You are on page 1of 48

Οι ταξιδιωτικές

μετακινήσεις είναι
δικαίωμα όλων
Τα
δικαιώματα
Άτομο με ειδικές ανάγκες; Μειωμένη κινητικότητα;
Υποστήκατε διακρίσεις σε κάποιο ταξίδι σας με τρένο ή αεροπλάνο;

των Δεν σας παρασχέθηκε βοήθεια πριν ή/και κατά τη διάρκεια του ταξιδιού σας;

επιβατών Τα αεροδρόμια, οι αερομεταφορείς και οι


σιδηροδρομικοί μεταφορείς έχουν νομική υποχρέωση
να σας βοηθούν και να σας ενημερώνουν σχετικά με

στη διάθεσή σας


τα δικαιώματά σας
ως επιβάτη και το πού μπορείτε
να υποβάλλετε τα παράπονά σας*
Η νομοθεσία της ΕΕ προστατεύει τα συμφέροντά σας για τα ταξίδια σας εντός Ευρώπης
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Περισσότερες πληροφορίες στη διεύθυνση
ec.europa.eu/passenger-rights
ή στο Europe Direct 00 800 6 7 8 9 10 11**
* Για τις αεροπορικές μεταφορές που διέπονται από την εθνική νομοθεσία.
** Ορισμένες εταιρείες κινητής τηλεφωνίας δεν επιτρέπουν την πρόσβαση ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
στους αριθμούς 00 800 ή μπορεί να χρεώνουν την κλήση.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 3

E ΥΡΩΠΑΪΚΗ EΚΦΡΑΣΗ
Τ Ρ Ι Μ Η Ν Ι Α Ι Α

ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ - ΕΚΔΟΤΗΣ:
"ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ-
Ε Κ Δ Ο Σ Η Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Ο Υ
έτος ιδρ υ σ η ς: 1989 • ISSN: 1105-8137 • 5 ΕΥΡΩ • ΧΡ ΟΝ ΟΣ 20 • ΤΕΥ ΧΟΣ 77 • ΑΠΡΙ ΛΙ ΟΣ - Μ ΑΙ ΟΣ - Ι ΟΥ Ν Ι ΟΣ 2010
Π Ρ Ο Β Λ Η Μ ΑΤ Ι Σ Μ Ο Υ

44Εισαγωγικό σημείωμα.................................................................................................................5
του Νίκου Γιαννή
ΠΟΛΙΤΙΚΗ-ΕΚΦΡΑΣΗ-ΘΕ-
ΣΜΟΙ", Μη Κερδοσκοπικό ΕΛΛΑΔΑ: 30 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ Ε.Ε
Σωματείο
44Η Βουλή των Ελλήνων στη νέα θεσμική αρχιτεκτονική της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Ομήρου 54 - Αθήνα - 106 72
Τηλ.: +30 210 3643224 Της Ροδούλας Ζήση,......................................................................................................................... 7
Fax: +30 210 3646953 44Συμμετέχοντας σε μια σύνθετη πολιτεία
E-mail: ekfrasi@ekfrasi.gr
Του Δημήτρη Ν. Χρυσοχόου,.......................................................................................................... 9
http://www.ekfrasi.gr
44Πτυχές της προσχώρησης
ΚωδικΟς εντύπου: 1413 Του Βύρωνος Θεοδωρόπουλου.Μετάφραση: Κωνσταντίνα Καρύδη................................. 11

ΕΚΔΟΤΗΣ- ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ


ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ:
44Νομοθετική Πρωτοβουλία Πολιτών: Οδοδείκτης για Ευρωπαϊκή (Άμεση) Δημοκρα-
Νίκος Γιαννής
τία!
ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΞΙΑ: Του Γιώργου Λ. Κόκκα, δικηγόρου. ................................................................................... 14
Σταματίνα Ξεφτέρη
ΤΕΧΝΗ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ:
44 Η Τέχνη ως Πολιτικό Μανιφέστο
Κατερίνα Ανδρωνά
Του Gerard Mortier. Μετάφραση: Βασίλης Δ. Καμηλαράκης............................................ 16
Στο τεύχος αυτό
συνεργάστηκαν: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
44Climate policies after Copenhagen. (European Council of Foreign Relations)
Αθανάσιος Γραμμένος By Francois Godement, Anne Rulliat, Thomas Vendryes, by Gaëlle Brillant, Jean-
Ροδούλα Ζήση François Di Meglio......................................................................................................................... 21
Βασίλης Δ. Καμηλαράκης
Κωνσταντίνα Καρύδη ΓΝΩΜΕΣ

Γιώργος Λ. Κόκκας 44Το χείλος του γκρεμού και η μετάθεση ευθυνών


Δημήτρης Χρυσοχόου Του Αθανάσιου Γραμμένου.......................................................................................................... 32
European Council of Foreign
ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
Relations
44Τι τρέχει στην Ευρώπη............................................................................................................ 34
44Βιβλιοπαρουσίαση................................................................................................................... 38
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ:
44Τα Νέα της Έκφρασης . .......................................................................................................... 41
Εκδόσεις: «ΗΛΙΑΙΑ»
Το εξώφυλλο του τεύχους 76 της Ευρωπαϊκής Έκφρασης ήταν δημιούργημα της ομάδας μα-
ΔΗΜ. ΣΧΕΣΕΙΣ: θητών ARTILLUSION από τη Θεσσαλονίκη, η οποία κατέλαβε τη 2η θέση στον ευρωπαϊκό
iForce Communications Α.Ε. διαγωνισμό αφίσας 2010 για τα Δικαιώματα των Παιδιών στην ηλικιακή ομάδα 15-18 ετών.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


4 c o n t en t s

E vropaiki EkfraSsi
q u a r t er l y e d i t i o n o n e u r o p e a n iss u es
F irs t P u b l is h e d : 1 9 8 9 • I S S N :   1 1 0 5 - 8 1 3 7 • E U R O 5 • Y E A R 1 9 • VOL . 7 5 • O C TOB E R - N OV E M B E R - D E C E M B E R 2 0 0 9

PROPRIETOR - EDITION:
44Editorial, N.Yannis.......................................................................................................................5
"European Society, Politics, Ex-
pression, Institutions", non Profit GREECE: 30 YEARS IN THE E.U
Making Company
54 Omirou St., Athens 106 72 44The Greek Parliament in the new institutional architecture of European Union

Tel.: +30 210 3643224 R. Zisi................................................................................................................................................... 7


Fax: +30 210 3646953 Participating in a complex polity,
E-mail: ekfrasi@ekfrasi.gr D. N. Chryssochoou......................................................................................................................... 9
http://www.ekfrasi.gr 44Aspects of the accession
B. Theodoropoulos, Translation: K. Karidi............................................................................. 11
EDITOR - PUBLISHER BY LAW:
Nicos Yannis TREATY OF LISBON

44Citizens' legislative initiative : the sign to a european (direct) democracy!


PUBLISHING DIRECTOR:
Stamatina Xefteri G. Kokkas............................................................................................................................. 14

DIRECTION: ART & POLITICS


Katerina Androna
44 Art as a political Manifesto
Gerard Mortier, Translation: V. Kamilarakis........................................................................ 16
CONTRIBUTORS:
Athanasios Grammenos ENVIRONMENT
Rodoula Zisi
44Climate policies after Copenhagen. (European Council of Foreign Relations)
Vassilis Kamilarakis
By Francois Godement, Anne Rulliat, Thomas Vendryes, by Gaëlle Brillant, Jean-
Konstantina Karidi
François Di Meglio......................................................................................................................... 21
George Kokkas
D. N. Chryssochoou, OPINIONS
European Council of
44The edge of the precipite and the transfer of responsibilities
Foreign Relations
A. Grammenos................................................................................................................................ 32

TECHNICAL ADVISOR:
PERMANENT COLUMNS
Hliea
44 What's going on in Europe?...................................................................................................................... 34

PUBLIC RELATIONS 44 Book presentation...................................................................................................................................... 38


iForce Communications SA 44 “European Expression” News.................................................................................................................. 41

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


E D I TO R I AL 5

Ελλάδα ολοκληρωμένη,
όχι ολοκληρωτική

Η
Ελλάδα μετά το 1974 30 χρόνια στην ΕΕ. Η ελληνική πορεία κό αναπτυξιακό πρότυπο της αντιπα-
εξέρχεται του κύκλου του συναρτάται επίσης με την ταχύτατη ροχής και της ένταξης δασικών εκτά-
ολοκληρωτισμού κι αυτό αλλά και δυσήνια εξέλιξη της τεχνο- σεων στο σχέδιο από τη δικτατορία,
έχει αναπόφευκτα οδύ- λογίας, της επικοινωνίας και του δια- τον υπέρογκο δανεισμό της δεκαετίας
νες. Φυσικά έχει ακόμη σημαντική δικτύου, των νέων μεθόδων παραγω- του ’80 και μετά, τα πέντε χρηματοδο-
απόσταση να διανύσει μέχρι να δια- γής και καταμερισμού εργασίας, την τικά πλαίσια της ΕΕ και φυσικά τα εμ-
μορφωθεί μια ολοκληρωμένη οικονο- παγκοσμιοποίηση του εμπορίου, την βάσματα των μεταναστών, της ποντο-
μία, κοινωνία και άρα πολιτική στην εκρηκτική κινητικότητα, ανθρώπων, πόρου ναυτιλίας και τα έσοδα από τον
Ελλάδα. Από την άλλη όσο πιο ολο- κεφαλαίων και υπηρεσιών, την επανα- τουρίστα που κατέβαλε επί δεκαετίες
κληρωτικό είναι ένα σύστημα, τόσο στατική διάδοση της δημοκρατίας, του το συνάλλαγμα του χάριν του ελληνι-
πιο πολύ το δημόσιο και το ιδιωτικό κράτους δικαίου και των δικαιωμάτων κού trademark και όχι των υπηρεσιών
προσεγγίζουν μεταξύ τους μέχρι τελι- και ελευθεριών σε όλο τον κόσμο, την που τελικώς θα απολάμβανε έναντι αυ-
κής σύγχισης ή και ταύτισης. Στην Ελ- ανάδυση της κοινωνίας πολιτών. τού όταν έκανε την κράτηση διακοπών.
λάδα το δημόσιο πολιορκείται, ενδί- Όλα αυτά μαζί μετακίνησαν το κέ-

Τ
δει συστηματικά και κυριαρχείται από ντρο βάρους στην περιοχή μεταξύ ο ευκαιριακό και καιροσκοπι-
τα ιδιωτικά –μικρά και μεγάλα- και τα ΗΠΑ και νοτιοανατολικής Ασίας, στην κό του χαρακτήρος μας, οδη-
συντεχνιακά συμφέροντα, το δε ιδιω- άλλη άκρη της τελευταίας βρίσκεται η γούσε ως τώρα στην αποτυ-
τικό διατρέφεται και ανθεί σε πολύ με- Ευρώπη. Η ευρωπαϊκή ενοποίηση μετά χία των συνεταιρισμών και στην επι-
γάλο βαθμό από το κρατικό χρήμα και τους δύο εμφυλίους που έγιναν παγκό- τυχία των συντεχνιών-οργανωμένων
περιουσία, εναγκαλισμός θανατηφό- σμιοι πόλεμοι του 20ου αιώνα, ανέσχε- συμφερόντων. Ο τεράστιος αριθμός,
ρος με βάση τη θεωρία της δημοκρα- σε προσωρινά την περιθωριοποίηση μικρών επιχειρήσεων, οικογενειακών
τίας και του ολοκληρωτισμού, τόσο για της Ευρώπης, όμως τώρα γίνεται σα- οικονομιών και δομών, μικροιδιοκτη-
την οικονομική ευημερία όσο και για φές ότι χρειάζεται μια νέα πνοή. Ελλά- τών γης, όντας μακράν πρώτοι στην
την ελευθερία επιλογής και τη δημο- δα και Ευρώπη λοιπόν βρίσκονται στη Ευρώπη σε αριθμό αυτοαπασχολουμέ-
κρατία. Σπασμός θνήσκοντος ολοκλη- δίνη που ή θα τις συγκρατήσει στην νων και η τεράστια υποαπασχόληση
ρωτισμού είναι η ενσκύψαψα εκ νέου επιφάνεια ή έστω κάπου κοντά ή θα σοβιετικού τύπου – αργομισθία στον
τρομοκρατία. τις «καταπιεί, ξερνώντας τες άγνωστο δημόσιο τομέα εν ελλείψει αξιολόγη-
Η εξέλιξη της Ελλάδας δεν συντε- που». Υπό αυτές τις συνθήκες η παρα- σης επίτευξης στόχων και ποσοτικο-
λείται μόνον ενδογενώς, αλλά είναι ευ- δοσιακή αντιπαράθεση και ισορροπίες ποιημένης μέτρησης της απόδοσης,
θεία συνάρτηση των αλληλεπιδράσε- μεταξύ ατλαντιστών και ευρωπαϊστών η απουσία δηλαδή βιομηχανικού πα-
ων, της πορείας, προόδου και οπισθο- χάνουν την παλιά τους ένταση και νό- ρελθόντος και ισχυρής αστικής τάξης,
δρομήσεων, που διανύουν οι υπόλοι- ημα. Ο Ατλαντικός εκ της χαμένης Ατ- οδήγησαν την εξέλιξη: στην απουσία
ποι «συμπαίκτες» στον κόσμο, ατομι- λαντίδος που ακόμη αναζητείται, δίνει ποιότητας και ποσότητας που φέρνει
κώς και από κοινού, ειδικότερα δε στον τη θέση του στον Ειρηνικό που εκ της η οικονομία κλίμακας, πειθαρχίας σε
ευρωπαϊκό χώρο με τον οποίο έγκαι- ετυμολογίας του και μόνο προοιωνίζε- κανόνες και χρονοδιαγράμματα άρα
ρα συνεταιρισθήκαμε στο πλαίσιο της ται ένα πιο ελπιδοφόρο μέλλον. και στους νόμους, ικανότητας συνερ-
ΕΕ, αλλά και στην τραυματικών εμπει- Στην Ελλάδα αναλώσαμε τεράστι- γασίας με άλλους, ανταγωνιστικότη-
ριών νοτιοανατολική του απόληξη μέ- ους πόρους, αρχής γενομένης από τη τας και εξαγωγών, στην έλλειψη υγι-
χρι την μεταοθωμανική Τουρκία και τη μεταπολεμική βοήθεια εξ΄ Αμερικής, ούς ανταγωνισμού και στην ευδοκί-
Μέση Ανατολή. Οσονούπω κλείνουμε την ανοικοδόμηση,το κατασκευαστι- μηση κλειστών συστημάτων, παρα-

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


6 E D I TO R I AL
σιτικών δραστηριοτήτων, υψηλής φο- γική συμπεριφορά, και φυσικά το παι- πολίτη και ιδιαίτερα τον σεβασμό προς
ροδιαφυγής, παραοικονομίας, αυθαι- δί θα έπαιρνε το «σωστό» μήνυμα της τους νόμους.
ρεσίας και παρανομίας με μόνιμο θύμα ανοχής, της μη ευθύνης και της λάθος

Τ
το κράτος, απέναντι και σε βάρος του αλληλεγγύης το δε πραγματικό κόστος ο σοκ της τρέχουσας κρίσης
οποίου γίνεται θεμιτή σχεδόν οποια- της ζημίας θα θεωρείτο φυσικό να κα- και η ευρωπαϊκή συμπόρευση
δήποτε συνένοχη συμμαχία συμφερό- ταλογισθεί στον επιχειρηματικό κίνδυ- προσφέρουν μια ελπίδα κατ’
ντων ιδιωτών. νο και στα υποθετικά υπερκέρδη, εάν ανάγκην. Όμως χρειάζεται τόσο η Ευ-
Έτσι η θεμελιώδης αρχή της κοινω- ήταν ιδιώτης, γιατί εάν ήταν δημόσιο ρώπη όσο και η Ελλάδα να δοκιμάσουν
νικής συμβίωσης «ουκ ισότης εν τη πα- ποιος νοιάζεται για ένα κλειδί, για αγω- να ορθώσουν το ανάστημα τους. Πρώ-
ρανομία», η οποία βρίσκεται στη βάση γή, συμπεριφορά και συνέπειες! τον, αλλάζοντας αυτά που πρέπει επει-
της ύπαρξης κοινωνίας πολιτών σε Από την άλλη, οι μεταξύ ιδιωτών γόντως ν’ αλλάξουν τα ίδια τα κράτη
μια ανοικτή κοινωνία, «δεν είμαι θύμα σχέσεις στην Ελλάδα επιβαρύνονται στο εσωτερικό τους, όποιος κι αν είναι
επειδή κτίζω νόμιμα και πληρώνω τους από τη μειωμένη ή ελάχιστη εμπιστο- ο κίνδυνος της μη επανεκλογής του
φόρους και ασφαλ. κρατήσεις που μου σύνη μεταξύ των ανθρώπων, ειδικώς δε πολιτικού τους προσωπικού. Δεύτερον
αναλογούν», αντιστρέφεται πλήρως: εκείνων που δεν γνωρίζονται μεταξύ επισπεύδοντας την οικονομική διακυ-
«δεν σε καταγγέλλω είτε γιατί κι εγώ τους, κάτι που οδηγεί σε συνεχείς προ- βέρνηση της Ευρώπης με έναν ισχυρό
πράττω ή ενδέχεται να πράξω ομοίως στριβές και τη γνωστή δικομανία, κα- προϋπολογισμό και τελικώς το ποιο-
σε βάρος του δημοσίου συμφέροντος χυποψία, πονηριά, «πισινές» και ασυ- τικό άλμα προς την πολιτική ένωση.
και του νόμου με τη δικαιολογία μά- νέπεια τήρησης των συμπεφωνημένων Τρίτον, προβάλλοντας δυναμικά προς
λιστα της αποκατάστασης της ισότη- κατά το πνεύμα ή και το γράμμα, προ- τον έξω κόσμο το συγκριτικό μας πλε-
τας -στην παρανομία- μεταξύ μας, είτε ληπτικό «ρίξιμο» αφού προεξοφλώ ότι ονέκτημα, το οποίο είναι το ευρωπαϊκό
γιατί φοβάμαι και δεν ανακατεύομαι μάλλον όποιος προλάβει ή καταφέρει μοντέλο και πορεία ζωής, όπως το εί-
-idiot». Η κοινωνία πολιτών διεκδικεί να «ρίξει» τον άλλον είναι το παιχνί- πε πρόσφατα ο ρουμανικής καταγωγής
την ισότητα δια της τήρησης του νό- δι κι η εξυπνάδα, χρηματισμός, εύνοιες Γάλλος καθηγητής Πιερ Χάσνερ ότι
μου και όχι δια της ατιμωρησίας εκεί- και κακώς νοούμενες δημόσιες σχέσεις «πρέπει να γίνουμε ό,τι ήσαν οι Ελλη-
νου που παρανομεί, γι’ αυτό είναι αδύ- ή και εκβιασμοί, προκειμένου να πά- νες για τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και
ναμη ακόμη στην Ελλάδα και ως προς ρουμε τη δουλειά –ακόμη και μεταξύ να επιδιώξουμε ο υπόλοιπος κόσμος
αυτό διαφέρει τόσο από την παραίνε- ιδιωτών- κι όλα αυτά βαφτίζονται επι- να ονειρεύεται ό,τι καλύτερο έχουμε».
ση περί πολιτικής ανυπακοής του εγ- χειρηματικότητα, «της αγοράς», ικα- Υπονοώντας εν απουσία στρατιωτικής
χώριου κομμουνισμού, όσο και από τον νότητα, «μαγκιά», εμπειρία, παλιοκα- και οικονομικής υπεροχής την ανάγκη
παρανομούντα πολιτικό ακτιβισμό που ραβάνα, επιτυχημένοι, δαιμόνιο, κ.λπ., να προτάξουμε τον τρόπο με τον οποίο
βροντοφωνάζει «νόμος είναι το δίκιο αντί της επιβράβευσης της εργατικό- εμείς πετύχαμε την ειρήνη, τη συνερ-
του εργάτη». Ποιανού εργάτη όμως το τητας, της ιδέας, του σωστού συντονι- γασία, την ευημερία, την πρόοδο, την
δίκιο; Το δίκιο των τριών άτυχων νέων σμού παραγωγικών συντελεστών, της ελευθερία, το ευρωπαϊκό πνεύμα, κατ’
που επέλεξαν να εργασθούν κατά νόμο γνώσης, της ανάληψης κινδύνου, της αντιστοιχία του ελληνικού πνεύμα-
και κάηκαν ζωντανοί στην τράπεζα για επένδυσης κεφαλαίου. τος της κλασσικής περιόδου, που δια-
τον λόγο αυτό ακριβώς, είναι άδικο ή δέχθηκαν οι συμπολιτείες ως απαρχές

Γ
αδιάφορο; ράφει ο Θ.Βερέμης: Ο διχασμός φεντεραλισμού και άμεσης δια-κρατι-
Ο γιος μου υποχρεώθηκε να πλη- των νεοελλήνων εκδηλώνεται κής δημοκρατίας της ιστορίας και δι-
ρώσει 20 λίρες γιατί έχασε το κλειδί του στις διιστάμενες επιλογές τους. απότισε τη ρωμαϊκή έλευση, σημαδεύ-
δωματίου του στο σχολείο του στη Αγ- Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το κοινω- οντας μέχρι τις μέρες μας την ιστορι-
γλία, ελπίζω ότι απέκτησε μεγαλύτερη νικό πρότυπο των περισσότερων Ελ- κή εξέλιξη και ολόκληρο τον κόσμο. Η
συνείδηση ευθύνης εξ’ αυτού. Εδώ εάν λήνων υπήρξε ο εκσυγχρονισμένος ΕΕ προετοίμασε ένα σχέδιο επιγράφο-
τολμούσε κάτι αντίστοιχο το σχολείο Ευρωπαίος. Το πρότυπο όμως αυτό, ντας το «Ευρώπη 2020». Εμείς 200 χρό-
θα καταγγελλόταν από γονείς, διανο- που σφυρηλατήθηκε με κόπο από αλ- νια από την παλιγγενεσία μπορούμε να
ούμενους, συνδικαλιστές και κόμματα λεπάλληλες πολιτικές ηγεσίες, δεν εν- το πούμε «Ελλάδα 2021, Ελληνας Πο-
ως προϊόν αδίστακτων και ανάλγητων σωμάτωσε απόλυτα στη νεοελληνική λίτης Ευρωπαίος Πολίτης»!
οικονομικών συμφερόντων, αντιδημο- συνείδηση τις δυτικές αξίες της ατο- Νίκος Γιαννής
κρατική, φασιστική και αντιπαιδαγω- μικής ευθύνης, των υποχρεώσεων του Πρόεδρος Ευρωπαϊκής Εκφρασης

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


30 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ Ε.Ε. 7

Η Βουλή των Ελλήνων

στη νέα θεσμική αρχιτεκτονική


της Ευρωπαϊκής Ένωσης
της Ροδούλας Ζήση, Αντιπροέδρου της Βουλής και Προέδρου της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων

Η
πρόσφατη (Δεκέμβριος οι οποίες αναβαθμίζουν το ρόλο των όλων των ευρωπαϊκών νομοθετικών
2009) θέση σε ισχύ της δημοκρατικά εκλεγμένων εκπροσώ- προτάσεων, προκειμένου να κρίνουν
Συνθήκης της Λισσαβό- πων των λαών της Ευρωπαϊκής Ένω- εάν συνάδουν με την αρχή της επικου-
νας απετέλεσε το απο- σης, δηλαδή, του Ευρωπαϊκού Κοινο- ρικότητας, η οποία αποτελεί θεμελιώ-
κορύφωμα μιας μα- βουλίου και, ασφαλώς, δη κανόνα του Ευρωπαϊκού Δικαίου,
κρόσυρτης διαδικασί- των εθνικών Κοινο- σύμφωνα με τον οποίο οι αποφάσεις
ας αναθεώρησης των βουλίων. οφείλουν να λαμβάνονται όσο το δυ-
Συνθηκών που είχε Οι ρυθμίσεις της νατόν εγγύτερα στον πολίτη, με συνέ-
ξεκινήσει ήδη από το Συνθήκης της Λισ- πεια η Ένωση, στους τομείς όπου έχει
2001 και τη Διακήρυξη σαβόνας για τις νέες, συντρέχουσα και όχι αποκλειστική
του Λάακεν. Μιας δια- ενισχυμένες εξουσίες αρμοδιότητα, να μπορεί να νομοθετή-
δικασίας η οποία απο- των εθνικών κοινο- σει μόνον εφόσον το επιθυμητό απο-
δείχθηκε, τελικά, πο- βουλίων αποτελούν τέλεσμα δεν μπορεί να επιτευχθεί σε
λύ φιλόδοξη, αφού δεν ένα σημαντικό βήμα επίπεδο κρατών μελών, αλλά απαιτεί
οδήγησε στη θέσπι- για τη γεφύρωση του ευρωπαϊκή παρέμβαση.
ση ενός αληθινού Συ- διαβόητου «δημοκρα-

Τ
ντάγματος για την Ευ- τικού ελλείμματος» της α εθνικά κοινοβούλια αποτε-
ρώπη. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι Ένωσης, στη συνείδηση των πολιτών λούν το δημοκρατικά νομι-
η νέα Συνθήκη δεν περιέχει ορισμέ- της. Τα εθνικά κοινοβούλια αποκτούν μοποιημένο μέσο, πλην του
νες πολύ σημαντικές μεταρρυθμίσεις, τη δυνατότητα προληπτικού ελέγχου άμεσα εκλεγμένου Ευρωπαϊκού Κοι-

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


8 30 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ Ε.Ε.
νοβουλίου, μέσω του οποίου η Ένωση συνειδητοποιεί ότι κάθε άλλο παρά


μπορεί να έρθει σε πολιτική επαφή με μόνη είναι σε αυτήν την αναζήτηση.
τον Ευρωπαίο πολίτη, ο οποίος συχνά Ο νέος ρόλος των εθνι- Ζούμε σε καιρούς κρίσιμων αποφάσε-
αισθάνεται αποσυνδεδεμένος από μια κών κοινοβουλίων των κρα- ων, ιστορικών επιλογών και μεγάλων
ευρωπαϊκή πολιτική διαδικασία που προκλήσεων. Η οικονομική κρίση που
γίνεται αντιληπτή, ίσως όχι άδικα, ως
τών μελών που προβλέπεται αντιμετωπίζει η χώρα μας είναι ένα χα-
απόμακρη, υπερβολικά γραφειοκρατι- στη Συνθήκη της Λισσαβό- ρακτηριστικό παράδειγμα, αφού έχει
κή, όχι αρκετά πολιτική και όχι σε επα- νας είναι μια πρόκληση και γίνει, πλέον, απολύτως σαφές τοις πάσι
φή με τα πρακτικά, καθημερινά προ- μια μοναδική ευκαιρία να ότι δεν πρόκειται για πρόβλημα μόνο
βλήματα των πολιτών. Για το λόγο αυ- συνδεθεί ο Έλληνας πολίτης της Ελλάδας, αλλά για μείζονα πρό-
τό απαιτείται η ύπαρξη ενός συνεχούς κληση που αφορά όλα τα κράτη μέλη
συνδέσμου μεταξύ των λαών και των
με τη νομοθετική διαδικασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είτε ανήκουν
θεσμών της Ένωσης. Δεδομένου ότι της Ένωσης, η οποία παίζει στην ευρωζώνη, είτε όχι. Πρόκληση, η
ο πολίτης αισθάνεται πολύ εγγύτερα τόσο σημαίνοντα ρόλο στη οποία είναι, στην ουσία της, όχι απλά
στο εθνικό του κοινοβούλιο, το τελευ- ζωή και την καθημερινότη- τεχνοκρατική, αλλά βαθύτατα πολιτι-


ταίο αποτελεί, πράγματι, την καλύτε- τα των Ελλήνων. κή, όπως πολιτικές οφείλουν να είναι
ρη λύση για τη δημιουργία αυτού του και οι απαντήσεις που θα δοθούν σε
συνεχούς συνδέσμου. αυτή, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπε-
δο.

Α
υτό που απαιτείται, είναι οι νέ- νομοθετική διαδικασία της Ένωσης, η

Η
ες εξουσίες των εθνικών κοι- οποία παίζει τόσο σημαίνοντα ρόλο οικονομική κρίση και το συ-
νοβουλίων να ασκηθούν στην στη ζωή και την καθημερινότητα των ναφές με αυτήν ζήτημα της
πράξη και να προσφέρουν την ευκαι- Ελλήνων, όπως και σε εκείνη όλων των οικονομικής διακυβέρνησης
ρία στον εθνικό νομοθέτη να συμμε- Ευρωπαίων, άλλωστε. της ευρωζώνης δεν είναι το μόνο πε-
τάσχει ενεργώς και αμέσως στο ευρω- Στόχος όλης αυτής της προσπά- δίο, όπου η δημοκρατική λογοδοσία
παϊκό πολιτικό γίγνεσθαι. Αλλιώς, η θειας είναι η πλήρης αξιοποίηση όλων και ο κοινοβουλευτικός έλεγχος απο-
όλη προσπάθεια θα περιοριστεί σε μια των θεσμικών, πολιτικών και νομικών κτούν, πλέον, σημαίνοντα χαρακτή-
απλή άσκηση επικοινωνίας, η οποία, δυνατοτήτων που δίνει η Συνθήκη της ρα. Μπορεί κανείς να αναφερθεί, φερ’
εν τέλει, θα έχει τα αντίθετα από τα Λισσαβόνας στα εθνικά Κοινοβούλια, ειπείν, στην ολοκλήρωση του Χώρου
επιδιωκόμενα αποτελέσματα. ώστε να γίνεται ακουστή η φωνή της Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύ-
Η Ειδική Διαρκής Επιτροπή Ευ- Βουλής των Ελλήνων, δηλαδή, η φωνή νης, στα πλαίσια της οποίας ανακύ-
ρωπαϊκών Υποθέσεων της Βουλής του ελληνικού λαού, στα ευρωπαϊκά πτουν κρίσιμα θέματα δημόσιας τά-
των Ελλήνων έχει ήδη αποδείξει την κέντρα λήψης αποφάσεων και στο ξης και δικαιοσύνης. Θα μπορούσα-
προθυμία και την ικανότητά της να μέγιστο δυνατό βαθμό. Είναι αλήθεια με, επίσης, να αναφέρουμε την εξωτε-
συμμετάσχει ενεργά στη διαδικασία ότι η νέα θεσμική αρχιτεκτονική της ρική παρουσία και δράση της Ένωσης,
της διακοινοβουλευτικής συνεργασί- Ένωσης, παρά τις αξιοσημείωτες με- η οποία επίσης αναβαθμίζεται με τη
ας και τη στενή παρακολούθηση της ταρρυθμίσεις που εισάγει, δεν απο- Συνθήκη της Λισσαβόνας. Όλοι αυτοί
ευρωπαϊκής πολιτικής και νομοθετι- τελεί το τέλος της συζήτησης για την οι τομείς πολιτικής δράσης απαιτούν
κής πρακτικής. Αναγνωρίζεται το γε- πλήρη κάλυψη του περίφημου δημο- μια ενεργητική παρουσία της Ελλά-
γονός ότι ο νέος ρόλος των εθνικών κρατικού ελλείμματος της Ευρωπαϊκής δας, μια παρουσία που δεν περιορίζε-
κοινοβουλίων των κρατών μελών που Ένωσης, και ορθώς, θα μπορούσαμε να ται στο ρόλο του αποδέκτη προτάσε-
προβλέπεται στη Συνθήκη της Λισ- προσθέσουμε. ων, πολιτικών και αποφάσεων από τις
σαβόνας θα προσθέσει ένα σημαντι- Πράγματι, καθώς η Ελλάδα κοι- Βρυξέλλες και το Στρασβούργο, αλλά
κό όγκο εργασίας στο ήδη φορτωμένο τά πίσω τις τελευταίες τρεις δεκαετί- συμμετέχει ενεργά, προβληματίζεται,
πρόγραμμα του Ελληνικού Κοινο- ες, αξιολογώντας την παρουσία της προτείνει και διεκδικεί. Αυτή είναι η
βουλίου. Ωστόσο, δεν θεωρούμε ότι και τα, πράγματι πολλά και ποικίλα, πρόκληση και της Βουλής των Ελλή-
αυτό θα είναι βάρος, αλλά μάλλον μια οφέλη που αποκόμισε από τη μέχρι νων, στην οποία είμαστε αποφασισμέ-
πρόκληση και μια μοναδική ευκαιρία σήμερα συμμετοχή της στο εγχείρη- νοι, ως κοινοβουλευτικοί, να ανταπο-
να συνδεθεί ο Έλληνας πολίτης με τη μα της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης, κριθούμε.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


30 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ Ε.Ε. 9

Συμμετέχοντας
σε μια σύνθετη πολιτεία
του Δημήτρη Ν. Χρυσοχόου,
Αναπληρωτή Καθηγητή της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης
στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Σ
υμπληρώνοντας τριάντα πη κατά την πρώτη κυρίως δεκαετία
χρόνια συμμετοχής σε μια της ένταξης, σε μια σχέση συμβίωσης,


σύνθετη πολιτεία όπως η την οποία η Ελλάδα συνέδεσε με την
Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε), Η Ελλάδα υποστή- ομοσπονδιακή προοπτική της ενο-
το ισοζύγιο για τη χώρα μας κρίνεται ποίησης. Η μετεξέλιξη της Ε.Ε σε μια
ριξε με συνέπεια τρεις κε-
αναμφίβολα θετικό. Αν και συχνά γί- πιο συνεκτική και πλειοψηφική πολι-
νεται λόγος για το βαθμό επιρροής ντρικούς άξονες στις με- τεία αποτελεί πλέον την εμβληματι-
της Ε.Ε στην εσωτερική λειτουργία γάλες μεταρρυθμιστικές κή αποτύπωση των ελληνικών προσ-
των εθνικών πολιτικών συστημάτων, δοκιών γύρω από το μέλλον της Ευ-
αξιολογώντας κανείς την ευρωπαϊκή
«στιγμές» της Ευρώπης: ρώπης. Κατά πόσο, όμως, επιβεβαι-
πολιτική της χώρας από τα μέσα της εκδημοκρατισμός, ενδυ- ώνονται αυτές οι προσδοκίες; Αν και
δεκαετίας του ’90, θα συμφωνούσε νάμωση των πολιτικών η απάντηση ενέχει ένα βαθμό αυθαι-
ότι η Ελλάδα υποστήριξε με συνέπεια ρεσίας, έχει ήδη επιτευχθεί μια σημα-
τρεις κεντρικούς άξονες στις μεγάλες ασφάλειας και άμυνας, και ντική εξέλιξη: είναι δυνατόν να κατα-
μεταρρυθμιστικές «στιγμές» της Ευ- συνταγματοποίηση των τάξουμε την Ε.Ε στην κατηγορία των


ρώπης: εκδημοκρατισμός, ενδυνάμω- πολιτικών συστημάτων, παρά των δι-
Συνθηκών.
ση των πολιτικών ασφάλειας και άμυ- εθνών οργανισμών, και μάλιστα εκεί-
νας, και συνταγματοποίηση των Συν- νων των πολιτικών συστημάτων που
θηκών. Αυτό επιβεβαιώνεται από τις προσφέρουν νέες κατευθύνσεις στο
ελληνικές θέσεις τόσο κατά την επε- διαμοιρασμό της εξουσίας μεταξύ
ξεργασία της Συνταγματικής Συνθή- πολλαπλών κέντρων.
κης, όσο και μετά τη διπλή δημοψη- ευρωπαϊκή πολιτική μιας χώρας μέ-

Α
φισματική της απόρριψη το 2005, με σου βεληνεκούς με εδραιωμένη δη- ν και η πιο πάνω διαπίστωση
στόχο τη «διάσωση» των θεσμικών μοκρατική συνείδηση, που συνδυ- αναφέρεται σε μια ιδιότυπη
μεταρρυθμίσεων και την ενσωμάτωσή άζει μια δέσμη δομικών προβλημά- αλλά διακριτή μορφή (συν)
τους στη Συνθήκη της Λισσαβόνας. των στην οργάνωση και λειτουργία ομοσπονδίωσης, εντούτοις επιτρέπει
του κράτους με την επιτάχυνση του μια πιο σύνθετη αξιολόγηση της Ε.Ε

Η
ελληνική εμπειρία αποτυ- εξευρωπαϊσμού της. Αντανακλούν το ως «οργανωμένης συναρχίας»: ως συ-
πώνει τις διαλεκτικές εντά- «πέρασμα» από μια σχέση «ανήσυ- στήματος θεσμοθετημένης συνδιάθε-
σεις που χαρακτηρίζουν την χης αλληλεξάρτησης» με την Ευρώ- σης μεταξύ συγκυρίαρχων δρώντων

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


10 30 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ Ε.Ε.

που μετέχουν ενεργά στη διαμόρφω- νά, στη μορφή ίσως μιας «Μόνιμης
ση μιας «πολιτείας πολιτειών».1 Χω- Συνδιάσκεψης Ευρωπαίων Πολιτών»,


ρίς να έχει προκύψει ακόμη μια κοινή τις εργασίες της οποίας θα διέπουν οι
ευρωπαϊκή «πολιτικότητα» ή ένα δια- αρχές της διαβουλευτικής δημοκρα-
Η ελληνική πολι-
κριτό πολιτικό υποκείμενο στη μορφή τίας: η ελεύθερη διακίνηση των ιδεών
ενός ευρωπαϊκού δήμου, η Ε.Ε επιτε- τεία μπορεί να συμβάλει και η έλλογη δημόσια αντιπαράθεση
λεί δύο θεμελιώδεις λειτουργίες: πα- με καινοτόμες προτάσεις με στόχο, όμως, την ανάδυση κοινών
ράγει δημόσια δεσμευτικές αποφά- στη διαμόρφωση ενός δημοκρατικών «τόπων».
σεις και κατανέμει αξίες στην ευρω- σύγχρονου «Κοινού των

Η
παϊκή κοινωνία. Είναι, έτσι, δυνατή η ελληνική πολιτεία, ως οργα-
απεικόνισή της ως συστήματος οργα-
Ευρωπαίων», το οποίο θα νικό πλέον μέρος της ευρω-
νωμένης συγκυριαρχίας, το οποίο με- χαρακτηρίζει η διάθεση παϊκής, μπορεί να συμβά-
ταλλάσει δομικά τις κλασικές ιδιότη- συμμετοχής των πολιτών λει με καινοτόμες προτάσεις στη δι-
τες του έθνους-κράτους, και συμφιλι- στα ευρωπαϊκά κοινά, η αμόρφωση μιας πιο ανοικτής, ανε-
ώνει το θεσμό της κρατικής κυριαρχί- κτικής, δημοκεντρικής και, εν τέλει,
υπεράσπιση της «κοινής
ας με νέες μορφές συνάσκησης ακό- ελεύθερης ευρωπαϊκής πολιτείας:
μη και θεμελιωδών εξουσιών. Το πρό- ελευθερίας», και η προά- ενός σύγχρονου «Κοινού των Ευρω-
σφατο συνταγματικό πείραμα, αν και σπιση, στο πλαίσιο μιας παίων», το οποίο θα χαρακτηρίζει η
ατελέσφορο, έδωσε το έναυσμα για «δημοκρατίας των ιδεών», διάθεση συμμετοχής των πολιτών στα
ένα δημόσιο προβληματισμό γύρω ευρωπαϊκά κοινά,2 η υπεράσπιση της
του κοινού συμφέροντος


από τις προϋποθέσεις κοινωνικής, και «κοινής ελευθερίας»,3 και η προά-
όχι μόνο εμπειρικής ή διαδικαστικής, ενός σύνθετου όλου. σπιση, στο πλαίσιο μιας «δημοκρατί-
νομιμοποίησης της Ε.Ε. Πέραν των ας των ιδεών»,4 του κοινού συμφέρο-
λόγων που οδήγησαν τις εθνικές ηγε- ντος ενός σύνθετου όλου. Κάτι τέτοιο
σίες σε μια στρατηγική συνταγματι- κρίνεται ακόμη πιο επιτακτικό σε πε-
κής αναδίπλωσης μετά τα απορριπτι- ριόδους σύνθετης κρίσης, με αναφο-
κά δημοψηφίσματα του 2005, και πέ- σης της άλλοτε επαρκούς «συγκατα- ρά στα πολλαπλά ελλείμματα πολιτι-
ραν των δυσκολιών επικύρωσης της βατικής συναίνεσης» των πολιτών, κής ηγεσίας, κοινωνικής συνοχής, συ-
Συνθήκης της Λισσαβόνας μετά την προκύπτει ως κυρίαρχο πολιτικό δια- νταγματικής ταυτότητας, και οικονο-
αρνητική ετυμηγορία των Ιρλανδών κύβευμα ο εκδημοκρατισμός της πο- μικής διακυβέρνησης που αντιμετω-
το 2008, επανέρχεται στο προσκή- λιτικής πέραν του κράτους: η ανά- πίζει η Ευρώπη. Εάν «η ολοκλήρωση
νιο το μάλλον διαχρονικό δίλημμα δειξη μιας διεθνικής δημόσιας σφαί- της πολιτικής ελευθερίας αποτελεί το
που ενθέτει η «ανήσυχη» μέχρι τώρα ρας μεταξύ ελεύθερων και ίσων πο- δικαίωμα και το λειτούργημα του πο-
πορεία της ενοποίησης: η ανάγκη να λιτών, βάσει των αξιακών επιταγών λίτη να καθορίζει και να ανακαθορίζει
ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα στη ενός κοινώς διαμορφωμένου δημόσι- την πολιτεία»,5 τότε η μεγάλη πρό-
λήψη συλλογικών αποφάσεων, και η ου πολιτισμού, που θα ερείδεται στις κληση αφορά το δικαίωμα των ευρω-
αξίωση να αποκτήσουν οι Eυρωπαίοι αρχές της ελευθερίας ως μη υποταγής παίων πολιτών να διαμορφώνουν αυ-
πολίτες, ως μέλη ενός σύνθετου δή- του πολίτη σε αυθαίρετες μορφές πα- τόνομα τους όρους της κοινής πολιτι-
μου, την ικανότητα να μεταβιβάζουν ρέμβασης ή εξουσίας, των συνταγμα- κής τους συγκρότησης.
τα δημοκρατικά τους αιτήματα προς, τικών εγγυήσεων που εισηγείται το
και από, τους κοινούς θεσμούς. κράτος δικαίου, και της δημοκρατί-
ας ως αυτοκυβέρνησης. Εδώ ακριβώς 2 Δ . Ν. Χρυσοχόου, Caritas rei publicae,

Δ
Αθήνα: Ι. Σιδέρης, 2010.
εδομένης της έντονης πολι- έγκειται και η πρόκληση για την ποι- 3 M. Viroli, M., Republicanism, New York: Hill
τικοποίησης της ενοποίησης οτική μετάβαση της Ε.Ε «από δημο- and Wang, 2002.
και της σταδιακής απομείω- κρατίες σε δημοκρατία», η οποία θα 4 P. Pettit, Θεωρία της Ελευθερίας: Από την
Ψυχολογία στην Πολιτική της Δράσης,
μπορούσε να επικουρηθεί μέσω της Αθήνα: Πόλις, 2007.
1 D. N. Chryssochoou, Theorizing European θέσπισης ενός βήματος δημόσιου δι- 5 Δ. Θ. Τσάτσος, Πολιτεία, Αθήνα:
Integration, 2η έκδοση, London and New αλόγου γύρω από τα ευρωπαϊκά κοι- Γαβριηλίδης, 2010, σελ. 303-304.
York: 2009.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


30 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ Ε.Ε. 11

Πτυχές της προσχώρησης


Του Βύρωνος Θεοδωρόπουλου
Μετάφραση: Κωνσταντίνα Καρύδη

Τ
ις πρώτες πρωϊνές ώρες της φυσικά να αισθάνομαι ικανοποίηση ντα) θα πρέπει επί του παρόντος και
4ης Απριλίου 1979 ολοκλη- επειδή η διαπραγμάτευση έχει επιτέ- εφόσον επίκειται η υπογραφή της Συν-
ρώθηκαν με επιτυχία οι δια- λους αίσιο τέλος. Πιστεύω πως έχουμε θήκης Προσχώρησης να στραφούμε
πραγματεύσεις για την προ- πετύχει μία δίκαια, ισορροπημένη συμ- αντίθετα στις μακροπρόθεσμες πτυχές
σχώρηση της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή φωνία. Αυτή είναι φυσικά η αξιολόγη- της προσχώρησης. Πολλά έχουν ήδη
Κοινότητα. Πέρασαν σχεδόν τέσσερα ση εκ της περιορισμένης σκοπιάς του γραφτεί και ειπωθεί επί του θέματος
χρόνια από τότε που η Ελλάδα υπέβα- διαπραγματευτή, μία αξιολόγηση που και σίγουρα δεν είναι η πρόθεσή μου
λε το αίτημα προσχώρησης. Τρία σχε- μπορεί να αμφισβητηθεί, να αντικρου- να ανακεφαλαιώσω εδώ όλα τα υπέρ
δόν από τη στιγμή που άνοιξαν επίση- στεί ή να δικαιωθεί. Αλλά σε τελευταία και τα κατά του μόνιμου και οργανικού
μα τα κεφάλαια των διαπραγματεύσε- ανάλυση, δεν πρέπει να ξεχάσουμε το δεσμού της Ελλάδας με την Ευρωπαϊκή
ων. Τώρα, κοιτάζω με δέος πίσω στα γεγονός ότι η μακρά εκείνη διαπραγ- Κοινότητα. Επιθυμώ μόνο να προσθέ-
εμπόδια που έπρεπε να ξεπεραστούν: μάτευση είχε ένα και μόνο αντικείμενο σω σε αυτό το διάλογο κάποιες σκέψεις
η αρχική αρνητική γνώμη της Ευρωπα- και αυτό ήταν οι συμφωνίες μετάβασης που μπορεί να είναι σχετικά με τα μα-
ϊκής Επιτροπής, οι προσπάθειες «εξο- που θα διαρκέσουν έως και επτά χρό- κροπρόθεσμα προβλήματα.
μοίωσης» των υποψηφιοτήτων της Ελ- νια μετά την προσχώρηση. Οι βασικές

Θ
λάδας, της Πορτογαλίας και της Ισπα- Συνθήκες που αποτελούν την Κοινότη- έτοντας το ωμά, το ερώτη-
νίας, οι επιπλοκές που θα μπορούσαν τα δεν ήταν υπό διαπραγμάτευση και μα σε αυτό το στάδιο, όπου
να είχαν προκύψει από ένα νέο Μεσο- επομένως το «κοινοτικό κεκτημένο» η προσχώρηση της Ελλάδας
γειακό «πακέτο», οι ανοιχτές ή συγκα- (acquis communautaire) μένει αμετάλ- θεωρείται «fait accompli» είναι: «Θα
λυμμένες ανησυχίες που προκαλούσε λακτο. ωφεληθεί ή θα ζημιωθεί η Ελλάδα από
σε κάποιους κύκλους η κατάσταση των την προσχώρηση»; Θα γίνει πράγμα-

Π
ελληνοτουρκικών σχέσεων, τα αμέτρη- αραμερίζοντας, επομένως, τα τι ένα ολοκληρωμένο μέλος μίας ανα-
τα ειδικά προβλήματα που έπρεπε να βραχυπρόθεσμα προβλήμα- πτυσσόμενης και υγιούς κοινότητας
επιλυθούν σε κάθε τομέα κατά τη διάρ- τα της μεταβατικής περιόδου των λαών της Ευρώπης ή αντίθετα θα
κεια των μακροσκελών και σκληρών δι- (χωρίς να υπονοείται ότι είναι ασήμα- γίνει η τουριστική πίσω αυλή των πλου-
απραγματεύσεων, για να μην αναφερ- σιότερων εθνών; Θα μειωθεί ή θα δι-
θεί η πίεση που ασκούνταν στην ελ- ευρυνθεί το κενό της υλικής ευμάρειας
ληνική διοίκηση να παρέχει στην ώρα Ο Βύρων Θεοδωρόπουλος υπήρξε δι- μεταξύ εκείνης και των άλλων εταίρων;
τους τα κατάλληλα στοιχεία και πειστι- ακεκριμένος διπλωμάτης, πρέσβης επί τιμή, Θα έχει φωνή στα Ευρωπαϊκά Συμβού-
κή επιχειρηματολογία για την υποστή- συγγραφέας και επίτιμος διδάκτορας του Πα- λια ή θα υποβαθμιστεί σε ένα επικουρι-
ριξη των θέσεών μας. Πρόκειται σίγου- νεπιστημίου Αθηνών. κό ρόλο; Αυτά είναι τα αγωνιώδη ερω-
ρα για την πιο περίπλοκη διαπραγμά- Μεταξύ άλλων, πρόεδρος της Επιτροπής τήματα που θα πρέπει να υποβληθούν
τευση που έχει πραγματοποιήσει ποτέ Διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Ελλάδας όντας σε αυτό το κρίσιμο σταυροδρό-
η χώρα μας. Άγγιζε τις υψηλότερες βαθ- στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, μόνιμος μι της ιστορίας μας. Θα ήταν αφελής
αντιπρόσωπος στην ΕΟΚ και το ΝΑΤO, πρόξενος
μίδες της Κυβέρνησης που πάσχιζαν να υπεραπλούστευση να προσπαθήσουμε
στην Κωνσταντινούπολη της εποχή των Σεπτεμ-
εξασφαλίσουν την πολιτική συναίνεση να προβλέψουμε την πορεία των γεγο-
βριανών το 1955 και μόνιμος υπηρεσιακός γε-
κάθε κράτους-μέλους μέχρι και τα χα- νικός γραμματέας του υπουργείου Εξωτερικών. νότων λέγοντας είτε πως η Ελλάδα ει-
μηλότερα τεχνοκρατικά κλιμάκια που Το πάρον κείμενο είχε δημοσιευθεί το 1979 σέρχεται σε ένα άχαρο μέλλον υποτα-
διαπραγματεύονταν για σημαντικές σε Αγγλόφωνο περιοδικό και περιελήφθη στον κτικότητας στα μεγάλα ευρωπαϊκά κε-
ποσοστώσεις ή τις τιμές των λαχανικών. τιμητικό τόμο για τον Βύρωνα Θεοδωρόπουλο. φάλαια και ευπείθειας σε ξένα κέντρα
Ως ένας από τους πολλούς συμμε- λήψης αποφάσεων, είτε λέγοντας ότι η
τέχοντες σε αυτή την άσκηση, τείνω χιλιετία έφτασε και οι ανέμελες ευτυχι-

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


12 30 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ Ε.Ε.
σμένες ημέρες βρίσκονται προ των πυ- οι τομείς της οικονομικής ζωής θα πρέ- Ελλήνων.
λών. πει να επιδείξουν εφευρετικότητα και Η προσχώρηση όμως ενέχει περισ-
Επιβάλλεται μία νηφάλια και προ- φαντασία ώστε να αντεπεξέλθουν στη σότερα πέραν του πιθανού οικονομι-
σγειωμένη προσέγγιση. Λέγοντας προ- νέα κατάσταση. Και τελευταίο και εξί- κού πλεονεκτήματος. Όντας μέλος της
σγειωμένη, δεν εννοώ να αρχίσουμε να σου σημαντικό, η δημόσια διοίκηση θα Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ελλάδα θα
μετράμε τα πεντοδίφραγκα που θα πρέπει να συμβαδίσει με τις εξελίξεις. εισέλθει για πρώτη φορά στη σύγχρονη
εξαργυρώσει ή που θα πληρώσει η Ελ- Με άλλα λόγια δίνεται ένα νέο και ιστορία της σε ένα μεγάλο κέντρο λή-
λάδα στον κοινοτικό προϋπολογισμό ισχυρό τονωτικό. Υπάρχει κάθε λόγος ψης αποφάσεων, ως ένα πλήρες μέλος.
(μπορεί κανείς να πει σχεδόν με βεβαι- να θεωρήσουμε οτι η οικονομία, η κοι- Πρόκειται για μία αλλαγή πιο βαθιά
ότητα ότι θα επωφεληθεί). Το βασικό νωνία και το πολιτικό σώμα της χώρας από κάθε άλλη. Όταν η Ελλάδα πρω-
είναι να ορίσουμε ποια θα είναι τα πι- θα ανταποκριθούν θετικά. Δίχως αμ- τοεμφανίστηκε σαν ελεύθερο έθνος,
θανά μακροπρόθεσμα αποτελέσματα φιβολία, το φάρμακο αυτό μπορεί για οι «Εγγυήτριες Δυνάμεις» έριξαν τη
για την οικονομική και κοινωνική δομή κάποιους να έχει στην αρχή τη γεύση μακριά σκιά τους πάνω από την εξω-
της Ελλάδας. Η απάντησή μου σε αυτό του μουρουνόλαδου που διστακτικά τερική και εσωτερική πολιτική της Ελ-
το ερώτημα θα ήταν: όλα εξαρτώνται καταπίναμε στα παιδικά μας χρόνια. λάδος. Μπορεί ο ρόλος και η σημασία
από το πώς θα χρησιμοποιήσουμε την Αλλά ήταν για το καλό μας. Κατά τη κάθε μίας εξ αυτών των Δυνάμεων, που
προσχώρηση. Με την είσοδό της στην διάρκεια των τελευταίων δύο δεκα- αυξήθηκαν αργότερα με την προσθήκη
Κοινότητα προσφέρεται στην Ελλάδα ετιών οι Έλληνες έχουν επιδείξει μία των Ηνωμένων Πολιτειών, να διέφεραν
μία καλή ευκαιρία, μία πραγματική δυ- εξαιρετική ικανότητα προσαρμογής μέσα στα χρόνια αλλά το βασικό γεγο-
νατότητα να διαμορφώσει για την ίδια που οδηγεί στην πρόοδο. Απορρόφη- νός παρέμενε: οτι ένας μεγάλος αριθ-
ένα καλύτερο μέλλον. Μπορούμε να σαν το τρομερό σοκ της στρατιωτικής μός των Ελλήνων συνήθισε στην ιδέα
αδράξουμε την ευκαιρία αυτή και να κατάρρευσης του 1922 και την εισροή πως βασικές αποφάσεις για το μέλλον
κάνουμε ένα ποιοτικό άλμα προς το κα- ενάμιση εκατομμυρίου προσφύγων τους λαμβάνονταν εκτός της Ελλάδας.
λύτερο. Ή μπορούμε να την αφήσουμε από τη Μικρά Ασία μετατρέποντάς Αναμφίβολα αυτό προσέφερε κάποια
να μας προσπεράσει και να χάσουμε το το σε μία νέα δημιουργική ώθηση για ευκολία και παρηγοριά. Το βάρος των
τρένο. Οι μηχανισμοί και οι διαδικασί- την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομί- ευθυνών μετακινούνταν βολικά στους
ες της Κοινότητας είναι τώρα διαθέσιμα ας. Έγλειψαν τις πληγές του Δεύτερου ώμους κάποιου «ξένου παράγοντα»
στο καινούριο μέλος, που πρέπει να τα Παγκοσμίου Πολέμου από την εχθρική που μπορούσε να κατηγορηθεί για
χρησιμοποιήσει ώστε να αποκομίσει το κατοχή και την εμφύλια σύγκρουση και κάθε κακοτυχία ή καταστροφή που
πλεονέκτημα που υπόσχονται. έφεραν την οικονομία σε μερικά χρόνια συνέβαινε στη χώρα. Παρείχε ένα βο-
σε κατάσταση απογείωσης. Χρησιμο- λικό αποδιοπομπαίο τράγο ακόμα και

Η
εμπειρία του παρελθόντος εί- ποίησαν τεχνηέντως τις δυνατότητες για τα δικά μας λάθη. Ενίσχυε όμως και
ναι από αυτή την άποψη εν- που προσέφερε η Συμφωνία Συνδέσε- το άβολο συναίσθημα της εξάρτησης,
θαρρυντική. Στον καιρό της, ως και ανέπτυξαν μία γερή βιομηχα- του αδύναμου πιονιού στο παιχνίδι των
η Συμφωνία Συνδέσεως ήταν ένα γεν- νική βάση κατά τη δεκαετία του 1960. μεγαλύτερων Δυνάμεων, της αφωνίας
ναίο βήμα για την Ελλάδα. Μπορού- Ξεπέρασαν τα λάθη και τα σφάλματα στο παιχνίδι της διαμόρφωσης των
σε ή να βελτιώσει ή να γονατίσει τη της δικτατορίας και κατάφεραν να αποφάσεων που επηρεάζουν τη μοίρα.
νεογέννητη ελληνική βιομηχανία. Το διατηρήσουν το επίπεδο της οικονο-

Η
αποτέλεσμα ήταν μία πιο εύρωστη και μίας εν μέσω μίας μεγάλης αμυντικής συμμετοχή της Ελλάδας στην
υγιής βιομηχανία. Αυτή τη φορά δια- προσπάθειας και μία οικονομική κρίση Κοινότητα ανοίγει μία νέα
κυβεύονται περισσότερα. Η γεωργία, που βάθαινε. Υπάρχει, επομένως, κάθε προοπτική εφόσον η χώρα
στην οποία ποτέ δεν είχε δοθεί κάποια λόγος να έχουμε εμπιστοσύνη στο μέλ- μας θα είναι πλήρες μέλος στη διαδι-
ευκαιρία με τον τρόπο που είχε εφαρ- λον. Με την προειδοποίηση όμως ότι η κασία λήψης αποφάσεων της Κοινότη-
μοστεί η Συμφωνία Συνδέσεως, απο- προσχώρηση δεν πρέπει να θεωρείται τας. Αυτό βέβαια υπόκειται σε δύο συν-
κτά τώρα ένα μεγάλο άνοιγμα. Η φο- πανάκεια. Προσφέρει μονάχα μία χρυ- θήκες. Πρώτον, ότι η Ελλάδα θα πρέπει
ρολογική δομή θα πρέπει τώρα να επα- σή ευκαιρία που πρέπει να αδράξουμε σε κάποιες περιπτώσεις να σεβαστεί τις
νεξεταστεί και να εκσυγχρονιστεί. Πα- εγκαίρως. Αν η ανταπόκριση είναι εποι- πλειοψηφικές αποφάσεις που λαμβά-
λαιομοδίτικα μοντέλα προστατευτι- κοδομητική το αποτέλεσμα θα βελτιώ- νονται βάσει των κοινοτικών κανόνων
σμού θα πρέπει να απορριφθούν. Όλοι σει δραστικά την ποιότητα ζωής των και πρακτικών. Δεύτερον, ότι το εύρος

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


30 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ Ε.Ε. 13

των κοινοτικών αποφάσεων περιορίζε- κυριαρχίας, ενώ η οικογένεια των ευ-


ται στα πεδία που καλύπτουν οι Συνθή- ρωπαϊκών εθνών εμπλουτίζεται από


κες που δομούν την Κοινότητα. Παρό- την προσθήκη ενός έθνους που χάρισε
λα αυτά, αυτή είναι ένα πολύ ευρύ και Η προσχώρηση όμως στην Ευρώπη ένα δομικό κομμάτι της
ζωτικό πεδίο και η δυνατότητα που δί- ενέχει περισσότερα πέραν πολιτιστικής της κληρονομιάς. Αυτή
νεται στην Ελλάδα να έχει πλήρη συμ- είναι κατά την ταπεινή μου άποψη η
του πιθανού οικονομικού
μετοχή στη διαδικασία λήψης αποφά- συμβολική, ιστορική σημασία της προ-
σεων, θα πρέπει να αξιολογηθεί με την πλεονεκτήματος. Όντας σχώρησης της Ελλάδας.
αξία που της αρμόζει. Παράλληλα, πέ- μέλος της Ευρωπαϊκής
Κοινότητας, η Ελλάδα θα
E
ραν του συμβεβλημένου πλαισίου των χουμε φτάσει επομένως στο
Κοινοτικών Συνθηκών η Ελλάδα θα εισέλθει για πρώτη φορά στάδιο όπου η Ελλάδα, ως μέ-
έχει πλήρη συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή λος της Κοινότητας, αναλαμβά-
Πολιτική Συνεργασία που εξελίσσεται
στη σύγχρονη ιστορία της νει ένα νέο, ενισχυμένο ρόλο στην ευ-
αργά αλλά σταθερά σε ένα σημαντικό σε ένα μεγάλο κέντρο λή- ρωπαϊκή σκηνή. Το ερώτημα που προ-
κομμάτι της ευρωπαϊκής συνοχής. ψης αποφάσεων, ως ένα κύπτει, φυσικά, είναι ποιες είναι οι μελ-


πλήρες μέλος. λοντικές εξελίξεις που αναμένουμε να

O
λα αυτά, εισάγουν επομένως συμβούν επί της σκηνής αυτής. Σε μία
ένα σημαντικό στοιχείο αλ- στιγμή βαθιάς οικονομικής κρίσης εί-
λαγής του πολιτικού περι- ναι φυσικό ότι ακόμα και οι υπάρχου-
βάλλοντος για την Ελλάδα. Επίσης θα σες ευρωπαϊκές δομές είναι εκτεθειμέ-
πρέπει να οδηγήσει σε μία αλλαγή νο- κληρονομιά και τη Χριστιανοσύνη. νες στις εντάσεις και τις πιέσεις αυτής
οτροπίας. Διότι με τη συμμετοχή μας Όταν το σιδηρούν παραπέτασμα της της συνθήκης και πως περαιτέρω πρό-
στη λήψη αποφάσεων της Κοινότητας οθωμανικής κυριαρχίας έπεσε πάνω οδος προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση
δε θα διαμορφώνουμε μονάχα το δικό από την Ανατολική Αυτοκρατορία, η φαίνεται δύσκολη. Σημειώνεται όμως,
μας μέλλον αλλά θα μοιραζόμαστε, μα- Δύση συνέχισε το δρόμο της, ενώ οι και είναι ενθαρρυντικό, πως παρά τις
ζί με τους άλλους εννέα εταίρους μας, λαοί των Βαλκανίων γίναν ραγιάδες δυσκολίες η Κοινότητα παραμένει μέ-
την ευθύνη για τη μοίρα της Ευρώπης. του κατακτητή. Άρα, όταν τέσσερις αι- χρι τώρα σταθερή. Επιδιώκει την ανά-
Αυτό είναι ένα φορτίο που χωρίς αμ- ώνες αργότερα οι Έλληνες και οι υπό- πτυξη της ευρωπαϊκής πολιτικής συ-
φιβολία θα φέρουμε ευχαρίστως, γνω- λοιποι βαλκανικοί λαοί ξεκίνησαν να νεργασίας, αποτολμάει να κινηθεί προς
ρίζοντας πως οι ευθύνες αρμόζουν σε ανακτούν την ανεξαρτησία τους μέσα ένα νέο ευρωπαϊκό νομισματικό σύ-
ενήλικα έθνη. από μία πάλη, που διήρκεσε άλλον ένα στημα και βρίσκεται κοντά στην εφαρ-
Η δημιουργία ενός νέο οργανικού αιώνα σχεδόν, ένα μεγάλο χάσμα τους μογή άμεσων εκλογών στην Ευρωπα-
δεσμού μεταξύ της Ελλάδας και της χώριζε από τη Δύση. Χρειάστηκε μία ϊκή Βουλή. Τα δεδομένα αυτά μαζί με
Ευρώπης ενέχει όμως, κατά την άποψή τρομερή, αστείρευτη προσπάθεια, ώστε τη διεύρυνση της Κοινότητας μέσω της
μου, μία βαθύτερη ιστορική διάσταση. να προλάβουν την οικονομική, κοινω- προσχώρησης της Ελλάδας, παρέχουν
Μία διάσταση που εκτείνεται περισ- νική και πολιτική πρόοδο των άλλων μία στέρεα βάση για να είμαστε αισι-
σότερο από πέντε αιώνες πίσω, στους ευρωπαϊκών χωρών. Η Ελλάδα γίνεται όδοξοι. Είναι δεδομένο πως η Ελλά-
χρόνους κατά τους οποίους η Οθωμα- τώρα η πρώτη – και για το προσεχές δα θα συνεισφέρει θετικά στην πρόο-
νική κυριαρχία διέρρηξε τους δεσμούς μέλλον, η μοναδική – χώρα της παλαι- δο του ευρωπαϊκού οικοδομήματος με
μεταξύ των λαών της Ελλάδας και της άς Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που ένα ρεαλιστικό και πραγματιστικό τρό-
Ευρώπης. Μέχρι τότε, μέσα από όλα τα ενσωματώνεται και πάλι στην οικογέ- πο. Αυτό που έχει ανάγκη η Ευρώπη σε
σκαμπανεβάσματα των Σταυροφοριών, νεια των ευρωπαϊκών εθνών. Αυτό θα αυτή τη δύσκολη φάση δεν είναι ούτε
των θρησκευτικών αψιμαχιών ή των πρέπει να αποτελεί πηγή περηφάνιας στενοκέφαλοι εγωκεντρικοί ούτε ανοι-
εμπορικών ανταγωνισμών, το Βυζάντιο για τους Έλληνες, να αισθάνονται πως χτομάτηδες ονειροπόλοι, αλλά άντρες
και η Δύση βρίσκονταν σε μία συνεχή έκλεισαν το κενό που είχαν δημιουργή- με πολιτικό όραμα και τα δυο τους πό-
πολιτισμική συναλλαγή. Αποτελού- σει οι αιώνες τουρκικής κατοχής. Είναι δια να πατάνε στη γη. Είναι αναμενό-
σαν πράγματι και οι δύο, κομμάτια της το τελικό βήμα σε μία μακρά διαδικασία μενο ότι σε αυτό το πνεύμα η Ελλάδα,
μίας ευρείας πολιτισμικής περιοχής που που ξερίζωσε τα τελευταία απομεινά- ως το δέκατο μέλος της Κοινότητας, θα
προερχόταν από την ελληνορωμαϊκή ρια των σκοτεινών αιώνων της ξένης παίξει το ρόλο της υπεύθυνα.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


14 ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ

Νομοθετική Πρωτοβουλία Πολιτών:


Οδοδείκτης για Ευρωπαϊκή
(Άμεση) Δημοκρατία!
του Γιώργου Λ. Κόκκα,
δικηγόρου, Εκπροσώπου «Ελληνικού Κινήματος Άμεσης Δημοκρατίας»

E
να από τα επιτακτικότερα γιών ψήφων και ευρωβουλευτών των απαραίτητο να καθιερωθούν οι θεσμοί
ζητήματα που η Ε.Ε καλεί- κρατών μελών, ενώ παραλείπεται η της ανακλητότητας (Right to recall) ευ-
ται να αντιμετωπίσει, ώστε ανάδειξη της πραγματικής περιφερει- ρωβουλευτών και λοιπών αξιωματού-
να επιλυθούν και τα περισ- ακής ανάπτυξης με αποκεντρωμένες χων της Ένωσης από το λαό και όχι από
σότερα από τα υπόλοιπα προβλήματα λειτουργίες άμεσης δημοκρατίας. τις κυβερνητικές ολιγαρχίες, της κυκλι-
λειτουργίας της, είναι αυτό της πραγ- Σε αυτό το σημείο γεννάται και ο κότητας (Rotation), δηλαδή της εναλ-
ματικής δημοκρατικής ολοκλήρωσης, έντονος ευρωσκεπτικισμός των πολι- λαγής των ενδιαφερομένων να συμμε-
που μπορεί να επιτύχει μετά από την τών των κρατών μελών της, οι οποίοι τάσχουν στα κοινά αυτοδίκαια χωρίς
ενσωμάτωση στο θεσμικό της πλαί- ακόμα δεν έχουν ξεκαθαρίσει εάν είναι αναγκαστικές διαδικασίες εκλογής
σιο, της «Νομοθετικής Πρωτοβουλί- μέλη μιας ευρωπαϊκής κοινωνίας (ή τους σε αξιώματα και του πανευρωπα-
ας Πολιτών» («initiative») στο άρθρο ακόμα και αν είναι υπαρκτή) ή πολίτες ϊκού Δημοψηφίσματος που θα εκφρά-
11 της Συνθήκης της Λισσαβόνας. Το των κρατών μελών της. Παρά τα προ- ζουν την άμεση δημοκρατική λειτουρ-
δημοκρατικό έλλειμμα που αναδεί- ηγούμενα οικονομικά επιτεύγματα της γία της Ένωσης και θα νομιμοποιούν
χθηκε οφείλεται στο γεγονός ότι η δη- ευρωπαϊκής οικονομικής ολοκλήρω- τις πολιτικές και κοινωνικές τάσεις του
μοκρατική νομιμοποίηση της εξουσί- σης, που ήδη με την χρόνια τελευταία ευρωπαϊκού πολιτικού σώματος. Αυτό
ας της Ε.Ε υπήρξε μέχρι σήμερα ανε- ύφεση αποδομούνται μέχρι του σημείου που οι Ευρωπαίοι πολίτες επιθυμούν
παρκής. Το πρόβλημα της δημοκρα- να εμπλέκεται και το Διεθνές Νομισμα- είναι να μετέχουν ενεργά σε κάθε διά-
τίας στη Ευρώπη και η έκταση του δη- τικό Ταμείο για οικονομική υποστήριξη λογο που αφορά άμεσα το μέλλον των
μοκρατικού ελλείμματος είναι από- των κρατών μελών, όπως ήδη συμβαίνει κοινωνιών τους. Αντιλαμβάνονται ότι
λυτα συνυφασμένα με τον κοινωνικό στην Ελλάδα, οι διαδικασίες που ακο- μέσα από αυθεντικές δημοκρατικές δι-
έλεγχο που θα έπρεπε να δύνανται να λουθεί η Ένωση είναι στην ουσία μα- αδικασίες όλοι μαζί μπορούνε καλύτε-
ασκούν ουσιαστικά οι πολίτες της σε κριά από τους πολίτες της, γεγονός το ρα να αναπτύξουν τους τόπους κατοι-
κάθε επίπεδο λειτουργίας της (Πρω- οποίο γεννά ερωτήματα για το μέλλον κίας και εργασίας τους παράλληλα με
τοβάθμια και Δευτεροβάθμια Αυτο- της λαϊκής κυριαρχίας και γενικότερα την Ένωση, κατανοώντας ταυτόχρονα
διοίκηση, Περιφέρειες, Κράτη Μέλη της δημοκρατίας μέσα στην Ένωση. Η ότι η ευρωπαϊκή ιδέα δεν αφομοιώνει
και Ένωση), και δυστυχώς αυτός δεν συνειδητοποίηση του δημοκρατικού τις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες. Στηρί-
προβλέπεται στις συνθήκες ούτε ανα- ελλείμματος αναδεικνύει το ζήτημα ζουν έτσι το όραμα της ευρωπαϊκής πο-
πληρώνεται επαρκώς από τις συνθή- της μη πραγματικής άσκησης της λαϊ- λιτείας και διεκδικούν την Ευρώπη των
κες λειτουργίας της αντιπροσωπευτι- κής κυριαρχίας, όπως τουλάχιστον την πολιτών, με ενεργή συμμετοχή όλων
κής λεγόμενης δημοκρατίας, ούτε στα εννοεί το αμεσοδημοκρατικό πρόταγμα στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, οι
Εθνικά Κοινοβούλια, ούτε στο Ευρω- και παρασύρει αρνητικά τον δημοκρα- οποίες μέχρι τώρα γίνονται μόνο από
κοινοβούλιο. Η θεσμική φιλολογία τικό προσανατολισμό της Ευρωπαϊκής την τεχνοκρατική ελίτ στις «μακρινές
που αναπτύσσεται περιορίζεται μόνο Ένωσης. Βρυξέλλες».
στη μεταφορά των κυριαρχικών εξου- Πάντως, έχει αρχίσει να γίνεται κοι- Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να ομο-
σιών από τα εθνικά κράτη στα όργανα νή συνείδηση ότι πρέπει να ενισχυθούν λογήσουμε ότι με βάση τη Συνθήκη
της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στους συ- οι δημοκρατικές διαδικασίες στο εσω- της Λισσαβόνας που τέθηκε σε ισχύ
σχετισμούς ποσοστώσεων και αναλο- τερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι το Δεκέμβριο του 2009, ενισχύεται η

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ 15

συμμετοχή των πολιτών στη διαδικα- για να εξεταστεί από την Επιτροπή μια απευθείας συμμετοχή των πολιτών στα
σία λήψης αποφάσεων για πρώτη φορά πρωτοβουλία θα πρέπει να υποστηρί- κοινά της Ευρώπης.
στην ιστορία της Ε.Ε. Κατοχυρώνεται ζεται από τουλάχιστον ένα εκατομμύ- Ο έντονα αναδυόμενος ευρωσκε-
θεσμικά η Πρωτοβουλία των Ευρωπαί- ριο πολίτες προερχόμενους από το ένα πτικισμός, η επιφύλαξη των πολιτών
ων Πολιτών, ένας νέος πανευρωπαϊκός τρίτο τουλάχιστον των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι
μηχανισμός συμμετοχικής δημοκρατί- της Ε.Ε, δηλαδή από εννέα κράτη μέλη στους θεσμούς της και στην δημοκρα-
ας, ο οποίος δίνει τη δυνατότητα σε ένα σήμερα. τικότητα της καθώς και η σύγχυση
εκατομμύριο πολίτες από έναν σημα- ευρωπαϊκού και εθνικού φρονήματος,

Μ
ντικό αριθμό κρατών μελών της Ε.Ε, να ετά από μελέτη του θέμα- είναι θέματα που πρέπει να απασχολή-
ζητούν απευθείας από την Ευρωπαϊκή τος, η Επιτροπή κατάρτισε σουν σοβαρά την Ε.Ε. Η ολοκλήρωση
Επιτροπή να προωθήσει μια πρωτο- ορισμένους κανόνες που θα σε κοινωνικοπολιτικό επίπεδο δεν εί-
βουλία σε τομέα αρμοδιότητας της πρέπει να εφαρμόζουν οι Ευρωπαίοι ναι ζήτημα μόνο νομικών ή θεσμικών
Ε.Ε, κάτι που μπορεί να οδηγήσει στην όταν υποβάλλουν τις προτάσεις τους. ρυθμίσεων αλλά και ζήτημα «ένωσης
υιοθέτηση ευρωπαϊκού κανόνα δικαίου. Σύμφωνα με τις προτάσεις, ο αριθμός ανθρώπων». Ο Jean Monnet έλεγε ότι
Σκοπός της Νομοθετικής Πρωτοβου- των υπογραφών από κάθε χώρα πρέ- «τίποτα δεν υπάρχει χωρίς ανθρώπους,
λίας των Ευρωπαίων πολιτών, είναι μια πει να είναι ανάλογος του μεγέθους τίποτα δεν διαρκεί χωρίς θεσμούς».
δημοκρατικότερη Ε.Ε με αμεσότερη της. Ως εκ τούτου απαιτούνται 4.500 Στην πολυετή πορεία της ευρωπαϊκής
συμμετοχή των πολιτών στη χάραξη υπογραφές για τις τέσσερις μικρότε- ολοκλήρωσης αυτή η βασική θέση του
των πολιτικών της. ρες χώρες και μέχρι 72.000 για τη με- Monnet παρέμεινε στην άκρη, ενώ το
Η σημασία του νέου θεσμού για την γαλύτερη, τη Γερμανία (από την Ελλά- ενδιαφέρον εστιάστηκε στη δημιουργία
προαγωγή λιγότερο της άμεσης και πε- δα απαιτούνται 16.500). Μόλις συγκε- των θεσμών, χωρίς να υπάρξει ανάλογη
ρισσότερο της συμμετοχικής δημοκρα- ντρωθούν τουλάχιστον 300.000 υπο- φροντίδα για τους πολίτες. Και γι’ αυτό
τίας και του ρόλου της κοινωνίας των γραφές πολιτών σε τρεις τουλάχιστον οι πολίτες εμφανίζονται να γυρίζουν
πολιτών είναι αναμφισβήτητη. Η Νο- χώρες, η αναφορά θα καταχωρίζεται σε την πλάτη στο ελιτιστικό και απρόσω-
μοθετική Πρωτοβουλία των Ευρωπαίων μητρώα της Επιτροπής και θα αποφα- πο θεσμικό οικοδόμημα της Ένωσης,
πολιτών συμβάλλει στην προώθηση της σίζεται αν η πρωτοβουλία εμπίπτει στο στις «μακρινές» Βρυξέλλες.
ενημέρωσης, της δημοκρατικής επιμόρ- πεδίο των αρμοδιοτήτων της. Από αυ-

Τ
φωσης, της εποικοδομητικής δράσης τή τη στιγμή και μετά οι διοργανωτές ο Ελληνικό Κίνημα Άμεσης
και της άσκησης επιρροής των πολιτών θα έχουν στη διάθεσή τους έναν χρόνο Δημοκρατίας, που στις Ευρω-
επί των αποφάσεων που τους αφορούν, για να συγκεντρώσουν τις υπογραφές εκλογές του Ιουνίου 2009 το
σε αντίθεση με τις παραδοσιακές δια- που λείπουν. Αν η πρωτοβουλία πλη- τίμησαν με την ψήφο τους 7.916 Έλ-
δικασίες λήψης αποφάσεων που μέχρι ροί τα κριτήρια, η Επιτροπή θα πρέπει ληνες πολίτες, χωρίς καμία πελατεια-
τη συνθήκη της Λισσαβόνας η Ε.Ε είχε εντός τεσσάρων μηνών να εξετάζει το κή σχέση με αυτό, και χωρίς να υπάρ-
υιοθετήσει. Ο νέος αυτός καινοτόμος θέμα και να αποφασίζει αν θα προχω- χουν τα οικονομικά μέσα για αποστο-
θεσμός συνιστά ένα σημαντικότατο ρήσει στη θέσπιση νομοθεσίας, αν θα λή ψηφοδελτίων σε όλες τις εκλογικές
εργαλείο στα χέρια των πολιτών, που ζητήσει την εκπόνηση μελέτης ή αν θα περιφέρειες της χώρας μας, συνεχίζει
μπορεί να οδηγήσει στη μείωση του δη- απέχει από κάθε περαιτέρω ενέργεια με συνέπεια τον αγώνα της κίνησης
μοκρατικού ελλείμματος από το οποίο ενώ θα πρέπει να αιτιολογήσει δημο- πολιτών «Ευρωπαϊκή Συμπολιτεία –
¨πάσχει¨ η Ε.Ε. Ενισχύεται με αυτόν τον σίως την απόφασή της. Άμεση Δημοκρατία», που συμμετείχε
τρόπο η διακρατική δικτύωση και η δι- Η δυνατότητα αυτή προάγει τη δη- ικανοποιητικά στις Ευρωεκλογές του
απολιτισμική προσέγγιση και συνεργα- μοκρατία, διαχέοντας την στους ευρω- 2004 και της ΜΚΟ «Βήμα για Δημο-
σία μεταξύ των πολιτών της Ευρώπης παϊκούς θεσμούς, και αποτελεί αδιαμ- κρατία Πολιτών», που προτείνουν την
προς μια θεσμικά δημοκρατική Ένωση. φισβήτητο αρωγό στη διαδικασία της θεσμοθέτηση και λειτουργία ενός δεύ-
Με βάση αυτό το νέο θεσμό, η Επι- πολιτικής ενοποίησης της Ε.Ε. Το ση- τερου σώματος Ευρωπαϊκής Συνέλευ-
τροπή, η οποία καταρτίζει τις νομοθε- μαντικότατο αυτό εργαλείο που δίνεται σης κοινωνικού ελέγχου που θα ανα-
τικές προτάσεις, θα έχει, υπό ορισμένες στα χέρια των πολιτών της Ε.Ε, πρέπει πληροί τα δημοκρατικά ελλείμματα
προϋποθέσεις, την επίσημη υποχρέωση να αξιοποιηθεί στο έπακρον, ώστε να της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην κατεύ-
να εξετάζει προτάσεις που θα υποβάλ- οδηγηθούμε συλλογικά στη βελτίω- θυνση που αναπτύξαμε.
λουν οι πολίτες. Η Συνθήκη ορίζει ότι ση της δημοκρατίας στην Ε.Ε, με την www.dimopolis.gr

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


16 ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Gerard Mortier

Η Τέχνη

ως Πολιτικό Μανιφέστο
Μετάφραση: Βασίλης Δ. Καμηλαράκης*

“Ένα έργο τέχνης είναι - μεταξύ άλλων - το πολιτικό μανιφέ- ερώτημα κατά πόσο σύγχρονα
στο του καλλιτέχνη. Αυτό μπορεί να εμφανιστεί στη λογοτε- δημόσια ζητήματα θα μπορούσαν
χνία, τη ζωγραφική, τη μουσική ή σε οποιαδήποτε άλλη μορφή να αποτελέσουν ή όχι αντικείμε-
νο ενός έργου τέχνης. Πράγματι,
τέχνης. Κατά τη διάρκεια της καλλιτεχνικής δημιουργίας ο
η επικαιρότητα πρέπει συχνά να
καλλιτέχνης εξετάζει την κοινωνία στην οποία ζει, τη θέση έχει την πρωτοβουλία της καλ-
του και τις απόψεις της κοινωνικής ομάδας που εκπροσωπεί. λιτεχνικής δημιουργίας. Μπορώ
Ακόμη και η τέχνη για την προσέγγιση της τέχνης είναι ένα να αναφέρω το παράδειγμα της
Ariane Mnouchkine, της οποίας
πολιτικό μανιφέστο, το οποίο στέλνει το μήνυμα ότι η τέχνη
τα έργα εκφράζουν την επικαι-
δε χρειάζεται τίποτε άλλο παρά μόνο τον εαυτό της.” ρότητα.

Η Σ
λογοτεχνία και το θέατρο με τις συνθήκες κάτω από τις ε ποιό βαθμό μπορούν τα
μπορούν να εκφράσουν οποίες οι άνθρωποι ζουν, αναζη- έργα τέχνης του παρελ-
το πολιτικό περιεχόμε- τώντας τρόπους να παλέψουμε θόντος να ανταποκρι-
νο της τέχνης πιο άμεσα τα αυταρχικά καθεστώτα και να θούν στα σύγχρονα προβλήμα-
απ’ ότι η μουσική. Θα ήταν δύσκολο προωθήσουμε τη δημοκρατία τα; Είναι γνωστό ότι τα έργα του
να αποδειχθεί με παραδείγματα ότι η και την αλληλεγγύη. Δεν είναι Beethoven έχουν χρησιμοποιη-
τέχνη είναι εντελώς απαλλαγμένη από τυχαίο το γεγονός ότι η Ευρώπη θεί εξίσου από δικτατορικά κα-
κάθε πολιτικό περιεχόμενο. Ένα πολι- πρωτοστάτησε στη δήλωση των θεστώτα και δημοκρατίες. Η Ευ-
τικό μήνυμα μπορεί να συναχθεί ακό- θεμελιωδών ελευθεριών. ρωπαϊκή Ένωση έχει επιλέξει την
μη και από τις συμφωνίες του Haydn. Οι νόμοι που ψηφίζουν τα «Ωδή της Χαράς» ως ύμνο της.
Η Συμφωνία του Παρισίου του Mozart Κοινοβούλια δεν μπορούν να Αναρωτιέται κανείς εάν η Ευρω-
φαίνεται να έχει ένα πολιτικό συστατι- καλύψουν το σύνολο των προ- παϊκή Επιτροπή γνωρίζει ή όχι τα
κό, επειδή μια κατσαρόλα χρησιμοποι- βλημάτων. Εδώ αρχίζει η απο- δοκίμια που εξετάζουν τις διά-
είται ως τύμπανο στην τελευταία του στολή της τέχνης: επιδιώκει να φορες πολιτικές χρήσεις των έρ-
κίνηση. συμπληρώσει τα κενά που αφή- γων του Beethoven. Ο Beethoven
Εάν αγνοήσουμε το πολιτικό περι- νονται από τη νομοθεσία. Δεν ήταν πολιτικά ευαίσθητος συν-
εχόμενο της τέχνης, το απογυμνώνου- υπονοώ ότι η τέχνη είναι μια θέτης.
με από το ισχυρότερο συστατικό της. προσθήκη στη νομοθεσία. Η Μπορεί να υπάρξει μια πο-
Πώς μπορούμε να καθορίσουμε τον όρο τέχνη αποδεικνύει ότι ορισμέ- λιτική ανάγνωση των έργων
«πολιτική» σε αυτό το πλαίσιο; Προφα- να από τα σημαντικότερα ζητήματα του Haydn και του Mozart. Σε αρκετές
νώς, δεν έχω στο μυαλό μου την πολιτι- δεν μπορούν εξ ολοκλήρου να αντι- περιπτώσεις έχω δει φημισμένους μαέ-
κή κομμάτων. Αντ’ αυτού, αναφέρομαι μετωπιστούν με νομικά μέσα. Οι ζωές στρους να χαμογελούν, όταν διαβάζουν
στην αποφασιστικότητα να βελτιώσου- των ανθρώπων προκαλούν τόσα πολλά ορχηστρικές παρτιτούρες του Haydn.
προβλήματα για να καλύπτονται πλή- Χαμογελούν, επειδή ο Haydn είχε τέ-
* Δικηγόρος Αθηνών
ΜΔΕ Εμπορικού Δικαίου
ρως από τους νόμους. τοιο θάρρος στη σύνθεση των έργων
Μέλος ΔΣ Ομίλου Ευρωπαϊκή Έκφραση Θα μπορούσε κανείς να θέσει το του, το οποίο κανονικά οι κανόνες της

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 17

μουσικής δεν επιτρέπουν. Στην ερμη- προσπάθειες και αυτό κάνω κάθε φορά για παράδειγμα τους αφρικάνικους. Ο
νεία του, η οποία ανήκει επίσης στη που συζητώ με πολιτικούς. αφρικάνικος πολιτισμός έχει επίσης τον
σφαίρα της πολιτικής: το μάθημά του Συχνά ξεχνιέται στην Ευρώπη ότι Konrád ή τον Picasso του, και ξέρουμε
είναι ότι κατά καιρούς οι ακαδημαϊκοί στην Αμερική - ακόμα και αν οι Αμε- ότι το θέατρο της Ευρώπης τον εικο-
κανόνες δεν είναι ίδιοι με τους κανόνες ρικανοί θεωρούν τον πολιτισμό μια στό αιώνα θα ήταν αδιανόητο χωρίς τη
της υψηλής τέχνης. Είναι απαραίτητο ιδιωτική υπόθεση - η υποστήριξη που συνάντησή του με το Noh Theatre ή το
να καταστεί ευρέως γνωστό ότι η τέχνη χορηγείται στην τέχνη από ιδιώτες εί- Kabuki της Ιαπωνίας.
είναι πολιτική δράση, επειδή οι φορείς ναι συχνά μεγαλύτερη από αυτή που

Σ
στους οποίους εργαζόμαστε λαμβά- δίδει η πολιτεία στην Ευρώπη. Αυτό ήμερα οι πολιτικοί θεωρούν
νουν κυβερνητικές επιχορηγήσεις. συμβαίνει διότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ότι είναι δύσκολο να καθορί-
Πρόκειται για ένα κοσμοϊστορικό δίνουν πολυάριθμα φορολογικά πλεο- σουν την ευρωπαϊκή ταυτότη-
επίτευγμα της ευρωπαϊκής κοινωνίας νεκτήματα και λοιπά επιδόματα στους τα, επειδή περνούν λίγο χρόνο διαβά-
ότι η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του υποστηρικτές της τέχνης. ζοντας λογοτεχνία, ακούοντας σοβα-
Ανθρώπου και του Πολίτη [1789] πε- Στην Ευρώπη είναι οι επιχορηγήσεις ρή μουσική ή βλέποντας πίνακες. Εάν
ριλαμβάνει το δικαίωμα του ανθρώπου που παίρνουμε από το κράτος, οι οποί- προσπαθούσαν σκληρά, θα μπορού-
στην εκπαίδευση και τον πολιτισμό. Εί- ες μας αναγκάζουν να προστατεύουμε σαν να διαπιστώσουν την ευρωπαϊκή
ναι καθήκον του κράτους να εγγυηθεί τις γενικά αποδεκτές αξίες της κοινω- ταυτότητα σε διαφόρων ειδών έργα τέ-
την άσκηση των δικαιωμάτων αυτών. νίας και αυτά που κατοχυρώνονται από χνης.
Καταλαβαίνω ότι κάποιοι πολιτισμοί τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ο Don Juan και ο Faust είναι δύο
- όπως των Ηνωμένων Πολιτειών, για Ανθρώπου και του Πολίτη. Δεν μπορώ σημαντικές ευρωπαϊκές μυθικές μορ-
παράδειγμα – πιστεύουν το αντίθετο. να διοργανώσω παραστάσεις, οι οποί- φές. Δεν τους κληρονομήσαμε από τους
Ας μη ξεχνάμε: οι Ηνωμένες Πολιτείες ες προορίζονται μόνο για να διασκε- Έλληνες ή τους Ρωμαίους, τους δημι-
ιδρύθηκαν από τους Πουριτανούς, οι δάσουν, πρέπει να κρατήσω έναν κα- ουργήσαμε στην αυγή της Σύγχρονης
οποίοι μεταχειρίστηκαν την τέχνη ως θρέφτη στο ακροατήριό μου. Η τέχνη Εποχής. Ο Faust είναι μια εκδήλωση
ιδιωτική υπόθεση. Αυτός είναι ο λόγος - έτσι έχουμε διδαχθεί από τα κλασικά της πνευματικής επιθυμίας, και αυτή
που ανέπτυξαν ένα άλλο σύστημα. Εγώ ελληνικά έργα - έχει τη δυνατότητα να είναι ένα παρακλάδι του προτεσταντι-
δεσμεύομαι ως προς το ευρωπαϊκό σύ- επιφέρει την κάθαρση, της οποίας ο κού πολιτισμού. Ο Don Juan είναι μια
στημα. στόχος είναι όχι να σοκάρει, αλλά να εκδήλωση της σαρκικής επιθυμίας, η
απελευθερώσει το κοινό. οποία είναι συνέπεια του καθολικού

Η
Διακήρυξη των Δικαιωμάτων Σε πολλές περιπτώσεις κατά το πα- πολιτισμού. Από την εποχή του Αγ.
του Ανθρώπου και του Πολί- ρελθόν έργα της τέχνης έχουν χρησιμο- Αυγουστίνου ο καθολικός πολιτισμός
τη ήταν το αποτέλεσμα μιας ποιηθεί για πολιτικούς σκοπούς. Πρέ- είχε θεωρήσει τη σεξουαλικότητα ως
μακροχρόνιας προσπάθειας και επομέ- πει να εναντιωθούμε σε αυτό. Απευ- αμαρτία.
νως δεν μπορούμε να τις απαρνηθού- θύνοντας το λόγο μου στους μη Ευρω- Αυτές τις μέρες για άλλη μια φορά
με εξαιτίας της παγκοσμιοποίησης στο παίους συμμετέχοντες στη διάσκεψη πρέπει να υπερασπιστούμε την ελευθε-
χώρο της επιχείρησης. Θεωρώ την πο- αυτήν: Γνωρίζω ότι κατά περιόδους ρία έκφρασης των γυναικών ενάντια σε
λιτιστική παγκοσμιοποίηση επικίνδυ- εμείς, οι Ευρωπαίοι, χρησιμοποιήσαμε συγκεκριμένες προσπάθειες κληρικών
νη. τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του να τη φιμώσουν. Λατρεύω τον αραβικό
Τα πολιτιστικά ιδρύματα είναι δι- Ανθρώπου και του Πολίτη και μερικά πολιτισμό, αλλά είμαστε υποχρεωμένοι
καιούχοι κρατικής ενίσχυσης και ιδιωτι- άλλα παρόμοια μανιφέστα στην προ- να επισημάνουμε περιπτώσεις, όταν
κής υποστήριξης. Η ιδιωτική υποστήρι- σπάθειά μας για παγκόσμια ηγεμονία. προβαίνει σε αδικαιολόγητες παραβι-
ξη πρέπει να συμπληρώνει την κρατική Αναγκάσαμε άλλους να δεχτούν αυτήν άσεις στις ελευθερίες των πολιτών. Τέ-
ενίσχυση για τα έργα των σύγχρονων την υποτιθέμενη ελευθερία πριν την τοιες υπερβολές εμφανίστηκαν στην
καλλιτεχνών. Υπάρχουν διάφορες κυ- αποκτήσουμε εμείς οι ίδιοι. Σκέφτομαι Ευρώπη από καθολικούς κληρικούς
βερνήσεις σήμερα στην Ευρώπη που ιδιαίτερα αυτά που οι ευρωπαϊκές κοι- κατά το 16ο αιώνα.
αναζητούν τρόπους να αντικαταστή- νωνίες έχουν επιτύχει, αλλά ποτέ δεν Τα δικαιώματα των γυναικών είναι
σουν εντελώς τις κρατικές επιχορηγή- προσβάλλω τα κατορθώματα άλλων ένα επαναλαμβανόμενο θέμα στα έργα
σεις με την ιδιωτική υποστήριξη. κοινωνιών. Καθημερινά μαθαίνω νέα τέχνης. Μπορεί να διαπιστωθεί ότι στο
Πρέπει να εναντιωθούμε σε τέτοιες πράγματα από άλλους πολιτισμούς, παρελθόν η Ευρώπη ήταν πατριαρχική.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


18 ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ


Υπάρχουν διάφορες όπερες όπου οι Τα έργα της τέχνης έχουν γίνει προ-
γυναίκες πηδούν στο νερό ή καίγονται Ελπίζω ειλικρινά ότι μέσα ϊόντα με άμεσα προσδιορίσιμες τιμές.
(Brunhilda ή Senta) για να σώσουν τις σε πενήντα χρόνια η Ευρωπαϊκή Στο παρελθόν αγοράστηκαν από αρι-
ζωές των ανδρών. Σε άλλα έργα η γυ- Ένωση θα ξεπεραστεί από ένα Ευ- στοκράτες και την εκκλησία, σήμερα
ναίκα εμφανίζεται ως η αιώνια γυναίκα ρωπαϊκό Ομοσπονδιακό Κράτος. Ως από δημόσιους υπαλλήλους και τη με-
πειρασμός (Eve, Carmen, Lulu, Salomé σαία τάξη. Το βιώνω αυτό καθημερινά
ή Lolita). Ορισμένα έργα ζωγραφικής,
ομοσπονδία η Ευρώπη θα είναι σε στον τομέα της κλασσικής μουσικής.
όπως για παράδειγμα, εκείνα που απει- θέση να διατηρήσει τη πνευματική Στο παρελθόν η προσοχή στρεφό-


κονίζουν τους Judith και Holofernes, εί- και ψυχική της δύναμη. ταν στους συνθέτες, σήμερα στους καλ-
ναι άκρως κατατοπιστικά για τη θέση λιτέχνες του θεάματος. Στην πραγματι-
των γυναικών στην ευρωπαϊκή κοινω- κότητα, μερικοί θεωρούν ότι η ερμηνεία
νία στο παρελθόν. Κάστρο του Bluebeard είναι μια από είναι σημαντικότερη από τη σύνθεση.
Παρά την έκδοση της Διακήρυξης τις ωραίες όπερες του Bartók. Για να Ένα μικρό μέρος του κοινού μπορεί να
των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και καταλάβουμε τη διαφορά μεταξύ ορι- διαβάσει μουσική. Ακόμη χειρότερα,
του Πολίτη και παρά το γεγονός ότι ο σμένων εθνών της Ευρώπης, αρκεί να μέχρι και οι κριτικοί όπερας προτιμούν
Wilhelm Schiller Tell έστειλε το μήνυμα συγκρίνουμε την όπερα του Bartók με να αξιολογήσουν την αξία των παρα-
ότι η Ελβετία είναι δημοκρατική χώρα, τους Ariane και Bluebeard του Paul στάσεων με βάση τα εγγεγραμμένα CD
οι γυναίκες στην Ελβετία άσκησαν το Dukas, το οποίο γράφτηκε βασισμέ- που έχουν στο σπίτι παρά να συγκρί-
δικαίωμα της ψήφου το 1971. Μυθιστο- νο σε ένα έργο του Materlinck. Ποιά νουν τις ζωντανές εμφανίσεις με την
ρήματα που λένε πολλά για την κατά- είναι η διαφορά μεταξύ των δύο; Στο παρτιτούρα.
σταση των γυναικών περιλαμβάνουν Κάστρο του Bluebeard ο Ariane και η Τα σύμβολα της μόδας έχουν αρχί-
τις Anna Karenina, Madame Bovary Bluebeard κλειδώνουν τον εαυτό τους σει να διεισδύουν στον κόσμο της τέ-
και Hedda Gabler. στο κάστρο. Αντιθέτως, στο Ariane χνης. Κατά συνέπεια, η εικόνα των μο-
Μια άλλη παρατήρηση για τη σχέση και Bluebeard του Materlinck ο Ariane ντέλων και των τραγουδιστών όπερας
μεταξύ των ανδρών και των γυναικών. φεύγει και αφήνει τις άλλες γυναίκες έχει γίνει μετά βίας διακριτή στο μυαλό
Αυτό που λέει ο Lohengrin στην Elsa στη συντροφιά του Bluebeard. Οι δύο του κόσμου. Για παράδειγμα, ακόμη και
είναι χαρακτηριστικό: «Ποτέ μη με ρω- ιστορίες είναι μια εύγλωττη έκφραση τραγουδιστές, όπως η Cecilia Bartoli,
τήσεις, ούτε ενδιαφερθείς να μάθεις, της διαφοράς μεταξύ των δύο χωρών. πρέπει να φωτογραφηθούν δίπλα σε
από πού κατάγομαι, ούτε ποιο είναι το Η λογική μπορεί να επικρατήσει στη ένα αυτοκίνητο Jaguar για να κάνουν
όνομά μου και η κατάστασή μου». Γαλλία, αλλά η Ουγγαρία, όπως ακρι- καλή εντύπωση.
Η παγκοσμιοποίηση δε μπορεί να βώς και οι άλλες χώρες της κεντρικής Ένα μέρος του κοινού σκέφτεται
καταργήσει τις εθνικές διαφορές. Στο Ευρώπης, είναι περιβαλλόμενη από ότι μια παράσταση είναι ενδιαφέρου-
δρόμο μου για την Ουγγαρία βρήκα το ξηρά, το οποίο σημαίνει ότι δεν έχεις σα μόνο αν είναι ένα μεγάλο γεγονός.
χρόνο να διαβάσω για την ιστορία του πουθενά να διαφύγεις. Είμαι αντίθετος σε αυτό. Αγαπώ τους
ουγγρικού πολιτισμού. Ήταν η πρώτη πασίγνωστους καλλιτέχνες, αλλά δεν

Ε
φορά που έμαθα ότι ένας μύθος για ίναι αποστολή μας να υποστη- τους επιτρέπω να κάνουν κουμάντο.
τους προγόνους των Magyars αναφέρ- ρίξουμε το έργο της Ευρωπαϊκής Ορισμένοι τραγουδιστές δεν τραγου-
θηκε σε ένα θαυματουργό αρσενικό Επιτροπής. Ο καθένας μας πρέ- δούν ακόμα στην Όπερα του Παρισιού,
ελάφι κυνηγημένο από τους δύο γιους πει να διαδώσει στον κύκλο του το μή- επειδή δεν αποφάσισα ποιος πρέπει να
ενός βασιλιά. Αυτό με ώθησε στη σκέ- νυμα ότι είμαστε αδέλφια. Ακόμη και ανεβάσει το έργο ή ποιος πρέπει να δι-
ψη ότι η σχέση μεταξύ ανθρώπου και σε μεγάλες οικογένειες συμβαίνει μερι- ευθύνει μια όπερα. Μια τέτοια στάση
ζώου (για παράδειγμα, η απαγωγή της κές φορές τα αδέλφια να είναι διαφορε- απαιτεί σίγουρα θάρρος εκ μέρους της
Ευρώπης από έναν ταύρο) είναι επα- τικά ή ακόμα θυμωμένα μεταξύ τους, διαχείρισης.
ναλαμβανόμενο μοτίβο στους μύθους, αλλά ποτέ δεν ξεχνούν ότι έχουν τον Έκανα μια αναβίωση της Salomé
ακόμα κι αν εμφανίζεται με διαφορετι- ίδιο πατέρα και την ίδια μητέρα. Ο πο- χωρίς να προσλάβω έναν πασίγνωστο
κές μορφές στους μύθους των διαφό- λιτισμός είναι αυτός που μπορεί να μας καλλιτέχνη για τη δουλειά. Ευτύχησα
ρων λαών. βοηθήσει να μάθουμε «την οικογένειά να δω ότι ο τραγουδιστής που επιλέ-
Ας ρίξουμε μια ματιά στην ιστο- μας», δηλαδή την Ευρώπη. Αυτό είναι ξαμε είχε τόση επιτυχία όσο ο πασίγνω-
ρία της Ariane και του Bluebeard. Το που πρέπει να στηρίξουμε. στος καλλιτέχνης που τραγούδησε τη

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 19

Salomé σ το νίες.
παρελθόν. Έτσι Η Ευρωπαϊκή
τελικά το κοινό Επιτροπή θεωρεί
θα το δεχτεί, ως προτεραιότη-
όταν δημιουρ- τα το ότι η πολιτι-
γούμε αστέρια στική ιστορία της
από καλούς Ευρώπης πρέπει
καλλιτέχνες. να παρουσιάζεται
Σήμερα η στο ευρύ κοινό
σύγχρονη τέχνη γίνεται η εξαίρεση και ορχήστρες λαμβάνουν κρατικές επι- στα ακόλουθα μέσα: σε βιβλία, εικόνες
η ιστορική τέχνη είναι ο κανόνας. Αυτό χορηγήσεις, ενώ άλλες όχι, και το ότι και ιστοσελίδες, και μπορούμε να βοη-
είναι πρωτοφανές στην ιστορία των τε- σε μερικές χώρες οι υποχρεωτικές ώρες θήσουμε σε αυτές τις προσπάθειες.
χνών. Κατά το παρελθόν η σύγχρονη απασχόλησης είναι 35, ενώ σε άλλες Πρέπει να μεταφέρουμε το μήνυμα
τέχνη ήταν ο κανόνας και τα παλαιά χώρες περισσότερες. στις Βρυξέλλες ότι ίσως ο θεσμός της
έργα της τέχνης ήταν η εξαίρεση. Ο Διαφωνώ με τη δημοφιλή άποψη Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευ-
Mozart, για παράδειγμα, έπρεπε να ότι οι νέες τεχνικές λύσεις σημαίνουν ρώπης είναι έτοιμος να σταματήσει.
παρεκκλίνει του δρόμου του για να βρει τον εκδημοκρατισμό των τεχνών. Οι Παρακαλώ σκεφτείτε ότι πρέπει να
παρτιτούρες του Bach και του Händel, νέες τεχνολογίες είναι στα χέρια των παρουσιαστούμε με τη σύσταση πως
όταν έψαχνε έμπνευση για το έργο του μεγάλων εταιριών, οι οποίες θέλουν να το επόμενο στάδιο θα μπορούσε να εί-
«Mass in C Minor», διότι στην εποχή κερδίσουν χρήματα με τις νέες τεχνο- ναι διάφορες μορφές ανταλλαγών με-
του εκείνα τα έργα δεν παίζονταν. Και ο λογίες. Στην πραγματικότητα, η τεχνο- ταξύ των πολιτιστικών πρωτευουσών
Mendelssohn συνέβαλε αποφασιστικά λογική πρόοδος έχει περιορίσει το εύ- της Ευρώπης. Συγκεκριμένα, αυτό θα
στην αναβίωση του έργου «Passions of ρος των έργων τέχνης που πωλούνται. μπορούσε να σημαίνει ότι αντί απλά να
Bach». Ένα μέρος της ευθύνης για την Αν κοιτάξει κανείς τι έχει καταγραφεί επιλέγουμε αυτή ή την άλλη πόλη ως
παρούσα κατάσταση φέρει σίγουρα η στις μέρες μας, είναι όλο και λιγότερο, «πολιτιστική πρωτεύουσα», θα πρέπει
εκπαίδευση. είτε με πασίγνωστους καλλιτέχνες, είτε να πραγματοποιείται μια μεγάλης κλί-
Το ευρύ κοινό, και ειδικά οι νέοι, με ένα ορισμένο ρεπερτόριο. μακας ανταλλαγή πολιτισμού μεταξύ,
ξέρουν πολύ λίγα για τις καλλιτεχνι- για παράδειγμα, της Βουδαπέστης και

Π
κές αναφορές και τις κατηγορίες της ολλοί άνθρωποι είναι υπερή- της Λισσαβόνας. Το προτείνω αυτό
τέχνης. Εδώ είναι ένα παράδειγμα. Το φανοι ιδιοκτήτες των Απά- επειδή, κατά τη γνώμη μου, ένα από τα
έργο «Falstaff» του Verdi κλείνει με ντων του Goethe, αλλά λί- προβλήματα της Ευρώπης είναι ότι οι
τον Falstaff να λέει “Tutto nel mondo γοι διαβάζουν αυτά τα έργα. Τα Άπα- άνθρωποι γνωρίζουν ελάχιστα σχετικά
e burla” (Ο κόσμος όλος είναι μια με- ντα του Mozart είναι τώρα διαθέσιμα με το πολιτισμό των άλλων. Υπ’ αυτήν
γάλη φάρσα). Το μουσικό είδος που για μόλις εκατό ευρώ, και μπορεί να εί- την έννοια, κάτι σαν ένα «σιδηρούν πα-
επιλέχθηκε για εκείνο το μέρος είναι το ναι μια μεγάλη εμπορική επιτυχία, αλ- ραπέτασμα» εξακολουθεί να υφίσταται
fugue, το οποίο είναι το πιο αυστηρό λά είναι βαρετό να ακούς όλα τα έργα σε πολλά μέρη. Το βρίσκω ανησυχητικό
μιούζικαλ της δυτικής τέχνης. Το κοινό του Mozart. Δεν πρέπει να συναγάγου- το ότι οι άνθρωποι στη Δυτική Ευρώπη
για να εκτιμήσει τη διαφορά μεταξύ του με τα λανθασμένα συμπεράσματα από ξέρουν τόσο λίγα για την Ουγγαρία και
περιεχομένου και της μορφής, πρέπει τα αποτελέσματα των πωλήσεων. την υπόλοιπη Κεντρική Ευρώπη. Εγώ
να εξοικειωθεί με το Shakespeare, την Όταν διατυπώνουμε συστάσεις για ο ίδιος δεν αποτελούσα εξαίρεση μέ-
ιταλική μουσική και τη θεωρία των μου- την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα πρέπει χρι πρόσφατα. Μαθαίνω τώρα όλο και
σικών μορφών. να έχουμε στο μυαλό μας το σύνολο περισσότερα για την ιστορία της Ουγ-
Χαιρετίζω το γεγονός ότι, ακριβώς της Ευρώπης και όχι μόνο απομονω- γαρίας, της Δημοκρατίας της Τσεχίας
όπως στο 19ο αιώνα, τα σημερινά πο- μένα σχέδια. Χαιρετίζω την ιδέα ότι και της Πολωνίας, και αυτό γιατί έχω
λιτιστικά ιδρύματα συγκεντρώνουν δι- η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκοπεύει να διαβάσει κάποια σχετικά βιβλία.
άφορες μορφές τέχνης: το θέατρο, το υποστηρίξει τόσο την παραγωγή όσο Σε περίπτωση που η πρότασή μας
χορό και την όπερα. και τη διανομή των ταινιών. Αυτό έχει για την πολιτιστική ανταλλαγή μεταξύ
Θα μπορούσε να προκαλέσει κά- σημασία κυρίως αν λάβουμε υπόψη τον των ευρωπαϊκών πόλεων αποτύχει, τότε
ποια αντιπαλότητα το ότι ορισμένες ανταγωνισμό από τις αμερικανικές ται- πρέπει να προτείνουμε ανταλλαγές

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


20 ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
μεταξύ πολιτιστικών οργανώσεων. Θα διάρκεια μιας τόσο μεγάλης κλίμακας έντονα τους πολιτισμούς των άλλων
πρέπει να ενθαρρύνουμε την απευθεί- συνάντησης, όπως αυτής, είχαν σχεδι- ηπείρων.
ας ανταλλαγή μεταξύ, για παράδειγμα, αστεί μερικά φιλόδοξα προγράμματα Οι ευρωπαϊκοί συγγραφείς αποφεύ-
των πολιτιστικών οργανώσεων αφ’ ενός σαν αυτό. Το Έτος του Olivier Messiaen γουν εκφράσεις όπως «σύγκρουση των
της Ισπανίας και της Πορτογαλίας και είναι ένα καλό παράδειγμα. Ας ελπί- πολιτισμών.» Αντί αυτού, γράφουν για
αφ’ ετέρου της Βουδαπέστης. Η Ευρω- σουμε ότι κατά τη διάρκεια του 2008 θα την αλληλεπίδραση των πολιτισμών.
παϊκή Επιτροπή, επίσης, θα εκτιμούσε είναι δυνατό να ανεβάσουμε τη μνημει- Ελπίζω ειλικρινά ότι μέσα σε πενή-
τέτοιες προσπάθειες. ώδη όπερα του Messiaen «St. Francis of ντα χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση θα ξε-
Σκοπεύω να μιλήσω για την ενδυ- Assisi» και να τη παρουσιάσουμε στις περαστεί από ένα Ευρωπαϊκό Ομοσπον-
νάμωση του Προγράμματος Erasmus πόλεις, όπου δεν έχει παρουσιαστεί διακό Κράτος. Θα υποστηρίζω αυτή
για να ενθαρρύνω με αυτόν τον τρόπο ποτέ στο παρελθόν, για παράδειγμα, την ιδέα για όσο ζω. Ως ομοσπονδία η
την ανταλλαγή όσο το δυνατόν περισ- στην Κεντρική Ευρώπη. Ευρώπη θα είναι σε θέση να διατηρήσει
σότερων νέων. Αυτό θα μπορούσε να τη πνευματική και ψυχική της δύναμη.

Τ
βοηθήσει τους νέους από την Ουγγαρία έλος, μια λέξη για τις νεώτερες Οραματίζομαι μια ευρωπαϊκή ομοσπον-
και την Πολώνια να επισκεφτούν, για γενεές. Γνωρίζω ότι όλα τα πο- δία όπου κάθε μια από τις χώρες και τις
παράδειγμα, χώρες στη Νότια Ευρώπη. λιτιστικά ιδρύματα έχουν προ- περιοχές θα προωθούν τα συγκεκριμένα
Για τους Ούγγρους, κατά την άποψή γράμματα που αφορούν τους νέους αλ- πολιτιστικά γνωρίσματά τους.
μου, η επίσκεψη απόμακρων ευρωπα- λά, κατά την άποψή μου, δεν είναι αρ- Είμαι αισιόδοξος. Γνωρίζω ότι με-
ϊκών προορισμών είναι πολυτιμότερη κετά για να γεμίσουν τις αίθουσες των γάλοι συγγραφείς και καλλιτέχνες του
από την επίσκεψη, για παράδειγμα, της συναυλιών μας με νέους ανθρώπους. θεάματος – οι οποίοι διαφορετικά θα
γειτονικής Βιέννης. Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι αυ- ήταν μοιρολάτρες - έτειναν να είναι
Λίγα λόγια για τους καθημερινούς τοί οι νέοι πρέπει να αισθάνονται πως αισιόδοξοι στην καλλιτεχνική τους
στόχους των οργανώσεών μας. Πρέπει χρειάζονται μια τέτοια εμπειρία και ότι απόδοση. Σκεφτείτε τον Shakespeare.
να συνεργαστούμε καλύτερα στο συ- αποτελεί μέρος της ανθρώπινης ύπαρ- Ως άνθρωπος, μπορεί να ήταν ένας
ντονισμό του περιεχομένου των ιστοσε- ξής τους. Αυτός είναι ένας τομέας στον απαισιόδοξος μοιρολάτρης, και όμως
λίδων μας. Οι ιστοσελίδες του Διαδικτύ- οποίο πρέπει να γίνουν πολλά ακόμα. στα τελευταία του χρόνια έγραψε το
ου καθίστανται ιδανικές για το συντονι- Η προσφορά εισιτηρίων σε μειωμένες έργο «The Tempest». Σε αυτό το παι-
σμό, ειδικά τώρα που υπάρχει μια τάση τιμές δεν είναι αρκετή. Απαιτείται κοι- χνίδι οι άνθρωποι (συμπεριλαμβανο-
μεταξύ των διοργανωτών συναυλιών και νή δράση για να δημιουργηθούν βιβλία μένων των αδελφών) που πολέμησαν
όπερας να αναπτύξουν προγράμματα και τεχνικές συσκευές που ευαισθητο- ο ένας τον άλλον καθ’ όλη τη διάρκεια
γύρω από ένα κεντρικό θέμα. Σκεφτείτε ποιούν τους νέους στη σοβαρή μουσι- της ζωής τους βρίσκουν τελικά την αρ-
το Ρότερνταμ, για παράδειγμα, όπου η κή. Διάφορες προσεγγίσεις είναι δυνα- μονία και την ικανοποίηση. Σε όλες τις
ελευθερία έχει επιλεγεί ως ένα κεντρικό τές αλλά αυτό που πραγματικά έχει ση- άγριες περιπέτειες του θεατρικού έργου
θέμα. Ας ελπίσουμε ότι οι κατάλληλοι μασία είναι ότι θα πρέπει να γνωρίζου- «Ferdinand and Miranda» - αντιπρόσω-
οικονομικοί πόροι θα βρεθούν, επίσης, με: υπάρχουν τεράστιες αναξιοποίητες ποι της νέας γενιάς - διασκεδάζουν παί-
για τέτοιες προσπάθειες. δυνατότητες σε αυτόν τον τομέα. ζοντας σκάκι. Το σκάκι είναι ένα σύμβο-
Υπάρχει άλλο ένα ζήτημα που σας Υπήρξαν δραματικές αλλαγές σε λο των πραγματικών γεγονότων. Παίζο-
ζητώ να σκεφτείτε. Σαν διοργανωτές ολόκληρο τον κόσμο. Η τρομοκρα- ντας σκάκι δεν μειώθηκε η μεταξύ τους
συναυλίας είστε πιο ευνοϊκά διατεθει- τία δεν θα πάει μακριά. Το παγκόσμιο έλξη. Ο Prospero ενθαρρύνεται από την
μένοι, σε σχέση με τις όπερες, να οργα- βάρος της Κίνας είναι σίγουρο ότι θα αγάπη της Miranda και του Ferdinand.
νώσετε μεγάλα έργα που παρουσιάζο- αυξηθεί, γεγονός που σημαίνει ότι η συ- Χρησιμοποιεί τη μαγική δύναμή του για
νται αργότερα και σε άλλα μέρη της Ευ- νολική ισορροπία των δυνάμεων θα με- να διευθετήσει τις συγκρούσεις μεταξύ
ρώπης. Έχω ακούσει, για παράδειγμα, τασχηματιστεί αναπόφευκτα. Θα ήταν των εισβολέων στο νησί. Στη συνέχεια,
ότι το νοτιοδυτικό γερμανικό ραδιόφω- αφέλεια να σκεφτούμε ότι η Ευρώπη πετά τα μαγικά βιβλία του στη θάλασσα
νο SWR, με επικεφαλής τον μαέστρο μπορεί να επανακτήσει τη θέση ενός και σπάζει τη μαγική ράβδο του. Δεν θα
Michael Gielen, έχει διοργανώσει την σημαντικού παγκόσμιου παίκτη. Η δύ- τη χρειαστεί άλλο.
παράσταση Gurrelieder του Schönberg ναμη της Ευρώπης βρίσκεται στην πο- Στην Ευρώπη του αύριο ο στόχος
– η οποία αποτελεί σημαντικό επίτευγ- λιτιστική και ιστορική συνείδησή της. μας θα είναι να έχουμε το θάρρος να
μα. Θα ήταν πιο χρήσιμο εάν, κατά τη Η Ευρώπη πάντα παρατηρούσε κυβερνήσουμε μέσω των τεχνών.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 21

Climate policies

after Copenhagen
Introduction by Francois Godement

Does China have a real climate change policy?

T
he outcome of the Co- ed by a rather rigid vice-minister. But it and thus, perhaps inevitably, creat-
penhagen Climate Con- this may have been as much the result ed division among developing coun-
ference sent shock waves of some embarrassment as a decision tries. But by opposing any binding
around the world. China to snub world leaders. commitment by the industrialised
seemed to be responsible countries themselves, it also contra-

C
for the failure to agree legally binding hina had demonstrated su- dicted its own previously stated de-
and genuine caps on emission levels. preme skill in the lead-up to mand that developed countries take
But the exceptional disarray in which the conference. It teamed up decisive action first.
the conference fell, including unpre- with India to resist pressure from the

Y
pared group meetings among heads old industrialized countries and then et China was far from alone
of governments, was both a bane as announced its own plan to reduce, or in this stand. In fact, the BRIC
well as a gift for China’s representa- rather slow the rise of, carbon emis- countries formed a real coali-
tives. After all, if there is one thing that sions. If there was any doubt that Chi- tion and, encouraged by the complete
is certain about China’s leadership na can say no, Copenhagen removed lack of common action by the indus-
style, it is that informality and impro- it. But then China lost the public di- trialised countries before the confer-
visation are not well received and are plomacy battle – at least in the short ence, were also joined by many other
not likely to provoke new decisions. At term. It failed to bring island and mar- countries. Japan made a credible com-
one point, Wen Jiabao was represent- itime states with low shore lines with mitment, and Europe a not-so-cred-

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


22 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ible commitment, to stringent new in order to keep the revenues result- tone of the Chinese press. They both
limits on emissions. But whether be- ing from such a tax to itself. It would relegate the substantive issues in the
cause of its traditional reluctance to of course be good if China did impose climate change debate to the back-
sign internationally binding legal ar- such a tax, which would create an in- ground. They are more concerned
guments, or because of a fear of oppo- centive for Chinese companies to re- with analysing the reasons for the
sition to those standards in Congress, duce their emissions. summit’s failure and interpreting this
the United States was on a different failure in terms of the issues at stake

T
wavelength. China showed in Copen- o Europeans, the message in international relations, and elabo-
hagen that it was the biggest mover should be clear. Although rate on the implications for Chinese
on climate change – except, of course, the top down approach – in domestic policy. They draw lessons
that it did not want to move. Since other words, regulating and legis- from the summit’s outcomes and at
then, the momentum behind action lating – is suited to setting a frame- the same time attempt to justify the
on climate change has dissipated. work for reducing emissions within Chinese position.
Europe, it will not work beyond Eu- From a Chinese point of view, the

H
owever, this is not the end of rope’s borders. The UN system is too climate change negotiations failed
the story. China has caught weak to create effective internation- because of the actions and attitudes
on to the economic oppor- al energy and emission control poli- of the West. While both writers think
tunities of reducing emissions and is cies. China is not so different from China could have improved its media
also alert to the possibility of a neg- the US, which simultaneously pro- strategy, neither questions the basic
ative impact on its foreign trade of duces advanced alternative technolo- Chinese position at the summit. They
measures taken elsewhere. This issue gies and the insane oil consumption criticise the industrialised countries
of China Analysis illustrates how in- policies that have led to the oil spill in and in particular the European Union
dustrial and social thinking is taking the Gulf of Mexico. Europeans should for politicising the climate change
place in China alongside the worst en- continue their fight for better interna- negotiations and thus dooming them
vironmental situation one can imag- tional standards. But they should also to failure. They say that, while the EU
ine. It also shows a China that is miles pay much more attention to the impli- initially played a pivotal role in set-
ahead of Europeans in its thinking cations of the emerging new Chinese ting targets for reducing greenhouse
about a carbon tax. Whereas the EU environmental technology sector for gas emissions, it is now less willing to
has not come up with a proposal for Europe’s trade relationship with Chi- show leadership in the climate change
a carbon tax that is commensurate na. Otherwise, from wind to hydro debate because of its fear of compe-
with the size of its unified market and and solar energy to batteries, the fu- tition from emerging countries and
consistent with WTO rules, China is ture could belong to China as it al- the pressure of conservative policies
ready to roll out its own carbon tax ready does for mobile phones. within the EU.

B
oth writers believe the sum-
mit failed because of the di-
1. Lessons for China from the Copenhagen Summit visions that appeared during
the negotiations. Xin Benjian par-
by Anne Rulliat ticularly regrets the split among the
developing countries: he argues that
Sources: Xin Benjian, “The test of strength of international policy behind the
the developed countries manipulat-
Copenhagen Agreement”, Hongqi wengao, 9 February 2010.
ed developing countries during the
He Jingjun, “Lessons from the Copenhagen summit for the world and for
negotiations, for instance by mobilis-
China”, Lianzheng liaowang, 13 January 2010.
ing island nations threatened by the
rise in sea level in order to promote

T
wo months after the disap- focus on questions of climate change. the target of limiting temperature ris-
pointing conclusion of the The two articles explored in this com- es to 1.5°C rather than 2°C. Further-
Copenhagen summit, Chi- mentary by He Jingjun1 and Xin Ben- more, according to the Chinese view,
nese columnists continue to jian2 are representative of the general the way Western countries proposed

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 23

to distribute fund- say China needs


ing between small to improve its
island nations, poor negotiation
countries, emerging technique and
countries and less the way it puts
developed countries forward its posi-
created rivalries be- tions.
tween countries in This is a point
various stages of de- that had already
velopment and thus been made by
divided them. other Chinese
The writers see commentators
the West as irre- in the months
sponsible and con- leading up to the
descending towards summit. In par-
the de veloping ticular, Chinese
world. Thus in Xin researchers en-
Benjian’s view, the couraged their
discussions on technology transfers sions by 50% by 2050 is tantamount to government to make proposals of its
to the developing countries remained bringing the constraints on develop- own on climate change rather than
too vague. The developed countries ing countries into line with those of simply reacting to proposals put for-
“kept harping on about the same the developed countries. However, in ward by others 3.
thing”, for example, protection of in- accusing the developed countries of

S
tellectual property rights, which was double standards on binding targets, econdly, they say China needs
used as an argument for refusing to Xin Benjian forgets that, during the to improve its image in the
provide their technologies to the de- final negotiation, China opposed the West. In He Jingjun’s view, the
veloping countries. Both authors be- proposal that Annex 1 countries like Western press unjustly neglected
lieve that Western countries see assis- the US and the EU countries commit China’s contribution. An “indifferent
tance to developing countries not as a to their own long-term targets in the agreement” 4 was reached at Copen-
duty but as as a favour. agreement. hagen thanks mainly to “the Chinese
The writers argue that a final cause delegation and the international com-

B
oth writers see an unaccept- of the summit’s failure was the refusal munity”. But instead of praising the
able discrepancy between the by the developed countries to discuss Chinese, the western media criticised
targets imposed on the dif- medium-term emissions reduction them. British newspapers, for exam-
ferent parties to the negotiations: targets. Xin Benjian says he is aston- ple, claimed that “China Hijacked Co-
the developed countries required the ished that developed countries are penhagen Climate Deal”5. Some for-
developing countries to commit to seeking to establish targets for 2050. eign media even accused the Chinese
limiting their greenhouse gas emis- In fact, he says, they would be better of weakness – the German press, for
sions but refused to be bound by tar- advised to meet their commitments example, said that China “fell into the
gets themselves. They say that while under the Kyoto Protocol for 2008- trap set by the Western countries”.
the United States will not sign up to 2013 or to discuss the period beyond China went to the Copenhagen sum-
binding targets, it wants to make fi- 2013. This perceived lack of logic leads mit thinking it would play the role of
nancial aid to developing countries Xin Benjian to question the honesty of the “good guy”, but as the largest emit-
conditional on verifiable success in the developed countries. ter of greenhouse gases and a pollut-
meeting emissions reduction targets Without disputing China’s ba- ing country, it left Copenhagen look-
– a double standard that seems irra- sic position at the summit, both au- ing like a “bad guy”.
tional to them. Xin Benjian also com- thors suggest that some lessons can He Jingjun argues that the Western
ments that the proposal by the devel- be drawn from the way in which the media treated India differently even
oped countries to reduce global emis- negotiations proceeded. Firstly, they though, like China, it argued against

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


24 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
restrictive targets on emissions. In his must now reconsider the terms of sue that is critical to China’s domestic
view, the Indian government success- South-South cooperation in general political situation.
fully aroused the compassion of the and its relationship with developing In particular, the transition to a
international community and thus countries in particular. low carbon economy will be a diffi-
got a better response during the ne- cult test for China. He Jingjun refers

X
gotiations. He says India was able to in Benjian notes that Chi- to Anthony Giddens, who has recently
play the card of per capita emissions na will have to find a means argued that voluntary action on cli-
quotas to challenge its designation as of alleviating the dual pres- mate change is more effective than
a major emitting country and could sure to which it will inevitably be sub- international agreements7. Basing his
also claim a “development entitle- ject following the agreement reached argument on this claim, He Jingjun
ment” because one-third of its popu- in Copenhagen. China is now “caught tries to demonstrate that the Chinese
lation is very poor. China could have between the pincers” of developed government is already setting its own
used similar arguments but did not do and developing countries. On the one binding targets on greenhouse gas
so and instead “stumbled” over more hand, the EU and Japan wanted to emissions and is incorporating them
technical matters such as measures to align their medium-term emissions into its economic development plans,
monitor commitments and transpar- reduction targets with the commit- which call for a 45 per cent reduction
ency. He also admits, however, that ments made by India and China. The in carbon intensity between 2005 and
since the Indian system of government United States is also making its finan- 2020. In He’s view, the Chinese gov-
is more democratic than the Chinese cial assistance and its final targets con- ernment’s actions demonstrate that it
system, Western observers may be ditional on the acceptance of interna- is as determined as the international
more inclined to be sympathetic to tional monitoring measures. On the community is to address the problem
Indian viewpoints. other hand, the developing countries of climate change.
were hoping to obtain significant fi- However, He says, the Chinese

X
in Benjian says that climate nancial assistance from the developed government must continue to priori-
change experts should in fu- countries. tise development, economic growth
ture be mobilised to explain and social stability. If China’s growth
the Chinese government’s action to were to slow, over-ambitious targets
China is under increasing pres-
foreign governments and the media. on greenhouse gas emissions could
sure from both.
In particular, describing China’s ef- become a burden and even lead to a

X
forts to reduce greenhouse gas emis- in says that China’s mobilisa- humanitarian catastrophe. He there-
sions and the sacrifices that these ef- tion of the developing coun- fore proposes a cautious approach on
forts require could help to create tries ahead of the next round climate change.
a more positive perception of the of talks is designed primarily to har-

T
country. Given that climate change monise the positions held by the BA- he sudden closure of coal-
has become a key issue in interna- SIC countries 6, the G-77 and the is- fired power stations and oth-
tional relations, the image of China land nations. If it is able to obtain the er polluting industries such
in the international community will support and cooperation of all these as cement works would cause unem-
depend in large part on its success or blocs, it will be possible to put pres- ployment and significant financial
failure in generating sympathy for its sure on the developed countries while losses. The challenge for the Chinese
position. alleviating the pressure on China. Chi- government is therefore to gradually
Both commentators believe that na could then unite the BASIC and restructure the economy by moving
China’s influence was particularly G-77 countries around a common po- the labour force towards low-carbon
weakened by the split that occurred sition based on voluntary reduction industries and creating jobs in the
within the group of developing coun- of emissions for the developing coun- clean energy sector. These two com-
tries. Before the beginning of the tries and rejection of any internation- mentaries on the Copenhagen sum-
summit, China tended to regard itself al monitoring. mit suggest that China is not about to
as their spokesperson, or at the least Going beyond the international sacrifice economic development and
believed it shared the same concerns. negotiations, the two commentators growth in order to enter into binding
Both commentators say Beijing recognise that climate change is an is- international commitments.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 25

to be increased over time. The Carbon


tax research team at the Research In-
2. Carbon tax: an appraisal of the debate stitute for Fiscal Science stresses the
necessity of introducing the carbon
by Thomas Vendryes tax gradually, so that the economy
can adjust without too many jolts.
Sources:
The team recommends setting the
Xiong Jianfeng8, “Specialist controversy over the carbon tax: can China bear
tax at 10 yuan per tonne of carbon
this burden?” Diyi caijing ribao – China Business News, 16 October 2009.
at first, from as early as 2012-2013,
Tan Yao9, “What carbon tax system should China implement?” Zhongguo
with a view to increasing it progres-
jingji bao, 27 October 2009.
sively after that consistent with the
Fan Gan10, Liu Chunyan11, Sun Lijian12, “The time has come for China to
country’s level of development. The
tax carbon”, Guoji jinrong bao no. 8, 13 October 2009.
Institute’s final report, as analysed by
Xiong Jianfeng, advocates implement-

C
arbon tax research team of and Liu Chunyan imply that China’s ing the tax from 2010, at a total rate of
the Research Institute for main incentive to introduce a carbon between 20 and 100 yuan per tonne,
Fiscal Science, “The pos- tax is the threat that the United States with the target of doubling by 2030.
sibility of implementing a and other Western countries will put By comparison, according to Xiong
carbon tax in China”, 21 Shiji jingji ba- in place a “border carbon tax”. The Jianfeng, the price of a tonne of CO2
odao, 16 July 2009. World Trade Organisation (WTO) on the Chinese carbon credit market
China has been the world’s top is around US$6 (40 yuan) within the
producer of greenhouse gases since framework of the Clean Development


2007, and state representatives and Mechanism (CDM) of the Kyoto Pro-
intellectuals agree that action must Unilateral implementation of tocol. One tonne of carbon could be
be taken to reduce the country’s emis- a carbon tax would enhance China’s exchanged for about €10 (around 90
sions. In 2009, as China prepared for status in international negotiations yuan) on the EU’s pollution rights


the UN conference on climate change market at the beginning of 2010,. In
in Copenhagen, researchers and
on global warming. Sweden, the tax on one tonne of car-
members of the Ministries of Finance bon is €27, or around 245 yuan.
and Environmental Protection began

E
to assess the need, feasibility and po- xperts are still debating the
tential methods for implementing a has endorsed this policy in principle. consequences for the Chinese
carbon tax. However, even if importing countries economy of introducing a car-
The major motivation behind could introduce heavier customs du- bon tax. Xiong Jianfeng agrees with
China’s determination to reduce emis- ties on goods from countries where the optimistic assessment of the Re-
sions is not concern about climate environmental restrictions are less search Institute for Fiscal Science,
change and the environment but re- strict, China has agreements with which thinks that even at the highest
gard for international pressure. most Western countries prohibit- rate proposed – 100 yuan per tonne –
Tan Yao believes that for China to ing double taxation. So, by taxing its the cost of the tax should not exceed
be seen as a “responsible member of own carbon, China hopes to prevent 0.5% of GDP, and will have significant
the international community”, it must its main trade partners from doing it benefits, like the redirection of invest-
share the burden of combating green- themselves: as Fan Gan says, China ments in the energy sector towards
house gas emissions. Unilateral imple- must be ready to strike first in order to emerging industries. The Institute
mentation of a carbon tax would en- prevail. Environmental diplomacy has thinks that the tax should have few
hance China’s status in international thus clearly overtaken environmental- negative effects because it is intended,
negotiations on global warming and ist considerations. like its equivalents in Europe, to affect
strengthen the country’s credibility on Stakeholders think that a carbon pricing structure rather than revenue,
the world stage. tax should be implemented quickly, increasing the price of carbon without
Xiong Jianfeng, Tan Yao, Fan Gan, with an initially low tax base and rate impoverishing economic actors. Com-

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


26 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
will most likely be able to pass the cost
on to their clients, whether these are
small businesses or individuals. Also,
if the implementation of a carbon tax
does not go hand in hand with an ef-
fective redistribution policy, it might
contribute to the imbalance between
levels of development in China’s re-
gions. At the moment, the most de-
veloped regions are best placed to
profit from the incentives that such a
tax would bring, while the central and
western provinces, more dependent
on heavy industry and the energy sec-
tor, are more likely to find themselves
paying a heavy price.
mentators are calling for the tax rev- ment, emissions reduction policies So, driven by the dictates of its
enue to be redistributed in one form have cost 370,000 jobs in 2004-2007 trade and commerce, China looks
or another – although, as Tan Yao alone. likely to adopt a carbon tax. Its im-
points out, the choice of where to de- Finally, the sceptics contend that plementation would be progressive,
ploy the money will be politically dif- the problem of redistribution will not and it would be increased incremen-
ficult. It could be used directly by the be easy to solve. Who should be taxed, tally, probably up until the year 2030.
state in the form of public investment, and who should benefit from the tax? Many aspects still need to be clarified,
as Xiong Jianfeng observes, or it could As Tan Yao says, taxing consumers however, in particular the most criti-
be used to alleviate the tax pressures directly would probably be unpopu- cal one: the extent to which national
on households and businesses by tar- lar, but if the large companies in the economic players will share the effort
geting the most disadvantaged, as Tan energy sector are asked to pay, they to reduce greenhouse gas emissions.
Yao and Fan Gang suggest.
Sceptics like Cai Fang and Sun Li-
jian agree that outside China, the con-
sequences of introducing a carbon tax 3. Towards a low-carbon economy?
have ranged from relatively painless to
positive, but they think that the situ- by Gaëlle Brillant
ation in China is very different. The
People’s Republic is still only in the Sources:
early stages of development, and its Sun Bing13, “The consequences of the Copenhagen agreements for major in-
industry and economy remain very dustries”, Zhongguo jingji zhoukan, 25 January 2010.
dependent on heavy industry and the “The opportunities for post-Copenhagen investment”, Shiji zhengquan, Century
energy sector. And, with a workforce Securities analysis report.
of 900 million people, employment is
a serious concern.

C
As the economist Cai Fang ob- hinese diplomacy was the tries, to which China claims to be-
serves, quoted by Xiong Jianfeng, the key to getting participat- long, can independently implement
Chinese economic system, the aver- ing countries to agree to their own greenhouse gas emissions
age level of education, and the state of the principle of “common reduction policies. According to Shiji
available technologies are such that it but differentiated responsibility” at Zhengquan, Premier Wen Jiabao said
is hard to see how the carbon tax can the end of the Copenhagen summit. at the conclusion of the summit: “The
lead to the creation of a large number In the absence of a binding agree- (Chinese) targets have not been sub-
of “green jobs”. In Cai Fang’s assess- ment, the group of developing coun- ject to any restriction and have not

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 27

been compared to those of any other to measure emissions accurately if China must show that it is able to keep
country. We will honour our promis- it is to be able to reduce them. The pace in the sector.
es through concrete actions. Whatever establishment of measurement stan-

T
the outcome of the conference, we fully dards for greenhouse gas emissions is he potential for economic
undertake to achieve or even to exceed a scientific problem in theory, but in growth based on sustainable
these targets.” In other words, despite fact, defining standards has become a industry varies by sector, and
the summit’s failure, clean technology political problem. The government is those sectors that receive strong po-
initiatives in China are on the rise, and in the process of developing its own litical support will grow rapidly in the
the government is adopting incentive standards, but for now, foreign com- short term. Among these, the great-
policies to facilitate their development. panies established in China are en- est investment will probably be seen
China took an important legal couraging Chinese companies to use in sectors that already have a techno-
step forward in providing a frame- their standards for measuring carbon logical edge. According to the Century
work for sustainable development dioxide emissions, and according to Securities report, the industries most
when it drew up the 2006 Renewable Zhongguo jingji zhoukan, the vast likely to do well in the immediate fu-
Energy Law. This law was amended majority of the Clean Development ture are clean vehicles, nuclear power,
on 31 December 2009 and came into Mechanisms (CDM) in China have smart grids, and the new industries of
force in April 2010. It defines different been developed by foreign companies. environmental protection and sustain-
types of renewable energy, reiterates In Zhongguo jingji zhoukan’s view, the able development.
international planning requirements Copenhagen summit brought about At the moment, coal dominates
and establishes a plan of action for in- progress towards the adoption of an the energy sector in China: more than
creasing the production of renewable international measuring standard. 78% of the country’s electricity comes
energy in China. The 2009 amend- The International Organisation for from thermal power stations, which
ment provides for the creation of a Standardization (ISO) is in the process are mostly coal-fired and far less en-
special state fund for the development of drawing up such a standard, al- vironmentally friendly than the clean
of renewable energy. though this will only come into force coal thermal power stations in OECD
in November 2011, in other words countries. Integrated Gasification

S
hortly before the Copenhagen after the date set for the adoption of Combined Cycle technology (IGCC,
summit, Beijing announced the Chinese version. The developing or clean coal technology15) will be-
unilateral commitments that countries, however, are concerned come an important growth sector, but
met with the approval of the Chinese that fixed international standards at the moment it does not have strong
press. It said that it planned to reduce will become an obstacle to trade: sev- political support, and the technology
energy consumption per unit of GDP eral countries have already adopted a for its use has to be imported. China is
by 40% in comparison with 2006 to carbon tax, and the United States is still in the process of developing pilot
45% by 202014. The use of non-fossil considering an import tax for goods demonstration projects – these proj-
energy is to increase by 15% over the manufactured using processes involv- ects are promising long-term invest-
same period. These targets go beyond ing high levels of carbon emissions. ment targets.
the road map set out at the Bali climate Chinese commentators believe

T
change conference in 2007. These ad- that countries that are capable of he government has also drawn
vances represent a strong sign of po- regulating green technologies have up a pricing policy to encour-
litical support for Chinese companies the best chance of maintaining in- age the development of wind
and for Chinese research in the field. ternational competitiveness in the energy, the use of which has grown in
According to Dr Sun Youhai, a mem- future. According to Dr Sun Youhai, China recent years. However, at the
ber of the National Consultative Com- while the developed countries may be moment, wind energy represents just
mittee for the Environment and Vice- weakened by the international finan- 0.35% of Chinese energy consump-
President of the China University of cial crisis, they are already regulating tion. While turbine blades are man-
Political Science, China has to make their carbon capture technologies, ufactured locally, other components
progress in this field if it wants to ce- their carbon storage, and so on. If they still have to be imported.
ment its status as a major power. can sell these technologies, they will The environmental protection and
However, China needs to be able dominate a sector that is growing fast. sustainable development industry has

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


28 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
experienced significant growth over ernment regulations that specify the
the past two years, driven by the inclu- construction standards and require


sion in the eleventh Five-Year Plan of a checks for clean vehicles came into
timetable for lowering carbon dioxide Copenhagen was a success force on 1 July 2009.
and sulphur dioxide emissions. The because it cemented the idea of The Chinese government is also
twelfth Five-Year Plan (2011-2015) keen to develop nuclear power, which
shared responsibility between de-
will provide for investment of 3.1 bil- it sees as a clean energy that can meet
lion yuan in the sector double the 1.4 veloped and developing countries country’s growing industrial needs. In
billion yuan allocated in the eleventh and made commitments on provid- 2008, nuclear power represented only
Five-Year Plan. ing financial assistance to develop- 1.3 per cent of total electricity produc-


tion in China, compared to the world

T
he government has priori-
ing countries. average of 17 per cent17. However, the
tised the prevention of water construction of nuclear power sta-
pollution and set up 785 proj- tions is increasing across the country,
ects to monitor pollution in several The Chinese government intends to
lakes, rivers and basins, for example at and 2015, construction of new smart build a large number of reactors by
the Three Gorges Dam. The process- grids will begin in 2015, and the proj- 2016 and increase operating capacity
ing of waste water is a major objective: ect should be completed by 2020. from 51.63 million kW to 75 million
the capacity for purification of domes- China’s energy consumption will kW by 2020. Experts predict that in
tic water in urban areas is expected to exceed that of the United States very ten years China will have the largest
exceed 100 million tonnes per day by soon, and China’s industry needs to number of nuclear power stations in
the end of the eleventh Five Year Plan, seize this opportunity for develop- the world.
and the construction of wastewater ment, research and investment. With Charging stations are also likely
processing plants has so far cost more investment in sustainable develop- to take off. Two electricity companies
than 400 billion yuan. Treatment of ment and renewable energy technol- have been in the process of setting up
solid waste is likely to grow rapidly as ogies only just beginning, promoting grid projects since 2009: National Grid
well – the eleventh Five-Year Plan saw the use of green energy and foster- is now established in Shanghai, Tian-
210 billion yuan invested in solid waste ing sustainable industry is a matter jin and Xi’an, while China Southern
treatment. At the moment, China has of strategic importance for China – Power Grid has moved into Shenzhen.
insufficient infrastructure for treating and for the global economy, in which

C
waste. However, with investment, this China is set to play an increasingly hina’s Suntech Power is the
problem should be resolved quickly. important role. world’s largest producer of
The electricity grid is being mod- Conversion Steel Slag (CSS) tech- photovoltaic cells – although
ernised with the help of smart grids, nology16 is not profitable in the short since Suntech’s cells are made of poly-
which will make use of renewable en- term, and cannot be applied on a large crystalline silicon rather than mono-
ergies and enable consumers to pro- scale. crystalline silicon18, their solar cells
gramme and adjust their consumption are not of the highest quality. The gov-

C
to suit their needs and their budgets. hina is rapidly developing ernment has ordered 14 million tonnes
Europe and North America lead this various types of clean vehi- of photovoltaic cells for national proj-
field in terms of research, closely fol- cles, including Blade Electric ects, and, according to Century Secu-
lowed by Japan, Australia and India. Vehicles (BEV), hybrid, solar and fuel rities, an investment of more than 150
At the moment, China lags behind cell electric vehicles (FCEV), and hy- billion yuan can be expected in the
in the sector, but in 2009, the State drogen-powered and cars using oth- sub-sector in 2010. The efficiency of
Grid Corporation announced a plan er types of engines (high performance solar panels set up in China is severely
for altering the electricity grid to in- storage devices, dimethyl ether, etc). It undermined by inadequate pressure at
clude smart grid technology. Planning is also developing the industrial chain the pilot sites, but the government has
and pilot projects are taking place in to support these clean vehicles, includ- given approval for their development
2009-2010, the electricity grid will be ing battery management systems, con- thanks to a pricing policy that is in the
brought up to standard between 2011 trol systems and assembly lines. Gov- process of being validated 19.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 29

itself a target of improving its energy


efficiency by 45% within 15 years.
4. The Copenhagen summit viewed as a success According to Fan Jianhua, China’s
targets need to be assessed in the con-
by Jean-François Di Meglio text of its own development, and in
particular, of the country’s rate of ur-
Sources: banisation. This rate is currently 45%
Fan Jianhua20, “After Copenhagen, the challenge ahead is even more difficult”, and is increasing annually by 1 per
Zhongguo jingji daobao, 19 December 2009. cent, which means that in 30 years
Tang Xuepeng21, “Copenhagen is not a failure”, 21 Shiji jingji baodao, 21 De- there will be 450 million more people
cember 2009. living in China’s cities than at present.
This figure represents one and a half
times the population of the US, and

T
he Chinese press has been time, however, China made a unilat- the equivalent of the total population
remarkably quiet about eral commitment to reduce its CO2 of the 27 countries of Europe. More
the Copenhagen summit, emissions, although the developing than 1.4 billion square metres will be
considering the intensity of countries admit that they are a long needed to provide residential, hospi-
the negotiations, the number of world way from meeting the goals of Bali. tal and school infrastructure for this
leaders and influential groups involved, Some national and international population. China will not be able to
and the enormous gap between analysts think that China’s commit- import many of the items needed to
expectations before the summit and ments are not particularly ambitious meet its subsistence requirements.
its actual outcomes. At the end of and will meet them quite easily. For And since China’s energy production
2009, most Chinese commentators example, China’s CO2 emissions on depends primarily on coal, it is not
held the two fairly conventional views the basis of GNP have dropped by clear that a standard derived from the
expressed in the two articles discussed 49.2% since 1990, so it could be argued experience of developed countries can
here. Fan Jianhua argues, much like that (though whether this reflected be applied to the improvement of Chi-
the Chinese leaders at the summit, China’s real increase in China has na’s energy efficiency. The developed
that China should consider its specific become energy efficiency is another countries have abundant technologi-
development issues and its national question). The eleventh Five-Year Plan cal and financial resources. Australia,
interest in dealing with the global aims to reduce emissions by 20 per for example, possesses extensive re-
problems brought up at Copenhagen. cent, and the twelfth and thirteenth sources in raw materials, and if it were
Tang Xuepeng, on the other hand, sees Five Year Plans are expected to reduce to build new types of power stations,
the conference as a success, while also emissions by 40- 45 per cent through it could reduce its emissions consid-
recognising that discussions failed on the replacement of carbon-based en- erably, but it has no plans to do so.
some points. Both articles talk more ergy. This seems like a large reduction Even in the United States or Europe,
or less explicitly about the issue at the compared to the energy efficiency im- it is difficult to find plans concern-
forefront of Chinese minds: the United provements of other countries over ing electricity generation that are as
States’ responsibility for the lack of similar timeframes. For example, ambitious as those being considered
understanding, if not of meaningful Korea’s energy efficiency decreased by China, Tang Xuepeng argues. The
agreement. by 2.5%, between 1971 and 1990 but eleventh Five-Year Plan aims to shut
Fan Jianhua thinks that the devel- increased by 14.3% between 1990 and down the smaller facilities producing
oped countries talked a lot but came 2007. Japan’s energy efficiency rose electricity, steel and cement, which
under great pressure and in the end 35% between 1971 and 1990 but only should make it possible to achieve the
had little impact on the summit’s con- 8% between 1990 and 2007. The US’s target of a 20 per cent improvement
clusions. He sees China’s recognition efficiency grew by 38% between 1971 in energy efficiency. However, it will
of its responsibility in global warming and 1990 and by 27% in 1990-2007. not be possible to sustain this level of
as a major contribution to the summit. Latin America’s stayed at 0% between improvement in the twelfth and thir-
In December 2007 in Bali, a road map 1971 and 1990 and by 4.8% between teenth plans.
was achieved through consensus. This 1990 and 2007. And yet China has set Copenhagen will soon be in the

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


30 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
past, and the impasse towards which argue that in assessing China’s contri- and 2012 to combat desertification, the
the world is heading will soon become bution to the summit, it is important submersion of threatened archipelagic
apparent. Fan Jianhua says that it is to remember the United States’ cen- nations, and the disappearance
important to re-examine the past and tral role in any possible set of solu- of marine resources, particularly
future role of China in global warm- tions, and to avoid completely shifting in Africa. By 2020, the developed
ing. During the past 40 years, China’s responsibility from one set of players countries could be spending a total of
impact on climate change has been to another. US$100 bn on this kind of assistance.
one-sixth that of the United States. According to Tang Xuepeng, it

T
Over the past 20 years, it has been ang Xuepeng disagrees with could be said that, in the scope and
less than half that of the United States the view of the Western depth of the discussions, the Copen-
and the same as that of the European press that Copenhagen was hagen summit was an improvement
Union. Today, China has overtaken a failure. The developed countries on the Kyoto Protocol. The developed
the United States and produces double were disappointed because there countries and especially the United
the emissions of the European Union. was no agreement on precise targets States accepted that emissions at the
Fan Jianhua concludes that this simply and fundamental international end of 2009 exceeded 1990 levels by
shows that, because China is a devel- principles, apart from an undertaking 25%, which was equivalent to saying
oping country, it cannot yet be held to from developed and developing that the Kyoto target was missed by
the same standards as the developed countries to reduce global warming 5.2%. Last November, in the imme-
countries. He adds, though, that the by 2ºC. However, Tang argues that diate lead-up to Copenhagen, China
problems raised by Copenhagen are Copenhagen was a success because and the United States established the
“clearly on our doorstep” . it cemented the idea of shared principle of cooperation in the energy
If the objective of Copenhagen was responsibility between developed field. The United States recognised the
to make climate change a global con- and developing countries and made role of emissions in global warming
cern and to make it possible for the commitments on providing financial and called for a reduction of 17% by
world to win the fight against global assistance to developing countries. For 2020 compared to 2005. After that,
warming, then Copenhagen achieved example, developed countries agreed the United States and India drew up
its objective. Chinese commentators to spend US$30 billion between 2010 agreements on climate security and,

 About the authors: Thomas Vendryes is a PhD student at opment. They also draw contributions and countries - which meets once a year as a
the Paris School of Economics (PSE), special- viewpoints from research associates and a full body. Through geographical and the-
Gaëlle Brillant is a research assistant at ized on China. He is also a research fellow of network of research institutions matic task forces, members provide ECFR
Asia Centre, where she works on China eco- the French Center for Research on Contem- Asia Centre is based at Sciences Po staff with advice and feedback on policy
nomics. She can be reached at g.brillant@ porary China (CEFC). He can be reached at (Paris), a leading university for political and ideas and help with ECFR’s activities within
centreasia.org. thomas.vendryes@normalesup.org. social sciences. their own countries. The Council is chaired by
Jean-François Di Meglio who is www.centreasia.org Martti Ahtisaari, Joschka Fischer and Mabel
both writing and teaching on energy and  ABOUT ASIA CENTRE van Oranje.
economic issues in China and Asia as a at Sciences PO  ABOUT ECFR • A physical presence in the main EU
whole, has a banking background. He can Asia Centre, founded in August 2005, The European Council on Foreign member states. ECFR, uniquely among
be reached at jf.dimeglio@centreasia.org. conducts research and organizes debate Relations (ECFR) is the first pan-European European think-tanks, has offices in Berlin,
Mathieu Duchâtel is the chief editor of on international relations and strategic think-tank. Launched in October 2007, its London, Madrid, Paris, Rome and Sofia.
China Analysis and a research fellow at Asia issues, as well as on the political and eco- objective is to conduct research and pro- In the future ECFR plans to open offices in
Centre at Sciences Po, he can be reached at nomic transformations in the Asia-Pacific; mote informed debate across Europe on Warsaw and Brussels. Our offices are plat-
m.duchatel@centreasia.org. promotes cooperation and second track the development of coherent, effective and forms for research, debate, advocacy and
François Godement is the director of dialogue with partners in Asia, Europe and values-based European foreign policy. communications.
the strategy of Asia Centre at Sciences Po the world; publishes timely information and ECFR has developed a strategy with • A distinctive research and policy
and a senior research fellow at the Euro- analysis from the region, executive briefs three distinctive elements that define its development process. ECFR has brought
pean Council on Foreign Relations. He can and reports from our research team. activities: together a team of distinguished research-
be reached at francois.godement@ecfr.eu. Asia Centre programs cover the preven- • A pan-European Council. ECFR has ers and practitioners from all over Europe to
Anne Rulliat is the interim director for tion of conflicts and regional integration, the brought together a distinguished Council of advance its objectives through innovative
operations and communications at Asia challenges of democracy and governance, over one hundred Members - politicians, de- projects with a pan-European focus. ECFR’s
Centre, she can be reached at a.rulliat@ globalisation and national strategies, en- cision makers, thinkers and business people activities include primary research, publica-
centreasia.org ergy, proliferation and sustainable devel- from the EU’s member states and candidate tion of policy reports, private meetings and

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 31

on 26 November, China announced its


target of a 40-45 per cent reduction in
C O N T E N T
emissions. In other words, Copenhagen
gave substance to the first global effort to Strategic culture, power balances and the analysis of geopolitical
achieve cooperation on climate change. shifts are a long-standing Chinese obsession. Academic institutions,
Furthermore, the EU has for the first think-tanks, journals and web-based debate are growing in number
time agreed to grant aid to developing and quality. They work to give China’s foreign policies breadth and
countries to address climate change. On depth.
10 December, the US Energy Secretary, China Analysis introduces European audiences to the debates
Steven Chu, presented a ten-point plan inside China’s expert and think-tank world, and helps the European
on aid for preventing climate change, policy community understand how China’s leadership thinks about
and the United States has established domestic and foreign policy issues. While freedom of expression
a budget of US$100 billion for climate and information remain restricted in China’s media, these published
change aid. And, as Premier Wen Jiabao sources and debates are the only available access we have to under-
says, China is making a unilateral com- stand emerging trends within China.
mitment. However, Tang Xuepeng says, China Analysis mainly draws on Chinese mainland sources, but
China cannot keep being conservative also monitors content in Chinese-language publications from Hong
in its approach to dealing with the prob- Kong and Taiwan. Reports from Hong Kong and Taiwan reflect the
lem. In order to limit warming to 2ºC by diversity of Chinese thinking, with occasional news and analysis
2100, investment of around US$40,000 unpublished in the mainland.
bn will be needed, while the various Each issue of China Analysis in English is focused on a specific
plans agreed on provide a maximum of theme, and presents policy debates which are relevant to Europeans,.
just US$1,000 bn. It is available at www.ecfr.eu. A French version of China Analysis
exists since 2005 and can be accessed at www.centreasia.org.
Translation: Peter Brown
Editing: Justine Doody
and Hans Kudnani

public debates, ‘friends of ECFR’ gatherings com.cn/hejingjunshiyu. during a meeting between the BASIC 16 Capture of CO2 and its storage in differ-
in EU capitals and outreach to strategic 2 A columnist from the People’s Daily countries and the United States. ent forms to avoid any discharge into
media outlets. ECFR is backed by the Soros agency, Xin Benjian writes on interna- 7 Anthony Giddens, The Politics of Cli- the atmosphere.
Foundations Network, the Spanish founda- tional relations. He blogged on the Co- mate Change, (Polity Press, 2009). 17 France is the world’s most nuclear-
tion FRIDE penhagen summit at http://xbjcop15. 8 Xiong Jianfeng is a journalist. dependent country, obtaining 76.8%
(La Fundación para las Relaciones In- blog.163.com 9 Tan Yao is a member of the working of its energy from nuclear power.
ternacionales y el Diálogo Exterior), the Bul- 3 See for example Zhang Haibin’s con- group on global warming and the clean 18 The monocrystalline cells are taken
garian Communitas Foundation, the Italian tribution to Yang Jiemian, Shijie Qihou development mechanism, within the from a single block of pure silicon,
UniCredit group and the Stiftung Mercator. Waijiao he Zhongguo de Yingdui, Centre for International Relations of which is very expensive to manufac-
ECFR works in partnership with other or- Global Climate Change Diplomacy and the Ministry for Environmental Pro- ture. The yield of monocrystalline cells
ganisations but does not make grants to China’s Policy, (Shishi Chubanshe, Shi- tection. is slightly higher than polycrystalline
individuals or institutions. shi Press, 2009). 10 Fan Gan is an economist and professor cells because silicon in block form ab-
www.ecfr.eu 4 Literally: “better than nothing”. at the Chinese Academy of Social Sci- sorbs light better.
This issue of China analysis was pro- 5 The headline “China Hijacked Copen- ences (CASS). 19 An initial document sets the price at 1.1
duced with the support of Stiftung Mercator. hagen Climate Deal”, which did the 11 Liu Chunyan is a professor in the Faculty yuan in the (sunny) west and 1.3 yuan
www.stiftung-mercator.de rounds of the British press, is in fact a of Law at Tongji University (Shanghai). in the east of the country.
quote from Ed Miliband, UK Minister 12 Sun Lijian is Professor of Finance at 20 Fan Jianhua heads the Department of
 Endnotes for Climate Change. Fudan University (Shanghai). Development and Urban Environment
1 A prolific columnist, He Jingjun pub- 6 BASIC is the acronym for Brazil, South 13 Sun Bing is a journalist at the Chinese Academy of Social Sci-
lishes articles on international relations Africa, India, and China. 14 here is a definitive correlation between ences. He is also a member of the na-
in many journals. He does not have a This informal group of countries estab- the growth of GDP, energy consump- tional committee of experts on climate
university position but holds office in lished itself around China during the tion and greenhouse gas emissions. change .
local political bodies (Chongqing). He Copenhagen summit. The agreement 15 IGCC is the transformation of coal into 21 Tang Xuepeng is a regular columnist for
maintains a blog at http://blog.sina. obtained in Copenhagen was finalised synthetic gas while creating electricity. 21 Shiji Jingji Baodao.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


32 ΓΝΩΜΕΣ

Το χείλος του γκρεμού


και η μετάθεση ευθυνών
του Αθανάσιου Γραμμένου,
Υποψήφιου Διδάκτωρος Διεθνών Σχέσεων

Η
Ελλάδα βρίσκεται στο μοκρατικούς θεσμούς και στην τή- στημα, κράδαιναν τα κομματικά λά-
χείλος του γκρεμού. Η ρηση του Νόμου, σε μια χώρα που βαρα σε πολύβουες συγκεντρώσεις
έκπτωση δεν είναι μόνο καθένας θέλει να «κάνει την δου- στο Πεδίον του Άρεως.
οικονομική, είναι επάλ- λειά του»· ανέχτηκαν το αυθαίρετο

Σ
ληλα ηθική, κοινωνική και κυρίως του γείτονα, το αλκοόλ στην οδήγη- ήμερα όμως, που η χρηματο-
πολιτική. Το φαιδρό κι αθεμελίωτο ση, την φοροδιαφυγή και τόσα άλλα. δοτική στρόφιγγα σφραγί-
μεταπολιτευτικό σύστημα έχει ξε- Μετονόμασαν τον ευσυνείδητο πο- στηκε, οι βολεμένοι ελλαδί-
περάσει τα όρια του και η σήψη του λίτη σε «ρουφιάνο», για να μπορούν τες παιανίζουν με αβρότητα το επι-
θρέφει από καιρό τους πολιτικούς να παραβιάζουν κι εκείνοι ενίοτε τον χείρημα ότι οι δικές τους ανομίες εί-
μύκητες που παρασιτούν. Νόμο. Όσο έρρΕ.Ε άφθονο το χρήμα ναι μικρές κι ασύγκριτες με αυτές
Για την κατάσταση αυτή η έκρηξη του φτηνού δανεισμού και των ευρω- των πολιτικών που ωστόσο οι ίδιοι
θυμού είναι απόλυτα δικαιολογημέ- παϊκών επιδοτήσεων ήταν άπαντες σταθερά (επαν)εκλέγουν. Τελικά, η
νη. Η αυτόματη αντίδραση για την βουτηγμένοι στην καταναλωτική μετάθεση ευθυνών τους έγινε συνεί-
κατάληξη των πραγμάτων σε αυτό τους ευχέρεια για να ασχοληθούν με δηση και τώρα περισσότερο από πο-
το σημείο είναι θεμιτή και δικαίως τα κακώς κείμενα του συστήματος. τέ ψάχνουν κάποιον αποδιοπομπαίο
εκφράζεται μέσω της απεργίας, του Ως αντάλλαγμα για τα αποφάγια τράγο.
ισχυρότερου συνταγματικά θεμελιω- που πετούσε το σάπιο πολιτικό σύ- Η παράνοια αυτή έγινε ίδιον της
μένου δικαιώματος του εργαζομένου. ελλαδικής αντίληψης κι εκδηλώνε-


Η προάσπιση των κεκτημένων δικαι- ται με τον πιο ειρωνικό τρόπο στην
ωμάτων οφείλει να είναι δυναμική αντίληψη για τα μέτρα λιτότητας.
για να πείθει τους κυβερνώντες για
Σε μια δημοκρατία δεν Το Δ.Ν.Τ. και η Ε.Ε. αντιμετωπίζο-
το νόημα και την αποφασιστικότητα υπάρχει κανείς ανεύθυνος. Οι νται ως στυγεροί εισβολείς· κι όμως,
των κινητοποιήσεων. απλοί πολίτες που βολεύτηκαν προσεκλήθησαν από την νόμιμα και
πανηγυρικά εκλεγμένη -με διαφο-

Σ
σε 30 χρόνια «μεταπολιτευτι-
ε μια δημοκρατία όμως δεν ρά 10 μονάδων- κυβέρνηση, για να
υπάρχει κανείς ανεύθυνος. κής» καταναλωτικής ευχέρειας διασώσουν ό,τι έχει απομείνει στην
Το πολιτικό σύστημα οικο- ανέχτηκαν κατά συρροή την χώρα από την λεηλασία των κρατι-
δομήθηκε από σύσσωμη την ελλαδι- ασέλγεια στους δημοκρατικούς κοδίαιτων πολιτικών, των φοροφυ-
κή κοινωνία με αυξημένη συνενοχή γάδων και των υψηλόμισθων αργό-
όλων των «παραγωγικών» τάξεων. θεσμούς και στην τήρηση του σχολων του Δημοσίου.
Οι απλοί πολίτες που βολεύτηκαν σε Νόμου, σε μια χώρα που καθέ- Εν τούτοις, σε μια δημοκρατία
30 χρόνια «μεταπολιτευτικής» κατα- νας θέλει να «κάνει την δουλειά υπάρχουν κατοχυρωμένα δικαιώ-


ναλωτικής ευχέρειας ανέχτηκαν κα- ματα για όλους. Το δικαίωμα στην
τά συρροή την ασέλγεια στους δη-
του». απεργία δεν καταργεί το δικαίωμα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


ΓΝΩΜΕΣ 33


στην εργασία. Δεν είναι κανείς υπο- ρασπίζοντας τα και ψέγοντας τους
χρεωμένος να συντονίζεται με τα Σήμερα όμως, που η χρη- πολιτικούς του αντιπάλους που δεν
συνδικαλιστικά όργανα κι αιτήματα. επέτρεψαν η Ελλάδα να γίνει παράρ-
Η μειονότητα των εργαζομένων που ματοδοτική στρόφιγγα σφραγί- τημα του Σοβιέτ.
επιλέγουν να μην απεργήσουν πρέ- στηκε, οι βολεμένοι ελλαδίτες

Μ
πει να προστατεύεται όπως και τα μι- παιανίζουν με αβρότητα το έσα από ειδικούς επικοι-
κρά κόμματα ισχνής μειοψηφίας στη νωνιακούς διαύλους, αμ-
Βουλή. Στη δημοκρατία, όλες οι γνώ-
επιχείρημα ότι οι δικές τους φότερα τα ακροαριστερά
μες μπορούν να ακουστούν και όλες ανομίες είναι μικρές κι ασύγκρι- κόμματα της Βουλής, αμαυρώνουν
οι ενέργειες να ληφθούν υπ’ όψιν τες με αυτές των πολιτικών που συστηματικά την έννοια της πατρί-
όταν σέβονται τον Νόμο· γιατί στη δας, του εθνισμού και της κοινωνι-
ωστόσο οι ίδιοι σταθερά (επαν)


Δημοκρατία πάνω από όλους είναι ο κής γαλήνης, ερμηνεύοντας τις θε-
Νόμος, δεν είναι ούτε ο λαός, ούτε το εκλέγουν. μελιώδεις αξίες τις κοινωνίας μας ως
δίκιο του εργάτη, ούτε το δίκιο των ρατσισμό και εθνικισμό και τελικά
λίγων ισχυρών. Ο Νόμος είναι παρά- επιθυμούν να επιβάλουν σε όλους
γωγο συγκεκριμένης πολιτικής δια- το φρικτό ιδεολόγημα του εθνο-μη-
δικασίας και η θέσπιση ή ακύρωση κήσεις των πολιτών και αυτοσυστή- δενισμού.
του «στο πεζοδρόμιο» είναι προϊόν νεται ως ο «Ρομπέν των πόλεων» Την ίδια στιγμή, οργανώνουν
φασιστικής προβοκάτσιας. που θέλει να «προστατεύσει» τον ομάδες «ατάκτων» που περιφρου-
Κι όμως, το τυφλό πάθος οδήγη- λαό από τον Μολώχ της Ευρωπαϊ- ρούν ιδεολογικά τα πανεπιστήμια,
σε στην δολοφονία 4 ανθρώπων στο κής Ένωσης και του καπιταλισμού τον συνδικαλισμό, ακόμη και τα
περιθώριο των διαδηλώσεων της 5ης εν συνόλω. Διαπράττει τη μέγιστη κρατικά μέσα ενημέρωσης κι επι-
Μαΐου επειδή επέλεξαν το δικαίωμα ύβρη όταν καπηλεύεται ακόμη και βάλλουν τον δικό τους αυταρχικό
τους στην εργασία. την εθνική αντίσταση ως κομμου- νόμο, συντηρώντας μια ελεγχόμενα
νιστική – ΕΑΜική, ενώ είναι αδιαμ- χαοτική κατάσταση σε όλα τα πεδία

Τ
α τελευταία 30 χρόνια συ- φισβήτητο ότι σύσσωμο το ελληνικό της κοινωνικής οργάνωσης. Εγκάθε-
γκεκριμένες πολιτικές ομά- έθνος αντιτάχτηκε στον ναζισμό και τοι του κομματικού στρατού ασκούν
δες, με την υποστήριξη στον φασισμό. φυσική και ψυχολογική βία κι ενημε-
επαγγελματιών προβοκατόρων, Από την πολιτική επιστήμη γνω- ρώνονται με κομματικές εγκυκλίους
στοχοποιούν την έννομη τάξη και ρίζουμε ότι τα ολοκληρωτικά κόμ- για τις θέσεις που θα υιοθετούν. Η
προσδοκούν να καταργούν τους νό- ματα διοικούνται από μια κλειστή αριστερή πτέρυγα της Βουλής ασκεί
μους της πλειοψηφίας κατά βούλη- ηγεσία η οποία κατευθύνει έναν αυ- 30 χρόνια ιδεολογική τρομοκρατία
ση. Παράλληλα, η φασιστικά άρχου- στηρό κομματικό μηχανισμό (Lenk). στο όνομα της δημοκρατίας. Η δεξιά,
σα αρχηγοκεντρική κομματοκρατία Τα κόμματα αυτά δεν αναγνωρίζουν περιδεής κι ασπόνδυλη, αδυνατεί να
λεηλατεί εκτός από τα δημόσια τα- το πολιτικό σύστημα και μοναδικός καταλάβει.
μεία και τα ατομικά –συνταγματικά στόχος τους είναι η κατάληψη της

Α
κατοχυρωμένα- δικαιώματα. Πρό- εξουσίας για να το ανατρέψουν υτή τη φορά οι δικαιολογί-
κειται για de facto κατάργηση του (Neumann). Το κομμουνιστικό κόμ- ες για «δεξιό παρακράτος»
Συντάγματος στο οποίο όλα τα κοι- μα αποτελεί το πιο ισχυρό ολοκλη- προκαλούν κλαυσίγελο. Οι
νοβουλευτικά κόμματα έχουν ορκι- ρωτικό κόμμα της Ευρώπης, οπλι- υπαίτιοι της δολοφονίας ήταν έξαλ-
στεί πίστη. σμένο με τον πλέον βίαιο και πα- λοι βάνδαλοι που δεν επέτρεψαν
Συν τοις άλλοις, η άκρα αριστε- ρωχημένο σταλινικό πολιτικό λόγο, στους υπαλλήλους του φλεγόμενου
ρά προσπαθεί να εξαργυρώσει κάθε κατατρεγμένο από το σύνδρομο του κτηρίου οδό διαφυγής, οδό σωτηρί-
λαϊκή κινητοποίηση με σκοπό την «ζαχαριαδικού» πραξικοπήματος. Σε ας. Εφήρμοσαν την συνήθη πρακτι-
συγκομιδή εκλογικής ισχύος. Οι- όλη τη διάρκεια της «μεταπολίτευ- κή των εντολέων τους και του πο-
κειοποιείται την εξέγερση του Πο- σης» το ΚΚΕ αγωνιά για να αποτάξει λιτικού συστήματος διακομματικά·
λυτεχνείου και τον αντιδικτατορικό από πάνω του το στίγμα της προδο- την καταστροφή.
αγώνα ενώ «θάβει» την κατάληψη σίας, όχι αποβάλλοντας τα ακραία Η δημοκρατία στην Ελλάδα ήταν,
της Νομικής, μονοπωλεί τις διεκδι- και αντεθνικά στοιχεία αλλά υπε- είναι και θα παραμείνει αντίφαση.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


34 Τ Ι Τ Ρ Ε Χ Ε Ι ΣΤΗ Ν Ε Υ Ρ Ω Π Η

ΤΙΤΡΕΧΕΙΣΤΗΝΕΥΡΩΠΗ

 Το Φεστιβάλ των Καννών, απόδειξη του δυναμισμού


της ευρωπαϊκής παραγωγής

Τρείς ταινίες, τρία βραβεία ευρωπαϊκού κινηματογράφου” αλλά MEDIA


και να θυμίσει ότι “οι ταινίες αυτές δεν

Τ Τ
ρείς ταινίες που χρηματοδοτή- θα είχαν γίνει χωρίς τη στήριξη του ο πρόγραμμα MEDIA χρημα-
θηκαν φέτος από το πρόγραμ- προγράμματος MEDIA”. τοδότησε συνολικά 20 έργα
μα MEDIA κέρδισαν τρία από To “Grand Prix” που είναι το δεύ- που προβλήθηκαν στο φετι-
τα έξι σημαντικότερα βραβεία στο φε- τερο βραβείο του φεστιβάλ μετά το νό φεστιβάλ Καννών, αλλά και οκτώ
στιβάλ των Κανών που ολοκληρώθηκε θρυλικό “Χρυσό Φοίνικα” κέρδισε το ταινίες που κέρδισαν το Χρυσό Φοί-
στις 23 Μαΐου. “Des Hommes et des Dieux” (αγγλικός νικα την τελευταία δεκαετία. Ευρω-
“Ευχάριστη αλλά καθόλου έκπλη- τίτλος: Of Gods and Men) του Γάλλου παϊκή χρηματοδότηση έχουν όμως
ξη” χαρακτήρισε τη βράβευση των σκηνοθέτη Xavier Beauvois. Η ταινία λάβει και πολλές βραβευμένες με
ταινιών η πρόεδρος της επιτροπής  βασίζεται στην πραγματική ιστορία Όσκαρ ταινίες, με επικεφαλής το διά-
Πολιτισμού του ΕΚ, Doris Pack (ΕΛΚ, της απαγωγής και δολοφονίας οκτώ σημο “Slumdog Millionaire” των οκτώ
Γερμανία), για να επισημάνει ότι “απο- μοναχών στην Αλγερία το 1996, με- Όσκαρ. Το MEDIA είναι το ευρωπα-
τελεί σαφή ένδειξη της ποιότητας του σούντος του φονικού πολέμου που συ- ϊκό πρόγραμμα στήριξης της κινημα-
ντάραξε τη χώρα. τογραφικής βιομηχανίας στην Ευρώ-
Το βρα- πη, με το 65% του ετήσιου προϋπολο-
βείο σκηνοθε- γισμού του να διατίθεται για τη στή-
σίας πήγε στον ριξη της διαφήμισης και διανομής ευ-
Mathieu Amalric ρωπαϊκών ταινιών. Επιπλέον παρέχει
για το “Tournée” ενισχύσεις για την κατάρτιση παρα-
(αγγλικός τίλος: γωγών, διανομέων, οπερατέρ, σενα-
On Tour) ενώ η ριογράφων και σκηνοθετών και για
θρυλική Juliette τη διοργάνωση φεστιβάλ στην Ευρώ-
Binoche έλαβε πη. Το ΕΚ, μέσω των αρμοδιοτήτων
το βραβείο γυ- του για τον προϋπολογισμό της Ε.Ε,
ναικείας ερμηνεί- είναι συναρμόδιο για τον προϋπολο-
ας για το “Copie γισμό (ύψους 775 εκατομμυρίων ευρώ
conforme” (αγ- την περίοδο 2007-2013) και το περιε-
γλικός τίτλος: χόμενο του προγράμματος.
Certified Copy”) Μεταξύ των ταινιών που έχει στη-
Η επίσημη αφίσα του Φεστιβάλ (© Brigitte Lacombe – graphic design του Ιρανού Abbas ρίξει είναι το Gomorra του Matteo
Annick Durban) και οι τρείς βραβευμένες ταινίες που ενισχύθηκαν από
την Ε.Ε Kiarostami. Garrone, το Good Bye Lenin του

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


Τ Ι Τ Ρ Ε Χ Ε Ι ΣΤΗ Ν Ε Υ Ρ Ω Π Η 35

Wolfgang Becker, το La Vita e Bella αόρατος ή εγκλωβισμένος στις δικές Με το ψήφισμά του, το ΕΚ καλεί
του Roberto Benigni,  το March of μας σφαίρες γλωσσικής επιρροής» ση- τα κράτη μέλη να δημοσιεύουν κάθε
the Penguins του Luc Jacquet και το μειώνει η Doris Pack, για να συμπλη- χρόνο εκθέσεις για τις αιτήσεις εξα-
Persepolis των Marjane Satrapi & ρώσει ότι “οι ταινίες χτίζουν γέφυρες γωγής τέτοιων οργάνων που τους κα-
Vincent Paronnaud. ανάμεσα στις χώρες, δείχνοντας ότι τατίθενται, τα εργαλεία και τις ουσίες
τα προβλήματα και τα συναισθήματα που περιλαμβάνουν οι αιτήσεις και
Ευρώπη και σινεμά: είναι κοινά σε όλες τις χώρες”. Θύμισε τη σχετική απόφαση των αρμοδίων
δε ότι το ίδιο το ΕΚ θεσμοθέτησε προ αρχών αλλά και αναφορά “μηδενικής
μια ιστορία αγάπης
τετραετίας το δικό του κινηματογρα- δραστηριότητας” εφ’ όσον δεν υπήρξε
«Οι ευρωπαϊκές ταινίες αφηγού- φικό βραβείο, το Lux που χρηματοδο- πράγματι καμία τέτοια δραστηριότητα
νται ιστορίες της Ευρώπης, αποκαλύ- τεί τον υποτιτλισμό της ταινίες που το στο έδαφός τους.
πτουν την ψυχή του Ευρωπαίου. Εδώ λαμβάνει και στις 22 επίσημες γλώσσες
και δεκαετίες παρακολουθούμε μόνο της Ε.Ε. Αυτό με την σειρά του, τονίζει
ταινίες του Χόλιγουντ και μέσα από η Pack “εγγυάται τη διανομή τους σε
αυτές τον αμερικανικό τρόπο ζωής. όλα τα κράτη-μέλη”.
Ο δικός μας πολιτισμός παρέμεινε  Πηγή: www.europarl.europa.eu

 ΕΚ: όχι στο εμπόριο των βασανιστηρίων

Τ
η δέσμευσή τους να μην εξά- ρώνουμε σήμερα τις ίδιες μας τις δε- Επιπλέον δε, ζητά από τα κράτη
γουν όργανα βασανισμού θύ- σμεύσεις και προσδοκίες”. Τούτο ενώ μέλη να κοινοποιήσουν αμέσως όλα
μισε στα κράτη μέλη το ΕΚ, με η πρόληψη και εξάλειψη των βασανι- τα περιστατικά επιβολής των προ-
ψήφισμά του ζητώντας παράλληλα τη στηρίων σε παγκόσμια κλίμακα παρα- βλεπόμενων κυρώσεων σε εξαγωγείς
διεύρυνση του καταλόγου των οργά- μένει βασικός πυλώνας της πολιτικής τέτοιων αντικειμένων, αλλά και να γί-
νων αυτών εν όψει του εορτασμού της της Ε.Ε στο μέτωπο των Ανθρωπίνων νουν οι κυρώσεις αυτές αυστηρότερες
παγκόσμιας ημέρας κατά των βασανι- Δικαιωμάτων. σε περίπτωση που αποδεικνύονται
στηρίων στις 26 Ιουνίου. αναποτελεσματικές.
Το 2006, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρω- Ε.Ε και βασανιστήρια Ένα ακόμα στοιχείο που πρέπει να
τοτύπησε διεθνώς, εισάγοντας αυστη- εξετασθεί, επισημαίνει το ΕΚ, είναι τα
ρούς κανόνες περιορισμού του εμπο- ww Κατευθυντήριες γραμμές “παραθυράκια” στον ίδιο τον κανονι-
ρίου διαφόρων εργαλείων και ουσιών της Ε.Ε για τα βασανιστήρια σμό, τα οποία επιτρέπουν την εξαγωγή
που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως (2001): είναι το βασικό κεί- εργαλείων όπως τα ρόπαλα με καρφιά,
όργανα βασανισμού. Ωστόσο όπως μενο που θέτει το πλαίσιο για οι χειροπέδες για δάχτυλα, αλλά και
έχει καταστεί σαφές και όπως καταγ- κάθε διεθνή δράση της Ε.Ε στο τα “όργανα σύνθλιψης του αντίχειρα”
γέλλει με πρόσφατη έκθεσή της η Δι- ζήτημα ή οι “εφαρμοστές στο σώμα συσκευές
εθνής Αμνηστία, σε ορισμένα κράτη ww Άρθρο 4 του Ευρωπαϊκού Χάρ- καταστολής μέσω ηλεκτροσόκ, άλλες
μέλη ο κανονισμός παραμένει ανε- τη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων: από τις ζώνες ηλεκτροσόκ” καθώς και
νεργός ή εφαρμόζεται μόνο εν μέρει… προβλέπει την πλήρη απαγό- “ορισμένες διατάξεις ακινητοποίησης
Μιλώντας στη συζήτηση στην ολο- ρευση κάθε μορφής βασανι- στον τοίχο ή στο πάτωμα”, “που δεν
μέλεια, η Φινλανδέζα ευρωβουλευτής σμού και κακομεταχείρισης έχουν άλλη πρακτική χρήση πλην του
των Πρασίνων και πρόεδρος της υπο- ww Ως μέλη του συμβουλίου της βασανισμού ή άλλων μορφών κακομε-
επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Ευρώπης, όλα τα κράτη μέλη ταχείρισης”.
του ΕΚ, Heidi Hautala, τόνισε ότι “η της Ε.Ε έχουν επικυρώσει την Σημείωσε άλλωστε ο πρόεδρος της
υπόθεση των οργάνων βασανισμού Ευρωπαϊκή Σύμβαση κατά των επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του
δείχνει ότι η πραγματικότητα απέχει Βασανιστηρίων ΕΚ, Ιταλός ευρωβουλευτής του ΕΛΚ,
πολύ από το ιδεατό και ότι δεν εκπλη- Gabriele Albertini, ότι “ η φαντασία

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


36 Τ Ι Τ Ρ Ε Χ Ε Ι ΣΤΗ Ν Ε Υ Ρ Ω Π Η
του ανθρώπου στο πώς θα βασανίσει σμού πρέπει να - και θα - αντιμετω- Ισπανίας, δίνει την ευκαιρία να εξετα-
τους συνανθρώπους του δεν έχει όριο πισθεί, ενώ εξήγησε ότι η Διεθνής σθεί η μέχρι σήμερα πρόοδος και να
και για αυτό είναι απαραίτητο να είναι Αμνηστία και η φιλανθρωπική οργά- συζητηθεί η νέα στρατηγική της Επι-
πάντα επικαιροποιημένη η νομοθεσία νωση Omega Research Foundation τροπής.
σε τέτοια θλιβερά ζητήματα”. που ειδικεύεται σε τέτοια ζητήματα, θα Στη σύνοδο αυτή συμμετέχουν
Στην παρέμβασή της στη συζήτηση κληθούν να καταθέσουν τα ευρήματά εκπρόσωποι των θεσμικών οργάνων
στην ολομέλεια, η Ύπατη Εκπρόσωπος τους σε συνάντηση με τα κράτη μέλη της Ε.Ε, κρατών μελών και οργανώ-
της Ε.Ε για την Εξωτερική Πολιτική, στο αμέσως επόμενο διάστημα. σεων της κοινωνίας των πολιτών, συ-
Catherine Ashton, τόνισε ότι “κάθε  Πηγή: www.europarl.europa.eu μπεριλαμβανομένων ομάδων Ρομά.
ατέλεια στην εφαρμογή του κανονι- Αναμένεται επίσης να παρευρεθούν
ο διευθυντής της Παγκόσμιας Τράπε-
ζας Theodore Ahlers και ο επενδυτικός
 Ρομά: τέρμα στον φαύλο κύκλο τραπεζίτης και φιλάνθρωπος Τζορτζ
Σόρος.
Οι χώρες της Ε.Ε καλούνται να κάνουν μεγαλύτερη χρήση των διαθέσιμων ευ- Στην ατζέντα της συνόδου περι-
ρωπαϊκών κονδυλίων με στόχο την κοινωνική ένταξη των Ρομά λαμβάνεται επίσης η εφαρμογή από
τα κράτη μέλη της νομοθεσίας της Ε.Ε

Μ
ετά τις διευρύνσεις κατά των διακρίσεων και
του 2004 και του 2007 του ρατσισμού. Η Επιτρο-
προς την Ανατολι- πή έχει κινήσει νομική δι-
κή Ευρώπη, ο αριθμός των Ρομά αδικασία κατά 24 κρατών
που ζουν στα κράτη μέλη της Ε.Ε μελών που αθέτησαν τις
αυξήθηκε σημαντικά. Σήμερα οι υποχρεώσεις τους στον
κοινότητες των Ρομά αριθμούν συγκεκριμένο τομέα. Από
10 έως 12 εκατομμύρια περίπου τις υποθέσεις αυτές οι 12
άτομα, γεγονός που τις καθιστά βρίσκονται σε εξέλιξη.
μία από τις μεγαλύτερες εθνοτι- Η μεγάλη σημασία αυ-
κές μειονότητες στην Ευρωπαϊ- τής της νομοθεσίας έγινε
κή Ένωση. φανερή σε έρευνα που
Οι περισσότεροι Ρομά ζουν σε πραγματοποίησε ο Οργα-
συνθήκες φτώχειας στο περιθώριο της στη βελτίωση της κοινωνικής συνοχής νισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της
κοινωνίας. Έχουν πολύ περιορισμένη στην Ένωση. Ε.Ε το 2009. Περισσότεροι από τους
πρόσβαση στην εκπαίδευση, την απα- μισούς Ρομά που πήραν μέρος στην
σχόληση και την υγειονομική περίθαλ- Η δεύτερη σύνοδος κορυφής για έρευνα δήλωσαν ότι είχαν υποστεί κά-
ψη: ένας φαύλος κύκλος από τον οποίο τους Ρομά, η οποία πραγματοποι- ποια μορφή διακριτικής μεταχείρισης
είναι δύσκολο να βγουν. ήθηκε στις 8/4 - Παγκόσμια Ημέρα μέσα στους προηγούμενους 12 μήνες.
Για να εξαλειφθούν τα σημαντικό- των Ρομά - και 9/4 στην Κόρδοβα της Πηγή: ec.europa.eu/news
τερα εμπόδια στα οποία προσκρούει
η ένταξη των Ρομά, η Ευρωπαϊκή Επι-
τροπή κατάρτισε ειδικό πρόγραμμα
και ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να κά-
 Πρωτοβουλία Ευρωπαίων πολιτών:


νουν μεγαλύτερη χρήση των σχετικών


κονδυλίων.
Η Επιτροπή των Περιφερειών βρίσκει την πρό-
Ένα σημαντικό εργαλείο είναι το
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, με προ-
ταση της Επιτροπής υπερβολικά πολύπλοκη

Γ
ϋπολογισμό 12 δισ. ευρώ περίπου, που ια να γίνει η πρωτοβουλία πο- πρέπει να είναι όσο το δυνατόν σαφέ-
αντιστοιχεί στο 10% του προϋπολογι- λιτών κατανοητή και να υιοθε- στερη. Αναγνωρίζοντας τον δυναμι-
σμού της Ε.Ε. Το ταμείο αυτό χρημα- τηθεί από τους κύριους ενδιαφε- σμό της τοπικής και περιφερειακής
τοδοτεί προγράμματα που στοχεύουν ρόμενους –τους Ευρωπαίους πολίτες– δημοκρατίας στην Ευρώπη, το Συμ-

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


Τ Ι Τ Ρ Ε Χ Ε Ι ΣΤΗ Ν Ε Υ Ρ Ω Π Η 37

βούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβού- Ένωσης. Η ΕτΠ επιθυμεί η Ευρωπαϊ-


λιο ζήτησαν αμφότερα τη γνώμη της κή Επιτροπή να παράσχει ένα πλαίσιο
Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά στο μέτρο των δυνατοτήτων του νέου
με τον βέλτιστο τρόπο εφαρμογής της αυτού μέσου. Και με αυτό συμφωνούν
«πρωτοβουλίας πολιτών» που θεσμο- πολυάριθμοι ευρωβουλευτές.» Μάλι-
θετεί η Συνθήκη της Λισσαβόνας. Πα- στα, η Sonia Masini επωφελήθηκε της
ρότι η υποστήριξή της είναι κατ’ αρ- παρουσίας της στις Βρυξέλλες για να
χήν αμέριστη, η ΕτΠ επιθυμεί εντού- συναντηθεί με την ομόλογό της από το
τοις να γίνει το μέτρο πιο ευπρόσιτο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Zita Gurmai
στους πολίτες από ό,τι προτείνει η Ευ- (HU/SD), η οποία την προσκάλεσε να
ρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να εξασφα- παρουσιάσει τις προτάσεις της στη συ-
λιστεί η πραγματική συμμετοχή τους νεδρίαση της επιτροπής AFCO στις 12 υλικό.  Με δύο λόγια, ένα «ζωντανό»
στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ιουλίου. ρεπορτάζ που δεν μπορεί να αφήσει
Φοβούμενη πως η πολυπλοκότη- Για να διασφαλισθεί πως αυτό το αδιάφορο τον αναγνώστη.  Παράλλη-
τα της διαδικασίας θα την καταστήσει μέσο δεν θα παραμείνει στην αφάνεια, λα, η Μαρία Νικολάου θίγει με ιδιαίτε-
λιγότερο δημοφιλή, η ΕτΠ ζητά την η Sonia Masini ζητά επίσης τη θέσπι- ρη ευαισθησία επίκαιρα ζητήματα που
άμβλυνση των περιορισμών που τίθε- ση διοργανικού γραφείου ενημέρω- απασχολούν τις ευρωπαϊκές κοινωνίες,
νται στους Ευρωπαίους πολίτες κατά σης, που θα αποσκοπεί στην παροχή όπως ο ρατσισμός και η ξενοφοβία, η
την παρουσίαση μιας πρωτοβουλίας βοήθειας στους εμπνευστές πρωτο- ανισότητα, οι διακρίσεις και ο κοινωνι-
πολιτών. Σε αντίθεση με την πρόταση βουλιών και στην προβολή των πρω- κός αποκλεισμός, ο πολυπολιτισμικός
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Sonia τοβουλιών που αναλαμβάνονται. Αυτό χαρακτήρας της σημερινής Ευρώπης,
Masini, Πρόεδρος της περιφέρειας συνεπάγεται επίσης μεταφραστική καθώς και θέματα γεωπολιτικής.
Reggio d’Emilie (IT/PSE) και ειση- προσπάθεια, προκειμένου οι προτει- Στο ενδιαφέρον αυτό ρεπορτάζ, η
γήτρια της ΕτΠ, εκτιμά πως θα ήταν νόμενες πρωτοβουλίες να μην περιο- νικήτρια του ελληνικού διαγωνισμού
σκόπιμο το ελάχιστο όριο των κρατών ρίζονται από γλωσσικούς φραγμούς. στον τομέα της έντυπης δημοσιογρα-
που αφορά η πρωτοβουλία να μειωθεί Η κ. Masini υπενθυμίζει επίσης πως φίας,  συμπεριλαμβάνει μια εξαιρετι-
από το ένα τρίτο στο ένα τέταρτο των οι τοπικές και περιφερειακές αρχές εί- κά ενδιαφέρουσα συνέντευξη με το
κρατών μελών. ναι ιδανικοί φορείς για τη λειτουργική γερμανό συγγραφέα Ίνγκο Σούλτσε
«Το ελάχιστο όριο που προτείνε- στήριξη των πρωτοβουλιών των πο- καθώς και με τον πάστορα της Ευ-
ται είναι υπερβολικό και δεν επιτρέ- λιτών και για την προώθηση του νέου αγγελικής Εκκλησίας του Βερολίνου,
πει την προώθηση αυτού του νέου μέσου στους πολίτες τους. Μάνφρεντ Φίσερ.
δικαιώματος άμεσης συμμετοχής των Πηγή: www.cor.europa.eu Η ελληνική κριτική επιτροπή απο-
πολιτών στη δημοκρατική ζωή της τελούμενη από τους έγκριτους δημοσι-
ογράφους Έρση Βατού, Κώστα Αργυ-

 Βραβείο Δημοσιογραφίας 2010 του ΕΚ ρό και Γιάννη Μανδαλίδη, δεν πρότει-


νε υποψηφιότητες από τους τομείς της
τηλεόρασης και του διαδικτύου (δεν

Τ
ο ρεπορτάζ της Μαρίας Νικο- κολάου δημοσίευσε το άρθρο της στη υπήρξαν υποψηφιότητες στον τομέα
λάου με θέμα «Η πτώση του μηνιαία επιθεώρηση «Βορέας» που εκ- του ραδιοφώνου).
τείχους του Βερολίνου- 20 δίδεται στην Ορεστιάδα. Η ελληνική Η Μαρία Νικολάου θα διαγωνι-
χρόνια μετά», που δημοσιεύτηκε την κριτική επιτροπή εκτίμησε ότι το οκτα- στεί με τους «εθνικούς νικητές» των
1η Φεβρουαρίου 2010 στο περιοδικό σέλιδο ρεπορτάζ-διήγημα με αφορμή άλλων 26 κρατών μελών στον τομέα
«Βορέας», προσήλκυσε το ενδιαφέρον τη συμπλήρωση των 20 χρόνων από της έντυπης δημοσιογραφίας. Η ανα-
της ελληνικής κριτικής επιτροπής του την πτώση του Τείχους, διακρίνεται κήρυξη των νικητών προβλέπεται στα
βραβείου δημοσιογραφίας του Ευρω- από ενδιαφέρον αφηγηματικό ύφος, μέσα Σεπτεμβρίου 2010 και τα βραβεία
παϊκού Κοινοβουλίου για το 2010. είναι αποτέλεσμα πρωτογενούς δη- θα απονείμει ο Πρόεδρος του Ευρω-
Δημοσιογράφος στην ΕΡΑ Κομο- μοσιογραφικής δουλειάς, έχει πρωτό- παϊκού Κοινοβουλίου Jerzy Buzek, σε
τηνής με εμπειρία και καλές επιδόσεις τυπη προσέγγιση και ανάλυση και συ- ειδική συνεδρίαση, τον Οκτώβριο του
στο ευρωπαϊκό ρεπορτάζ, η Μαρία Νι- νοδεύεται από πλούσιο φωτογραφικό 2010. Πηγή:www.europarl.gr

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


38 ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Το βιβλίο
Της Σταματίνας Ξεφτέρη
τους μύθους που συνόδευσαν τις εξε- στην επιφάνεια με επώδυνο τρόπο τα
λίξεις της περιόδου αξιοποιώντας τα διαχρονικά διαρθρωτικά ελλείμματα
Από τον σχετικά πορίσματα της έρευνας.
Το βιβλίο δεν είναι ένα απλό χρο-
της χώρας σε έναν κόσμο που αλλάζει
γρήγορα. Τα προβλήματα αυτά αντι-
«εκσυγχρονισμό» νικό οικονομικών γεγονότων, αποφά- κατοπτρίζονται (ανάμεσα σε άλλα)
σεων, και θεσμικών ερασιτεχνισμών, στη φθίνουσα ανταγωνιστικότητα
στην κρίση αλλά θέτει ευθέως ερωτήματα, π.χ. της ελληνικής οικονομίας, δηλαδή
μεταρρυθμίσεις, χρέη γιατί σε ορισμένες περιοχές πολιτικής την ικανότητά της να παράγει και να
είχαμε πραγματικές αλλαγές και σε πωλεί προϊόντα και να δημιουργεί νέες
και αδράνειες στην Ελλάδα άλλες αδράνεια ή συμβολικές πράξεις; θέσεις εργασίας. Στις διεθνείς κατατά-
1993-2010 Το βιβλίο προεκτείνει και επικαιροποι- ξεις ανταγωνιστικότητας η χώρα εμ-
εί προηγούμενη ανάλυση του ίδιου στο φανίζεται, μαζί με τη Βουλγαρία, στις
"Ανάμεσα σε κράτος και αγορά –οικο- τελευταίες θέσεις της Ε.Ε. Υστερήσεις
νομία και πολιτική στη μεταπολεμική σημειώνονται παντού – σε θεσμούς,
Πάνος Καζάκος* Ελλάδα 1944-2000" (2001) και συμ- υποδομές, μακροοικονομική κατάστα-
βάλλει σε μια δημιουργική επεξεργα- ση, υγεία και βασική παιδεία, ανώτερη
Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2010, σία της πρόσφατης ιστορίας. εκπαίδευση και κατάρτιση, αποτελε-
σελίδες 273 Κατά τον Πάνο Καζάκο η χώρα έχει σματικότητα των αγορών, τεχνολογική
περιέλθει σε μια κρίση πολλών διαστά- ετοιμότητα, επιχειρηματική ανάπτυξη

Τ
ο βιβλίο αυτό επισκοπεί κριτι- σεων, η διάρκεια της οποίας δεν μπο- και καινοτομία.
κά τις επιδόσεις του ελληνικού ρεί να εκτιμηθεί. Επισκοπώντας όσα Την περίοδο της ταχείας ανάπτυ-
συστήματος διακυβέρνησης συνέβησαν από το 1990 ως το 2009, ξης, περίπου από το 1995 ως το 2008,
(ή, απλούστερα, της πολιτικής) την ριψοκινδυνεύει το συμπέρασμα ότι σημειώθηκαν αναμφίβολα αξιοσημεί-
περίοδο 1993-2010. Αναλύει τις εντά- συνολικά, παρά τις μερικές σημαντικές ωτες θεσμικές αλλαγές. Όμως οι κυ-
σεις, τα αποτελέσματα και το σκεπτικό προόδους σε διαφόρους τομείς, βιώ- βερνήσεις (και η κοινωνία) θεωρούσαν
των μεγάλων σχεδίων από σαμε μια ιστορική αποτυχία. Συναφώς ότι δεν υπήρχαν επείγοντες λόγοι για
τον «εκσυγχρονισμό» και διαπιστώνει –επαναφέροντας μιαν αρ- τομές σε σημαντικές περιοχές πολιτι-
την «επανίδρυση του κρά- χαία εμμονή– διάβρωση της δημόσιας κής, όπου οι σχετικές ανάγκες ήταν
τους» ως την σημερινή αρετής. ορατές, σχεδόν αναγνωρισμένες και
κρίση πολλών διαστάσε- Η ύφεση του 2009 επέπεσε συ- αναγκαίες για να επιτευχθεί διατη-
ων και την υπαγωγή της νεπώς σε μια ανέτοιμη χώρα. Εντού- ρήσιμη ανάπτυξη και για να θωρακι-
χώρας σε διεθνή έλεγχο. τοις η ύφεση δεν είναι το σπουδαιό- στεί η χώρα σε περιπτώσεις απότομων
Ο συγγραφέας πηγαί- τερο χαρακτηριστικό της ελληνικής εξωτερικών διαταραχών. Σε ένα ευρύ
νει πέρα από την απλή ροή κρίσης. Γιατί αυτή η πρώτη απότομη μέτωπο επικράτησε η προάσπιση και
των γεγονότων, ξεφεύγει από βολικά μακροοικονομική διαταραχή («σοκ») η επέκταση κεκτημένων. Η κοινωνία
ερμηνευτικά σχήματα και ανατέμνει των τελευταίων δεκαοχτώ ετών έφερε έτεινε να υποκαταστήσει το ενδιαφέ-
(*) Ο
 Πάνος Καζάκος,1941, είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών όπου
ρον για ένα μέλλον με νόημα με έναν
σήμερα διδάσκει μεθοδολογία των κοινωνικών επιστημών στο μεταπτυχιακό πρό- αφελή και εισαγόμενο καταναλωτισμό
γραμμα Ευρωπαϊκών και Διεθνών Σπουδών και είναι πρ. μέλος ΔΣ Ομίλου Ευρωπαϊκή και μια αφελή προσοδοθηρία. Στο πα-
Έκφραση. Άλλες δημοσιεύσεις (επιλογή): Έτοιμη για το μέλλον; Η Ευρώπη μετά την ρελθόν την πραγματική κατάσταση
αναθεώρηση των Συνθηκών, εκδόσεις Παπαζήση, 2008. Εξηγώντας την κοινωνία. Μια συγκάλυπτε η αύξηση της (υλικής)
εισαγωγή σε μεθόδους και τεχνικές, εκδόσεις Πατάκη, 2006. ‘Europeanisation, Public
Goals and Group Interests: Convergence Policy in Greece, 1990- 2003’, West European
ευημερίας, η οποία πάντως απειλείται
Politics, vol. 27, No.5, November 2004. Stabilisierung ohne Reform-Konvergenz und στη σημερινή ύφεση.
Pfadabhängigkeit im Griechenland der 90er Jahre, ZEI, Bonn 2000. Ο συγγραφέας εξετάζει την «ύστε-

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 39

ρη παπανδρεϊκή εποχή» (1993-1995), της δύναμης παραδοσιακών πελατει- ρωπαίου πολίτη, ενός ενιαίου χώρου
τις μεταρρυθμίσεις (οι λέξεις-κλειδιά ακών πρακτικών, που συνιστούν θεμε- παιδείας, που ταυτόχρονα «απειλεί»
ήταν «εκσυγχρονισμός» και «επανί- λιώδες χαρακτηριστικό της πολιτικής τις πνευματικές ιδιαιτερότητες των
δρυση του κράτους») κατά την περί- κουλτούρας, των με αυτές συνυφα- κρατών-μελών και τα στοιχεία εθνι-
οδο 1996-2009 και τις αναζητήσεις σμένων ιδιαίτερων αξιών καθώς και κής παιδείας σε κάθε χώρα και που
μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου 2009 των επικρατουσών αντιφιλελεύθερων προσπαθεί ως «Ευρώπη της Γνώσης»
και καθ’ οδόν προς το 2010 που κα- ιδεών. να αποτελέσει ένα αντίβαρο στην
τέληξαν σε μια «έξωθεν» ελεγχόμενη Το τελικό ερώτημα που απασχολεί παγκοσμιοποιημένη γνώση, καθώς η
προσαρμογή. τον συγγραφέα είναι αν η ύφεση και η ίδια η Κοινωνία της Γνώσης αναδει-
Η επισκόπηση δεν είναι μεν πλή- διάχυτη αίσθηση, ότι η χώρα είχε περι- κνύεται σε κυρίαρχο παράγοντα της
ρης, αρκεί όμως για να δείξει τις δυ- έλθει σε γενικότερη κρίση, θα λειτουρ- διεθνούς πολιτικής σκηνής, σε δύνα-
σκολίες που αντιμετωπίζουν οι με- γήσει ως καταλύτες αλλαγών. μη δημιουργικότητας και ανταγωνι-
ταρρυθμίσεις. Μολονότι τα μεγέθη στικότητας. Παρακολουθώντας όλες
διαφέρουν, παρόμοιες δυσκολίες πα- τις εξελίξεις στην ευρωπαϊκή πολιτική
ρατηρούμε σε όλες τις χώρες. Όμως, οι
ευρωπαϊκές συγκρίσεις εμφανίζουν τη
Γνώση και και δη τις νομοθετικές πρωτοβουλίες,
η Ελένη Τροβά παρουσιάζει όλη την
χώρα να βραδυπορεί σε πολλούς το- αμφισβήτηση πορεία από την ιδέα της ενοποίησης
μείς και την κατατάσσουν στην κατη- συστημάτων ΑΕΙ και της αμοιβαίας
γορία όσων βραδυπορούν (laggards). Η Ευρώπη των κρατικών αναγνώρισης τίτλων σπουδών από το
Με βάση τις παρατηρήσεις αυτές ο και των ιδιωτικών 1953 μέχρι σήμερα, από την οργάνωση
συγγραφέας απαντά σε σειρά ερωτη- της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μέχρι
μάτων: Πώς εξηγείται αυτή η υστέρη- πανεπιστημίων τη δημιουργία του
ση; Και γενικότερα πώς εξηγούνται οι Ευρωπαϊκού Χώ-
διαφορετικές μεταρρυθμιστικές επι- ρου Ανώτατης Εκ-
δόσεις στις ευρωπαϊκές χώρες; Γιατί Ελένη Τροβά παίδευσης (Διακή-
σε ορισμένες περιοχές πολιτικής είχα- ρυξη της Bologna)
με πραγματικές αλλαγές και σε άλλες ξεκινώντας από
Εκδόσεις Σάκκουλα
αδράνεια ή συμβολικές πράξεις ευθύ- τη Διακήρυξη της
Αθήνα- Θεσσαλονίκη, 2008
νης και στην πράξη υπεκφυγές; Με Σορβόννης το 1998
σελίδες 326
βάση τις εμπειρίες αυτές τι μπορούμε και καταλήγοντας
να περιμένουμε στο μέλλον; Τι ακρι- στην Ανακοίνωση

Η
βώς σηματοδοτεί το εκλογικό αποτέ- συγγραφέας χωρίζει το βιβλίο για το ρόλο των
λεσμα της 4ης Οκτωβρίου 2009; σε δύο βασικές ενότητες: την Πανεπιστημίων
Τα προηγούμενα παραπέμπουν οικοδόμηση του Ενιαίου Ευ- στην Ευρώπη της Γνώσης κατά τη σύ-
στην ανάγκη «θεωρίας» χωρίς την ρωπαϊκού Χώρου Παιδείας και Γνώσης νοδο των Υπουργών στο Μπέργκεν το
οποία οι πληροφορίες παίρνουν τη (α’ μέρος) και την αμφισβήτηση του 2005., αναλύοντας τις ριζοσπαστικές
μορφή ενός σωρού υλικών κατεδά- Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου Παιδείας αλλαγές της εκπαιδευτικής μεταρρύθ-
φισης. Απλοποιώντας μια σαφώς πιο και Γνώσης (β’ μέρος). μισης που απαιτούνταν για να γίνει η
σύνθετη θεωρητική κατάσταση, ο Μέσα από μία πληθώρα ιστορικών μετάβαση από το πανεπιστήμιο του
Πανος Καζάκος δέχεται ότι η λογι- στοιχείων, βιβλιογραφικών αναφορών Μεσαίωνα στο σύγχρονο Πανεπιστή-
κή του πολιτικού παιγνίου οδηγεί σε και επίσημων πηγών, η συγγραφέας μιο. Αναλυτική είναι και η αναφορά
βραχυχρόνιους υπολογισμούς εκλο- εκκινεί από τη σύνδεση της εκπαίδευ- στις ρυθμίσεις για την παιδεία, όπως
γικών κερδών, σε υποβάθμιση των σης με τον κλήρο, την πλουτοκρατία καταγράφονται στο ευρωπαϊκό πρω-
μακροχρόνιων επιπτώσεων (time και την εξουσία και καταλήγει στην τογενές δίκαιο.
inconsistency) και σε προσοδοθηρία. απεξάρτησή της από τη θρησκευτική Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, η
Κατά τη γνώμη του, στην Ελλάδα αυτά εξουσία και τη σταδιακή σύνδεσή της συγγραφέας εστιάζει στη συνταγμα-
τα προβλήματα της πολιτικής διαδικα- με την πολιτική εξουσία. Αναφέρεται τική παράδοση των κρατών-μελών,
σίας διογκώθηκαν εξαιτίας των αδύνα- εκτενώς στο ζήτημα της διαμόρφωσης στο πώς τα ίδια δέχθηκαν τις αλλα-
μων τυπικών θεσμών διακυβέρνησης, μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας, του Ευ- γές, εξηγείται η απροθυμία τους να

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


40 Ν Ε Α ΤΗΣ Ε Κ Φ Ρ Α ΣΗΣ
προχωρήσουν σε κοινή αντιμετώπιση θρωπότητας ή μία λοσόφους. Άκρως
της παιδείας και η προσκόλλησή τους πολεμική πράξη, ενδιαφέρουσα η
στη διατήρηση της εθνικής τους ταυ- ένα νέο είδος πο- ενότητα «Τρομο-
τότητας. Μέσα από προσέγγιση πα- λέμου, προσπαθώ- κρατικά δόγματα»
ραγόντων, όπως η πολυγλωσσία και η ντας να ερμηνεύσει με την παράθεση
συνύπαρξη διαφορετικών ταυτοτήτων, ψυχοκοινωνικά τα αραβικού κειμένου
η συγγραφέας εξακριβώνει τη συμβα- αίτια εμφάνισής της για την προετοιμα-
τότητα των συνταγματικών ρυθμίσεων ως φαινομένου στη σία τρομοκρατών,
με την αναδυόμενη Ευρώπη της Γνώ- σύγχρονη εποχή. Η μαχητών-μαρτύρων,
σης, μένοντας περισσότερο στην ιδιό- ποικιλία ιστορικών που καταδεικνύει
μορφη περίπτωση της Ελλάδας. Αφού π α ρ α δ ε ι γ μ ά τω ν, την ενδυνάμωση του
λοιπόν έχει αναφερθεί σε όμοιες και που παρατίθενται, φανατισμού αλλά
διαφορετικές ρυθμίσεις στα επιμέρους βοηθούν τον ανα- και με την καταγρα-
Συντάγματα της Ευρώπης και εστιά- γνώστη να κατανο- φή ισλαμικών φο-
ζοντας στο δίλημμα των κρατικών ή ήσει τη μετεξέλιξη νταμενταλιστικών
ιδιωτικών πανεπιστημίων, καταγράφει των τρομοκρατικών δικτύων.
τις ιστορικές και ιδεολογικές ιδιαιτερό- ενεργειών σε μία νέα μορφή πολέμου, Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, ο
τητες της Ελλάδας που ανάγονται στα στο φαινόμενο της υπερ-τρομοκρατί- συγγραφέας ελίσσεται, μέσω του διπό-
βυζαντινά και οθωμανικά χρόνια και ας. λου ατομικότητας και κοινωνικότητας
φτάνει μέχρι το αμφιλεγόμενο άρ. 16 Στο πρώτο μέρος του βιβλίου, ο (εγώ & εμείς) κατά την ανάπτυξη της
Σ και τους λόγους που οδήγησαν στη συγγραφέας, Δρ Κοινωνιολογίας, ξε- προσωπικότητας, μεταξύ του κοινω-
συγκεκριμένη ρύθμιση, χωρίς να πα- κινά την ανάλυσή του με παραδείγμα- νιολογικού ορισμού της τρομοκρατί-
ραλείπει φυσικά να σχολιάσει τις πρό- τα αρχέγονης τρομοκρατίας, με τους ας και της κοινωνικά παρεκκλίνουσας
σφατες δικαστικές αποφάσεις του ΣτΕ τρόπους δράσης θρησκευτικών και συμπεριφοράς του τρομοκράτη, με δι-
και του ΔΕΚ που διαπίστωσαν αντίθε- μιλιταριστικών κυρίως ομάδων, για αταραχές όπως έντονο ένστικτο ατο-
ση του Συντάγματος με το κοινοτικό να φτάσει στο δεύτερο μισό του 19ου μισμού, καταναλωτικότητα, απομόνω-
δίκαιο σχετικώς με την αναγνώριση αιώνα και τη νεότερη ιστορία, όπου η ση, φανατισμός κ.α. Δίνεται έμφαση
τίτλων σπουδών. τρομοκρατία αλλάζει μορφή και σκο- στο ρόλο των ΜΜΕ, που άθελά τους
πό. Ο συγγραφέας επιθυμεί να εστιά- μετατρέπονται σε συνεργούς των τρο-
σει στην κοινωνιολογική ερμηνεία του μοκρατών και στον τρόπο προβολής

Κοινωνιολογία φαινομένου, χωρίς να καθηλώνεται


στον κόσμο της θεωρίας, στους λόγους
των τρομοκρατικών ενεργειών, ενώ
εξηγείται μέσα από θεωρίες η βλαπτι-
της Τρομοκρατίας γεννούν την τρομοκρατία και στην κα- κή δράση τους ακόμα και σε επίπεδο
τεύθυνση, προς την οποία πρέπει να «δυνητικής πραγματικότητας». Στο
Hostis-Inimicus- κινηθεί η πάλη κατά της τρομοκρα- κεφάλαιο «Έλεγχος, πρόληψη και κα-
Eχθρός τίας. Ο Γιώργος Καφφές προσεγγίζει ταστολή» αναρωτιέται για τη δέουσα
τον τρομοκράτη ως hostis και inimicus σχέση μεταξύ ΜΜΕ και τρομοκρατί-
των κανόνων συλλογικής διαβίωσης, ας, για την αποτελεσματικότητα των
ως εκδήλωση συμπεριφοράς εχθρικής σύγχρονων επικοινωνιακών μέσων και
Γιώργος Καφφές προς την κοινωνία, ως ένα ιδιαίτερο τακτικών προπαγάνδας και εν τέλει
ψυχοκοινωνικό προφίλ αποτελούμε- της διαπαιδαγώγησης της νεολαίας.
Εκδόσεις Παπαζήση, 2010
νο από στοιχεία επιθετικότητας, βίας Τέλος, ο Γιώργος Καφφές εξηγεί για-
σελίδες 190 και καταστροφικότητας με έντονο το τί η τρομοκρατία και οι παγκόσμιες
ένστικτο του ατομισμού (αναφορές σε επιπτώσεις του ισλαμικού φονταμε-
Freud, Άντλερ και άλλες ψυχολογικές νταλισμού αποτελούν ουσιαστικά τον

Τ
ο ανά χείρας κοινωνιολογικό θεωρίες) και ταυτόχρονα πετυχαίνει 4ο παγκόσμιο πόλεμο της ιστορίας,
πόνημα θέτει στο επίκεντρο να απομονώσει τις «θετικές» πλευρές πλαισιώνοντας τις διαπιστώσεις του
το ερώτημα αν η τρομοκρατία της τρομοκρατικής βίας, όπως έχουν με σπουδαία λόγια πολιτικών, φιλο-
αποτελεί ένα έγκλημα κατά της αν- επισημανθεί από τους πολιτικούς φι- σόφων και κοινωνιολόγων.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


Ν Ε Α ΤΗΣ Ε Κ Φ Ρ Α ΣΗΣ 41

ΝΕΑΤΗΣΕΚΦΡΑΣΗΣ

18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΗΜΕΡΑ
ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

Η
Ευρωπαϊκή Έκφραση συμ-
μετείχε και φέτος για 4 συ-
νεχόμενη χρονιά  στον πα-
νευρωπαϊκό εορτασμό της ημέρας
που αφιερώθηκε στην προστασία των
δικαιωμάτων των ασθενών. Μετά από
την πρωτοβουλία και υπό την καθοδή-
γηση της Active Citizenship Network
(ACN) ή Cittadinanzattiva, μιας ιταλι-
κής οργάνωσης που δρα στο χώρο της
Κοινωνίας Πολιτών και συνεργάζεται
με 100 περίπου Μη Κυβερνητικές Ορ-
γανώσεις ανά την Ευρώπη, προωθήθη-
κε η ευαισθητοποίηση και η ενημέρω- Η Ευρωπαϊκή Έκφραση λαμβάνει 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ
ση των πολιτών, αλλά και των φορέων ενεργά μέρος στην πανευρωπαϊκή
υγείας μέσω της κατάστρωσης μιας αυτή προσπάθεια, έχοντας αναλάβει Η Ευρωπαϊκή Έκφραση
«Ευρωπαϊκής Χάρτας Δικαιωμάτων σειρά δράσεων ενημέρωσης και ευαι- στον καθαρισμό του Σχοινιά
των Ασθενών», που συνέταξαν 16 ορ- σθητοποίησης του κοινού  που αφο-

Τ
γανώσεις. ρούν στα 14 δικαιώματα που πρέπει να ην Κυριακή 25 Απριλίου,
Υλοποιώντας πλέον το όραμα ενός απολαμβάνει ο ασθενής. Η καμπάνια 10.00-15.00, μέλη και φίλοι
ετήσιου εορτασμού για τη διεύρυνση γνωστοποιείται στα Μέσα Μαζικής της Ευρωπαϊκής Έκφρασης
της προστασίας των δικαιωμάτων που Ενημέρωσης, τα οποία διαδραματίζουν βρεθήκαμε μαζί με τα παιδιά μας,
αφορούν στην υγεία των πολιτών, η σημαντικό ρόλο στη διάδοση ανάλο- στην πρώτη εθελοντική δράση που
ACN εξειδικεύει το δικαίωμα των πο- γων δραστηριοτήτων, καθώς και σε οργάνωσε το νέο Υπουργείο Περιβάλ-
λιτών στην υγεία που εγγυάται το άρ- ΜΚΟ και σε εθελοντές, είτε ασχολού- λοντος, προκειμένου να καθαρίσουμε
θρο 35 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαι- νται με την παροχή υπηρεσιών υγείας το δάσος του Σχοινιά (δεν μπορείτε
ωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε είτε όχι. να φαντασθείτε τι βρήκαμε!), προτού
να παρέχεται πράγματι σε όλους μια καταφτάσει ο θερινός πολιτισμός της
πλήρης προστασία και όχι μια απλή www.activecitizenship.net - info@ ελληνικής ακτογραμμής και μπας και
γενική θεωρητική διακήρυξη. activecitizenship.net η καθαρή παραλία γίνει, δίκην κρίσης,

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


42 Ν Ε Α ΤΗΣ Ε Κ Φ Ρ Α ΣΗΣ
μια ευκαιρία για αλλαγή συμπεριφο- ζωγραφίζοντας, κάνοντας κολάζ ή με
ράς και υιοθέτηση θετικών προτύπων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΑΦΙΣΑΣ όποιο καλλιτεχνικό τρόπο αυτοί επι-
συνειδητών πολιτών. Φυσικά αν δεν θυμούσαν). Οι 2 νικήτριες ομάδες (η
υπήρχε ατιμωρησία το αισθητικό δά- ΖΩΓΡΑΦΙΣΕ ΜΟΥ ΕΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑ πρώτη από κάθε ηλικιακή κατηγορία)
σος Σχοινιά θα παρουσίαζε καλύτερη Αποτελέσματα Ευρωπαϊκου Διαγω- θα συναγωνισθούν με τις νικήτριες
εικόνα, καθώς εκεί γίνονται καθ’ έξιν νισμού «ΖΩΓΡΑΦΙΣΕ ΜΟΥ ΕΝΑ ΔΙ- ομάδες των υπόλοιπων κρατών μελών
όλα όσα απαγορεύονται από τον νόμο ΚΑΙΩΜΑ» για να κερδίσουν ένα ταξίδι στις Βρυ-
να γίνονται ακριβώς εκεί. Γι’ αυτό ξέλλες, όπου θα ξεναγηθούν στους

Μ
εξάλλου υπάρχει και ο συναφής φο- ε μεγάλη επιτυχία πραγμα- Ευρωπαϊκούς Θεσμούς.
ρέας διαχείρισης που με τα ελάχιστα τοποιήθηκε την Πέμπτη 15 Στο διαγωνισμό έλαβαν μέρος 304
μέσα που διαθέτει δυσκολεύεται πολύ Απριλίου 2010, στην αίθου- ομάδες από όλη την Ελλάδα. Μετά
να ασκήσει ουσιαστική επιρροή επί σα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η από την συνεδρίαση της Επιτροπής
των τεκταινομένων, παρά την καλή τελετή βράβευσης
διάθεση, όπως εξάλλου και του Δήμου των νικητών του
Μαραθώνα. Ευρωπαϊκού Δια-
Ο Γιώργος Λιγνός και η Σάντυ, η γωνισμού Αφίσας
Μαρία Μήλα με τον Πύρρο, η Στέλ- με θέμα «Ζωγρά-
λα και ο Αντρέας Κυλικάς με τους φισε μου Ένα Δι-
Αγγελο, Ηλία και Νίκη, η Παναγιώ- καίωμα» που διορ-
τα, ο Μάξιμος και ο Δαμιανός, ο Κω- γανώθηκε από την
στής Στράμπι, ο Βασίλης, η Αθηνά, Ευρωπαϊκή Επι-
ο Χριστόφορος, ο Σπύρος και άλλοι, τροπή (Γενική Δι-
καθαρίσαμε, δουλέψαμε και συγχρό- εύθυνση «Δικαιο-
νως χαρήκαμε το δάσος, στο τέλος δε σύνης, Ελευθερίας
απολαύσαμε την ωραία καθαρή θά- και Ασφάλειας»)
λασσα. Παρακολουθήσαμε το πέταγ- για τέταρτη συνε-
μα ερωδιών και βραχοκιρκίνεζων που χόμενη χρονιά. Ο
απελευθερώθηκαν μετά τη περίθαλψη Διαγωνισμός υλο-
τους από την οργάνωση «Άνιμα». ποιήθηκε υπό την
Θέλουμε να ελπίζουμε ότι η δρά- αιγίδα του Υπουρ-
ση αυτή θα αποτελέσει μια αφετηρία γείου Παιδείας και
για την ανάδειξη, προστασία και πε- εθνικός συντονι-
ριφρούρηση του μοναδικού παραθα- στής ήταν η Μη
λάσσιου δάσους κουκουναριάς και Κυβερνητική Ορ-
του υδροβιότοπου από κάθε είδους γάνωση «Ευρω-
βιαστές, όπως καταπατητές, κυνη- παϊκή Έκφραση».
γούς, κατασκηνωτές, εποχούμενους Αυτό που ζη-
σε μηχανές, τζιπ, «γουρούνες» κ.λπ. τήθηκε από παι-
που φτάνουν μέχρι τη θάλασσα, προ- διά και νέους, 10
σθέτοντας στη φύση σύννεφα σκόνης έως 18 ετών, ήταν
και ηχητική ρύπανση, οχληρά προς να δημιουργήσουν
κάθε έμβιο, της πανίδας και ανθρώ- μια αφίσα, η οποία θα παρουσιάζει ένα στις 26/03/2010, που απαρτιζόταν
πινο. από τα δικαιώματα της Σύμβασης των από εκπροσώπους του Υπουργείου
Αξιέπαινη πρωτοβουλία του δικαιωμάτων του παιδιού. Οι συμμετέ- Παιδείας, του Γραφείου της Αντιπρο-
Υπουργείου Περιβάλλοντος που αρ- χοντες ήταν δύο κατηγοριών με βάση σωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
κεί να έχει και συνέχεια. Με την Ευρω- την ηλικία τους: 10-14 ετών και 15-18 στην Ελλάδα, της Ευρωπαϊκής Ένωσης
παϊκή Έκφραση συνεχίζουμε! Ενεργοί ετών. Έπρεπε να σχηματίσουν ομάδες Εκπαιδευτικών, από έναν ειδικό γραφι-
Έλληνες Ευρωπαίοι πολίτες, με στόχο τουλάχιστον 4 ατόμων και να δημι- κών τεχνών – ζωγράφο και από έναν
την Ελλάδα 2021! ουργήσουν μια αφίσα (σχεδιάζοντας, εκπρόσωπο νεολαίας, ανάμεσα στον

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


Ν Ε Α ΤΗΣ Ε Κ Φ Ρ Α ΣΗΣ 43

μεγάλο αριθμό ποιοτικών αφισών,


επιλέχθηκαν οι έξι καλύτερες αφίσες.
Αυτές με σειρά διάκρισης είναι:

α) Για την ηλικιακή ομάδα 10-14


1η θέση - 1ο Γυμνάσιο Βριλησσίων
(Τμήμα Β2)
2η θέση - 1ο Γυμνάσιο Βριλησσίων
(Τμήμα Β2)
3η θέση - Γυμνάσιο Παλαιοχωρίου
Χαλκιδικής – (όνομα ομάδας:
EQUALITY)
β) Για την ηλικιακή ομάδα 15-18
1η ομάδα - Καλλιτεχνικό Σχολείο
Ηρακλείου Κρήτης
(Όνομα ομάδας: THE
CHILDREN’S FLOWERS) Εκδήλωση χωρών μπορούν να ζητήσουν από την
2η ομάδα – Ομάδα ARTILLUSION - Ευρ. Επιτροπή να ασχοληθεί με ένα ζή-
Θεσσαλονίκη 1.000.000 Ευρωπαίοι Πολίτες τημα ευρωπαϊκής αρμοδιότητας, κάτι
3η ομάδα - Καλλιτεχνικό Σχολείο Μπορούν! που μπορεί να οδηγήσει σε σχετική
Ηρακλείου Κρήτης Νομοθετική Πρωτοβουλία Πολιτών - νομοθεσία. Παρουσιάστηκε η νομική
(όνομα ομάδας: STAIRS OF Οδοδείκτης για Ευρωπαϊκή(Άμεση) και θεσμική βάση, το ψήφισμα του Ευ-
PEACE) Δημοκρατία ρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και η
πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Μ
Τιμητικά βραβεύθηκε η ομάδα ε επιτυχία πραγματοποιή- αναφορικώς με τη συγκεκριμένη νο-
Περσεφόνη από το Εργαστήριο Ειδι- θηκε στις 10 Μαΐου 2010, μοθετική πρωτοβουλία των πολιτών.
κής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβού- Τέλος αναλύθηκε η σημασία του θε-
Κατάρτισης Ελευσίνας. λιο Γραφείο για την Ελλάδα, η εκδή- σμού για την προαγωγή της άμεσης
Την εκδήλωση εισήγαγε και συ- λωση της Ευρωπαϊκής Έκφρασης με τη και της συμμετοχικής δημοκρατίας
ντόνισε ο κ. Νίκος Γιαννής, Πρόεδρος συμμετοχή της ΜΚΟ «Βήμα για Δημο- και του ρόλου της κοινωνίας των πο-
της Ευρωπαϊκής Έκφρασης και καθη- κρατία Πολιτών», με θέμα «1.000.000 λιτών, προώθησης της εποικοδομη-
γητής Ευρωπαϊκής Πολιτικής, χαιρε- Ευρωπαίοι Πολίτες Μπορούν!» Νο- τικής δράσης και άσκησης επιρροής
τισμό έκανε ο κ. Ιωάννης Κοκκάλας, μοθετική Πρωτοβουλία Πολιτών - των πολιτών επί των αποφάσεων που
Αναπλ. Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Οδοδείκτης για Ευρωπαϊκή (Άμεση) τους αφορούν αντί της παραδοσιακής
Κοινοβουλίου Γραφείο για την Ελλά- Δημοκρατία. και στείρας διαμαρτυρίας, καθώς και
δα, η κα Μαρία Κανελλοπούλου, μέλος Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε ως παράγων συγκρότησης ενός ευρω-
της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής με αφορμή τον εορτασμό της 9ης Μαΐ- παϊκού δήμου, μείωσης του δημοκρα-
Επιτροπής στην Ελλάδα, η κα Κων- ου Ημέρα της Ευρώπης. Στην εκδήλω- τικού ελλείμματος, διαπολιτισμικής
σταντίνα Μαρκοπούλου, εκπρόσωπος ση ομιλητές ήταν ο Δρ Νίκος Γιαννής, προσέγγισης και επιτάχυνσης της
του Υπουργείου Παιδείας, η κα Νικο- Πρόεδρος Ευρωπαϊκής Έκφρασης, ευρωπαϊκής - ίσως ομοσπονδιακής -
λινάκου Σταυρούλα, εκπρόσωπος της ο Δρ Χαρίλαος Χάρακας, Αντιπρό- ενοποίησης και της πολιτικής ένωσης
Ευρωπαϊκής Ένωσης Εκπαιδευτικών εδρος Ευρωπαϊκής Έκφρασης και στον ευρωπαϊκό χώρο. Μετά το τέλος
και η κα Βάλια Μιχαήλ, καθηγήτρια Γεώργιος Κόκκας, Συντονιστής στο των εισηγήσεων ακολούθησε ιδιαίτε-
και δημοσιογράφος, οι οποίοι πραγ- "Βήμα για Δημοκρατία Πολιτών". Κε- ρα ενδιαφέρων διάλογος, στον οποίο
ματοποίησαν και τις βραβεύσεις. ντρικός άξονας της εκδήλωσης ήταν η συμμετείχαν δεκάδες παρεμβαίνοντες,
Μετά τη βράβευση, ακολούθησε θεσμοθέτηση με τη Συνθήκη της Λισ- με διαφορετικές απόψεις αλλά ομόθυ-
δεξίωση. Οι νικήτριες αφίσες θα αναρ- σαβόνας της Ευρωπαϊκής Πρωτοβου- μη υποστήριξη του νέου σημαντικού
τηθούν σύντομα στην ιστοσελίδα του λίας Πολιτών (ECI), στο πλαίσιο της θεσμού, ειδικώς στην ταραγμένη ση-
διαγωνισμού www.evroneolea.eu οποίας 1εκ. πολίτες από ικανό αριθμό μερινή περίοδο.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


44 Ν Ε Α ΤΗΣ Ε Κ Φ Ρ Α ΣΗΣ
κατοίκων της Αθήνας και τη στήριξη σεις και να ενδυναμώσει την ιδέα της
9Η ΓΙΟΡΤΗ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ
του Δήμου Αθηναίων, οι 60 εθελοντι- κοινωνικής προσφοράς και αλληλεγ-
Ανα ΤΙΜΗΣΑΜΕ τον Εθελοντισμό! κοί φορείς, έδωσαν το παρόν, για ακό- γύης» δηλώνουν οι εκπρόσωποι των
μη μια φορά, αποδεικνύωντας με την διοργανωτών.

Σ
άββατο 5 Ιουνίου…ο καιρός ενεργή και συνεχόμενη δράση τους Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε
συννεφιασμένος και βροχερός! ότι ο εθελοντισμός αποτελεί πλέον υπό την αιγίδα του Οργανισμού Νε-
Και με ήλιο και με βροχή…, ανάγκη και στοχείο απαραίτητο για ολαίας και Άθλησης του Δήμου Αθη-
60 Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις και μια κοινωνία ζωντανή, υγιή και εξε- ναίων, ενώ ο Οργανισμός Υγείας και
πλήθος κόσμου έδωσαν το δικό τους λισσόμενη. Το σύνθημα και ο στόχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης και το Ελλη-
παρόν στην 9η Ημερίδα Εθελοντισμού! της 9ης Γιορτής Εθελοντισμού έδωσαν νικό τμήμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Με συνεχώς αυξανόμενη δράση και ένα μήνυμα αισιοδοξίας στις δύσκολες στήριξαν ενεργά την προσπάθεια αυτή.
ενθουσιασμό, για 9η συνεχή χρονιά, η στιγμές που περνά η χώρα μας, αντι-
Κίνηση Φορέων Εθελοντισμού με 60 μετωπίζοντας κρίσιμα οικονομικά, κοι- Μεταφορές:
διεθνείς και τοπικούς οργανισμούς, νωνικά και οικολογικά προβλήματα.
πραγματοποίησαν μια ημερίδα - γιορ- Οι εθελοντές των συμμετεχόντων Η Επιτροπή ξεκινά εκστρατεία για
τή αφιερωμένη στον Εθελοντισμό και οργανισμών ενημέρωσαν τους επισκέ- την ενημέρωση των επιβατών
στην κοινωνική προσφορά, το Σάβ- πτες της γιορτής για το έργο τους αλλά
βατο 5 Ιουνίου 2010, στον πεζόδρομο και για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί σχετικά με τα δικαιώματά τους

Ο
Αποστόλου Παύλου στο Θησείο, από κανείς να εμπλακεί σε ενδιαφέρουσες ι επιβάτες θα έχουν ευκολότε-
τις 10 το πρωί έως τις 10 το βράδυ. εθελοντικές δράσεις. Παράλληλα οι ρη πρόσβαση σε πληροφορίες
Με τη τη μεγάλη συμμετοχή των επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να πα- για τα δικαιώματά τους όταν
ρακολουθήσουν χορευτικά, μουσικά ταξιδεύουν σιδηροδρομικώς ή αεροπο-
και θεατρικά δρώμενα, ενώ όλοι συμ- ρικώς χάρη σε μια πανευρωπαϊκή δια-
μετείχαν στο flash mob με τίτλο «όλοι φημιστική εκστρατεία σε 23 γλώσσες
μια αγκαλιά!». Η γιορτή ολοκληρώθη- που ξεκίνησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
κε με συναυλία του μουσικού συγκρο- Αν και η Επιτροπή τα τελευταία χρό-
τήματος «Magic de Spell» (ευγενική νια έχει θεσπίσει νομοθεσία για να
προσφορά). εξασφαλίσει ότι οι επιβάτες στις αερο-
Τη διοργάνωση της γιορτής πραγ- πορικές και σιδηροδρομικές μεταφο-
ματοποίησαν οι φορείς: AIESEC, ρές ωφελούνται από τα ίδια πρότυπα
AEGEE Αθήνα & Πειραιά, Ε.Κ.ΠΟΙ. μεταχείρισης σε όλη την Ευρωπαϊκή
ΖΩ, «Νέα Ακρόπολη», «Μέριμνα Ένωση, δεν γνωρίζουν ακόμα όλοι οι
Ζωής κατά της Εξάρτησης», PRAKSIS, επιβάτες αυτά που δικαιούνται. Για να
ΕΔΡΑ, Ευρωπαϊκή Έκφραση, Σύλλογος διορθωθεί αυτό, αφίσες που θα υπεν-
Αθλητικών Δραστηριοτήτων. θυμίζουν στους πολίτες τα δικαιώματά
«Η Κίνηση Φορέων Εθελοντισμού τους θα αναρτηθούν στους αερολιμένες
(Κ.Φ.Ε.), διοργανώνει, με αμείωτο εν- και τους σιδηροδρομικούς σταθμούς σε
θουσιασμό και επιτυχία, πλέον εδώ και όλα τα κράτη μέλη από σήμερα, εγκαί-
εννέα (9) χρόνια, ημερίδες για την προ- ρως για την έναρξη της περιόδου των
ώθηση της ανιδιοτελούς προσφοράς. διακοπών. Οι ταξιδιώτες θα μπορούν
Έχουμε διαπιστώσει ότι ο κόσμος είναι επίσης να συμβουλεύονται δωρεάν
όλο και πιο ευαισθητοποιημένος γύρω φυλλάδια και έναν ειδικά σχεδιασμένο
από το έργο των Μη Κυβερνητικών Ορ- ιστοχώρο σε όλες τις επίσημες γλώσσες
γανώσεων και για το πως μπορούν οι της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
ίδιοι με πολύ απλούς τρόπους να βοη- Ο αρμόδιος για τις μεταφορές αντι-
θήσουν και να προσφέρουν. Άλλωστε, πρόεδρος Siim Kallas δήλωσε τα εξής:
αυτός είναι και ο βασικός στόχος της «Τώρα που εκατομμύρια Ευρωπαίοι
Κίνησης Φορέων Εθελοντισμού. Να ετοιμάζονται να ξεκινήσουν για τις
φέρει τους πολίτες κοντά στις οργανώ- καλοκαιρινές διακοπές που τους αξί-

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


Ν Ε Α ΤΗΣ Ε Κ Φ Ρ Α ΣΗΣ 45

ζουν, θέλουμε να διευκολύνουμε όσο το δυνατόν


περισσότερο το ταξίδι τους, πληροφορώντας τους
ότι έχουν δικαιώματα και πώς να έχουν υποστήριξη
Θέση
εάν χρειαστεί να τα επικαλεστούν. Όσο περισσότε- της ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ
ρη πληροφόρηση υπάρχει, τόσο το καλύτερο. Ελ- σχετικώς με την Ευρωπαϊκή
πίζουμε ότι με εμφανείς αφίσες στους αερολιμένες (Νομοθετική) Πρωτοβουλία Πολιτών

Κ
σε ολόκληρη την Ευρώπη, και με τη βοήθεια φυλ-
λαδίων και επιγραμμικών πληροφοριών σε όλες τις αλωσορίζουμε τη θέσπιση από τη Μεταρρυθ-
γλώσσες της Ε.Ε, μπορούμε να επικοινωνήσουμε μιστική Συνθήκη της Λισαβώνας της Ευρωπαϊ-
με εκατομμύρια επιβάτες που ταξιδεύουν αυτό το κής Πρωτοβουλίας Πολιτών (ECI-EUROPEAN
καλοκαίρι και τους επόμενους μήνες». CITIZENS INITIATIVE). Η ΕΠΠ έχει νομοθετικό
Στο πλαίσιο της εκστρατείας «Τα δικαιώματα χαρακτήρα και συνιστά ένα σημαντικό εργαλείο βελτίωσης
των επιβατών» δημιουργήθηκε ένας ιστοχώρος της δημοκρατίας στην Ε.Ε και ένα σχολείο δημοκρατίας γε-
στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/passenger- νικότερα.
rights. Εδώ οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να βρουν Προάγει την απευθείας συμμετοχή των πολιτών στα κοι-
ποια είναι τα δικαιώματά τους για κάθε μέσο με- νά της Ευρώπης και αναδεικνύει την άμεση δημοκρατία (με
ταφοράς. Φυλλάδια και αφίσες που περιγράφουν την συγκέντρωση 1.000.000 υπογραφών από ένα σημαντικό
συνοπτικά τα βασικά δικαιώματα θα είναι επίσης αριθμό χωρών της Ε.Ε, που αφορά ένα τομέα πολιτικής που
διαθέσιμα σε όλους τους κόμβους μεταφορών, από εμπίπτει στο πεδίο αρμοδιοτήτων της Επιτροπής, για ένα θέμα
τους σιδηροδρομικούς σταθμούς ως τους αερολι- για το οποίο οι πολίτες πιστεύουν ότι απαιτείται ευρωπαϊκή
μένες. Όλα αυτά είναι διαθέσιμα σε όλες τις επίση- νομοθεσία για την εφαρμογή των Συνθηκών της Ε.Ε.). Μπορεί
μες γλώσσες της Ε.Ε έτσι ώστε να είναι δυνατό να να επισπεύσει τη συγκρότηση ενός ευρωπαϊκού δήμου και να
ενημερώνεται ο καθένας στη γλώσσα του. ενισχύσει την ευρωπαϊκή κοινωνία πολιτών, με τη διεθνική
Τα δικαιώματα των επιβατών ορίζουν τι δικαι- και διαπολιτισμική δικτύωση, κατανόηση και προσέγγιση
ούται ο καθένας όταν κάτι δεν πάει καλά κατά τη των λαών, των διαφορετικών πολιτιστικών και πολιτισμικών
διάρκεια του ταξιδιού. Παραδείγματος χάριν, σε πε- ταυτοτήτων, απόψεων και συμφερόντων που προωθείται, συμ-
ρίπτωση καθυστέρησης ή ακύρωσης του ταξιδιού, βάλλοντας στην προαγωγή της ευρωπαϊκής ενοποίησης και
ή όταν οι αποσκευές χάνονται ή παθαίνουν ζημιές. ιδιαίτερα της πολιτικής ένωσης στον ευρωπαϊκό χώρο.
Εγγυώνται επίσης την ίση μεταχείριση των ανθρώ- Η Ευρωπαϊκή Εκφραση ως πολιτική οργάνωση, μη κομ-
πων με αναπηρίες ή με μειωμένη κινητικότητα. ματικού, μη κυβερνητικού και μη κερδοσκοπικού χαρακτή-
Η Επιτροπή καταβάλλει προσπάθειες για την ρα, προωθεί την ευρωπαϊκή ιδέα και την κοινωνία πολιτών,
επέκταση των δικαιωμάτων των επιβατών σε άλ- αποβλέποντας σε μια μορφή ομοσπονδιακής οργάνωσης και
λους τρόπους μεταφορών. Ειδικότερα, έχει διατυ- ολοκλήρωσης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
πώσει προτάσεις για τους επιβάτες που ταξιδεύουν Διαμέσου της σταδιακής διαμόρφωσης από την κοινωνία
στη θάλασσα ή σε εσωτερικές πλωτές οδούς και πολιτών ενός ευρωπαϊκού δήμου και τη δημιουργία μιας συ-
για τους επιβάτες που ταξιδεύουν με λεωφορείο νείδησης πολιτισμικής και πολιτικής κοινότητας στον ευρω-
ή πούλμαν. Ανάλογα με τις νομοθετικές εξελίξεις παϊκό χώρο, με έμφαση στους νέους, προσβλέπει σε μια ηθική
στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, οικουμενική διακυβέρνηση και συμβάλλει στην εξάπλωση
σχετικές προτάσεις μπορεί να εγκριθούν ήδη από και εδραίωση των αξιών της ανοιχτής και της ανεκτικής
φέτος. κοινωνίας και των ατομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών.
Μόλις συμβεί αυτό, οι επιβάτες θα ενημερω- Η Ευρωπϊκή Έκφρασ, κατά συνέπεια, υποστηρίζει σθεναρά
θούν μέσω της εκστρατείας, η οποία θα διαρκέσει την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών, προσβλέποντας στη
δύο έτη. μέγιστη δυνατή αξιοποίηση αυτής της θεσμικής δυνατότη-
Η Ευρωπαϊκή Έκφραση είναι ο εθνικός συντο- τας, κατά τρόπον ώστε όλοι οι Ευρωπαίοι πολίτες να καθί-
νιστής του προγράμματος στην Ελλάδα. στανται σφαιρικά ενήμεροι τόσο για την ΕΠΠ όσο και για την
ίδια την Ευρωπαϊκή Ενωση, ώστε να αξιοποιούν πλήρως την
Αρμόδιοι επικοινωνίας: ευρωπαϊκή ιθαγένεια και την ιδιότητα του Ευρωπαίου πολίτη.
Helen Kearns : +32 2 298 76 38 helen.kearns@ec.europa.eu
Dale Kidd : +32 2 295 74 61 dale.kidd@ec.europa.eu

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ • τ. 77 • 2ο ΤΡΙΜΗΝΟ 2010


46 Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Η Ε Κ Φ Ρ Α ΣΗ

Δημοσιεύσεις στην Ευρωπαϊκή Εκφραση


Σκοπός της έκδοσης είναι η παρουσίαση διαφο- των κρινόντων, ο κρινόμενος πληροφορείται βέβαια ολό-

1 ρετικών απόψεων –αρκεί να μην εκφέρονται


αυθαίρετα– και η δημιουργία κατάλληλου
πλαισίου διαλόγου και ανταλλαγής ιδεών με
κληρη την κρίση) και η έκτασή τους κυμαίνεται μεταξύ
2000 - 3000 λέξεων. Ο υποψήφιος αποστέλλει σύντομο
βιογραφικό σημείωμα.
επίκεντρο την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και την

4
ελληνική συμμετοχή σ’ αυτήν. Οι απόψεις που εκφράζο- Σε όλες τις περιπτώσεις μαζί με κάθε υποβο-
νται δεν δεσμεύουν αποκλειστικά την ιδιοκτησία, τον εκ- λή κειμένου συμπεριλαμβάνεται και περίλη-
δότη ή την σύνταξη. ψη στα γαλλικά ή στα αγγλικά (100-200 λέ-
ξεις). Το κείμενο θα πρέπει να αποστέλλεται

2
Τα άρθρα τα οποία δημοσιεύονται στην Ευρω- και σε δισκέτα PC ώστε να αποφεύγονται οι αδυναμίες
παϊκή Έκφραση, επιλέγονται από τη σύνταξη της δακτυλογράφησης και γενικά να επιτυγχάνεται η έκ-
με κριτήρια την επιστημονική εγκυρότητα, δοση. Καλό είναι επίσης να αποστέλλεται φωτογραφία
την ποιότητα, τη θεματική κάθε τεύχους, την του συγγραφέα. Χειρόγραφα, δισκέτες και άλλα πρωτό-
πρωτοτυπία και επικαιρότητα. Μπορεί να δημοσιευθεί τυπα δεν επιστρέφονται.
κείμενο και σε ξένη γλώσσα (κυρίως αγγλικά ή γαλλικά)

5
κατόπιν συνεννόησης. Η έκταση του κειμένου δεν πρέπει Απαγορεύεται αυστηρά η μερική ή ολική ανα-
να είναι μεγαλύτερη από 900 λέξεις. δημοσίευση ή αναδιανομή με οποιονδήποτε
τρόπο, εκτός αν υπάρχει έγγραφη άδεια του

3
Όσον αφορά τις επιστημονικές δημοσιεύσεις, εκδότη. Οι συγγραφείς, μετά την ανακοίνωση
υποβάλλονται οποτεδήποτε, σε τρία αντίτυ- σ’ αυτούς της θετικής κρίσης για μελλοντική δημοσίευση
πα, υπακούουν στις διεθνείς προδιαγραφές του άρθρου στην Ευρωπαϊκή Έκφραση, δεσμεύονται αυτό
επιστημονικής μεθοδολογίας, δεν έχουν δημο- να μην δημοσιευθεί οπουδήποτε αλλού. Οι συγγραφείς
σιευθεί ούτε με παραπλήσια μορφή ή περιεχόμενο σε άλ- λαμβάνουν δωρεάν δύο αντίτυπα του οικείου τεύχους. Η
λα έντυπα, κρίνονται από μέλη της Επιστημονικής Επι- ιδιοκτησία διατηρεί το αποκλειστικό δικαίωμα να διανέμει
τροπής της Ευρωπαϊκής Έκφρασης, με πλήρη διασφάλιση με οποιουσδήποτε όρους, άρθρα, περιλήψεις και ολόκληρη
της αντικειμενικής κρίσης (ανωνυμία του κρινομένου και την Ευρωπαϊκή Έκφραση διαμέσου του δικτύου Ίντερνετ.


ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΕΛΤIΟ
ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΟΥ
ΕΚΦΡΑΣΗ Όνομα........................................................................................

Επώνυμο....................................................................................
Έτος ίδρυσης: 1989 Ομήρου 54, 106 72, Αθήνα,
τηλ: 210 3643224, fax: 210 3646953, e-mail: ekfrasi@ekfrasi.gr
Διεύθυνση..................................................................................
Επιθυμώ να γραφτώ συνδρομητής στο περιοδικό “Ευρωπαϊκή
Έκφραση”
Ετήσια Διετής Ταχ. Κώδικας.............................................................................

Τακτικός Συνδρομητής 20 Ευρώ 35 Ευρώ Πόλη...........................................................................................


Δημόσιοι Οργανισμοί,
Τράπεζες, Βιβλιοθήκες, Τηλέφωνο:.................................................................................
ΑΕΙ, ΝΠΔΔ, ΝΠΙΔ, Εταιρείες,
Σύλλογοι 50 Ευρώ 100 Ευρώ E-mail:........................................................................................
Ευρώπη 25 Ευρώ 45 Ευρώ
Άλλες ήπειροι 30 Ευρώ 55 Ευρώ Επάγγελμα:...............................................................................
Φοιτητής, σπουδαστής,
στρατιώτης 15 Ευρώ 25 Ευρώ
Συνδρομή ενίσχυσης-υποστήριξης 50 Ευρώ 90 Ευρώ

Οι συνδρομές καταβάλλονται στα γραφεία της Έκφρασης 9π.μ. - 5 μ.μ., Ημερομηνία Υπογραφή
με ταχυδρομική επιταγή, ή τέλος στην Εθνική Τράπεζα (αρ. λογαριασμού 701/29600287)
Δελτίο Τύπου
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΡΑΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ
Ευρωπαϊκή δράση προσιτή σε όλους
Η πρόληψη της νεανικής εγκληματικότητας που συνδέεται με τα ναρκωτικά θα Ιστορικό
αποτελέσει το κύριο θέμα της ετήσιας εκδήλωσης της Ευρωπαϊκής Δράσης για τα
Ναρκωτικά (EAD), η οποία θα πραγματοποιηθεί στις Βρυξέλλες στις 25 Ιουνίου 2010, Η Ευρωπαϊκή Δράση για τα Ναρκωτικά, η οποία
στο κτήριο Charlemagne της Επιτροπής (Αίθουσα Lord Jenkins/170, rue de la Loi, εγκαινιάστηκε στις 26 Ιουνίου 2009 (Παγκόσμια
1049 Βρυξέλλες, στις 9:30 π.μ.), υπό την αιγίδα της Viviane Reding, αντιπροέδρου της Ημέρα των Ηνωμένων Εθνών κατά των Ναρκωτικών)
Ευρωπαϊκής Επιτροπής. από τη Γενική Διεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
για τη Δικαιοσύνη, την Ελευθερία και την Ασφάλεια,
Η Ευρωπαϊκή Δράση για τα Ναρκωτικά, μια πρωτοβουλία που εγκαινιάστηκε πέρυσι στο παρέχει μια πλατφόρμα (ιστότοπος της EAD) και
πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας των Ηνωμένων Εθνών κατά των Ναρκωτικών (26 Ιουνίου), δυνατότητες δικτύωσης (εθνικές εκδηλώσεις της
στοχεύει στην ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τους κινδύνους της χρήσης ναρκωτικών. EAD) σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στα
κράτη μέλη της ΕΕ, προκειμένου να ευαισθητοποιήσει
Η ετήσια εκδήλωση συγκεντρώνει στις Βρυξέλλες ανθρώπους, μεταξύ των οποίων και το κοινό, και ιδιαίτερα τους νέους ανθρώπους,
επώνυμοι, οι οποίοι αναλαμβάνουν μια συγκεκριμένη δέσμευση για δράση κατά των αναφορικά με τα ναρκωτικά.
ναρκωτικών στο δικό τους περιβάλλον. Οι συμμετέχοντες θα συζητήσουν προγράμματα
Σε λιγότερο από ένα χρόνο, σχεδόν 700 δημόσιοι και
ενημέρωσης του κοινού, και ιδιαίτερα ευάλωτων ομάδων, σχετικά με τους κινδύνους εμπλοκής
ιδιωτικοί φορείς, ενώσεις και ιδιώτες από ολόκληρη
σε παράνομες δραστηριότητες.
την ΕΕ έχουν εκφράσει το ενδιαφέρον τους για να
Κατά την εκδήλωση της EAD, προσωπικότητες από τους χώρους του παγκόσμιου αθλητισμού, περιληφθούν στους υπογράφοντες της EAD – και ο
της ψυχαγωγίας και των μέσων ενημέρωσης θα μοιραστούν τις εμπειρίες τους πάνω στα αριθμός τους μεγαλώνει ημέρα με την ημέρα. Η Ιταλία,
ναρκωτικά και θα δεσμευτούν ενυπόγραφα να αναλάβουν συγκεκριμένη δράση για την η Πολωνία και η Ρουμανία αποτελούν μέχρι στιγμής τις
πρόληψη της εγκληματικότητας που συνδέεται με τα ναρκωτικά. Ο Ιταλός τραγουδιστής πιο δραστήριες μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν.
της ραπ Alessandro While θα παρουσιάσει ένα τραγούδι που έχει γράψει ειδικά για την Η EAD υλοποιεί έναν από τους στόχους του
περίσταση. Ο τραγουδιστής αποτελεί δραστήριο μέλος της εκστρατείας κατά των ναρκωτικών, Ευρωπαϊκού Σχεδίου Δράσης για τα Ναρκωτικά 2009-
αγωνιζόμενος να πείσει τους νέους από φτωχές γειτονιές της Ρώμης να μη γίνουν χρήστες. 2012, που αποσκοπεί στην ενίσχυση του συντονισμού
και της συνεργασίας στον τομέα των ναρκωτικών σε
Ο Πολωνός δημοσιογράφος και πρώην χρήστης ναρκωτικών Max Cegielski, o Ρουμάνος ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, ώστε οι πολιτικές
πολλάκις πρωταθλητής Ευρώπης και κόσμου στη χειροπάλη Ion Vlad Oncescu, και ο για τα ναρκωτικά να αποκτήσουν σημασία για τους
Λουξεμβούργιος τραγουδιστής Daniel Depienne θα καταθέσουν επίσης τις δικές τους επαγγελματίες του τομέα και την κοινωνία των
μαρτυρίες και θα υπογράψουν δεσμεύσεις για δράση. πολιτών, παρέχοντάς τους συγχρόνως τη δυνατότητα
να συμβάλουν στη διαμόρφωσή τους.
Χαιρετίζοντας την εκδήλωση και τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι υπογράφοντες της
EAD, η Viviane Reding θα υπογραμμίσει σε βιντεομήνυμά της ότι «με έως και 2 εκατομμύρια Η EAD θεμελιώνεται στις εθελοντικές δεσμεύσεις
προβληματικούς χρήστες ναρκωτικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι απαραίτητο να επαγγελματιών, ιδιωτών, ενώσεων και φορέων
ευαισθητοποιήσουμε τα μέλη των ευάλωτων ομάδων, ειδικά τους νέους, για τους κινδύνους της για δράσεις ευαισθητοποίησης του κοινού για τα
ναρκωτικά σε τοπικό επίπεδο.
χρήσης ναρκωτικών». Όπως τονίζει, «η ιδιότητα του Ευρωπαίου σημαίνει μια ζωή σε καθεστώς
ελευθερίας, όμως η ελευθερία έχει το τίμημά της: ονομάζεται προσωπική ευθύνη. Η Ευρώπη λέει όχι Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την EAD,
στα ναρκωτικά και εσείς είστε οι πρεσβευτές που υποστηρίζετε αυτό το μήνυμα με θετικό πνεύμα, παρακαλούμε επισκεφθείτε το www.action-drugs.eu
χωρίς ηθικολογίες, στιγματισμούς και δημιουργία ενοχών». ή επικοινωνήστε με το info@action-drugs.eu

Δώδεκα συμμετέχοντες θα υπογράψουν νέες δεσμεύσεις για την ανάληψη συγκεκριμένων


Ευρωπαϊκό Κέντρο
δράσεων σε κοινότητες που διατρέχουν κίνδυνο. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η Responsible
Young Drivers (Υπεύθυνοι Νέοι Οδηγοί) από το Βέλγιο, η σχολή Ernst-Schering του Βερολίνου Παρακολούθησης Ναρκωτικών
από τη Γερμανία, η Υπηρεσία πρόληψης εξαρτήσεων για τους εργαζομένους στους γαλλικούς και Τοξικομανίας (ΕΚΠΝΤ) /
σιδηροδρόμους SNCF, το Κέντρο Νεολαίας Sjakket από τη Δανία, και η Βρετανίδα Elizabeth Eurostat
Burton, καθηγήτρια και συγγραφέας του βιβλίου «Mum, Can You Lend Me Twenty Quid?», στο
οποίο αφηγείται την ιστορία του γιου της, που πέθανε από χρήση ναρκωτικών τον Φεβρουάριο • Τάσεις και χαρακτηριστικά των προβλημάτων από
του 2004. τη χρήση ναρκωτικών ανά χώρα (περιλαμβανομένης
της χρήσης ναρκωτικών από νέους)
Εκτός των παραπάνω, περυσινοί υπογράφοντες θα παρουσιάσουν τον απολογισμό τους
• Νέοι και ναρκωτικά
σχετικά με τις δράσεις που ανέλαβαν τιμώντας τις δεσμεύσεις τους.
• Στατιστικό δελτίο 2009: Νεολαία και μαθητικός
Την εκδήλωση θα κλείσει ο Jonathan Faull, γενικός διευθυντής Δικαιοσύνης, Ελευθερίας και
πληθυσμός
Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
• Εξέλιξη της εγκληματικότητας στην Ευρωπαϊκή
Ένωση / Σύνδεσμοι για εθνικές στατιστικές
υπηρεσίες
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Ακυρώθηκε
η πτήση σας;
Τα
δικαιώματα
Είχε καθυστέρηση ή ακυρώθηκε η πτήση σας; Χάσατε
τις αποσκευές σας; Σας απαγόρευσαν να επιβιβαστείτε;
των Οι αερομεταφορείς έχουν νομική υποχρέωση
επιβατών να σας ενημερώνουν σχετικά με

τα δικαιώματά σας
ως επιβάτη και το πού μπορείτε
στη διάθεσή σας
να υποβάλλετε τα παράπονά σας
Αντιμετωπίσατε ποτέ κάποιο από αυτά τα προβλήματα;
Η νομοθεσία της ΕΕ προστατεύει τα συμφέροντά σας για τα ταξίδια σας εντός Ευρώπης
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Περισσότερες πληροφορίες στη διεύθυνση
ec.europa.eu/passenger-rights
ή στο Europe Direct 00 800 6 7 8 9 10 11*
* Ορισμένες εταιρείες κινητής τηλεφωνίας δεν επιτρέπουν την πρόσβαση
στους αριθμούς 00 800 ή μπορεί να χρεώνουν την κλήση. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ