DO

:

Ministerstvoto za zdravstvo na Republika Makedonija Arh. br. 21.10. 2005 godina Minister za zdravstvo Prof. d-r Vlado Dimov

PREDMET: IZVESTAJ za realizirani aktivnosti za razvoj i implementacija na Nacionalnata programa za unapreduvanje na zdravjeto i prevencija na hronicnite bolesti vo Republika Makedonija, 2001-2005 god., Programa na Svetskata Zdravstvena Organizacija - WHO CINDI program. Od: Prim. d-r Vera Simovska, MD, Ph.D., nacionalen koordinator na programata na SZO SINDI vo Republika Makedonija

SODRZINA
PRV DEL: "CINDI MAKEDONIJA" - PROGRAMA ZA INTEGRIRANA PREVENCIJA NA HRONICNITE BOLESTI I UNAPREDUVANJE NA ZDRAVJETO 1. SITUACIONA ANALIZA vo Republika Makedonija (1986-2002).
2. Simovska V. et al.: The Report of assessment of national capacity for noncommunicable

disease prevention and control of the Republic of Macedonia 2001. In. Alwan A., Maclean D., Mandil A.: THE REPORT OF GLOBAL SURVEY. Geneva, World Health Organization 2001. (document WHO/MNC/01.2). 3. Konceptual model na Nacionalnata CINDI programa - Godisen izvestaj, 2001. - Globalna i osnovni celi na CINDI programata vo R Makedonija - Principi na prevencija i kontrola (vidovi na strategijii i nositeli) - Sodrzina na regionalnite (lokalni) programi - Organizaciona struktura i pristap vo kreiranje na politikata za prevencija i kontrola na nezaraznite bolesti vo R Makedonija - Izrabotka na sematski prikaz na konceptualniot model za Progrmata SINDI vo 2001god. 4. NACRT - AKCIONEN PLAN (2002-2007) za razvoj i implementacija na Nacionalnata interventna programa za integrirana prevencija na nezaraznite bolesti i promocija na zdravjeto vo Republika Makedonija, izgotven od nacionalniot sorabotnik so SZO (2001-2004), Prim. d-r Vera Simovska, MD., PhD. 5. Postavuvanje na veb-stranica vo 2004 god. Vo ramki na Nacionalnata interventna programa za prevencija na nezaraznite bolesti i promocija na zdravjeto vo Republika Makedonija - SZO CINDI Programa bese otvorena prvata veb stranica vo Republika Makedonija - http://www.cindi.makedonija.com

1

VTOR DEL: FORMIRANJE NA CINDI CENTAR Do Ministerstvoto za zdravstvo e pokrenata inicijativata za formoranje na CINDI Centar za ispituvanje na bihejvioralnite rizik faktori za nezarazni bolesti vo Republika Makedonija na 13.11.2003 god. so obnovuvnje na baranjeto na 16.03.2004 god.(prilog 2): -Prvoto pismeno baranje za otvaranje na CINDI Centar vo RZZZ ili vo JZO ″ Zdravstven dom na Skopje″ - Skopje go podnese nacionalniot sorabotnik so SZO za Programata CINDI, Prim. d-r sci Vera Simovska (br.12-8019/4 na 13.11.2003); -Pismeno izvestuvanje do Ministerstvoto za zdravstvo za otvaranje na CINDI Centar od Generalniot direktor, D-r Tihomir Matovski i strucniot kolegium na JZO ″ Zdarvstven dom na Skopje″ - Skopje (br. 03-3631/ 11.01.2004).

TRET DEL: CINDI NADZOREN SISTEM 1. Realizacija na "pilot" studija: NADZOR NAD ZDRAVJETO I BIHEJVIORALNITE RIZIK
FAKTORI ZA POJAVA I RAZVOJ NA HRONICNITE NEZARAZNI BOLESTI VO REPUBLIKA MAKEDONIJA (2001)

Prva faza - Izgotvuvanje na “pilot” anketa vo 2001 godina Vtora faza - Sproveduvanje na CINDI pilot anketno ispituvanje vo 2002 god. 2. Izvestaj za realizirano pilot istrazuvanje na demonstarcionot podracje, gradot Skopje, dostaven do Ministerstvoto za zdravstvo na RM, Regionalniot centar na SZO vo Kopenhagen i Evropskiot koordinativen CINDI centar vo Helsinki, Finska vo 2003 god.

CETVRTI DEL: NACIONALNA PROGRAMA "FIZICKA AKTIVNOST/DVIZENJE ZA ZDRAVJE" VO PREVENCIJA NA HRONICNITE BOLESTI 1. National Program (2003-2004) "Move for Health". Final Reports (2003-2004). Ministry of Health of the Republic of Macedonia http://www.who.int/entity/moveforhealth/countries/en http://www.who.int/moveforhealth/countries/en/mfh03_macedonia.pdf http://www.cindi.makedonija.com 2. Pecatenje poster po povod Svetskiot den “Fizicka aktivnost za zdravje” 10 maj 2004, pod naslov: MAKEDONIJA VO DVIZENJE. 3. Izgotvuvanje i usvojuvanje na Makedonska deklaracija "DVIZENJE ZA ZDRAVJE" (Macedonian declaration ″ Move for Health″ ) vo 2004 god., ispratena do Ministerstvoto za zdravstvo, Agencijata za sport i mladi, WHO/HQ “MOVE FOR HEALTH” INITIATIVES AROUND THE WORLD i vo Obedinetite Nacii - Sport za razvoj i mir.

2

4. Izvestai za postignat progres kon nacionalnata multisektorska startegija/programa: ″ Fizicka aktivnost/Dvizenje za zdravje″ vo Republika Makedonija vo 2003 i 2004 god., isprateni do: Ministertsvoto za zdravstvo na RM i SZO Kancelarija za vrski-Skopje (20.02.2004), Regionalen centar za Evropa (24.02.2004), WHO/HQ (9.02.2004) i JZO ″ Zdravstven dom na Skopje″ - Skopje (03-1311/1 od 24.03.2004). 5. Izgotvuvanje na informativno-edukativen materijal za dnevniot pecat i mas-mediumite po povod 10 maj-Svetskiot den ″ Dvizenje za zdravje″ vo 2004 god. 6. Baranje soglasnost i finansiska podrska od Ministerstvoto za zdravstvo na RM za postavuvanje na veb-stranica: Makedonija vo dvizenje (“Macedonia on the Move”) izgotvena od nacionalniot sorabotnik, Simovska Vera, MD., PhD. na 4.06.2004 god. http://www.cindi.makedonija.com . Veb-stranicata e otvorena so licni sredstva na nacionalniot sorabotnik.

PETTI DEL: NUTRITIVNI PROEKTI Izgotven se dva CINDI NUTRITIVNI PROEKTI na tema: 1. "Vlijanie na specificnite dietni modeli na kadiovaskularnite rizik faktori od nutritivnata sfera" vo 2001 god. 2. "Primena na dietopreventivni i dietoterapiski programi za redukcija na nutritivno povrzanite rizik faktori i hronicni bolesti, na individualno i populaciono nivo", od nacionalniot sorabotnik za Programata CINDI, Simovska Vera, dostaven do Fondot za zdravstveno osiguruvanje, Ministerstvoto za zdravstvo na Republika Makedonija i RZZZ vo 2004/05 god. SESTI DEL: NACIONALNA CINDI PROGRAMA ZA DECA Dostavuvanje na Predlog-merki so obrazlozenie za potreba od nivna primena vo ramki na Nacionalniot plan za zastita na pravata na decata vo Republika Makedonija. Na baranje na rakovoditelot na sektorot za Evropska integracija i medzunarodna sorabotka, G-dza Snezana Cicevalieva (po pat na elektronska posta na 26.12.2003), Prim. dr sci. Vera Simovska izgotvi programa za preventivna zdravstvena zastita na decata po pat na eliminacija na rizik faktorite za HNB: ″ CINDI Programa za deca vo Republika Makedonija″ , dostavena do Ministerstvoto na 14.01.2004. SEDMI DEL: INTEGRIRANJE NA SKRINING VO ZDRAVSTVENIOT SISTEM Izgotvuvanje na Nacionalna programa za skrining na rak na dojka vo Republika Makedonija, vo 2003 godina. 1. Vo ramkite na Nacrt - Akcioniot Plan za razvoj i implementacija na programata CINDI (2002-2007) koj go izgotvi koordinatorot, Prim. dr sci. Vera Simovska, dadena e analiza na morbiditetot i mortalitetot od malignite neoplazmi vklucuvajci karcinom na dojka vo 30 opstini vo Republika Makedonija, vo period od 1986 - 1994 i 2001.

3

Simovska V.: Situation analysis of Republic of Macedonia. In: Draft-PLAN of ACTION for development and implementation of CINDI programme for noncommunicable diseases prevention and control of Republic of Macedonia. Ministry of Health/18.08.2002. (pp. 50 – 87). 2. Javna prezentacija na Akcioniot Plan za prevencija na cancer na dojakata pred mediumite, Hotel “Panorama”, 2004. Reference: Vera Simovska, FYR of Macedonia: PLAN OF ACTION FOR INTEGRATED COMMUNITY AND CONTROL OF CARDIOVASCULAR AND OTHER NCD IN FYR OF MACEDONIA, 2002-2007, 2002. In WHO: Preventing Chronic Diseases: A Framework for Country Action. Background document 1/7, WHO Expert Consultation Meeting 5-8 February 2007. http://new.paho.org/bra/index2.php? option=com_docman&task=doc_view&gid=1175&Itemid=423.

OSMI DEL: ZACLENUVANJE NA REPUBLIKA MAKEDONIJA VO EVROPSKATA MREZA NA SZO ZA PROMOCIJA NA ZDRAVJETO I PREVENCIJA NA HRONICNITE BOLESTI - WHO CINDI PROGRAM

I.

Podnesena aplikacija za clenstvo vo Evropskata CINDI mreza na zemjite-clenki preku Ministerstvoto za zdravstvo na Republika Makedonija i SZO Kancelarijata za vrski Skopje (26.01.2004) do SZO Regionalniot centar za Evropa vo Kopenhagen od nacionalniot sorabotnik za CINDI Programata, Prim d-r sci Vera Simovska. Podneseno baranje od Kancelarijata za vrski na SZO vo Skopje do SZO Regionalniot centar za Evropa za vklucuvanje na Republika Makedonija vo CINDI mrezata na zemjite-clenki. Baranjeto go dostavija D-r Jukka Pukkila i D-r Marija Kisman, 07.02.2004 god. Izvestuvanje za prifacanje na aplikacijata za clenstvo na RM vo Evropskata CINDI mreza, isprateno od SZO Regionaleniot advizor za Evropa, D-r. Aushra Shatchkute, WHO/EURO na 23.07.2004 god. Prezentacija na Nacionalnata programa “CINDI Makedonija” za postignatiot progress vo periodot od 2001- 2005 god. na Evropskata konferencija za prevencija na hronicnite bolesti vo Helsinki, Finska (2005), prilog broj 1 (www.cindi.makedonija.com).

II.

III.

IV.

European Conference on Chronic Disease Prevention, Helsinki, 8–10.12 2005
4

MACEDONIAN “CINDI” VISION FOR A CHRONIC DISEASE STRATEGY –POLITICAL AND PRACTICAL ACHIEVEMENTS, 2001-2005

ABSRACT: Author: Simovska Vera, MD.,PhD., Health Care Centre–Skopje, Macedonia Background and aim: CINDI Programme in Macedonia began in 2001 with aim to reduce high mortality/morbidity rate of NCD and increased prevalence of lifestyle risk factors in the population as consequences of rapid political and socio-economic transition. CVD accounted for 57% of all deaths in 2002, remains the first leading cause of death. With aim to implement an integrated, comprehensive and coordinated approaches, and stable intersectoral partnership as quidelines for public health action was drawn up the first Draft–Action Plan for CINDI Programme in Macedonia. Methods: To prevent progressive NCD development, the priority was given to the population and individual risk reduction at community and primary care levels, rationale use of the existing preventive services in PHC as integral component of health reforms and referal system support. Strategic quidances in area of capacity building, establishment of national coordination, CINDI Health Monitor system and national recommendations for reduction of lifestyle risk factors are presented on the website (www.cindi.makedonija.com). In focus of policy development for NCD prevention were major social determinants: unemployment, poverty and social inequality. Results: Progress toward NCD prevention using strategic guidances and proposed approaches within CINDI Action plan was reached in chosen priority areas: multiple NCD risk reduction through lifestyle changes at community and primary care levels, professional education on the new topic “Study of sports medicine” (2002) and postgraduate study for “Physical Activity and Public Health” (2004) at Faculty of Medicine, training courses, lectures, puplic health education and “pylot” CINDI Health Monitor survey (2002). Cost-effective preventive interventions: increasing physical activity and healtier nutrition were used as most appropriate for whole population: “Move for Health Programme”(2003), “Project for reduction of dietrelated NCD risk factors”(2005) and “National CINDI Programme for Children and Youth”(2004) adopted as state programme in 2005. Also is prepared the new publication on title "The First Macedonian CINDI Vision on Chronic Disease Prevention" by Simovska Vera, MD.PhD, national coordinator of CIDNI Programme in Macedonia. Conglusion: Countrywide implementation of “National strategy for diet, physical activity and health” through integrated, multisectoral approach with stong partnership is essential for changes in risk factors, reduction of NCD and major and sustained improvement in population health, in relatively short-term. National health strategy is urgently needed. Presented activities in the CINDI Annual Reports (2001–2004) and the First Draft–Action Plan (2002– 2007) were voluntary realized.

5

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful