You are on page 1of 147

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ
ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ
ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ, ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΑ
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ‘ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΒΟΜΒΑΣ’
ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 21-23 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2004

ΛΥΣΙΤΣΑ Χ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ

ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010

2

ΛΥΣΙΤΣΑ Χ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ, ΔΥΝΑΜΙΚΑ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΑ
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ‘ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΒΟΜΒΑΣ’
ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 21-23 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2004

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ
Υποβλήθηκε στον Τομέα Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας
του Τμήματος Γεωλογίας
της Σχολής Θετικών Επιστημών
του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010
3

4 .

Λέκτορας ΑΠΘ 5 . Καθηγητής ΑΠΘ. Επιβλέπων Ζάνης Πρόδρομος. Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Πυθαρούλης Ιωάννης. Την εξεταστική επιτροπή αποτέλεσαν οι: Καρακώστας Θεόδωρος. ενώπιον της Τριμελούς Εξεταστικής Επιτροπής.Η ανάπτυξη και υποστήριξη της Μεταπτυχιακής Διατριβής Ειδίκευσης έγινε στις 7 Μαΐου 2010.

6 .

Κύριος στόχος της διατριβής ειδίκευσης είναι η μελέτη των συνοπτικών. επιβλέπων της εν λόγω διατριβής ειδίκευσης. Επιπλέον ευχαριστώ τον διδάκτορα Δημήτρη Μπρίκα για τη συμβολή του σχετικά με τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν στη διατριβή ειδίκευσης. τον επίκουρο καθηγητή Πρόδρομο Ζάνη και το λέκτορα Ιωάννη Πυθαρούλη για το ενδιαφέρον που μου έδειξαν με τις εύστοχες υποδείξεις και παρατηρήσεις τους. δυναμικών και θερμοδυναμικών χαρακτηριστικών της ‘Μετεωρολογικής Βόμβας’ της περιόδου 21-23 Ιανουαρίου 2004. για την πολύτιμη συμβολή του στην επιστημονική μου κατάρτιση καθώς και για την άριστη συνεργασία κατά τη διάρκεια της εκπόνησης της μελέτης. Ευαγγελία Λυσίτσα 7 . Στο σημείο αυτό θα ήθελα να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες στον Καθηγητή Θεόδωρο Καρακώστα. το σύζυγο μου Τάσο. Τέλος. θα ήθελα να ευχαριστήσω την οικογένεια μου. αλλά και κατά τη διάρκεια των μεταπτυχιακών μου σπουδών. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω τα μέλη της τριμελούς επιτροπής.ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διατριβή ειδίκευσης εκπονήθηκε στα πλαίσια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Γεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με ειδίκευση στη Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω όλους τους καθηγητές του Τομέα Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας για την άριστη συνεργασία καθ’ όλη τη διάρκεια των μεταπτυχιακών μου σπουδών. τους γονείς μου Χρήστο και Μαρία και κυρίως τα παιδιά μου Ευανθία και Χρήστο για τη συνεχή συμπαράσταση και υποστήριξη που μου προσέφεραν κατά τη διάρκεια των σπουδών μου.

8 .

.............7....................................... 28 2............................................6....................................3 Θαλάσσια ρεύματα ................ 15 2................ 29 2.................................................... 24 2..................2 ΦΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ...................... 25 2.... 34 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3Ο : ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΔΕΔΟΜΕΝΑ .........................ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ.....5 Απόκλιση στα ανώτερα στρώματα .... 48 9 .......................... 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ...1 ΣΤΡΟΒΙΛΙΣΜΟΣ . 30 2..........2 Ορεογραφία και φυσική διάταξη των ηπείρων…………………………………21 2............................................................1 Βαροκλινικότητα...............................................................................4 Αεροχείμαρρος και αναδίπλωση της τροπόπαυσης ........................ 19 2..................................................... 22 2. 16 2....................... 20 2.......................5.............................2 Στατική αστάθεια ..........1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ .............................................3 ΧΩΡΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ..............................................6.................................................... 20 2........................................................5 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ...........2 ΕΞΙΣΩΣΗ ΣΤΡΟΒΙΛΙΣΜΟΥ ΣΕ ΚΑΡΤΕΣΙΑΝΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ ...................................................................................5....................................7...... 40 3................................................. 41 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4Ο: ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ‘ΒΟΜΒΑΣ’ 21-22/1/2004......... 39 3...................... 41 3......................7..................................... 23 2.............6 ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΒΟΜΒΑΣ ................................. 32 2..............3 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ..4 Συνοπτική εικόνα στην ανώτερη τροπόσφαιρα ...............................8 ΘΕΩΡΙΕΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ................................. 22 2..............................1 Αντίθεση ωκεανού-ξηράς ................ 47 4.............................................................................................................................................................................. 31 2.....7 ΣΥΜΒΟΛΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ... 17 2...............................................................................................................................................................................3 Ροές επιφανειακής θερμότητας...............................................................................9 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΒΟΜΒΑΣ-ΔΕΙΚΤΕΣ .............1 ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ……………………………………………15 2........................4 ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ .......... 39 3.....5....7............... 47 4.......2 ΤΥΠΟΙ ΚΥΚΛΟΓΕΝΕΣΕΩΝ .............1 Λανθάνουσα και αισθητή θερμότητα ... 28 2................................................6... 21 2.......3 Στροβιλισμός .............................................................6..........4 ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΑ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ....................................... 26 2............6..................2 Οριακό στρώμα ...........................

......................................4..........................................................................................................................................................................................................1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ………………………………………………………………………....................4 Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΗΣ ΒΟΜΒΑΣ ......................................3.. 48 4.....147 10 ........... 55 4.............................................................5 ΚΡΙΤΗΡΙΟ SANDERS AND GYAKUM...........141 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ………………………………………………………......144 ΠΕΡΙΛΗΨΗ …………………………………………………………………………...........1 Φάση 1η ................ 79 4...................................................................... 81 4.......... 105 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5Ο: ΠΕΡΙΛΗΨΗ.............135 5......... 71 4...................................ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ......... 135 5...........................8 ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΡΟΒΙΛΙΣΜΟΥ .....137 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ …………………………………………………....................... 97 4........ 48 4...2 Φάση 2η .............................. 80 4.................................................7 ΘΕΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΣΤΡΟΒΙΛΙΣΜΟΥ ......6 ΑΠΟΚΛΙΣΗ ...................................145 ABSTRACT…………………………………………………………………………....................3....3 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ...........................................................2 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ…………………………………………………………....3 Φάση 3η ........................3..........….................

αυτοκινητιστικά ατυχήματα. στις οποίες εμφανίζονται συχνά μετεωρολογικές βόμβες. καθώς και ανέμους και πλημμύρες συγκρίσιμες με αυτές των καλοκαιρινών τροπικών καταιγίδων. για την ενέργεια. Οι θύελλες αυτού του είδους είναι υπεύθυνες για πολλές ζημιές. και πως αυτά επιδρούν στην ανάπτυξη των εκρηκτικών υφέσεων. τις μεταφορές. Πρώτα απ’ όλα δίνεται βάση στα γεωγραφικά χαρακτηριστικά των περιοχών. καθώς στο κάθε ένα από αυτά συντελούνται κάποιες διεργασίες οι οποίες συμμετέχουν ενεργά στην ανάπτυξη των μετεωρολογικών βομβών. με πολύ έντονο χαρακτήρα. Η μετεωρολογική βόμβα αποτελεί ένα βαρομετρικό χαμηλό. ιδιαίτερο ρόλο 11 . όπως διακοπή των μεταφορών και συγκοινωνιών. καθώς έχει το χαρακτηριστικό να βαθαίνει με μεγάλο ρυθμό. Στη συνέχεια παρατίθεται η χωρική και χρονική κατανομή της μετεωρολογικής βόμβας. ενώ επίσης γίνεται μια αναφορά στους τύπους των εξωτροπικών (extra-tropical) κυκλογενέσεων. Εκτός από τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά. Δίνεται ο ορισμός της μετεωρολογικής βόμβας και το κριτήριο που πρέπει να πληρείται για να θεωρηθεί μια ύφεση μετεωρολογική βόμβα. Πρόκειται για ένα φαινόμενο του οποίου η ικανότητα πρόγνωσης είναι ζωτικής σημασίας για τις αγροτικές καλλιέργειες. τις εγκαταστάσεις αναψυχής. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται παρουσίαση του φαινομένου μέσω των βιβλιογραφικών αναφορών.ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η μελέτη ενός εξαιρετικά έντονου φαινομένου. στη τραχύτητα των επιφανειών της θάλασσας και της ξηράς. το οποίο συναντάται στα μέσα γεωγραφικά πλάτη. καταστροφή των τηλεφωνικών και ενεργειακών γραμμών. στην ορεογραφία και στα θαλάσσια ρεύματα. καθυστερήσεις. Μπορούν να προκαλέσουν κεντρικές πιέσεις μέσης στάθμης θάλασσας . Θα γίνει λοιπόν αναφορά στην αντίθεση. η διάρκεια και τα στάδια εξέλιξης του φαινομένου. θανάτους. Για να είναι πλήρης η παρουσίαση του ακραίου καιρικού φαινομένου της μετεωρολογικής βόμβας δίνονται οι συνθήκες κάτω από τις οποίες αναπτύσσεται ένα τέτοιο φαινόμενο. αυτό της ‘Μετεωρολογικής βόμβας’. δηλαδή να παρουσιάζει έντονη πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης σε αρκετά μικρό χρονικό διάστημα.

όπως αυτές έχουν εντοπισθεί μέσα στη βιβλιογραφία. καθώς και παρουσίαση του εργαλείουπρογράμματος που χρησιμοποιήθηκε. παίζουν κάποιες δυναμικές και συνοπτικές συνθήκες της ατμόσφαιρας. καθώς το φαινόμενο έχει μελετηθεί από πολλές ερευνητικές ομάδες και η κάθε μια από αυτές θεωρεί κάποιους από τους παράγοντες ή όλους. σημαντικούς για τη δημιουργία της βόμβας. Γίνεται λοιπόν αναφορά στην λανθάνουσα θερμότητα. το οποίο έκανε την εμφάνιση του στη κεντρική και ανατολική Μεσόγειο και επηρέασε ιδιαίτερα την Ελληνική περιοχή. καθώς η μέγιστη πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης στην μέση στάθμη θάλασσας σημειώθηκε σε Ελληνικά χωρικά ύδατα. στις ροές επιφανειακής θερμότητας. Στο τέταρτο κεφάλαιο μελετάται και παρουσιάζεται μια μελέτη περίπτωσης (case study). Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται θεωρητική προσέγγιση των δυναμικών και συνοπτικών συνθηκών που επιδρούν στη δημιουργία και στην εξέλιξη της Μετεωρολογικής Βόμβας. της στατικής αστάθειας (static instability). Αναφέρονται λοιπόν λεπτομερώς η συμβολή της βαροκλινικότητας. στις διεργασίες που συντελούνται μέσα στο οριακό στρώμα. καθώς πρόκειται για απαραίτητες διεργασίες. στον αεροχείμαρρο και στην αναδίπλωση της τροπόπαυσης. Στο τέλος του τρίτου κεφαλαίου γίνεται αναφορά στα δεδομένα που χρησιμοποιούνται στην ανάλυση του περιστατικού Μετεωρολογικής Βόμβας που παρουσιάζεται στο επόμενο κεφάλαιο. Παρουσιάζονται λοιπόν τρεις κατηγορίες θεωριών σχηματισμού. Ακολουθεί η συμβολή φυσικών διαδικασιών. Αφού παρουσιαστούν όλοι οι παράγοντες που συντελούν στη δημιουργία και ενίσχυση της μετεωρολογικής βόμβας. και παρουσίαση των βασικών εξισώσεων των παραμέτρων αυτών. στην αισθητή θερμότητα. Πρόκειται για ένα περιστατικό μετεωρολογικής βόμβας.στην εμφάνιση και περαιτέρω ανάπτυξη της μετεωρολογικής βόμβας. γίνεται μια κατάταξη στις θεωρίες σχηματισμού. οι οποίες συντελούν στην εμφάνιση και ενίσχυση των εξωτροπικών υφέσεων. Στο τέλος του δευτέρου κεφαλαίου δίνεται η ικανότητα πρόγνωσης του φαινομένου της μετεωρολογικής βόμβας και περιγράφονται κάποιοι δείκτες οι οποίοι συνεισφέρουν στη πρόγνωση. Το κομμάτι αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς πρόκειται για αυτοσκοπό της κάθε ερευνητικής εργασίας. Στην παρούσα 12 . Πρόκειται για το φαινόμενο της 21ης και 22ης Ιανουαρίου 2004 το οποίο αποτέλεσε ένα από τα πιο ισχυρά καταγεγραμμένα φαινόμενα μετεωρολογικής βόμβας στην ευρύτερη Ελληνική περιοχή. λόγω της χρησιμότητας στη καθημερινή ζωή αφού το φαινόμενο έχει σημαντικό αντίκτυπο σε όλες της υφάνσεις της. του στροβιλισμού και της συνοπτικής εικόνας στην ανώτερη τροπόσφαιρα.

Παρακάτω αναλύεται η κατανομή της θετικής μεταφοράς στροβιλισμού στη στάθμη των 300hPa και ακολουθεί η ανάλυση του δυναμικού στροβιλισμού. 850hPa. κατακόρυφη ταχύτητα.σύγκλιση σε όλο το ύψος της τροπόσφαιρας στο κέντρο της μετεωρολογικής βόμβας σε μια χρονική περίοδο που ξεκινάει 12 ώρες πριν ξεκινήσει η δεύτερη φάση και ολοκληρώνεται 12 ώρες μετά τη μέγιστη πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης στο κέντρο της βόμβας. Αναλύεται επίσης το γεωδυναμικό ύψος. Συγκεκριμένα αναλύεται η κατανομή του δυναμικού στροβιλισμού στη στάθμη των 850hPa σε συνδυασμό με τη κατανομή στης σχετικής υγρασίας με τιμές μεγαλύτερες ή ίσες του 80%. τη κατακόρυφη ταχύτητα ω και τη συνιστώσα v του ανέμου. Lagouvardos et. al 2007. καθώς και στη στάθμη των 400hPa. πίεση. Η μελέτη της βάθυνσης γίνεται τόσο χρονικά όσο και χωρικά. Οι παράμετροι που μελετούνται είναι: άνεμος. 700hPa. δυναμική και θερμοδυναμική μελέτη της μετεωρολογικής βόμβας. 925hPa. Pytharoulis 2008). γεωδυναμικό ύψος. 13 . η θερμοκρασία και ο άνεμος ειδικά στη δεύτερη φάση. τη σχετική υγρασία με τιμές μεγαλύτερες ή ίσες του 80%. δυνητικός στροβιλισμός. Στη συνέχεια του τετάρτου κεφαλαίου παρουσιάζεται η μελέτη της απόκλισηςσύγκλισης σε όλο σχεδόν το ύψος της τροπόσφαιρας στις περιοχές όπου εντοπίζεται το κέντρο της βόμβας την κάθε χρονική στιγμή. Τέλος παρουσιάζεται η απόκλιση.μελέτη γίνεται μια προσπάθεια να συμπληρώσει και να συνεχίσει τις ήδη υπάρχουσες μελέτες (Μπρίκας 2006. και χωρίζεται σε τρεις φάσεις. Επίσης παρουσιάζεται η κατανομή της απόκλισης σε κάποιες από τις στάθμες σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές κατά τις οποίες εντοπίζεται μέγιστη απόκλιση. Ακολουθεί ο καθορισμός της τροχιάς της βόμβας και έλεγχος με τη βοήθεια του κριτηρίου Sanders and Gyakum (1980) για τον χαρακτηρισμό της ύφεσης ως «Μετεωρολογική Βόμβα». σχετικός στροβιλισμός. 500hPa και 300hPa. σχετική υγρασία. Στη συνοπτική μελέτη ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ατμοσφαιρική πίεση στη μέση στάθμη θάλασσας καθώς η παράμετρος αυτή συνδέεται άμεσα με τον ορισμό και τη θεωρητική βάση της μετεωρολογικής βόμβας. μεταφορά στροβιλισμού και θερμοκρασία. Η εργασία βασίζεται σε συνοπτική. Στη συνέχεια γίνεται εντοπισμός της τροπόπαυσης μέσω της κατανομής των ισοβαρών καμπύλων στην επιφάνεια των 1. Οι στάθμες που κυρίως χρησιμοποιούνται είναι τα 1000hPa. οι οποίες απεικονίζουν το δυναμικό στροβιλισμό. απόκλιση. τη δυναμική θερμοκρασία.5PVU και ακολουθούν οι τομές κατά μήκος των παραλλήλων πάνω στους οποίους βρίσκεται το κέντρο της μετεωρολογικής βόμβας σε κάθε χρονική στιγμή.

14 .

Πρώτος ο Tor Bergeron ανέφερε την εμφάνιση μιας εξωτροπικής (extra-tropical) ύφεσης. του οποίου όμως η σφοδρότητα είναι τις περισσότερες φορές συγκρίσιμη με αυτή των τροπικών κυκλώνων. της οποίας η κεντρική πίεση μειώνεται με ρυθμό 1 hPa/h για 24 ώρες. Πρόκειται για ένα ακραίο καιρικό φαινόμενο που λαμβάνει χώρα στα μέσα γεωγραφικά πλάτη. Ο όρος ‘Μετεωρολογική βόμβα’ είναι μεταγενέστερος της αναφοράς του φαινομένου στη βιβλιογραφία. όπου Δp η διαφορά κεντρικής 24 sin φ πίεσης της ύφεσης σε 24 ώρες.1 ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Η Μετεωρολογική Βόμβα είναι μια εξωτροπική ύφεση(extra-tropical) η οποία παρουσιάζει εξαιρετικά μεγάλη πτώση της πίεσης στην επιφάνεια σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. ενώ στα άλλα γεωγραφικά πλάτη ο ρυθμός μείωσης πολλαπλασιάζεται με ένα διορθωτικό παράγοντα sinφ/sin60o όπου φ το γεωγραφικό πλάτος του κέντρου της ύφεσης στο μέσο της 24ωρης περιόδου. Η εμφάνιση της ύφεσης αυτής με τη χαρακτηριστική αυτή πτώση της πίεσης συνέβη σε γεωγραφικό πλάτος 60οΒ. 15 . Μια εξωτροπική ύφεση χαρακτηρίζεται λοιπόν μετεωρολογική βόμβα όταν παρουσιάζει ρυθμό πτώσης της κεντρικής πίεσης 24 hPa/h σε 24 ώρες σε γεωγραφικό πλάτος 60ο.ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ 2. Ορίστηκε λοιπόν ως ρυθμός βάθυνσης η ποσότητα ∆p sin 60ο ⋅ Bergeron. Οι Sanders και Gyakum(1980) ονόμασαν. Ο σχηματισμός ωστόσο των εξωτροπικών υφέσεων διαφέρει από το σχηματισμό των τροπικών κυκλώνων. Επομένως σύμφωνα με το κριτήριο των Sanders και Gyakum (1980) μια εξωτροπική ύφεση καλείται μετεωρολογική βόμβα όταν ο ρυθμός μείωσης της κεντρικής πίεσης είναι τουλάχιστον ίσος με 1 Bergeron=24sin(φ)/sin(60o) σε 24h. πολύ αργότερα από τον Bergeron το 1980 το φαινόμενο αυτό ως Μετεωρολογική βόμβα. Η κρίσιμη τιμή το υ 1 Bergeron ποικίλει από 28hPa/(24h) στους πόλους μέχρι 12hPa/(24h) σε γεωγραφικό πλάτος 25οΝ. ορίζοντας ταυτόχρονα και το μοναδικό κριτήριο για τον χαρακτηρισμό μιας ύφεσης ως μετεωρολογική βόμβα.

Αρχικά δεν υπάρχει ανώτερος αυλώνας. δηλαδή περίπου 10km. στροβιλισμού και δυναμικού στροβιλισμού. στην περιοχή όπου παρατηρείται μέγιστη βαροκλινικότητα χωρίς να σημειώνεται σημαντική μεταφορά στροβιλισμού.Επομένως σύμφωνα με τον τύπο των Sanders and Gyakum(1980) μπορούν να υπολογιστούν για κάθε περιοχή πάνω στον πλανήτη οι κρίσιμες τιμές της πτώσης της πίεσης μιας ύφεσης. ανέμους της τάξης των 10m/sec και ισχυρότεροι. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει θερμή κυκλωνική κυκλοφορία στην επιφάνεια και ψυχρή κυκλωνική κυκλοφορία κοντά στη τροπόπαυση. Αυτοί είναι: • Κυκλογένεση τύπου Α: Η κυκλογένεση αυτού του τύπου ξεκινά από τα κατώτερα στρώματα. Οι υφέσεις αυτές έχουν οριζόντια κλίμακα 500-2500km και μπορεί να καλύπτουν το βάθος της τροπόσφαιρας. αλλά μετακινούνται πλαγίως. 2. Στην Ελληνική περιοχή και συγκεκριμένα στην Αθήνα η πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης πρέπει να είναι τουλάχιστον ίση με 0. και ανοδικές κινήσεις περίπου 10cm/sec.71hPah-1 και στη Θεσσαλονίκη 0.1983) έτσι ώστε να καταταχθεί η ύφεση ως Μετεωρολογική Βόμβα. έτσι ώστε να χαρακτηρίζεται ως μετεωρολογική βόμβα. Ο σχηματισμός αυτός επιτρέπει στη διαταραχή να αποσπάσει ενέργεια από τον αεροχείμαρρο.2 Bergeron. Οι εξωτροπικές υφέσεις είναι συγχώνευση θερμής και ψυχρής ύφεσης. Όταν λοιπόν λαμβάνει χώρα μια εξωτροπική (Extra-tropical) κυκλογένεση αυτό σημαίνει ότι αναφερόμαστε σε κυκλογένεση σε έξω-τροπικά γεωγραφικά πλάτη δηλαδή μεγαλύτερα των 30ο.3-1. Ο Sanders (1986) επιπλέον κατέταξε τις μετεωρολογικές βόμβες σύμφωνα με την ισχύ τους ως εξής: Ασθενής 1-1. Η μετεωρολογική βόμβα διατηρεί όλα τα χαρακτηριστικά των εξωτροπικών υφέσεων. αλλά αναπτύσσεται 16 . Οι κυκλοφορίες αυτές δεν είναι τοποθετημένες κατακόρυφα.8 Bergeron. Ισχυρή >1. Σημειώνονται επίσης μεγάλες τιμές κινητικής ενέργειας. Συγκρινόμενοι με μη διαταραγμένο περιβάλλον εμφανίζουν σχετικά χαμηλότερη πίεση.75hPah-1 για 24 ώρες (Karacostas and Flocas. Μέτρια 1.2 ΤΥΠΟΙ ΚΥΚΛΟΓΕΝΕΣΕΩΝ Σύμφωνα με τον Cohen (1996) οι κυκλογενέσεις χωρίζονται σε δύο τύπους. περίπου 10hPa λιγότερο. σχετικά θερμότερο αέρα περίπου 10Κ.8 Bergeron.

η οποία είναι η μοναδική ηπειρωτική μάζα με υπολογίσιμη συχνότητα βομβών. Η απόσταση διαχωρισμού μεταξύ ανώτερου αυλώνα και της ύφεσης ελαττώνεται γρήγορα καθώς η ύφεση ενισχύεται. Η πλειονότητα τους συμβαίνει στο Δυτικό Βόρειο Ατλαντικό προς τη ΒΔ Ευρώπη. Η κινητική ενέργεια αυξάνει λόγω της συμβολής του αεροχειμάρρου στα ανώτερα στρώματα. είτε σχηματίστηκαν πάνω από ξηρά είτε πάνω από θάλασσα . Η εξαίρεση ως προς τον εντοπισμό των βομβών πάνω από θαλάσσιες περιοχές είναι οι νοτιοανατολικές ΗΠΑ. Η ενίσχυση προέρχεται από θερμική μεταφορά. Κατά τη δεκαετία του 80 επικράτησε η άποψη ότι οι μετεωρολογικές βόμβες εξηγούνται καλύτερα από τον τύπο Β. ενώ ο άξονας που ενώνει τα κέντρα των δυο συστημάτων τείνει να γίνει κατακόρυφος.3 ΧΩΡΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ Όσον αφορά τη χωρική και χρονική κατανομή του φαινομένου θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ότι πρόκειται για φαινόμενο κυρίως θαλάσσιο και χειμερινό. • Κυκλογένεση τύπου Β: Η κυκλογένεση τύπου Β ξεκινά όταν ένας προϋπάρχων αυλώνας στην ανώτερη ατμόσφαιρα κινείται πάνω από περιοχή θερμής μεταφοράς στην επιφάνεια. Εμφανίζεται σε γεωγραφικά πλάτη μεγαλύτερα των 30ο. Σε έρευνα που έγινε από τους Yoshida and Asuma (2003) αναλύοντας συνολικά 224 εκρηκτικές υφέσεις διαπιστώθηκε ότι. Η θερμή μεταφορά και η βαροκλινικότητα αρχικά είναι μικρή και ενισχύεται στα επόμενα στάδια ανάπτυξης της ύφεσης. στο Δυτικό Ειρηνικό προς το κόλπο της Αλάσκας και στο Νότιο ωκεανό που περικυκλώνει την Ανταρκτική. Στο Βόρειο ημισφαίριο συμβαίνουν κυρίως στη δυτική πλευρά του Ατλαντικού και του Ειρηνικού ωκεανού. σύμφωνα με τους Sanders and Gyakum (1980). Η μεταφορά στροβιλισμού εξασθενεί καθώς το σύστημα φτάνει στο στάδιο μέγιστης ανάπτυξης. με αποτέλεσμα η διαθέσιμη δυναμική ενέργεια να μετατρέπεται σε κινητική. Μπροστά από τον αυλώνα σημειώνεται ισχυρή μεταφορά στροβιλισμού. όπου μπορεί να υπάρχει μέτωπο.καθώς η ύφεση στη μέση στάθμη θάλασσας ενισχύεται. Ωστόσο πιο πρόσφατα υπήρξε η αποδοχή ότι όλες οι εξωτροπικές υφέσεις και όχι μόνο οι εκρηκτικές είναι τύπου Β. 2. ενώ έχουν σημειωθεί γεγονότα στο Βόρειο και αλλά και στο Νότιο ημισφαίριο. η μέγιστη βάθυνση σχεδόν πάντα συνέβαινε πάνω από τον ωκεανό σε 17 . Η βαροκλινικότητα εξασθενεί καθώς η ύφεση φτάνει στη φάση σύσφιξης.

25% των περιστατικών δημιουργήθηκε και αναπτύχθηκε πάνω από ηπειρωτική μάζα. από μετρήσεις παραμέτρων από τα πλοία και τα αεροπλάνα που κινούνται σε μια περιοχή και από δορυφορικά δεδομένα.γεωγραφικά πλάτη μεγαλύτερα από 35°N.θάλασσας. κινήθηκαν ΒΔ και αναπτύχθηκαν πάνω από τη Θάλασσα του Okhotsk.) Τις 5 ψυχρές εποχές από τον Οκτώβριο 1994 μέχρι το Μάρτιο 1999. Από αυτές 14 σχηματίστηκαν και αναπτύχθηκαν πάνω από ήπειρο και 5 σχηματίστηκαν από το ΒΔ Ειρηνικό ωκεανό. λόγω της άνισης κατανομής ξηράς και θάλασσας. Το υπόλοιπο 93. Στο νότιο ημισφαίριο η ξηρά βρίσκεται σε υποτροπικές περιοχές άρα στα μέσα γεωγραφικά πλάτη δεν υπάρχει ικανοποιητική διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ ξηράς και θάλασσας η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία μιας Βόμβας. Παρατηρείται λοιπόν ότι μόνο το 6. Τρεις τύποι υφέσεων υπήρξαν συνολικά: αυτές που σχηματίστηκαν πάνω από ξηρά και αναπτύχθηκαν πάνω από τη Θάλασσα της Ιαπωνίας ή θάλασσα του Okhotsk. ενώ σύμφωνα με τους Lim and Simmonds(2002) το Βόρειο ημισφαίριο έχει περισσότερες περιπτώσεις Μετεωρολογικής Βόμβας από το νότιο λόγω αναλογίας και κατανομής ξηράς. Η συχνότητα εμφάνισης των μετεωρολογικών βομβών και στα δυο ημισφαίρια είναι μεγάλη. αυτές που σχηματίστηκαν πάνω από ξηρά και αναπτύχθηκαν πάνω από τον Ειρηνικό ωκεανό και αυτές που σχηματίστηκαν πάνω από τον ωκεανό και αναπτύχθηκαν πάνω από τον Ειρηνικό ωκεανό. είτε σχηματίστηκε πάνω από στεριά και αναπτύχθηκε πάνω από θάλασσα. Η έλλειψη λοιπόν επίγειων σταθμών στο νότιο ημισφαίριο. Μεγαλύτερη συχνότητα εμφανίζουν οι εκρηκτικές υφέσεις που σχηματίζονται και αναπτύσσονται πάνω από τον ωκεανό (110 περιπτώσεις από τις 224 στην έρευνα των Yoshida et al. Οι υπόλοιπες σχηματίστηκαν πάνω από τη θάλασσα του Okhotsk. 202 υφέσεις ταξινομήθηκαν στους 3 τύπους και οι υπόλοιπες 22 περιπτώσεις δε ταξινομήθηκαν. Η ύπαρξη μετεωρολογικής βόμβας γίνεται αντιληπτή από μετρήσεις που λαμβάνουν χώρα σε επίγειους σταθμούς.75% είτε σχηματίστηκε και αναπτύχθηκε πάνω από θάλασσα. κινήθηκαν ΝΑ και αναπτύχθηκαν πάνω από το ΒΔ Ειρηνικό ωκεανό. πιθανόν να οδηγεί σε ελλιπή γνώση για την ένταση των υφέσεων και έτσι να παρουσιάζεται μικρότερη συχνότητα μετεωρολογικών βομβών στο νότιο ημισφαίριο. ακολουθούν οι υφέσεις που σχηματίζονται πάνω σε ξηρά και αναπτύσσονται πάνω από θαλάσσιο περιβάλλον (50 περιπτώσεις και 42 περιπτώσεις αντίστοιχα για τις υφέσεις που αναπτύχθηκαν πάνω από τον Ειρηνικό ωκεανό και τη θάλασσα της Ιαπωνίας στην έρευνα των Yoshida et al.). 18 .

Οι μετεωρολογικές βόμβες στη Μεσόγειο εμφανίζονται κατά τη ψυχρή περίοδο του έτους. οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα την εμφάνιση της Μετεωρολογικής Βόμβας. στη κεντρική Τυρρηνική θάλασσα και στο νότιο Αιγαίο Πέλαγος (Floca. Τα στάδια εξέλιξης του φαινομένου είναι τρία. στη θάλασσα της Κορσικής-Σαρδηνίας. Αυτό προκύπτει από πολλές έρευνες σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη. όπως των Sanders and Gyakum (1980) και των Yoshida et al.Όσον αφορά τις τροχιές των μετεωρολογικών βομβών έχει παρατηρηθεί ότι στο νότιο ημισφαίριο υπάρχει βορειοανατολική κίνηση των βομβών. Στην τελευταία περίπτωση υπάγεται και η μετεωρολογική βόμβα της 21-22 Ιανουαρίου 2004. αυτές που σχηματίστηκαν στη στεριά και αναπτύσσονται πάνω από τον Ειρηνικό ωκεανό το Δεκέμβριο και τον Φεβρουάριο και οι υφέσεις που σχηματίζονται και αναπτύσσονται πάνω από τον Ειρηνικό ωκεανό παρουσιάζουν μέγιστη συχνότητα τον Ιανουάριο. Το δεύτερο στάδιο αποτελείται από τη στιγμή εμφάνισης της βόμβας μέχρι τη στιγμή της ελάχιστης πίεσης 19 . με τη μεγαλύτερη συχνότητα κατά τον Ιανουάριο. οι μηνιαίες όμως συχνότητες ήταν διαφορετικές για τους τρεις κυκλωνικούς τύπους: οι υφέσεις που αναπτύσσονται πάνω από τη θάλασσα της Ιαπωνίας έχουν μέγιστη συχνότητα το Νοέμβριο.(2003) στην οποία το ολικό μέγιστο είναι επίσης τον Ιανουάριο. ενώ νότια των 50οΝ κινούνται ΒΑ. ενώ η κίνηση όλων των άλλων κυκλωνικών συστημάτων είναι προς τα νοτιοανατολικά (Lim and Simmonds. 2. 1990). στην οποία θα αναφερθούμε εκτενέστερα. Πιο συγκεκριμένα οι βόμβες σε μικρά γεωγραφικά πλάτη κινούνται Α-ΝΑ. Το πρώτο στάδιο αναφέρεται στην περίοδο πριν την εμφάνιση του βαρομετρικού χαμηλού στην επιφάνεια το οποίο θα έχει στο επόμενο στάδιο ‘εκρηκτική’ εξέλιξη. Κατά τη διάρκεια αυτού του σταδίου συντελούνται διεργασίες. 2002). Στη Μεσόγειο Θάλασσα σημειώνεται η μέγιστη πτώση πίεσης στις περιοχές της κεντρικής Αδριατικής θάλασσας. γι’ αυτό και αξίζει η μελέτη του. Ραγδαία και έντονη ανάπτυξη καταιγίδων εμφανίζεται όλους τους μήνες του έτους αλλά το μέγιστο κατά τους χειμερινούς μήνες. Στατιστικά θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ότι η μέγιστη συχνότητα αντιστοιχεί στο μήνα Δεκέμβριο και ακολουθεί ο Ιανουάριος. Στο βόρειο ημισφαίριο οι βόμβες κινούνται προς τους πόλους.4 ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΑ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ Το φαινόμενο εξελίσσεται συνήθως σε 24 με 48h από τη στιγμή εμφάνισης της ύφεσης.

Η πίεση στην επιφάνεια ανεβαίνει και τα έντονα καιρικά φαινόμενα εξαλείφονται. Το τρίτο και τελευταίο στάδιο αποτελείται από τη περίοδο κατά την οποία η μετεωρολογική βόμβα αρχίζει και φθίνει.5 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Σε όλες σχεδόν τις περιοχές. Πρόκειται λοιπόν για τη χρονική περίοδο που συντελείται η βάθυνση της βόμβας και εμφανίζονται όλα τα ραγδαία καιρικά φαινόμενα. 2. 20 . Έχει ενδιαφέρον επίσης να αναφερθεί ότι πριν το ώριμο στάδιο της μετεωρολογικής βόμβας οι θέσεις των κέντρων στα 300. Δημιουργείται έτσι διαφορά στη τριβή . Η προσομοίωση έγινε με τη θεώρηση εκτεταμένων περιοχών ξηράς ως θαλάσσιες μέσω αντικατάστασης των επιφανειακών θερμοκρασιών από θερμοκρασίες θάλασσας γειτονικών σημείων. Η βόμβα βρίσκεται στο ώριμο στάδιο όταν το σύστημα γίνεται κατακόρυφο (Karacostas and Flocas.700 και 850hPa σχηματίζουν αρνητική κλίση.2010) μέσω πειραμάτων ευαισθησίας με τροποποιημένη τοπογραφία και κατανομή ξηράς.καθώς και μεγάλη θερμοβαθμίδα κατά μήκος των ακτογραμμών το χειμώνα ( Cohen. 1996). Διαπιστώθηκαν διαφορές στις επιφανειακές ροές λανθάνουσας θερμότητας που υπερβαίνουν τα 250W/m2 στις περιοχές μεταβολής των φυσιογραφικών χαρακτηριστικών.1983).5. Το τρίτο στάδιο λοιπόν ξεκινάει αμέσως μετά τη χρονική στιγμή ελάχιστης ατμοσφαιρικής πίεσης στην επιφάνεια και λήγει όταν πλέον η μετεωρολογική βόμβα έχει εξαφανιστεί ή έχει ξεφύγει από τα χωρικά πλαίσια στα οποία κινείται η έρευνα.θάλασσας. όπου εμφανίζονται συνήθως περιστατικά Μετεωρολογικών Βομβών.στην επιφάνεια. ιδιαίτερο ρόλο στη συχνή εμφάνιση παίζουν κάποια γεωγραφικά χαρακτηριστικά της κάθε περιοχής. 500. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αντίθεση στη τραχύτητα των επιφανειών της ξηράς και της θάλασσας. όπως έντονη βροχόπτωση και χιονόπτωση και ισχυροί άνεμοι. Συναντάται σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις. όπως αναφέρθηκε προηγουμένως.α . Η επίδραση των φυσιογραφικών χαρακτηριστικών στην ανάπτυξη της εκρηκτικής κυκλογένεσης μελετήθηκε (Κατσαφάδος κ. Η διαφοροποίηση αυτή είχε ως αποτέλεσμα τη μικρή απόκλιση στη τροχιά του συστήματος αλλά οι κεντρικές πιέσεις παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητες. 2.1 Αντίθεση ωκεανού-ξηράς Πρώτα απ’ όλα είναι η αντίθεση ωκεανού-ξηράς. Θα αναφέρουμε ορισμένα παρακάτω.

Κατά μήκος των δυτικών ορίων των ωκεανών σχηματίζονται γρήγορα ωκεάνια ρεύματα.2. και θερμαίνεται γρήγορα από την αισθητή και λανθάνουσα θερμότητα.(Gyakum.3 Θαλάσσια ρεύματα Ένα άλλο γεωγραφικό χαρακτηριστικό που επηρεάζει την εμφάνιση των Μετεωρολογικών Βομβών είναι τα θαλάσσια ρεύματα. Κατά μήκος των παραθαλάσσιων πεδιάδων ο ψυχρός αέρας παγιδεύεται.2 Ορεογραφία και φυσική διάταξη των ηπείρων Σημαντική επίσης συμβολή στο φαινόμενο παρέχει η ορεογραφία. ψυχρός και ρηχός αέρας ωθείται προς τα νότια εξαιτίας της αντικυκλωνικής κυκλοφορίας.5. Επίσης τα θερμά νερά του ρεύματος κατά μήκος των ψυχρών νερών των ηπειρωτικών ακτών της ανατολικής Β Αμερικής δίνουν ισχυρές θερμοβαθμίδες στην επιφάνεια. Αυτομάτως ωθείται προς τα νότια πάνω από το θερμό ωκεανό.1993) . Ο ψυχρός αέρας είναι 21 . Καθώς ένα ισχυρό αρκτικό υψηλό μετακινείται προς τα ανατολικά κατά μήκος των Νότιων συνόρων του Καναδά. Όταν ψυχρός αέρας έρχεται σε επαφή με μια θερμότερη επιφάνεια γίνεται μεταφορά θερμότητας από την επιφάνεια στην αέρια μάζα που είναι γνωστή ως μεταφορά αισθητής θερμότητας. όπως το γνωστό σε όλους Ρεύμα του Κόλπου.5. 1996). Το ρεύμα του Κόλπου μεταφέρει επιφανειακά νερά θερμότερα από τη μέση θερμοκρασία προς τα βόρεια και κοντά στις ανατολικές ακτές της Β Αμερικής (Cione et al. Αυτή η μεταφορά είναι γνωστή ως μεταφορά λανθάνουσας θερμότητας. Το χειμώνα στα γεωγραφικά πλάτη στα οποία βρίσκονται οι ακτές της Β Αμερικής οι παγκόσμιες θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας είναι πολύ χαμηλές. ειδικά αν η επιφάνεια αποτελείται από νερό. Η φυσική διάταξη της Ανατολικής Β Αμερικής προκαλεί ασύμμετρη θέρμανση του κινούμενου προς τα νότια πολικού αέρα.1983) 2. Μεγάλες ροές αισθητής και λανθάνουσας θερμότητας στην ατμόσφαιρα συμβαίνουν καθώς ψυχρές ηπειρωτικές αέριες μάζες περνούν πάνω από το ρεύμα του Κόλπου. δημιουργώντας μια ισχυρή βαροκλινική ζώνη δεξιά κατά μήκος των ακτών με αποτέλεσμα την ανάπτυξη και ισχυροποίηση των μετώπων κατά μήκος των ακτών. Αν η αέρια μάζα είναι ξηρή γίνεται μεταφορά υδρατμών από την επιφάνεια στην αέρια μάζα. Αυτό παρέχει έναν θόλο ρηχού ψυχρού αέρα ο οποίος διατηρεί τη μεγάλη αρχική βαροκλινικότητα και προκαλεί ανύψωση του σχετικά θερμού και υγρού αέρα που μεταφέρεται από τον ωκεανό ( Cohen. Για παράδειγμα στη Β Αμερική ο ψυχρός αέρας που υπάρχει στην ανατολική πλευρά των Αππαλάχιων ορέων τείνει να παγιδευτεί κατά την ανάπτυξη των καταιγίδων.

Η ισχυρή βαροκλινικότητα ήταν εμφανής λόγω της ύπαρξης ισχυρών ανέμων στο επίπεδο όπου εντοπίζεται ο αεροχείμαρρος. Τα ίδια αποτελέσματα έδωσε και ο Gyakum(1983). Αν η ατμόσφαιρα αποτελείται από θερμό αέρα κοντά στην επιφάνεια και ψυχρότερο πάνω από το θερμό. μέσα δηλαδή στο οριακό στρώμα. 2. θεωρώντας ωστόσο ότι υφίσταται συνδυασμός και με άλλους μηχανισμούς. η ατμόσφαιρα καθίσταται ασταθής. Γι αυτό εξαιτίας της άνωσης ο ψυχρός αέρας βυθίζεται και ο θερμός ανυψώνεται. Οι Rogers and Bosart(1986) βρήκαν ότι η συνηθισμένη βαροκλινική αστάθεια είναι πιθανόν ο κυρίαρχος μηχανισμός για έντονες ωκεάνιες υφέσεις. Ο Roebber (1984) τόνισε ότι οι περιοχές στις οποίες δημιουργούνται εκρηκτικές κυκλογενέσεις είναι κυρίως βαροκλινικές ζώνες. μια κατάσταση γνωστή ως χαμηλή στατική ευστάθεια. 2. δηλαδή περιοχές οι οποίες υποστηρίζουν την ανάπτυξη και τη συνεχή ύπαρξη συνηθισμένων συστημάτων χαμηλών πιέσεων.6. Οι 22 .βαρύτερος ή αλλιώς πυκνότερος από τον θερμό.6 ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΒΟΜΒΑΣ Απαραίτητες προϋποθέσεις για τη δημιουργία εκρηκτικής κυκλογένεσης είναι να πληρούνται κάποιες δυναμικές και συνοπτικές συνθήκες. είναι υπεύθυνη σε μεγάλο βαθμό για την εκρηκτική ενίσχυση μιας ύφεσης. πάνω από το κέντρο χαμηλών πιέσεων και χρονικά λίγο πριν την έντονη βάθυνση της ύφεσης. Οι Reed and Albright(1986) υποστήριξαν επίσης ότι η εκρηκτική κυκλογένεση έλαβε χώρα μέσα σε μια ισχυρή βαροκλινική ζώνη. Μεγάλες θερμοβαθμίδες προκαλούν χαμηλή στατική ευστάθεια μέσω της μεταφοράς αέρα από τη περιοχή με ψυχρότερη θερμοκρασία επιφάνειας θάλασσας στη περιοχή με θερμότερη επιφανειακή θερμοκρασία θάλασσας.1 Βαροκλινικότητα Όσον αφορά τις δυναμικές συνθήκες πρέπει πρώτα απ’ όλα να υπάρχει βαροκλινικότητα στην ατμόσφαιρα πριν την έναρξη του φαινομένου. Η βαροκλινικότητα στα κατώτερα στρώματα της τροπόσφαιρας. ισχυρή διάτμηση ανέμου και μεγάλη βαροκλινικότητα στις κατώτερες στάθμες. καθώς ένα ρηχό μετωπικό κύμα ταξίδευε από ένα σχετικά σταθερό περιβάλλον μιας μεγάλου κύματος βαρομετρική ράχη (ridge) προς το ασταθές περιβάλλον ενός μεγάλου κύματος βαρομετρικού αυλώνα (trough).

NHESS). 2004). Η ισορροπία της ατμόσφαιρας μπορεί να είναι ευσταθής ή ασταθής. της ευστάθειας. Η δυνητική αστάθεια σχετίζεται με την κίνηση ατμοσφαιρικού αέρα κυρίως οριζόντια.6. Ενώ στη περίπτωση της αστάθειας ευνοούνται οι επιταχυνόμενες κινήσεις. καθώς αυξάνει τη βαροκλινικότητα των κατώτερων στάθμεων. Οι Sanders and Gyakum(1980) τόνισαν ότι υπάρχει μικρή θετική συσχέτιση μεταξύ της κατώτερης θερμοκρασίας στην επιφάνεια της θάλασσας (SST) και του 12h ρυθμού βάθυνσης. Ωστόσο οι βόμβες δεν έχουν την ίδια ευαισθησία στην SST όσο οι τροπικοί κυκλώνες (Katsafados et al. Έχει λοιπόν ενδιαφέρον κατά την έλευση των μετώπων. καθώς αν δράσουν δυνάμεις οι οποίες προκαλούν τη κατακόρυφη κίνηση του αέρα..Mullen and Baumhefner(1988) απέδειξαν ότι η ισχυρή βαροκλινικότητα είναι παρούσα σε όλα τα επίπεδα. δημιουργείται ροπή ανατροπής και δε μπορεί να υπάρξει ισορροπία σε άλλη θέση. δημιουργείται ροπή επαναφοράς κατά τη κατακόρυφη μετακίνηση του αέρα μέσα στην ατμόσφαιρα και επομένως ευνοούνται οι επιβραδυνόμενες κινήσεις (Μακρογιάννης και Σαχσαμάνογλου. 2. 2010. Η αστάθεια στην ατμόσφαιρα οδηγεί σε συμπυκνώσεις υδρατμών και στη συνέχεια σε εμφάνιση ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων. 23 . η δυνητική και η στατική αστάθεια. Η μέση ταχύτητα των βομβών είναι μεγαλύτερη από ότι όλων των υφέσεων και συγκεκριμένα οι βόμβες είναι 45%-50% γρηγορότεροι εξαιτίας ισχυρής βαροκλινικότητας και ισχυρής δυτικής ροής σύμφωνα με τους Lim and Simmonds(2002) Επίσης η ισχυρή θερμοβαθμίδα στην επιφάνεια της θάλασσας (SST gradient) επηρεάζει το ρυθμό βάθυνσης των ωκεάνιων υφέσεων. Η στατική αστάθεια σχετίζεται με την κατακόρυφη κίνηση του αέρα μέσα στην ατμόσφαιρα και μας απασχολεί περισσότερο από τη δυνητική στη περίπτωση της μετεωρολογικής βόμβας.(1993) χρησιμοποιώντας ένα μέτρο της βαροκλινικότητας των κατώτερων στρωμάτων έδειξαν ότι η βαροκλινικότητα πριν την καταιγίδα έχει συντελεστή συσχέτισης 0. Οι Cione et al. Στην ατμόσφαιρα υπάρχουν δυο είδη αστάθειας. επομένως έχει περισσότερο ενδιαφέρον και σχετίζεται με τα έντονα καιρικά φαινόμενα όπως η μετεωρολογική βόμβα. Στη πρώτη περίπτωση.2 Στατική αστάθεια Μια άλλη σημαντική δυναμική συνθήκη για την εμφάνιση της εκρηκτικής κυκλογένεσης είναι η χαμηλή στατική ευστάθεια ή αλλιώς στατική αστάθεια (Static instability).56 με το ρυθμό βάθυνσης των επιφανειακών παράκτιων υφέσεων.

πάνω από τη περιοχή όπου εμφανίστηκε τελικά η βόμβα στην επιφάνεια. 1980.(1985).1980). 2.3 Στροβιλισμός Η μετεωρολογική βόμβα ως κυκλωνικό σύστημα παρουσιάζει κυκλωνικό στροβιλισμό. η οποία συνδέεται με αναδίπλωση της τροπόπαυσης και εισροή ξηρού στρατοσφαιρικού αέρα εμπλουτισμένου με υψηλές τιμές PV.1994). Η ανάλυση πολλών περιστατικών έχει δείξει την εμφάνιση στροβιλισμού στη μέση και στην ανώτερη τροπόσφαιρα μέρες πριν τη κυκλογένεση. Συγκεκριμένα το μέγεθος της μεταφοράς κυκλωνικού στροβιλισμού σε περιοχές κάτω από τους αυλώνες των 500hPa συσχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με το ρυθμό πτώσης της πίεσης της βόμβας (Sanders and Gyakum. Η διαβατική θέρμανση οφείλεται στην έκλυση λανθάνουσας θερμότητας από τις ισχυρές ανοδικές κινήσεις του ασταθούς αέρα. 1986).6. Η αλληλεπίδραση τους συνεχίστηκε και κατά την εκρηκτική βάθυνση της ύφεσης. πριν την εμφάνιση της βόμβας. Η εκρηκτική κυκλογένεση μπορεί να προσεγγιστεί από τη πλευρά του Δυνητικού Στροβιλισμού (Potential Vorticity). Σύμφωνα με τους Hoskins et al. Ο Sanders(1986) διαπίστωσε ότι σε όλες τις περιπτώσεις που μελέτησε υπήρχε κέντρο στροβιλισμού στα 500hPa. η εκρηκτική κυκλογένεση ενισχύεται σε περιοχές όπου σημειώνεται θετική PV ανωμαλία στην ανώτερη τροπόσφαιρα. Ο Gyakum (1990) εντόπισε το μέγιστο του απόλυτου στροβιλισμού στα 500hPa σχεδόν δυο εικοσιτετράωρα πριν την εμφάνιση της ύφεσης. η οποία σε συνδυασμό με τη βαροκλινικότητα των κατώτερων στάθμεων παίζει σημαντικό ρόλο στην εκρηκτική κυκλογένεση. Sanders. Ο Gyakum(1983) υποστηρίζει ότι ο ρυθμός γέννησης του δυνητικού στροβιλισμού (PV) είναι μέτρο της έντασης της κυκλογένεσης.Η ισχυρή ανταλλαγή αισθητής και λανθάνουσας θερμότητας μεταξύ ψυχρού ηπειρωτικού αέρα και της σχετικά θερμότερης επιφάνειας της θάλασσας οδηγεί σε μειωμένη στατική ευστάθεια (Sanders and Gyakum. κοντά στη τροπόπαυση. Κλιματολογικές μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι η θετική μεταφορά στροβιλισμού στη μέση και ανώτερη τροπόσφαιρα είναι συστατικό έντονης κυκλογένεσης. μπροστά από τους ανώτερους αυλώνες (trough) (Huo et al. Επιπλέον οι Kuo and Reed (1988) προτάσσουν ότι η γρήγορη και έντονη κυκλογένεση συμβαίνει όταν μια περιοχή βαροκλινικής αστάθειας προσεγγίζει ένα περιβάλλον χαμηλής στατικής ευστάθειας. και αρχίζει να εξαπλώνεται πάνω από μια 24 . Η επιφανειακή ύφεση τοποθετείται πάνω από τη περιοχή στην οποία σημειώνεται θετική μεταφορά στροβιλισμού.

ενώ μετά από 12 ώρες προσομοίωσης δε βάθυνε περισσότερο καθώς κινήθηκε γρήγορα προς τα βορειοανατολικά. Καθώς η ανωμαλία στα κατώτερα επίπεδα παραμένει μπροστά από την ανώτερη PV ανωμαλία.(2007) διεξήγαγαν ένα πείραμα με τη τεχνική της αναστροφής του PV (PV inversion technique) για να εκτιμήσουν το ρόλο των ανώτερων PV ανωμαλιών στην επιφανειακή κυκλογένεση. ίσως να υπάρχει ανατροφοδότηση στα ανώτερα επίπεδα και έτσι οι δυο ανωμαλίες να εντείνονται μαζί. Συγκεκριμένα η προς τα πάνω προέκταση της κυκλοφορίας που δημιουργείται από τη κατώτερη θερμή ανωμαλία . Διαπιστώνεται ότι 25 .4 Συνοπτική εικόνα στην ανώτερη τροπόσφαιρα Οι συνοπτικές συνθήκες οι οποίες συντελούν στην εμφάνιση της μετεωρολογικής βόμβας αφορούν την συνοπτική εικόνα στην ανώτερη τροπόσφαιρα. Οι Lagouvardos et al. Η αρχική ύφεση που σχηματίστηκε όταν εξάλειψαν την υπάρχουσα PV ανωμαλία της ανώτερης τροπόσφαιρας. Η PV ανωμαλία ανάλογα με την ένταση της μπορεί να προκαλέσει κυκλωνική κυκλοφορία στα κατώτερα στρώματα και επομένως θα δημιουργηθεί θερμή οριζόντια μεταφορά. δηλαδή πάνω από μια βαροκλινική ζώνη. Επιπλέον αν υπάρχει διαβατική πηγή παρατηρείται μια ακόμη θετική ανωμαλία PV στη μέση τροπόσφαιρα.6. Εντοπίστηκε αλληλεπίδραση του PV της ανώτερης τροπόσφαιρας και της κατώτερης τροπόσφαιρας. 2. Η ύφεση της προσομοίωσης δεν είχε τα χαρακτηριστικά της παρατηρούμενης ύφεσης. Αυτή με τη σειρά της τείνει να δημιουργήσει θερμή ανωμαλία στα κατώτερα επίπεδα μπροστά από την ανώτερη PV ανωμαλία. η οποία θα δημιουργήσει τη δική της κυκλωνική κυκλοφορία. Ο μηχανισμός αυτός παρατηρήθηκε σε περιστατικό Μετεωρολογικής Βόμβας που εξελίχθηκε στις 19 Μαρτίου 1981 στη Μεσόγειο (Floca. Ενισχύεται έτσι η στατική αστάθεια πάνω και κάτω από την ανωμαλία. Αυτή η κυκλοφορία προστίθεται στη κυκλωνική κυκλοφορία που δημιουργείται από τα ανώτερα επίπεδα και δίνουν μια ισχυρή ύφεση στα κατώτερα επίπεδα της οποίας το κέντρο είναι λίγο μπροστά από την αυξανόμενη PV ανωμαλία των ανώτερων στρωμάτων. ήταν πιο ρηχή. 1985). 1990). Επομένως αυτό υποδεικνύει ότι οι μηχανισμοί της ανώτερης τροπόσφαιρας ήταν κυρίαρχοι στη συγκεκριμένη εκρηκτική κυκλογένεση. υπάρχει δηλαδή αρνητική κλίση. εντείνει την ανώτερη PV ανωμαλία και έτσι δημιουργείται μεγαλύτερη βάθυνση του βαρομετρικού χαμηλού (Hoskins et al. όπου υπήρχε και μεγάλη βαροκλινικότητα.περιοχή με αυξημένη βαθμίδα δυνητικής θερμοκρασίας θ στα κατώτερα όρια της ατμόσφαιρας. Η αλληλεπίδραση όλων των ανωμαλιών προωθεί την εκρηκτική κυκλογένεση.

6. οι αέριες μάζες που συγκλίνουν στο επιφανειακό κέντρο βρίσκουν διέξοδο προς 26 . Σύμφωνα με την αρχή της συνέχειας των μαζών. βορειοδυτικά κατά 13%. 2004). Η απόκλιση αυτή έχει ως αποτέλεσμα στην επιφάνεια να ενισχύεται η κυκλωνική δραστηριότητα. Η διαδικασία της συγχώνευσης των βαρομετρικών αυλώνων (trough) θεωρείται ότι έχει ολοκληρωθεί όταν τα δυο κέντρα κυκλωνικού στροβιλισμού στα 500hPa έχουν συνδυαστεί σε ένα κέντρο. Κατά την εξέλιξη του φαινομένου οι δυο βαρομετρικοί αυλώνες (trough) συγχωνεύονται σε μια κυκλοφορία (Strahl and Smith 2001). Η συγχώνευση αυτή δεν αποτελεί παράγοντα δημιουργίας της εκρηκτικής κυκλογένεσης. Παρατηρήθηκε επίσης από την ίδια ερευνητική ομάδα ότι ενώ τα επιφανειακά κέντρα ποτέ δε κινούνται πολύ ανατολικά από τα σημεία προέλευσης τους. Κάθε ένας βαρομετρικός αυλώνας (trough) σχετίζεται με ένα κέντρο κυκλωνικού στροβιλισμού στη στάθμη των 500hPa. αλλά σχετίζεται με τη γρηγορότερη πτώση της πίεσης τουλάχιστον κατά τη χρονική περίοδο που συντελείται η συγχώνευση. σχηματίζεται αυλώνας (trough) των ισοϋψών. συνήθως δημιουργείται μια περιοχή απόκλισης στο ανατολικό τμήμα της. νοτιοανατολικά κατά 6% και βορειοανατολικά κατά 2%. ο βαρομετρικός αυλώνας μπορεί να ταξιδεύει προς τα ανατολικά μέρες πριν την επιφανειακή κυκλογένεση. έρευνες των συνοπτικών χαρτών από τους Sanders and Gyakum(1980) έδειξαν ότι ο αυλώνας ήταν νοτιοδυτικά της βόμβας κατά 78%.στις ανώτερες στάθμες. 2. Όταν στην ανώτερη τροπόσφαιρα πάνω από μια γεωγραφική περιοχή παρατηρείται ένας βαρομετρικός αυλώνας (trough) αρκετά βαθύς. Όσον αφορά τη σχετική θέση των αυλώνων (trough) ως προς τις εκρηκτικές υφέσεις. Σε πολλά περιστατικά μετεωρολογικής βόμβας παρατηρείται ύπαρξη δυο βαρομετρικών αυλώνων (trough) στην ανώτερη και μέση τροπόσφαιρα οι οποίες σχετίζονται με δυο κυκλωνικά συστήματα στην επιφάνεια. Η συγχώνευση συμβαίνει συνήθως 12 έως 48 ώρες πριν τη χρονική στιγμή της ελάχιστης ατμοσφαιρικής πίεσης. με χαρακτηριστική τη στάθμη των 500hPa που αποτελεί βασική προϋπόθεση. Η θεωρία για τον σχηματισμό των υφέσεων αναφέρει πως σε πρώτη φάση παρατηρείται σύγκλιση των αερίων μαζών στην επιφάνεια προς το κέντρο της ύφεσης (Μακρογιάννης και Σαχσαμάνογλου.5 Απόκλιση στα ανώτερα στρώματα Η απόκλιση (divergence) στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας είναι βασικός συντελεστής για τη δημιουργία εκρηκτικής κυκλογένεσης. το ένα εκ των οποίων εξελίσσεται σε εκρηκτική ύφεση.

τα πάνω. Από κάποιο ύψος και μετά συμβαίνει απόκλιση των αερίων μαζών. Ο
μηχανισμός αυτός έχει ως αποτέλεσμα τη πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης στην
επιφάνεια. Η απόκλιση στην ανώτερη ατμόσφαιρα αντισταθμίζει την επιφανειακή
σύγκλιση ή ορισμένες φορές είναι μεγαλύτερη από τη σύγκλιση οπότε και έχουμε
βάθυνση της ύφεσης. Η απόκλιση των αερίων μαζών είναι πολύ σημαντική, καθώς όπως
έχει αναφερθεί, δημιουργείται ένα κενό προς το οποίο κινείται η ανερχόμενη αέρια μάζα
μετά τη σύγκλιση της στην επιφάνεια για να το καλύψει. Η περιοχή λοιπόν της
απόκλισης βρίσκεται πάνω από το επιφανειακό χαμηλό. Δηλαδή ο αυλώνας εντοπίζεται
δυτικά της ύφεσης όπως φαίνεται και στο παρακάτω σχήμα. Η απόκλιση στην ανώτερη
ατμόσφαιρα είναι αποτέλεσμα συνήθως της αλλαγής της κατεύθυνσης ή της ταχύτητας
του ανέμου (Ahrens, 2008).

Όταν δηλαδή σε ένα Χάρτη ανώτερης ατμόσφαιρας

παρατηρείται απομάκρυνση των ισοϋψών καμπυλών δημιουργείται απόκλιση ή όταν ο
άνεμος επιταχύνει (Businger et al.2004).

Η απόκλιση είναι στενά συνδεδεμένη με τη μεταφορά κυκλωνικού στροβιλισμού
στην ανώτερη τροπόσφαιρα (Jacobs et al.2004).

27

2.7 ΣΥΜΒΟΛΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ
Η εκρηκτική κυκλογένεση ενισχύεται σημαντικά από διάφορες φυσικές
διεργασίες που λαμβάνουν χώρα μέσα στην ατμόσφαιρα. Οι φυσικές αυτές διαδικασίες
είναι η έκλυση λανθάνουσας και αισθητής θερμότητας, διεργασίες που συντελούνται
μέσα στο οριακό στρώμα, οι ροές επιφανειακής θερμότητας, ο αεροχείμαρρος και η
αναδίπλωση της τροπόπαυσης.
2.7.1 Λανθάνουσα και αισθητή θερμότητα
Η θεωρία των Davis and Emanuel(1988) υποθέτει ότι η πιο σημαντική διαβατική
διαδικασία είναι η έκλυση αισθητής και λανθάνουσας θερμότητας από την επιφάνεια
των ωκεανών στο κατώτερο χιλιόμετρο της ατμόσφαιρας γνωστό ως πλανητικό οριακό
στρώμα, όπου η τριβή θεωρείται πιο σημαντική από ότι πιο πάνω.
Οι Chen and Osso(1986) μελέτησαν την επίδραση της λανθάνουσας και της
αισθητής θερμότητας στην ανάπτυξη μιας βόμβας στις ακτές της Α Ασίας με αριθμητικά
πειράματα. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκε το ECMWF global grid point model και
έγιναν 4 προσομοιώσεις: 1) CON. Περιέχει όλες τις παραμέτρους. 2) NLH. Αποκλείεται
η λανθάνουσα θερμότητα. 3) NSH. Αποκλείεται η αισθητή θερμότητα. 4). NSLH.
Αποκλείονται η λανθάνουσα και η αισθητή θερμότητα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η
ανάπτυξη της βόμβας προσομοιώθηκε σωστά στο CON. Στο NLH έγινε πρόγνωση μιας
ρηχής ύφεσης.
Σύμφωνα με τους Kuo and Reed(1988) η έκλυση λανθάνουσας θερμότητας,
εξαιτίας των ισχυρών ανοδικών κινήσεων του ασταθούς αέρα, είναι υπεύθυνη για
εκρηκτική κυκλογένεση. Η ανοδική κίνηση η οποία μπορεί να ελευθερώσει μεγάλα ποσά
λανθάνουσας θερμότητας, μπορεί να συμβεί με διάφορες μορφές, ειδικά κατά τη
συμπύκνωση εξαιτίας κατακόρυφης μεταφοράς, θερμότητας και επικλινούς μεταφοράς.
Σε συγκριτική έρευνα μεταξύ δυο εκρηκτικών υφέσεων εκ των οποίων η μια
επηρέασε τον Κόλπο του Μεξικού και η άλλη τις νοτιοανατολικές ΗΠΑ, δηλαδή η
πρώτη αναπτύχθηκε σε θαλάσσιο περιβάλλον ενώ η δεύτερη πάνω από ξηρά, (Lupo et
al. 1991), παρατηρήθηκε ότι και στις δυο περιπτώσεις υπεύθυνες για την εκρηκτική
κυκλογένεση ήταν η έκλυση λανθάνουσας θερμότητας, η μεταφορά κυκλωνικού
στροβιλισμού και η θερμή οριζόντια μεταφορά. Ωστόσο στη περίπτωση της ύφεσης που
εξελίχθηκε στη ξηρά, στο αρχικό στάδιο της κυκλογένεσης κυριάρχησε ένα καλά
ανεπτυγμένο πεδίο εκλυόμενης λανθάνουσας θερμότητας, το οποίο ήταν αποτέλεσμα
κατακόρυφης μεταφοράς κατά μήκος των ακτών του Κόλπου στα νότια του κέντρου της
28

ύφεσης. Στη περίπτωση της θαλάσσιας ύφεσης η κυκλογένεση οφειλόταν στη μεταφορά
κυκλωνικού στροβιλισμού, ενώ κατά την εξέλιξη του φαινομένου αυξήθηκε η συμβολή
της έκλυσης λανθάνουσας θερμότητας. Γενικότερα όμως είχε μεγαλύτερη συμβολή στη
πρώτη περίπτωση.
Οι Huo et al.(1994) εκτελώντας παρόμοιο πείραμα με τους Chen and Osso(1986),
έδειξαν ότι όταν δε λαμβάνεται υπ’ όψη η έκλυση λανθάνουσας θερμότητας (NLH) η
τροχιά της βόμβας είναι παρόμοια με τη περίπτωση που λαμβάνονται υπ’ όψη όλες οι
παράμετροι (CON). Ωστόσο η NLH περίπτωση είναι πιο αδύναμη στην ένταση και πιο
αργή στη μετατόπιση από ότι η περίπτωση CON. Συνολικά η έκλυση λανθάνουσας
θερμότητας είναι σημαντική στην εκρηκτική κυκλογένεση κατά το πρώτο 12ωρο και
είναι υπεύθυνη για το 40% της συνολικής πτώσης της πίεσης.
Δεύτερη φυσική διαδικασία που διεγείρει την εκρηκτική κυκλογένεση είναι η
αισθητή θερμότητα. Στην προσομοίωση NSH των Chen and Osso(1986) αποδείχθηκε ότι
η αισθητή θερμότητα επιδρά στο 18% της επιφανειακής ανάπτυξης. Βέβαια η αισθητή
είναι λιγότερο βασική από τη λανθάνουσα θερμότητα. Ωστόσο όταν αποκλείεται η
αισθητή, μειώνεται και η λανθάνουσα. Μικρές διαφορές μεταξύ

NLH και NSLH

σημαίνει ότι η άμεση αισθητή θέρμανση είναι ασήμαντη στην ικανότητα του μοντέλου
να δώσει πρόγνωση για την ένταση της ύφεσης. Οι Lupo et al.(1991) έδειξαν ότι η
αισθητή θερμότητα έχει μικρή επίδραση στις εκρηκτικές υφέσεις.
Σε μελέτη του φαινομένου της Μετεωρολογικής Βόμβας από τους Karacostas and
Flocas(1983) αναφέρεται ότι υπάρχει ισχυρή ανταλλαγή λανθάνουσας και αισθητής
θερμότητας μεταξύ ηπειρωτικού αέρα και θερμού και υγρού αέρα από το Αιγαίο
Πέλαγος. Η αντίθεση στην αέρια μάζα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της στατικής
ευστάθειας.
2.7.2 Οριακό στρώμα
Οι διεργασίες που συντελούνται μέσα στο Οριακό στρώμα σχετίζονται επίσης με
την εκρηκτική κυκλογένεση (Danard and Ellenton,1979). Όταν μια καταιγίδα μεταβαίνει
από τη ξηρά στη θάλασσα περνάει από μια σχετικά τραχιά επιφάνεια σε μια σχετικά
ομαλή επιφάνεια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την πτώση του συντελεστή τριβής C D , μια
ποσότητα που μετράει τη τραχύτητα των επιφανειών. Σύμφωνα με τη θεωρία του
οριακού στρώματος του Ekman, σύμφωνα με την οποία η τριβή προκαλεί τον άνεμο να
ρέει προς τις χαμηλές πιέσεις, μια μείωση στις δυνάμεις τριβής προκαλεί μείωση στη
σύγκλιση των κατώτερων στρωμάτων, στη ροή του αέρα προς ένα κοινό σημείο ή
29

Η διαπίστωση αυτή έγινε με τη διεξαγωγή πειράματος στο οποίο υπήρχε απουσία των ροών και είχε ως αποτέλεσμα μια πιο ρηχή ύφεση στο στάδιο αυτό. αυτό θα ενισχύσει την ανάπτυξη της ύφεσης. Οι δυναμικές επιπτώσεις των αυξημένων ροών αισθητής θερμότητας εμπεριέχουν την αύξηση της στατικής αστάθειας και την ενίσχυση της βαροκλινικότητας στις κατώτερες στάθμες. Οι Gyakum and Danielson(1999) συγκρίνοντας περιστατικά εκρηκτικής και απλής κυκλογένεσης στην ίδια περιοχή κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι στις περιπτώσεις εκρηκτικής κυκλογένεσης οι ροές αισθητής και λανθάνουσας θερμότητας είναι ισχυρότερες. Οι Kuo et al(1991) εντόπισαν τη σημαντικότητα των ροών στα πρώτα στάδια εξέλιξης 7 εκρηκτικών υφέσεων στη δυτική πλευρά του βόρειου Ατλαντικού ωκεανού. 30 . Ο Nuss(1989) τονίζει ότι ο ρόλος των επιφανειακών ροών θερμότητας και υγρασίας εξαρτάται από τη συμβολή τους στην αναπτυσσόμενη ύφεση. Αυτό οφείλεται αφενός στις θερμότερες ανωμαλίες της θερμοκρασίας στην επιφάνεια της θάλασσας στα περιστατικά των εκρηκτικών υφέσεων και αφετέρου στη σχετικά ψυχρότερη αέρια μάζα κάτω από τις εκρηκτικές υφέσεις. Επίσης η μεγαλύτερη ταχύτητα των ανέμων αποτελεί παράγοντα αύξησης των επιφανειακών ροών. οι οποίες οδηγούν σε περαιτέρω ενίσχυση των εκρηκτικών υφέσεων.κέντρο. ενώ αν η θέρμανση θερμαίνει τη ψυχρή περιοχή της καταιγίδας τότε η κυκλογένεση αναστέλλεται.7. 2. Αν η επιφανειακή θέρμανση είναι προς τα ΝΑ του χαμηλού. Οι αυξημένες ροές λανθάνουσας θερμότητας συμβάλουν στη λανθάνουσα θερμότητα συμπύκνωσης στη περιοχή της κυκλογένεσης (Gyakum and Danielson. (2007) διαπίστωσαν ότι οι επιφανειακές ροές έπαιξαν ρόλο κατά το ώριμο στάδιο της μετεωρολογικής βόμβας. στα οποία ο αποκλεισμός των επιφανειακών ροών έδωσαν μια ρηχότερη ύφεση αλλά δεν έπαιξαν κυρίαρχο ρόλο στην ανάπτυξη του συστήματος. Παρόμοια αποτελέσματα διαπιστώθηκαν από τον Pytharoulis (2008) μέσω πειραμάτων ευαισθησίας. καθώς η ύφεση αποκτά θερμότητα και υγρασία από την αισθητή και λανθάνουσα θερμική ροή από την επιφάνεια της θάλασσας και έτσι ενισχύεται.3 Ροές επιφανειακής θερμότητας Οι ροές επιφανειακής θερμότητας βοηθούν επίσης. Οι Lagouvardos et al. Επιπλέον παρατηρήθηκε μείωση του πεδίου των ανέμων στο βόρειο και κεντρικό Αιγαίο πέλαγος κατά τον αποκλεισμό των επιφανειακών ροών.1999). Η μείωση στη σύγκλιση με τη σειρά της προκαλεί γρήγορη πτώση στην επιφανειακή πίεση της καταιγίδας και έτσι η καταιγίδα εντείνεται.

Καθώς πλησιάζει τη καταιγίδα ανυψώνεται και επιταχύνεται συγκλίνοντας με το ξηρό αέρα από τη στρατόσφαιρα. O πρώτος αερομεταφορέας προερχόμενος από τη κατώτερη στρατόσφαιρα εισχώρησε στη τροπόσφαιρα. τη χρονική στιγμή που εμφανίστηκε η μετεωρολογική βόμβα. Σύμφωνα με τον Μπρίκα (2006). μέσω συγκριτικών αριθμητικών προσομοιώσεων με εφαρμογή διαφορετικής φύσης επιφανειακών θερμοκρασιών θάλασσας ως κατώτερες οριακές συνθήκες. ο οποίος μελέτησε το ίδιο περιστατικό με αυτό που μελετάται στη παρούσα εργασία. (2010) διερεύνησαν την απόκριση στις επιφανειακές ροές της ίδιας περίπτωσης εκρηκτικής κυκλογένεσης. πρόκειται για τη λεγόμενη αναδίπλωση της τροπόπαυσης. παρά μόνο σε ένα πείραμα όπου η βόμβα κινήθηκε βορειότερα. Οι διαφοροποιήσεις της λανθάνουσας ροής θερμότητας δεν είχαν αντίστοιχες διαφοροποιήσεις στη τροχιά και ένταση του συστήματος. γνωστός ως ψυχρός αερομεταφορέας (cold conveyor belt). η κυκλογένεση έλαβε χώρα τη χρονική στιγμή που δυο μέγιστα του υποτροπικού αεροχειμάρρου και ένα μέγιστο του πολικού αεροχειμάρρου βρέθηκαν σε ευνοϊκή για το περιστατικό θέση. Τα μη γεωστροφικά ρεύματα που συνόδευσαν τα μέγιστα των αεροχειμάρρων άντλησαν μάζα από το ίδιο σημείο. και εισχώρησε στο κέντρο της καταιγίδας από τα ΝΔ μεταφέροντας πολύ ξηρό αέρα που σχετίζεται με μεγάλες τιμές δυνητικού στροβιλισμού. Τα συνολικά μέγιστα ήταν 4. Ένας δεύτερος προερχόμενος από τα κατώτερα επίπεδα δίπλα από το ψυχρό επιφανειακό υψηλό κινείται ΝΑ προς το επιφανειακό κέντρο.Οι Κατσαφάδος κ. Η σύγκλιση των 3 αερομεταφορέων στο κέντρο της καταιγίδας περιστρέφει προς τα πάνω την αναπτυσσόμενη καταιγίδα κυρίως εξαιτίας της επιμήκυνσης της δίνης των 3 ροών.7. Οι σημαντικότερες διαφορές εντοπίστηκαν στη ταχύτητα μετάβασης της ζώνης βροχόπτωσης 2.4 Αεροχείμαρρος και αναδίπλωση της τροπόπαυσης Ο Uccelini(1984) αναγνώρισε σε μια ύφεση 3 περιοχές αερομεταφορέων στο κέντρο της καταιγίδας. Ο τρίτος αερομεταφορέας αποτελείται από θερμό αέρα των κατώτερων στρωμάτων πλησιάζοντας τη καταιγίδα από τα νότια και ανυψώνεται όσο πλησιάζει και είναι γνωστό ως θερμή ζώνη μεταφοράς. Οι προσομοιώσεις ευαισθησίας έδειξαν μικρή απόκριση του συστήματος στις επιφανειακές ροές. τη περιοχή του κέντρου της βόμβας. Καθώς ρέει νότια θερμαίνεται και υγραίνεται από τα θερμά νερά των ωκεανών.α. Επιπλέον η ανύψωση και απόκλιση των αερομεταφορέων βόρεια του κέντρου του χαμηλού βυθίζει περισσότερο το επιφανειακό χαμηλό. 2 του υποτροπικού και 2 του 31 .

και τα τέσσερα όμως παρέμειναν στη περιοχή ενδιαφέροντος καθ’ όλη τη διάρκεια της βάθυνσης της βόμβας αντλώντας μάζα από τα ανώτερα στρώματα και συντηρώντας τη κυκλογένεση. Οι διάφορες θεωρίες μπορούν να ομαδοποιηθούν σε 4 βασικές κατηγορίες (Cohen. 1996): Πρώτη κατηγορία είναι οι μηχανισμοί κατώτερων στάθμεων. και τέταρτη είναι οι συνδυαστικές θεωρίες. κάτω από τα 700hPa. Η φυσική διάταξη της Ανατολικής Β Αμερικής προκαλεί ασύμμετρη θέρμανση του κινούμενου προς τα νότια πολικού αέρα. 2005). τρίτη κατηγορία οι μηχανισμοί ανώτερων στάθμεων. από τα 500hPa και πάνω. Δεύτερη κατηγορία είναι οι διαβατικοί μηχανισμοί από την αισθητή και λανθάνουσα θερμότητα. ψυχρός και ρηχός αέρας ωθείται προς τα νότια εξαιτίας της 32 . Η δεύτερη θεωρία περιγράφει τις αντιθέσεις θάλασσας ξηράς που επιδρούν στην εκρηκτική κυκλογένεση από μια διαφορετική οπτική γωνία. Καθώς ένα ισχυρό αρκτικό υψηλό μετακινείται προς τα ανατολικά κατά μήκος των Ν συνόρων του Καναδά.πολικού αεροχειμάρρου. Η αναδίπλωση της τροπόπαυσης παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην έναρξη της εκρηκτικής κυκλογένεσης. Στη πρώτη κατηγορία υπάγονται οι εξής θεωρίες (Cohen. Η μετάβαση από τη ξηρά στη θάλασσα έχει ως αποτέλεσμα την πτώση του συντελεστή τριβής και έτσι προκαλεί μείωση στη σύγκλιση των κατώτερων στρωμάτων. 2.8 ΘΕΩΡΙΕΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ Οι προαναφερόμενες δυναμικές και συνοπτικές συνθήκες και οι φυσικές διεργασίες αποτέλεσαν κατά καιρούς εναύσματα για την ανάπτυξη θεωριών περί σχηματισμού των εκρηκτικών υφέσεων. Η αναδίπλωση της τροπόπαυσης συμβαίνει όταν υπάρχει μεταφορά ψυχρού στρατοσφαιρικού αέρα προς τη μέση τροπόσφαιρα κατά μήκος του άξονα του αεροχειμάρρου (Μακρογιάννης και Φλόκα. στις περιπτώσεις όπου αυτή εμφανίζεται. εκ των οποίων τα 3 συντέλεσαν στη κυκλογένεση. ειδικά κοντά στην επιφάνεια. Η κάθε θεωρία επικεντρώνεται σε διαφορετικό φυσικό μηχανισμό που αυξάνει τη βαροκλινική αστάθεια. δημιουργώντας μια ισχυρή βαροκλινική ζώνη δεξιά κατά μήκος των ακτών με αποτέλεσμα την ανάπτυξη και ισχυροποίηση των μετώπων κατά μήκος των ακτών. Άρα προκαλεί γρήγορη πτώση στην επιφανειακή πίεση της ύφεσης. 1996): Οι Danard and Ellenton(1979) συσχετίζουν την έντονη κυκλογένεση της Ανατολικής ακτής της Β Αμερικής με τη διαφορά στη τραχύτητα των επιφανειών ξηράς και θάλασσας. σε συνδυασμό με τον αεροχείμαρρο.

ενός μεγίστου στροβιλισμού και μιας απόκλισης στα ανώτερα στρώματα. και θερμαίνεται γρήγορα από την αισθητή και λανθάνουσα θερμότητα (Gyakum. Στη δεύτερη κατηγορία οι θεωρίες περιέχουν διαβατικές διαδικασίες ως φυσικούς μηχανισμούς υπεύθυνους για την εκρηκτική κυκλογένεση στους δυτικούς ωκεανούς (Cohen. Η Τρίτη κατηγορία διαφέρει από τις άλλες στο ότι δεν περιγράφει τα μοναδικά χαρακτηριστικά του Δυτικού Ατλαντικού ως συμβάλλοντα στην εκρηκτική κυκλογένεση (Cohen. Οι Kuo and Reed(1988) δίνουν έμφαση στο ότι οι επιφανειακές ροές αισθητής και λανθάνουσας θερμότητας από την επιφάνεια της θάλασσας δεν είναι σημαντικές στην αύξηση της εκρηκτικής ανάπτυξης.1988) προτάσσει ότι η γρήγορη και έντονη κυκλογένεση συμβαίνει όταν μια περιοχή βαροκλινικής αστάθειας προσεγγίζει ένα περιβάλλον χαμηλής στατικής ευστάθειας. Η διαβατική θέρμανση οφείλεται στην έκλυση λανθάνουσας θερμότητας από τις ισχυρές ανοδικές κινήσεις του ασταθούς αέρα. Η ανοδική κίνηση η οποία μπορεί να ελευθερώσει μεγάλα ποσά λανθάνουσας θερμότητας. Για αυτό αυτοί οι 3 παράγοντες θεωρούνται απαραίτητοι στην εκρηκτική ανάπτυξη. Ο Nuss(1989) προσθέτει ότι ο ρόλος των επιφανειακών ροών θερμότητας και υγρασίας εξαρτάται από τη συμβολή τους στην αναπτυσσόμενη ύφεση. όπου η τριβή θεωρείται πιο σημαντική από ότι πιο πάνω.1986). Αν η επιφανειακή θέρμανση είναι προς τα ΝΑ του χαμηλού. 33 . αυτό θα ενισχύσει την ανάπτυξη της ύφεσης. ειδικά η συμπύκνωση εξαιτίας κατακόρυφης μεταφοράς θερμότητας ή/ και επικλινούς μεταφοράς . μπορεί να συμβεί με διάφορες μορφές. Η δεύτερη θεωρία(Kuo and Reed.1983). Η πρώτη θεωρία των Davis and Emmanuel(1988) υποθέτει ότι η πιο σημαντική διαβατική διαδικασία είναι η έκλυση αισθητής και λανθάνουσας θερμότητας από την επιφάνεια των ωκεανών στο κατώτερο χιλιόμετρο της ατμόσφαιρας γνωστό ως πλανητικό οριακό στρώμα.αντικυκλωνικής κυκλοφορίας. Αντιθέτως θεωρούν ότι η έκλυση λανθάνουσας θερμότητας από τις ισχυρές ανοδικές κινήσεις του ασταθούς αέρα είναι υπεύθυνη για εκρηκτική κυκλογένεση. ενώ αν η θέρμανση θερμαίνει τη ψυχρή περιοχή της καταιγίδας τότε η κυκλογένεση αναστέλλεται. Αυτομάτως ωθείται προς τα νότια πάνω από το θερμό ωκεανό. Η πρώτη θεωρία βασίζεται στην στατιστική: καμιά εκρηκτική κυκλογένεση δε συνέβη χωρίς την προ-ύπαρξη ενός μικρού μήκους κύματος στα 500hPa. 1996). 1996). Η τρίτη θεωρία υποθέτει ότι η μεγάλη θερμοβαθμίδα είναι υπεύθυνη για το εκρηκτικό βύθισμα (Sanders. Κατά μήκος των παραθαλάσσιων πεδιάδων ο ψυχρός αέρας παγιδεύεται.

Η δεύτερη θεωρία αποδίδει τη κυκλωνική ανάπτυξη στους αεροχειμάρρους, σε
περιοχές των αεροχειμάρρων όπου η ροή του αέρα επιταχύνεται σε μικρές αποστάσεις.
Όπως έχει ήδη αναφερθεί οι Uccelini et al.(1984) αναγνώρισαν σε μια ύφεση 3 τέτοιες
περιοχές αεροχειμάρων στο κέντρο της καταιγίδας.
Η τελευταία κατηγορία ονομάζεται συνδυαστικές θεωρίες. Αυτές διαφέρουν
ευρέως και βλέπουν την εκρηκτική κυκλογένεση σαν το αποτέλεσμα συνδυασμού
διαταραχών και δυνάμεων. Η πρώτη θεωρία απαιτεί ότι οι δυνάμεις που δημιουργούν την
εκρηκτική κυκλογένεση δε μπορούν να περιοριστούν σε ένα επίπεδο της ατμόσφαιρας.
Είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης μιας ανώτερης διαταραχής και μιας κατώτερης. Ο
Farrel (1984) θεώρησε ότι το εκρηκτικό βύθισμα δεν είναι αποτέλεσμα βαροκλινικής
αστάθειας αλλά ενός σχηματισμού από μια ανώτερη και μια κατώτερη διαταραχή , ο
οποίος αποσπά ενέργεια από τη κύρια ροή και την αποδίδει στη διαταραχή. Άλλοι
θεωρητικοί εξέφρασαν αυτή τη θεωρία ως ένα ανώτερο μέγιστο δυνητικού στροβιλισμού
ο οποίος πλησιάζει και τελικά εγκαθίσταται πάνω από ένα κατώτερο μέγιστο δυνητικού
στροβιλισμού. Πρακτικά στην πραγματική ατμόσφαιρα αυτή η θεωρία συχνά εκφράζεται
ως προς έναν ανώτερο βαρομετρικό αυλώνα με το σχετιζόμενο μέγιστο στροβιλισμού, η
οποία συναντά και εγκαθίσταται πάνω από μια κατώτερη θερμή ανωμαλία η οποία
προκαλείται από ροές αισθητής και λανθάνουσας θερμότητας.
Άλλη συνδυαστική θεωρία αποδίδει την εκρηκτική βάθυνση στην προσθήκη του
μεγίστου του αεροχειμάρρου και τη συσχετιζόμενη απόκλιση πάνω από την ύφεση.
Πιθανόν η πιο πολύπλοκη θεωρία είναι αυτή που συνδυάζει διάφορες δυναμικές και
θερμοδυναμικές διαδικασίες. Σύμφωνα με τους Uccelini et al.(1987) η εκρηκτική
κυκλογένεση είναι αποτέλεσμα σωστού συνδυασμού ανώτερων αεροχειμάρων και των
συσχετιζόμενων αποκλίσεων, κατώτερων αεροχειμάρων, επιφανειακών ροών στο
ωκεάνιο πλανητικό οριακό στρώμα και στην έκλυση λανθάνουσας θερμότητας εξαιτίας
των ανοδικών κινήσεων .Όταν ένας ή περισσότεροι από αυτούς τους μηχανισμούς
ανάπτυξης είναι ανεπαρκώς ισχυρός δε μπορεί να συμβεί εκρηκτική ανάπτυξη (Lupo et
al., 1992).
2.9 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΒΟΜΒΑΣ-ΔΕΙΚΤΕΣ
Η ικανότητα πρόγνωσης της μετεωρολογικής βόμβας είναι υψίστης σημασίας
λόγω της σφοδρότητας του φαινομένου και των επιπτώσεων που έχει στη καθημερινή

34

ζωή των ανθρώπων και στις δραστηριότητες τους. Γίνονται συνεχώς προσπάθειες από
διάφορες ερευνητικές ομάδες.
Οι Sanders and Auciello(1989) περιέγραψαν μια λίστα που περιγράφει τη βόμβα
για το NGM model. Αν 4 από τις 6 συνθήκες υπάρχουν τότε η εκρηκτική κυκλογένεση
μπορεί να προγνωστεί. Οι συνθήκες είναι οι παρακάτω:

Μέγιστο Απόλυτου στροβιλισμού στα 500hPa τουλάχιστον 17x10-5 ανά

δευτερόλεπτο.

Το μέγιστο στροβιλισμού διατηρεί την αρχική του τιμή ή δυναμώνει σε

διαδοχικές προγνώσεις του μοντέλου μέχρι 48 ώρες.

Το μέγιστο στροβιλισμού έχει γίνει πρόγνωση να κινείται με 30 κόμβους ή

περισσότερο σε 48 ώρες.

Το μέγιστο στροβιλισμού διασχίζει τις ακτές μεταξύ γ.π. 32ο και 45ο

βόρεια κατά το προγνωστικό διάστημα.

Ένας αεροχείμαρρος 110 κόμβων ή μεγαλύτερος υπάρχει στα 250 ή

300hPa μέσα σε ένα ημικύκλιο 550 χμ νότια του μέγιστου στροβιλισμού.

Το NGM αναπτύσσει ένα επιφανειακό χαμηλό 990hPa ή βαθύτερο για τις

επόμενες 48 ώρες μέσα στη περιοχή 38 και 45 βόρεια γ.π. και 55 και 75 δυτικά γ.μ.
Τη δεκαετία του 1990 η ικανότητα να προγνωστεί η ένταση μιας βόμβας, έγινε
πραγματικότητα από ερευνητές του North Carolina State University και προγνώστες του
NWS. Ο κύριος σκοπός του δείκτη ASCII, Atlantic Surface Cyclone Intensification
Index, ήταν να διερευνηθούν οι δυναμικές επιδράσεις της βαροκλινικότητας της
κατώτερης τροπόσφαιρας, που δημιουργείται λόγω του ρεύματος του Κόλπου, πάνω στη
μεταγενέστερη κυκλωνική ενίσχυση στις ακτές της Carolina και νοτιοανατολικά της
Virginia. Επιλέχθηκε λοιπόν η περιοχή μεταξύ 38° N και 32° N και 79° W και 72° W από
τους Cione et al. (1993,1998).
Εφόσον το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις χειμερινές καταιγίδες το πρώτο βήμα
ήταν να τεθούν οι χρονολογικές παράμετροι, και έτσι επιλέχθηκε η χειμερινή περίοδος
από 1η Νοεμβρίου έως 31η Μαρτίου. Σε δεύτερο επίπεδο, έπρεπε να καθοριστεί μια
δεύτερη χρονική περίοδος, η οποία ήταν μια περίοδος ψυχρής μεταφοράς πριν την
εμφάνιση της ύφεσης (CAO).Το CAO (cold air outbreak) συμβαίνει όταν ψυχρός αέρας
ρέει από την ήπειρο από τα βορειοδυτικά και αλληλεπιδρά με το ρεύμα του Κόλπου, για
μια ελάχιστη τουλάχιστον περίοδο 12 ωρών. Μια ύφεση πρέπει να εισαχθεί ή να
35

αναπτυχθεί στo πεδίο ορισμού (domain) μέσα σε 48 ώρες από το τέλος του CAO και να
παραμείνει τουλάχιστον 6 ώρες.
Για να οριστεί η προϋπάρχουσα βαροκλινικότητα χρησιμοποιήθηκαν οι εξής
παράμετροι: η μέση θερμοκρασία του αέρα στην επιφάνεια στο ακρωτήρι Hatteras και
στο Wilmington NC κατά τη διάρκεια του CAO, η θερμοκρασία στην επιφάνεια της
θάλασσας στα δυτικά όρια του ρεύματος του Κόλπου, και η απόσταση του ρεύματος του
Κόλπου από τη στεριά στο ακρωτήρι Hatteras και στο Wilmington NC. Με βάση αυτές
τις παραμέτρους υπολογίστηκε ένας δείκτης βαροκλινικότητας, ο PSBI, (Pre-Storm
Baroclinicity Index), (Cione et al., 1998), με τον τύπο PSBI = (SSTgs - Avg Ta)/mean
GS-to-land distance (WILM and HAT), όπου SSTgs είναι η θερμοκρασία της
επιφάνειας της θάλασσας στο Ρεύμα του Κόλπου, Avg Ta είναι η μέση θερμοκρασία του
αέρα στην επιφάνεια στο ακρωτήρι Hatteras και στο Wilmington NC κατά τη διάρκεια
του CAO και mean GS-to-land distance (WILM and HAT) είναι η απόσταση του
ρεύματος του Κόλπου από τη στεριά στο ακρωτήρι Hatteras και στο Wilmington NC.
Χρησιμοποιώντας τον δείκτη PSBI σε συνδυασμό με την εξίσωση παλινδρόμησης που
προέκυψε από τη κλιματολογική μελέτη των Cione et al. (1993), μπορεί να γίνει μια
πρόγνωση του ASCII (σε hPa (12 h)-1) για οποιοδήποτε PSBI, συχνά αρκετά πριν
(περίπου 24 ώρες πριν) την έναρξη της κυκλωνικής ανάπτυξης.
Το παρακάτω σχήμα παρουσιάζει την ευθεία γραμμικής παλινδρόμησης της
μείωσης της πίεσης των επιφανειακών κέντρων των υφέσεων (εξαρτημένη μεταβλητή),
για 116 περιστατικά που συνέβησαν τη περίοδο 1982-1990 (Cione et al. 1993), πάνω στις
τιμές του δείκτη PSBI ο οποίος υπολογίζεται σε οC/10km (ανεξάρτητη μεταβλητή).
Παρατηρείται ότι αν ο δείκτης PSBI υπερβαίνει το 1,7 οC/10km, ο ASCII λέει πως η
ύφεση που βρίσκεται μέσα στο πεδίο ορισμού (domain) πιθανόν να εξελιχθεί σε βόμβα.
Αν είναι μεταξύ 1 και 1,7 οC/10km, ο δείκτης βόμβας είναι απροσδιόριστος, ενώ αν το
PSBI είναι μικρότερο από 1 οC/10km, ο ASCII λέει ότι η ύφεση δεν είναι πιθανό να
εξελιχθεί σε βόμβα. Αν ο ASCII λέει ότι οι συνθήκες στο πεδίο ορισμού (domain) δε
πληρούν τα κριτήρια, αυτό σημαίνει ότι δεν υπήρξε βορειοδυτική ροή που διήρκεσε

36

στον οποίο συμπεριλήφθηκε η δυναμική της ανώτερης τροπόσφαιρας. Χρησιμοποιήθηκε ο μέγιστος απόλυτος στροβιλισμός στη στάθμη των 500hPa. Ο προγνωστικός δείκτης ASCII όπως αναφέρθηκε υπολογίζει την επίδραση της βαροκλινικότητας των κατώτερων επιπέδων και εξηγεί το 30% της διασποράς του ρυθμού της κυκλωνικής βάθυνσης. (2004) παρουσίασαν ένα τροποποιημένο δείκτη του ASCII.τουλάχιστον 12 ώρες κατά το τελευταίο 48ωρο. (Atlantic Surface Cyclone Intensification Index). ο οποίος ήταν καταγεγραμμένος για 111 από τα 115 κυκλωνικά περιστατικά κατά τη περίοδο 1991-2002. Επίσης και σ’ αυτή την εργασία. Οι Jacobs et al. Αρχικά πρόσθεσαν στα δεδομένα τα έτη 1991-2002. και οι καταιγίδες 37 . Κατά τη περίοδο μεταξύ Φεβρουαρίου 1994 και Φεβρουαρίου 1996. και έτσι συνολικά για 20 χρόνια από το 1982 έως το 2002 σχεδόν διπλασιάστηκε ο αριθμός των καταιγίδων και έφτασε τα 231 περιστατικά. Πρέπει να σημειωθεί ότι ο ASCII είναι ένας δείκτης της έντασης των υφέσεων και όχι πρόγνωσης κυκλογένεσης. Παρατηρήθηκε παρόμοια θέση και κλίση της ευθείας παλινδρόμησης. δηλαδή δεν εκτιμά τη πιθανότητα σχηματισμού υφέσεων.55 και εξηγεί το 30% της μεταβλητότητας του συνολικού ρυθμού βάθυνσης. ο δείκτης ASCII. (1993). χρησιμοποιήθηκε επιτυχώς από το NWS στο γραφείο καιρού Raleigh-Durham (RAH) για 10 χειμερινές καταιγίδες. Το υπόλοιπο 70% προφανώς εξηγείται από άλλους παράγοντες όπως η δυναμική της ανώτερης τροπόσφαιρας. όπως και στον Cione et al. ο συντελεστής συσχέτισης r μεταξύ της βαροκλινικότητας πριν τη καταιγίδα και στην ανάπτυξη της καταιγίδας ήταν ίσος με 0.

Επίσης οι συντελεστές συσχέτισης για κάθε περίπτωση ήταν αντίστοιχα 0.59.1.3 και -6.πάνω στο PSBI έδωσε κλίσεις -15. Αυτός ήταν λίγο χαμηλότερος από τον συντελεστή συσχέτισης της προηγούμενης περίπτωσης.και αν ήταν ίσο ή μικρότερο από 15 x 10-5 s-1 χαρακτηρίζονταν "weakly forced" δηλαδή αδύναμες (43 περιπτώσεις).59 και εξηγούσε το 35 % της μεταβλητότητας. 38 .χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες. Στη συνέχεια χρησιμοποιώντας την εξίσωση παλινδρόμησης που αντιστοιχεί στην ομάδα (bin) γίνεται πρόγνωση του ρυθμού βάθυνσης μιας ύφεσης. μεσαίους. ο οποίος είχε μέσο ρυθμό βάθυνσης 11hPa/12h. ο συντελεστής συσχέτισης ήταν 0.86 και 0. Αυτό συνέβη γιατί οι ισχυρές υφέσεις ήταν μισές απ’ ότι οι μεσαίες και από αυτές ορισμένες ήταν ακραία περιστατικά. Για να εφαρμοστούν επιχειρησιακά τα παραπάνω. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι επηρεάζονται από διάφορους άλλους δυναμικούς μηχανισμούς όπως υγρές διαβατικές διαδικασίες. αδύναμους αντίστοιχα. Για την ομάδα μέτριας ισχύος (moderately forced bin) ο μέσος ρυθμός βάθυνσης ήταν 9hPa/12h και αφορά το 74% της μεταβλητότητας. Η γραμμική παλινδρόμηση για κάθε ομάδα για την παρατηρούμενη μείωση της κεντρικής πίεσης των επιφανειακών υφέσεων.1 για τους δυνατούς.84. Αν το μέγιστο απόλυτου στροβιλισμού στα 500hPa ήταν ίσο ή μεγαλύτερο από 19 x 10-5 s-1 οι υφέσεις χαρακτηρίζονταν ως "strongly forced" δηλαδή ισχυρές (24 Περιπτώσεις). 0. Ο συντελεστής συσχέτισης για την ομάδα μεγάλης ισχύος (strongly forced bin). αν ήταν μεταξύ 15x10-5 s-1 και 19x10-5 s-1 χαρακτηρίζονταν "moderately forced" δηλαδή μέτριες (44 περιπτώσεις). για τα 111 κυκλωνικά περιστατικά που συνέβησαν από το 1991 έως το 2002. εντοπίζεται η περιοχή με τον μέγιστο απόλυτο στροβιλισμό στα 500hPa κι έτσι καθορίζεται η σωστή ομάδα.84 και εξηγεί το 71% της μεταβλητότητας. Για τους αδύναμους όπου ο μέσος ρυθμός βάθυνσης ήταν 7 hPa/12h. -10. ήταν 0.

ενώ αντίστοιχα με τον σχετικό στροβιλισμό η κάθετη συνιστώσα στην οποία αναφέρεται η δυναμική μετεωρολογία είναι η=κ(∇ × 𝑈𝑈𝑎𝑎 ). Οι περιοχές που παρουσιάζουν μεγάλο θετικό σχετικό στροβιλισμό στο Βόρειο ημισφαίριο σχετίζονται με την εμφάνιση κυκλωνικών συστημάτων. Επομένως η κατανομή του σχετικού στροβιλισμού αποτελεί ένα χρήσιμο διαγνωστικό εργαλείο για την ανάλυση του καιρού. Ωστόσο στης μεγάλης κλίμακας δυναμική μετεωρολογία χρησιμοποιείται η κάθετη συνιστώσα του σχετικού στροβιλισμού. 𝜕𝜕𝜕𝜕 − 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 �. Έτσι ισχύει η=ζ+f και σε καρτεσιανές συντεταγμένες: 𝜁𝜁 = 𝜕𝜕𝑣𝑣 𝜕𝜕𝜕𝜕 − 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 . Η διαφορά μεταξύ απόλυτου και σχετικού στροβιλισμού είναι ο πλανητικός στροβιλισμός. 𝜂𝜂 = 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 − 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 + 𝑓𝑓. η οποία συμβολίζεται με ζ. 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 − 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 . και επομένως σε καρτεσιανές συντεταγμένες δίνεται από τον τύπο (Holton. Holton 2004. Ο σχετικός στροβιλισμός δίνεται από τον τύπο: ω=∇ × 𝑈𝑈. Ο απόλυτος στροβιλισμός έχει τη τάση να διατηρείται κατά την οριζόντια κίνηση στα μέσα τροποσφαιρικά επίπεδα. Ο απόλυτος στροβιλισμός δίνεται από τον τύπο: ω=∇ × 𝑈𝑈𝑎𝑎 . τότε σε μια ισεντροπική επιφάνεια ισχύει η αρχή της διατήρησης του δυναμικού στροβιλισμού 39 . Καρακώστας 2005): 𝜕𝜕𝑤𝑤 ω=� 𝜕𝜕𝜕𝜕 − 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 .1 ΣΤΡΟΒΙΛΙΣΜΟΣ Ο στροβιλισμός ορίζεται ως η μικροσκοπική μελέτη της περιστροφής ενός ρευστού και αποτελεί διανυσματικό μέγεθος.ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΔΕΔΟΜΕΝΑ 3. Εάν θεωρήσουμε αδιαβατική μεταβολή σε ισεντροπικό σύστημα συντεταγμένων.1992. όπου ζ=𝜅𝜅(∇ × 𝑈𝑈). Αντίστοιχα στο Νότιο ημισφαίριο η κυκλωνική κυκλοφορία σχετίζεται με αρνητικό ζ. ο οποίος είναι η τοπική κάθετη συνιστώσα του στροβιλισμού της γης που οφείλεται στη περιστροφή της: 𝑓𝑓 = 2𝛺𝛺 sin 𝜑𝜑 = 𝜅𝜅(∇ × 𝑈𝑈𝑒𝑒 ).

Όταν όμως D<0. Ο όρος της κλίσης ή συστροφής K συμβάλει στη μεταβολή του απολύτου στροβιλισμού (Καρακώστας. Ο όρος D ονομάζεται όρος της απόκλισης (divergence term). Όταν ο όρος της απόκλισης D>0 ο ρυθμός μεταβολής του απολύτου στροβιλισμού είναι αρνητικός.2 ΕΞΙΣΩΣΗ ΣΤΡΟΒΙΛΙΣΜΟΥ ΣΕ ΚΑΡΤΕΣΙΑΝΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ Οι εξισώσεις της κίνησης (Καρακώστας. Επίσης μέτρο βαροκλινικότητας αποτελεί και ο όρος της κλίσης. το Κ όρος κλίσης ή συστροφής (tilting or twisting term) και το S σωληνοειδής όρος (solenoidal term) και επομένως ο ρυθμός μεταβολής του απόλυτου στροβιλισμού αποτελείται από το άθροισμα των τριών αυτών όρων. η (𝜁𝜁 + 𝑓𝑓) = −(𝜁𝜁 + 𝑓𝑓)𝐷𝐷 − 𝐾𝐾 + 𝑆𝑆. ισχύει 40 𝑑𝑑 𝑑𝑑𝑑𝑑 (𝜁𝜁 + 𝑓𝑓) > 0 και επομένως κυκλωνική κυκλοφορία . δηλαδή 𝑑𝑑 𝑑𝑑𝑑𝑑 (𝜁𝜁 + 𝑓𝑓) < 0. Από τις εξισώσεις της κίνησης προκύπτει η εξίσωση του στροβιλισμού σε καρτεσιανές συντεταγμένες 𝑑𝑑 𝑑𝑑𝑑𝑑 𝜕𝜕𝜕𝜕 (𝜁𝜁 + 𝑓𝑓) = −(𝜁𝜁 + 𝑓𝑓) � 𝜕𝜕𝜕𝜕 Αν θέσουμε D=� 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 + 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 + 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 �−� 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 �. K=� εξίσωση του στροβιλισμού γίνεται 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝑑𝑑 𝑑𝑑𝑑𝑑 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 − − 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 �+ 1 𝜌𝜌 2 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 � 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 � και S= 1 𝜌𝜌 2 − 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 � 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 �. λόγω της μεταβολής της κατεύθυνσης του → → διανύσματος × . δηλαδή όταν έχουμε σύγκλιση. 2005) σε καρτεσιανό σύστημα συντεταγμένων είναι οι εξής: 𝑑𝑑𝑑𝑑 𝑑𝑑𝑑𝑑 =− 1 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜌𝜌 𝜕𝜕𝜕𝜕 + 𝑓𝑓𝑓𝑓 𝑑𝑑𝑑𝑑 και 𝑑𝑑𝑑𝑑 =− 1 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜌𝜌 𝜕𝜕𝜕𝜕 − 𝑓𝑓𝑓𝑓. που δεν είναι κατά την κατακόρυφο. − 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝜕𝜕 �. Ο σωληνοειδής όρος S ∇ 𝑉𝑉 συμβάλει στη μεταβολή του απολύτου στροβιλισμού με την έννοια της κυκλοφορίας και αποτελεί μέτρο της βαροκλινικότητας της ατμόσφαιρας.2005). Επομένως η απόκλιση συνεπάγεται αντικυκλωνική κυκλοφορία.όπου η διατηρούμενη ποσότητα � 𝑑𝑑 𝜕𝜕𝜕𝜕 � (𝜁𝜁 + 𝑓𝑓)� = 0 𝑑𝑑𝑑𝑑 𝜕𝜕𝑃𝑃 𝜕𝜕𝜕𝜕 𝜕𝜕𝑃𝑃 (𝜁𝜁 + 𝑓𝑓)� ονομάζεται δυναμικός στροβιλισμός. 3.

Ο ζωνικός άνεμος (u). η κατακόρυφη ταχύτητα (ω).η παραπάνω εξίσωση παίρνει τη μορφή: Όμως γ d = 𝑔𝑔 𝐶𝐶𝑝𝑝𝑝𝑝 𝛵𝛵 𝑑𝑑𝛩𝛩 𝑔𝑔 𝑑𝑑𝑑𝑑 = + 𝛩𝛩 𝑑𝑑𝑑𝑑 𝐶𝐶𝑝𝑝𝑝𝑝 𝑑𝑑𝑑𝑑 είναι η ξηρή αδιαβατική θερμοβαθμίδα και γ=- θερμοβαθμίδα.5ο. 250. ο δυναμικός στροβιλισμός (potential vorticity. o μεσημβρινός (v). άρα δηλαδή γ>γ d .4 ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν για τη μελέτη της βόμβας προέρχονται από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμης Πρόγνωσης Καιρού (European Centre for Mediumrange Weather Forecasts.3. έχουμε ευστάθεια. Όταν =0 έχουμε αδιάφορη ισορροπία. ECMWF). η θερμοκρασία (T). τόσο στη ζωνική όσο και στη μεσημβρινή διεύθυνση και στα εξής 12 επίπεδα στο κατακόρυφο: 1000. ο σχετικός στροβιλισμός και η οριζόντια απόκλιση είναι διαθέσιμα απ’ 41 . 850. δηλαδή (𝛾𝛾𝑑𝑑 − 𝛾𝛾)>0.Θ. 2004). 200.Σ. 700. Άρα η τελευταία εξίσωση γράφεται: 𝑑𝑑𝑑𝑑 𝑑𝑑𝑑𝑑 είναι η κατακόρυφη 𝛵𝛵 𝑑𝑑𝛩𝛩 = (𝛾𝛾𝑑𝑑 − 𝛾𝛾) 𝛩𝛩 𝑑𝑑𝑑𝑑 Επομένως όταν γ<γ d . 500. η βαρομετρική πίεση μέσης στάθμης θάλασσας (Μ. Λογαριθμίζοντας και διαφορίζοντας προς Z την εξίσωση Poisson προκύπτει: 𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙 = 𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙 + 𝑅𝑅𝑎𝑎 1 𝑑𝑑𝑑𝑑 1 𝑑𝑑𝑑𝑑 𝑅𝑅𝑎𝑎 𝑑𝑑𝑑𝑑 (𝑙𝑙𝑙𝑙1000 − 𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙𝑙) ⇔ = − 𝐶𝐶𝑝𝑝 𝛩𝛩 𝑑𝑑𝑑𝑑 𝑇𝑇 𝑑𝑑𝑑𝑑 𝑃𝑃𝐶𝐶𝑝𝑝𝑝𝑝 𝑑𝑑𝑑𝑑 και επειδή dP=-ρgdz και P=ρR a T. 300. 925. 400. PV).). ενώ όταν 𝑑𝑑𝛩𝛩 𝑑𝑑𝑑𝑑 𝑑𝑑𝛩𝛩 𝑑𝑑𝑑𝑑 >0 . έχουμε αστάθεια. Η χρονική ευκρίνεια είναι έξι (6) ώρες. Βρίσκονται επάνω σε δίκτυο αποστάσεων 0. 𝑑𝑑𝛩𝛩 𝑑𝑑𝑑𝑑 <0 3. 100 και 70 hPa.3 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Το είδος ισορροπίας της ατμόσφαιρας μπορεί να εκφραστεί ως συνάρτηση της κατακόρυφης βαθμίδας της δυναμικής θερμοκρασίας. το γεωδυναμικό ύψος (Z). 150. Η δυναμική θερμοκρασία δίνεται από την εξίσωση Poisson: 𝛩𝛩 = 𝑅𝑅 𝑎𝑎 1000 𝐶𝐶 𝑝𝑝 𝛵𝛵 � � 𝑃𝑃 (Μακρογιάννης και Σαχσαμάνογλου.

NetCDF. προερχομένου από το Εθνικό Κέντρο Περιβαλλοντικής Πρόγνωσης (National Center for Environmental Prediction. κοινώς αποδεκτό. δυαδικό format για την αποτελεσματική αποθήκευση μετεωρολογικών και ωκεανογραφικών μεταβλητών..Π. Το GrADS υποστηρίζει πολλά format δεδομένων. γεωγραφικό πλάτος. Για την ανάλυση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το GrADS (Grid Analysis and Display System) του IGES (Institute of Global Environment and Society) –COLA (Center for Ocean-Land-Atmosphere Studies).level. Tο GrADS είναι ένα διαδραστικό εργαλείο της επιφάνειας εργασίας του υπολογιστή.lat) 4-D μεταβλητών (π. Το GrADS έχει δύο μοντέλα δεδομένων για το χειρισμό δεδομένων σε grid και μετεωρολογικών σταθμών. HDF (εκδόσεις 4 και 5). 1999). Τυπικά τα δεδομένα που είναι σε μορφή GRIB αποτελούνται από μια 2-D ακολουθία (lon.χ. stream or sequential). Το GrADS έχει χρησιμοποιηθεί παγκοσμίως σε μια ποικιλία ευρέως χρησιμοποιημένων λειτουργικών συστημάτων και διανέμεται δωρεάν στο Internet. Η ακολουθία είναι συνήθως οργανωμένη σε αρχεία τα οποία περιέχουν τις μεταβλητές σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή (3-D (lon.time)). και BUFR (για δεδομένα μετεωρολογικών σταθμών).ευθείας από το ECMWF και είναι αρχικοποιημένα (initialized) με την τετραδιάστατη ανάλυση μεταβλητότητας (4D Variational Analysis) του ECMWF (1992). Οι μονάδες μέτρησης της κάθε μεταβλητής φαίνονται στον παρακάτω πίνακα: Μεταβλητή Μονάδα μέτρησης Μεταβλητή Μονάδα μέτρησης Slp HPa r 10-5s-1 Fi m2/s2 U m/s T K V m/s RH Καθαρός αριθμός % ω Pa/s PV PVU=10-6m2s-1deg Kgr-1 Div s-1 Όλα τα παραπάνω δεδομένα είναι σε δυαδική μορφή GRIB (ECMWF.lat. διαχείριση και απεικόνιση των δεδομένων των επιστημών της γης και της ατμόσφαιρας.level) τόμοι). GRIB (εκδόσεις 1 και 2). Η αποκωδικοποίησή τους γίνεται με τη βοήθεια του προγράμματος wgrib. Το GrADS χρησιμοποιεί ένα περιβάλλον δεδομένων 5 διαστάσεων: οι τέσσερις συνηθισμένες διαστάσεις (γεωγραφικό μήκος. συμπεριλαμβανομένου των δυαδικών (binary. κάθετο επίπεδο και 42 . το οποίο χρησιμοποιείται για την εύκολη πρόσβαση. Τα δεδομένα GRIB (GRIdded Binary) είναι ένα διεθνές.lat. NCEP) των Η. η u συνιστώσα του ανέμου = f(lon.Α.

Το αρχείο περιέχει μια μεταβλητή την Tprs. αλλά οι χρήστες 43 . ή από ανάλυση μεταβλητών (variable resolution). Το GrADS διαχειρίζεται grids τα οποία είναι κανονικά. 100 και 70hPa). 400. 150. 700. 200. Οι μη ορισμένες τιμές ή τα ελλιπή δεδομένα αποδίδονται με τη τιμή 9. Επίσης μας πληροφορεί ότι η μονάδα μέτρησης της μεταβλητής είναι σε Κ. 250. Τα σύνολα δεδομένων τοποθετούνται στο 5-D περιβάλλον με τη χρήση ενός αρχείου περιγραφής των δεδομένων (data descriptor file). Στη παρακάτω εικόνα φαίνεται το αρχείο περιγραφής δεδομένων της μεταβλητής Τ. το οποίο είναι σε . gaussian. Οι πληροφορίες που μας παρέχει είναι ότι το δυαδικό σύνολο δεδομένων ονομάζεται Τ και βρίσκεται στην ίδια διεύθυνση με το αρχείο περιγραφής. 850.999e20.χρόνος) και μια προαιρετική πέμπτη διάσταση για τα grids.5 και 81 κατά τη διεύθυνση του X ξεκινώντας από το 0Ε με βήμα 0.5. Δεδομένα από διαφορετικά σύνολα δεδομένων μπορούν γραφικά να τοποθετηθούν το ένα πάνω στο άλλο με τη σωστή χωρική και χρονική εγγραφή. 300. 500. Οι λειτουργίες εκτελούνται διαδραστικά χρησιμοποιώντας εκφράσεις τύπου FORTRAΝ στη γραμμή εντολών. Υπάρχουν 101 grid points κατά τη διεύθυνση του Y ξεκινώντας από 15Ν με βήμα 0. μη γραμμικώς διανεμημένα στο χώρο. 20 χρονικές στιγμές ξεκινώντας στις 00Ζ 20 Ιανουαρίου 2004 με βήμα 6 ώρες και 12 κάθετες στάθμες (1000.txt format. Παρέχεται ένα αρκετά μεγάλο σύνολο ενσωματωμένων συναρτήσεων. 925. Αυτό καθορίζεται από το σύμβολο ^ το οποίο βρίσκεται μπροστά ακριβώς από το όνομα του αρχείου.

και έτσι δημιουργείται το Σχήμα που παρουσιάζεται στη παρακάτω εικόνα (παράθυρο GrADS). Οι ισόθερμες που έχουν απεικονιστεί. Στο ένα παράθυρο εμφανίζεται η γραμμή εντολών. Στην επόμενη εικόνα παρουσιάζεται το παράθυρο με το όνομα GradsDODS. Δίνεται λοιπόν η εντολή να ανοίξει το αρχείο περιγραφής t. περίπου όπως το C:> στο MS-DOS και στο άλλο παρουσιάζονται τα γραφικά.μπορούν να προσθέσουν τις δικές τους συναρτήσεις ως εξωτερικές ρουτίνες γραμμένες σε οποιαδήποτε γλώσσα προγραμματισμού. Το GrADS αποτελείται από δυο παράθυρα. 44 . όπως μας ενημερώνει το παράθυρο GradsDODS.dll στο οποίο πληκτρολογούνται οι εντολές. στον οποίο απεικονίζεται η θερμοκρασία στη στάθμη των 850hPa τη χρονική στιγμή 13.dll ξεκινούν από την ισόθερμη 255Κ έως και τη 295Κ με ενδιάμεσο βήμα 5Κ.ctl και με τις κατάλληλες εντολές ορίζεται το επίπεδο των 850hPa και η χρονική στιγμή 13 και στη συνέχεια δίνεται η εντολή να απεικονιστεί η θερμοκρασία.

45 .

46 .

σε ό λες τις φάσεις της ζωής της βόμβας. χρησιμοποιώντας το output του GrADS. τόσο σε οριζόντια και κατακόρυφα επίπεδα. Σημειώθηκαν ισχυροί άνεμοι. Τέλος. έδειξε τον κυρίαρχο ρόλο των ανωτέρων στρωμάτων. ο Pytharoulis (2008) προσομοίωσε την εν λόγω μετεωρολογική βόμβα με περιοχικό μοντέλο. Χαρακτηριστικό του συγκεκριμένου επεισοδίου είναι οι ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες 47 . ώστε να απεικονιστεί ο ρόλος της τροπόσφαιρας στην υπό μελέτη εκρηκτική κυκλογένεση. Η ύφεση αυτή θα κινηθεί βορειοανατολικά κατά το επόμενο εξάωρο και έπειτα ανατολικά μέχρι τις 22/1/2004 1200UTC οπότε και σημειώνεται η μέγιστη πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης στο κέντρο της. Μεταβάλλοντας τις επιφανειακές ροές αισθητής και λανθάνουσας θερμότητας. Η πτώση της πίεσης στο κέντρο αυτού του βαρομετρικού χαμηλού αγγίζει σχεδόν τα 24hPa σε 24h γεγονός το οποίο κατατάσσει την ύφεση στις λεγόμενες Μετεωρολογικές Βόμβες. Τα καιρικά φαινόμενα σε ολόκληρη την Ελληνική περιοχή ήταν ακραία. όσο και σε διαγράμματα χρόνου . ισχυρές βροχοπτώσεις και χιονοπτώσεις που συντέλεσαν στη διακοπή των συγκοινωνιών και της ηλεκτροδότησης σε πολλές περιοχές της χώρας.πίεσης (Hovmoller).ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ‘ΒΟΜΒΑΣ’ 21-22/1/2004 4. Ο ρόλος του υποτροπικού αεροχείμαρρου στην υπό μελέτη εκρηκτική κυκλογένεση έχει ήδη μελετηθεί από τον Μπρίκα (2006). Έμφαση δίνεται στην κατακόρυφη κατανομή της δυνητικής θερμοκρασίας (Θ). Στις 21/1/2004 1200UTC εμφανίζεται στη κεντρική Μεσόγειο και συγκεκριμένα στο Κόλπο της Σίδρας ένα βαρομετρικό χαμηλό με κεντρική πίεση 1000hPa.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εκρηκτική κυκλογένεση της 21ης-22ης Ιανουαρίου 2004 έχει υπάρξει αντικείμενο μελέτης σε αρκετές εργασίες. Εδώ επιδιώκεται να δοθεί μια λεπτομερής περιγραφή του φαινομένου. οι Lagouvardos et al. Ακόμα. (2007) κατάφεραν να αναπαραστήσουν την εν λόγω εκρηκτική κυκλογένεση με αναστροφή του πεδίου του δυναμικού στροβιλισμού.

οπότε βέβαια το κέντρο έχει περάσει τη περιοχή ενδιαφέροντος.1 Φάση 1η Η πρώτη φάση αρχίζει στις 20/1/2004 0000UTC. επομένως αρχίζει η άνοδος της ατμοσφαιρικής πίεσης και τέλος εξαφανίζεται. δηλαδή από τη χρονική στιγμή 1 μέχρι τη χρονική στιγμή 6. Η τρίτη φάση ξεκινάει στις 22/1/2004 18:00UTC (χρονική στιγμή 12). 4.3. Η πρώτη φάση αφορά τη χρονική περίοδο πριν την εμφάνιση και ωρίμανση της ύφεσης που θα χαρακτηρισθεί <<Μετεωρολογική Βόμβα>> και αποτελείται από τις χρονικές στιγμές από 20/1/2004 00:00UTC μέχρι και 21/1/2004 06:00UTC. 4.500hPa και 300hPa. 700hPa. Σε ολόκληρη τη νοτιοανατολική Μεσόγειο συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας επικρατούν ατμοσφαιρικές πιέσεις στην επιφάνεια της θάλασσας της τάξης των 1015hPa. Πρόκειται για τη χρονική περίοδο από 21/1/2004 12:00UTC έως 22/1/2004 12:00UTC. δηλαδή θα μελετηθούν σε αυτή τη φάση οι χρονικές στιγμές 7 έως 11. ενώ παρατηρείται επίσης ένα βαρομετρικό χαμηλό στη βόρεια Ευρώπη με κέντρο 55Ν-20Ε και πίεση 995hPa. Η δεύτερη φάση αφορά τη χρονική περίοδο της εμφάνισης και ωρίμανσης της μετεωρολογικής βόμβας μέχρι τη χρονική στιγμή της μέγιστης πτώσης της ατμοσφαιρικής πίεσης.3 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Η συνοπτική μελέτη της μετεωρολογικής βόμβας περιλαμβάνει την ανάλυση των χαρτών της ατμοσφαιρικής πίεσης στη μέση στάθμη θάλασσας και του γεωδυναμικού ύψους στις στάθμες των 850hPa. πάνω από τη κεντρική και ανατολική Μεσόγειο συμπεριλαμβανομένου και του Αιγαίου Πελάγους 48 . Η τρίτη φάση αφορά το χρονικό διάστημα στο οποίο η μετεωρολογική βόμβα εκφυλλίζεται.2 ΦΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ Η μελέτη του φαινομένου χωρίζεται σε τρεις φάσεις.που επικράτησαν στη Ελληνική περιοχή μετά την έλευση του βαρομετρικού χαμηλού. Η θερμοκρασία πάνω από την ηπειρωτική Ελλάδα στα 1000hPa φτάνει τα 285Κ. 4. και ολοκληρώνεται στις 24/1/2004 18:00UTC (χρονική στιγμή 20). δηλαδή κατά τα επόμενα δυο εικοσιτετράωρα.

ενώ νότια της Κρήτης σε γ. Πάνω από τη βορειοανατολική Ευρώπη. νότια και νησιωτική Ελλάδα τα 278Κ. Δυτικά της Ελληνικής περιοχής και πάνω από την Ιταλία μέχρι τη βορειοδυτική Αφρική. Η θερμοκρασία πάνω από την Μακεδονία. 34Ν η θερμοκρασία αγγίζει τα 270Κ. Στα 500 hPa παρατηρείται επίσης ότι στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου συμπεριλαμβανομένου και της Ελλάδας επικρατεί ζωνική ροή. 1440 gpm στη κεντρική. Το γεωδυναμικό ύψος πάνω από τη βόρεια Ελλάδα είναι περίπου 1420gpm. Στη στάθμη των 850hPa οι ισοϋψείς καμπύλες πάνω από την Ελλάδα και Ιταλία σχηματίζουν σχεδόν ζωνική ροή. Θράκη και Ήπειρο φτάνει τα 276Κ. Στην δυτική Μεσόγειο και στη Βαλκανική χερσόνησο.π. πάνω από τη κεντρική. Επίσης παρατηρείται έντονη οριζόντια θερμοβαθμίδα σε περιοχές γεωγραφικού πλάτους 44Ν περίπου.288Κ. Έτσι στη Βόρεια Ελλάδα έχουμε 5450 gpm. με μια μικρή κλίση από νοτιοδυτικά προς βορειοανατολικά. ενώ στη δυτική Μεσόγειο παρατηρείται ο βαρομετρικός αυλώνας που εκτείνεται πάνω από τη δυτική Αφρική (Σχήμα 1). ενώ στη νότια 5500gpm. Σε ολόκληρη την Ελληνική περιοχή επικρατεί θερμοκρασία της τάξης των 268Κ. Στη κεντρική Μεσόγειο η θερμοκρασία αγγίζει τα 280Κ. 1460 gpm στη νότια Ελλάδα και 1480 gpm στη Κρήτη. 49 . ομοίως διακρίνεται ζωνική ροή. Το γεωδυναμικό ύψος πάνω από τη βόρεια Ελλάδα είναι περίπου 2940gpm. μέχρι 3000 gpm στη νότια Ελλάδα. Στη στάθμη των 700hPa οι ισοϋψείς καμπύλες όπως και στα 850hPa πάνω από την Ελλάδα παρουσιάζουν ζωνικότητα. σε γεωγραφικό πλάτος μεταξύ 44Ν και 30Ν σχηματίζεται ένας βαρομετρικός αυλώνας (trough). βόρεια όμως της Ελλάδας αγγίζει τα 266Κ.

Στη στάθμη των 300hPa οι ισοϋψείς καμπύλες τη χρονική στιγμή 1 πάνω από την Ελλάδα παρουσιάζουν ζωνικότητα. Πάνω από τη βορειοανατολική Ευρώπη. εκτείνεται ένας βαρομετρικός αυλώνας. Ουσιαστικά η ισοϋψής καμπύλη των 8900gpm που όπως αναφέρθηκε διασχίζει τα βόρεια σύνορα της χώρας μας.Σχήμα 1: Γεωδυναμικό ύψος (gpm) στη στάθμη των 500hPa στις 20/1/2004 0000UTC Πάνω από την Ιταλία και προς τη δυτική Μεσόγειο και βορειοδυτική Αφρική εκτείνεται ένας θερμικός αυλώνας. Πάνω από την Ελληνική περιοχή η θερμοκρασία είναι της τάξης των 222Κ στη βόρεια Ελλάδα και 225Κ στη Κρήτη. Επίσης στα νότια της Τυνησίας εμφανίζεται ένα δευτερεύων ασθενές 50 . Δυτικά της Ελληνικής περιοχής και πάνω από τη δυτική Μεσόγειο και τη βορειοδυτική Αφρική. Η ισόθερμη καμπύλη των 250Κ σχηματίζει το θερμικό αυλώνα και στη συνέχεια διέρχεται από τη βόρεια Ελλάδα. ομοίως διακρίνεται ζωνική ροή. το κέντρο του οποίου μετακινείται προς τα νοτιοανατολικά. διατρέχει την δυτική Μεσόγειο και τη βορειοδυτική Αφρική. Στις 20/1/2004 0600UTC επικρατεί παρόμοια κατάσταση. πριν αποκτήσει ζωνικότητα πάνω από την Ελληνική περιοχή. Στη στάθμη των 300hPa σχηματίζεται ένας θερμικός αυλώνας πάνω από τη βορειοδυτική Αφρική. μέχρι 9050 gpm στη νότια Κρήτη. Το γεωδυναμικό ύψος πάνω από τη βόρεια Ελλάδα είναι περίπου 8900gpm. Η βόρεια Ελλάδα επηρεάζεται από ένα βαρομετρικό αυλώνα που δημιουργείται εξαιτίας του βαρομετρικού χαμηλού της βόρειας Ευρώπης. η οποία εκτείνεται από τη Σαρδηνία έως την βόρεια Αλγερία και το Μαρόκο. Μέσα στο θερμικό αυλώνα σχηματίζεται μια κλειστή ισόθερμη καμπύλη των 245Κ.

Η ροή πάνω από την ανατολική Μεσόγειο και την Ελλάδα είναι σχεδόν ζωνική. Η ισοϋψής των 1440gpm διασχίζει τη Στερεά Ελλάδα σε γεωγραφικό πλάτος περίπου 38Ν με 39Ν. Το ίδιο βαρομετρικό χαμηλό επηρεάζει και την Ιταλία. Το δευτερεύων χαμηλό έχει μετακινηθεί βορειοανατολικά στα 30Ν-7E. έχει τώρα αγγίξει τα βόρεια σύνορα της χώρας μας στη περιοχή της Μακεδονίας και Ηπείρου σε γ. Οι ισοϋψείς που βρίσκονταν κατά τη προηγούμενη χρονική στιγμή σε γεωγραφικό πλάτος 44Ν και βορειότερα και σχημάτιζαν σχεδόν ζωνική ροή. Την επόμενη χρονική στιγμή. η οποία τη προηγούμενη χρονική στιγμή βρισκόταν σε γ. Στα 300hPa το γεωδυναμικό ύψος πάνω από την Ελλάδα παραμένει σχεδόν σταθερό και ο βαρομετρικός αυλώνας παραμένει στα δυτικά.π. Η ισόθερμη καμπύλη των 266Κ. Στα 700hPa το γεωδυναμικό ύψος πάνω από την Ελλάδα παραμένει σχεδόν σταθερό και ο βαρομετρικός αυλώνας παραμένει στα δυτικά. Από τη πρώτη χρονική στιγμή διαπιστώνεται η ύπαρξη ενός βαρομετρικού αυλώνα. 34Ν έχει πλέον ανέβει βορειότερα αγγίζοντας τις νότιες ακτές της Κρήτης.π. Στα 500 hPa στη βόρεια Ελλάδα διέρχεται η ισοϋψής 5400gpm και η 5500 gpm στη νότια Ελλάδα. έχει δηλαδή κατέβει πιο νότια. 44Ν. Το γεωδυναμικό ύψος στη στάθμη των 850hPa πάνω από τη βόρεια Ελλάδα μειώνεται στα 1410gpm .κέντρο χαμηλών πιέσεων στα 27Ν-5Ε με πίεση 1008hPa. στις 20/1/2004 1200UTC. Επίσης η ισόθερμη των 270Κ η οποία προηγουμένως ήταν σε γ.π. Όσον αφορά τη θερμοκρασία σε αυτή τη στάθμη πάνω από την Ελληνική περιοχή σημειώνονται θερμοκρασίες μεταξύ των 249Κ και 252Κ. αρχίζουν πλέον να βαθαίνουν. Οι θερμοκρασίες πάνω από τη θάλασσα και τη στεριά στην κεντρική και ανατολική Μεσόγειο εξισώνονται σημειώνοντας παντού τα 288Κ. Η θερμοκρασία πάνω από ολόκληρη σχεδόν την ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα κυμαίνεται στα 278Κ. Η θερμοκρασία στη στάθμη των 1000hPa κυμαίνεται στα ίδια επίπεδα. Στα 850hPa πάνω από τη βόρεια Ελλάδα βρίσκεται αντίστοιχα η ισοϋψής των 1380gpm και πάνω από τη Στερεά Ελλάδα η 1410gpm. ενώ στη Κρήτη ανέρχεται στα 280Κ. καθώς στη βόρεια Ελλάδα έχουμε πτώση της πίεσης στα 1006hPa και στη νότια Ελλάδα 1010hPa. Η θερμοκρασία κυμαίνεται στα ίδια επίπεδα. του οποίου τα ανατολικά κράσπεδα 51 . περίπου 41Ν. το κέντρο χαμηλών πιέσεων στη βόρεια Ευρώπη έχει πλέον κινηθεί νοτιοανατολικά και έτσι βρίσκεται στα 53Ν-25Ε και επηρεάζει περισσότερο την Ελληνική περιοχή.

βορειοανατολική. Παρόμοια κατάσταση επικρατεί για τη θερμοκρασία όπως και τη χρονική στιγμή 2. Η ισόθερμη 250Κ διέρχεται από τα παράλια της Μακεδονίας και της Θράκης. Ο βαρομετρικός αυλώνας πάνω από τη βορειοδυτική Αφρική παραμένει στην ίδια θέση περίπου. και έτσι οι ισοϋψείς στη περιοχή μας έχουν στραφεί σε διεύθυνση ελαφρώς νοτιοδυτική. Σε σχέση με τη προηγούμενη στιγμή παρατηρείται μια κάθοδος των ισόθερμων προς το νότο. Σχήμα 2: Γεωδυναμικό ύψος (gpm) στη στάθμη των 500hPa 20/1/2004 1200UTC Στα 300hPa ο βαρομετρικός αυλώνας δεν επηρεάζει ακόμη την Ελληνική περιοχή.ακουμπούν στην Ελληνική περιοχή. ενώ πάνω από την ηπειρωτική Ελλάδα 278Κ. Το γεωδυναμικό ύψος στη βόρεια Ελλάδα έχει πέσει στα 52 . Επίσης το γεωδυναμικό ύψος στη βόρεια Ελλάδα έχει πέσει στα 2900gpm. με την ισόθερμη των 270Κ να καλύπτει και τις βόρειες ακτές της Κρήτης. Στα 500hPa διαπιστώνεται πτώση των γεωδυναμικών υψών. Στα 700hPa ο βαρομετρικός αυλώνας αρχίζει να επηρεάζει και την Ελληνική περιοχή. Πάνω από το Αιγαίο πέλαγος επικρατεί θερμοκρασία 280Κ. Συγκεκριμένα η ανατολική πλευρά του αυλώνα βρίσκεται πάνω από την Ελλάδα. ενώ στα βορειοδυτικά της Ελλάδας η βάθυνση των ισοϋψών οδηγεί στη δημιουργία ενός νέου αυλώνα (Σχήμα 2). Συγκεκριμένα στη βόρεια Ελλάδα η 5400gpm και η 5500 gpm στη νότια Ελλάδα μετακινούνται λίγο νοτιότερα. Τη χρονική αυτή στιγμή αρχίζει να δημιουργείται ένας δεύτερος αυλώνας βορειοδυτικά της Ελλάδας. Στο πεδίο της θερμοκρασίας επικρατεί παρόμοια κατάσταση με τη προηγούμενη χρονική στιγμή.

Παρατηρείται θερμοκρασία 222Κ πάνω από τη κεντρική Ελλάδα. σχηματίζεται όμως ένας αυλώνας των ισόθερμων καμπυλών πάνω από την Ιταλία και ένα χαμηλό κέντρο θερμοκρασιών στη βορειοδυτική Αφρική στη θέση 30Ν-5Ε με τιμή 262Κ. Στις 21/1/2004 0000UTC έχει μετακινηθεί πιο ανατολικά στα 52Ν-30Ε. Στα 850hPa ο βαρομετρικός αυλώνας αρχίζει να διακρίνεται περισσότερο. Στα 700hPa ο βαρομετρικός αυλώνας ενισχύεται και άλλο και έτσι το γεωδυναμικό ύψος στην Ελληνική περιοχή μειώνεται και άλλο. Στη βόρεια Ελλάδα έχει τιμή 2880gpm μέχρι και 2970gpm στη Κρήτη. ενώ το πεδίο της θερμοκρασίας στο γεωγραφικό πλάτος 44Ν έχει πλέον εξομαλυνθεί. Μπορούμε λοιπόν να παρατηρήσουμε για παράδειγμα την ισοϋψή των 1340gpm η οποία βρίσκεται βόρεια της Ελλάδας σε γεωγραφικό πλάτος 42Ν. νότια της Κρήτης σημειώνονται υψηλότερες τιμές. Στη βόρεια Ελλάδα έχει τιμή 8800gpm μέχρι και 9050gpm περίπου στη Κρήτη. ενώ μέσα στον αρχικό αυλώνα στη θέση 30Ν-5 Ε παρατηρείται ένα χαμηλό των γεωδυναμικών με τιμή 5300gpm. Η θερμοκρασία στη στάθμη των 1000hPa παραμένει στα ίδια επίπεδα. Η δυτική Μεσόγειος έχει χαμηλότερες τιμές της τάξης των 274Κ. καθώς αρχίζει να βαθαίνει. Στη Μεσόγειο επικρατεί η ίδια σχεδόν κατάσταση σχετικά με τη θερμοκρασία.8850gpm. Πάνω από ολόκληρη τη κεντρική και ανατολική Μεσόγειο παρατηρείται τιμή θερμοκρασίας ίση με 278Κ. Στα 500hPa παρατηρείται περαιτέρω πτώση των γεωδυναμικών υψών στα 5350gpm στη βόρεια Ελλάδα και ενίσχυση του νέου βαρομετρικού αυλώνα. Το δευτερεύων χαμηλό στην Αφρική βρίσκεται στη θέση 31Ν-7Ε. από 280Κ μέχρι 284Κ σε γεωγραφικό πλάτος 32Ν. Στις 20/1/2004 1800UTC το κέντρο του βαρομετρικού χαμηλού της βόρειας Ευρώπης βρίσκεται στα 52Ν-27Ε και έτσι στη βόρεια Ελλάδα έχουμε πτώση της πίεσης στα 1003hPa και στη νότια Ελλάδα 1008hPa. ενώ στη νοτιοανατολική Μεσόγειο. Η ισόθερμη των 250Κ παρατηρείται πάνω από τη κεντρική Ελλάδα. Διαπιστώνεται επίσης κίνηση των ισόθερμων προς τα νότια η οποία τείνει να δημιουργήσει ένα νέο θερμικό αυλώνα στα βορειοδυτικά της Ελλάδας Στα 300hPa ο καινούργιος βαρομετρικός αυλώνας ενισχύεται και άλλο και έτσι το γεωδυναμικό ύψος στην Ελληνική περιοχή μειώνεται και άλλο. Οι πιέσεις στην Ελληνική περιοχή αλλά και στην ανατολική Μεσόγειο παραμένουν στα ίδια 53 . Η ισόθερμη αυτή διέρχεται από ολόκληρη σχεδόν τη κεντρική Μεσόγειο. Η ισόθερμη των 225Κ μετατοπίζεται λίγο βορειότερα.

ενώ η ισόθερμη των 270Κ τοποθετείται βορειότερα από ότι τη προηγούμενη χρονική στιγμή και έτσι διέρχεται από τις βόρειες ακτές της Κρήτης. Η ισόθερμη 270Κ στα 700hPa αγγίζει πλέον τις νότιες ακτές της Πελοποννήσου. Στα 500hPa παρατηρείται μετακίνηση του κέντρου του αρχικού βαρομετρικού αυλώνα προς τα ανατολικά και των ισόθερμων προς τα νότια. ενώ το κέντρο των 262Κ στην Αφρική μετακινήθηκε πιο ανατολικά. στο ύψος δηλαδή των ορίων της Θεσσαλίας με τη Στερεά Ελλάδα. Η θερμοκρασία στα 850hPa πάνω από την ηπειρωτική Ελλάδα πέφτει στα 276Κ. η 264Κ βρίσκεται πάνω από τα βόρεια σύνορα μας.. ενώ η θερμοκρασία πάνω από τη βόρεια ηπειρωτική Ελλάδα πέφτει ξανά στα 285Κ. Στα 500hPa διαπιστώνεται ότι το γεωδυναμικό ύψος στη βόρεια Ελλάδα είναι 5300gpm και όπως φαίνεται οι δυο βαρομετρικοί αυλώνες (trough) μετατοπίζονται ανατολικότερα. ενώ το χαμηλό έχει μετακινηθεί στη θέση 30Ν-8 Ε. Στα 1000hPa η ισόθερμη καμπύλη των 285Κ κατεβαίνει νοτιότερα. Η ισόθερμη καμπύλη των 273Κ αγγίζει τα βόρεια σύνορα της χώρας. δηλαδή μετακινούνται προς τα νότια. ενώ μπορούμε να αναφέρουμε ότι πλέον ο νέος βαρομετρικός αυλώνας εντοπίζεται δυτικά της Ελλάδας.π. Η βάθυνση του αυλώνα είναι εμφανής και στα 700hPa και σημειώνεται κίνηση προς τα ανατολικά. βρίσκεται πλέον πάνω από την ηπειρωτική Ελλάδα σε γ. 41Ν. Η ισόθερμη των 266Κ κατεβαίνει νοτιότερα και διέρχεται από τα παράλια της Μακεδονίας και της Θράκης. Οι ισόθερμες καμπύλες συνεχίζουν τη καθοδική τους πορεία. Η ισόθερμη 222Κ μετατοπίζεται νοτιότερα. Έτσι διαπιστώνεται μια συνεχής πτώση των θερμοκρασιών στα 500hPa στη περιοχή της νότιας Ιταλίας και της Ελλάδας.π. ενώ η καμπύλη των 282Κ αγγίζει τα βόρεια σύνορα της χώρας. Η ισόθερμη καμπύλη των 245Κ πλησιάζει πλέον τη βόρεια Ελλάδα.επίπεδα. ενώ στα 300hPa οι ισοϋψείς πάνω από την Ελλάδα βαθαίνουν ελαφρώς. Στα 700hPa η ισοϋψής των 2850gpm έχει κατέβει πάνω από τη βόρεια Ελλάδα. 54 .. Στα 850hPa η ισοϋψής των 1340gpm βρίσκεται στα βόρεια σύνορα μας περίπου σε γ. Στα 850hPa ο βαρομετρικός αυλώνας βαθαίνει ουσιαστικά και πράγματι η ισοϋψής 1340gpm η οποία εντοπίστηκε τις προηγούμενες χρονικές στιγμές στα βόρεια σύνορα της χώρας. Στις 21/1/2004 0600UTC το βαρομετρικό χαμηλό βρίσκεται στη θέση 52Ν-33Ε και η προέκταση του συνεχίζει να επηρεάζει την Ελλάδα και τη κεντρική Μεσόγειο.. 39Ν.

Το δευτερεύων χαμηλό που εμφανιζόταν πάνω από τη βορειοδυτική Αφρική έχει εξελιχθεί σε ένα αποκομμένο χαμηλό το οποίο όπως φαίνεται και στο Σχήμα 12 έχει εγκατασταθεί πάνω από τη Λιβύη. στο Ιόνιο πέλαγος και στην ηπειρωτική Ελλάδα επικρατούν ασθενείς άνεμοι. Στη κεντρική Μεσόγειο και συγκεκριμένα στο Κόλπο της Σίδρας εμφανίζεται ένα βαρομετρικό χαμηλό της τάξης των 1000hPa γύρω από τη θέση 33.5Ε. στη περιοχή που βρίσκεται η ύφεση στην επιφάνεια. Στη δυτική Μεσόγειο σημειώνονται βόρειοι άνεμοι περίπου 30m/sec. Στη περιοχή της Μακεδονίας και Θράκης παρατηρείται έντονη θερμοβαθμίδα στη στάθμη των 1000hPa από το γεωγραφικό πλάτος 40Ν προς βόρεια 42Ν. με τιμές θερμοκρασίας αντίστοιχα από 285Κ στα 40Ν μέχρι 276Κ στα 42Ν. 4.Στα 300hPa ο αυλώνας βαθαίνει περισσότερο και κινείται πολύ αργά προς τα ανατολικά.5Ν17.καθώς και στα νότια του κέντρου της ύφεσης πάνω από τη Λιβύη επικρατούν δυτικοί άνεμοι της ίδιας τάξης. Διαπιστώνεται επίσης περαιτέρω πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης στα 1001hPa σε όλη την ηπειρωτική Ελλάδα και κεντρική Μεσόγειο. όπως φαίνεται στο Σχήμα 3. στη κεντρική Μεσόγειο . Η ισόθερμη 219Κ βρίσκεται λίγο βόρεια της Ελλάδας. Στη θάλασσα και στη νότια Ελλάδα η θερμοκρασία παραμένει αμετάβλητη στα 288Κ.3. Επίσης εντοπίζεται ισχυρή θερμοβαθμίδα στη περιοχή μεταξύ 30-35Ν και 5-10Ε. Στο Αιγαίο πέλαγος επικρατούν νοτιοδυτικοί άνεμοι της τάξης των 10m/sec. Στη στάθμη των 925hPa. Στις 21/1/2004 1200UTC το κέντρο χαμηλών πιέσεων στη βορειοανατολική Ευρώπη μετακινείται πιο ανατολικά στη θέση 52Ν-35Ε.2 Φάση 2η Η δεύτερη φάση όπως προαναφέρθηκε αναφέρεται στη δημιουργία και ενίσχυση της Μετεωρολογικής Βόμβας. 55 .

Σχήμα 3: Άνεμος 925hPa 21/1/2004 1200UTC Σχήμα 4: Άνεμος 500hPa 21/1/2004 1200UTC Σχήμα 5: Άνεμος 300hPa 21/1/2004 1200UTC Σχήμα 6: Άνεμος 925hPa 22/1/2004 0000UTC Σχήμα 7: Άνεμος 925hPa 22/1/2004 0600UTC Σχήμα 8: Άνεμος 500hPa 22/1/2004 0600UTC Σχήμα 9:Άνεμος 925hPa 22/1/2004 1200UTC Σχήμα 10: Άνεμος 500hPa 22/1/2004 1200UTC 56 .

Στη περιοχή της Μακεδονίας και Θράκης παρατηρείται θερμοκρασία από 270Κ έως 273Κ. η 250Κ πάνω από τη Στερεά Ελλάδα και η 255Κ νότια της Κρήτης. ενώ στη νότια Ελλάδα και στο νότιο Αιγαίο ανέρχεται στα 279Κ. Στο βόρειο Αιγαίο. Η 1320gpm βρίσκεται πλέον μεταξύ Θεσσαλίας και Στερεάς ενώ τη προηγούμενη χρονική στιγμή βρισκόταν βόρεια της χώρας μας. Στο παρακάτω Σχήμα (Σχήμα 12) παρουσιάζονται ταυτόχρονα η ατμοσφαιρική πίεση στη ΜΣΘ και τα γεωδυναμικά ύψη στα 500hPa για τη χρονική στιγμή 7. Αναφερόμαστε λοιπόν στη χρονική στιγμή της εμφάνισης της ύφεσης στην επιφάνεια. και συγκεκριμένα στη Θεσσαλονίκη 273Κ. Διαπιστώνεται ότι το επιφανειακό χαμηλό είναι τοποθετημένο ανατολικά μπροστά από τους βαρομετρικούς αυλώνες. ενώ η 1340gpm διασχίζει τη νότια Πελοπόννησο. Η ισόθερμη 245Κ διέρχεται πάνω από τη βόρεια Ελλάδα. το χαμηλό έχει μετατοπιστεί στη θέση 30Ν-10 Ε και στη δυτική Μεσόγειο διακρίνεται καθαρά μεσημβρινή ροή. Η ισόθερμη των 264Κ διέρχεται από τη Μακεδονία και συγκεκριμένα και από τη Θεσσαλονίκη.Σχήμα 11:Άνεμος 300hPa 22/1/2004 1200UTC Στη στάθμη των 850hPa σημειώνεται ακόμη μεγαλύτερη βάθυνση του βαρομετρικού αυλώνα. στο Ιόνιο και στη κεντρική Ελλάδα η θερμοκρασία παραμένει αμετάβλητη στα 276Κ. Συγκεκριμένα βρίσκεται στα νότιο-νοτιοανατολικά του νέου βαρομετρικού αυλώνα και βορειοανατολικά του αρχικού και του κέντρου των ισοϋψών. δηλαδή στις 21/1/2004 1200UTC. Ο θερμικός αυλώνας των ισόθερμων παραμένει δυτικά της Ελλάδας. Στη στάθμη των 500hPa ο νέος βαρομετρικός αυλώνας ενισχύεται περισσότερο Στην ανατολική Μεσόγειο η κατεύθυνση των ισοϋψών είναι ΝΔ-ΒΑ. Η βάθυνση του βαρομετρικού αυλώνα συνεχίζεται και στα 700hPa. Πλέον η κατεύθυνση των ισοϋψών είναι ΝΔ-ΒΑ. 57 .

Παρατηρείται ότι στο ανατολικό μέρος του αρχικού βαρομετρικού αυλώνα. Στη κεντρική Ελλάδα και στο κεντρικό και βόρειο Αιγαίο. Η 222Κ περνάει πάνω από τη Πελοπόννησο και το κεντρικό Αιγαίο.Σχήμα 12:Γεωδυναμικό (gpm) 500hPa και πίεση ΜΣΘ (hPa) στις 21/1/2004 1200UTC Στο Σχήμα 4 απεικονίζεται το διανυσματικό πεδίο του ανέμου στη στάθμη των 500hPa. όπου η κεντρική ισοβαρής καμπύλη καλύπτει περιοχές με ατμοσφαιρική πίεση 994hPa. Η περιοχή αυτή βρίσκεται στα δυτικά του νέου βαρομετρικού αυλώνα. Η 225Κ διέρχεται πάνω από τη Κρήτη. Στο Σχήμα 5 παρατηρείται ότι στη κεντρική Ευρώπη βόρεια της Ιταλίας επικρατούν ισχυροί βόρειοι άνεμοι της τάξης των 80m/sec. Το γεωδυναμικό ύψος στη βόρεια Ελλάδα είναι 8700gpm ενώ νοτιοανατολικά της Κρήτης 9000gpm. ενώ στα ανατολικά της αρχικής. στη βόρεια Λιβύη επικρατούν νοτιοδυτικοί άνεμοι της τάξης των 90m/sec. 58 .Η 219Κ μετατοπίζεται νοτιότερα. στις περιοχές δηλαδή που βρίσκονται στην ανατολική πλευρά του νέου βαρομετρικού αυλώνα σημειώνονται επίσης νοτιοδυτικοί άνεμοι αλλά πολύ ασθενέστεροι σε σχέση με αυτούς που επικρατούν στον αρχικό βαρομετρικό αυλώνα. περίπου στη θέση 35Ν-20Ε. δηλαδή στη περιοχή της κεντρικής Λιβύης. Από το Σχήμα 13 διαπιστώνεται ότι στις 21/1/2004 1800UTC το κέντρο χαμηλών πιέσεων έχει μετακινηθεί νοτιοδυτικά της Πελοποννήσου. Στην Ελληνική περιοχή επικρατούν επίσης νοτιοδυτικοί αλλά ασθενέστεροι. επικρατούν πολύ ισχυροί νοτιοδυτικοί άνεμοι της τάξης των 50m/sec. Στα 300hPa ο αρχικός βαρομετρικός αυλώνας έχει μετακινηθεί ανατολικά και συγκλίνει προς τη δεύτερη.

Η ισοβαρής καμπύλη των 1008hPa διέρχεται βόρεια της Ελλάδας κοντά στα σύνορα. Η 1000hPa διέρχεται πάνω από τα όρια Θεσσαλίας και Μακεδονίας. Στη βόρεια Ελλάδα εμφανίζεται πιο ισχυρή βαροβαθμίδα. 59 . με αποτέλεσμα στη Μακεδονία και Θράκη να σημειώνονται θερμοκρασίες της τάξης των 276Κ μέχρι 279Κ. η 1006 και 1004hPa διασχίζει τη Μακεδονία και Θράκη και η 1002hPa διέρχεται από τα παράλια τους και τη Θεσσαλονίκη. καλύπτει τη κεντρική Μεσόγειο συμπεριλαμβανομένης της κεντρικής και νότιας Ελλάδας. Μια κλειστή ισοβαρής καμπύλη των 998hPa. Σχήμα 13: Γεωδυναμικό (gpm) 500hPa και πίεση ΜΣΘ (hPa) στις 21/1/2004 1800UTC Οι ισόθερμες καμπύλες στα 1000hPa μετατοπίζονται νοτιότερα από ότι τη προηγούμενη χρονική στιγμή. στη κεντρική και βόρεια Αφρική επικρατούν δυτικοί άνεμοι ίδιας έντασης. στη Στερεά Ελλάδα και Πελοπόννησο 285Κ και μόνο στο νότιο Αιγαίο και Κρήτη η θερμοκρασία αγγίζει τα 288Κ. Στη στάθμη των 925hPa στη δυτική Μεσόγειο επικρατούν βόρειοι άνεμοι με μέγιστη ταχύτητα 30m/sec. ενώ στα νοτιοανατολικά του κέντρου στρέφονται νότιοι και επικρατούν πάνω από το νότιο και κεντρικό Αιγαίο. στη Θεσσαλία και Ήπειρο 282Κ. Επομένως υπάρχει μια διαφορά 8hPa από τα βόρεια σύνορα της Ελλάδας έως τα όρια Μακεδονίας και Θεσσαλίας.Παρατηρείται λοιπόν πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης του κέντρου ίση με 6hPa μέσα σε 6 ώρες.

στη περιοχή που βρίσκεται μεταξύ των δυο βαρομετρικών αυλώνων. τη Θράκη και την Ήπειρο. Το κέντρο των χαμηλών θερμοκρασιών στην Αφρική έχει πλέον φτάσει σε γεωγραφικό μήκος 15Ε. Πάνω από τη βόρεια και κεντρική Ιταλία και ολόκληρη τη δυτική Ευρώπη. Στα 700hPa επικρατεί παρόμοια κατάσταση με τη προηγούμενη χρονική στιγμή. Οι δυο βαρομετρικοί αυλώνες έχουν σχεδόν ενωθεί σε έναν βαρομετρικό αυλώνα. Η ισόθερμη των 273Κ έχει τοποθετηθεί πάνω από την ανατολική Κρήτη. Ο αυλώνας των ισόθερμων γίνεται πιο οξύς καθώς ο ψυχρός αέρας διεισδύει πάνω από την Αδριατική θάλασσα. η γραμμή του οποίου βρίσκεται μεταξύ γεωγραφικού μήκους 12Ε και 15Ε. Οι ισόθερμες καμπύλες μετατοπίζονται νοτιότερα με αποτέλεσμα στη Μακεδονία και Θράκη να πέφτει η θερμοκρασία στους 267Κ και 273Κ. Επίσης πάνω από ολόκληρη την Ελληνική περιοχή οι άνεμοι είναι νοτιοδυτικοί. Στα 300hPa τα γεωδυναμικά ύψη στην Ελληνική περιοχή είναι παρόμοια. 60 . Ωστόσο ο νέος βαρομετρικός αυλώνας είναι εμφανώς πιο έντονος σε σχέση με τις προηγούμενες χρονικές στιγμές και οι δυο πλευρές του αρχικού πλησιάζουν και γίνονται σχεδόν παράλληλες με τους μεσημβρινούς. ενώ μια κλειστή ισοϋψής καμπύλη των 1300gpm περικλείει ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα. ενώ πάνω από τη νότια Ιταλία οι ισοϋψείς στρέφονται προς τα ΒΑ. Οι θερμοκρασίες μειώνονται ελάχιστα σε σχέση με το προηγούμενο 6ωρο. Όπως διαπιστώνεται από το Σχήμα 7 το κέντρο της ύφεσης στην επιφάνεια παραμένει στα ανατολικά των βαρομετρικών αυλώνων των 500hPa. ενώ στα βόρεια της χώρας η ισόθερμη 261Κ πλησιάζει. ο οποίος ακόμη παραμένει δυτικά της Ελλάδας. ενώ στην υπόλοιπη χώρα να παραμένει σχετικά σταθερή.Στα 850hPa μέσα στον βαρομετρικό αυλώνα έχει σχηματιστεί ένα χαμηλό των γεωδυναμικών υψών με κέντρο νοτιοδυτικά της Πελοποννήσου στη θέση 35Ν-20Ε με τιμή 1280gpm. Η ισοϋψής των 2790gpm βρίσκεται πάνω από τη Μακεδονία. επικρατεί σχεδόν μεσημβρινή ροή. Στα 500 hPa οι βαρομετρικοί αυλώνες παραμένουν δυτικά της Ελλάδας και του κέντρου της επιφάνειας καθώς κινούνται με πολύ μικρή ταχύτητα προς ανατολικά. Ο άνεμος στα ανατολικά του αρχικού αυλώνα παραμένει νοτιοδυτικός και ίσος με 60m/sec. Η 222Κ διέρχεται πλέον νότια της Πελοποννήσου. ενώ είναι προφανές ότι βρίσκεται μέσα σε ένα ευρύτερο αυλώνα των ισόθερμων. δηλαδή στα νοτιοανατολικά της νέας και στα βορειοανατολικά της αρχικής. το Ιόνιο πέλαγος και τμήμα της κεντρικής Μεσογείου νότια της Ιταλίας. Στη βόρεια Ελλάδα επικρατεί γεωδυναμικό ύψος 5250 gpm ενώ στη κεντρική 5300gpm και στη νότια Πελοπόννησο καθώς και στη περιοχή που εμφανίζεται το κέντρο στην επιφάνεια 5350gpm.

Η Πελοπόννησος. Έτσι παρατηρείται ισχυρός δυτικός άνεμος πάνω από τη κεντρική βόρεια 61 . Στα 925hPa (Σχήμα 6) ισχυροί άνεμοι πλήττουν τις περιοχές νότια και ανατολικά του χαμηλού. οι Κυκλάδες και η Κρήτη παρουσιάζουν πιέσεις 990hPa. ανατολικά της Πελοποννήσου. Συγκεκριμένα στη Μακεδονία αγγίζει τα 273Κ. περίπου στη θέση 37Ν-23Ε με κεντρική πίεση 986hPa. Στις 22/1/2004 0000UTC (Σχήμα 14) η ύφεση έχει μετακινηθεί βορειοανατολικά.Η ισχυρή θερμοβαθμίδα εντοπίζεται στη περιοχή 27-35Ν και 12-20Ε. Οι πιέσεις που επικρατούν σε ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο είναι πολύ χαμηλές. ενώ οι περιοχές μέγιστου ανέμου έχουν μετακινηθεί λίγο πιο ανατολικά. η κατεύθυνση είναι ίδια. Στη Θεσσαλονίκη σημειώνεται πίεση 1000hPa ενώ στην Αθήνα 990hPa. Επίσης παρατηρείται άνοδος της θερμοκρασίας στα νότια. Σχήμα 14:Γεωδυναμικό (gpm) 500hPa και πίεση ΜΣΘ (hPa) στις 22/1/2004 0000UTC Διαπιστώνεται λοιπόν πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης στο κέντρο του βαρομετρικού χαμηλού της τάξης των 8 hPa/ 6h περίπου. ενώ η βόρεια Ελλάδα 1000hPa περίπου. όπου σε Κρήτη και Κυκλάδες φτάνει τα 291Κ. Η θερμοκρασία στα 1000hPa σημειώνει περαιτέρω πτώση στην Ελληνική περιοχή. Η κεντρική Ελλάδα και τα Δωδεκάνησα παρουσιάζουν πίεση της τάξης των 992 και 994hPa. καθώς το προηγούμενο 6ωρο η κεντρική ισοβαρής καμπύλη ήταν ίση με 994hPa ενώ τώρα 986hPa. Η κατάσταση στο πεδίο των ανέμων είναι παρόμοια με τη προηγούμενη χρονική στιγμή.

Το γεωδυναμικό ύψος πάνω από ολόκληρη τη Πελοπόννησο πέφτει στα 1230 gpm. της ύφεσης στην επιφάνεια και του χαμηλού των ισοϋψών στα 850hPa. στη κεντρική Μακεδονία παρατηρούνται βόρειοι άνεμοι ενώ στην υπόλοιπη βόρεια και κεντρική ηπειρωτική χώρα επίσης οι άνεμοι είναι βόρειοι αλλά σχετικά ασθενής. ενώ στη κεντρική Μεσόγειο ισχυροί βορειοδυτικοί. ενώ ισχυροί νοτιάδες πλήττουν τη νοτιοανατολική Μεσόγειο και ειδικότερα το ανατολικό Αιγαίο πέλαγος. 62 . το Αιγαίο Πέλαγος και το Ιόνιο Πέλαγος περικλείονται από την ισοϋψή των 1260gpm.Αφρική. ενώ από τα βόρεια σύνορα διέρχεται η 1290gpm. είναι σχεδόν κατακόρυφα με μια μικρή υποψία αρνητικής κλίσης αν ενωθούν καθ’ ύψος τα δυο κέντρα. Δηλαδή στα 850hPa το κέντρο είναι λίγο πιο δυτικά από ότι στην επιφάνεια. Παρατηρώντας τους χάρτες της ατμοσφαιρικής πίεσης της επιφάνειας και του γεωδυναμικού ύψους στα 850gpm (Χάρτες 14 και 15) διαπιστώνεται ότι τα δύο κέντρα. Στα 850hPa το χαμηλό των γεωδυναμικών υψών μοιάζει να αποκόπτεται από το βαρομετρικό αυλώνα και το κέντρο βρίσκεται πλέον πάνω από τη Πελοπόννησο στη θέση περίπου 37Ν-22Ε. Στο βόρειο Αιγαίο οι άνεμοι στρέφονται βορειοδυτικοί. Σχήμα 15: Γεωδυναμικό ύψος (gpm) στα 850hPa στις 22/1/2004 0000UTC Από τις 21/1/2004 1800UTC έως τις 22/1/2004 0000UTC σημειώθηκε πτώση των γεωδυναμικών υψών και στη στάθμη των 850hPa. Η κεντρική Ελλάδα. Στο Ιόνιο πέλαγος επικρατούν ισχυροί βόρειοι άνεμοι. Συγκεκριμένα στο κέντρο σημειώθηκε πτώση 50gpm (από 1280gpm σε 1230gpm).

στις 22/1/2004 0000UTC. ενώ παρατηρείται άνοδος της θερμοκρασίας στα νότια.Στη στάθμη αυτή. Παρατηρείται έτσι πιο έντονη θερμοβαθμίδα κατά μήκος του βασικού κορμού της Ελλάδας από την Ήπειρο δηλαδή μέχρι την νοτιοανατολική Στερεά Ελλάδα και τις Κυκλάδες. 17Ε 63 . Σχήμα 16: Γεωδυναμικό ύψος (gpm) στα 700hPa στις 22/1/2004 0000UTC Η ισόθερμη 261Κ εγκαθίσταται σε Μακεδονία. καθώς η γραμμή του είναι σε γ. ενώ πάνω από τη Κρήτη έχουμε την ισόθερμη 270Κ. Η κλειστή καμπύλη του κέντρου στα 700hPa τοποθετήθηκε σχεδόν κατακόρυφα με τη κλειστή καμπύλη του κέντρου των 850hPa. Γίνεται επίσης αντιληπτό ότι ο αυλώνας των ισόθερμων μετακινείται ανατολικά. Η γραμμή του αυλώνα είναι πλέον κάθετη ακριβώς νότια της Ελλάδας σε γεωγραφικό μήκος 21Ε. τη χρονική στιγμή 9 σημειώνεται περαιτέρω πτώση της θερμοκρασίας στην Ελληνική περιοχή. ενώ μια κλειστή ισοϋψής καμπύλη των 2760gpm περικλείει ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα και το Ιόνιο πέλαγος. μέσα στο βαρομετρικό αυλώνα των 700hPa (Σχήμα 16) έχει σχηματιστεί ένα χαμηλό των γεωδυναμικών υψών με κέντρο πάνω από τη βορειοανατολική Πελοπόννησο στη θέση 37Ν-22Ε με τιμή 2730gpm. Θράκη και Ήπειρο. καθώς η 273Κ μετακινείται ανατολικά της Κρήτης. όπου σε ανατολική Κρήτη και νότιες Κυκλάδες και Δωδεκάνησα φτάνει τα 282Κ.μ. Συγκεκριμένα στην Ήπειρο και δυτική Μακεδονία αγγίζει τα 264Κ. Τη χρονική στιγμή 9.

Έτσι πάνω από τη βόρεια Ελλάδα φτάνει τα 5200 gpm. Στην Ιταλία επικρατούν βόρειοι ισχυροί άνεμοι. Ο άνεμος στη στάθμη αυτή παραμένει σε γενικές γραμμές ίδιος με τη χρονική στιγμή 8. 64 . Στις 22/1/2004 0600UTC όπως διακρίνεται και στο Σχήμα 17 το κέντρο της μετεωρολογικής βόμβας έχει μετατοπιστεί ανατολικά σε γεωγραφικό μήκος 26Ε και η κεντρική ισοβαρής καμπύλη. νότιο και ανατολικό Αιγαίο πέλαγος έχει ατμοσφαιρική πίεση 984hPa. η ανατολική πλευρά του βρίσκεται πάνω από την Ελληνική περιοχή και δίνει ροή ΝΔ-ΒΑ. Γενικά παρατηρείται μια μετακίνηση των ισόθερμων καμπύλων προς τα νοτιοανατολικά και εισβολή ψυχρού αέρα από τα βόρεια πάνω από την Αδριατική Θάλασσα και το Ιόνιο Πέλαγος. Πάνω από την Ιταλία επικρατούν βόρειοι άνεμοι που στρέφονται βορειοδυτικοί στη νότια Ιταλία και δυτικοί. Τη χρονική αυτή στιγμή στην Αθήνα σημειώνεται πίεση 990hPa και στη Θεσσαλονίκη 1000hPa. Οι άνεμοι είναι νότιοι πάνω από την ηπειρωτική Ελλάδα και νοτιοδυτικοί πάνω από το Αιγαίο. Η θερμοκρασία πάνω από τη Μακεδονία έχει αγγίξει τα 245Κ. Το μέγιστο του ανέμου παρατηρείται πάνω από τη δυτική Λιβύη με διεύθυνση νοτιοδυτική. Σε σχέση με τη προηγούμενη χρονική στιγμή σημειώθηκε στο κέντρο της μετεωρολογικής βόμβας πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης ίση με 2hPa.νοτιοδυτικοί πάνω από το Ιόνιο πέλαγος. Στα 300hPa το σύστημα των δυο βαρομετρικών αυλώνων έχει κινηθεί πιο ανατολικά και έτσι σημειώνεται πτώση στο γεωδυναμικό. η οποία καλύπτει ολόκληρο σχεδόν το κεντρικό. στη νότια Ελλάδα 5250gpm ενώ πάνω από το νοτιοανατολικό Αιγαίο πέλαγος τα 5300gpm. Το επιφανειακό κέντρο βρίσκεται ακριβώς μπροστά από τη μύτη αυτού του αυλώνα (Σχήμα 14). Παρατηρείται μετατόπιση της ισχυρής θερμοβαθμίδας πιο ανατολικά μέχρι 25Ε. το οποίο φτάνει τα 8600gpm στα βορειοδυτικά της χώρας και τα 8800gpm στα νοτιοανατολικά της χώρας.Στα 500hPa οι βαρομετρικοί αυλώνες (trough) έχουν κινηθεί λίγο πιο ανατολικά και τα γεωδυναμικά ύψη πάνω από την ανατολική Μεσόγειο συνεχίζουν να είναι σε πτώση. Ο νέος βαρομετρικός αυλώνας εντοπίζεται ακριβώς στα δυτικά της Ελλάδας. Νοτιοδυτικοί άνεμοι πάνω από το Αιγαίο και τη βορειοανατολική και κεντρική Αφρική όπου παρατηρείται το μέγιστο του ανέμου.

Στο κέντρο της μετεωρολογικής βόμβας επικρατούν ασθενείς άνεμοι. Αυτή η βάθυνση έχει ως αποτέλεσμα τη γενικότερη πτώση των γεωδυναμικών υψών πάνω από την Ελληνική περιοχή. δηλαδή από βορρά προς νότο σημειώνονται τιμές από 273Κ στη Μακεδονία μέχρι 285Κ στη Κρήτη και 288Κ στα Δωδεκάνησα. Το κέντρο των 850hPa παραμένει ελαφρώς δυτικά σε σχέση με το χαμηλό της επιφάνειας. καθώς φτάνει τα 1170gpm. δηλαδή σημειώνεται πτώση 60gpm της κεντρικής ισοϋψούς καμπύλης. 65 . Στα 925hPa (Σχήμα 7) ισχυροί βορειοανατολικοί άνεμοι πλήττουν το βόρειο Αιγαίο και βόρειοι ισχυροί το δυτικό Αιγαίο. νότια της Κρήτης.Σχήμα 17:Γεωδυναμικό (gpm) 500hPa και πίεση ΜΣΘ (hPa) στις 22/1/2004 0600UTC Στα 1000hPa σημειώνεται πτώση της θερμοκρασίας και στα νότια. όπως και στην ηπειρωτική χώρα. Η ισοϋψής 1230gpm διέρχεται πλέον από τη Στερεά Ελλάδα και η 1260gpm από τη Μακεδονία και τη Θράκη. ενώ έχει βαθύνει αρκετά. όπως είναι αναμενόμενο επικρατούν δυτικοί άνεμοι και στρέφονται νότιοι στην ανατολική Μεσόγειο. Στο Ιόνιο παρατηρούνται ισχυροί βορειοδυτικοί άνεμοι. όπως φαίνεται και στο Σχήμα 18. Το χαμηλό της ισοβαρικής επιφάνειας των 850gpm έχει πλέον μετακινηθεί προς τα βορειοανατολικά πάνω από τις Κυκλάδες στη θέση 38Ν-25Ε περίπου. Επίσης στα νότια της βόμβας.

την ανατολική Στερεά Ελλάδα και τη βορειοανατολική Πελοπόννησο. Συγκεκριμένα το κέντρο βρίσκεται περίπου στη θέση 38Ν-25Ε ενώ φτάνει τα 2700gpm. Στα 700hPa η πτώση συνεχίζεται και στις 22/1/2004 0600UTC (Σχήμα 19).Σχήμα 18: Γεωδυναμικό ύψος (gpm) στα 850hPa στις 22/1/2004 0600UTC Στα 850hPa σημειώνεται πτώση της θερμοκρασίας και στα νότια. δηλαδή από βορρά προς νότο σημειώνονται τιμές από 264Κ σε ολόκληρη τη Μακεδονία και Θράκη μέχρι 276Κ στη Κρήτη και μόνο στα Δωδεκάνησα φτάνει τα 279Κ. στη νότια ηπειρωτική Ελλάδα 261Κ και στο ανατολικό και νότιο Αιγαίο Πέλαγος 267Κ. Διαπιστώνεται λοιπόν πτώση του γεωδυναμικού από τη προηγούμενη χρονική στιγμή ίση με 30 gpm. Στη βόρεια Ελλάδα έχουμε την ισόθερμη των 258Κ. το βόρειο Αιγαίο. 66 . Επίσης σημειώνεται περαιτέρω πτώση των θερμοκρασιών από τα βόρεια της χώρας. Το χαμηλό της ισοβαρικής επιφάνειας των 700hPa έχει πλέον μετακινηθεί προς τα βορειοανατολικά καλύπτοντας τις Κυκλάδες.

ενώ πάνω από τη δυτική Αίγυπτο επικρατούν πολύ ισχυροί νοτιοδυτικοί της τάξης των 60m/sec. Το μέγιστο ανέμου φτάνει και τα 90m/sec. Ο βαρομετρικός αυλώνας πλέον έχει τοποθετηθεί πάνω από την Ελληνική περιοχή και έτσι η ισοϋψής 8600gpm εκτείνεται σαν γλώσσα πάνω από ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα. Οι άνεμοι που επικρατούν είναι της ίδιας φοράς με αυτούς στη στάθμη των 500hPa αλλά πιο ισχυροί. Ο αρχικός αυλώνας έχει μετακινηθεί στα νοτιοανατολικά της Ελλάδας πάνω από τη βορειοανατολική Αφρική. Στη κεντρική Μεσόγειο (Σχήμα 8) παρατηρούνται βόρειοι. Στα 300hPa η πτώση συνεχίζεται. Η υπόλοιπη Ελληνική περιοχή έχει θερμοκρασία 250Κ περίπου. Στο Αιγαίο πέλαγος επικρατούν ασθενείς νότιοι άνεμοι. Η ψυχρή εισβολή από τη βορειοανατολική Ευρώπη προσεγγίζει την Ελληνική περιοχή προσβάλλοντας αρχικά τη δυτική και βόρεια Ελλάδα καθώς και το Ιόνιο πέλαγος με θερμοκρασίες της τάξης των 245Κ.βορειοδυτικοί άνεμοι αρκετά ισχυροί. 67 . Το γεωδυναμικό νότια της Κρήτης δε ξεπερνά τα 8700gpm. Το επιφανειακό χαμηλό όπως παρατηρείται στο Σχήμα 17 εξακολουθεί να εντοπίζεται στα νοτιοανατολικά του νέου βαρομετρικού αυλώνα.Σχήμα 19: Γεωδυναμικό ύψος (gpm) στα 700hPa στις 22/1/2004 0600UTC Στα 500hPa ο νέος βαρομετρικός αυλώνας βρίσκεται πλέον πάνω από τη δυτική Ελλάδα όπου το γεωδυναμικό ύψος φτάνει τα 5150gpm και στο ανατολικό Αιγαίο τα 5200gpm. Συνεχίζεται η μετατόπιση της ισχυρής θερμοβαθμίδας πιο ανατολικά μέχρι 30Ε.

5Ν-26. όπου παρατηρείται θερμοκρασία 282Κ στη Κρήτη και 285Κ στα Δωδεκάνησα. Φαίνεται λοιπόν ότι υπήρξε πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης στη επιφάνεια της θάλασσας ίση με 8hPa από τη προηγούμενη χρονική στιγμή. Στο Ιόνιο είναι βόρειοι.Στις 22/1/2004 1200UTC (Σχήμα 20) σημειώνονται οι ελάχιστες τιμές ατμοσφαιρικής πίεσης αυτού του φαινομένου της Μετεωρολογικής βόμβας. Η ευρύτερη περιοχή της Κύπρου πλήττεται από πολύ ισχυρούς νοτιοδυτικούς ανέμους της τάξης των 40m/sec. Σημειώνεται 68 . Ωστόσο προκύπτει από δεδομένα μετεωρολογικών σταθμών ότι η μικρότερη καταγεγραμμένη ατμοσφαιρική πίεση ήταν 972hPa στην Ικαρία.5Ε. περίπου 37.βορειοδυτικοί ενώ νότια της Κρήτης έχουν μετατραπεί σε δυτικούς. Η τιμή της πίεσης στη κεντρική ισοβαρή καμπύλη του βαρομετρικού χαμηλού είναι 976hPa. Στη στάθμη των 850hPa το κέντρο των γεωδυναμικών υψών μετακινείται προς τα ανατολικά. Σχήμα 20: Γεωδυναμικό (gpm) 500hPa και πίεση ΜΣΘ (hPa) στις 22/1/2004 1200UTC H θερμοκρασία στη βόρεια Ελλάδα παραμένει αμετάβλητη. ενώ σημειώνεται σημαντική πτώση στη νότια. Στα 925hPa (Σχήμα 9) επικρατούν στο Αιγαίο πέλαγος στα δυτικά του κέντρου ισχυροί βοριάδες.5Ε και η τιμή του πέφτει στα 1150gpm. Δηλαδή υπάρχει πτώση 3Κ μέσα στο τελευταίο εξάωρο.5Ν-26. Το κέντρο έχει μετακινηθεί βορειοανατολικά στη θέση 37.

περίπου 38Ν-26Ε και η τιμή του πέφτει στα 2650gpm (Σχήμα 22). ενώ στο Αιγαίο Πέλαγος από δυτικά προς ανατολικά σημειώνονται θερμοκρασίες από 261Κ έως 267Κ. Το Αιγαίο Πέλαγος και η Αττική καλύπτεται από την ισοϋψή των 1200gpm ενώ η υπόλοιπη ηπειρωτική Ελλάδα από την ισοϋψή των 1250gpm. Στα 700hPa το κέντρο των γεωδυναμικών υψών μετακινείται προς τα ανατολικά. Η ισόθερμη των 258Κ επηρεάζει σχεδόν ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα. Παρατηρώντας τους Χάρτες 20 και 21 διαπιστώνεται ότι τα δύο κέντρα στη ΜΣΘ και στα 850hPa είναι τοποθετημένα κατακόρυφα.δηλαδή στο κέντρο πτώση του γεωδυναμικού ίση με 20gpm. Σχήμα 21:Γεωδυναμικό ύψος (gpm) στα 850hPa στις 22/1/2004 1200UTC Η θερμοκρασία στη βόρεια Ελλάδα στα 850hPa παραμένει αμετάβλητη ενώ σημειώνεται σημαντική πτώση στη νότια όπου παρατηρείται θερμοκρασία 270Κ στη Κρήτη και 273Κ στα Δωδεκάνησα. 69 . Το Αιγαίο Πέλαγος και η Αττική καλύπτεται από την ισοϋψή των 2700gpm ενώ η υπόλοιπη ηπειρωτική Ελλάδα από την ισοϋψή των 2750gpm.

Στη στάθμη των 300hPa η ισοϋψής των 8600gpm κατεβαίνει νοτιότερα και καλύπτει ολόκληρο το Αιγαίο Πέλαγος και την ηπειρωτική Ελλάδα. Η ισόθερμη των 245Κ έχει εξαπλωθεί προς τα ανατολικά περικλείοντας όλη σχεδόν την ηπειρωτική Ελλάδα και τη Κρήτη και σημειώνονται θερμοκρασίες μεταξύ 240Κ και 245Κ. Πελοπόννησο και νότια της Ρόδου. Στο Αιγαίο επικρατούν ασθενής νότιοι άνεμοι.Σχήμα 22:Γεωδυναμικό ύψος (gpm) στα 700hPa στις 22/1/2004 1200UTC Στα 500hPa oι δυο βαρομετρικοί αυλώνες ενώνονται σε ένα. Η ισόθερμη 225Κ από την Ήπειρο προς το νοτιοανατολικό Αιγαίο. Επίσης ένα άλλο σημείο ισχυρών ανέμων εμφανίζεται στη βορειοανατολική Αφρική. Η 228Κ από Ιόνιο. Ο αυλώνας έχει πλέον εγκατασταθεί πάνω από ολόκληρη την Ελληνική περιοχή. ενώ η 231Κ πάνω από τη Κρήτη. η οποία περικλείεται από την ισοϋψή των 5150gpm (Σχήμα 20). Το κέντρο των χαμηλών πιέσεων στην επιφάνεια εντοπίζεται στα ανατολικά του βαρομετρικού αυλώνα. Στη στάθμη αυτή (Σχήμα 10) επικρατούν ασθενής βορειοδυτικοί στο Ιόνιο και ασθενής νοτιάδες στο ανατολικό Αιγαίο. Πολύ ισχυροί βορειοδυτικοί ωστόσο εμφανίζονται στη κεντρική Μεσόγειο και στα νότια της Κρήτης. Θράκη και βόρειο Αιγαίο. ενώ στη περιοχή του Αιγαίου πελάγους επικρατεί θερμοκρασία μεταξύ 245 Κ και 250Κ. Στη στάθμη αυτή (Σχήμα 11) παρατηρούνται ισχυροί βορειοδυτικοί άνεμοι στα δυτικά της Ελλάδας και ισχυροί δυτικοί στα νότια της Ελλάδας. 70 . Η 222Κ διέρχεται από Μακεδονία.

σαν να ακολουθεί κατά κάποιο τρόπο η ψυχρή αέρια μάζα τη πορεία του κέντρου του επιφανειακού χαμηλού. ενώ η τιμή παραμένει σταθερή στα 2650gpm.3. Οι υπόλοιπες ισοϋψείς μετακινήθηκαν και αυτές προς τα ανατολικά. κεντρικό και ανατολικό Αιγαίο. Το κέντρο της βόμβας έχει περάσει πάνω σε ξηρά στη νότια Τουρκία σε γεωγραφικό πλάτος 38Ν και γεωγραφικό μήκος 30Ε. H πτώση της θερμοκρασίας στη στάθμη αυτή συνεχίζεται. η 1250gpm το υπόλοιπο Αιγαίο Πέλαγος και η 1300gpm την ηπειρωτική Ελλάδα. στην Αθήνα 995 hPa και στη Θεσσαλονίκη 1005hPa. ενώ οι νησιωτικές περιοχές του Αιγαίου και του Ιονίου πελάγους καλύπτονται από την ισόθερμη των 246Κ.4. και έτσι η 2700gpm καλύπτει μόνο το ανατολικό Αιγαίο. Έχουμε πλέον 261Κ στη Μακεδονία και Θράκη και 270Κ στη Κρήτη και στη Ρόδο. Ομοίως με την προηγούμενη χρονική στιγμή. Η ατμοσφαιρική πίεση έχει αρχίσει να αυξάνει. Στα 300hPa ο βαρομετρικός αυλώνας βαθαίνει ακόμη περισσότερο. Ο άξονας του θερμικού αυλώνα κλίνει προς τα ανατολικά. Στο κέντρο της βόμβας καταγράφεται πίεση 985hPa. Οι υπόλοιπες ισοϋψείς μετακινήθηκαν προς τα ανατολικά. Η «γλώσσα» που σχηματίζει ο βαρομετρικός αυλώνας έχει πάρει κλίση προς τα ανατολικά. Μοιάζει να δημιουργείται στροβιλισμός της αέριας μάζας σε αυτή τη περιοχή. Γενικά μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι ο βαρομετρικός αυλώνας έχει μετακινηθεί λίγο ανατολικά και έτσι στη δυτική Ελλάδα οι ισοϋψείς έχουν πλέον κατεύθυνση από βορειοδυτικά προς τα νοτιοανατολικά. Συγκεκριμένα η 8550gpm καλύπτει τη κεντρική Μακεδονία και το βόρειο. Γενικά η γλώσσα αυτή του ψυχρού αέρα στα 500hPa βρίσκεται ακριβώς πάνω από την Ελληνική περιοχή. Στα 700hPa το κέντρο των ισοϋψών έχει μετακινηθεί ανατολικά στη θέση 38Ν28Ε. στις 22/1/2004 1800UTC συνεχίζεται η πτώση της θερμοκρασίας. Ισχυρή θερμοβαθμίδα 71 . στα 1150gpm. Στο βασικό κορμό της ηπειρωτικής Ελλάδας μέχρι και την Κρήτη έχει εισχωρήσει η ισόθερμη των 243Κ. και έτσι η 1200gpm καλύπτει μόνο το ανατολικό Αιγαίο. Στα 500hPa το γεωδυναμικό ύψος παραμένει στα ίδια επίπεδα αλλά ο αυλώνας έχει μετακινηθεί πιο ανατολικά. Στα 850hPa το κέντρο των ισοϋψών παραμένει σχεδόν σταθερό στη θέση και στη τιμή. Στο εν τω μεταξύ παρατηρείται ένα χαμηλό των γεωδυναμικών υψών στη θέση 46Ν-22Ε με τιμή 5100gpm. Έχουμε πλέον 270Κ στη Μακεδονία και Θράκη και 282Κ νότια της Κρήτης και στη Ρόδο.3 Φάση 3η Η τρίτη φάση ξεκινάει στις 22/1/2004 1800UTC.

Η θερμοκρασία στα 1000hPa συνεχίζει τη καθοδική της πορεία. δηλαδή στις 23/1/2004 0000UTC η ύφεση βρίσκεται στη θέση 42Ν-33Ε πάνω από τη νότια Μαύρη Θάλασσα και η πίεση έχει παραμείνει σταθερή στα 985hPa. Τη χρονική στιγμή 13. Σχήμα 23: Θερμοκρασία (K) 1000hPa 23/1/2004 0000UTC 72 Σχήμα 24: 850hPa 23/1/2004 0600UTC . καθώς επίσης παρέμεινε στα ίδια επίπεδα και στον ελλαδικό χώρο. Στη Μακεδονία και Θράκη αγγίζει τα 267Κ.εντοπίζεται στο κεντρικό και ανατολικό Αιγαίο στη περιοχή 36-38Ν και 26-31Ε όπου σημειώνονται θερμοκρασίες από 222Κ βόρεια έως και 231Κ νότια. Αυτές είναι και οι ελάχιστες τιμές της θερμοκρασίας που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια του φαινομένου της Μετεωρολογικής Βόμβας (Σχήμα 23). Διαπιστώνεται λοιπόν ότι η θερμοκρασία στα 1000hPa έφτασε την ελάχιστη τιμή της μόλις 12 ώρες μετά τη χρονική στιγμή κατά την οποία σημειώθηκε η ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια. στη Θεσσαλονίκη σημειώνεται 270Κ και στη Κρήτη σημειώνεται η υψηλότερη τιμή για την Ελληνική περιοχή τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή η οποία είναι 279Κ.

ενώ η 1300gpm διασχίζει το βασικό κορμό της ηπειρωτικής Ελλάδας και την Κρήτη.Σχήμα 25: Θερμοκρασία (K) 700hPa 23/1/2004 1200UTC Σχήμα 26: 500hPa 23/1/2004 1200UTC Σχήμα 27: Θερμοκρασία (K) 300hPa στις 24/1/2004 1800UTC Στα 850hPa η κλειστή ισοϋψής των 1150gpm βρίσκεται βορειοανατολικά στη θέση 43Ν-32Ε. Η 258Κ πλησιάζει την Ελλάδα από τα βόρεια. ενώ η 2750gpm περικλείει όλη σχεδόν την ηπειρωτική και 73 . η 1250gpm διέρχεται πάνω από τη περιοχή του ανατολικού Αιγαίου. η ομόκεντρη καμπύλη των 2700gpm διέρχεται πάνω από τη περιοχή του ανατολικού Αιγαίου. Στα 700hPa η κλειστή ισοϋψής των 2650gpm βρίσκεται βορειοανατολικά τη θέση 43Ν-31Ε. Οι ισόθερμες καμπύλες πάνω από την Ελληνική περιοχή συνεχίζουν τη πορεία προς το νότο.

Η υπόλοιπη Μακεδονία. μέχρι και τη Κρήτη και στη συνέχεια ως τη Κύπρο. Πρόκειται ουσιαστικά για τις ελάχιστες τιμές της θερμοκρασίας στα 850hPa (Σχήμα 24). Η ισόθερμη 222Κ διέρχεται από το βορειοανατολικό Αιγαίο και η 225Κ από τη υπόλοιπη χώρα. υπάρχει πιο έντονη θερμοβαθμίδα με κατεύθυνση βορειανατολική. Στη Θεσσαλονίκη σημειώθηκε πίεση 1010hPa και στην Αθήνα 1005hPa. Το χαμηλό των γεωδυναμικών υψών βρίσκεται στη θέση 44Ν. Η ισόθερμη των 252Κ τοποθετείται στη 74 . και οι τιμές του γεωδυναμικού ύψους της ισοβαρικής επιφάνειας των 700hPa πάνω από την Ελληνική περιοχή κυμαίνονται από 2750gpm ανατολικά μέχρι 2800gpm δυτικά. Η θερμοκρασία στη Μακεδονία και Θράκη αγγίζει τα 260Κ. και οι τιμές του γεωδυναμικού ύψους της ισοβαρικής επιφάνειας των 850hPa πάνω από την Ελληνική περιοχή να κυμαίνονται από 1280gpm ανατολικά μέχρι 1320gpm δυτικά. Ήπειρος. τη Πελοπόννησο.νοτιοδυτική και τιμές από 243Κ έως 249Κ. το Ιόνιο πέλαγος. Η θερμοκρασία παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη. Στη στάθμη των 700hPa το κέντρο των ισοϋψών ανέρχεται στα 2700gpm και έχει εγκατασταθεί στη δυτική Μαύρη Θάλασσα. Το κέντρο της βόμβας έχει μετατοπιστεί βόρεια σε γεωγραφικό πλάτος 44Ν και μήκος 34Ε στη βόρεια Μαύρη Θάλασσα. Η τιμή της πίεσης στο κέντρο παραμένει σταθερή ενώ στην Ελληνική περιοχή η πίεση ανεβαίνει. Η ατμοσφαιρική πίεση στις 23/1/2004 0600UTC. Η κεντρική και δυτική Ελλάδα βρίσκονται πλέον στο δυτικό τμήμα της. οι οποίες σημειώνονται 18 ώρες μετά την ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια και 6 ώρες αργότερα από την ελάχιστη θερμοκρασία στη στάθμη των 1000hPa. Ο βαρομετρικός αυλώνας κινήθηκε πιο ανατολικά πάνω από τη Τουρκία. Περαιτέρω πτώση της θερμοκρασίας σημειώνεται τη χρονική στιγμή 14.22 Ε. Στα 300hPa η ισοϋψής των 8500gpm βρίσκεται ακριβώς πάνω από τη κεντρική Μακεδονία. στη Κρήτη σημειώνεται η υψηλότερη τιμή για την Ελληνική περιοχή τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή η οποία είναι 270Κ. Θεσσαλία και Στερεά Ελλάδα παρουσιάζει θερμοκρασία 243Κ. με το κέντρο των ισοϋψών στα 1170gpm πλέον. να έχει εγκατασταθεί στη βορειοανατολική Μαύρη Θάλασσα. Στη δυτική και κεντρική Μακεδονία η θερμοκρασία στα 500hPa αγγίζει τα 240Κ. η γραμμή του αυλώνα βρίσκεται σε γεωγραφικό μήκος 38 Ε και η ροή πάνω από τη δυτική και νότια Ελλάδα είναι βορειοδυτική. Στα 850 hPa επικρατούν παρόμοιες καταστάσεις.νησιωτική Ελλάδα. Κατά μήκος του τόξου που καλύπτει τις ακτές της δυτικής Ελλάδας . Στη στάθμη των 500hPa η κίνηση προς τα ανατολικά συνεχίζεται. Θράκη. Συγκεκριμένα παρατηρείται τιμή 258Κ πάνω από τη Μακεδονία και 269Κ πάνω από τη Κρήτη.

Η κατάσταση στη θερμοκρασία των 850hPa παραμένει σχεδόν σταθερή. Η 2750gpm που προηγουμένως ήταν στη δυτική Ελλάδα τώρα βρίσκεται στην ανατολική ηπειρωτική Ελλάδα. Πρόκειται ουσιαστικά για τη χαμηλότερη θερμοκρασία που σημειώνεται πάνω από την Ελληνική περιοχή στα 700hPa (Σχήμα 25). Στα 500hPa το χαμηλό των γεωδυναμικών υψών βρίσκεται πάνω από τη κεντρική Μακεδονία στα 5100 gpm. Η ισόθερμη 252Κ επηρεάζει σχεδόν ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα. Η ισόθερμη των 240Κ κατεβαίνει νοτιότερα και καλύπτει έτσι την Μακεδονία. Στη Κρήτη όμως η θερμοκρασία πέφτει στα 267Κ. η 255Κ διέρχεται από τη νότια Πελοπόννησο και νότια των Κυκλάδων. ενώ βόρεια της Κρήτης έχει πλέον κατέλθει η ισόθερμη των 258Κ. 75 . η κεντρική όμως πίεση αυξάνει στα 990hPa. Ο ψυχρός αέρας λιμνάζει πάνω από την Ελληνική περιοχή (Σχήμα 26). Στην υπόλοιπη Ελληνική περιοχή παραμένει σχεδόν αμετάβλητη. Πρόκειται για την ελάχιστη τιμή θερμοκρασίας στα 500hPa η οποία σημειώνεται 24 ώρες μετά την ελάχιστη τιμή ατμοσφαιρικής πίεσης στην επιφάνεια της ΜΣΘ. ενώ ταυτόχρονα αρχίζει η άνοδος της θερμοκρασίας από τα βόρεια όπου ανέρχεται στα 270Κ. Στις 23/1/2004 1200UTC η ύφεση παραμένει στο ίδιο σημείο. την ανατολική Θεσσαλία και ανατολική Στερεά Ελλάδα. Στη στάθμη των 500hPa ολόκληρο σχεδόν το Αιγαίο Πέλαγος μαζί με το μεγαλύτερο τμήμα της Ελλάδας και της Τουρκίας περικλείονται από την ισοϋψή των 5150gpm. Η ισόθερμη 222Κ διέρχεται από το βορειοανατολικό Αιγαίο και το Ιόνιο. 18 ώρες μετά την στιγμή ελάχιστης θερμοκρασίας στα 850hPa και 12 ώρες μετά τη στιγμή ελάχιστης θερμοκρασίας στα 1000hPa. η ισόθερμη 240Κ επεκτείνεται και στο βόρειο και κεντρικό Αιγαίο πέλαγος και στη Θράκη. Στα 700hPa σημειώνεται άνοδος στο γεωδυναμικό ύψος από τα δυτικά. Στα 300hPa η 8500gpm σχηματίζει κλειστές καμπύλες πάνω από τη βόρεια Ελλάδα και τη βόρεια Τουρκία. Το κέντρο στα 850hPa έχει παραμείνει στην ίδια σχεδόν γεωγραφική θέση και έχει τιμή 1200gpm.περιοχή όπου προηγουμένως ήταν η 255Κ. Στη στάθμη αυτή λοιπόν η ελάχιστη θερμοκρασία σημειώνεται 24 ώρες μετά τη χρονική στιγμή κατά την οποία σημειώθηκε η ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια ΜΣΘ. Το γεωδυναμικό ύψος πάνω από την Ελλάδα κυμαίνεται πλέον από 1350gpm στα δυτικά μέχρι 1290gpm στα ανατολικά. ενώ η 225Κ από τη υπόλοιπη χώρα.

καθώς η κεντρική και βόρεια ηπειρωτική και νησιωτική χώρα περικλείεται από την ισοϋψή 5200gpm και η νότια από την 5250gpm. Στα 500hPa η κλειστή καμπύλη των 5150gpm μετακινείται πιο ανατολικά καλύπτοντας από την Ελληνική περιοχή μόνο το ανατολικό Αιγαίο Πέλαγος και έτσι υπάρχει μικρή άνοδος στα γεωδυναμικά ύψη. Η θερμοκρασία στη στάθμη των 1000hPa παραμένει σταθερή. Στη βόρεια Ελλάδα παρατηρείται θερμοκρασία 254Κ . Η τιμή του γεωδυναμικού ανέρχεται στα 1230gpm.Στα 300hPa επικρατεί παρόμοια κατάσταση και τη χρονική στιγμή 15. ενώ πάνω από Κρήτη διέρχεται η ισόθερμη των 258Κ. Η 219Κ διέρχεται από τη βόρεια Ελλάδα και η 222Κ διασχίζει την υπόλοιπη χώρα. ενώ έχει μετακινηθεί ελαφρώς προς τα δυτικά. Στην Ελληνική περιοχή σημειώνονται ατμοσφαιρικές πιέσεις της τάξης των 1010hPa. Σε όλη τη βόρεια και κεντρική ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα παρουσιάζεται θερμοκρασία 243Κ. 76 . στη Πελοπόννησο. Η θερμοκρασία παρουσιάζει ξανά πτώση καθώς έρχονται οι νυχτερινές ώρες. ενώ στη δυτική Ελλάδα σημειώνεται γεωδυναμικό ύψος 2800gpm. Η ισόθερμη 222Κ διέρχεται από τη βόρεια και δυτική Ελλάδα και η 225Κ από τη κεντρική Ελλάδα και το Αιγαίο. Στα 850hPa το κέντρο των γεωδυναμικών ομοίως με το κέντρο της επιφάνειας μετακινείται ελαφρώς προς τα δυτικά. Στα 700hPa συνεχίζεται η κίνηση των ισοϋψών προς τα ανατολικά. και οι τιμές του γεωδυναμικού ύψους της ισοβαρικής επιφάνειας των 300hPa πάνω από την Ελληνική περιοχή κυμαίνονται από 8550gpm ανατολικά μέχρι 8700gpm στα νοτιοδυτικά. Στις 23/1/2004 1800UTC η πίεση στο κέντρο της βόμβας φτάνει τα 995hPa ενώ παραμένει σχεδόν στην ίδια θέση. Στα 300hPa το χαμηλό κέντρο των γεωδυναμικών έχει εγκατασταθεί στη δυτική Μαύρη Θάλασσα. στο Ιόνιο πέλαγος και το νότιο Αιγαίο πέλαγος 246Κ. Η θερμοκρασία κυμαίνεται από 260Κ στη βόρεια Ελλάδα μέχρι 267Κ στη Κρήτη. Η ισόθερμη των 240Κ σχηματίζει κλειστή καμπύλη η οποία κατευθύνεται ανατολικότερα πάνω από τα Δωδεκάνησα. Στις 24/1/2004 0000UTC το κέντρο της βόμβας ανεβαίνει στα 1000hPa. ακολουθώντας την πορεία του επιφανειακού βαρομετρικού χαμηλού. Η ισόθερμη 270Κ κατεβαίνει έως τη Στερεά Ελλάδα και η 267Κ εντοπίζεται πάνω από τη βόρεια Ελλάδα. τα νότια παράλια της Μικράς Ασίας και την νοτιοανατολική Τουρκία. ενώ στη Κρήτη 249Κ. Η 2750gpm βρίσκεται πλέον στο ανατολικό Αιγαίο.

Στα 850hPa το κέντρο των γεωδυναμικών παρουσιάζει τιμή του γεωδυναμικού
1230gpm. Το γεωδυναμικό στο ανατολικό Αιγαίο ανεβαίνει στα 1320gpm. Η
θερμοκρασία παραμένει αμετάβλητη.
Στα 700hPa σημειώνεται αύξηση του γεωδυναμικού στο κέντρο στα 2730gpm,
ενώ συνεχίζεται η άνοδος της θερμοκρασίας σε όλη την Ελληνική περιοχή.
Στα 500hPa το γεωδυναμικό ύψος παραμένει στα ίδια επίπεδα. Η ισοϋψής
5150gpm εγκαθίσταται πάνω από τη Μαύρη Θάλασσα, ακολουθώντας τη πορεία του
επιφανειακού

χαμηλού.

Η

κλειστή

καμπύλη

των

240Κ

έχει

μετατοπιστεί

βορειοανατολικά σε γεωγραφικό πλάτος από 38Ν έως 40Ν και μήκος 33Ε έως 34Ε. Οι
θερμοκρασίες στην Ελληνική περιοχή παραμένουν στα ίδια επίπεδα.
Στα 300hPa η τιμή του γεωδυναμικού στο κέντρο παραμένει σταθερή ενώ
τοποθετείται στη περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Η θερμοκρασία παραμένει σταθερή.
Στις 24/1/2004 0600UTC μετακινείται προς τα δυτικά σε γεωγραφικό μήκος 31Ε
και η πίεση ανέβηκε στα 1005hPa. Οι θερμοκρασίες παραμένουν σχεδόν ίδιες με τη
προηγούμενη χρονική στιγμή.
Στα 850hPa το κέντρο έχει γεωδυναμικό ύψος 1280gpm. Το γεωδυναμικό ύψος
και η θερμοκρασία πάνω από την ευρύτερη Ελληνική περιοχή παραμένουν ίδια.
Στα 700hPa το γεωδυναμικό παραμένει σχεδόν σταθερό. Η τιμή του κέντρου
ανέρχεται στα 2730gpm και η βόρεια Ελλάδα παρουσιάζει γεωδυναμικό ύψος της τάξης
των 2760gpm και η νότια και δυτική 2790 gpm. Η θερμοκρασία στην Ελλάδα είναι από
255Κ στο βορρά μέχρι 261Κ στο νότο.
Στα 500hPa το γεωδυναμικό ύψος παραμένει στα ίδια επίπεδα. Η ισόθερμη 240Κ
μετακινείται βορειότερα και προσεγγίζει έτσι τη νότια Μαύρη Θάλασσα. Η θερμοκρασία
σε ολόκληρη την Ελληνική περιοχή αγγίζει τα 243Κ, εκτός της Κρήτης όπου φτάνει τα
246Κ.
Στα 300hPa η κατάσταση όσον αφορά τα γεωδυναμικά ύψη είναι πανομοιότυπη.
Το κέντρο ακολουθεί τη πορεία που ακολουθούν τα κέντρα και στις κατώτερες στάθμες.
Η ισόθερμη 219Κ εκτείνεται δυτικότερα.
Στις 24/1/2004 1200UTC η ύφεση βρίσκεται σε γεωγραφικό μήκος 30Ε με πίεση
σταθερά στα 1005hPa , ενώ η πίεση σε ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο και τη Μαύρη
Θάλασσα αγγίζει τα 1010hPa. Στο Κόλπο της Σίδρας, εκεί όπου γεννήθηκε η
μετεωρολογική βόμβα εμφανίζεται ένα νέο χαμηλό με τιμή πίεσης στα 1005hPa. Η
θερμοκρασία παρουσιάζει ξανά άνοδο. Η 270Κ διέρχεται πάνω από τη Μακεδονία και τη
Θράκη.
77

Το κέντρο στα 850hPa έχει παραμείνει στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος, αλλά έχει
κινηθεί δυτικά σε γεωγραφικό μήκος 29Ε και τιμή 1300gpm. Το γεωδυναμικό ύψος
πάνω από την Ελλάδα κυμαίνεται πλέον από 1320gpm στα βορειοανατολικά μέχρι
1340gpm στα δυτικά και νότια. Η θερμοκρασία παραμένει σταθερή.
Στα 700hPa το κέντρο έχει παραμείνει σχεδόν στην ίδια θέση και έχει τιμή
2760gpm. Το γεωδυναμικό ύψος πάνω από την Ελλάδα κυμαίνεται πλέον από 2790gpm
στα βορειοανατολικά μέχρι 2820gpm στα δυτικά και νότια. Η θερμοκρασία παραμένει
σταθερή.
Στα 500hPa το γεωδυναμικό ύψος παραμένει στα ίδια επίπεδα. Η ισόθερμη 240Κ
βρίσκεται πάνω από τη βόρεια Μαύρη Θάλασσα.
Στα 300hPa παρόμοια η κατάσταση. Η ισόθερμη 222Κ διέρχεται από τα παράλια
της βορειοανατολικής Αφρικής.
Στις 24/1/2004 1800 UTC η ύφεση που εξελίχθηκε σε μετεωρολογική βόμβα έχει
εξαφανιστεί. Η πίεση στον ελληνικό χώρο παραμένει στα ίδια επίπεδα, ενώ το νέο
βαρομετρικό χαμηλό βρίσκεται πλέον στα νοτιοδυτικά της Κρήτης στη θέση 34Ν-22Ε με
τιμή πίεσης 1000hPa. Οι θερμοκρασίες είναι πανομοιότυπες με τη χρονική στιγμή 19.
Στα 850hPa ολόκληρη η νότια και ανατολική Βαλκανική χερσόνησος
περικλείεται από την ισοϋψή των 1340gpm με δύο κέντρα των 1320gpm , ένα στα
βορειοανατολικά της Ελλάδας στη γνωστή θέση και ένα στα νότια της Πελοποννήσου
στα παράλια της Αφρικής. Οι θερμοκρασίες δε παρουσιάζουν καμία αλλαγή.
Στα 700hPa τη χρονική στιγμή 20 το γεωδυναμικό ύψος παραμένει αμετάβλητο.
Σημειώνεται θερμοκρασία 258Κ στη δυτική Ελλάδα, 255Κ στην ανατολική Μακεδονία
και Θράκη και 261Κ στο νότιο Αιγαίο Πέλαγος και στη Κρήτη.
Στα 500hPa το γεωδυναμικό ύψος παραμένει στα ίδια επίπεδα. Οι ισόθερμες
καμπύλες μετατοπίζονται λίγο βορειότερα.
Στα 300hPa

το κέντρο είναι στα βορειοδυτικά της Μαύρης Θάλασσας. Η

κατεύθυνση των ισοϋψών πάνω από την Ελλάδα είναι βορειοδυτική πάνω από την
ηπειρωτική Ελλάδα και δυτική πάνω από το Αιγαίο. Το γεωδυναμικό ύψος κυμαίνεται
από 8550gpm στα βορειοανατολικά μέχρι 8700gpm στα νότια. Τη χρονική αυτή στιγμή
σημειώνονται οι ελάχιστες θερμοκρασίες στη στάθμη των 300hPa πάνω από την
Ελληνική περιοχή. Ολόκληρη σχεδόν η ανατολική Μεσόγειος περικλείεται από την
ισόθερμη των 220Κ, άρα σημειώνονται και θερμοκρασίες μικρότερες των 220Κ, ενώ το
κεντρικό Αιγαίο περικλείεται από την ισόθερμη των 218Κ όπως διακρίνεται και στο
Σχήμα 27.
78

4.4 Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΗΣ ΒΟΜΒΑΣ
Στο Σχήμα 28 παρατηρείται η τροχιά της Μετεωρολογικής Βόμβας από τη
χρονική στιγμή 7, στις 21/1/2004 1200UTC οπότε και εμφανίστηκε, έως τη χρονική
στιγμή 20, στις 24/1/2004 1800UTC. Τα κόκκινα στίγματα αναφέρονται στη δεύτερη
φάση, δηλαδή στη φάση κατά την οποία εμφανίζεται η ύφεση και ενισχύεται. Επομένως
πρόκειται για τις θέσεις της μετεωρολογικής βόμβας τις εξής χρονικές στιγμές: 21/1/2004
1200UTC, 21/1/2004 1800UTC, 22/1/2004 0000UTC, 22/1/2004 0600UTC, 22/1/2004
1200UTC οπότε σημειώθηκε η ελάχιστη τιμή της ατμοσφαιρικής πίεσης. Τα μπλε
στίγματα αναφέρονται στη τρίτη φάση, δηλαδή στη φάση κατά την οποία η
μετεωρολογική βόμβα αποδυναμώνεται, άρα η κεντρική πίεση αρχίζει να αυξάνει.
Πρόκειται λοιπόν για τις χρονικές στιγμές από 22/1/2004 18UTC έως 24/1/2004 18UTC.
Παρατηρείται ότι η βόμβα τις χρονικές στιγμές 7 έως 9 (θέσεις 1 έως 3) ακολούθησε
βορειοανατολική πορεία. Η θέση 1 βρίσκεται σε γεωγραφικό πλάτος 33.5Ν, η θέση 2
35Ν και η θέση 3 σε πλάτος 37Ν. Από τη χρονική στιγμή 9 έως και 11 (θέσεις 3 έως και
5 αντίστοιχα) μετατοπίστηκε σχεδόν οριζόντια. Πράγματι το γεωγραφικό πλάτος
διαφέρει κατά πολύ. Στη φάση της αποδυνάμωσης, παρατηρείται ότι η βόμβα έχει
περάσει από τη θάλασσα στη στεριά και αλλάζει εντελώς πορεία της. Κινείται πλέον
προς τα βορειοανατολικά. Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια της κίνησης πάνω
στη στεριά αναπτύσσει μεγαλύτερη ταχύτητα από ότι στη προηγούμενη φάση που
βρισκόταν πάνω από το Αιγαίο. Αυτό διαπιστώνεται από το γεγονός ότι διανύει
μεγαλύτερες αποστάσεις πάνω από τη ξηρά από ότι επάνω από τη θάλασσα. Οι
αποστάσεις μεταξύ των μπλε κουκίδων είναι μεγαλύτερες από ότι αυτές μεταξύ των
κόκκινων, και όπως έχει αναφερθεί η χρονική διάρκεια μεταξύ των κουκίδων είναι
σταθερή και ίση με 6 ώρες. Κατά τη μετάβαση από τη βόρεια Τουρκία στη Μαύρη
Θάλασσα παρατηρείται και πάλι επιβράδυνση της κίνησης. Ιδιαίτερα από τη θέση 8 έως
τη θέση 12 μεσολαβούν πολύ μικρές αποστάσεις σε σχέση με τις προηγούμενες
μετακινήσεις της βόμβας. Επίσης διαπιστώνεται ότι οι τελευταίες μετακινήσεις από τη
θέση 8 στη θέση 12 έχει κατεύθυνση από τα ανατολικά προς τα δυτικά, ενώ όλες οι
υπόλοιπες κινήσεις ακολουθούσαν τη κλασσική πορεία από τα δυτικά προς τα ανατολικά.

79

24 sin φ όπου Δp είναι η διαφορά πίεσης της ύφεσης μέσα στις 24 ώρες και φ είναι το γεωγραφικό πλάτος του κέντρου της ύφεσης στο μέσο ακριβώς της 24ωρης περιόδου.5 ΚΡΙΤΗΡΙΟ SANDERS AND GYAKUM Οι Sanders and Gyakum (1980) όρισαν ένα κριτήριο για να μπορεί να ελεγχθεί αν μια ύφεση είναι μετεωρολογική βόμβα και ταυτόχρονα γίνεται η κατάταξη της σύμφωνα με την ισχύ της. στις 80 . όπου 1Bergeron= 24mb sin φ . Επομένως ο ρυθμός ⋅ 24h sin 60 o βάθυνσης της μετεωρολογικής βόμβας υπολογίζεται από το τύπο ∆p sin 60 o ⋅ Bergeron. Για το γεωγραφικό πλάτος 37Ν στο οποίο βρίσκεται η μετεωρολογική βόμβα κατά το μέσο της εικοσιτετράωρης περιόδου. Για να μπορεί λοιπόν να θεωρηθεί μια ύφεση μετεωρολογική βόμβα πρέπει ο ρυθμός πτώσης της ατμοσφαιρικής πίεσης του κέντρου της ύφεσης να ισούται τουλάχιστον με 1Bergeron.Σχήμα 28: Η τροχιά της Μετεωρολογικής Βόμβας από 21/1/2004 1200UTC έως 24/1/2004 1800UTC 4. δηλαδή τη χρονική στιγμή 9.

Η απόκλιση των αερίων μαζών είναι πολύ σημαντική. η τιμή του 1Bergeron είναι ίση με 𝑠𝑠𝑠𝑠𝑠𝑠 37 𝑠𝑠𝑠𝑠𝑠𝑠 60 ≈ 0. Η θεωρία για τον σχηματισμό των υφέσεων αναφέρει πως σε πρώτη φάση παρατηρείται σύγκλιση των αερίων μαζών προς το κέντρο της ύφεσης. Στο παρακάτω Σχήμα παρουσιάζεται η καθ’ ύψος απόκλιση από τη στάθμη των 1000hPa έως τη στάθμη των 200hPa για το κέντρο της Μετεωρολογικής Βόμβας σε κάθε χρονική στιγμή από 21/1/2004 1200UTC έως 22/1/2004 1200UTC. Έτσι λοιπόν όταν στην ανώτερη τροπόσφαιρα πάνω από μια γεωγραφική περιοχή παρατηρείται ένας βαρομετρικός αυλώνας τότε στην επιφάνεια συχνά ενισχύεται η κυκλωνική δραστηριότητα. δημιουργείται ένα κενό προς το οποίο κινείται η ανερχόμενη αέρια μάζα μετά τη σύγκλιση της στην επιφάνεια για να το καλύψει. 81 . Σύμφωνα με τον Sanders(1986) μια βόμβα με ρυθμό βάθυνσης 1. η κίτρινη τη χρονική στιγμή 9. 4. Η μωβ τεθλασμένη γραμμή παριστάνει την απόκλιση τη χρονική στιγμή 7. η πράσινη τη χρονική στιγμή 10 και η μαύρη τη χρονική στιγμή 11.22/1/2004 0000UTC.69𝑚𝑚𝑚𝑚/ℎ. ενώ αρνητικές τιμές σημαίνει σύγκλιση.45Bergeron κατατάσσεται στις μέτριας ισχύος βόμβες. Από κάποιο ύψος και μετά συμβαίνει απόκλιση των αερίων μαζών. καθώς όπως έχει αναφερθεί. Η μελέτη βέβαια του Sanders αναφέρεται στο δυτικό κεντρικό βόρειο Ατλαντικό Ωκεανό όπου συμβαίνουν πολλά περιστατικά μετεωρολογικών βομβών και μάλιστα αρκετά ισχυρά. Θετικές τιμές σημαίνει απόκλιση.45 Bergeron. η κόκκινη τη χρονική στιγμή 8. οι αέριες μάζες που συγκλίνουν στο επιφανειακό κέντρο βρίσκουν διέξοδο προς τα πάνω. Επομένως η ύφεση έχει ρυθμό βάθυνσης ∆p sin 60 o 24 𝑠𝑠𝑠𝑠𝑠𝑠 60 ⋅ = ∙ ≈1. Άρα η ύφεση που εξετάζουμε είναι 24 sin φ 24 𝑠𝑠𝑠𝑠𝑠𝑠 37 μετεωρολογική βόμβα.6 ΑΠΟΚΛΙΣΗ Όπως αναφέρθηκε σε προηγούμενο κεφάλαιο η μορφή ροής στην ανώτερη ατμόσφαιρα είναι συνυπεύθυνη για τη δημιουργία εκρηκτικής κυκλογένεσης. Η απόκλιση είναι πολλαπλασιασμένη επί 106 και επομένως έχει μονάδα μέτρησης 10-6 s-1. Σύμφωνα με την αρχή της συνέχειας των μαζών. Η πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης είναι Δp=1000hPa-976hPa=24hPa.

Στα 250hPa όμως παρατηρείται απόκλιση της τάξης των 32*10-6 s-1.5Ε παρατηρείται στη στάθμη των 850hPa σύγκλιση της τάξης των -12*10-6s-1. Στην ανώτερη ατμόσφαιρα στα 200hPa διαπιστώνεται απόκλιση της τάξης των 20*10-6 s-1. Τη χρονική στιγμή Τ9 και ενώ το κέντρο της ύφεσης έχει μεταφερθεί στη θέση 37Ν και 23Ε παρατηρείται πολύ κοντά στην επιφάνεια. στη στάθμη των 925hPa σύγκλιση ίση με 20*10-6 s-1. Τη χρονική στιγμή Τ8 στη θέση 35Ν και 20Ε παρατηρείται επίσης σύγκλιση στα 850hPa μεγαλύτερης έντασης από τη προηγούμενη χρονική στιγμή. Τη χρονική στιγμή Τ7 όταν το κέντρο της ύφεσης εμφανίζεται στη θέση 33. ενώ στην ανώτερη ατμόσφαιρα στα 150hPa σημειώνεται απόκλιση περίπου ίση με 12*10-6 s-1. Τη χρονική στιγμή Τ10 στη θέση 82 . Από τη στάθμη των 850hPa μέχρι και τα 400hPa στη γεωγραφική αυτή θέση και για τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή παρατηρείται μηδενική απόκλιση. Στη στάθμη των 500hPa περίπου εντοπίζεται το επίπεδο της μηδενικής απόκλισης.Σχήμα 29: Απόκλιση (10-6s-1) στο κέντρο της Μετεωρολογικής Βόμβας στις στάθμες 1000hPa έως 200hPa για τις χρονικές στιγμές από 21/1/2004 1200UTC έως 22/1/2004 1200UTC.5Ν και 17. Είναι περίπου ίση με -28*10-6 s-1. Μηδενική απόκλιση παρατηρείται στα 400hPa . Επίσης ισχυρότερη απόκλιση περίπου 42*10-6 s-1 υπάρχει μέσα στη στρατόσφαιρα στα 70hPa.

Πάντως είναι εμφανής η διαφορά με τη χρονική στιγμή Τ9 όπου σε μεγάλο τμήμα της μέσης τροπόσφαιρας επικρατούσε μηδενική απόκλιση. 83 . Στα 850hPa παρατηρείται απόκλιση ίση με 48*10-6 s-1.5Ε και έδωσε την ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση σημειώθηκε στη στάθμη των 700hPa σύγκλιση της τάξης των -48*10-6 s-1. όταν δηλαδή το κέντρο της βόμβας ήταν τοποθετημένο στη θέση 37. ενώ στα 400hPa ισχυρότατη απόκλιση και ίση με 52*10-6 s-1. Επίσης στη στάθμη των 300hPa επικρατεί απόκλιση των αερίων μαζών ίση με 41*10-6 s-1 και ξανά στα 200hPa σύγκλιση ίση με -30*10-6 s-1. Στα 400hPa περίπου εντοπίζεται η στάθμη μηδενικής απόκλισης. Γενικά τη χρονική στιγμή 10 στη γεωγραφική θέση του κέντρου της βόμβας παρατηρούνται μεγάλες εναλλαγές καθ’ ύψος. Η περιοχή αυτή βρίσκεται στα βορειοανατολικά του αρχικού βαρομετρικού αυλώνα των 200hPa. η οποία ήταν η μέγιστη απόκλιση στην ανώτερη τροπόσφαιρα πάνω από το κέντρο της βόμβας για τις πέντε χρονικές στιγμές και προφανώς συντέλεσε στο ‘άδειασμα’ του χαμηλού και στην ελάχιστη πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης στην επιφάνεια. από ισχυρή σύγκλιση αερίων μαζών σε κάποια στάθμη σε ισχυρή απόκλιση στην επόμενη και αντίστροφα. Αξίζει να σημειωθεί αυτή μεταξύ των 500 και 400hPa. Παρατηρείται λοιπόν ότι πάνω από το κέντρο και στα βορειοδυτικά του εμφανίζεται απόκλιση των αερίων μαζών. Τη χρονική στιγμή Τ11. Μηδενική απόκλιση εμφανίζεται μεταξύ αυτών των εναλλαγών. Επίσης ισχυρότατη απόκλιση εντοπίζεται πάνω από τη Πελοπόννησο.5Ν και 26. Στο Σχήμα 30 αποτυπώνονται η ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια της θάλασσας. το γεωδυναμικό ύψος στα 200hPa και η απόκλιση στην ίδια στάθμη στις 21/1/2004 1200UTC. περίπου στα 450hPa καθώς σε αυτό το επίπεδο περίπου υπάρχει μηδενική απόκλιση και στις άλλες χρονικές στιγμές. το Αιγαίο Πέλαγος και ιδιαίτερα το βόρειο και τη κεντρική Τουρκία. δηλαδή ίση με -20*10-6 s-1. Η στάθμη των 200hPa επιλέχθηκε γιατί στο Σχήμα 29 παρατηρήθηκε ότι στη γεωγραφική θέση του κέντρου της βόμβας σε αυτή τη στάθμη εντοπίζεται μέγιστη απόκλιση (θετικές τιμές). Στα 5 00hPa επίσης επικρατεί ισχυρότατη σύγκλιση ίση με -60*10-6 s-1. δηλαδή τη χρονική στιγμή 7 κατά την οποία πρωτοεμφανίζεται το χαμηλό στην επιφάνεια της θάλασσας. ενώ στα 250hPa εμφανίζεται ισχυρότατη απόκλιση ίση με 60*10-6 s-1.37Ν και 26Ε στα 925hPa επικρατεί σύγκλιση όμοια με της προηγούμενης χρονικής στιγμής.

Επίσης λίγο ισχυρότερη πάνω από την ηπειρωτική Ελλάδα και τα Δωδεκάνησα. δηλαδή στις 21/1/2004 1800UTC όπως φάνηκε από το Σχήμα 29. 84 .Σχήμα 30: Πίεση ΜΣΘ (hPa). καθώς και δυτικά του κέντρου πάνω από τη βορειοδυτική Αφρική. πάνω από το επιφανειακό κέντρο στην ανώτερη τροπόσφαιρα δε σημειώνεται κάποια αξιοσημείωτη απόκλιση. Μόνο στη στρατόσφαιρα στα 150hPa(Σχήμα 31) εντοπίζεται ασθενής απόκλιση πάνω ακριβώς από το επιφανειακό κέντρο και νότια. γεωδυναμικό (gpm) στα 200 hPa και απόκλιση (10-6s-1) στα 200hPa τη χρονική στιγμή 21/1/2004 1200UTC Τη χρονική στιγμή 8. Τα σημεία στα οποία υπάρχει απόκλιση βρίσκονται στα ανατολικά κράσπεδα του αυλώνα των ισοϋψών στη στάθμη των 150hPa.

υπάρχει πάνω από το κέντρο στην επιφάνεια των 250hPa απόκλιση ίση με 32*10-6 s-1 (Σχήμα 32).Σχήμα 31: Πίεση ΜΣΘ (hPa). όταν το κέντρο της βόμβας εντοπίζεται περίπου στη θέση 37Ν και 23Ε. δηλαδή τη χρονική στιγμή 9. Ωστόσο μεγαλύτερη απόκλιση εντοπίζεται ανατολικά του κέντρου στη περιοχή στην οποία θα οδηγηθεί η βόμβα μέσα στο επόμενο 12ωρο. καθώς και στα βορειοανατολικά του κέντρου. Οι περιοχές θετικής απόκλισης σε σχέση με το βαρομετρικό αυλώνα των 250hPa εντοπίζονται στην ανατολική πλευρά της. 85 . γεωδυναμικό (gpm) στα 150 hPa και απόκλιση (10-6s-1) στα 150hPa τη χρονική στιγμή 21/1/2004 1800UTC Στις 22/1/2004 0000UTC.

Οι περιοχές αυτές επίσης είναι στα ανατολικά του βαρομετρικού αυλώνα. Την ίδια στιγμή παρατηρείται όπως προαναφέρθηκε μεγάλη απόκλιση και στα 300hPa. Στο Σχήμα 33 αποτυπώνονται η πίεση στη ΜΣΘ. Πράγματι πάνω από το κέντρο. 86 . καθώς και σε μια ζώνη που εκτείνεται βορειοανατολικά έως και νοτιοδυτικά του κέντρου. Η περιοχή στην οποία παρουσιάζεται απόκλιση αποτελείται από ολόκληρο το Αιγαίο Πέλαγος. είναι όμως λιγότερο ισχυρή. το γεωδυναμικό ύψος στα 400hPa και η απόκλιση στην ίδια στάθμη.Σχήμα 32: Πίεση ΜΣΘ (hPa). επικρατεί ισχυρή απόκλιση. γεωδυναμικό (gpm) στα 250 hPa και απόκλιση (10-6s-1) στα 250hPa τη χρονική στιγμή 22/1/2004 0000UTC Στις 22/1/2004 0600UTC διαπιστώθηκε από το Σχήμα 29 ότι εμφανίζεται μέγιστη απόκλιση πάνω από το κέντρο στη στάθμη των 400hPa ίση με 52*10-6 s-1 . Η απόκλιση αυτή τη χρονική στιγμή είναι πιο έντονη από τις προηγούμενες χρονικές στιγμές.

Σχήμα 33: Πίεση ΜΣΘ (hPa). καθώς και βόρεια και ανατολικά από το κέντρο της βόμβας. Δηλαδή στο ανατολικό Αιγαίο και τα παράλια της Μικράς Ασίας. απόκλιση (10-6s-1) 400hPa στις 22/1/2004 0600UTC Τη χρονική στιγμή 11 σημειώνεται η ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια. γεωδυναμικό (gpm) 400 hPa.Από το Σχήμα 34 διαπιστώνεται ότι στη στάθμη αυτή υπάρχει απόκλιση πάνω ακριβώς από το κέντρο. καθώς και σε μια μεσημβρινή ζώνη μέσα στη Τουρκία. Από το Σχήμα 29 προκύπτει ότι από όλες τις χρονικές στιγμές η μεγαλύτερη απόκλιση στην ανώτερη τροπόσφαιρα παρουσιάζεται τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή. 87 . δηλαδή μεταξύ γεωγραφικού πλάτους 36Ν έως 43Ν και γεωγραφικού μήκους από 28Ε έως 30Ε. Πρόκειται για τη στάθμη των 250hPa όπου εντοπίζεται απόκλιση ίση με 60*10-6 s-1. η οποία εκτείνεται από το νότο στη θάλασσα του Καστελλόριζου μέχρι το βορρά στη νοτιοδυτική Μαύρη Θάλασσα.

Η χρονική αυτή περίοδος αντιστοιχεί στο διάστημα από τη χρονική στιγμή Τ5 έως τη Τ13. Παρατηρείται λοιπόν ότι κατά το 12ωρο πριν την εμφάνιση της ύφεσης. Στο Σχήμα 35 παρατηρείται η απόκλιση-σύγκλιση των αερίων μαζών στη θέση 33. δηλαδή από τη μέση του φαινομένου μέχρι τη στιγμή της ελάχιστης ατμοσφαιρικής πίεσης.Σχήμα 34: Πίεση ΜΣΘ (hPa). στη θέση αυτή επικρατούσε σύγκλιση των αερίων μαζών περίπου στο στρώμα μεταξύ της στάθμης 88 . γεωδυναμικό (gpm) στα 250 hPa και απόκλιση (10-6s-1) στα 250hPa τη χρονική στιγμή 22/1/2004 1200UTC Γενικότερα μπορούμε να συμπεράνουμε σχετικά με την απόκλιση των αερίων μαζών στην ανώτερη τροπόσφαιρα ότι ήταν παρούσα σε όλες τις στιγμές της δεύτερης φάσης. και ολοκληρώνεται 2 χρονικές στιγμές ή 12 ώρες μετά τη μέγιστη πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης στην επιφάνεια. από τη στάθμη των 1000hPa έως τη στάθμη των 150hPa για τη χρονική περίοδο από 21/1/2004 0000UTC έως τις 23/1/2004 0000UTC. 10 και 11. δηλαδή ξεκινά 2 χρονικές στιγμές ή αλλιώς 12 ώρες πριν την εμφάνιση της βόμβας και την έναρξη του φαινομένου. αλλά κατά κύριο λόγο συνεισφέρει στη βάθυνση της βόμβας κατά τις χρονικές στιγμές 9. στην οποία εντοπίζεται το κέντρο της ύφεσης τη χρονική στιγμή 7.5Ε.5Ν – 17.

Έξι ώρες πριν την εμφάνιση του φαινομένου η ζώνη της σύγκλισης περιορίζεται μεταξύ 850hPa και 700 hPa με τιμές από -20*10-6 s-1 έως τα -10*10-6 s-1. Λίγο πριν την έναρξη του φαινομένου το επίπεδο μηδενικής απόκλισης μετατρέπεται σε ζώνη μηδενικής απόκλισης αφού κατεβαίνει στα 600hPa και μέχρι τα 450hPa υπάρχει μηδενική απόκλιση. ενώ αρχίζει να ανέρχεται και έτσι 6 ώρες πριν την έναρξη βρίσκεται στα 450hPa περίπου. η οποία καθώς πλησιάζει η 1200UTC μειώνεται στα τα 10*10-6 s-1 περίπου. Έξι ώρες μετά την έναρξη στις 1800UTC και ενώ η μετεωρολογική βόμβα έχει απομακρυνθεί από τη θέση την οποία εξετάζουμε σε αυτό το Σχήμα. Ακριβώς πριν από 12 ώρες (Τ5) εντοπίζεται πιο ισχυρή σύγκλιση μεταξύ 750hPa και 650hPa η οποία αγγίζει τα -30*10-6 s-1. Έξι ώρες πριν την έναρξη του φαινομένου (Τ6) στη στάθμη των 200hPa παρατηρείται απόκλιση των αερίων μαζών της τάξης των τα 30*10-6 s-1.5Ε 89 . ενώ τη στιγμή Τ7 παρατηρείται μείωση της σύγκλισης στα -10*10-6 s-1 μεταξύ των ίδιων στάθμεων.των 850hPa και των 600hPa. Το επίπεδο μηδενικής απόκλισης 12 ώρες πριν την έναρξη του φαινομένου εντοπίζεται περίπου στα 550hPa. Σχήμα 35: Απόκλιση (10-6s-1) και σύγκλιση στις στάθμες 1000hPa έως 150hPa από τις 21/1/2004 0000UTC έως 23/1/2004 0000UTC στη θέση 33.5Ν και 17. παρατηρείται ίδια σύγκλιση μεταξύ 850 και 600hPa όπως 6 ώρες πριν την έναρξη. Η ζώνη μηδενικής απόκλισης διατηρείται μέχρι και 12 ώρες μετά την εμφάνιση της βόμβας (Τ9). ενώ η απόκλιση στην ανώτερη τροπόσφαιρα περιορίζεται μεταξύ 350 και 250hPa στα τα 10*10-6 s-1. Επίσης όπως αναφέραμε η ζώνη μηδενικής απόκλισης διατηρείται μεταξύ 550 και 450hPa.

5Ν-17. στα 500hPa εμφανίζεται απόκλιση περίπου ίση με τα 30*10-6 s-1. Μεταξύ των 550 και 450hPa επικρατεί σύγκλιση. ενώ μηδενική απόκλιση έχουμε περίπου στα 500hPa. όταν δηλαδή εμφανίζεται η μετεωρολογική βόμβα στη προηγούμενη θέση. στα 300hPa σύγκλιση και ξανά στα 250hPa απόκλιση της τάξης των 40*10-6 s-1 . Μεταξύ 800 και 600hPa επικρατεί απόκλιση ενώ στα 600hPa υπάρχει μηδενική απόκλιση. ενώ στα 350 έως 250hPa διαπιστώνεται ξανά μηδενική απόκλιση. Από τα 550 έως τα 450hPa επικρατεί μηδενική απόκλιση. Στα 600hPa υπάρχει μηδενική απόκλιση. Στις 1200UTC. Τη χρονική στιγμή 8. Καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου από Τ5 έως Τ13 στα κατώτερα στρώματα από 1000hPa έως 900hPa παρατηρείται απόκλιση. άρα 6 ώρες πριν την έναρξη του φαινομένου παρατηρείται μηδενική απόκλιση από τα 1000 έως τα 900 hPa. ενώ στην ανώτερη τροπόσφαιρα μηδενική απόκλιση. Στην ανώτερη τροπόσφαιρα δε παρατηρείται απόκλιση. στη θέση αυτή επικρατεί απόκλιση από τα 1000hPa έως σχεδόν τα 500hPa. Στις 0600UTC και ενώ το κέντρο της ύφεσης έχει απομακρυνθεί και άλλο από τη συγκεκριμένη θέση παρατηρείται επίσης σύγκλιση μεταξύ 850 και 600hPa λιγότερο ισχυρή όμως. Στις 1800UTC υπάρχει σύγκλιση μεταξύ 900 και 750hPa. Δώδεκα ώρες νωρίτερα. 90 . Στα 400hPa παρατηρείται απόκλιση. όταν δηλαδή σημειώνεται η ελάχιστη τιμή ατμοσφαιρικής πίεσης στην επιφάνεια. Η μέγιστη σύγκλιση παρατηρείται στα 700hPa. δηλαδή 33. Από τη χρονική στιγμή αυτή μέχρι τις 1200UTC. από τα 500hPa έως τα 250hPa παρατηρείται μηδενική απόκλιση. Διαπιστώνεται από το Σχήμα 36 ότι κατά τη χρονική αυτή στιγμή υπήρξε σύγκλιση στα 850 hPa της τάξης των -20*10-6 s-1. παρατηρείται σύγκλιση των αερίων μαζών μεταξύ 800 και 550hPa της τάξης των τα 10*10-6 s-1 έως τα -50*10-6 s-1. H στάθμη μηδενικής απόκλισης εντοπίζεται ξανά μεταξύ 550 και 450hPa.5Ε . παρατηρείται εμφάνιση απόκλισης μεταξύ 300 και 150hPa με μέγιστη τιμή τα 40*10-6 s-1 στα 200hPa ακριβώς στις 1200UTC. Από τα 800 έως τα 600hPa απόκλιση της τάξης των 10*10-6 s-1 έως 20*10-6 s-1 .Δώδεκα ώρες μετά την έναρξη του φαινομένου στις 22/1/2004 0000UTC στη θέση όπου πρωτοεμφανίστηκε η μετεωρολογική βόμβα. Πιο κάτω μεταξύ 700 και 500hPa υπάρχει μικρή απόκλιση περίπου τα 10*10-6 s-1 και μηδενική μεταξύ 900 και 800hPa. Στις 1200UTC εντοπίζεται επίσης σύγκλιση μεταξύ 450 και 300hPa. η οποία βέβαια μειώνεται και εξαφανίζεται στις 1800UTC. ενώ από εκεί και πάνω σύγκλιση. δηλαδή στις 21/1/2004 1800UTC. το κέντρο της ύφεσης μεταφέρθηκε στη θέση 35Ν και 20Ε.

ενώ μεταξύ 450 και 350hPa και πάλι μηδενική απόκλιση. Στις 1200UTC. στις 22/1/2004 0000UTC. παρατηρείται στη θέση αυτή από τα 1000hPa έως τα 650hPa απόκλιση με μέγιστο τα 30*10-6 s-1 στα 925hPa. όταν σημειώνεται η ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια. Από εκεί και πάνω μέχρι τα 300hPa επικρατεί σύγκλιση και έπειτα μηδενική απόκλιση μέχρι τα 150hPa. Στα 600hPa παρατηρείται μηδενική απόκλιση. Στις 1800UTC υπάρχει μηδενική απόκλιση κοντά στην επιφάνεια και σύγκλιση από τα 800 έως τα 600hPa. Στις 0600UTC επικρατούν ίδιες συνθήκες με αυτές που ίσχυαν στις 21/1/2004 1800UTC. και από εκεί και πάνω μέχρι τα 250hPa επικρατεί σύγκλιση με μέγιστο τα -30*10-6 s-1 στη στάθμη των 500hPa. στα 450hPa μηδενική απόκλιση και από τα 400 έως τα 300hPa ασθενής σύγκλιση. Μεταξύ των 800 και 500hPa παρατηρείται απόκλιση και στα 500hPa μηδενική απόκλιση.Σχήμα 16:Απόκλιση και σύγκλιση (10-6s-1) στις στάθμες 1000hPa έως 150hPa από τις 21/1/2004 0000UTC έως 23/1/2004 0000UTC στη θέση 35Ν και 20Ε Έξι ώρες μετά το πέρασμα της ύφεσης από τη θέση 35Ν – 20Ε . Αμέσως μετά. στη θέση 35Ν και 20Ε από τα 1000hPa μέχρι και τα 600hPa επικρατεί μηδενική απόκλιση. από τα 600 έως τα 500hPa ασθενής απόκλιση. Παρατηρείται λοιπόν από τα 900 έως τα 800hPa σύγκλιση ίση με -20*10-6 s1 . όταν δηλαδή το κέντρο της βόμβας βρισκόταν στη θέση που εξετάζουμε. 91 .

στη θέση 37Ν-23Ε επικρατεί μηδενική απόκλιση από τα 1000hPa έως τα 900hPa. στην οποία εκτείνεται από τα 850 έως τα 400hPa. δηλαδή κοιτώντας το Σχήμα 37 ακριβώς στη μέση. ενώ από τα 850hPa έως τα 400hPa παρατηρείται μηδενική απόκλιση. Επίσης μεταξύ 300 και 200hPa παρατηρείται απόκλιση ίση με 20*10-6 s-1. ενώ στα 250hPa παρουσιάζεται απόκλιση ίση με 20*10-6 s-1. Στα 700 με 600hPa. σε αντιστοιχία και με το Σχήμα 29. 92 . από τα 700 μέχρι τα 600hPa σύγκλιση ίση με -20*10-6 s-1 .5Ε. Το επίπεδο μηδενικής απόκλισης όπως προαναφέρθηκε έπεσε στα 500hPa μέχρι την Τ9. ενώ μεταξύ 350 και 200hPa απόκλιση.5Ν – 17. Έξι ώρες νωρίτερα. Στα 850hPa και στα 500 έως 400hPa επικρατεί μηδενική απόκλιση και όπως φαίνεται τα επίπεδα αυτά διατηρούνται από τη προηγούμενη χρονική στιγμή στις 1200UTC. Στη θέση αυτή το κέντρο της βόμβας βρίσκεται τη χρονική στιγμή Τ9. Διαπιστώνεται λοιπόν. Στις 1200UTC.23Ε παρατηρείται μηδενική απόκλιση από τα 1000 μέχρι τα 850 hPa. στις 22/1/2004 0000UTC. καθώς και στα 350 με 300hPa παρατηρείται σύγκλιση ίση με -20*10-6 s-1. στη θέση 37Ν. όταν πρωτοεμφανίζεται η μετεωρολογική βόμβα στη θέση 33. Πριν ακόμη την εμφάνιση της βόμβας. και ενώ η μετεωρολογική βόμβα βρισκόταν στη προηγούμενη θέση.Στα 300hPa παρατηρείται ξανά σύγκλιση. ότι στα 925hPa επικρατεί σύγκλιση της τάξης των -20*10-6 s-1. απόκλιση μεταξύ 900 και 800hPa με μέγιστο τα 40*10-6 s-1 στα850hPa.Στο Σχήμα 37 δίνεται η απόκλιση –σύγκλιση στη θέση 37Ν-23Ε στις στάθμες από 1000hPa έως τα 150hPa για τις χρονικές στιγμές από 21/1/2004 0000UTC έως τις 23/1/2004 0000UTC. το επίπεδο μηδενικής απόκλισης ήταν πιο ψηλά. στις 0600UTC. μηδενική απόκλιση στα 500 hPa και γύρω από τα 400hPa απόκλιση ίση με 20*10-6 s-1. στα 400hPa και μεταξύ 850 και 500hPa υπήρχε σύγκλιση.

Μεταξύ 850 και 750hPa επικρατεί απόκλιση. στις 22/1/2004 0600UTC το επίπεδο μηδενικής απόκλισης παραμένει στα 500hPa. όταν δηλαδή σημειώνεται η ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση παρατηρείται πτώση των επιπέδων μηδενικής απόκλισης από τα 500 στα 400 hPa και από τα 350 στα 450hPa. Το Σχήμα 38 παρουσιάζει την απόκλιση –σύγκλιση στη θέση 37Ν-26Ε στις στάθμες από 1000hPa έως τα 150hPa για τις χρονικές στιγμές από 21/1/2004 0000UTC 93 . Αυτό που βρισκόταν κοντά στα 900. όπου φτάνει τα 40*10-6 s-1.ενώ υπάρχει άλλο ένα στα 350hPa. Στις 1200UTC. ανεβαίνει στα 850hPa. Μεταξύ 750 και 650 hPa επικρατεί απόκλιση ίση με 40*10-6 s-1. έχει μεγαλώσει δηλαδή το εύρος από τη προηγούμενη στιγμή.Σχήμα 37: Απόκλιση και σύγκλιση (10-6s-1) στις στάθμες 1000hPa έως 150hPa από τις 21/1/2004 0000UTC έως 23/1/2004 0000UTC στη θέση 37Ν και 23Ε Έξι ώρες μετά το πέρασμα της βόμβας από τη θέση που εξετάζουμε. καθώς και γύρω από τα 400hPa και τα 250hPa. με μέγιστη από τα 750 έως τα 600hPa. Από τα 800 έως τα 400hPa επικρατεί απόκλιση. Επίσης παρατηρείται αρκετά μεγάλη σύγκλιση στα 925hPa και ίση με -60*10-6 s-1. Στις 1800UTC παρατηρείται μηδενική απόκλιση στα 850hPa. καθώς και λίγο πάνω από τα 900hPa. στα 350hPa και μεταξύ των 250 hPa και 150hPa. καθώς και στα 300hPa. ενώ παρατηρείται σύγκλιση στα 500 και στα 250hPa. Σύγκλιση παρατηρείται μεταξύ 950 και 900hPa.

έξι ώρες πριν προσεγγίσει η μετεωρολογική βόμβα τη θέση 37Ν-26Ε. Πάνω από τη σύγκλιση στην επιφάνεια επικρατεί μηδενική απόκλιση στα 900hPa και από εκεί έως τα 700hPa απόκλιση που φτάνει τα 40*10-6 s-1. μεταξύ 400 και 350hPa και επίσης φτάνει τα 50*10-6 s-1. Στην επιφάνεια εμφανίζεται αρκετά μεγάλη σύγκλιση των αερίων μαζών. λιγότερο όμως ισχυρή.έως τις 23/1/2004 0000UTC.καθώς και μεταξύ 1000 και 900hPa. Το κέντρο της βόμβας βρέθηκε σε αυτή τη θέση στις 22/1/2004 0600UTC. ενώ το δεύτερο στα 450 hPa. Στις 1800UTC. Το πρώτο επίπεδο μηδενικής απόκλισης κατεβαίνει στα 700hPa. ενώ στη στάθμη των 300hPa εντοπίζεται ισχυρή απόκλιση των αερίων μαζών ίση με 50*10-6 s-1. Ο συνδυασμός της σύγκλισης στην επιφάνεια και της απόκλισης των αερίων μαζών στα 300hPa 6 ώρες πριν προσεγγίσει η μετεωρολογική βόμβα τη θέση την οποία μελετούμε. Από τα 500 έως τα 300hPa εντοπίζεται η ανώτερη απόκλιση. ενώ το δεύτερο συνεχίζει να κατεβαίνει στα 550hPa. Μεταξύ αυτών των δυο επιπέδων μηδενικής απόκλισης εντοπίζεται σύγκλιση η οποία φτάνει τα -50*10-6 s-1 μεταξύ 550 και 500hPa. Μεταξύ των δύο επιπέδων υπάρχει σύγκλιση αερίων μαζών σχετικά μικρή. Μεταξύ των 600 και 450hPa επικρατεί ασθενής σύγκλιση. η σύγκλιση στην επιφάνεια έχει περιοριστεί στα -10*10-6 s-1. η οποία ενισχύεται στις 1200UTC φτάνοντας τα -50*10-6 s-1 γύρω από τα 500hPa. Το πρώτο κατά την εμφάνιση της βόμβας στις 1200UTC πέφτει στα 850hPa και το δεύτερο στα 450 hPa. παρατηρείται απόκλιση που φτάνει τα 60*10-6 s-1 στα 850hPa. Στην ανώτερη τροπόσφαιρα η απόκλιση εντοπίζεται μεταξύ 450 και 250hPa με τη μέγιστη πιο χαμηλά από ότι τη προηγούμενη χρονική στιγμή. μεταξύ 300 και 250 σύγκλιση και ξανά απόκλιση στα 200hPa ίση με 40*10-6 s-1. και ομοίως το δεύτερο ανέρχεται στα 400hPa. Μεταξύ 900 και 800hPa υπάρχει απόκλιση. και στα 925hPa υπάρχει μηδενική απόκλιση. Στις 1800UTC το πρώτο επίπεδο ανέρχεται στα 800hPa. το πρώτο επίπεδο μηδενικής απόκλισης ανέρχεται στα 700hPa. Αυτή τη χρονική στιγμή εμφανίζεται επίσης μηδενική απόκλιση μεταξύ 300 και 200hPa. σίγουρα ενισχύει τη κίνηση της βόμβας προς αυτή τη θέση και την ισχυρή πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης. όπου έχει κατέλθει το πρώτο επίπεδο μηδενικής απόκλισης. Στις 21/1/2004 0600UTC υπάρχει ένα επίπεδο μηδενικής απόκλισης στα 650hPa και ένα στα 350hPa. Στις 1200UTC. και ενώ το επιφανειακό κέντρο έχει απομακρυνθεί δύο θέσεις μακριά και η πίεση στην 94 . της τάξης των -30*10-6 s-1. ενώ από κει και πάνω μέχρι τα 750hPa . Στα 300hPa υπάρχει μηδενική απόκλιση. στα 750 έως 600hPa παρουσιάζεται σύγκλιση και από τα 500 έως τα 350hPa ξανά απόκλιση. Η σύγκλιση στην επιφάνεια έχει περιοριστεί στα -20*10-6 s-1. αφού φτάνει τα 30*10-6 s-1. Το δεύτερο επίπεδο μηδενικής απόκλισης έχει επίσης κατέβει στα 500hPa περίπου. Στις 22/1/2004 0000UTC.

γύρω από τα 500hPa ξανά σύγκλιση και από τα 450 έως τα 300hPa επικρατεί μηδενική απόκλιση. Στα 350hPa υπάρχει μηδενική απόκλιση και από εκεί και πάνω ως τα 200hPa σύγκλιση που φτάνει τα -30*10-6 s-1 μεταξύ 300 και 250hPa. στη θέση 37Ν-26Ε παρουσιάζεται απόκλιση από τα 1000 έως τα 750hPa. Σχήμα 38:Απόκλιση και σύγκλιση (10-6s-1) στις στάθμες 1000hPa έως 150hPa από τις 21/1/2004 0000UTC έως 23/1/2004 0000UTC στη θέση 37Ν και 26Ε Στο Σχήμα 39 παρουσιάζεται η απόκλιση –σύγκλιση στη θέση 37. με μέγιστο ίσο με 60*10-6 s-1 γύρω από τα 850hPa.επιφάνεια έχει σταματήσει τη καθοδική της πορεία. Σε αυτή τη θέση μεταξύ 1000 και 900hPa παρατηρείται απόκλιση.5Ν-26. Στην ανώτερη τροπόσφαιρα μεταξύ 300 και 200hPa επικρατεί απόκλιση ίση με 30*10-6 s-1. Μεταξύ τους εμφανίζεται σύγκλιση. Το κέντρο της βόμβας βρέθηκε σε αυτή τη θέση στις 22/1/2004 1200UTC και σημείωσε την ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια στο συγκεκριμένο φαινόμενο Μετεωρολογικής Βόμβας. Στα 650hPa εντοπίζεται ένα επίπεδο μηδενικής απόκλισης. Πάνω από τα 500 έως τα 350hPa επικρατεί απόκλιση. Στα 750hPa παραμένει το πρώτο επίπεδο μηδενικής απόκλισης και το δεύτερο στα 500hPa.5Ε στις στάθμες από 1000hPa έως τα 150hPa για τις χρονικές στιγμές από 21/1/2004 0000UTC έως τις 23/1/2004 0000UTC. Στις 95 . Έξι ώρες πριν την έναρξη του φαινομένου παρατηρείται σύγκλιση μεταξύ των 900 και 700hPa με μέγιστο τα -50*10-6 s-1 μεταξύ 850 και 800hPa.

Στα 200hPa επικρατεί ξανά σύγκλιση. Στα 250hPa η απόκλιση ενισχύεται στα 40*10-6 s-1.5Ε. Το πρώτο επίπεδο μηδενικής απόκλισης διευρύνεται από τα 700 έως τα 600hPa. Μηδενική απόκλιση επικρατεί στα 350hPa και στην ανώτερη τροπόσφαιρα ξανά σύγκλιση που αγγίζει τα -60*10-6 s-1 στα 250 hPa. Στα 400hPa εντοπίζεται το επίπεδο μηδενικής απόκλισης και από εκεί και πάνω έως τα 200hPa επικρατεί ισχυρή σύγκλιση. και εμείς μελετούμε τη θέση 37.5Ν. Η σύγκλιση περιορίζεται μεταξύ 850 και 600 hPa με μέγιστο τα -40*10-6 s-1. η σύγκλιση στα κατώτερα στρώματα και η μηδενική απόκλιση παραμένουν στα ίδια επίπεδα. σε αντίθεση με τα προηγούμενη στιγμή που βρισκότανε στα 650hPa. Στις 1800UTC. Στις 1200UTC η μετεωρολογική βόμβα βρίσκεται πλέον στη θέση που εξετάζουμε. Το ίδιο συμβαίνει και με την ανώτερη απόκλιση. Το επίπεδο μηδενικής απόκλισης κατεβαίνει στα 550hPa.26. Στις 0600UTC η σύγκλιση μεταξύ 900 και 500hPa ενισχύεται και φτάνει τα -50*10-6 s-1 γύρω από τα 700hPa. η σύγκλιση στα κατώτερα στρώματα επεκτείνεται και ψηλότερα έως τα 450hPa σχεδόν. η σύγκλιση μεταξύ 800 και 900hPa ισχυροποιείται φτάνοντας τα -70*10-6 s-1. της οποίας το μέγιστο εντοπίζεται πλέον στα 400hPa και φτάνει τα 50*10-6 s-1. δηλαδή στα 550hPa και έως σχεδόν τα 250hPa με μια εξαίρεση στα 300hPa όπου εντοπίζεται ασθενής σύγκλιση. Μηδενική απόκλιση εμφανίζεται σε ψηλότερη στάθμη από ότι προηγουμένως. Εμφανίζεται μικρή απόκλιση γύρω από τα 500hPa και πάλι μηδενική απόκλιση στα 400hPa.1200UTC. Στις 1800UTC η σύγκλιση στη κατώτερη τροπόσφαιρα ελαττώνεται στα -40*10-6 s-1. 96 . Το δεύτερο επίπεδο μηδενικής απόκλισης περιορίζεται μόνο στα 450hPa. η οποία φτάνει τα 70*10-6 s-1 κοντά στα 300hPa. εμφανίζεται όμως πλέον απόκλιση πιο χαμηλά μεταξύ 550 και 350 hPa με μέγιστο τα 50*10-6 s-1 γύρω από τα 400hPa. ενώ ισχυρή απόκλιση παρατηρείται στα 250hPa που φτάνει τα 50*10-6 s-1. όταν εμφανίζεται η βόμβα. Στις 22/1/2004 0000UTC και ενώ το κέντρο έχει πλησιάσει αρκετά. Μεταξύ των δυο εμφανίζεται ασθενής σύγκλιση. και ενώ η μετεωρολογική βόμβα έχει περάσει από τη θέση αυτή. Το επίπεδο μηδενικής απόκλισης κατεβαίνει λίγο πάνω από τα 500hPa. βρίσκεται πλέον τη θέση 37Ν-23Ε.

Στο Σχήμα 40 λοιπόν για τη χρονική στιγμή 5 στα 300hPa παρατηρείται θετική μεταφορά στροβιλισμού στη περιοχή που εκτείνεται από τη νότια Σικελία μέχρι τη βορειοδυτική Τουρκία. εκτός της βόρειας Πελοποννήσου. δηλαδή 12 ώρες πριν την εμφάνιση της Μετεωρολογικής Βόμβας. στις 21/1/2004 0000UTC.5Ε 4. με μέγιστη μεταφορά πάνω από το κεντρικό Ιόνιο και τη κεντρική 97 . Τις προηγούμενες στιγμές ήταν εμφανής κάποια θετική μεταφορά στροβιλισμού. Η μονάδα μέτρησης τη σχετικού στροβιλισμού (vorticity advection) VA=𝑉𝑉 μεταφοράς του σχετικού στροβιλισμού είναι m/s2. αλλά πιο ασθενής. Η μεταφορά στροβιλισμού στους επόμενους χάρτες είναι πολλαπλασιασμένη με 103. Παρατηρήθηκε μεγάλη θετική μεταφορά στροβιλισμού στην ευρύτερη περιοχή της κεντρικής και ανατολικής Μεσογείου στη στάθμη των 300hPa από τη χρονική στιγμή 5. καθώς και τη κεντρική και νότια Ελλάδα.5Ν και 26.7 ΘΕΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΣΤΡΟΒΙΛΙΣΜΟΥ Χρησιμοποιώντας τις μεταβλητές της ταχύτητας του ανέμου και του σχετικού στροβιλισμού r (relative vorticity) υπολογίστηκε για όλες τις στάθμες η μεταφορά ���⃗2 ∙ �∇ �⃗ × 𝑉𝑉 �⃗ �.Σχήμα 39:Απόκλιση και σύγκλιση (10-6s-1) στις στάθμες 1000hPa έως 150hPa από τις 21/1/2004 0000UTC έως 23/1/2004 0000UTC στη θέση 37. καλύπτοντας ολόκληρο το Ιόνιο και Αιγαίο Πέλαγος.

καθώς και τη βορειοδυτική Τουρκία. Η δεύτερη περιοχή θετικής μεταφοράς στροβιλισμού που παρατηρήθηκε τη προηγούμενη χρονική στιγμή πάνω στον άξονα του νέου βαρομετρικού αυλώνα (trough) μετακινήθηκε λίγο ανατολικά όπως και ο αυλώνας. Σχήμα 40: Θετική μεταφορά στροβιλισμού (m/s2) και γεωδυναμικό ύψος (gpm) των 300hPa στις 21/1/2004 0000UTC Έξι ώρες αργότερα στις 21/1/2004 0600UTC. Πάνω στον άξονα του νέου βαρομετρικού αυλώνα παρατηρείται άλλη μια περιοχή θετικής μεταφοράς στροβιλισμού με μέγιστη δυτικά της Ιταλίας και ίση με 5m/s2. δηλαδή έξι ώρες πριν την εμφάνιση στην επιφάνεια της μετεωρολογικής βόμβας.Ελλάδα. καθώς επίσης και στα ανατολικά το πάνω από τη Λιβύη. όπου αγγίζει τα 7m/s2. όπως φαίνεται και από το Σχήμα 41. ίση με 4m/s2 και 3m/s2 αντίστοιχα. Η μέγιστη μεταφορά 98 . Η μέγιστη θετική μεταφορά σε αυτή τη περιοχή είναι 4m/s2. Στον αρχικό βαρομετρικό αυλώνα ο οποίος βρίσκεται πάνω από τη βορειοδυτική Αφρική εμφανίζεται επίσης θετική μεταφορά στροβιλισμού. η θετική μεταφορά στροβιλισμού στα ανατολικά του νέου βαρομετρικού αυλώνα (trough) περιορίζεται πάνω από τη κεντρική ηπειρωτική Ελλάδα και το κεντρικό προς βόρειο Αιγαίο Πέλαγος. Η περιοχή αυτή βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα του νέου βαρομετρικού αυλώνα των 300hPa.

τη στιγμή δηλαδή που εμφανίζεται η ύφεση στη κεντρική Μεσόγειο. το οποίο θα εξελιχθεί σε Μετεωρολογική Βόμβα. εντοπίζονται δυο περιοχές με θετική μεταφορά στροβιλισμού στα 300hPa.εντοπίζεται ανατολικά του άξονα του αυλώνα. ακριβώς στα παράλια της Μεσογείου. Σχήμα 41:Θετική μεταφορά στροβιλισμού (m/s2) και γεωδυναμικό ύψος (gpm) των 300hPa στις 21/1/2004 0600UTC Στις 1200UTC. στη θέση 33. όπως διαπιστώνεται και από το Σχήμα 42. Η θετική μεταφορά στροβιλισμού εδώ φτάνει τα 4m/s2. Επίσης υπήρξε μετακίνηση της περιοχής πάνω από τη Λιβύη προς τα βόρεια.5Ν και 17. Στην Ελληνική περιοχή δεν εμφανίζεται πλέον θετική μεταφορά στροβιλισμού. Η μέγιστη θετική μεταφορά στροβιλισμού ενισχύθηκε και αγγίζει τα 10m/s2. καθώς και πιο ανατολικά σε σχέση με το βαρομετρικό αυλώνα. Η περιοχή είναι λίγο νοτιότερα της περιοχής όπου θα εμφανιστεί έξι ώρες αργότερα το βαρομετρικό χαμηλό. 99 . Στον αρχικό βαρομετρικό αυλώνα (trough) η περιοχή με τη θετική μεταφορά στροβιλισμού εντοπίζεται λίγο πιο ανατολικά από ότι πριν από έξι ώρες.5Ε. πάνω από τη νότια Ιταλία και τη νότια Αδριατική θάλασσα και είναι ίση με 4m/s2.

5Ε. διέρχεται δηλαδή βόρεια και κατά μήκος των συνόρων μας. οι οποίες εμφανίζονταν τις προηγούμενες χρονικές στιγμές στα ανατολικά του αρχικού βαρομετρικού αυλώνα. Πρόκειται ουσιαστικά για μια εξέλιξη των δυο περιοχών. Η μέγιστη θετική μεταφορά στροβιλισμού είναι ίση με 6m/s2. Διαπιστώνεται λοιπόν ότι η θετική μεταφορά στροβιλισμού που σχετίζεται με τον αρχικό βαρομετρικό αυλώνα εντοπίζεται πάνω από το κέντρο της βόμβας και εκτείνεται από τα νοτιοδυτικά της έως και τα ανατολικά της βόμβας. Η περιοχή αυτή θετικής μεταφοράς στροβιλισμού εντοπίζεται στα ανατολικά κράσπεδα του αρχικού βαρομετρικού αυλώνα. ενώ πάνω από τη περιοχή όπου εμφανίζεται η ύφεση αγγίζει τα 10m/s2.5Ν και 17. 100 . Υπήρξε μετατόπιση προς τα βόρεια της περιοχής που βρίσκονταν πάνω από τη Λιβύη και προς τα βορειανατολικά αυτής που ήταν ακριβώς πάνω από τον αρχικό αυλώνα και ένωση των δυο. όπως έχει αναφερθεί. Η δεύτερη περιοχή θετικής μεταφοράς στροβιλισμού εκτείνεται από τη βορειοδυτική Αφρική μέχρι τη νότια και κεντρική Μεσόγειο.Η πρώτη περιοχή εντοπίζεται ακριβώς πάνω και ανατολικά του άξονα του νέου βαρομετρικού αυλώνα (trough). Καλύπτει τη περιοχή από την ανατολική Βουλγαρία μέχρι και τη νότια Ιταλία. Η θέση του επιφανειακού χαμηλού τη χρονική αυτή στιγμή είναι 33. Η μέγιστη μεταφορά σημειώνεται πάνω από τη δυτική Λιβύη και είναι ίση με 16m/s2.

όταν δηλαδή η ύφεση βρισκόταν στη θέση 35Ν και 20Ε.Σχήμα 42:Θετική μεταφορά στροβιλισμού (m/s2) και γεωδυναμικό ύψος (gpm) των 300hPa στις 21/1/2004 1200UTC Τη χρονική στιγμή 8. Το επιφανειακό χαμηλό και η περιοχή θετικής μεταφοράς στροβιλισμού βρίσκονται στα βορειοανατολικά του αρχικού βαρομετρικού αυλώνα (trough) και ανάμεσα από τους δυο αυλώνες (trough) οι οποίοι τείνουν να ενωθούν. Το κέντρο της βόμβας στην επιφάνεια βρίσκεται ακριβώς κάτω από τα όρια της περιοχής θετικής μεταφοράς στροβιλισμού. Η δεύτερη περιοχή κινείται βορειοανατολικά. Η μέγιστη μεταφορά σημειώνεται γύρω από τη θέση 39Ν και 18Ε και είναι ίση με 8m/s2. όπως διαπιστώνεται και από το Σχήμα 43. Η περιοχή αυτή εκτείνεται πλέον μέχρι νότια της Σικελίας. Εκτείνεται από τη δυτική Λιβύη έως τα Δωδεκάνησα. Η πρώτη περιοχή από τη βαλκανική χερσόνησο έως τη νότια Ιταλία κινείται νοτιοανατολικά όπως ο βαρομετρικός αυλώνας παραμένοντας στην ανατολική πλευρά του. το ίδιο σχεδόν συμβαίνει και με τις περιοχές θετικής μεταφοράς στροβιλισμού. 101 . Η μέγιστη μεταφορά σημειώνεται πάνω από τη κεντρική Λιβύη και είναι ίση με 16m/s2. καθώς ο νέος βαρομετρικός αυλώνας (trough) βαθαίνει και κινείται ανατολικά και ο αρχικός κινείται ανατολικά.

Σχήμα 43:Θετική μεταφορά στροβιλισμού (m/s2) και γεωδυναμικό ύψος (gpm) των 300hPa στις 21/1/2004 1800UTC Στις 22/1/2004 0000UTC. και η άλλη βορειοανατολικά της Κρήτης και ίση με 3m/s2. η πρώτη περιοχή εκτείνεται νοτιότερα. που είναι νότια της Ιταλίας και δυτικά της Ελλάδας. η μια νοτιοδυτικά της Κρήτης. 102 . Η δεύτερη περιοχή μετακινήθηκε λίγο βορειοανατολικά και έχει σπάσει σε δυο περιοχές. Η περιοχή αυτή βρίσκεται στα νοτιοανατολικά του επιφανειακού κέντρου. Έτσι παρατηρείται από το Σχήμα 44 ότι είναι τοποθετημένη στην ανατολική πλευρά του νέου αυλώνα μέχρι το νότιο τμήμα του. πάνω και γύρω από τον άξονα του. η οποία παρουσιάζει και τη μέγιστη μεταφορά ίση με 18m/s2 και βρίσκεται πάνω στον άξονα του αρχικού βαρομετρικού αυλώνα (trough).

Πάνω από το Αιγαίο Πέλαγος δεν εντοπίζεται πλέον θετική μεταφορά στροβιλισμού. Από τη πρώτη περιοχή θετικής μεταφοράς στροβιλισμού έχει απομείνει ένα τμήμα το οποίο κινήθηκε νοτιοανατολικά από τη νότια Ιταλία έως νότια ης Πελοποννήσου και δυτικά της Κρήτης. Το μέγιστο είναι ίσο με 21m/s2 και βρίσκεται πάνω από την ανατολική Λιβύη. Πρόκειται για τη μέγιστη μεταφορά στροβιλισμού για όλες τις χρονικές στιγμές στα 300hPa. Η δεύτερη περιοχή κινήθηκε ανατολικά μέχρι τα νοτιοανατολικά της Κρήτης. Οι δυο βαρομετρικοί αυλώνες (trough) έχουν πλέον ενωθεί σε μία και έτσι η πρώτη περιοχή βρίσκεται στο δυτικό τμήμα του αυλώνα. 103 . Η μέγιστη μεταφορά είναι ίση με 6m/s2 στα νοτιοδυτικά της Πελοποννήσου. ενώ το δεύτερο στο νότιο και δυτικό τμήμα του.Σχήμα 44:Θετική μεταφορά στροβιλισμού (m/s2) και γεωδυναμικό ύψος (gpm) των 300hPa στις 22/1/2004 0000UTC Στο Σχήμα 45 παρατηρείται η θετική μεταφορά στροβιλισμού και το γεωδυναμικό ύψος των 300hPa στις 22/1/2004 0600UTC.

104 . ο οποίος εκτείνεται από τις Κυκλάδες έως τη Κύπρο και το νότιο τμήμα του αυλώνα από τη δυτική Λιβύη. η οποία καλύπτει το δυτικό τμήμα του αυλώνα πάνω από τη δυτική και νότια Ελλάδα. ενώ η δεύτερη βορειοανατολικά φτάνοντας μέχρι την Κύπρο και ενώθηκαν σε μια μεγάλη περιοχή θετικής μεταφοράς στροβιλισμού.Σχήμα 45:Θετική μεταφορά στροβιλισμού (m/s2) και γεωδυναμικό ύψος (gpm) των 300hPa στις 22/1/2004 0600UTC Στις 22/1/2004 1200UTC. τον άξονα του αυλώνα. όταν σημειώνεται η ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια. διακρίνεται στο Σχήμα 46 ότι η πρώτη περιοχή θετικής μεταφοράς στροβιλισμού κινήθηκε νοτιοανατολικά . Η μέγιστη μεταφορά συμβαίνει πάνω από τη δυτική Λιβύη και είναι ίση με 16m/s2. κατά μήκος της βόρειας Αφρικής μέχρι το Σουέζ και βορειότερα προς την Κύπρο όπου ενώνεται με το υπόλοιπο τμήμα. Όλη λοιπόν η περιοχή της θετικής μεταφοράς στροβιλισμού εντοπίζεται δυτικά και νότια του επιφανειακού κέντρου.

Για να εντοπιστεί λοιπόν η επίδραση παραγόντων στη κατώτερη ατμόσφαιρα στην δημιουργία και ενίσχυση της κυκλογένεσης. Ο δυναμικός στροβιλισμός έχει την ιδιότητα να διατηρείται σε μια αδιαβατική ατμόσφαιρα και μπορεί να περιγράψει τη δυναμική κατάσταση της ατμόσφαιρας οποιαδήποτε χρονική στιγμή. Από τη πρώτη χρονική στιγμή δηλαδή στις 20/1/2004 0000UTC μέχρι και τη χρονική στιγμή 6.8 ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΡΟΒΙΛΙΣΜΟΥ Η ανάλυση του δυναμικού στροβιλισμού PV (Potential Vorticity) αποτελεί μια διαγνωστική μέθοδο των δυναμικών αιτιών μιας κυκλογένεσης. αναλύθηκε ο δυναμικός στροβιλισμός στη στάθμη των 850hPa. όπου το 1PVU=10-6m2s-1deg Kgr-1. στις 21/1/2004 0600UTC εντοπίζονται ανωμαλίες του δυναμικού στροβιλισμού της τάξης των 0. δηλαδή διαβατικών πηγών. Το γεγονός ότι διατηρείται επιτρέπει την ανίχνευση μη διατηρητέων διαδικασιών όπως η λανθάνουσα θερμότητα και η τριβή κατά τη διάρκεια της κυκλογένεσης.Σχήμα 46:Θετική μεταφορά στροβιλισμού (m/s2) και γεωδυναμικό ύψος (gpm) των 300hPa στις 22/1/2004 1200UTC 4.5PVU στη κεντρική και ανατολική Μεσόγειο σε διάφορα 105 . Οι τιμές του PV απεικονίζονται σε μονάδες PVU.

γεγονός το οποίο υπονοεί διαβατική διαδικασία. Παρατηρείται επίσης ότι στις περιοχές των ανωμαλιών PV υπάρχει σχετική υγρασία μεγαλύτερη ή ίση με 80%.σημεία.8PVU. όπως διακρίνεται και από το Σχήμα 47 η ανωμαλία στη περιοχή του κέντρου ύφεσης αυξάνει σε 1PVU και εντοπίζεται στα δυτικά του. Κατά τη χρονική στιγμή 7 στις 21/1/2004 1200UTC. όταν δηλαδή εμφανίζεται η ύφεση. Επίσης εντοπίζεται άλλη μια ανωμαλία ίση με 1PVU στη νότια Αδριατική Θάλασσα.2PVU. 106 . ενώ γενικότερα στη κεντρική και ανατολική Μεσόγειο επικρατεί δυναμικός στροβιλισμός ίσος με 0. Η ανωμαλία στην αρχική θέση του βαρομετρικού χαμηλού παραμένει στα 1. ενώ όπως διαπιστώνεται από το Σχήμα 48 στα 850hPa υπάρχει μια PV ανωμαλία ίση με 1. εκεί δηλαδή που θα εμφανιστεί το βαρομετρικό χαμηλό.3PVU. εκ των οποίων ένα σταθερό βρίσκεται στο Κόλπο της Σίδρας. Σχήμα 47: Δυναμικός στροβιλισμός (PVU) στα 850hPa στις 21/1/2004 1200UTC Έξι ώρες αργότερα στις 1800UTC το κέντρο στην επιφάνεια έχει μεταφερθεί στη θέση 35Ν και 20Ε.

Η σχετική υγρασία είναι επίσης μεγάλη.Σχήμα 48: Δυναμικός στροβιλισμός (PVU) και σχετική υγρασία μεγαλύτερη ή ίση από 80% στη στάθμη των 850hPa στις 21/1/2004 1800UTC Στο Σχήμα 49 παρατηρείται ότι στις 22/1/2004 0000UTC υπάρχει στα 850hPa PV ανωμαλία ακριβώς στα δυτικά του επιφανειακού κέντρου το οποίο εντοπίζεται στη θέση 37Ν-23Ε. Στο νότιο Αιγαίο είναι της τάξης του 1PVU.5PVU. πάνω από 80% στη περιοχή του κέντρου του δυναμικού στροβιλισμού . Στις 22/1/2004 0600UTC (Σχήμα 50) πάνω από το κεντρικό Αιγαίο Πέλαγος επικρατεί δυναμικός στροβιλισμός ίσος με 1.5PVU.5PVU.5PVU. Ο δυναμικός στροβιλισμός ισούται με 3. Στην υπόλοιπη κεντρική και ανατολική Μεσόγειο υπάρχει δυναμικός στροβιλισμός 0. Επίσης πάνω από την ανατολική Πελοπόννησο εντοπίζεται αρνητική PV ανωμαλία ίση με -0.5PVU ακριβώς στα δυτικά του επιφανειακού χαμηλού. ενώ πάνω από την βόρεια ηπειρωτική χώρα 0. 107 .

Σχήμα 49: Δυναμικός στροβιλισμός (PVU) και σχετική υγρασία μεγαλύτερη ή ίση από 80% στη στάθμη των 850hPa στις 22/1/2004 0000UTC Σχήμα 50:Δυναμικός στροβιλισμός (PVU) και σχετική υγρασία μεγαλύτερη ή ίση από 80% στη στάθμη των 850hPa στις 22/1/2004 0600UTC 108 .

5PVU και τις επόμενες στο 1PVU. όπως διακρίνεται στο Σχήμα 51. η οποία είναι χαμηλότερα από τη στάθμη στην οποία εντοπίζεται 109 . Σχήμα 51:Δυναμικός στροβιλισμός (PVU) και σχετική υγρασία μεγαλύτερη ή ίση από 80% στη στάθμη των 850hPa στις 22/1/2004 1200UTC Τις υπόλοιπες χρονικές στιγμές. Στη περιοχή όπου έχει εγκατασταθεί η βόμβα. Στο ανατολικό Αιγαίο και στα νοτιοδυτικά της Κρήτης εντοπίζονται τιμές 1PVU. ακριβώς πάνω από το επιφανειακό κέντρο στα 850hPa εντοπίζεται κέντρο δυναμικού στροβιλισμού ίσο με 2PVU. καθώς η μετεωρολογική βόμβα φθίνει και κινείται προς τα βορειοανατολικά. η οποία τη χρονική στιγμή 12 είναι 2PVU. Η ανάλυση του δυναμικού στροβιλισμού στην ανώτερη τροπόσφαιρα ενδείκνυται για τον προσδιορισμό των θετικών ανωμαλιών του δυναμικού στροβιλισμού. Επιλέχθηκε η στάθμη των 400hPa. πάνω από τη Μαύρη Θάλασσα επικρατεί τις στιγμές 12 και 13 δυναμικός στροβιλισμός ίσος με 1PVU. οι οποίες σχετίζονται με τον αεροχείμαρρο και την αναδίπλωση της τροπόπαυσης. όταν σημειώνεται η ελάχιστη πίεση στην επιφάνεια. τη χρονική στιγμή 13 είναι 3PVU. ενώ την επόμενη μειώνεται στο 1.Στις 22/1/2004 1200UTC. ενώ τις υπόλοιπες στιγμές αυξάνεται στα 2. ενώ στη βορειοδυτική Τουρκία είναι ίσος με 3PVU. ενώ η σχετική υγρασία αγγίζει το 100%. στη περιοχή του ανατολικού Αιγαίου παραμένει η PV ανωμαλία.5 PVU.

πάνω από τη βορειοδυτική Αφρική εμφανίζεται δυναμικός στροβιλισμός της τάξης των 4PVU. Το κέντρο της εξακολουθεί να είναι 7PVU αλλά βρίσκεται πιο ανατολικά σε σχέση με τη προηγούμενη χρονική στιγμή. ενώ η άλλη ανωμαλία στη κεντρική Μεσόγειο η οποία προέρχεται από τη βορειοδυτική Αφρική έχει κινηθεί προς τα ανατολικά. φτάνει σχεδόν τη νοτιοδυτική Κρήτη. Ο δεύτερος κινείται ακόμη πιο ανατολικά. Γενικότερα τιμές δυναμικού στροβιλισμού μεγαλύτερες από 1. και έτσι η καμπύλη 1PVU φτάνει μέχρι τη νότια Ιταλία. Το κέντρο του όμως μειώνεται στα 6PVU. ενώ πάνω από τη βόρεια Αδριατική είναι ίσος με 1PVU. για τον εντοπισμό PV αυλώνων οι οποίοι σχετίζονται με την εισβολή στρατοσφαιρικού αέρα μέσω της αναδίπλωσης της τροπόπαυσης από τη στρατόσφαιρα προς τη μέση και κατώτερη τροπόσφαιρα.συνήθως η τροπόπαυση. Στις 21/1/2004 1200UTC. δηλαδή 6 ώρες πριν εμφανιστεί η Μετεωρολογική Βόμβα. ο οποίος χαρακτηρίζεται από τιμές PV πολλαπλάσιες του PV που συνήθως υπάρχει μέσα στη τροπόσφαιρα. Ωστόσο οι δυο περιοχές υψηλού PV ενώνονται περίπου στο μεσημβρινό 16Ε όπου επικρατεί ασθενής δυναμικός στροβιλισμός ίσος με 0.5PVU. Πάνω από την Ιταλική χερσόνησο δημιουργήθηκε αυλώνας του PV. ενώ η 2PVU καλύπτει τη βόρεια Αδριατική Θάλασσα. Στις 1800UTC (Σχήμα 52) ο αυλώνας του PV πάνω από την Ιταλία βαθαίνει και κατευθύνεται νότια με αποτέλεσμα την εμφάνιση υψηλότερων τιμών PV στη περιοχή. Τη χρονική στιγμή 6. Το κέντρο του δυναμικού στροβιλισμού φτάνει τα 7PVU πάνω από τη δυτική Λιβύη. Πάνω από τη βόρεια Ελλάδα και την Ιταλία υπάρχει μικρός δυναμικός στροβιλισμός 0.5PVU. η προέκταση της PV ανωμαλίας της βορειοδυτικής Αφρικής έχει φτάσει ακριβώς μέχρι τα δυτικά και νότια του κέντρου της βόμβας. 110 .5 ή 2PVU υποδεικνύουν την εισροή στρατοσφαιρικού αέρα στη τροπόσφαιρα. όταν εμφανίζεται η βόμβα στο Κόλπο της Σίδρας. Στις 22/1/2004 0000UTC (Σχήμα 53) ο αυλώνας πάνω από την Ιταλία κινείται νοτιότερα και ο δυναμικός στροβιλισμός φτάνει τα 4PVU πάνω από τη νότια Ιταλία. η οποία φτάνει τα 3PVU.

Σχήμα 52: Δυναμικός στροβιλισμός (PVU) στη στάθμη των 400hPa στις 21/1/2004 1800UTC Σχήμα 53:Δυναμικός στροβιλισμός (PVU) στη στάθμη των 400hPa στις 22/1/2004 0000UTC 111 .

Η δεύτερη περιοχή μέγιστου PV εκτείνεται πλέον από τη βορειοανατολική Αφρική προς τη Κύπρο και στη συνέχεια βορειοδυτικά προς τη νοτιοανατολική Τουρκία και τα Δωδεκάνησα.Στις 0600UTC (Σχήμα 54) οι δυο περιοχές υψηλού PV έχουν ενωθεί από τη προηγούμενη στιγμή και έτσι ο αυλώνας πάνω από την Ιταλία έχει κινηθεί προς τα νοτιοανατολικά. ενώ επίσης ισχυρός δυναμικός στροβιλισμός υπάρχει νοτιοδυτικά της Πελοποννήσου. ίσο με 6PVU. Σχήμα 54:Δυναμικός στροβιλισμός (PVU) στη στάθμη των 400hPa στις 22/1/2004 0600UTC Στις 1200UTC . βρίσκεται νοτιοανατολικά της Κρήτης. Το μέγιστο PV σε αυτή την ανωμαλία έχει μειωθεί στα 4.5PVU. βρίσκεται πλέον πολύ κοντά την Ελλάδα και εμφανίζει αρκετά ισχυρό PV. 112 . όπως φαίνεται στο Σχήμα 55. ο αυλώνας του PV κινείται προς τα νοτιοανατολικά και καλύπτει έτσι ολόκληρη τη Κρήτη πάνω από την οποία εμφανίζεται μέγιστο PV ίσο με 6. Τη χρονική αυτή στιγμή σημειώνεται η ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια και σχετίζεται προφανώς με τη μέγιστη εμφάνιση του δυναμικού στροβιλισμού στην ανώτερη τροπόσφαιρα στα δυτικά του επιφανειακού κέντρου. Ο δεύτερος κινήθηκε και άλλο ανατολικά.5PVU. Το τμήμα που βρίσκεται πάνω από τη Μεσόγειο θάλασσα έχει μεσημβρινή διάταξη.

Σχήμα 55:Δυναμικός στροβιλισμός (PVU) στη στάθμη των 400hPa στις 22/1/2004 1200UTC Έξι ώρες μετά την ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση. Τις επόμενες χρονικές στιγμές μέχρι τη χρονική στιγμή 15 ο αυλώνας περιορίζεται λίγο βορειότερα μέχρι τη παράλληλο 36Ν περίπου και έχει μέγιστη τιμή 4. Η τιμή του δυναμικού στροβιλισμού έχει μειωθεί. Το μέγιστο είναι πλέον 5.5PVU στα νοτιοανατολικά της Κρήτης. Τη χρονική στιγμή 16 το μέγιστο φτάνει τα 5.5PVU στο ανατολικό Αιγαίο.5PVU. έχοντας περάσει στη φάση της κυκλόλυσης παρατηρείται για το δυναμικό στροβιλισμό στα 400hPa (Σχήμα 56) ότι υπάρχει πλέον μόνο ένας αυλώνας PV.5PVU πάνω από τη κεντρική Ελλάδα και το κεντρικό Αιγαίο Πέλαγος. Έπειτα ως τη χρονική στιγμή 18 υπάρχει δυναμικός στροβιλισμός πάνω από την Ελληνική περιοχή αλλά πιο ασθενής της τάξης των 2. ο οποίος εκτείνεται από τα βορειοδυτικά της Ελλάδας μέχρι τα νοτιοανατολικά της πάνω από τη Κύπρο. έχουν ενσωματωθεί πλήρως οι δυο PV ανωμαλίες που ήταν προφανείς κατά τη διάρκεια της κυκλογένεσης. 113 .

5PVU διέρχεται η ισοβαρής 300hPa.5PVU. Στους χάρτες που ακολουθούν αποτυπώνονται οι ισοβαρικές καμπύλες πάνω στην επιφάνεια 1. διέρχεται η ισοβαρής καμπύλη 250hPa. άρα η τροπόπαυση βρίσκεται στη στάθμη αυτή. Αυτό σημαίνει επίσης ότι αντίστροφα στη στάθμη των 250hPa σε αυτή τη περιοχή σημειώνεται δυναμικός στροβιλισμός 1. Αυτό σημαίνει ότι στη περιοχή υπάρχει PV ανωμαλία στη μέση τροπόσφαιρα που πιθανών να μη σχετίζεται με την αναδίπλωση της τροπόπαυσης. τη στιγμή που εμφανίζεται η βόμβα στο κόλπο της Σίδρας. Επίσης υψηλές πιέσεις σημειώνονται στη βορειοδυτική Αφρική. Στις 21/1/2004 0600UTC (Σχήμα 57).Σχήμα 56:Δυναμικός στροβιλισμός (PVU) στη στάθμη των 400hPa στις 22/1/2004 1800UTC Η επιφάνεια 1. στην επιφάνεια 1. Ομοίως συμβαίνει στα νότια της 114 . επομένως μπορούμε να διαπιστώσουμε σε ποια ισοβαρική στάθμη βρίσκεται η τροπόπαυση.5PVU παρατηρείται ότι πάνω από την ανατολική Μεσόγειο συμπεριλαμβανομένου και της Ελληνικής περιοχής. Στις 21/1/2004 1200UTC (Σχήμα 58). παρατηρείται μεγάλη πίεση στην 1. έξι ώρες πριν εμφανιστεί η μετεωρολογική βόμβα στην επιφάνεια.5PVU.5PVU. Το γεγονός αυτό σηματοδοτεί την εμφάνιση της τροπόπαυσης στη στάθμη των 250hPa.5PVU περίπου αντιπροσωπεύει την επιφάνεια της τροπόπαυσης. Πάνω από την νότια Ιταλία διαπιστώνεται ότι στην επιφάνεια 1. ίση με 650hPa.

εντοπίζονται τα 450hPa. Από το Σχήμα 58 παρατηρείται ότι στην επιφάνεια 1.5PVU για τις χρονικές στιγμές α)21/1/2004 0600UTC και β)21/1/2004 1200UTC Στις 21/1/2004 1800UTC (Σχήμα 59) στη περιοχή του κέντρου της βόμβας η επιφάνεια 1.5PVU μετατοπίζονται πιο ανατολικά. ακριβώς δυτικά της βόμβας. Από τη κάθετη τομή (Σχήμα 69) προκύπτει ότι στη περιοχή της Ιταλίας βρίσκεται η τροπόπαυση στα 550hPa όπως φαίνεται και στο Σχήμα 60.5Ν όπου εντοπίζεται το κέντρο της ύφεσης (Σχήμα 63).5PVU σε αυτό το γεωγραφικό μήκος. Στη περιοχή του κέντρου επίσης φτάνει στη στάθμη των 550hPa.5PVU φτάνει τα 600hPa αλλά όπως προκύπτει από τη κάθετη τομή (Σχήμα 66) πρόκειται για ανωμαλίες της μέσης τροπόπαυσης. Χάρτες 57 και 58: Ισοβαρείς καμπύλες (hPa) στην επιφάνεια 1. Στη κεντρική Ιταλία η τροπόπαυση έχει αγγίξει τα 400hPa. 115 . τα κέντρα των ισοβαρών στην 1. και στη Λιβύη τα 650hPa ομοίως πιο ανατολικά. Προφανώς εκεί βρίσκεται η τροπόπαυση. και διαπιστώνεται η αναδίπλωση στο μεσημβρινό 14Ε περίπου. το ίδιο και στην Ιταλία αλλά λίγο ανατολικότερα.Κρήτης και στη δυτική Λιβύη. Στις 22/1/2004 0000UTC (Σχήμα 60). Επίσης στη Λιβύη φτάνει ακόμη χαμηλότερα στα 650hPa. Το ίδιο συμβαίνει και πάνω από τη νότια Ιταλία. Αυτό μπορεί να διαπιστωθεί από τη κάθετη τομή κατά μήκος του παραλλήλου 33.

5PVU βρίσκεται στα 600hPa πάνω από τη Μαύρη Θάλασσα όπου εντοπίζεται πλέον και το βαρομετρικό χαμηλό στην επιφάνεια. ενώ στις 23/1/2004 0000UTC πάνω από την ηπειρωτική Ελλάδα.5PVU για τις χρονικές στιγμές α)21/1/2004 1800UTC και β)22/1/2004 0000UTC Στις 22/1/2004 0600UTC (Σχήμα 61) στη περιοχή όπου εντοπίζεται η μετεωρολογική βόμβα διαπιστώνεται ότι η επιφάνεια 1. 116 .5PVU εντοπίζεται στα 600hPa.Σχήμα 59 και 60: Ισοβαρείς καμπύλες (hPa) στην επιφάνεια 1. Η αναδίπλωση της τροπόπαυσης εντοπίζεται και πάλι στη περιοχή νοτιοανατολικά της Ιταλίας (Σχήμα 72 και Σχήμα 61) και φτάνει στα 550hPa. Αυτό ισχύει μέχρι και τη χρονική στιγμή 18.5PVU κατεβαίνει στη στάθμη των 600hPa και πρόκειται για τη χαμηλότερη στάθμη στην οποία έχει βρεθεί μέχρι στιγμής η τροπόπαυση.5PVU εντοπίζεται στα 600hPa πάνω από το Ιόνιο.5PVU εντοπίζεται στη στάθμη των 600hPa. Στο κεντρικό Αιγαίο επίσης η επιφάνεια 1. Επίσης καθ’ όλη τη διάρκεια από τις 23/1/2004 0000UTC έως και 24/1/2004 0600UTC η 1. Στις 22/1/2004 1200UTC (Σχήμα 62) στα δυτικά της Ελλάδας η επιφάνεια 1. Στη νότια Ιταλία εντοπίζεται η ισοβαρής 550hPa ενώ πάνω από τη βορειοανατολική Αφρική και προς τα νοτιοανατολικά της Κρήτης εκτείνεται η 650hPa. όπως φαίνεται και στο Σχήμα 76. Στις 1800UTC η επιφάνεια 1.

Rd είναι η ειδική σταθερά του ξηρού αέρα και είναι ίση με R d = 2. Στα δυτικά του κέντρου της μετεωρολογικής βόμβας.Σχήμα 61 και 62: Ισοβαρείς καμπύλες (hPa) στην επιφάνεια 1. εντοπίζεται στην ανώτερη τροπόσφαιρα μια PV ανωμαλία. P η ατμοσφαιρική πίεση. Επομένως η ύπαρξη της καμπύλης 2PVU σε τόσο χαμηλή στάθμη σημαίνει αναδίπλωση της τροπόπαυσης και εισροή στρατοσφαιρικού αέρα μέσα στη τροπόσφαιρα. 𝑃𝑃 όπου Τ είναι η θερμοκρασία. Η δυναμική θερμοκρασία υπολογίστηκε από τη σχέση 𝛩𝛩 = 𝑅𝑅𝑅𝑅 1000 𝐶𝐶𝐶𝐶 𝑇𝑇 � � . Παρατηρείται ότι η καμπύλη του 1PVU φτάνει έως τα 550hPa.5PVU για τις χρονικές στιγμές α)22/1/2004 0600UTC και β)22/1/2004 1200UTC Για τις χρονικές στιγμές 7 έως 11. Ως γνωστό η καμπύλη 1. ενώ η 2PVU τα 450hPa περίπου. Στις τομές αυτές απεικονίζονται η καθ ‘ύψος κατανομή του δυναμικού στροβιλισμού. δηλαδή για τη φάση της ανάπτυξης της μετεωρολογικής βόμβας δημιουργήθηκαν τομές σε σταθερά γεωγραφικά πλάτη. Από τη κατανομή του σχετικής υγρασίας διαπιστώνεται ότι στη περιοχή της PV ανωμαλίας στην ανώτερη τροπόσφαιρα και μέχρι τα 850hPa δε σημειώνεται σχετική 117 .870 × 102 J/(kg*K) και Cp η ειδική θερμότητα του αέρα με σταθερή πίεση.5Ν πάνω στον οποίο βρίσκεται το κέντρο της μετεωρολογικής βόμβας (Σχήμα 63). Η θέση του κέντρου της μετεωρολογικής βόμβας σημειώνεται πάνω στο σχήμα με το γράμμα L.5PVU ή 2PVU αντιπροσωπεύουν την επιφάνεια της τροπόπαυσης. η δυναμική θερμοκρασία και η σχετική υγρασία μεγαλύτερη ή ίση του 80%. γύρω από τον μεσημβρινό 14Ε. Για τη χρονική στιγμή 7 δημιουργήθηκε η τομή κατά μήκος του παραλλήλου 33.

Στη μέση τροπόσφαιρα ακριβώς πάνω από το κέντρο της βόμβας εμφανίζεται μια μικρή PV ανωμαλία ίση με 1PVU περίπου στα 700hPa και η σχετική υγρασία αγγίζει το 90%. Αυτό οφείλεται στην εισροή του στρατοσφαιρικού αέρα ο οποίος είναι πολύ ξηρός σε σχέση με τον τροποσφαιρικό αέρα. πάνω από το κέντρο της βόμβας απομακρύνονται. να συνοδεύει την εκρηκτική κυκλογένεση στον Ατλαντικό. Η 310Κ βρίσκεται στα 500hPa και η 320Κ στα 250hPa. περίπου 90%. Οι περιοχές που βρίσκονται αριστερά και δεξιά της PV ανωμαλίας παρουσιάζουν σχετική υγρασία μεγαλύτερη ή ίση του 80% από την επιφάνεια έως και τα 350hPa στα δυτικά της PV ανωμαλίας και έως τα 300hPa στα ανατολικά της. πάνω από το κέντρο της βόμβας. που υποδηλώνει μεγαλύτερη στατική αστάθεια. Αυτό υποδεικνύει μεγαλύτερη αστάθεια στα ανατολικά της PV ανωμαλίας.5Ε μέχρι και 17. ενώ στο δεξί άκρο. Απομάκρυνση των Θ επιφανειών. Μια δεύτερη PV ανωμαλία στη μέση τροπόσφαιρα στα 700hPa εμφανίζεται σε γεωγραφικό μήκος 26Ε και είναι ίση με 1PVU.5Ε η κατώτερη PV ανωμαλία εκτείνεται μέχρι σχεδόν τα 650hPa και σχετίζεται επίσης με υψηλή σχετική υγρασία. Στη κατώτερη τροπόσφαιρα σε αυτό το γεωγραφικό πλάτος εμφανίζεται ανωμαλία PV η οποία φτάνει μέχρι τα 800hPa και ισούται με 1PVU και σχετίζεται με μεγάλες τιμές σχετικής υγρασίας(≥80%). Στο αριστερό άκρο. το οποίο βρίσκεται όπως προαναφέρθηκε πάνω από το επιφανειακό κέντρο της βόμβας εκτείνεται μέχρι τα 850hPa με υψηλή σχετική υγρασία σχεδόν 100%. Οι ισόθερμες 310Κ και 320Κ στη περιοχή της PV ανωμαλίας εντοπίζονται αντίστοιχα στις στάθμες 400hPa και 300hPa. Λίγο πιο ανατολικά όμως. 118 . Η ανωμαλία αυτή είναι εμφανής από το μεσημβρινό 11.5Ε όπου εντοπίζεται το κέντρο της βόμβας στην επιφάνεια. περίπου στα 11. Η δεύτερη περιοχή είναι αυτή του κέντρου της Μετεωρολογικής βόμβας.υγρασία μεγαλύτερη ή ίση του 80%. έχει βρεθεί και από τους Wang and Rogers (2000).

Οι αρνητικές τιμές της συνιστώσας ω 119 .5Ν στις 21/1/2004 1200UTC. Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU). L Σχήμα 64:Τομή κατά μήκος του παραλλήλου 33. Στο Σχήμα 64 διακρίνεται ο δυναμικός στροβιλισμός όμοια με το προηγούμενο σχήμα και η αρνητική κατακόρυφη ταχύτητα ω.L Σχήμα 63:Τομή κατά μήκος του παραλλήλου 33. η δυναμική θερμοκρασία (K) και η σχετική υγρασία με τιμές μεγαλύτερες ή ίσες του 80%. Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU) και οι αρνητικές τιμές της κατακόρυφης ταχύτητας ω (Pa/s).5Ν στις 21/1/2004 1200UTC.

5Ν τη χρονική στιγμή 7. Επίσης στα ανατολικά της ανωμαλίας που εμφανίζεται στη μέση τροπόσφαιρα στο γεωγραφικό μήκος 26Ε σημειώνονται ανοδικές κινήσεις στη μέση και ανώτερη τροπόσφαιρα. στην οποία απεικονίζεται ο δυναμικός στροβιλισμός και η συνιστώσα v του ανέμου. Η συνιστώσα v του ανέμου έχει μονάδα μέτρησης m/s και στο σχήμα 65 οι ισοταχείς έχουν σχεδιαστεί ανά 5m/s. Στις περιοχές όπου εντοπίζονται οι ανοδικές κινήσεις σημειώνεται σχετική υγρασία ≥80% όπως μπορεί να παρατηρηθεί στο Σχήμα 63.5Pa/s και σημειώνεται στη στάθμη των 700hPa στη περιοχή όπου υπάρχει ανωμαλία PV ίση με 1PVU. ενώ οι αρνητικές τιμές δηλώνουν ότι ο αέρας εξέρχεται από τη τομή (Wang and Rogers. 120 . στη περιοχή όπου εντοπίζεται το κέντρο της βόμβας. Το σχήμα 65 αποτελείται από τη κάθετη τομή κατά μήκος του ίδιου παραλλήλου 33. ενώ στα δυτικά της PV ανωμαλίας παρατηρούνται αρνητικές τιμές. η μέγιστη ταχύτητα των ανοδικών κινήσεων είναι -4. Θετικές τιμές της συνιστώσας v του ανέμου δηλώνουν ότι ο αέρας εισέρχεται στη τομή. παρατηρείται ένα μέγιστο της v συνιστώσας στη στάθμη των 250hPa της τάξης των 40m/s.αντιπροσωπεύουν ανοδικές κινήσεις. Διαπιστώνεται ότι στα ανατολικά και στα δυτικά της PV ανωμαλίας σημειώνονται ανοδικές κινήσεις. ακριβώς δίπλα στη περιοχή όπου εντοπίζεται το κέντρο της βόμβας στην επιφάνεια. Στα ανατολικά της ανώτερης PV ανωμαλίας. το οποίο αποτελεί τμήμα του αεροχειμάρρου. Ανατολικά της ανώτερης PV ανωμαλίας αλλά και στη περιοχή της παρατηρούνται θετικές τιμές της v συνιστώσας.5Pa/s και σημειώνεται στη στάθμη των 400hPa. Στα δυτικά η μέγιστη κατακόρυφη ταχύτητα είναι -5. Σε γεωγραφικό μήκος 16Ε.2000).

Η σχετική υγρασία κάτω από την ανωμαλία του δυναμικού στροβιλισμού και στα δυτικά της είναι μικρότερη από 80%. Σχετίζονται με ιδιαίτερα υψηλή σχετική υγρασία ειδικά στα κατώτερα στρώματα.L Σχήμα 65: Τομή κατά μήκος του παραλλήλου 33. Η επιφάνεια 2PVU φτάνει τα 350hPa. Στα ανατολικά της όμως και πάνω από το κέντρο της μετεωρολογικής βόμβας παρατηρείται σχετική υγρασία μεγαλύτερη από 80% μέχρι τη στάθμη των 300hPa. αμέσως μετά την ανωμαλία σε γεωγραφικό μήκος 18Ε η ισόθερμη της δυναμικής θερμοκρασίας 310Κ αρχίζει να κατέρχεται και έτσι απομακρύνεται από την ανώτερη 320Κ. ενώ η 3PVU εντοπίζεται στα 300hPa. Η θέση καθορίζεται πάνω στο σχήμα από το γράμμα L. Στην ανώτερη τροπόσφαιρα. Το κέντρο της μετεωρολογικής βόμβας βρίσκεται σε αυτό το γεωγραφικό πλάτος και σε γεωγραφικό μήκος 20Ε.5Ν στις 21/1/2004 1200UTC. Στο Σχήμα 66 διακρίνεται η κάθετη τομή στις 21/1/2004 1800UTC κατά μήκος του παραλλήλου 35Ν. Πάνω από τη γεωγραφική θέση της μετεωρολογικής βόμβας παρατηρείται εκτεταμένη PV ανωμαλία από τις κατώτερες στάθμες έως τη μέση τροπόσφαιρα στα 550hPa και ισούται με 1PVU. Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU) και η συνιστώσα v του ανέμου (m/s). Γενικότερα σε όλο το ύψος της τροπόσφαιρας πάνω από το κέντρο της βόμβας και πιο ανατολικά οι ισόθερμες της δυναμικής θερμοκρασίας 121 . Στο γεωγραφικό μήκος 14Ε παρατηρείται PV ανωμαλία. Το γεγονός αυτό σημαίνει μεγαλύτερη αστάθεια πάνω από το βαρομετρικό χαμηλό.

Ομοίως και σε αυτή τη περιοχή η σχετική υγρασία είναι μεγαλύτερη ή ίση του 80% σε όλο το ύψος της τροπόσφαιρας. η δυναμική θερμοκρασία (K) και η σχετική υγρασία με τιμές μεγαλύτερες ή ίσες του 80%. Η κάμψη αυτή των θ ισόθερμων σχετίζεται με την ύπαρξη θερμής ανωμαλίας στις κατώτερες στάθμες (Hoskins et al. Στο Σχήμα 68 το μέγιστο του αεροχειμάρρου εντοπίζεται στα 200hPa στα ανατολικά της PV ανωμαλίας και του κέντρου της βόμβας και είναι ίσο με 30m/s ενώ στα δυτικά της PV ανωμαλίας στη στάθμη των 300hPa έως τη στάθμη των 250hPa παρατηρούνται αρνητικές τιμές της v συνιστώσας της τάξης των -35m/s. Wang and Rogers 2000) και σύμφωνα με τον Gyakum (1990) εμφανίζεται πολύ συχνά στις θαλάσσιες εκρηκτικές υφέσεις. Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU).1985. Η μέγιστη κατακόρυφη ταχύτητα είναι -2. 122 . L Σχήμα 66:Τομή κατά μήκος του παραλλήλου 35Ν στις 21/1/2004 1800UTC.1Pa/s στη στάθμη των 500hPa καθώς και μεταξύ των 850 και 650hPa. Τη χρονική στιγμή 8. εκεί όπου εμφανίζεται το κέντρο της μετεωρολογικής βόμβας. όπως φαίνεται και στο Σχήμα 67 σημειώνονται ανοδικές κινήσεις στην ανατολική πλευρά της PV ανωμαλίας. Επομένως στα ανατολικά υπάρχει θερμότερος αέρας από ότι στα δυτικά.είναι πιο χαμηλά από ότι στη περιοχή της PV ανωμαλίας και δυτικότερα.

L Σχήμα 67:Τομή κατά μήκος του παραλλήλου 35Ν στις 21/1/2004 1800UTC. Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU) και η συνιστώσα v του ανέμου (m/s). Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU) και οι αρνητικές τιμές της κατακόρυφης ταχύτητας ω (Pa/s). L Σχήμα 18: Τομή κατά μήκος του παραλλήλου 35Ν στις 21/1/2004 1800UTC. δημιουργήθηκε κάθετη τομή σε σταθερό γεωγραφικό πλάτος 37Ν καθώς το κέντρο της βόμβας εντοπίζεται στη θέση 123 . Για τη χρονική στιγμή 9. στις 22/1/2004 0000UTC .

ενώ από εκεί και πέρα σημειώνεται καθίζηση των ισόθερμων. Στη περιοχή της βόμβας σημειώνεται ισχυρή PV ανωμαλία στη κατώτερη τροπόσφαιρα ίση με 4PVU ενώ φτάνει μέχρι και τα 2PVU έως τη στάθμη των 550hPa. Επίσης διαπιστώνεται υψηλή σχετική υγρασία μεγαλύτερη ή ίση από 80% από την επιφάνεια μέχρι τη στάθμη των 300hPa. Πάνω από το βαρομετρικό χαμηλό παρατηρείται απομάκρυνση των ισόθερμων άρα εκεί υπάρχει πιο ασταθής αέρας. Στη περιοχή της ανώτερης PV ανωμαλίας σημειώνεται επίσης στα ανώτερα στρώματα καθίζηση της 320Κ και της 330Κ. η δυναμική θερμοκρασία (K) και η σχετική υγρασία με τιμές μεγαλύτερες ή ίσες του 80%.5Ε. Από το μεσημβρινό 14Ε μέχρι και το 17. Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU). ενώ η δεύτερη με 2PVU και βρίσκονται σε περιοχές υψηλής σχετικής υγρασίας. Στο γεωγραφικά μήκος 30Ε και 32Ε παρατηρούνται κατώτερες PV ανωμαλίες. Η 2PVU φτάνει στα 450hPa και η 4PVU στα 350hPa. Η πρώτη είναι ίση με 6 PVU. 124 . Η PV ανωμαλία εντοπίζεται στην ανώτερη τροπόσφαιρα γύρω από το μεσημβρινό 17. L Σχήμα 69:Τομή κατά μήκος του παραλλήλου 37Ν στις 22/1/2004 0000UTC.37Ν και 23Ε (Σχήμα 69).5Ε παρατηρείται ότι οι ισόθερμες της δυναμικής θερμοκρασίες ανυψώνονται άρα υπάρχει παρουσία ψυχρού αέρα στη περιοχή που προφανώς συνδέεται με την εισβολή του ψυχρού στρατοσφαιρικού αέρα. περίπου 90% και 80% αντίστοιχα.

5Pa/s σημειώνεται επίσης λίγο δυτικά αυτής της περιοχής στα 28Ε.L Σχήμα 70:Τομή κατά μήκος του παραλλήλου 37Ν στις 22/1/2004 0000UTC. δηλαδή σε σχέση με τη προηγούμενη χρονική στιγμή βρίσκεται σε κατώτερη στάθμη. όπως προκύπτει από το σχήμα 62. Στο σχήμα 70 παρατηρούνται ανοδικές κινήσεις στη περιοχή του κέντρου. Στα ανατολικά της PV ανωμαλίας η απόλυτη τιμή της v συνιστώσας ενισχύεται και φτάνει τα -40m/s μεταξύ των στάθμεων 400hPa και 300hPa. Η μέγιστη ταχύτητα είναι -1Pa/s και βρίσκεται στο τμήμα της μέσης και κατώτερης τροπόσφαιρας όπου υπάρχει PV ανωμαλία και υψηλή σχετική υγρασία. Η σχετική υγρασία και σε αυτή τη περίπτωση είναι υψηλή. Ανοδικές κινήσεις σημειώνονται επίσης στη περιοχή όπου εμφανίζεται η κατώτερη PV ανωμαλία στο μήκος 30Ε με τιμή -2Pa/s. όπως ήταν αναμενόμενο. Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU) και οι αρνητικές τιμές της κατακόρυφης ταχύτητας ω (Pa/s). Στο Σχήμα 71 διαπιστώνεται ότι το μέγιστο του αεροχειμάρρου στα ανατολικά της PV ανωμαλίας εκτείνεται από τη στάθμη των 400hPa μέχρι τη στάθμη των 250hPa. 125 . Ανοδικές κινήσεις της τάξης των 1.

Στην ανώτερη τροπόσφαιρα στα δυτικά του κέντρου της βόμβας γύρω από το μεσημβρινό 19Ε υπάρχει μια ισχυρή PV ανωμαλία. η 6PVU στη στάθμη των 350 hPa. Η σχετική υγρασία μεταξύ των μεσημβρινών 21Ε και 25Ε. Η επιφάνεια 2PVU φτάνει μέχρι τη στάθμη των 500hPa. η 4PVU έως τα 450hPa.L Σχήμα 71: Τομή κατά μήκος του παραλλήλου 37Ν στις 22/1/2004 0000UTC. η 6 PVU στα 280hPa και η 8 PVUστη στάθμη των 250hPa. δηλαδή στα δυτικά της μετεωρολογικής βόμβας και στα ανατολικά της PV ανωμαλίας. ενώ στα 300 με 250hPa εντοπίζεται ο μέγιστος δυναμικός στροβιλισμός. Η ανωμαλία στην ανώτερη τροπόσφαιρα εκτείνεται κατά μήκος πολλών χιλιομέτρων. Στις 22/1/2004 0600UTC το κέντρο της μετεωρολογικής βόμβας βρέθηκε στη θέση 37Ν και 26Ε. Στις ανώτερες στάθμες σημειώνεται σχετική υγρασία μικρότερη από 80%. Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU) και η συνιστώσα v του ανέμου (m/s). Στη περιοχή πάνω από το κέντρο της βόμβας 2PVU φτάνει στα 350hPa. Στη κάθετη τομή κατά μήκος του παραλλήλου 37Ν (Σχήμα 72) σημειώνεται η θέση L του επιφανειακού χαμηλού. Γύρω από τον 19Ε όμως σημειώνεται η μέγιστη εισχώρηση σε βάθος. από το μεσημβρινό 17Ε μέχρι και τον 27Ε. η 4 PVU στα 300hPa. όπου από το γεωγραφικό μήκος 29Ε μέχρι και 34Ε σημειώνεται σχετική 126 . Το ίδιο ισχύει και στα ανατολικά του κέντρου. Η σχετική υγρασία στη περιοχή αυτή είναι μικρότερη από 80%. είναι μεγαλύτερη ή ίση με 80% σε όλο το ύψος της τροπόσφαιρας. Πρόκειται για μια περιοχή με σχετική υγρασία 80% από την επιφάνεια μέχρι τη στάθμη των 850hPa περίπου. η επιφάνεια 8PVU.

άρα υπάρχει πιο αυξημένη αστάθεια μεταξύ της στάθμης 925hPa. Επίσης η 290Κ βρίσκεται στο μέγιστο ύψος πάνω από την επιφάνεια.υγρασία ≥80%. καθώς και η 300Κ με τη 310Κ απομακρύνονται μεταξύ τους. Ακριβώς πάνω από το κέντρο της βόμβας οι ισόθερμες 290Κ και 300Κ. όπου εντοπίζεται η 290Κ. και της στάθμης 350hPa όπου εντοπίζεται η 310Κ. Οι ισόθερμες μετά τη PV ανωμαλία και προς τη θέση του κέντρου τις βόμβας αρχίζουν να κατέρχονται. Η 290Κ αν και ανέρχεται απομακρύνεται από τη 300Κ. ενώ η 320Κ κατέρχεται. 127 . Οι ισόθερμες της δυναμικής θερμοκρασίας 290Κ. 310Κ και η 300Κ να πλησιάζουν αρκετά. η δυναμική θερμοκρασία (K) και η σχετική υγρασία με τιμές μεγαλύτερες ή ίσες του 80%. L Σχήμα 72:Τομή κατά μήκος του παραλλήλου 37Ν στις 22/1/2004 0600UTC. Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU). Αυτό υποδεικνύει την ύπαρξη ψυχρότερου αέρα στη περιοχή της PV ανωμαλίας και θερμότερου στη περιοχή του κέντρου της βόμβας. επομένως υπάρχει μεγαλύτερη ευστάθεια στο ύψος της τροπόσφαιρας όπου σημειώνεται η PV ανωμαλία. 300Κ και 310Κ πριν τη PV ανωμαλία της ανώτερης τροπόσφαιρας αρχίζουν να ανέρχονται. άρα επικρατεί μικρότερη ευστάθεια στις στάθμες που βρίσκονται κάτω από τη PV ανωμαλία. η οποία σε αυτό το γεωγραφικό μήκος βρίσκεται λίγο πάνω από τη 2PVU. Στη κατώτερη τροπόσφαιρα όπως και τη προηγούμενη χρονική στιγμή στις θέσεις 30Ε και 32Ε σημειώνονται θετικές PV ανωμαλίες της ίδιας έντασης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι ισόθερμες 320Κ.

Στη περιοχή του κέντρου κατακόρυφα προς τα επάνω παρατηρείται μεγαλύτερη απόσταση μεταξύ των ισόθερμων. η 300K σημειώνει μέγιστο βορειότερα στο πλάτος 33Ν και βρίσκεται στη στάθμη 600hPa. Μεγάλη τιμή δυναμικού στροβιλισμού παρατηρείται στη κατώτερη τροπόσφαιρα λίγο βορειότερα του κέντρου. Παρατηρείται από βορρά προς νότο. η 310K ακόμη βορειότερα στο πλάτος 36Ν και είναι στη στάθμη των 400hPa. Από τις περιοχές αυτές οι ισόθερμες κατέρχονται και φτάνουν το ελάχιστο ύψος περίπου στη περιοχή του κέντρου. στα νότια του κέντρου της βόμβας. γεγονός που όπως έχει αναφερθεί δηλώνει μεγαλύτερη αστάθεια.Τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή δημιουργήθηκε κάθετη τομή και κατά μήκος του μεσημβρινού 26Ε πάνω στον οποίο βρίσκεται το κέντρο της μετεωρολογικής βόμβας (Σχήμα 73). Το γεγονός ότι στη περιοχή της ανώτερης PV ανωμαλίας που βρίσκεται νότια του κέντρου αλλά και στις περιοχές βόρεια του κέντρου οι ισόθερμες βρίσκονται σε ψηλότερη στάθμη σημαίνει ότι στο κέντρο της βόμβας ο αέρας είναι θερμότερος. από γεωγραφικό πλάτος 38Ν έως γεωγραφικό πλάτος 28Ν. 128 . Η κατώτερη 290Κ σημειώνει μέγιστο στο πλάτος 32Ν στη στάθμη 750hPa. Υψηλή σχετική υγρασία εντοπίζεται επίσης βορειότερα του κέντρου της μετεωρολογικής βόμβας από 38Ν μέχρι 44Ν και σε ολόκληρο το ύψος της τροπόσφαιρας μέχρι τα 250hPa. Κάτω από τη PV ανωμαλία και στη περιοχή του κέντρου της βόμβας εμφανίζεται σχετική υγρασία ≥80% μέχρι τη στάθμη των 800hPa περίπου. PV ανωμαλία. Όσο πιο ψηλά βρίσκεται η ισόθερμη σημειώνει το ελάχιστο ύψος βορειότερα από το κέντρο. Η υπόλοιπη τροπόσφαιρα προς τα πάνω παρουσιάζει μικρότερες τιμές. σε γεωγραφικό πλάτος 39Ν και είναι ίση με 10PVU. καθώς και στο πλάτος 42Ν στα 500hPa. Πάνω ακριβώς από το κέντρο η 1 PVU εντοπίζεται στα 400hPa και η 9PVU στα 250hPa. Η 1 PVU εντοπίζεται στη στάθμη των 800 hPa σε πλάτος 28Ν ενώ η 2 PVU εντοπίζεται στη στάθμη των 600hPa βορειότερα σε πλάτος 30Ν. Από το νότο μέχρι τη PV ανωμαλία οι ισόθερμες της δυναμικής θερμοκρασίας παρουσιάζουν αύξηση. Σε πλάτος 41Ν στη στάθμη 600hPa υπάρχει δυναμικός στροβιλισμός 1PVU. Έτσι στη στάθμη των 300hPa και σε γεωγραφικό πλάτος 34Ν σημειώνεται δυναμικός στροβιλισμός 10PVU. Στη συνέχεια προς βορρά κατευθυνόμενες ανέρχονται σε ψηλότερες στάθμες. Η ανωμαλία αυτή εκτείνεται μέχρι τη μέση τροπόσφαιρα κατακόρυφα και λίγο βορειότερα. Γενικότερα όσο βορειότερα κινούμαστε και σε ψηλότερη στάθμη εντοπίζεται μεγαλύτερος δυναμικός στροβιλισμός.

5Pa/s μεταξύ της στάθμης 750hPa και 600hPa. L Σχήμα 74:Τομή κατά μήκος του παραλλήλου 37Ν στις 22/1/2004 0600UTC. Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU). Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU) και οι αρνητικές τιμές της κατακόρυφης ταχύτητας ω (Pa/s). η δυναμική θερμοκρασία (K) και η σχετική υγρασία με τιμές μεγαλύτερες ή ίσες του 80%. Στο σχήμα 74 παρατηρούνται ανοδικές κινήσεις στα ανατολικά της ανώτερης PV ανωμαλίας με μέγιστο -1. στα δυτικά της 129 .L Σχήμα 73:Τομή κατά μήκος του μεσημβρινού 26Ε στις 22/1/2004 0600UTC.

ενισχύεται σημαντικά η μέγιστη θετική τιμή της v συνιστώσα στα ανατολικά της PV ανωμαλίας και της βόμβας. L Σχήμα 75:Τομή κατά μήκος του παραλλήλου 37Ν στις 22/1/2004 0600UTC. η μετεωρολογική βόμβα έχει μεταφερθεί στη θέση 37. ενώ στη δεύτερη μικρότερη από 80%. Στη πρώτη περιοχή σημειώνεται και υψηλή σχετική υγρασία όπως διακρίνεται από το σχήμα 73. δηλαδή δυτικά από το κέντρο εντοπίζεται στην ανώτερη τροπόσφαιρα μια PV ανωμαλία. Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU) και η συνιστώσα v του ανέμου (m/s). Στη κάθετη τομή (Σχήμα 76) απεικονίζεται η θέση της βόμβας. Τη χρονική αυτή στιγμή. Τη χρονική στιγμή 11. σε γεωγραφικό μήκος 28Ε. Σε γεωγραφικό μήκος 19Ε. Τη στιγμή αυτή σημειώνεται η ελάχιστη τιμή της ατμοσφαιρικής πίεσης στην επιφάνεια. στις 22/1/2004 1200UTC.5Ε.με μέγιστο -1Pa/s μεταξύ της στάθμης 600hPa και 400 hPa. Πρόκειται για την εισβολή ψυχρού στρατοσφαιρικού αέρα μέσω του σπασίματος της τροπόπαυσης που εντοπίστηκε και κατά τις προηγούμενες χρονικές στιγμές. Μεγάλες τιμές ανοδικών κινήσεων σημειώνονται όπως προηγουμένως στα πλάτη 28Ε και 30Ε οι οποίες είναι ίσες με -4Pa/s. Η καμπύλη 2PVU φτάνει έως τα 600hPa. και αγγίζει τα 60m/s στη στάθμη των 300hPa. Όπως παρατηρείται σε συνδυασμό με το Σχήμα 74 στο γεωγραφικό μήκος όπου παρατηρείται το μέγιστο του αεροχειμάρρου σημειώνονται ανοδικές κινήσεις σε όλες τις στάθμες από την επιφάνεια μέχρι τα 300hPa όπου εντοπίζεται ο αεροχείμαρρος. 130 .5Ν και 26. όπως διακρίνεται στο Σχήμα 75.

Ανατολικά του μεσημβρινού 19Ε. Επίσης μεταξύ των δυο μικρότερων ανωμαλιών διακρίνεται υψηλή σχετική υγρασία μέχρι τα 400hPa. Η πρώτη στο μεσημβρινό 30. Άρα υπάρχει μεγαλύτερη αστάθεια από ότι προηγουμένως. άρα πιο δυτικά από το κέντρο και πάνω από τη στάθμη των 450hPa. αφού η ανύψωση συμβαίνει στη περιοχή όπου σημειώνεται αναδίπλωση της τροπόπαυσης. ενώ στα ανατολικά της τελευταίας μέχρι τα 300hPa. 330Κ και οι ανώτερες πριν τη PV ανωμαλία παρουσιάζουν καθίζηση επομένως η καθίζηση αυτών και η ανύψωση των κατώτερων ισόθερμων οδηγεί σε σύσφιξη περίπου σε γεωγραφικό μήκος 22Ε.5Ε είναι ίση με 4PVU και η δεύτερη στο 32. Οι ισόθερμες 290Κ και 300Κ όταν βρίσκονται στη περιοχή του κέντρου και πιο ανατολικά απομακρύνονται μεταξύ τους. Στη περιοχή όπου βρίσκεται το κέντρο σημειώνεται σχετική υγρασία μεγαλύτερη ή ίση του 80% από την επιφάνεια μέχρι τα 800hPa.5Ε είναι ίση με 6PVU.γεγονός που σημαίνει ότι είναι πιο ισχυρή η εισβολή σε σχέση με τη προηγούμενη χρονική στιγμή. Ανατολικά του επιφανειακού κέντρου. σχετική υγρασία μικρότερη του 80%. Οι καμπύλες της δυναμικής θερμοκρασίας 290Κ. 131 . Συγκεκριμένα η 2PVU βρίσκεται περίπου στη στάθμη των 400hPa μέχρι και τον μεσημβρινό 30Ε. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει πιο ευσταθής αέρας στη περιοχή αυτή. Σε γεωγραφικό μήκος 24Ε και 29Ε δημιουργούνται δυο μικρότερες ανωμαλίες. 300Κ και 310Κ παρουσιάζουν ανύψωση πριν την ανωμαλία μέχρι και λίγο πιο ανατολικά και έπειτα καθίζηση. Στη κατώτερη τροπόσφαιρα όπως και τις προηγούμενες στιγμές σε γεωγραφικό μήκος 30Ε και 32Ε οι PV ανωμαλίες ενισχύονται σε 8PVU η πρώτη και σε 6PVU η δεύτερη. κοντά στην επιφάνεια εντοπίζονται δυο ανωμαλίες PV. Η ανύψωση των ισόθερμων της δυναμικής θερμοκρασίας σημαίνει ύπαρξη ψυχρού αέρα. Η σχετική υγρασία είναι περίπου ίση με 90% στις περιοχές αυτές. που προφανώς σχετίζεται με την εισβολή του στρατοσφαιρικού αέρα. πάνω από το κέντρο του επιφανειακού χαμηλού και πιο ανατολικά παρατηρείται επίσης αυξημένος δυναμικός στροβιλισμός στην ανώτερη τροπόσφαιρα. Το ίδιο ισχύει και πιο δυτικά μεταξύ των μεσημβρινών 21Ε και 24Ε αλλά μέχρι τη στάθμη των 500hPa. Επίσης οι ισόθερμες 320Κ. Κάτω από τη PV ανωμαλία παρατηρείται από τη στάθμη των 800hPa περίπου και προς τα πάνω. Πριν τη PV ανωμαλία ήταν στη στάθμη των 200hPa.

η δυναμική θερμοκρασία (K) και η σχετική υγρασία με τιμές μεγαλύτερες ή ίσες του 80%. L Σχήμα 77:Τομή κατά μήκος του παραλλήλου 37.5Ν στις 22/1/2004 1200UTC. Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU) και οι αρνητικές τιμές της κατακόρυφης ταχύτητας ω (Pa/s).5Ν στις 22/1/2004 1200UTC. Η 132 . Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU). Στο Σχήμα 77 παρατηρείται ότι σημειώνονται ανοδικές κινήσεις στο γεωγραφικό πλάτος 31Ε εκεί όπου εμφανίζεται κατώτερη PV ανωμαλία και σχετική υγρασία ≥80%.L Σχήμα 76:Τομή κατά μήκος του παραλλήλου 37.

133 .5Ν στις 22/1/2004 1200UTC.μέγιστη τιμή της κατακόρυφης κίνησης είναι -3. Απεικονίζονται ο δυναμικός στροβιλισμός (PVU) και η συνιστώσα v του ανέμου (m/s). L Σχήμα 78: Τομή κατά μήκος του παραλλήλου 37.5Pa/s και εντοπίζεται στη στάθμη των 700hPa. Στο Σχήμα 78 παρατηρείται ότι οι μέγιστες τιμές της v συνιστώσας του ανέμου μειώνονται σε 40m/s στα ανατολικά της ανώτερης PV ανωμαλίας και τοποθετείται γεωγραφικά με τη περιοχή των ανοδικών κινήσεων και λίγο πιο ανατολικά.

134 .

δηλαδή μειώθηκε κατά 8hPa σε αυτό το εξάωρο. Η μελέτη του φαινομένου της Μετεωρολογικής Βόμβας έγινε σε τρεις φάσεις. Παρατηρείται μετακίνηση των δυο βαρομετρικών αυλώνων προς τα ανατολικά και βάθυνση ιδιαίτερα από τις 21/1/2004 0600UTC. Στις 21/1/2004 1800UTC το κέντρο χαμηλών πιέσεων έχει μετακινηθεί νοτιοδυτικά της Πελοποννήσου και εμφανίζει πίεση 994hPa. το οποίο αποτελεί ένα ακραίο καιρικό φαινόμενο που παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον εξαιτίας της εμφάνισης του στα μέσα γεωγραφικά πλάτη. Στις 22/1/2004 0600UTC το κέντρο της ύφεσης έχει μετατοπιστεί ανατολικά σε γεωγραφικό μήκος 26Ε και η κεντρική ισοβαρής καμπύλη. ο οποίος βρίσκεται δυτικά. περίπου στη θέση 37Ν-23Ε με κεντρική πίεση 986hPa.νοτιοδυτικά της Ελλάδας πάνω από τη βορειοδυτική Αφρική. ανατολικά της Πελοποννήσου. Στις 21/1/2004 1200UTC η ύφεση έχει πίεση 1000hPa και βρίσκεται στα ανατολικά των ανώτερων βαρομετρικών αυλώνων. Από τη πρώτη χρονική στιγμή εντοπίζεται στη στάθμη των 850hPa και στις ανώτερες στάθμες ένας βαρομετρικός αυλώνας (trough). Δηλαδή υπήρξε πτώση 6hPa μέσα σε 6 ώρες Στις 22/1/2004 0000UTC η ύφεση έχει μετακινηθεί βορειοανατολικά.1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή μελετήθηκε το φαινόμενο της «Μετεωρολογικής Βόμβας». Η πρώτη φάση αρχίζει στις 20/1/2004 0000UTC και ολοκληρώνεται στις 21/1/2004 0600UTC. και όχι μόνο τους ωκεανούς. Από τις 20/1/2004 1200UTC εντοπίζεται και ένας νέος βαρομετρικός αυλώνας (trough) στη στάθμη των 500hPa και στις ανώτερες στάθμες βορειοδυτικά της Ελλάδας.ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 5. και όπως αποδείχθηκε από πολλές μελέτες αφορά και τη περιοχή μας.ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Η δεύτερη φάση ξεκινάει στις 21/1/2004 1200UTC με την εμφάνιση της βόμβας στο Κόλπο της Σίδρας και ολοκληρώνεται στις 22/1/2004 1200UTC. δηλαδή την ανατολική Μεσόγειο. Σε αυτή τη φάση δεν έχει εμφανιστεί ακόμη το βαρομετρικό χαμηλό το οποίο στη συνέχεια εξελίσσεται σε «Μετεωρολογική Βόμβα». όταν δηλαδή σημειώνεται η ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση στη μέση στάθμη θάλασσας. η οποία καλύπτει ολόκληρο σχεδόν το 135 .

5Ν26. στα 500hPa ενώνονται σε μια. σημειώνονται οι ελάχιστες θερμοκρασίες στη στάθμη των 300hPa πάνω από την Ελληνική περιοχή. Στη στάθμη των 700hPa και των 500hPa η ελάχιστη θερμοκρασία σημειώνεται 24 ώρες μετά τη χρονική στιγμή κατά την οποία σημειώθηκε η ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια ΜΣΘ. Η συνολική πτώση της πίεσης άγγιξε τα 24hPa σε 24h και επομένως η ύφεση αυτή είχε ισχύ 1.κεντρικό. Η τιμή της πίεσης στη κεντρική ισοβαρή καμπύλη του βαρομετρικού χαμηλού είναι 976hPa. νότιο και ανατολικό Αιγαίο πέλαγος έχει ατμοσφαιρική πίεση 984hPa. άρα υπήρξε μείωση κατά 8hPa. Στο κέντρο της μετεωρολογικής βόμβας καταγράφεται πίεση 985hPa. Διαπιστώθηκε ότι η θερμοκρασία στα 1000hPa έφτασε την ελάχιστη τιμή της μόλις 12 ώρες μετά τη χρονική στιγμή κατά την οποία σημειώθηκε η ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια. γεγονός που την κατατάσσει κατά Sanders(1986) στις μέτριας ισχύος βόμβες. δηλαδή 54 ώρες μετά την ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια. κατά την οποία σημειώθηκε η ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση. Οι βαρομετρικοί αυλώνες στις ανώτερες στάθμες βρίσκονται λίγο πιο δυτικά. Στις 22/1/2004 1200UTC. δηλαδή 2hPa λιγότερο από ότι τη προηγούμενη χρονική στιγμή. Το κέντρο της έχει περάσει πάνω σε ξηρά στη νότια Τουρκία σε γεωγραφικό πλάτος 38Ν και γεωγραφικό μήκος 30Ε. Η θερμοκρασία ωστόσο σε όλες τις στάθμες συνεχίζει τη καθοδική της πορεία.45Bergeron. Στις 22/1/2004 1200UTC σημειώνονται οι ελάχιστες τιμές ατμοσφαιρικής πίεσης αυτού του φαινομένου της Μετεωρολογικής βόμβας.5Ε. Τέλος τη χρονική στιγμή 20. Το κέντρο έχει μετακινηθεί βορειοανατολικά στη θέση 37. Πρόκειται για τη φάση κατά την οποία η μετεωρολογική βόμβα αρχίζει να φθίνει. Ειδικά στις 22/1/2004 1200UTC. Στη στάθμη των 850hPa η ελάχιστη θερμοκρασία σημειώθηκε 18 ώρες μετά την ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια και 6 ώρες αργότερα από την ελάχιστη θερμοκρασία στη στάθμη των 1000hPa. οι κλειστές ισοϋψείς που είχαν δημιουργηθεί στις στάθμες των 850 και 700hPa είναι σχεδόν κατακόρυφες σε σχέση με το επιφανειακό χαμηλό. Η τρίτη φάση ξεκινάει στις 22/1/2004 1800UTC. 18 ώρες μετά την στιγμή ελάχιστης θερμοκρασίας στα 850hPa και 12 ώρες μετά τη στιγμή ελάχιστης θερμοκρασίας στα 1000hPa. 136 . Από τη χρονική στιγμή 13 η μετεωρολογική βόμβα κατευθύνεται βορειοανατολικά προς τη Μαύρη Θάλασσα. Η ατμοσφαιρική πίεση έχει αρχίσει να αυξάνεται.

δηλαδή από τις 20/1/2004 0000UTC. ενώ τη χρονική στιγμή 11 εμφανίζεται στα 250hPa απόκλιση ίση με 60*10-6 s-1. δηλαδή 12 ώρες πριν έως και τη στιγμή της ελάχιστης ατμοσφαιρικής πίεσης και ιδιαίτερα κατά τη τελευταία κατά την οποία εμφανίστηκε μέγιστη απόκλιση. Μηδενική απόκλιση εμφανίζεται μεταξύ αυτών των εναλλαγών. Έξι ώρες αργότερα στα 400hPa επικρατεί ισχυρότατη απόκλιση και ίση με 52*10-6 s-1. 10 και 11. Αξίζει να σημειωθεί αυτή μεταξύ των 500 και 400hPa. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι κατά τη χρονική στιγμή 9. Οι αυλώνες εντοπίστηκαν στα δυτικά του κέντρου της βόμβας. Στους αυλώνες των κατώτερων στάθμεων δημιουργήθηκαν κλειστές ισοϋψείς μέσα στους βαρομετρικούς αυλώνες. Δεύτερον η απόκλιση της ανώτερης τροπόσφαιρας στη περιοχή όπου εντοπίστηκε το κέντρο της μετεωρολογικής βόμβας έπαιξε σημαντικό ρόλο κατά τις χρονικές στιγμές 9. από ισχυρή σύγκλιση αερίων μαζών σε κάποια στάθμη σε ισχυρή απόκλιση στην επόμενη και αντίστροφα.2 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Ανακεφαλαιώνοντας θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ότι οι σημαντικότερες διαδικασίες στην εξέλιξη του φαινομένου είναι οι εξής: Πρώτον η ύπαρξη δυο αυλώνων (trough) στην ανώτερη και μέση τροπόσφαιρα δυτικά της περιοχής εμφάνισης της κυκλογένεσης από τη πρώτη χρονική στιγμή. Ακριβώς 12 ώρες πριν παρατηρείται στη στάθμη των 250hPa απόκλιση της τάξης των 32*10-6 s-1. και η ένωση τους σε μια κατά τη χρονική στιγμή της μέγιστης πτώσης της ατμοσφαιρικής πίεσης στην επιφάνεια αποτελεί πρόδρομο της εμφάνισης της μετεωρολογικής βόμβας. Από τη κατανομή της απόκλισης στις στάθμες όπου εντοπίζεται η μέγιστη απόκλιση. όταν η απόκλιση στην ανώτερη τροπόσφαιρα αρχίζει να παίζει σημαντικό ρόλο στην εκρηκτική κυκλογένεση.5. οι οποίοι κατά τη χρονική στιγμή της μέγιστης βάθυνσης. συμπεραίνουμε ότι εντοπίζεται πάνω από το 137 . ενώ 6 ώρες αργότερα παρατηρούνται μεγάλες εναλλαγές καθ’ ύψος. η οποία ήταν η μέγιστη απόκλιση στην ανώτερη τροπόσφαιρα πάνω από το κέντρο της βόμβας για τις πέντε χρονικές στιγμές και προφανώς συντέλεσε στο ‘άδειασμα’ του χαμηλού και στην ελάχιστη πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης στην επιφάνεια. γεγονός το οποίο διαχωρίζει την τροπόσφαιρα καθ’ ύψος σε περιοχή σύγκλισης από την επιφάνεια έως τα 850hPa και σε περιοχή απόκλισης από τη στάθμη των 400hPa και πάνω. περίπου στα 450hPa καθώς σε αυτό το επίπεδο περίπου υπάρχει μηδενική απόκλιση και στις άλλες χρονικές στιγμές. από τη στάθμη των 850hPa μέχρι και τη στάθμη των 400hPa στη γεωγραφική θέση του κέντρου της βόμβας παρατηρείται μηδενική απόκλιση. ειδικά στις στάθμες των 850 και 700hPa είναι σχεδόν κατακόρυφες σε σχέση με το επιφανειακό χαμηλό.

καθώς και από τη κάθετη τομή του δυναμικού στροβιλισμού κατά μήκος του γεωγραφικού πλάτους του επιφανειακού κέντρου. όταν δηλαδή εμφανίστηκε η ύφεση στην επιφάνεια. δηλαδή 12 ώρες πριν την εμφάνιση της Μετεωρολογικής Βόμβας. και μάλιστα η μέγιστη θετική μεταφορά στροβιλισμού εντοπίζεται χρονικά 6 ώρες πριν τη μέγιστη απόκλιση. Η αναδίπλωση της τροπόπαυσης συνέβη τη χρονική στιγμή 7. η μια νοτιοδυτικά του κέντρου της βόμβας η οποία παρουσιάζει και μεγαλύτερες τιμές μεταφοράς στροβιλισμού και η άλλη στα βορειοδυτικά της. και βρίσκεται δυτικά και νοτιοδυτικά του βαρομετρικού αυλώνα.κέντρο της βόμβας και στα ανατολικά κράσπεδα των ανώτερων βαρομετρικών αυλώνων (trough). δηλαδή σε ανοδικές κινήσεις. Ένα τρίτο στοιχείο που προέκυψε από τη μελέτη του φαινομένου είναι η ύπαρξη μεγάλης θετικής μεταφοράς στροβιλισμού στην ευρύτερη περιοχή της κεντρικής και ανατολικής Μεσογείου στη στάθμη των 300hPa από τη χρονική στιγμή 5. όταν σημειώνεται η ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση. Από τη χρονική στιγμή 7 εντοπίζονται δυο μεγάλες περιοχές. καθώς η τροπόπαυση έφτασε σχεδόν στη στάθμη των 600hPa. Οι δυο αυτές έννοιες συνδέονται ουσιαστικά καθώς η θετική μεταφορά στροβιλισμού οδηγεί σε αναγκαστική ανύψωση της αέριας μάζας. οι οποίες με τη σειρά τους ως συνέχεια οδηγούν σε απόκλιση στην ανώτερη τροπόσφαιρα. η οποία εκδηλώνεται με την ύπαρξη θετικής ανωμαλίας PV στην ανώτερη τροπόσφαιρα και κορυφώνεται κατά τη χρονική στιγμή 11. Τέταρτη σημαντική διαδικασία που προέκυψε από τη μελέτη του φαινομένου είναι η αναδίπλωση της τροπόπαυσης και η εισροή ξηρού στρατοσφαιρικού αέρα στα δυτικά του κέντρου της μετεωρολογικής βόμβας. Στις 21/1/2004 1200UTC. Η μέγιστη θετική μεταφορά στροβιλισμού σημειώθηκε αυτή τη χρονική στιγμή στα νοτιοδυτικά του επιφανειακού κέντρου. γεγονός που προέκυψε από την χαρτογράφηση των ισοβαρών καμπύλων πάνω στην επιφάνεια 1. στις 21/1/2004 0000UTC. δηλαδή 6 ώρες πριν τη μέγιστη πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης. Η κάθε μια σχετίζεται με τον αντίστοιχο βαρομετρικό αυλώνα (trough) και εντοπίζονται στα ανατολικά τους μέχρι τη χρονική στιγμή 10 οπότε η περιοχή θετικής μεταφοράς στροβιλισμού του νέου βαρομετρικού αυλώνα βρίσκεται στα δυτικά του. δυτικά και νότια του κέντρου της βόμβας 138 . όταν εμφανίζεται η βόμβα στο Κόλπο της Σίδρας. Κατά τη χρονική στιγμή 11 οι δυο περιοχές ενώνονται σε μια. στα ανατολικά κράσπεδα των αυλώνων. Διαπιστώνεται λοιπόν ότι η θετική μεταφορά στροβιλισμού σημειώθηκε στις περιοχές όπου εντοπίστηκε και η απόκλιση στην ανώτερη τροπόσφαιρα. καθώς ταυτόχρονα οι δυο βαρομετρικοί αυλώνες έχουν συνενωθεί.5PVU.

Ένα έκτο συμπέρασμα που προέκυψε είναι η ύπαρξη ψυχρού αέρα κάτω από τη PV ανωμαλία και θερμότερου στη περιοχή του κέντρου της μετεωρολογικής βόμβας. Η σχετική υγρασία είναι μεγαλύτερη από 80% σε όλες τις χρονικές στιγμές στις περιοχές των PV ανωμαλιών.5PVU. Στις 0600UTC οι δυο περιοχές υψηλού PV ενώθηκαν και το τμήμα που αντιστοιχούσε στην δεύτερη ανωμαλία κινήθηκε προς τα νοτιοανατολικά και το PV αυξήθηκε στα 5. Πέμπτον διαπιστώθηκε η ύπαρξη διαβατικής πηγής στη κατώτερη τροπόσφαιρα στη περιοχή του κέντρου της βόμβας. δηλαδή 12 ώρες πριν τη μέγιστη πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης. ενώ η δεύτερη νοτιοανατολικά και ενισχύεται. Αυτό διαπιστώθηκε από τις κάθετες τομές του δυναμικού στροβιλισμού και της δυναμικής θερμοκρασίας. παρατηρείται αύξηση του δυναμικού στροβιλισμού που αγγίζει τα 3. ο αυλώνας του PV κινείται προς τα νοτιοανατολικά και σημειώνεται μέγιστο PV ίσο με 6. ενώ το PV μειώθηκε στα 4. Αλλά και στα βορειοδυτικά του επιφανειακού χαμηλού πάνω από την Ιταλική χερσόνησο δημιουργήθηκε αυλώνας του PV που φτάνει τα 2PVU. Κατά τη πάροδο του χρόνου οι δυο PV ανωμαλίες ακολουθούν τη κίνηση του επιφανειακού χαμηλού. η πρώτη βορειοανατολικά και αρχίζει να μειώνεται.5PVU. Διαπιστώνεται ότι οι αυλώνες του PV στην ανώτερη τροπόσφαιρα εντοπίζονται στη περιοχή εμφάνισης των αυλώνων των ισοϋψών. ο οποίος κατά τη χρονική στιγμή 7 είναι ίσος με 1PVU και εντοπίζεται στα δυτικά του.5PVU. γεγονός που υποδεικνύει διαβατική διαδικασία και ιδιαίτερα κατά τη χρονική στιγμή 9. Τις επόμενες χρονικές στιγμές παρατηρούνται μικρότερες τιμές δυναμικού στροβιλισμού. Μέχρι τη χρονική στιγμή 9. η οποία εκδηλώνεται με την ύπαρξη PV ανωμαλίας στη κατώτερη τροπόσφαιρα. Στη περιοχή του κέντρου της μετεωρολογικής βόμβας υπάρχει δυναμικός στροβιλισμός. κατά την οποία ο δυναμικός στροβιλισμός είναι μέγιστος στη στάθμη των 850hPa. στις οποίες παρατηρήθηκε ανύψωση των ισόθερμων της δυναμικής θερμοκρασίας στη περιοχή της PV ανωμαλίας και καθίζηση τους στη περιοχή 139 . δηλαδή 12 ώρες πριν την ελάχιστη πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης. Το τμήμα που αντιστοιχούσε στη πρώτη ανωμαλία κινήθηκε και άλλο ανατολικά. σε συνδυασμό με αυξημένη σχετική υγρασίας >80%. στη στάθμη των 850hPa.5PVU. Τη χρονική αυτή στιγμή σημειώνεται η ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια και σχετίζεται προφανώς με τη μέγιστη εμφάνιση του δυναμικού στροβιλισμού στην ανώτερη τροπόσφαιρα στα δυτικά του επιφανειακού κέντρου. Η ένωση επομένως των αυλώνων PV συνέβη 6 ώρες πριν την ένωση των βαρομετρικών αυλώνων (trough). Στις 1200UTC .στη στάθμη των 400hPa υπάρχει κέντρο δυναμικού στροβιλισμού ίσο με 7PVU.

του κέντρου της βόμβας. που μελετήθηκε σε αυτή την εργασία. Επιπλέον κατά το τελευταίο εξάωρο η ανύψωση της ισόθερμης 290Κ από την επιφάνεια στη περιοχή της ανώτερης PV ανωμαλίας υποδεικνύει μεγαλύτερη αστάθεια και στη περιοχή αυτή. καθώς ο αεροχείμαρρος εντοπίστηκε λίγο ανατολικά του κέντρου της μετεωρολογικής βόμβας με μέγιστο 60m/s. ανυψώθηκε από τα 900hPa στα 600hPa στη περιοχή της ανώτερης PV ανωμαλίας και από τα 950hPa στα 800hPa στη περιοχή του κέντρου της βόμβας. δηλαδή 6 ώρες πριν την ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση. Όλες αυτές οι διαδικασίες συνετέλεσαν συνδυαστικά στην εμφάνιση και περαιτέρω εξέλιξη του φαινομένου της Μετεωρολογικής Βόμβας της 21ης -22ας Ιανουαρίου 2004. Τέλος διαπιστώθηκε ότι η συμβολή του αεροχειμάρρου ήταν πιο σημαντική τη χρονική στιγμή 10. Επιπλέον διαπιστώθηκε ότι από τη χρονική στιγμή της κυκλογένεσης έως και τη στιγμή μέγιστης βάθυνσης της βόμβας η ισόθερμη των 290Κ. άλλη σε μεγαλύτερο και άλλη σε μικρότερο βαθμό. Το γεγονός αυτό συμπίπτει χρονικά με τη μέγιστη θετική μεταφορά στροβιλισμού. ιδιαίτερα από τη χρονική στιγμή 9 έως τη χρονική στιγμή 11. που προκύπτει από την απομάκρυνση των ισόθερμων της δυναμικής θερμοκρασίας. Διαπιστώθηκε η ύπαρξη ανοδικών κινήσεων στην ευρύτερη περιοχή του κέντρου της μετεωρολογικής βόμβας με σημαντικότερη συμβολή κατά τη χρονική στιγμή 7. 140 . γεγονός που υποδεικνύει ψυχρότερο αέρα με τη πάροδο του χρόνου. δηλαδή 12 ώρες πριν έως και τη στιγμή της μέγιστης βάθυνσης της μετεωρολογικής βόμβας. όταν δηλαδή εμφανίζεται η ύφεση. η οποία αρχικά εντοπίστηκε κοντά στην επιφάνεια. Έβδομο συμπέρασμα είναι η αυξημένη αστάθεια στη περιοχή του κέντρου της μετεωρολογικής βόμβας. δηλαδή 6 ώρες πριν τη μέγιστη απόκλιση στην ανώτερη τροπόσφαιρα και τη μέγιστη βάθυνση της βόμβας. στη στάθμη των 300hPa.

. M. University of Reading. Raman. J. Gyakum.. Gyakum.9/3. K. Mon.. 65–90. dell’Osso.. Xiaofeng. and K. Atmos Phys.S. frontal structure. J. and L.. J. Scientific documentation. 1988: Observational evidence for the influence of surface heat fluxes on rapid maritime cyclogenesis. Mon. 477-487. 211-224. Mon. Meteorol. 1991: Meteorological precursors to the explosive intensification of the QE II storm.5/3. ECMWF Meteorol. and track. Oxford University Press. 5th edition. Cione. Floca H. 128. Wea. 88. 1998: The use of pre-storm boundary layer baroclinicity in determining and implementing the Atlantic surface cyclone intensification index.. Businger S. Wea. 2005: Cold-air cyclogenesis along the Gulf-Stream front: investigation of diabatic impacts on cyclone development. 1992: ECMWF Data assimilation scheme. Bound. Neuherz. Bull.. Pietrafesa. Rev. Cione. Mon. Davis C. 141 . A. E. Wea. R. S. 421-430. 1986: A numerical case study of east Asian coastal cyclogenesis. Scientific documentation. ECMWF. Air masses. R. Part I: Synoptic aspects. Rozumalski. J. 111. Rev. J. A. R. Research Manual 1. 1996: Encyclopedia of Climate and Weather. 89. Wea. J. Raman.1983b: On the evolution of the QE II storm.. R. Wea. 1990: Explosive cyclogenesis in the Mediterranean.-J. Rev. 111. 851-863. In: Chapter 8. L. A.. Department of Meteorology. Fronts and Middle-Latitude Cyclones. 1156-1173. Wea. Keeter. Mon. and R. 1999: Analysis of meteorological precursors to ordinary and explosive cyclogenesis in the western North Pasific. and L. 1993: The effect of Gulf Stream-induced baroclinicity on the U.. Research Manual 1. I. M. Graziano. R. Mon. Cohen J. ECMWF. A. In: Explosive cyclones.. Part II: Dynamic and thermodynamic structure. Bull. S. Pietrafesa. 2008: Essentials of Meteorology: an invitation to the atmosphere. 1999: Encoding and decoding GRIB data. Rev. Rev. Wea.. J. 1983a: On the evolution of the QE II storm. 1105-1131. Kaplan.-Layer Meteor. and R. 121. Chen S. J. MSc dissertation. J. T. Rev. 1137-1155... Danielson.. and L.ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ: Ahrens D.115. ECMWF Meteorol. Emanuel. 119. Gyakum J. M1.. Gyakum. 116. east coast winter cyclones. 26492659. L. M1. Mon. Rev..

29 Sep – 3 Oct 2008 142 .. 1992: An Introduction to Dynamic Meteorology.. Lackmann. Wea. Mon. J. E.emetsoc.. Pytharoulis. D. Rev. 1985: On the use and significance of isentropic potential vorticity maps. Rev. Mon. 133: 1519–1531. Baumhefner.2209. G. Huo Z. 1983: The development of the “Bomb” over the Mediterranean area. J.-P. A. R. R. Rev. 1993: Monte Carlo simulations of explosive cyclogenesis. Pytharoulis I.Holton. W. Y. 1548-1567. Mavromatidis. submitted. A. Raman. 1988: Numerical simulation of an explosively deepening cyclone in the eastern Pacific.. J. McIntyre. Actes de la conférence “eau verte. Mon. 127. 2081-210 Lagouvardos K. S. 120. 116. J. Lim E. M. 2494-2501. Mon. 4th ed. and S. 122. Rev. 2008: Numerical study of the eastern Mediterranean “ Bomb” of January 2004. 8th Annual meeting of the EMS / 7th ECAC Amsterdam. P. 1991: A diagnosis of the explosive development of two extratropical cyclones. Meteor.. 2010: The role of Sea Surface Temperatures in the development of an explosive cyclogenesis: The storm of 21-22 January 2004 in the Eastern Mediterranean. Wea. 1490-1523. Flocas. Holton.. 130. H. Mullen S. 351-358. B. http://www. Smith and Peter Zwack.2561 Jacobs N. Reed. Wea. 1990: Dynamics and boundary layer processes in two Asian cyclones. L.org/annual_meetings/documents/EMS2008-A00252_Pytharoulis. Gyakum. eau bleue”... and D. 2188. Katsafados P. R. 111. J. Defer. Roy. Academic Press.. J. J. M. and A. Lupo A. P. Kamikawa. Rev. Zhang and J. 2007: The 21–22 January 2004 explosive cyclogenesis over the Aegean Sea: Observations and model analysis.pdf. Robertson. 133. Quart.. 2002: Explosive Cyclone Development in the Southern Hemisphere and a Comparison with Northern Hemisphere Events.. Kuo. 118.. Wea. and I. Wea. 1998: Interaction of Potential Vorticity Anomalies in Extratropical Cyclogenesis..-L. Simmonds. No 34. . East Coast Extratropical Cyclogenesis. Mon. V. 877-946. Wea. R. R.. Kotroni and E. Wea. Mon. 2546. and A. I. And S.. Rev. 755-771. Mon.S.. 2004: The Combined Effects of Gulf Stream-Induced Baroclinicity and Upper-Level Vorticity on U. Part I: Static Piecewise Inversion. A. E. Hoskins. 3d ed. Q. Meteorol.. Nuss. 2004: An Introduction to Dynamic Meteorology. Papadopoulos and I. Soc. Academic Press. Karacostas T. and R. Soc. W A. La Meteorologie... Natural Hazards and Earth System Sciences. Rev.

. Mon. Mon. 1481-1499. 114. Rev. 1985: 'The Presidents' Day cyclone of 18--19 February 1979: Influence of upstream trough amplification and associated tropopause folding on rapid cyclogenesis Mon. 129.. Wea. Sanders F. and E.. Mon. Rev. Rogers. Wea. 2001: A Diagnostic Study of an Explosively Developing Extratropical Cyclone and an Associated 500-hPa Trough Merger. and J. 962-988. Sanders. Part I: Composite structure and mean behavior. 1987/88: A forecast checklist and NMC dynamic models. 11. 1989: Skill in prediction of explosive cyclogenesis over the western North Atlantic Ocean. Wea. 113. 143 . Yoshida A. P. 1589-1606. Wea. R. 1981-84. 108. Sanders. K. Auciello. Wea. 132. Mon. and Y. Wea. Rogers. Wang C. F. Mon. E. 4. Asuma. F.. Rev. W.Roebber. 2000: A Composite Study of Explosive Cyclogenesis in Different Sectors of the North Atlantic. Gyakum.Dynamic climatology of the “Bomb”. Wea.. C. Mon. 2004: Structures and Environment of Explosively Developing Extratropical Cyclones in the Northwestern Pacific Region. 114. Wea. 129. Uccellinni. 1781-1794. 1577-1589... L. 2310-2328. Bosart.C. 1984: Statistical analysis and updated climatology of explosive cyclones. J. D. Part I: Cyclone Structure and Evolution. Rev. J. 112. Smith. F. Strahl J.. Wea. 1121-1142. S.. 1986: Explosive cyclogenesis over the west-central North Atlantic Ocean. 702-718.. Rev. Wash.. Rev. Keyser.. Rev. Forecasting. and C. and L. E Brili. 157 -172.. P. L. Mon. 1986: An investigation of explosively deepening oceanic cyclones. Rev. and P.. and J. 1980: Synoptic.

και Φλόκα Ε. Κατσαφάδος Π. Τμήμα Γεωλογίας. και Σαχσαμάνογλου Χ. Μακρογιάννης Τ.. Τμήμα Γεωλογίας. Πρακτικά 10ου Συνεδρίου Μετεωρολογίας. Τομέας Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Παπαδόπουλος Α. 2004: Μαθήματα Γενικής Μετεωρολογίας. Κλιματολογίας και Φυσικής της Ατμόσφαιρας. Διδακτορική Διατριβή. Μακρογιάννης Τ. 144 .. Μπρίκας Δ.. Τομέας Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας. Τομέας Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας. Εκδόσεις Χάρις. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.. 2005: Σημειώσεις Συνοπτικής Μετεωρολογίας. Τμήμα Γεωλογίας. και Πυθαρούλης Ι. 2010: Ο ρόλος της επιφανειακής θερμοκρασίας θάλασσας και των φυσιογραφικών χαρακτηριστικών στην ανάπτυξη εκρηκτικής κυκλογένεσης.ΕΛΛΗΝΙΚΗ: Καρακώστας Θ. 25-28 Μαΐου 2010. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.. 2005: Σημειώσεις Συνοπτικής και Δυναμικής Μετεωρολογίας. Μαυροματίδης Η.. Πάτρα.. 2006: Ο υποτροπικός αεροχείμαρρος και η συμβολή του στη δημιουργία και ένταση εξαιρετικών φαινομένων στον ευρύτερο ελλαδικό χώρο.

το κριτήριο που πρέπει να πληρείται για να θεωρηθεί μια ύφεση μετεωρολογική βόμβα. γίνεται εντοπισμός της τροπόπαυσης μέσω της κατανομής των ισοβαρών καμπύλων στην επιφάνεια των 1. ο στροβιλισμός. Αυτά είναι η αντίθεση στη τραχύτητα των επιφανειών της θάλασσας και της ξηράς. Το πρώτο είναι η θεωρητική προσέγγιση του φαινομένου. Η μετεωρολογική βόμβα αποτελεί ένα βαρομετρικό χαμηλό των μέσων γεωγραφικών πλατών. η οποία είναι μέγιστη 6 ώρες πριν τη μέγιστη πτώση της πίεσης. παρατηρείται διαβατική διαδικασία στην κατώτερη τροπόσφαιρα 12 ώρες πριν τη μέγιστη πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης και αυξημένη αστάθεια στην περιοχή του κέντρου από αυτή τη χρονική στιγμή μέχρι τη μέγιστη βάθυνση. η συνοπτική εικόνα στην ανώτερη τροπόσφαιρα και η απόκλιση. και κατατάσσεται στις μέτριας ισχύος βόμβες (Sanders. ο αεροχείμαρρος και η αναδίπλωση της τροπόπαυσης. το οποίο αποτέλεσε ένα από τα πιο ισχυρά καταγεγραμμένα φαινόμενα μετεωρολογικής βόμβας στην Ελληνική περιοχή. Παρατηρήθηκε ύπαρξη δυο αυλώνων στη μέση και ανώτερη τροπόσφαιρα μέρες πριν την κυκλογένεση και ένωση των δυο αυλώνων τη στιγμή της μέγιστης βάθυνσης. δυναμική και θερμοδυναμική μελέτη της μετεωρολογικής βόμβας. η ορεογραφία και τα θαλάσσια ρεύματα. η αισθητή θερμότητα. 1986). οι οποίες απεικονίζουν τον δυναμικό στροβιλισμό. το οποίο παρουσιάζει ρυθμό βάθυνσης 24mb/24h σε γ. οι ανοδικές κινήσεις στη περιοχή του κέντρου της βόμβας είναι πιο 145 . Επίσης. την κατακόρυφη ταχύτητα ω και τη συνιστώσα v του ανέμου. Παρακάτω αναλύεται η κατανομή της θετικής μεταφοράς στροβιλισμού στη στάθμη των 300mb. οι διεργασίες που συντελούνται μέσα στο οριακό στρώμα. η χωρική και χρονική κατανομή και η διάρκεια και τα στάδια εξέλιξης του φαινομένου. 60ο. αναφέρονται τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά και πώς αυτά επιδρούν στην ανάπτυξη των εκρηκτικών υφέσεων. Η εργασία βασίζεται σε συνοπτική.45Bergeron.5PVU και ακολουθούν οι τομές κατά μήκος των παραλλήλων πάνω στους οποίους βρίσκεται το κέντρο της μετεωρολογικής βόμβας σε κάθε χρονική στιγμή. Πρόκειται για το φαινόμενο της 21ης-22ης Ιανουαρίου 2004. Σε αυτό δίνεται ο ορισμός της μετεωρολογικής βόμβας. Στη συνέχεια. Στο δεύτερο σκέλος της εργασίας παρουσιάζεται μια μελέτη περίπτωσης. ενώ παρατηρείται γενικά ψυχρός αέρας κάτω από τη PV ανωμαλία και θερμότερος στη περιοχή του κέντρου της μετεωρολογικής βόμβας. τη σχετική υγρασία με τιμές≥80%.ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στη παρούσα εργασία μελετάται ένα ακραίο μετεωρολογικό φαινόμενο. Η εργασία χωρίζεται σε δυο βασικά σκέλη. καθώς η μέγιστη πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης σημειώθηκε σε Ελληνικά χωρικά ύδατα. Αφορά ένα περιστατικό μετεωρολογικής βόμβας στην κεντρική και ανατολική Μεσόγειο που επηρέασε ιδιαίτερα την Ελληνική περιοχή. Στη συνέχεια. παρουσιάζονται οι φυσικές διαδικασίες. οι οποίες συντελούν στην εμφάνιση και ενίσχυση των εξωτροπικών υφέσεων: η λανθάνουσα θερμότητα. Διαπιστώνεται αναδίπλωση της τροπόπαυσης και εισροή ξηρού στρατοσφαιρικού αέρα στα δυτικά του κέντρου της μετεωρολογικής βόμβας όταν εμφανίζεται η ύφεση στην επιφάνεια και κορυφώνεται όταν σημειώνεται η ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση. Ο έλεγχος με τη βοήθεια του κριτηρίου Sanders and Gyakum (1980) έδειξε ότι ήταν ισοδύναμη με 1. Η μελέτη της απόκλισης έδειξε μέγιστη συνεισφορά τη χρονική στιγμή μέγιστης βάθυνσης της μετεωρολογικής βόμβας. σε συνδυασμό με την κατανομή της σχετικής υγρασίας με τιμές ≥80%. και στη στάθμη των 400mb. καθώς η τροπόπαυση έφτασε σχεδόν στη στάθμη των 600mb. Επιπλέον. Ακολουθούν οι δυναμικές και συνοπτικές συνθήκες της ατμόσφαιρας: η βαροκλινικότητα. η στατική αστάθεια.π. Ακολουθεί η ανάλυση του δυναμικού στροβιλισμού στη στάθμη των 850mb. τη δυναμική θερμοκρασία. Επιπλέον. η «Μετεωρολογική βόμβα». οι ροές επιφανειακής θερμότητας.

146 . ενώ ο αεροχείμαρρος συνέβαλε κυρίως 6 ώρες πριν την ελάχιστη ατμοσφαιρική πίεση.ουσιαστικές όταν εμφανίζεται η ύφεση.

as the tropopause reaches the level of 600mb. divergence has a maximum contribution at the time of maximum deepening of the cyclone. the orography and the sea currents. What follows is a PV analysis in the 850mb level. we present the definition of the meteorological bomb. synoptic conditions in the upper troposphere and divergence. In this part.5PVU and the cross-sections along the parallels where the centre of the meteorological bomb is in each time. the upward movement in the centre of the cyclone is most effective when the cyclone appears. spatial and temporal distribution. Then. dynamic and thermodynamic study of the meteorological bomb. Furthermore. which presents a deepening rate of 24mb/24h at 60ο latitude. and it was one of the strongest meteorological bomb phenomena recorded in the Greek region. the vertical velocity ω and the v component of wind. vorticity. the sensible heat. These cross-sections depict the potential vorticity. surface heat flows. the distribution of positive vorticity advection at the level of 300mb is analyzed. Moreover. such as baroclinicity. The second part presents a case study. Tropopause folding and influx of dry stratospheric air at the west part of the center of the meteorological bomb is observed when the cyclone is formed and peaks when there is minimum air pressure. as well as increased instability in the cyclone’s centre from this particular time until the maximum deepening. These features are the difference in the roughness of the sea and land. while cool air is generally below the PV anomaly and warmer in the centre of the meteorological bomb. The phenomenon occurred from January 21st to January 22nd. synoptic and dynamic conditions of the atmosphere are presented. static instability. the jet stream and tropopause folding. The work is divided into two main parts. The work is based on a synoptic. diabatic processes occur in the lower troposphere 12 hours before the maximum air pressure drop. the criterion that must be met to qualify a cyclone as a meteorological bomb. Also. Two troughs were observed in the middle and upper troposphere days before the cyclogenesis. in conjunction with the distribution of relative humidity with values ≥ 80%. The criterion Sanders and Gyakum (1980) showed that it was equivalent to 1. Then. 147 .45Bergeron. the physical processes that contribute to the creation and strengthening of extra-tropical cyclones are given: the latent heat. Below. and classified the bomb as a moderate case (Sanders. This is a meteorological bomb incident in the central and eastern Mediterranean that has significantly affected the Greek area because the maximum air pressure drop occurred in Greek territorial waters. a reference is made to geographical features and how they affect the development of explosive cyclones. Also. an attempt to locate the tropopause is made through the distribution of isobaric lines on the surface of 1. while jet-stream mainly contributes 6 hours before the minimum air pressure. the potential temperature. processes occurring in the boundary layer. and the duration and stages of development of the phenomenon. the relative humidity with values ≥ 80%. The meteorological bomb is a cyclone of the mean latitudes.ABSTRACT In the present study we discuss an extreme weather phenomenon called “meteorological bomb”. 1986). which is maximum 6 hours before the maximum pressure drop. The first is the theoretical approach to the problem. 2004. and the 400mb level. which merged at the time of maximum deepening. In addition.