αποτελούσε μια σημαντική
προτεραιότητα αλλά και επιβάρυνση για τους κρατικούς
προϋπολογισμούς σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό συμβαίνει
γιατί έχει πολλές ιδιαιτερότητες, που τον διαφοροποιούν
από άλλους τομείς οικονομικής δραστηριότητας όπου επικρατεί περισσότερο το ανταγωνιστικό μοντέλο της ελεύθερης αγοράς. Οι ιδιαιτερότητες αυτές υπογραμμίζουν την
ανάγκη για εξειδίκευση, ειδική μελέτη και εφαρμογή των
οικονομικών στο χώρο αυτό.
Τα οικονομικά της υγείας και συγκεκριμένα η φαρμακοοικονομία αποτελεί ένα δόκιμο εργαλείο προς αυτή
την κατεύθυνση και χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο από σύγχρονα ευρωπαϊκά κράτη στις διαδικασίες λήψης απόφασης, είτε για την τιμολόγηση είτε για
την αποζημίωση φαρμακευτικών θεραπειών. Για το λόγο
αυτό συστήνονται σε ευρωπαϊκό, και όχι μόνο, επίπεδο
οργανισμοί αξιολόγησης τεχνολογίας υγείας με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το NICE (National Institute for
Clinical Excellence) στο Ηνωμένο Βασίλειο. Γενικά, αυτοί
οι οργανισμοί καλούνται να απαντήσουν στα παρακάτω
ερωτήματα:

 

Σε σύγκριση με τις θεραπείες που ήδη χρησιμοποιούμε,
πως η υπό αξιολόγηση θεραπεία επηρεάζει τις κλινικές εκβάσεις και το συνολικό κόστος θεραπείας; 
Αξίζει να διαθέσουμε πόρους για αυτή τη θεραπεία;

Με άλλα λόγια, κατά την αξιολόγηση λαμβάνονται υπόψιν
τόσο δεδομένα κλινικής αποτελεσματικότητας όσο και κόστους. Οι τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές αποτελούν το
χρυσό κανόνα για τον προσδιορισμό της αποτελεσματικότητας των θεραπειών. Ωστόσο, θα πρέπει να επιβεβαιώνεται
ότι οι θεραπείες έχουν παρόμοια αποτελέσματα στην πραγματική κλινική πρακτική με αυτά που παρατηρήθηκαν στις
τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες. Οι μη παρεμβατικές μελέτες λόγω της υψηλής εξωτερικής εγκυρότητας, παρέχουν τέτοια δεδομένα, και χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο
ως πρόσθετη πληροφορία στη διαδικασία της φαρμαοικονομικής αξιολόγησης.
Αναφορικά με το κόστος, ο δόκιμος τρόπος αξιολόγησης
είναι σε επίπεδο συνολικού κόστους αντιμετώπισης του

ασθενούς και όχι μόνο το κόστος αγοράς του φαρμάκου
με δεδομένο ότι, μια υπηρεσία υγείας δεν καταναλώνεται
ανάλογα με το πόσο κοστίζει, αλλά ανάλογα με το πόσο
θα ωφελήσει. Το όφελος που προκύπτει από την κατανάλωση των υπηρεσιών υγείας εστιάζεται κυρίως σε τρία
πράγματα:

 

στην κλινική αποτελεσματικότητα, 
τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της καθημερινής
σ
ζωής του ασθενούς, και 
το κατά πόσον η κάθε υπηρεσία υγείας μειώνει την περαισ
τέρω κατανάλωση υγειονομικών πόρων.

Πρόσφατα στην Ελλάδα διενεργήθηκε μια πανελλαδική μη
παρεμβατική μελέτη παρατήρησης σε 14 Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (Μ.Ε.Θ) που αποσκοπούσε:

 

την εκτίμηση του άμεσου ιατρικού κόστους της διαχείρισ
σης ασθενών υπό αντιμυκητιασική θεραπεία στις Ελληνικές Μ.Ε.Θ., 
την αναγνώριση των συντελεστών που επιβαρύνουν σησ
μαντικά το συνολικό κόστος, και 
την αξιολόγηση της χρήσης των διαθέσιμων θεραπειών
σ
με γνώμονα τη σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας σε
συνθήκες καθημερινής κλινικής πρακτικής.

Τα αποτελέσματα της μελέτης ήταν τα εξής: συνολικά εντάχθηκαν 155 ασθενείς στη μελέτη σε διάστημα περίπου 7
μηνών. Το 68,0% των ασθενών παρουσίασε τουλάχιστον 5
προδιαθεσικούς παράγοντες για ανάπτυξη μυκητιασικής λοί-



31

εκδηλώσεις ΠΕΦΝΙ
μωξης πριν την έναρξη της θεραπείας. Ο διάμεσος χρόνος
μέχρι την έναρξη αντιμυκητιασιακής θεραπείας ήταν 6 ημέρες μετά την εισαγωγή στη ΜΕΘ, ενώ η μέση παραμονή στην
Μ.Ε.Θ. ήταν 31 ημέρες. Το 49,7% των ασθενών έλαβε εμπειρική θεραπεία, ενώ προφύλαξη, πρώιμη και οριστική θεραπεία
έλαβε το 6,4%, 20,0% και 23,9% του πληθυσμού της μελέτης,
αντίστοιχα. Οι εχινοκανδίνες (57,3%) και η φλουκοναζόλη
(20,0%) ήταν οι πιο ευρέως χρησιμοποιούμενες θεραπείες
στη μελέτη. Η συνολική επιτυχία της θεραπείας (οριζόμενη
ως λύση των κλινικών συμπτωμάτων ή/και εκρίζωση του μύκητα) και τα ποσοστά θνησιμότητας ήταν 43,9% και 49,7%
αντίστοιχα, που είναι σε συμφωνία με την βιβλιογραφία.
Το μέσο συνολικό κόστος ανά ασθενή εκτιμήθηκε σε 22.012

Τέλος, σημαντικές διαφορές τόσο στην κλινική αποτελεσματικότητα όσο και στο μέσο κόστος ανά θεραπεία παρατηρήθηκαν μεταξύ των εχινικανδίνων (ανιντουλαφουγκίνη,
κασποφουγκίνη, και μικαφουγκίνη) και της φλουκοναζόλη
(βλ. πίνακα).

είδος θεραπείας

συνολική
επιτυχία της
θεραπείας (%)

ποσοστό
θανάτων (%)

μέσο κόστος
ανά θεραπεία (€)

Λιποσωμιακή αμφοτερικίνη Β

43%

43%

29.373

Ανιντουλαφουγκίνη

52%

43%

25.422

Μικαφουγκίνη

52%

48%

21.855

Κασποφουγκίνη

50%

57%

26.639

Φλουκοναζόλη

42%

58%

14.868

Παρότι δεν μπορούν να εξαχθούν καταληκτικά συμπεράσματα αναφορικά με τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας των διαφόρων θεραπειών λόγω του μη παρεμβατικού
χαρακτήρα της μελέτης, με βάση τα μη σταθμισμένα ευρήματα η φλουκοναζόλη αναδείχθηκε η δραστική ουσία με τη
μικρότερη επιβάρυνση του οικονομικού προϋπολογισμού
των νοσοκομείων, αλλά και τη μικρότερη αποτελεσματικότητα. Ένα ενδιαφέρον σημείο των αποτελεσμάτων είναι ότι
επιβεβαιώθηκαν τα πορίσματα των τυχαιοποιημένων μελετών σύμφωνα με τα οποία οι εχινοκανδίνες έχουν συγκρίσιμη κλινική αποτελεσματικότητα.

32

ευρώ. Η διαμονή στη Μ.Ε.Θ υπολογίστηκε ότι ευθύνεται για
το 80,8% του συνόλου των άμεσων ιατρικών δαπανών, ενώ
η αντιμυκητισιακές θεραπείες που χρησιμοποιήθηκαν, και
οι εργαστηριακές εξετάσεις για το υπόλοιπου 19,2%. Σημαντικός παράγοντας διαφοροποίησης του κόστους ήταν
η περιορισμένη αποτελεσματικότητα της πρώτης γραμμής
αντιμυκητισιακής θεραπείας, καθώς συνεπάγεται μια αύξηση στην οικονομική επιβάρυνση της τάξεως του 74%.

Η παρούσα μελέτη, σε συνδυασμό με δεδομένα από τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες, μπορεί να αποδειχτεί
χρήσιμη για την στην κατάρτιση κατευθυντήριων οδηγιών όταν λαμβάνεται υπόψιν και το κόστος θεραπείας, και
αντικατοπτρίζει το δίλλημα στην παροχή υγειονομικής
φροντίδας δεδομένων των περιορισμών οικονομικών
πόρων.
Λεωνίδας Κωσταγιώλας
Οικονομολόγος υγείας
Διευθυντής Health Data Specialists

εκδηλώσεις ΠΕΦΝΙ

Προεδρείο: Ρ. Τοδούλου

Στρογγυλό τραπέζι: κ. Δέμος, πρόεδρος Π.Ε. Φαρμ/νιας,
κ. Γερασόπουλος, μέλος Δ.Σ. Π.Φ.Σ., κ. Μέλου, μέλος Φ.Σ.
Αργολίδας και κ. Λίτσα, διευθύντρια, φαρμακοποιός ΕΟΠΥΥ

Παναγιώτης Μαχαίρας

Προεδρείο: Λ. Κουρή, Ε. Ρηνάκη

Προεδρείο: Ε. Πετροπούλου, δημοσιογράφος

Η πρόεδρος με τη γραμματεία του σεμιναρίου

«Γεια σου Ταμία,
θα μείνουμε
πάντα φίλοι»

Ζέτα Παπαδοπούλου-Νταϊφώτη

Παναγιώτης Βλαχογιαννόπουλος

33

ανακοινώσεις
Χριστίνα Γ. Φλόκα
«Η ΛΑΟΔΙΚΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΑΙΣΧΥΛΟΥ» | Εκδόσεις Νησίδες
Αγαπητά μέλη της Π.Ε.Φ.Ν.Ι., σας στέλνω το εξώφυλλο του νέου μου βιβλίου με την
παράκληση να το δημοσιεύσετε στο περιοδικό σας, και αν υπάρξει ενδιαφέρον, να το
παρουσιάσω σε κάποια εκδήλωσή σας. Θέμα του είναι η περιήγηση της Λαοδίκης στις
τραγωδίες του Αισχύλου και η αναζήτηση των άλλων γυναικών-ηρωίδων του, ώστε
ν' ακουστεί η φωνή τους και το διαχρονικό μήνυμα που εκπέμπουν.
Σας ευχαριστώ.
Με εκτίμηση,
Χριστίνα Φλόκα

μόλις κυκλ

ο φ όρ η σ ε

Πέτρος Κακολύρης
«η ΙΣΤΟΡΙΑ της ΚΑΡΔΙΑΣ μου» | Εκδόσεις Εύμαρος
«...Την πρώτη ημέρα που πήγαμε στο νέο μας σπίτι από τα Κ. Πετράλωνα στον
Ταύρο, λίγους μήνες μετά τη γέννησή μου, χιόνισε. Λένε πως αυτό είναι ευτυχία. Στην
διαδρομή μου πολλές φορές την πλησίασα, όμως τη βίωσα με τον πιο απόλυτο τρόπο
52 χρόνια μετά, το Μάη του 2009, όταν και ξύπνησα με την καρδιά ενός 27χρονου, να
χτυπάει μέσα μου.
Το βιβλίο αυτό είναι η αφήγηση αυτής της συγκλονιστικής ιστορίας».
Στοιχεία έκδοσης: Σχήμα: 14x21 | σελίδες: 152 | τιμή: 12€.
Για πληροφορίες: Πέτρος Κακολύρης 210 9587083 | 6984 911622

ΠΕΤΡΟΣ ΚΑΚΟΛΥΡΗΣ | ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Ο Πέτρος Κακολύρης γεννήθηκε το Μάρτιο του 1957 στα Κάτω Πετράλωνα και μεγάλωσε στον Ταύρο. Σπουδασε Κοινωνιολογία στη
Σχολή Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Μπολόνιας (Ιταλία) και έκανε μεταπτυχιακό σεμινάριο στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
με θέμα «Κοινωνία και Πολιτισμός». Ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία και συνεργάστηκε με τις εφημερίδες Ελευθεροτυπία, Αυγή και
Εποχή και το περιοδικό Ταχυδρόμος. Επί σειρά ετών ήταν υπεύθυνος Τύπου και Δημοσίων Σχέσεων της «Μονρόε αμορτισέρ».
Το 1995 ίδρυσε την εφημερίδα Εν Ταύροις. Αργότερα ασχολήθηκε με τις εκδόσεις, ιδρύοντας τις εκδόσεις «Αντίκτυπος» (1999).
Ιδρυτικό μέλος της Λέσχης των Ελλήνων που έζησαν και σπούδασαν στην Ιταλία και υπεύθυνος του περιοδικού Λιμπρέτο. Συμμετείχε
στη ραδιοφωνική ομάδα της λέσχης αυτής, με εκπομπές στα ραδιοφωνικούς σταθμούς Δίαυλος 10 και Τικ-Τακ 9,31. Από το Μάιο του
2010 είναι πρόεδρος του ομίλου πολιτισμού «Εύμαρος» και υπεύθυνος των εκδόσεων «Εύμαρος».
Έχει δημοσιεύσει ποιήματα και διηγήματά του σε διάφορα περιοδικά, ενώ συμμετείχε και στο συλλογικό έργο Vivere pericolosamente:
26 ιστορίες από την Ιταλία με το διήγημα «Una storia obscura».
Από το Φεβρουάριο του 2011 είναι αντιπρόεδρος του συλλόγου μεταμοσχευμένων καρδιάς «Συνεχίζω».

Tο περιοδικό EJHP, όπως αποφασίστηκε στη Γενική Σύνοδο της Βουδαπέστης,
είναι προσβάσιμο διαδικτυακά και εφόσον πρώτα γίνει εγγραφή από
τον/την ενδιαφερόμενο/η στη διεύθυνση: http://www.eahp.eu/user/login

34