P. 1
ساختار زباهای الگو

ساختار زباهای الگو

|Views: 4|Likes:
Published by mohamo

More info:

Published by: mohamo on Nov 08, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/08/2010

pdf

text

original

ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘـﺧﺎــﺳ

سوﺮﮕﻨﯿﻟﺎﺳ سﻼﮑﯿﻧ
تﺎﯿﺿﺎﯾر هوﺮﮔ
ﻮﯿﻧﻮﺘﻧآ ﻦﺳ ،ساﺰﮕﺗ هﺎﮕﺸﻧاد
ﺮﻬﻣﻦﯾرز ﺪﯿﻌﺳ ﻢﺟﺮﺘﻣ

The Structure of Pattern Languages
Nikos A. Salingaros
Division of Mathematics
University of Texas at San Antonio
San Antonio, TX 78249, USA
Translated by: Saied Zarrinmehr









ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘـﺧﺎــﺳ


.ﺖﺳا هﺪﺷ ﺖﺴﭘ ﺎﻬﻧآ ةزﺎﺟا ﺎﺑو هﺪﻴﺳر پﺎﭼ ﻪﺑ يرﺎﻤﻌﻣ تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﻪﻣﺎﻨﻠﺼﻓ زا مرﺎﻬﭼ ﺪﻠﺟ رد ﻪﻟﺎﻘﻣ ﻦﻳا
arq-Architecture Research Quaterly Volume 4(2000)
يﺮﻬـﺷ كﺮﺘــﺸﻣ يﺎﻫزﺮﻣ درﻮﻣ رد رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا يﺎﻫﻮﮕﻟا زا يﺮﮕﻳد يﺎﻬﻣاﺮﮔﺎﻳد ﻞﻣﺎﺷ ﻪﻟﺎﻘﻣ ﻦﻳا ﺔﺘﻓﺎﻳ رﺎﺸﺘﻧا ﺔﺨﺴﻧ
.ﺪﻧاهﺪﺸﻧ ﻪﺋارا ﺎﺠﻨﻳا رد و هﺪﺷ ﺬﺧا “ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻚﻳ” بﺎﺘﻛ زا ﻪﻛ دﻮﺷﻲﻣ

يﺎـﻫراﺰﻓامﺮﻧ زا ﻲـﻋﻮﻨﺘﻣ رﺎﻴـﺴﺑ يﺎﻬﻤﺘـﺴﻴﺳ ﻲـﮔﺪــﻴﭽﻴﭘ ﺮﺑ ﺎﺗ ﺪﻨﻛﻲﻣ ﻚﻤﻛ ﺎﻣ ﻪﺑ ﻮﮕﻟايﺎﻫنﺎﺑز : هﺪﯿﮑﭼ
ﻢﺘـﺴﻴﺳ ﻚـﻳ رد ﺮﻴــﮔرد ِ ءﺰﺟ ﻚﻳ ﺮﺑ رﺮﻘﻣ ﻲﻧﻮﻧﺎﻗ “ﻮﮕﻟا ”ﺮﻫ ﻢﻴﻳآ ﻖﺋﺎﻓ ، ﺎﻫﺮﻬﺷ و ﺎﻫنﺎﻤﺘﺧﺎﺳﺎﺗ ﻪﺘﻓﺮﮔ يﺮﺗﻮﻴﭙﻣﺎﻛ
ﺎﻫنﺎـﺴﻧا ﺎـﺑ ﻪـﻜﻨﻳا ياﺮـﺑ حﺮـﻃ ﺮـﻫ .ﺖـﻓﺮﮔ رﺎــﻜﺑ ﻚﻴﺗﺎﻤﺘﺴﻴﺳ ترﻮﺻ ﻪﺑ ناﻮﺗﻲﻣ ار ﻮﮕﻟا يﺎﻫنﺎﺑز .ﺖﺳا هﺪﻴﭽﻴﭘ
.دراد زﺎﻴﻧ ،ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﺖﻓﺎﻳ ﺎﻫﻮﮕﻟا نﺎﺑز رد ﻪﻛ ﻲﺗﺎﻋﻼﻃا ﻪﺑ ﺪﻨﻛ راﺮﻗﺮﺑ طﺎﺒﺗرا
ار ﺎﻬـﻧآ ﻪـﻧﻮﮕﭼ .ﻢـﻴﻫﺪﺑ ار مزﻻ رﺎـﺒﺘﻋا دﻮـﺟﻮﻣ يﻮـﮕﻟا يﺎﻬــﻧﺎﺑز ﻪﺑ ﻪﻧﻮﮕﭼ ﻪﻛ ﺪﻫدﻲﻣ ﺢﻴﺿﻮﺗ ﻪﻟﺎﻘﻣ ﻦﻳا
يﺎـﻫﻮﮕﻟا زا يﺮﻬـﺷ كﺮﺘـﺸﻣ يﺎــﻫزﺮﻣ ةﺪﻨﻫد لﺎﺼﺗا ﺔﺳﺪﻨﻫ .ﻢﻴﺸﺨﺑ ﻞﻣﺎﻜﺗ ار ﺎﻬﻧآ ﻪﻧﻮﮕﭼ ﻪﻜﻨﻳا و ﻢﻴﻫد شروﺮﭘ
.ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﻪﺘﻓﺮﮔ ﻪﺠﻴﺘﻧ رﺪﻧﺎﺴﻜﻟاﺮﻔﺘﺴﻳﺮﻛ يرﺎﻤﻌﻣ


ﻦﯾوﺎـﻨﻋ

ﻪﻣﺪﻘﻣ •
؟ ﺖﺴﻴﭼ ﻮﮕﻟا ﻚﻳ •
رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا يﺎﻫﻮﮕﻟا شﺰﻴﻣآ •
يﺮﻬﺷ كﺮﺘﺸﻣ يﺎﻫزﺮﻣ ةﺪﻨﻫد طﺎﺒﺗرا ﺔﺳﺪﻨﻫ •
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ٣
ﺎﻫﻮﮕﻟا مﺎﻈﺘﻧا نادﺮﮔﺮﺑ •
ﺎﻫﻮﮕﻟا رﺎﺒﺘﻋا •
مﻮﻠﻋ و ﺎﻫﻮﮕﻟا •
ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻚﻳ ﺖﻴﻫﺎﻣ •
ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ لﻮﻃ رد تﺎﻃﺎﺒﺗرا ﺐﺗاﺮﻣ ﻪﻠﺴﻠﺳ •
ﺪﻳﺪﺟ تﺎﻣﺎﻈﺘﻧا ياﺮﺑ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﺘﻓﺎﻳ •
ﻲﮕﺘﺳﻮﻴﭘ و يرﺎﮔزﺎﺳ •
ﺎﻫسوﺮﻳ و شﺮﺘﺴﮔ و اﺮﮔﻚﺒﺳ ﻦﻴﻧاﻮﻗ •
ﻮﮕﻟا نﺎﺑز حﻼﺻا و ﻞﻣﺎﻜﺗ •
تﺎﻴﺋﺰﺟ ﺖﻴﻤﻫا •
يﺮﻴﮔﻪﺠﻴﺘﻧ •

ﻪـﻣﺪﻘــﻣ

ﻪـﺑ دﺎﻨﺘـﺳا و لﻮـﻠﻌﻣ و ﺖـﻠﻋ ترﻮــﺻ ﻪﺑ نآ ندﺮﻛ ﻪﺻﻼﺧ ﺎﺑ ﺲﭙﺳ و ﻢﻴﻨﻴﺑﻲﻣ ار دﻮﺧ فاﺮﻃا يﺎﻴﻧد ﺎﻣ
ﺮﮕﻧﺎـﻳﺎﻤﻧ ﻪـﻛ ﻲـﺑﺮﺠﺗ ﻦــﻴﻧاﻮﻗ ﻦﻳا .ﻢﻴﻨﻛﻲﻣ كرد ار نآ رﺎﺘﺧﺎﺳ ،ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ راﺮﻜﺗ ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻂﻳاﺮﺷ رد ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻞﺣهار
ﻮـﮕﻟا مﻮﻬـﻔﻣ زا ﻒـﻴﺻﻮﺗ ﻦﻳﺮﺗهدﺎــﺳ ﺖﻳور ﻞﺑﺎﻗ يﺎﻫﻮﮕﻟا .ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ هﺪﻴﻣﺎﻧ ”ﺎﻫﻮﮕﻟا ”ﺪﻨﺘﺴﻫ رﺎـــﺘﻓر ةﺪﻋﺎﻗ و ﻢﻈﻧ
و ﺎــﻫﻞﻤﻋ ﺎــﻣ :ﺪـــﻧراد دﻮـﺟو ﺎﻫنﺎـﺴﻧا ﺎـﻣ ﻦـﻫذ رد اﺪـﺘﺑا زا يرﺎﻴـﺴﺑ يﺎـﻫﻮﮕﻟا . (Salingaros, 1999)ﺪﻨﺘـﺴﻫ
ﻚـﻳ و ﺪﻧﻮـﺷ ﻪــﺘﺧﻮﻣآ ﺪﻳﺎﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺮﻳﺎﺳ ﻲﻟو ﻢﻳﺮﺑﻲﻣ ثرا ﻪﺑ ،ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ ﻦﻴﻤﻀﺗ ار نﺎﻣيﺎﻘﺑ ﻪﻛ ار ﻲﻳﺎﻫﻞﻤﻌﻟاﺲﻜﻋ
ار ﻂـﻴﺤﻣ ﺮﻴـﻴﻐﺗ و ﻖﺑﺎــﻄﺗ ﺪﻨﻧﺎﻣ ﻲﻌﻓﺎﻨﻣ ﺎﻫﻮﮕﻟا كرد ﻲﻳﺎﻧاﻮﺗ .ﺪﻧزﺎﺴﺑ نﺎﺴﻧا ﻦﻫذ رد ار ﻲﻋﻮﻨﺼﻣ و ﻲﻓﺎﺿا ﺶﺨﺑ
رﺎﻜـﺷآ ءﺰــﺟ ﻪﺑ ءﺰﺟ ﺪﻳﺎﺑ صﺎﺧ ﺔﻋﻮﻤﺠﻣ ﺮﻫ رد ﻮﮕﻟا ﻚﻳ ﻞﻣﺎﺷ يﺎﻫﻲﮔهﺪﻴﭽﻴﭘ ﻪﺘﺒﻟا .ﺪﻧروآﻲﻣ نﺎﻐﻣرا ﻪﺑ ﺎﻣ ياﺮﺑ
.ﺖﻓﺎﻳرد ار ﻮﮕﻟا نآ يدﺎﻴﻨﺑ مﺰﻴﻧﺎﻜﻣ ناﻮﺘﺑ ﺎﺗ دﻮﺷ ﺎﻧاﻮﺧ و
يﺎـﻫنﺎﺑز .دروآﻲـﻣ دﻮـﺟو ﻪـﺑ ﺎــﻫﻮﮕﻟا نآ زا ﻲﻣﺎﻈﺘﻧا ﺮﻫ ﺎﺑ رﺎﻛ ياﺮﺑ ﺎﻨﺒﻣ ﻚﻳ ﺎﻫﻮﮕﻟا زا هوﺮﮔ ﻚﻳ نﺎﺑز
رد يرﺎﻴـﺴﺑ ﻲﻧﺎــﺴﻧا تﺎﻃﺎﺒﺗرا يﺎﻫﻮﮕﻟا .ﺪﻧﺪﺷﻲﻣ ﻆﻔﺣ ﺖﻗد ﻪﺑ ﻪﺘﺷﺬﮔرد ـ ﺮﺸﺑ ﻦﻫذ ﻲﺗاذ ﻪﻧو ـ ﻲﻨﺘﺧﻮﻣآ ِ يﻮﮕﻟا
ﻖـﻳﺮﻃ زا ﻪـﻛ ﺪﻨﺘـﺴﻫ ﻲــﻌﻤﺟ ِ دﺮﺧ ﻚﻳ ﺖﻘﻴﻘﺣ رد ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا .ﺪﻧاهﺪﺷ ﺮﺘﺘﺴﻣ ﻲﺑدا يﺎﻫﻪﺳﺎﻤﺣ و ﺎﻫﻪﻧﺎﺴﻓا ،ﺐﻫاﺬﻣ
ﺔـﻤﻫ درﻮـﻣرد ﺪـﻨﻳاﺮﻓ ﻦــﻳا .ﺪﻧاهﺪﻣآ دﻮﺟو ﻪﺑ ﺪﻧاﻪﺘﻓﺮﮔ ترﻮﺻ ﻒﻠﺘﺨﻣ داﺮﻓا ﻂﺳﻮﺗ ﻪﻛ ﻲﺗﺎﻓﺎﺸﺘﻛا دﺎﺤﺗاو فﻼﺘﺋا
ﻲـﻘﻄﻨﻣ يﺎـﻫﻮﮕﻟا ﺔﻠﻴــﺳو ﻪﺑ ﺎﻳ و هﺪﻋﺎﻗو ﻢﻈﻧ ﻂﺳﻮﺗ ﺪﻧاﻮﺗﻲﻣ تﺎﻴﺿﺎﻳر ﻪﻛ ﻲﻳﺎﺠﻧآ زا .دراد ﺖﻴﻣﻮﻤﻋ ﹰ ﻼﻣﺎﻛ ﺎﻫﻮﮕﻟا
ﻞﺻﺎـﺣ ﻲﻳﺎﻫﺖﻓﺮـﺸﻴﭘ ﻲـﺘﻗو . (Steen, 1988)ﺪــﻨﻨﻛﻲﻣ ﻪﻴﻜﺗ نآﺮﺑ ﻒﻠﺘﺨﻣ مﻮﻠﻋ ،ﺪﻨﻛ ﺢﻳﺮﺸﺗ ار ﺎﻫهﺪﻳﺪﭘ و ﺎﻫهداد
.ﺪﻧﻮﺷ ﻂﺒﺗﺮﻣ ، ﺪﻧراد راﺮﻗ يﺮﮕﻳد ياﻪﻨﻴﻣز رد ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﺎﺑ ﻪﻨﻴﻣز ﻚﻳ رد ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻛ دﻮﺷﻲﻣ
يﺪــﻴﻔﻣ تﺎﻋﻼﻃا ﻞﻣﺎﺷ ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻚﻳ . ﺪﻨﻛﻲﻣ ﻞﺼﺘﻣ ﻢﻫ ﻪﺑار ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﻧﺎﺑز زا ﻦﺨﺳ ﻪﻟﺎﻘﻣ ﻦﻳارد
ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ﻪﻟﺎﻘﻣ ﻦﻳارد . ﺪﻨﻨﻛ ﻲﻣ ﻚﻤﻛ ﺎﻫﻮﮕﻟا يﺮﻴﮔرﺎﻛ ﻪﺑو ندﺮﻛ ﺪﻨﻤﻧﻮﻧﺎﻗ ﻪﺑ ﻪﻛ دﻮﺷﻲﻣ ﺎﻫﻮﮕﻟا تﺎﻃﺎﺒﺗرا درﻮﻣ رد
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ٤
ﻦـﻴﻨﭼ . ﻢـﻴﻨﻛ ﺺﺨـﺸﻣ ار ﻮـﮕﻟا نﺎـﺑز ﻚــﻳ رﺎﺘﺧﺎﺳ ﻢﻴﻫاﻮﺧﻲﻣ ، ﺪﻧراد ﻢﻫ ﺎﺑ ﺐﻴﻛﺮﺗ رد ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻲﮔﮋﻳو ﻪﺑ
ﻪـﻛ ﺖـﺳا نآﺮـﺑ ضﺮـﻓ ﻪـﻟﺎﻘﻣ ﻦـﻳارد . دﺮــﻛ ﺪﻫاﻮﺧ رﺎﻜﺷآ ﻲﻧﺎﺴﻧا دﺎﻌﺑاو نﺎﻣز ، ﺎﻀﻓ رد ار ﻮﮕﻟا ﻢﻈﻧ يدرﻮﺧﺮﺑ
Alexander) ﻮـﮕﻟا نﺎـﺑز ﮏـﯾ ﺮـﺛا رد ﻪــﻛ ياﻪﻧﻮﮕﻧﺎﻤﻫ ﻪﺑ رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا ﺮﻔﺘﺴﻳﺮﻛ يرﺎﻤﻌﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺎﺑ نﺎﮔﺪﻨﻧاﻮﺧ
زا لﺎـﺳ ﺖـﺴﻴﺑ زا ﺶـﻴﺑ ﻪــﭼ ﺮﮔا . ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد يﺮﺼﺘﺨﻣ ﻲﻳﺎﻨﺷآ ،ﺖﺳا هﺪﺷ نﺎﻴﺑ (1977, ﻦﻳﺮﻳﺎﺳو Ishikava,
رﺪـﻗ اﺮـﻧآ ﻲـﻌﻗاو شزرا ﻲـﻛﺪﻧا ﺎﻬـﻨﺗ ﻞﻏﺎـﺷ نارﺎــﻤﻌﻣ نﺎﻴﻣ زا ﻲﻟو درﺬﮔﻲﻣ يرﺎﻤﻌﻣرد ﺎﻫﻮﮕﻟا نﺎﺑز نﺪﺷ حﺮﻄﻣ
ﺖـﺷادﺮﺑ ﺮﻃﺎـﺧ ﻪـﺑ ﻲـﻟو ﺪــﻧورﻲﻣ رﺎﻤﺸﺑ هﺪﻴﭽﻴﭘ يﺎﻫﺪﻨﻳآﺮﻓ لﺮﺘﻨﻛ رد يﺪﻨﻤﻧاﻮﺗ راﺰﺑا ﻪﭼ ﺮﮔا ﺎﻫﻮﮕﻟا . ﺪﻧاﻪﺘﺴﻧاد
ﺖـﻴﻘﻓﻮﻣ ﻪــﺑ يﺮﺗﻮﻴﭙﻣﺎﻛ مﻮﻠﻋرد ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﻟﺎﺣ رد ﻦﻳا و ﺪﻧاهدﻮﻤﻨﻧ ﺎﻔﻳا يرﺎﻤﻌﻣ ﻲﺣاﺮﻃ رد ﻲﮔرﺰﺑ ﺶﻘﻧ ،ﺖﺳردﺎﻧ
. ﺪﻧاﻪﺘﻓﺎﻳ ﺖﺳد ياهﺮﻈﺘﻨﻣﺮﻴﻏ
نﺎـﺸﻧ ﺎـﻣ .ﺪـﺷﺎﺑ ﻪـﻟﺎﻘﻣ ﻦــﻳا ةﺪﻨﻧاﻮﺧ ﺪﻧاﻮﺗﻲﻣ ﺪﻨﺑﺎﻳ طﺎﺒﺗرا ﺎﻫنﺎﺴﻧا ﺎﺑ ﺶﻳﺎﻫحﺮﻃ ﺪﻫاﻮﺧﻲﻣ ﻪﻛ ﺲﻛ ﺮﻫ
ﺎـﻫﻮﮕﻟا درﻮـﻣرد ﻪـﻜﻨﻳا زا ﺪـﻌﺑ . ﺪـﺷ ﺪـﻫاﻮﺨﻧ مﺎــﺠﻧا ﻪﺘﺳﻮﻴﭘ ﻢﻫ ﻪﺑ يﺎﻫﻮﮕﻟا دﻮﺟو نوﺪﺑ رﺎﻛ ﻦﻳا ﻪﻛ داد ﻢﻴﻫاﻮﺧ
فاﺮـﮔ ﻪـﻳﺮﻈﻧ .دﺮـﻛ ﻢــﻴﻫاﻮﺧ ﺚﺤﺑ مﻮﻠﻋ و ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻄﺑار درﻮﻣرد ،ﻢﻳداد ﻲﻠﻛ تﺎﺤﻴﺿﻮﺗ ﻢﻫ ﺎﺑ ﺎﻬﻧآ ﺐﻴﻛﺮﺗ ةﻮﺤﻧو
ﺐــﻴﻛﺮﺗ ﻢﻫ ﺎﺑ ﻪﻧﻮﮕﭼ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻜﻨﻳا ﺮﻴﻈﻧ ،دزﺎﺳ ﻦﺷور يﺮﻳﻮﺼﺗ ترﻮﺻ ﻪﺑ ار ﻮﮕﻟايﺎﻫنﺎﺑز يﺪﻴﻠﻛ هﻮﺟو ﺪﻧاﻮﺗﻲﻣ
ﻒـﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄـﺳ رد ﻪـﻧﻮﮕﭼ ،ﺪـﻨﻳآﻲﻣ دﻮـﺟﻮﺑ يﺪـﻳﺪﺟ تﺎـﻳﻮﺘﺤﻣ ﺎــﺑ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﺮﺗﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳ رد ﻪﻧﻮﮕﭼ ،ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ
ﺮﻃﺎــﺧ ﻪﺑ ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻚﻳ رﺎﺒﺘﻋا اﺮﭼ و ﺖﻓﺎﻳ ﺪﻳﺪﺟ نﺎﺑز ﻚﻳرد ار ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺪﻳﺎﺑ ﻪﻧﻮﮕﭼ ،ﺪﻧراد دﻮﺟو ﻲﻄﺒﺗﺮﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا
ﻪــﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا ﻪﻟﺎﻘﻣ ﻦﻳارد ﻲﻠﺻا ﺚﺤﺑ .صﺎﺧ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻚﺗ ﻚﺗ رﺎﺒﺘﻋا ﺮﻃﺎﺨﺑ ﻪﻧ ،ﺖﺳا نآ ﻞﺼﺘﻣ رﺎﺘﺧﺎﺳ
ﺎـﻫﻮﮕﻟا دﻮـﺧ ﺎـﺑ ﹰ ﺎــﺒﻟﺎﻏ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﺪﺿ ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ و هاﻮﺨﻟد ياﺮﮔﻚﺒﺳ ﻦﻴﻧاﻮﻗ نﺪﺷ ﻞﺧاد ﺎﺑ ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻚﻳ ﻪﻧﻮﮕﭼ
نآ ﻪــﻌﻣﺎﺟ ﻚﻳ يرﺎﻤﻌﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﺮﻴﻴﻐﺗ ﺎﺑ ﺪﻧاهﺪﻴﺷﻮﻛ مدﺮﻣ دراﻮﻣ ﺐﻟﺎﻏ رد .ﺪﻨﻴﺑﻲﻣ ﺐﻴﺳآ ،ﺪﻧﻮﺷ ﻲﻣ هﺎﺒﺘﺷا
ﻞﺻﺎـﺣ يدرﻮـﺧﺮﺑ ةﻮﻴـﺷ ﻖـﻳﺮﻃ زا يﺮﻬـﺷ كﺮﺘــﺸﻣ يﺎﻫزﺮﻣ ﺔﺳﺪﻨﻫ يﺎﻫدﺮﺑرﺎﻛ زا ﻲﻜﻳ .ﺪﻨﻫد ﺮﻴﻴﻐﺗ ار ﻪﻌﻣﺎﺟ
.ﺪﻳآﻲﻣ دﻮﺟو ﻪﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا يﺎﻨﺒﻣ ﺮﺑ ﻪﻛ دﻮﺷﻲﻣ

؟ ﺖﺴﯿﭼ ﻮﮕﻟا ﮏﯾ

حﺮﻄﻣ يرﺎﻤﻌﻣ رد ﻪﻛ ار ﻲﺣاﺮﻃ ي“ﻮﮕﻟا ” ﺎﻳ ﻞﺣهار ٢٥٣ ﺶﻧارﺎﻄﻘﻤﻫو رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا ، ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﮏﯾ ﺮﺛارد
ﯽـﺗﻮﻓ ﺶـﺷ ﮏـﻧاﻮﯾا ﺎـﻳ ، (١٠٣ يﻮـﮕﻟا) ﮏـﭼﻮﮐ زﺎﺑور یﺎﻬﮕﻨﯿﮐرﺎﭘ ﻪﺑ زﺎﻴﻧ ﺪﻨﻧﺎﻣ ، ﺪﻧدﻮﻤﻧ جاﺮﺨﺘﺳا ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ
Ishikawa,Alexander) ـ ﺖــﺳا مزﻻ ﻚــﻧاﻮﻳا ندﻮــﺑ ﺪــﻴﻔﻣ ياﺮــﺑ ﻪــﻛ ﻲـــﻘﻤﻋ ﻞـﻗاﺪﺣ ﻲـﻨﻌﻳ ـ (١٦٧ يﻮـﮕﻟا)
ﻪـﺑ ﻲـﺣاﺮﻃ رد ﻪــﻛ ﻲﻳﺎﻫحﺮﻃ ﺖﻴﻘﻓﻮﻣ ﺪﻨﺘﺷاد نﺎﻋذا ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا جاﺮﺨﺘﺳا زا ﺲﭘ ﺮﺛا ﻦﻳا نﺎﻔﻟﺆﻣ .(1977, ﻦﻳﺮﻳﺎﺳو
هدﻮـﺑ ﺮﺘـﻤﻛ ، ﺪـﻧاهدﻮﻤﻧ يوﺮﻴـﭘ ﺎﻬـﻧآ زا ﻪــﻛ ﻲﻳﺎﻬﺣﺮﻃ ﺮﻳﺎﺳ زا ياﻪﻈﺣﻼﻣ ﻞﺑﺎﻗ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﺪﻧدﻮﺑ ﻪﺟﻮﺗﻲﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا
درﻮــﻣ رد ار ياﻪﻔﺴﻠﻓ ﻪﻛ دﻮﺷﻲﻣ ياﻪﻠﻤﺟ ﻞﻣﺎﺷ ، ﺖﻓﺮﮔ ﺶﻴﭘرد رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا ﻪﻛ ﻲﺗرﻮﺻ ﻪﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺖﺒﺛ هﻮﺤﻧ .ﺖﺳا
: (ﮏـﭼﻮـﮐ زﺎـﺑور یﺎـﻫﮓﻨﯿﮐرﺎﭘ يﻮــﮕﻟا درﻮﻣ رد لﺎﺜﻣ ياﺮﺑ) ﺪﻨﻛ ﻲﻣ نﺎﻴﺑ ﻪﺻﻼﺧ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﻲﺻﺎﺧ عﻮﺿﻮﻣ
. “ﺪﻨﻨﻛ ﻲﻣ دراو يدﺎﻳز ترﺎﺴﺧ مدﺮﻣ يﺎﻬﻨﻴﻣز ﻪﺑ گرﺰﺑ يﺎﻬﮕﻨﻴﻛرﺎﭘ”
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ٥
ﻞﻣﺎـﺷ تﺎـﺤﻴﺿﻮﺗ ﻦـﻳا .ﺪــﻨﻫد ﻲﻣ ﻪﻣادا نآ ةرﺎﺑرد ﻲﺗﺎﺤﻴﺿﻮﺗ ﺔﺋارا ﺎﺑ ار ﻮﮕﻟا ﻚﻳ درﻮﻣ رد حﺮﺷ ﺎﻬﻧآ
يرﺎﺘﺧﺎﺳ ،ﻲﻔﺴﻠﻓ ﻞﻳﻻد ،توﺎﻔﺘﻣ ﹰ ﻼﻣﺎﻛ يﺎﻫﮓﻨﻫﺮﻓ رد ﻮﮕﻟا نآ نﺎﻣﺰﻤﻫ عﻮﻗو ، ﻲﻤﻠﻋ يﺎﻫﻞﻴﻠﺤﺗ ،يرﺎﻣآ يﺎﻫهداد
حﻮﻄﺳ ﺮﮔا …”دﻮﺷﻲﻣ ﺐﻟﺎﻄﻣ ﻦﻳا ﻞﻣﺎﺷ هﺪﻣآ ﻻﺎﺑ يﻮﮕﻟا ﺔﻟﺎﺒﻧد رد ﻪﻛ ﻲﺜﺤﺑ لﺎﺜﻣ ياﺮﺑ .دﻮﺷﻲﻣ … و ﻲﮕﻨﻫﺮﻓ ﺎﻳ
درﻮﻣ ّ ﻪﻌﻣﺎﺟ ﺖﻓﺎﺑ ، ﺪﻧﺮﻴﮕﺑاﺮﻓ ﻪﻌﻣﺎﺟ ﻚﻳ رد ار ﻦﻴﻣز ﺢﻄﺳ %١٠ ﺎﺗ % ٩ زا ﺶﻴﺑ هﺪﺷ كرﺎﭘ يﺎﻫﻦﻴﺷﺎﻣ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ
يﺎـﻫﻦﻴﻣز زا زﺎــﺑور يﺎﻫﮓﻨﻴﻛرﺎﭘ ياﺮﺑ ﻲﻜﭼﻮﻛ يﺎﻫﻦﻴﻣز … ﺪﺷ ﺪﻫاﻮﺧ ﺪﻳﺪﻬﺗ ﺮﺘﺸﻴﺑ يﺎﻬﻨﻴﺷﺎﻣ رﻮﻀﺣ ﺎﺑ ﺮﻈﻧ
ﺎﻫﻞﻴﺒﻣﻮﺗا ياﺮﺑ گرﺰﺑ يﺎﻫﻦﻴﻣز ﻪﭼﺮﮔا … ﺪﺷﺎﺑ ﺮﺑاﺮﺑ ﺖﻟﺎﺣ ود ﺮﻫ رد ﻲﻠﻛ ﺢﻄﺳ ﺮﮔا ﻲﺘﺣ ،ﺪﻧاﺮﺘﻬﺑ رﺎﻴﺴﺑ گرﺰﺑ
. “ﺪﻧراﺪﻧ يﺮﮕﻳد ﺰﻴﭼ رﺮﺿ زا ﺮﻴﻏ مدﺮﻣ ياﺮﺑ ﻲﻟو ﺪﻧاﺐﺳﺎﻨﻣ
نﺎـﻳﺎﭘ ﻲـﻌﻗاو حﺮـﻃ ﻚـﻳرد نآ نﺪﻧﺎـﺠﻨﮔ ﻪــﺑ ﻚﻤﻛ ياﺮﺑ ﻲﻠﻤﻋ ﻪﻴﺻﻮﺗ عﻮﻧ ﺪﻨﭼ ﺎﺑ ﻮﮕﻟا ﻚﻳ ﺖﺒﺛ ،ﻪﻤﺗﺎﺧرد
يﺎـﺟ دﻮـﺧ رد ار ﻞـﻴﺒﻣﻮﺗا ٧ ﺎـﺗ ٥زا ﺶــﻴﺑ ﻪﻛ ياﻪﻧﻮﮔ ﻪﺑ ﺪﻴﻨﻛ ﻚﭼﻮﻛ ار زﺎﺑور يﺎﻫﮓﻨﻴﻛرﺎﭘ” :لﺎﺜﻣ ياﺮﺑ ،ﺪﺑﺎﻳﻲﻣ
و راﺪﺒﻴــﺷ يﺎﻫﻦﻴﻣز ،هدﺮﻧ ،رﺎﺼﺣ ،غﺎﺑ يﺎﻫراﻮﻳد ﻂﺳﻮﺗ ﺪﻳﺎﺑ دﻮﺷﻲﻣ فﺮﺻ ﮓﻨﻴﻛرﺎﭘ ياﺮﺑ ﻪﻛ ﻲﻨﻴﻣز ﺮﻫ ،ﺪﻨﻫﺪﻧ
.“… ﺪﻨﺷﺎﺑ ﺖﻳؤر ﻞﺑﺎﻗ ﺮﻴﻏ ﹰ ﻼﻣﺎﻛ نوﺮﻴﺑ زا ﺎﻫﻞﻴﺒﻣﻮﺗا ﻪﻛ دﻮﺷ ﻪﻃﺎﺣا ياﻪﻧﻮﮔ ﻪﺑ نﺎﺘﺧرد
ﺎـﻫﻮﮕﻟا ﻦـﻳا ﻪـﻜﻨﻳا ﻪـﻠﻤﺟ زا ﺪﻨﺘـﺴﻫ ﺖــﺳرد يﺪﺣ ﺎﺗ رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا يﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﺮﺑ دراو يﺎﻫدﺎﻘﺘﻧا زا يرﺎﻴﺴﺑ
راﺮــﻗﺮﺑ طﺎﺒﺗرا ﻲﺘﺣار ﻪﺑ ﺮﺻﺎﻌﻣ يﺰﻳرﻪﻣﺎﻧﺮﺑ و ﻲﺣاﺮﻃ ﺎﺑ و ﺪﻧاﻲﻃاﺮﻓا رﺎﻴﺴﺑ ، ﺪﻨﺘﺴﻫ ١٩٦٠ لﺎﺳ ﺔﻔﺴﻠﻓ بﺎﺗزﺎﺑ
ﺎﺑ ﻲﻟو ،ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ ﻲﺷﻮﭘﻢﺸﭼ ،ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﻪﺘﺴﻧاد ﻢﻬﻣ ﻢﺘﺴﻴﺑ نﺮﻗ يرﺎﻤﻌﻣ رد ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﺰﻴﭼ ﺔﻤﻫ زا ﻪﻜﻨﻳا ﺎﻳ و ﺪﻨﻨﻛﻲﻤﻧ
ﺎـﺗ دراد ﻲﻌـﺳ ﻪـﻟﺎﻘﻣ ﻦـﻳا . ﺪﻧاﺰﻴـﭼﺎــﻧ ، ﺪﻧرادﻲﻣ ﻪﺿﺮﻋ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻛ ﻲﻤﻬﻣ مﺎﻴﭘ ﺎﺑ ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ رد تﻻﺎﻜﺷا ﻦﻳا لﺎﺣ ﻦﻳا
. ﺪﻨﻛ راﺮﻗﺮﺑ ﻪﻄﺑار ﺎﻫنﺎﺴﻧا ﺎﺑ ﺪﻧاﻮﺘﺑ ﻪﻛ دﻮﺑ راوﺪﻴﻣا ﺪﻳﺎﺒﻧ ﺰﮔﺮﻫ دﺮﻴﮕﻧ ﺮﻈﻧ رد ار ﺎﻫﻮﮕﻟا حﺮﻃ ﻚﻳﺮﮔا ﺪﻫد نﺎﺸﻧ

رﺪﻧﺎﺴﮑﻟا یﺎﻫﻮﮕﻟا شﺰﯿﻣآ

مزﻻ تﺎـﻃﺎﺒﺗرا ﻦـﻴﻧاﻮﻗ دﻮـﺟو ﻦــﻳا ﺎﺑ ،دﺮﻛ ﺐﻴﻛﺮﺗ ﻢﻫ ﺎﺑ يدوﺪﺤﻣﺎﻧ قﺮﹸ ﻃ ﻪﺑ ناﻮﺗﻲﻣ ار ﻲﺣاﺮﻃ يﺎﻫﻮﮕﻟا
ﻪـﺑ ﺪﻳﺎـﺑ ﺎــﻫﻮﮕﻟا ﻦﻴﺑ ﻪﻄﺑار كرد ياﺮﺑ . ﺖﺳا هﺪﺷ نﺎﻴﺑ ﻪﺻﻼﺧ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﺎﻬﻨﺗ ـ ﺎﻬﻧآ نﺎﺑز ـ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺐﻴﻛﺮﺗ ياﺮﺑ
١٦ ﻞــﺼﻓ زا ﺮﻴﻏ ﺰﻴﻧ رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا دﻮﺧ . (Alexander, 1964; Alexander, 1965) دﻮﻤﻧ ﻪﻌﺟاﺮﻣ رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا ﻪﻴﻟوا رﺎﺛآ
ﺎـﻫﻮﮕﻟا رد ﻪـﻛ ﻲـﻔﻌﺿ ﺮــﻫ . ﺖﺳاهﺪﺸﻧ ﺰﻛﺮﻤﺘﻣ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺐﻴﻛﺮﺗ يور (Alexander, 1979) ﻦﺘﺧﺎﺳ ِنﺎﻣزﯽﺑ هار بﺎﺘﻛ
نﺎـﺑز نﺪﻴﻤﻬـﻔﻧ ﻪـﺠﻴﺘﻧ ﻒـﻌﺿ ﻦـﻳا ﻪــﻛ ﺖﺳا نآ ﺮﺗﻞﻤﺘﺤﻣ ﻲﻟو ﺪﺷﺎﺑ ﻪﺘﻔﻬﻧ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻚﺗ ﻚﺗ رد ﺪﻧاﻮﺗ ﻲﻣ دﻮﺧ دﻮﺷﻲﻣ هﺪﻳد
هدﺮـﻛ هرﺎـﺷا ﺎــﻫﻮﮕﻟا ﺮﻳﺎﺳ ﺎﺑ ﻲﺣاﺮﻃ يﺎﻫﻮﮕﻟا لﺎﺼﺗا ﺖﻴﻠﺑﺎﻗ ﻪﺑ (ﻪﻤﻴﻤﺿو ﻪﻣﺪﻘﻣ رد) رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا ﻪﭼ ﺮﮔا . ﺪﺷﺎﺑ ﺎﻬﻧآ ﻲﺒﻴﻛﺮﺗ
هدﺎﻔﺘــﺳا ﺎﻫﻮﮕﻟا زا ﻪﻛ ﻲﻧارﺎﻤﻌﻣ ﻲﺘﺣ . ﺖﺳا راﻮﺷد ﻲﻃﺎﺒﺗرا ﻪﺸﻘﻧ ﻚﻳ نوﺪﺑ ﺎﻬﻧآ نﺪﻴﺸﻛ ﺮﻳﻮﺼﺗ ﻪﺑ دﻮﺟو ﻦﻳا ﺎﺑ ﻲﻟو ﺖﺳا
رد ﺐـﻠﻏا ﺪـﻧروآﻲﻣ ﺖـﺳﺪﺑ ﺖﻳﺎﻬـﻧرد ﻪـﻛ ﻲـﺣﺮﻃ ﻦﻳاﺮﺑﺎــﻨﺑ و ﺪﻨﺘﺴﻫ عﻼﻃاﻲﺑ ﺮﮕﻳﺪﻜﻳ ﺎﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺐﻴﻛﺮﺗ ةﻮﺤﻧ زا ﺰﻴﻧ ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ
. ﺖﺴﻴﻧ ﻢﺠﺴﻨﻣ نﻼﻛ سﺎﻴﻘﻣ
اﺪﻴﭘ ﻲﺳﺎﺳا يدﺮﺑرﺎﻛ و ﻪﺘﻓﺎﻳ ﻂﺴﺑ يﺮﺗﻮﻴﭙﻣﺎﻛ يﺰﻳرﻪﻣﺎﻧﺮﺑ رد ياهﺮﻈﺘﻨﻣﺮﻴﻏ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﹺ ﺐﻟﺎﻗ
و ﺪـﺷﺎﺑ “ﻮــﮕﻟا ” ﻚﻳ ﺪﻧاﻮﺗ ﻲﻣ ، دﻮﺷ ﺮﻫﺎﻇ هرﺎﺑود يﺮﮕﻳد ﻪﻣﺎﻧﺮﺑ رد ﻪﻛ ﻲﻠﺣهار ﺮﻫ ﻲﺴﻳﻮﻧﻪﻣﺎﻧﺮﺑ رد .ﺖﺳا هدﺮﻛ
زا هدﺎﻔﺘـﺳا ﺎــﺑ ﻪﻛ ﺪﻨﺘﺴﻫ يﺪﻨﻤﻧاﻮﺗ يﺮﻈﻧ بﻮﭼرﺎﭼ ﺎﻫﻮﮕﻟا هزوﺮﻣا .دﻮﺷ ﻪﺘﻓﺮﮔ رﺎﻛ ﻪﺑ هرﺎﺑود ﺪﺣاو ﻚﻳ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ
Gabriel, 1996; Gamma, Helm ﻦﻳﺮﻳﺎﺳو , 1995)دروآ ﻢﻫاﺮﻓ ار ياهﺪﻴﭽﻴﭘ يﺮﺗﻮﻴﭙﻣﺎﻛ يﺎﻫﻪﻣﺎﻧﺮﺑ ناﻮﺗﻲﻣ ﺎﻬﻧآ
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ٦
يدﺮﺑرﺎﻛ ﻞﺋﺎﺴﻣ ﻞﺣ رد ﺪﻨﻧاﻮﺗﻲﻣ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻛ ﺪﻧاﺪﻘﺘﻌﻣ يراﺰﻓامﺮﻧ يﺎﻫﻮﮕﻟا نارﺪﻓﺮﻃ (Schmidtو Coplien ,1995;
. دﻮﺑﻲﻣ ﺮﻴﮔ ﺖﻗو ﺎﻳ و راﻮﺷد رﺎﻴﺴﺑ ﺎﻬﻧآ ﻞﺣ ترﻮﺻ ﻦﻳا ﺮﻴﻏ رد ﻪﻛ ﺪﻨﻨﻛ ﻚﻤﻛ ﺎﻬﻧآ ﻪﺑ ﻲﻔﻠﺘﺨﻣ
ﺎﻬﻧآ لﺎﺼﺗا يﺎﻫهﻮﻴﺷ زا لﺎﺜﻣ ﺪﻨﭼ دﺮﺒﺑﻲﭘ ﻢﻫ ﺎﺑ ﻂﺒﺗﺮﻣ ِ يﺎﻫﻮﮕﻟا زا ﺎﻣ رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺑ ﺮﺘﻬﺑ هﺪﻨﻧاﻮﺧ ﻪﻜﻨﻳا ياﺮﺑ
. ﻢﻴﻨﻛﻲﻣ ﻪﺋارا ﻢﻫ ﺎﺑ

ﺖــﻴﻣﻮﻤﻋ ﻮﮕﻟا نآ ﻪﺑ ﺎﻳو دﻮﺷ ﻞﻣﺎﺷ دراد راﺮﻗ يﺮﺗدﺮﺧ سﺎﻴﻘﻣ رد ﻪﻛ ار يﺮﮕﻳد يﻮﮕﻟا ﺪﻧاﻮﺗﻲﻣ ﻮﮕﻟا ﻚﻳ •
.ﺪﻫد
.ﺪﺷﺎﺑ يﺮﮕﻳد ﻪﺑ جﺎﺘﺤﻣ نﺪﺷ ﻞﻣﺎﻛ ياﺮﺑ ﻮﮕﻟا ﻚﻳ ﻪﻛ ياﻪﻧﻮﮔ ﻪﺑ ﺪﻨﺷﺎﺑ ﺮﮕﻳﺪﻜﻳ ﻞﻤﻜﻣ ﺪﻨﻧاﻮﺗﻲﻣ ﻮﮕﻟا ود •
.ﺪﻧراد كاﺮﺘﺷا و ﻲﺘﺴﻳﺰﻤﻫ ﻢﻫ ﺎﺑ ﺢﻄﺳ ﻚﻳ رد ﻪﻛ ﺪﻨﻳﺎﻤﻧ ﻞﺣ ار ﻲﻔﻠﺘﺨﻣ ﻞﺋﺎﺴﻣ ﺪﻨﻧاﻮﺗﻲﻣ ﻮﮕﻟا ود •
ﻢـﻫ ﺖـﺳرد هﻮﻴـﺷ ود ﺮـﻫ ﻪـﻛ يﻮـﺤﻧ ﻪــﺑ ،ﺪﻨﻨﻛ ﻞﺣ ﻲﻔﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫهﻮﻴﺷ ﻪﺑ ار ﻪﻟﺄﺴﻣ ﻚﻳ ﺪﻨﻧاﻮﺗﻲﻣ ﻮﮕﻟا ود •
.ﺪﻨﺷﺎﺑ
. ﺖﺷاد ﺪﻨﻫاﻮﺧ طﺎﺒﺗرا ﻢﻫﺎﺑ ﺮﺗﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳ رد ﺪﻧراد ﻪﺑﺎﺸﻣ يرﺎﺘﺧﺎﺳ ﻪﻛ ﻲﻳﻮﮕﻟا ود •

يﺎﻫﻪـﻔﻟﺆﻣ ﻪـﻜﻨﻳا لوا . ﺪـﻨﻨﻛﻲﻣ ﻲﻳﺎـﻤﻧدﻮﺧ ﻮـﮕﻟا ﻚــﻳ زا ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻪﺟو ود ﻲﻃﺎﺒﺗرا ﻦﻴﻧاﻮﻗ ﻦﻳا ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ
ﺎـﺑ ﻮــﮕﻟا نآ كﺮﺘﺸﻣ زﺮﻣ ﻪﻜﻨﻳا ﺮﮕﻳد و ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ ﺺﺨﺸﻣ ﺮﺘﮔرﺰﺑ يﻮﮕﻟا ﻚﻳ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ اﺮﻧآ ﺶﻳﺎﺠﻨﮔ ﻮﮕﻟا ﻚﻳ ﻲﻠﺧاد
راﺮـﻗ ﺢﻄـﺳ ﻚــﻳ رد ﻪﻛ ﻲﻳﻮﮕﻟا ود . ﺪﻧزﺎﺳﻲﻣ ﺺﺨﺸﻣ ﺢﻄﺳ نﺎﻤﻫ رد اﺮﻧآ تﺎﻃﺎﺒﺗرا ﺎﻳ و تﺎﻛاﺮﺘﺷا ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺮﻳﺎﺳ
. ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻢﻫ ﻞﻤﻜﻣ ﹰ ﺎﻣوﺰﻟ ﺎﻳ و ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ﻲﺘﺴﻳﺰﻤﻫ ﺮﮕﻳﺪﻜﻳ ﺎﺑ ﻲﻫﺎﮔ ،ﺪﻨﻨﻛ ﻞﻣﺎﻛ ار ﺮﮕﻳﺪﻜﻳ ﺪﻨﻧاﻮﺗﻲﻣ ﺪﻧراد
يدﺮﺑرﺎـﻛ دﺎـﺼﺘﻗا ﺎـﺑ نآ ﻲﮕﻤﻫﺎــﻤﻫ مﺪﻋ ﺮﻃﺎﺧ ﻪﺑ ﺖﺳا دراو رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺮﺑ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫدﺎﻘﺘﻧا زا ﻲﻜﻳ
ﻦﻳﺮﺘﻬـﺑ ﻪــﺑ ﻪﻧﻮﮕﭼ ﻪﻛ دﻮﺷﻲﻣ رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا هﺪﻳا ﻦﻳا ةﺪﻧﺮﻴﮔﺮﺑ رد ﻮﮕﻟا نﺎﺑز . ﺖﺳا ﺖﺧﺎﺳ ﺪﻨﻳآﺮﻓ ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ و دﻮﺟﻮﻣ
طﻮﺑﺮﻣ سﺎﻴﻘﻣ زا ﻪﻛ دﻮﺷﻲﻣ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﻞﻣﺎﺷ و ﺖﺧﺎﺳ ﺮﺗﻲﻧﺎﺴﻧا ار ﻲﮔﺪﻧز عﻮﻨﺼﻣ ﻂﻴﺤﻣ ناﻮﺗﻲﻣ ﻦﻜﻤﻣ ترﻮﺻ
زا ﻲـﻀﻌﺑ . (1977, ﻦﻳﺮﻳﺎـﺳو Ishikawa, Alexander) ﺪﻧاﻪــﺘﻓﺎﻳ شﺮﺘﺴﮔ گرﺰﺑ ﺮﻬﺷ ﻚﻳ سﺎﻴﻘﻣ ﺎﺗ يزﺎﺴﻔﻛ ﻪﺑ
يﺎـﻫﺖﻴﻔﻴﻛ ﺰﻴـﻧ ﻲﻧﺎﻤﺘﺧﺎـﺳ يﺎـﻫﻮﮕﻟا و ﺪــﻨﻨﻛﻲﻣ در تﺪﺷ ﻪﺑ ار يزﺎﺳﻪﺒﺗﺮﻣﺪﻨﻠﺑ و يراﻮﺧﻦﻴﻣز يﺮﻬﺷ يﺎﻫﻮﮕﻟا
ﻦـﻳا يود ﺮــﻫ ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ. ﺪﻧراد نآ ﺖﺧﺎﺳ ﻪﺑ تدﺎﻋ يزوﺮﻣا نارﺎﻜﻧﺎﻤﻴﭘ ﻪﻛ ﺪﻨﻫاﻮﺧﻲﻣ يﺪﺣ نآ زا ﺮﺘﻬﺑ ار ياهزﺎﺳ
ﻪـﻛ ﺖـﺴﻴﻧ ﻦـﺷور زﻮـﻨﻫ ﻪـﻜﻨﻳا دﻮـﺟو ﺎــﺑ . ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ ﺪﻳﺪﻬﺗ يزﺎﺳنﺎﻤﺘﺧﺎﺳ ﺖﻌﻨﺻ رد ار دﻮﺳ دﺎﺠﻳا ﻊﺒﻨﻣ دراﻮﻣ
راﺮـﻗ يﺰﻳوآﺖـﺳد اﺮـﻧآ رﺪﻧﺎــﺴﻜﻟا ﺮﺑ ﻪﺘﻓﺮﮔ ترﻮﺻ يﺎﻫدﺎﻘﺘﻧا ﻲﻟو داد ﻖﻴﺒﻄﺗ ﻢﻫ ﺎﺑ ار ﺎﻫﺾﻗﺎﻨﺗ ﻦﻳا ﺪﻳﺎﺑ ﻪﻧﻮﮕﭼ
ﻦـﻳا ﻲـﻟو، ( Dovey, 1990) ﺪﻨﻫد هﻮﻠﺟ ﻲﻌﻗاوﺮﻴﻏ و اﺮﺟا ﻞﺑﺎﻗ ﺮﻴﻏ ار ﻮﮕﻟا يﺎﻫنﺎﺑز ﻪﻤﻫ ﺐﻴﺗﺮﺗ ﻦﻳﺪﺑ ﺎﺗ ﺪﻧاهداد
. ﺖﺳا ﻪﻧاﺮﻈﻧ ﻪﺗﻮﻛ رﺎﻴﺴﺑ رﺎﻛ
ﻂـﻴﺤﻣ ﻪـﺑ نداد ﻞﻜـﺷ ياﺮـﺑ رﺪﻧﺎـﺴﻜﻟا يﺎــﻫﻮﮕﻟا زا ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﺻﺎﺨﺷا درﻮﻣ رد ﻲﻠﺻا ﻲﻧاﺮﮕﻧ و ﺔﻟﹸ ﺎﺴﻣ
هراﻮــﻤﻫ ﻪﻜﻠﺑ ، ﺪﺷﺎﺑ ﺪﻧاﻮﺘﺑ ﻪﻛ هﺪﺸﻧ ﺎﻋدا ﺰﻴﻧ ﺰﮔﺮﻫ و ﺖﺴﻴﻧ ﻲﺣاﺮﻃ هﻮﻴﺷ ﻚﻳ ﻮﮕﻟا نﺎﺑز . ﺪﻨﻳﻮﺟﻲﻣ هﺮﻬﺑ عﻮﻨﺼﻣ
ترﻮـﺻﺮﻫ رد نارﺎــﻤﻌﻣ . ﺖﺳا هدﻮﺑ ﻲﻌﻗاو هژوﺮﭘ ﻚﻳ ﻲﺣاﺮﻃ رد ﺎﻫﻮﮕﻟا ندﺮﻛ ﻲﻜﻳ و ﻊﻴﻤﺠﺗ ياﺮﺑ ﻲﺷﻼﺗ ﹰ ﺎﻓﺮﺻ
نﺎـﺷدﻮﺧ ﹰ ﺎﺘﻳﺎﻬﻧو ﺖﻓﺎﻳ ﺪﻫاﻮﺨﻧ رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا تﺎﻳﺮﻈﻧ رد اﺮﻧآ ﻲﻟو ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ار نﺎﺷدﻮﺧ صﺎﺧ ﻲﺣاﺮﻃ ةﻮﻴﺷ ﺪﻳﺎﺑ
ﻪـﻛ ﻲﺗﺎـﻧﺎﻜﻣاو راﺰـﺑا زا ﺐـﻴﺗﺮﺗ ﻦـﻳﺪﺑ . داد ﺪـﻨﻫاﻮﺧ ﻖـﻓو ،ﺖــﺳا مﻮﺳﺮﻣ نﻮﻨﻛا ﻢﻫ ﻪﻛ ياﻲﺣاﺮﻃ ﺪﻨﻳآﺮﻓ ﺮﻫ ﺎﺑ ار
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ٧
ﻪـﻛ ﻲﻳﺎـﻫﻞﻴﻠﺤﺗ ياﺮــﺑ ﻲﺣاﺮﻃ رﺎﻛ مﺎﻤﺗا زا ﺲﭘ ﺎﻬﻨﺗ ﺎﻫﻮﮕﻟا نﺎﺑز و ﺪﺷ ﺪﻫاﻮﺨﻧ هدﺎﻔﺘﺳا ﺪﻫدﻲﻣ دﺎﻬﻨﺸﻴﭘ رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا
ﻮـﮕﻟا نﺎــﺑز ﻲﻃﺎﺒﺗرا مﺎﺠﺴﻧا ناﺪﻘﻓ ﺮﺑ لاد ﺰﻴﻧ عﻮﺿﻮﻣ ﻦﻳا دﻮﺧ .دﻮﺑ ﺪﻨﻫاﻮﺧ ﺪﻴﻔﻣ ﺪﻧﺮﻴﮔﻲﻣ ترﻮﺻ ﺎﻫحﺮﻃ يور
،ﺪـﻨﻨﻛ ﻲـﻣ رﺎــﻛ ﻪﻧﻮﮕﭼ ﻞﻤﻋ رد ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻜﻨﻳا نداد نﺎﺸﻧ ﺎﺑ ﻢﻫاﻮﺧﻲﻣ ﻦﻣ و ﺖﺳا ﻲﻠﻜﺸﻣ رﺎﻴﺴﺑ رﺎﻛ ﻲﺣاﺮﻃ .ﺖﺳا
.ﻢﺷﺎﺑ هدﺮﻛ ﻲﻜﻤﻛ ﺎﺘﺳار ﻦﻳا رد
زا ناﻮـﺗﻲﻣ ار ﻲـﺣﺮﻃ عﻮـﻧ ﺮﻫ ﻪﻛ ﺪﻧروآﻲﻣ دﻮﺟو ﻪﺑ ار ﻲﺑﻮﭼرﺎﭼ ﻢﻫ ﺎﺑ ﻂﺒﺗﺮﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا زا ﻪﻋﻮﻤﺠﻣ ﻚﻳ
نﺎـﻜﻣا ﻲﻳﺎـﻫﺖﻳدوﺪﺤﻣ ﻞـﻴﻤﺤﺗ ﺎـﺑ ﺎـﻫﻮﮕﻟا . ﺪـﻨﻨﻛﻲﻤﻧ ﺺﺨــﺸﻣ ار حﺮﻃ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا ﻲﻟو ،دروآ ﺖﺳد ﻪﺑ نآ ﻖﻳﺮﻃ
يﺎـﻫحﺮﻃ يﺮﻴـﮔ ﻞﻜـﺷ هزﺎـﺟا ﻢـﻫ زﻮـﻨﻫ ﻪــﻛ ﺖﺳا ﻲﻟﺎﺣ رد ﻦﻳا و ﺪﻧﺮﺑﻲﻣ ﻦﻴﺑزا ار ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫحﺮﻃ يﺮﻴﮔﻞﻜﺷ
ﺎـﻔﻳا ﻲﻤﻬـﻣ ﺶـﻘﻧ ﻲـﺣاﺮﻃ رد ،ﻦـﻜﻤﻣ يﺎـﻫﻞﺣهار ندﺮــﻛ دوﺪﺤﻣ ﻪﻛ ﺖﻔﮔ ناﻮﺗ عﻮﻤﺠﻣ رد .ﺪﻨﻫدﻲﻣ ار يدوﺪﺤﻣﺎﻧ
ﺪﻨﻧاﻮﺗ ﻲﻣ ﻪﻛ ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻲﻳﺎﻫهار نﺎﻤﻫ ﹰ ﺎﻘﻴﻗد هﺪﻧﺎﻤﻴﻗﺎﺑ يﺎﻫهار ،ﺎﻫهار زا ﻲﻀﻌﺑ فﺬﺣ زا ﺲﭘ ﺎﻫهﻮﻴﺷ ﻦﻳا رد . ﺪﻨﻛﻲﻣ
تﻼﻣﺎﻌﺗ رد ﻞﻴﻬﺴﺗ ﺎﺑ ﻪﭼ و ﺪﺷﺎﺑ يدﺮﻜﻠﻤﻋ و ﻲﺳﺎﺴﺣا ،يﺮﺼﺑ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﻪﭼ لﺎﺣ ،ﺪﻨﻨﻛ راﺮﻗﺮﺑ طﺎﺒﺗرا نﺎﺴﻧا ﺎﺑ
ﺖـﻠﻔﻏ درﻮــﻣ هزوﺮﻣا ﺎﻬﻧآ ﺮﺜﻛا ﻪﭼﺮﮔا ﻪﻛ ﺪﻧراد يايدﺎﻴﻨﺑ ﻲﻜﻳﺰﻴﻓو ﻲﺳﺎﺴﺣا يﺎﻫزﺎﻴﻧ مدﺮﻣ .ﻲﻧﺎﺴﻧا يﺎﻫﺖﻴﻟﺎﻌﻓو
زا بﻮـﭼرﺎــﭼ ﻚﻳ ﺎﺑ ﻪﻛ يايرﺎﻤﻌﻣ يﺎﻫحﺮﻃ . ﺪﻧﻮﺷ هدروآﺮﺑ عﻮﻨﺼﻣ ﻂﻴﺤﻣ ﻂﺳﻮﺗ ﺪﻳﺎﺑ ﻲﮕﻤﻫ ﻲﻟو ﺪﻧاهﺪﺷ ﻊﻗاو
شروﺮﭘ و ﻪﻌﺳﻮﺗ ار رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا يﺎﻫﻮﮕﻟا زا بﻮﭼرﺎﭼ ﻚﻳ ﻢﻴﻳﻮﮕﺑ ﺮﺘﻬﺑ ﺮﮔا ﺎﻳ و ـ ﺪﻨﺷﺎﺑ ﮓﻨﻫﺎﻤﻫ رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا يﺎﻫﻮﮕﻟا
.ﺪﺷ ﺪﻨﻫاﻮﺧ سﺎﺴﺣا «ﺮﺗﻲﻌﻴﺒﻃ» ﺎﻫحﺮﻃ ﺮﻳﺎﺳ زا ـ ﺪﻨﻫد

یﺮﻬﺷ کﺮﺘﺸﻣ یﺎﻫزﺮﻣ ۀﺪﻨﻫد طﺎﺒﺗرا ﮥﺳﺪﻨﻫ

يﺎـﻫﺪﻨﻳآﺮﻓ ﺎـﻫزﺮﻣ ﻦـﻴﻨﭽﻤﻫ .ﺪــﻨﻨﻛﻲﻣ ﻂﺒﺗﺮﻣ ﻢﻫ ﻪﺑ و ﻒﻳﺮﻌﺗ ار ﻲﻔﻠﺘﺨﻣ ﻖﻃﺎﻨﻣ ﺎﻫزﺮﻣ هﺪﻧز ﺮﻬﺷ ﻚﻳ رد
ﺪـﺘﻓاﻲﻣ قﺎـﻔﺗا ﺎـﻫدﺮﻜﻠﻤﻋ ﻦـﻳا ﺎــﻳآ ﻪﻜﻨﻳا ﺎﻣا .ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ ﺖﻳﻮﻘﺗ ،ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ ﻞﻳﺪﺒﺗ بﻮﺧ ﻲﻄﻴﺤﻣ ﻪﺑ ار ﺮﻬﺷ ﻪﻛ ياﻲﻧﺎﺴﻧا
ﻪـﺑ) ﺮـﻳﺬﭘذﻮــﻔﻧ ﻢﻫ و ﺪﺷ ﺎﺑ سﺮﻀﻣ ﺪﻳﺎﺑ ﻢﻫ ﺎﻫزﺮﻣ ﻦﻳا ﺔﺳﺪﻨﻫ . دراد يﺮﻬﺷ يﺎﻫزﺮﻣ ﺔﺳﺪﻨﻫ ﻪﺑ يرﺎﻴﺴﺑ ﻲﮕﺘﺴﺑ
ﹰ ﻼﻣﺎـﻛ ﻪـﻧ و ﺖـﺳا ﻪﺘـﺳﻮﻴﭘ ﻪـﻧ ﻪـﻛ اﺮـﭼ ، ﻢﻴﻣﺎــﻨﺑ “لﺎﺘﻛﺮﻓ ” ﻚﻳ ار ﻲﻄﺧ ﻦﻴﻨﭼ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا ﺖﺳرد ﻲﺿﺎﻳر نﺎﺑز
ﻦـﻳا .دراد دﻮــﺟو رﺎﻛ ﻦﻳا مﺎﺠﻧا ياﺮﺑ زﺎﻴﻧ درﻮﻣ تﺎﻋﻼﻃا رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا يﺎﻫﻮﮕﻟا زا يرﺎﻴﺴﺑ رد ﺰﻴﻧ نﻮﻨﻛا ﻢﻫ .(راﻮﻤﻫ
،دﻮـﺷﻲﻣ ﺖﻓﺎــﻳ يزوﺮﻣا يﺎﻫﺮﻬﺷ رد ﻪﭽﻧآ ﺎﺑ ﻪﻛ ﺪﻧروآﻲﻣ ﺪﻳﺪﭘ ار ﻲﺻﺎﺧ يﺮﻬﺷ ﺔﺳﺪﻨﻫ ﻢﻫ ﺎﺑ ﺐﻴﻛﺮﺗ رد ﺎﻫﻮﮕﻟا
.ﺖﺳا توﺎﻔﺘﻣ رﺎﻴﺴﺑ
يراﻮﺷد رﺎﻴﺴﺑ رﺎﻛ ﻞﻤﻋ رد هﺪﺷ جاﺮﺨﺘﺳا يﺎﻫﻮﮕﻟا زا ﻞﻣﺎﻛ ﺖﺳﺮﻬﻓ ﻚﻳ ﻖﻳﺮﻃ زا لﻮﺼﺤﻣ ﻚﻳ ﺶﻨﻳﺮﻓآ
ﺪـﻧور .دﺮﺒــﺑ ﻻﺎﺑ رﺎﻴﺴﺑ ار ﻮﮕﻟا يﺎﻫنﺎﺑز ﺔﻤﻫ ﻲﻳآرﺎﻛ ﺪﻧاﻮﺗﻲﻣ ﻂﺒﺗﺮﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا زا هﺪﺷ هدﺎﺳ ﺖﺴﻴﻟ ﻚﻳ ﻲﻟو ،ﺖﺳا
ﻦﻳا فﺪﻫ . ( Miller, 1956) ﺖﺳا ﻲﻣﻮﻬﻔﻣ تﺎﻋﻼﻃا زا “ﻲﻬﺟﻮﺗ ﻞﺑﺎﻗ ”ﻢﺠﺣ ﻲﺳرﺮﺑ مﺰﻠﺘﺴﻣ ياﻪﺸﻘﻧ ﻦﻴﻨﭼ ﺪﻴﻟﻮﺗ
ضﺮـﻓ . ﻢـﻳروآ دﺮـﮔ ﺮﺘـﻤﻛ ﺎــﻳ ﻲﻳﺎﺗﺞﻨﭘ يﺎﻫ ﻪﺘﺳد رد ﺪﻧراد راﺮﻗ سﺎﻴﻘﻣ زا ﺢﻄﺳ ﻚﻳ رد ﻪﻛ ار ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻛ ﺖﺳا
ﺪﻳﺎـﺑ وا . ﺪـﻨﻛ ﻲـﺣاﺮﻃ ار يﺰﻴـﭼ ﺪـﻫاﻮﺨﺑ ﺪـﻧراد راﺮـﻗ ﺶـﺳﺮﺘﺳد رد ﻪــﻛ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا يﺮﻴﮔرﺎﻛﻪﺑ ﺎﺑ ﻲﺼﺨﺷ ﻢﻴﻨﻛ
زا ﺶـﻴﺑ ﻢــﻫ ﺪﻳﺎﺒﻧ ﻦﻳاﺮﺑ هوﻼﻋ و ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ار ﺐﺳﺎﻨﺗ ﻦﻳﺮﺘﺸﻴﺑ ﺮﻈﻧ درﻮﻣ ﻪﻟﹸ ﺎﺴﻣ ﺎﺑ ﻪﻛ ﺪﻨﻛ بﺎﺨﺘﻧا ار ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا
ﻦــﻳا .ﺪﺑﺎﻴﺑ نﺎﺑز رد يدﻮﻤﻋ ﺮﻴﺴﻣ ﻚﻳ (ﺎﻫﻮﮕﻟا داﺪﻌﺗ ﺎﻳ و نﺎﻜﻣ ،نﺎﻣز يﺎﻨﺒﻣ ﺮﺑ) ﺪﻳﺎﺑ وا .ﺪﻳﺎﻤﻧ بﺎﺨﺘﻧا ﻮﮕﻟا هدزاود
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ٨
ﻦﻳا ﺔﻌﺳﻮﺗ و شروﺮﭘ ﻲﮕﻧﻮﮕﭼ ﺪﻳﺎﺑ ﺰﻴﻧ ﻦﻳا زا ﺪﻌﺑ .ﺪﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ﺐﺳﺎﻨﺗ ﻲﻳﺎﻬﻧ لﻮﺼﺤﻣ ﺪﻴﻟﻮﺗ ﺪﻨﻳآﺮﻓ ﺎﺑ ﺪﻳﺎﺑ ﺮﻴﺴﻣ
.ﺪﻳﺎﻤﻧ ﻲﺳرﺮﺑ ار ﺮﺗﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳ ﺖﻤﺳ ﻪﺑ ﺖﻛﺮﺣ رد ار هﺪﻨﺑﺎﻳﺪﺷر ﺪﻨﻳآﺮﻓ
ﻂـﺒﺗﺮﻣ ﻲﻳﺎـﻫﺪﻨﻳآﺮﻓ ﺐﻟﺎــﻗ رد ﺪﻴﻧاﻮﺗﻲﻣ ،ﺪﻳدروآدﺮﮔ ﻲﺘﺳﺮﻬﻓ ﻦﻴﻨﭼ رد ار ﺎﻫﻮﮕﻟا زا ﻲﻫوﺮﮔ ﻪﻜﻨﻳا زا ﺲﭘ
ﻦﻳزﺎﻏآ ﻞﺣاﺮﻣ رد ﻪﻛ دﻮﺷﻲﻣ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﻞﻣﺎﺷ ﺎﻫﺪﻨﻳآﺮﻓ ﻦﻳا .ﺪﻴﻫد شروﺮﭘ ﺰﻴﻧ ار ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺮﻳﺎﺳ و ﻪﺘﺸﮔزﺎﺑ ﺐﻘﻋ ﻪﺑ
ار ﺮـﮕﻳﺪﻜﻳ ﻲﻳﺎــﻧاﻮﺧ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺎﺗ ﺪﺷﺎﺑ اﺰﺠﻣ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﺪﻳﺎﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا يﺪﻨﺑهوﺮﮔ ﻲﻔﻠﺘﺨﻣ ﻞﻳﻻد ﻪﺑ .ﺪﻧدﻮﺑ هدﺎﺘﻓا ﺎﺟ رﺎﻛ
ﻪــﻛ ﻲﺒﻴﺗﺮﺗ نﺎﻤﻫ ﻪﺑ ار ﺎﻬﻧآ ﺰﻴﻧ ﻦﻣ و ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ طﻮﺑﺮﻣ يﺮﻬﺷ كﺮﺘﺸﻣ يﺎﻫزﺮﻣ ﻪﺑ يدﺪﻌﺘﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا .ﺪﻧﺮﺒﻧ ﻦﻴﺑ زا
:ماهدﻮﻤﻧ ﺐﺗﺮﻣ ﺎﺠﻨﻳا رد ،ﺪﻧاهﺪﺷ يراﺬﮔهرﺎﻤﺷ (1977, ﻦﻳﺮﻳﺎﺳو Ishikawa, Alexander) ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﮏﯾ ﺮﺛا رد

ﯽﮕﻨﻫﺮﻓهدﺮﺧ وﺮﻤﻠﻗ . 13
ﻪﻠﺤﻣ زﺮﻣ . 15
ﯽﺘﻌﻨﺻ راﻮﻧ ـ 42
ﯽﻠﺻا یﺎﻫﻞﺧﺪﻣ ـ 53
ﻂﺒﺗﺮﻣ یﺎﻫﺎﻨﺑ ـ 108
هﺪﯿﺷﻮﭘﺮﺳ یﺎﻫﺮﯿﺴﻣ ـ 119
ﺮﺒﻌﻣ ﻞﮑﺷ ـ121
ﺎﻨﺑ یﺎﻫﺎﻤﻧ ـ122
ﺖﯿﻟﺎﻌﻓ یﺎﻫﻪﭽﻘﺑ ـ124
ﺎﻨﺑ ﮥﺒﻟ ـ 160
نﺎﺑﺎﯿﺧ ﻪﺑ ور نزور ـ165
نﻮﻣاﺮﯿﭘ لﻻاد ـ 166

.ﺪﻨﺘﺴﻫ يﺮﻬﺷ كﺮﺘﺸﻣ يﺎﻫزﺮﻣ ﺔﺳﺪﻨﻫ ياﺮﺑ ﻲﺑﺮﺠﺗ ﻲﻳﺎﻨﺒﻣ ﻮﮕﻟا هدزاود ﻦﻳا

ﺎﻫﻮـﮕﻟا مﺎﻈﺘـﻧا نادﺮﮔﺮـﺑ

ﻢـﻈﻧ ﻦـﻣ ﺚـﺤﺒﻣ ﻦــﻳا رد ﻲﻟو ،دﺮﻛ يراﺬﮔهرﺎﻤﺷ ﺎﻬﻧآ هزاﺪﻧا نﺪﺷ ﻚﭼﻮﻛ ﻪﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺎﺑ ار ﺎﻫﻮﮕﻟا رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا
ﺪـﻨﻨﻛ سﺎـﺴﺣا ﻂــﺒﺗﺮﻣ نوﺮﻴﺑ يﺎﻴﻧد ﺎﺑ ار دﻮﺧ مدﺮﻣ ﻪﻜﻨﻳا ياﺮﺑ ﺪﻳﻮﮔﻲﻣ نﻮﻣاﺮﯿﭘ لﻻاد .ﻢﻧادﺮﮔﻲﻣﺮﺑ ار ﺎﻫﻮﮕﻟا
ﻦـﻴﻤﻫ ﻲـﻋﺮﻓ ﻪــﺠﻴﺘﻧ ﺰﻴﻧ نﺎﺑﺎﯿﺧ ﻪﺑ ور نزور .ﺪﻨﻧﺰﺑ مﺪﻗ ،ﻦﻜﻟﺎﺑ ﻚﻳ ﺪﻨﻧﺎﻣ ،هﺪﻨﻫد لﺎﺼﺗا ةزﻮﺣ ﻚﻳ رد ﺪﻨﻧاﻮﺘﺑ ﺪﻳﺎﺑ
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ٩
قﺎﻔﺗا نﺎﻤﺘﺧﺎﺳ ﻚﻳ ﻞﺧاد رد ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫدﺮﻜﻠﻤﻋ ﺎﺑ ﺪﻨﻨﻛ سﺎﺴﺣا ﺪﻳﺎﺑ ﺪﻨﻧزﻲﻣ مﺪﻗ ﺎﻫورهدﺎﻴﭘ رد ﻪﻛ ﻲﻣدﺮﻣ :ﺖﺳا ﺮﻣا
ﻲــﮔﺪﻧز ﻪﻛ ﺪﺷﺎﺑ ﻲﻋﻮﻧ ﻪﺑ ﺪﻳﺎﺑ ﺎﻫﺎﻨﺑ ﮥﺒﻟ .ﺪﻳﺎﻴﺑ دﻮﺟو ﻪﺑ ﻢﻴﻘﺘﺴﻣ يﺎﻫهﺮﺠﻨﭘ ﺎﺑ ﺪﻳﺎﺑ ﺰﻴﻧ ﻦﻳا و ﺪﻧراد طﺎﺒﺗرا ،ﺪﺘﻓاﻲﻣ
. ﺪـﺷﺎﺑ ياهﺮـﮕﻨﻛ و سﺮـﻀﻣ مزﻻ هزاﺪـﻧا ﻪـﺑ ﺎﻬـﻧآ ﺔـﺳﺪﻨﻫ ﻪـﻛ دروﺎــﻴﺑ دﻮﺟو ﻪﺑ ياهدﺎﻴﭘ يﺎﻫهﺮﮔ ،ﺪﻨﻛ ﺖﻳﻮﻘﺗ ار
ﺶﻳﺎﻫﻪـﺒﻟ ﻪـﻛ ﺪـﻨﻛﻲﻣ ﻞـﻤﻋ ﻖــﻓﻮﻣ ﻲﺗرﻮﺻ رد ﺎﻬﻨﺗ ﻲﻣﻮﻤﻋ يﺎﻀﻓ عﻮﻧ ﺮﻫ ﻪﻛ ﺪﻧرادﻲﻣ رﺎﻬﻇا ﺖﯿﻟﺎﻌﻓ یﺎﻫﻪﭽﻘﺑ
ﺖــﺳا ﻲﻟﺎﺣ رد ﻦﻳاو ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ ﻒﻳﺮﻌﺗ نﺎﺑﺎﻴﺧ يﺎﻫﻪﺒﻟرد ار ﻲﮔﺪﻧز ﺎﻨﺑ یﺎﻫﺎﻤﻧ .ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ﻲﺒﺳﺎﻨﻣ ةدﺎﻴﭘ يﺎﻫهﺮﮔ
.“ﺪـﻧﺮﺑﻲﻣ ﻦـﻴﺑزا ار ﺎﻫنﺎﻤﺘﺧﺎـﺳ نﺎـﻴﻣ زﺎـﺑ يﺎﻫﻪـﻃﻮﺤﻣ شزرا ﻪـﺸﻴﻤﻫ ﹰ ﺎـﺒﻳﺮﻘﺗ ” ﺖـﺧاﻮﻨﻜﻳ يﺎﻫﻲﻨﻴــﺸﻧ ﺐﻘﻋ ﻪﻛ
و فﺎــﺻ يﺎﻫﻪﺒﻟ عاﻮﻧا ﻪﻤﻫ ﻞﻜﺷ ﺮﻴﻴﻐﺗ ﺚﻋﺎﺑ ﻪﻛ ﺖﺳا ﺮﻴﺴﻣ لﻮﻃ رد ياهدﺎﻴﭘ يﺎﻫهﺮﮔ دﻮﺟو مﺰﻠﺘﺴﻣ ﺮﺒﻌﻣِﻞﮑﺷ
،رﻮـﺼﺤﻣ ﹰ ﺎﺘﺒــﺴﻧو ﻂﺳاو يﺎﻀﻓ ﻚﻳ ﻂﺳﻮﺗ هﺪﯿﺷﻮﭘﺮﺳ یﺎﻫﺮﯿﺴﻣ .دﻮﺷﻲﻣ ﻪﺘﺴﻜﺷ ﻞﻜﺷ ﻚﻳ ترﻮﺻ ﻪﺑ راﻮﻤﻫ
ﺮﺒـﻌﻣ ﻪـﺑ نﺎﻤﺘﺧﺎـﺳ زا رﻮـﺒﻋ ﻲﻳﺎــﻫﺎﻀﻓ ﻦﻴﻨﭼ دﻮﺟو نوﺪﺑ .ﺪﻨﻨﻛ ﻲﻣ ﻂﺒﺗﺮﻣ جرﺎﺧ يﺎﻴﻧد ﻪﺑ ار ﺎﻫنﺎﻤﺘﺧﺎﺳ ﻞﺧاد
.دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ ﻲﻧﺎﻬﮔﺎﻧ رﺎﻴﺴﺑ
ﻂـﺳاو يﺎــﻫﺎﻀﻓ دﻮﺟو ترﻮﺻرد و ﺪﻧروآﻲﻣ دﻮﺟو ﻪﺑ هار ﻚﻳ و زﺮﻣ ﻚﻳ دﻮﺧ رﺎﻨﻛ رد ﻂﺒﺗﺮﻣ یﺎﻫﺎﻨﺑ
ﻦـﻴﺑ ﻪـﻛ ﻲﻳﺎـﻫﺎﻀﻓ ﻪـﺑ ﻲـﺳﺮﺘﺳد ﻒـﻳﺮﻌﺗ ﺎـﺑ ﯽـﻠﺻا یﺎـﻫﻞﺧﺪﻣ .ﺖـﻓر ﺪــﻨﻫاﻮﺧ ﻦﻴﺑ زا ﺎﻫنﺎﻤﺘﺧﺎﺳ نﺎﻴﻣ رد
نوﺪـﺑ ﺎـﻫﺎﻀﻓ ﻦـﻳا ﺖـﺳا ﻦـﻜﻤﻣ ترﻮـﺻ ﻦـﻳا ﺮﻴــﻏرد .ﺪﻨﻫدﻲﻣ مﻮﻬﻔﻣ و ﻲﻨﻌﻣ ﺎﻬﻧآ ﻪﺑ ،ﺪﻧاهﺪﺷ ﻊﻗاو ﺎﻫنﺎﻤﺘﺧﺎﺳ
ﻪـﻛ ﺖـﺳا ﻲﻘﻃﺎـﻨﻣ يزﺎـﺳ اﺪــﺟ ﺖﻬﺟ ﻊﻴﺳو يزﺮﻣ ندروآ دﻮﺟو ﻪﺑ ياﺮﺑ هﻮﻴﺷ ﻚﻳ ﯽﺘﻌﻨﺻ راﻮﻧ .ﺪﻨﻧﺎﻤﺑ هدﺎﻔﺘﺳا
دوﺪـﺤﻣ ﻪـﺑ ﯽـﮕﻨﻫﺮﻓ هدﺮـﺧ وﺮـﻤﻠﻗ و ﻪــﻠﺤﻣ زﺮﻣ يﻮﮕﻟا ود ﺎﻬﺘﻧا رد .ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﺎﻫنﺎﻤﺘﺧﺎﺳ زا ﺮﮕﻳد ﻲﻋﻮﻧ ﻞﻣﺎﺷ
ﺐـﺳﺎﻨﻣ زﺮـﻣ ﻚـﻳ دﻮـﺟو نوﺪــﺑ ﻪﻛ ﺪﻨﻫدﻲﻣ نﺎﺸﻧ و ﺪﻧراد ﺪﻴﻛﹸ ﺎﺗ هﺪﻧز ﺮﻬﺷ ﻚﻳرد ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫﻪﺻﺮﻋ ﻦﺘﺷاﺪﻬﮕﻧ
ﺮﻬـﺷ ﻚـﻳ زا يﺮـﻳﻮﺼﺗ ﺮـﮕﻳﺪﻜﻳ ﺎــﺑ ﺐﻴﻛﺮﺗ رد قﻮﻓ يﺎﻫﻮﮕﻟا .دﺮﺑﻲﻣ ﻦﻴﺑ زا ار شروﺎﺠﻣ ﺔﻴﺣﺎﻧ ،ﻪﻴﺣﺎﻧ ﻚﻳ ﻪﻧﻮﮕﭼ
.دراد ﺮـﻳﺬﭘ ذﻮـﻔﻧ و ﭻـﻴﭘ رد ﭻـﻴﭘ كﺮﺘـﺸﻣ يﺎـﻫزﺮﻣ دﻮــﺟو ﻪﺑ يدﺎﻳز ﻲﮕﺘﺴﺑاو نآ ندﻮﺑ هﺪﻧز ﻪﻛ ﺪﻧزﺎﺳﻲﻣ هﺪﻧز
ار ﻂﺒﺗﺮﻣ رﺎﻴﺴﺑ يﺮﻬﺷ ﺖﻓﺎﺑ ﻚﻳ ﺪﻧادروآ دﺮﮔ ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻚﻳ ﻒﻴﻟﺄﺗ رد وا نارﺎﻄﻘﻤﻫ ﺮﻳﺎﺳو رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا ﻪﻛ ﻲﺗﺎﻋﻼﻃا
.ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﻂﺒﺗﺮﻣ ﻢﻫ ﻪﺑ ياهﺪﻴﭽﻴﭘ يﺎﻫزﺮﻣ ﻂﺳﻮﺗ نآ ﻲﻋﺮﻓ يﺎﻫﺶﺨﺑ ﻪﻛ ﺪﺸﻛﻲﻣ ﺮﻳﻮﺼﺗ ﻪﺑ
ﻦـﻳا ﺪــﻧاﺪﻘﺘﻌﻣ ﻪﻛاﺮﭼ ﺪﻨﺘﺴﻫ لوا هوﺮﮔ رد دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا فﺬﺣ و يزاﺪﻧاﺮﺑ نﺎﻫاﻮﺧ ﻦﻳﺪﻘﺘﻨﻣ زا ﻲﻀﻌﺑ
ﻦـﻳا ﺲـﻜﻋ ﻪــﺘﺒﻟا .ﺖﺳا هﺪﺷ يﺮﭙﺳ ﺎﻬﻧآ نﺎﻣز ﺮﮕﻳد نﺎﺷﺮﻈﻧ زا و ﺪﻨﺘﺴﻫ هدﺎﻴﭘ يﺎﻫﺮﻬﺷ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﹰ ﺎﻓﺮﺻ ﺎﻫﻮﮕﻟا
ﻦـﻳا ،ﺖـﺳا يورهدﺎـﻴﭘ ﻲـﺳﺎﻨﺷﺪﺒﻟﺎﻛ ﺮـﻈﻧ زا ﺮــﺸﺑ ﻞﻘﻧ و ﻞﻤﺣ ﻲﻠﺻا ةﻮﻴﺷ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﺠﻧآ زا .ﺖﺳا قدﺎﺻ ﹰ ﻼﻣﺎﻛ ﺰﻴﻧ
دﻮـﺟو ﺎـﺑ .ﺪـﺷﺎﺑﻲﻣ ﺮــﻣا ﻦﻴﻤﻫ يزﺎﺳﻦﺷور دﺪﺻ رد ﺰﻴﻧ ﻪﻟﺎﻘﻣ ﻦﻳا و ﺪﻨﺘﺴﻫ نﺎﺴﻧا ﺎﺑ ﺐﺳﺎﻨﺘﻣ و نادوﺎﺟ ﺎﻫﻮﮕﻟا
هﺪـﺷ رﻮـﺼﺤﻣ ﺪﻧاﻪﺘـﺸﮔ ﺎﻬـﻠﻴﺒﻣﻮﺗا ﺪــﻣآو ﺖﻓر ﻪﺻﺮﻋ ﻪﻛ ﻲﻧﻮﻨﻛ يﺮﻬﺷ يﺎﻫﺖﻓﺎﺑ ﻂﺳﻮﺗ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا وﺮﻤﻠﻗ ﻪﻜﻨﻳا
ﻞﺑﺎـﻗ ﻢﻴﻬـﻧﻲﻣ مﺪـﻗ ﺎـﻣ ﻪـﻛ ﻲﻳﺎـﺟ ﺮـﻫ رد ﺎــﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا ﻢﻫ زﻮﻨﻫ .دﻮﺑ ﺪﻨﻫاﻮﺧ ﺎﺟﺮﺑ ﺎﭘ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا ﻢﻫ زﺎﺑ ﻲﻟو ﺖﺳا
يﺎﻫورهدﺎﻴﭘ ،ﺎﻫهزﺎﻐﻣ ناﻮﺨﺸﻴﭘ يﻮﻠﺟ ،ﺎﻫﻞﻴﺒﻣﻮﺗا كرﺎﭘ ﻞﺤﻣ يور ،يور هدﺎﻴﭘ ﻞﺤﻣ ﻪﭼ ﺮﮔا ﻲﺘﺣ ﺪﻨﺘﺴﻫ هدﺎﻔﺘﺳا
ﺔﻜﺒـﺷ يﺎــﻫﻮﮕﻟا يﺮﺗﺮﺑ هرود ﻪﻛ ﺮﻴﺧا يﺎﻫﻪﻫدرد .ﺪﺷﺎﺑ ﺮﻬﺷ ﻞﺧاد يﺎﻫﻪﭼرازﺎﺑرد ﻲﻳﺎﻫورهدﺎﻴﭘ ﺎﻳ و ﺮﻬﺷ ﺔﻣﻮﺣ
هﺎﮔ ﺮﻫ لﺎﺣ ﻦﻳا ﺎﺑ ، (Newman و Kenworthy, 1999) ﺪﻧاهدﺮﺑ ﻦﻴﺑزا ار يورهدﺎﻴﭘ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺐﻟﺎﻏ ﺖﺳا ﺎﻫﻞﻴﺒﻣﻮﺗا
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ١٠
ﻪـﺑ ﻲﻫدﻞﻜـﺷ ياﺮـﺑ ﺎـﻫﻮﮕﻟا ﻦـﻳا ﻢﻫزﺎـﺑ رﺎــﻴﺘﺧاﻲﺑ ﺪﻳﺎﻴﺑ دﻮﺟو ﻪﺑ (نآ ﺖﺳرد ﻲﻨﻌﻣ ﻪﺑ) يرﺎﻤﻌﻣ ياﺮﺑ ﻲﻟﺎﺠﻣ ﻪﻛ
.ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﻪﺘﻓﺮﮔ رﺎﻛ ﻪﺑ يﺮﻬﺷ ةﺪﻧز يﺎﻫﺎﻀﻓ

ﺎﻫﻮﮕﻟا رﺎﺒﺘﻋا

زا ار ﻲﻳﺎـﻫﻮﮕﻟا نآ رد و درادﻲـﻣ ﻪـﺿﺮﻋ ﻲــﻠﻤﻋ ﻪﺑﺮﺠﺗ ﻚﻳ زا يدروآهر ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ار ﻮﮕﻟا نﺎﺑز رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا
ﻲﻫدمﺎـﻈﻧ ﻦـﻳا ﺪـﻨﻛ هدﺎﻔﺘـﺳا ﻲـﺣاﺮﻃ رد ﺎــﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا زا ﺪﻫاﻮﺨﺑ ﻲﺼﺨﺷ ﺮﮔا .ﺪﻨﻛﻲﻣ ﺐﺗﺮﻣ دﺮﺧ ﺎﺗ گرﺰﺑ سﺎﻴﻘﻣ
ﺎـﻫسﺎﻴﻘﻣ ﻦﻳﺮﺘﮔرﺰﺑ رد ﻪﻛ دﻮﻤﻧ ﺬﺧا ار ﻲﺗﺎﻤﻴﻤﺼﺗ ﺪﻳﺎﺑ ﻲﺣاﺮﻃ ياﺪﺘﺑارد ﻪﻛاﺮﭼ درادﻲﻣ ﻪﺿﺮﻋ ار ﻲﺘﺳرد ﺐﻴﺗﺮﺗ
اﺪـﺘﺑا رد ﺎــﻫﻮﮕﻟا ﺖِ ﺤﺻ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا مﺰﻠﺘﺴﻣ دﺮﺧ ﺎﺗ نﻼﻛ سﺎﻴﻘﻣ زا ﺎﻫﻮﮕﻟا ندﺮﻛ ﺐﺗﺮﻣ دﻮﺟو ﻦﻳا ﺎﺑ .ﺪﻧراد راﺮﻗ
رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا يﺎﻫﻮﮕﻟا هﺎﮕﭽﻴﻫ ﺮﺻﺎﻌﻣ يرﺎﻤﻌﻣ نﺎﻳﺮﺟ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا ﻞﻜﺸﻣ . ﺪﺷﺎﺑ هﺪﺷ كرد يدﺎﻴﻨﺑ ﹰ ﻼﻣﺎﻛ ترﻮﺻ ﻪﺑ
يﻮـﻨﻌﻣ و ﻲــﺳﺎﺴﺣا ﻪﺒﻨﺟ ﺮﺘﺸﻴﺑ ﻪﻛ ﺪﺳﺎﻨﺷﻲﻣ ياﻪﻴﺷﺎﺣ تﺎﻧﺎﻳﺮﺟ زا ﻲﻜﻳ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ اﺮﻧآو ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﻳﺬﭙﻧ ﹰ ﻼﻣﺎﻛ ار
ﺮـﺸﺑ ﻦـﻫذ ،دﻮـﻤﻧ ﻪـﻌﻟﺎﻄﻣ گرﺰـﺑ ﻪــﺑ ﻚﭼﻮﻛ زا ﺲﻜﻋﺮﺑ ار ﺎﻬﻧآ ﺪﻳﺎﺑ ﻻﺎﺑ يﺎﻫﻮﮕﻟا رﺎﺒﺘﻋا ﺪﻴﻳﺄﺗ ياﺮﺑ . ﺖﺳا ﻪﺘﺷاد
ﻪـﺑ يﺮﺘـﮔرﺰــﺑ يﺎﻫﻮﮕﻟا ،ﺎﻫهوﺮﮔ ﻦﻳا يﺮﻴﮔرﺎﻜﺑ ﺎﺑ .ﺪﻨﻛ ﻖﻴﻔﻠﺗ ﻢﻫ ﺎﺑ ﻲﻳﺎﻫوﺮﮔ ﺐﻟﺎﻗرد ار ﺮﺘﻜﭼﻮﻛ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺪﻧاﻮﺗﻲﻣ
ﻲـﺘﻗو . ﺪـﻧراد هاﺮـﻤﻫ ﻪـﺑ ﺰﻴـﻧ ار يﺮـﮕﻳد ﺪــﻳﺪﺟ صاﻮﺧ دﻮﺧ ِ ءاﺰﺟا رد دﻮﺟﻮﻣ صاﻮﺧ ﺮﺑهوﻼﻋ ﻪﻛ ﺪﻨﻳآﻲﻣ دﻮﺟو
نﺎــﺴﻧا ﻦﻫذ هﺎﮕﻧآ ،(گرﺰﺑ ﻪﺑ ﻚﭼﻮﻛ زا ﻲﻨﻌﻳ) ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻮﻤﻧ و ﺪﺷر لﺎﺣ رد ﻲﻳﻮﮔ ﻪﻛ ﺪﻧﻮﺷ هﺪﻧاﻮﺧ يﻮﺤﻧ ﻪﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا
.ﺪﺑﺎﻳرد ار ﺎﻫﻮﮕﻟا رﺎﺒﺘﻋا ﻪﻧﺎﻫﺎﮔآﺎﻧ ترﻮﺻ ﻪﺑ دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ ردﺎﻗ
ﻲﺘـﺳرد ﻪـﺑ نآ يدﺎـﻴﻨﺑ ﺖـﻴﻤﻫا درﺬـﮔﻲـﻣ ﻮـﮕﻟا نﺎـﺑز رﺎـﺸﺘﻧا زا لﺎـﺳ ﺖـﺴﻴﺑ زا ﺶــﻴﺑ ﻪﻛ هزوﺮﻣا ﻲﺘﺣ
ﻲﺼﺨـﺷ تﻼﻳﺎـﻤﺗ زا ﻲﺘــﺳﺮﻬﻓ اﺮﻧآ ،ﺖﺳردﺎﻧ ﹰ ﻼﻣﺎﻛ رﻮﺼﺗ ﻚﻳ ﺎﺑ مدﺮﻣ زا يرﺎﻴﺴﺑ زﻮﻨﻫ . ﺖﺳا هﺪﺸﻧ ﻪﺘﺴﻧادرﺪﻗ
ﻲــﻤﻠﻋ يﺎﻬﻟﻻﺪﺘﺳا ﺎﻳ و ﻲﺑﺮﺠﺗ تاﺪﻫﺎﺸﻣ يور زا ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا ﺪﻨﻧادﻲﻣ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻬﻧآ ﻲﺘﺣ . (Dovey, 1990) ﺪﻧراﺪﻨﭘﻲﻣ
ﻢـﻫ ﺎــﺑ ﻂﺒﺗﺮﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺎﻤﺷ ﻢﻫدﻲﻣ دﺎﻬﻨﺸﻴﭘ ﻦﻣ ﺐﻴﺗﺮﺗ ﻦﻳا ﻪﺑ .ﺪﻨﻧادﻲﻤﻧ ﺮﻳﺬﭘﺎﻧبﺎﻨﺘﺟا ار ﺎﻫﻮﮕﻟا ،ﺪﻧاهﺪﻣآ ﺖﺳد ﻪﺑ
ﺲـﻜﻋ ﺖﻬــﺟرد ار ﺎﻬﻧآ ﺔﻤﻫو هدﺮﻛ ﻲﭙﻛﻮﺘﻓ (1977, ﻦﻳﺮﻳﺎﺳو Ishikawa, Alexander) ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﮏﯾ يور زا ار
ﺪـﻧور .ﺪـﻨﻛ راﺮـﻗﺮﺑ طﺎـﺒﺗرا ﺐﻃﺎـﺨﻣ ﻦـﻫذ رد ﺎﻬـﻧآ ﻦـﻴﺑ ﺪـﻧاﻮﺗﻲﻣ ﻞﻘﺘــﺴﻣ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ . ﺪﻴﻨﻴﭽﺑ
مﺎــﺠﻧا .دزﺎﺳﻲﻣ رﺎﻜﺷآ ﻲﻟاﻮﺘﻣ ترﻮﺻ ﻪﺑ ار ﺮﺘﮔرﺰﺑ يﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ ﻦﻴﺑ طﺎﺒﺗرا گرﺰﺑ ﻪﺑ ﻚﭼﻮﻛ ﻲﻌﻴﺒﻃ و يﺪﻋﺎﺼﺗ
ﺎﻬﻨﺗ ،ﺖﺳا هﺪﺷ ﻒﻴﺻﻮﺗ ﻪﻛ ﻲﺒﻴﺗﺮﺗ نآ ﻪﺑ يﺮﻬﺷ يﺎﻫزﺮﻣ يﻮﮕﻟا ﻪﻛ دﻮﺷﻲﻣ ﻪﺘﻜﻧ ﻦﻳا نﺪﺷ ﻦﺷور ﺚﻋﺎﺑ رﺎﻛ ﻦﻳا
.ﺖﺳا مزﻻ هﺪﻧز ﺮﻬﺷ ﻚﻳ ياﺮﺑ ﻪﻜﻠﺑ ﺖﺴﻴﻧ ﺎﻣ دﺎﻬﻨﺸﻴﭘ
ﻪـﭽﻧآ ،ﺖﻓﺎـﻳ ﺖـﺳد نآ ﻪـﺑ نﺪـﺷ ﺐـﻴﻛﺮﺗرد ﺎـﻫﻮﮕﻟا ﻲﻳﺎـﻧاﻮﺗ زا ناﻮــﺗﻲﻣ ﻪﻛ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻲﻠﺧاد رﺎﺒﺘﻋا زا ﺮﻴﻏ
زا يرﺎﻴﺴﺑ .ﺖﺳا نﺎﺴﻧا ﺖﻛﺮﺣ و رﺎﺘﻓر يدﺎﻴﻨﺑ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺎﺑ ﺎﻬﻧآ طﺎﺒﺗرا ﺪﻨﻛﻲﻣ ﺖﺑﺎﺛ ار ﺎﻫﻮﮕﻟا ندﻮﺑ عﺎﻨﺘﻣاﻞﺑﺎﻗﺮﻴﻏ
ﻊـﻗاو رد .ﺪــﺷ ﺪﻨﻫاﻮﺧ ﻞﻴﻬﺴﺗ ﺪﻨﻫدﻲﻣ دﺎﻬﻨﺸﻴﭘ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻛ يايﺮﻬﺷ ﺔﺳﺪﻨﻫ ﻂﺳﻮﺗ ﻲﻧﺎﺴﻧا يﺎﻫدﺮﻜﻠﻤﻋ و تﻼﻣﺎﻌﺗ
دراﻮـﻣ ﺮﺜــﻛارد . ﻢﻴﻫد طﺎﺒﺗرا ﹰ ﺎﻤﻴﻘﺘﺴﻣ يرﺎﻤﻌﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﺑ ار يرﺎﺘﻓر يﺎﻫﻮﮕﻟا ﻢﻴﻧاﻮﺗﻲﻣ ﻲﻜﻴﻓاﺮﮔ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﺎﻣ
زا ياهﺪـﻤﻋ ﺶـﺨﺑ رﺪﻧﺎـﺴﻜﻟا .“ﺪﻨــﺳرﻲﻣ ﺮﻈﻧ ﻪﺑ ﺖﺳرد” رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا يﺎﻫﻮﮕﻟا رد يدﻮﻬﺷ ترﻮﺻ ﻪﺑ تﺎﻃﺎﺒﺗرا ﻦﻳا
Alexander)“ﻦﺘﺧﺎـﺳ ِنﺎـﻣزﯽﺑ هار ” ﺮــﺛا زا ١٥ ﻞﺼﻓ ) ﺖﺳا هدﺎﻬﻧ نﺎﻴﻨﺑ دﻮﻬﺷ يﺎﻨﺒﻣ ﺮﺑ ار ﻮﮕﻟا نﺎﺑز رﺎﺒﺘﻋا
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ١١
عﺎـﻓد ﺎـﻫﻮﮕﻟا رﺎـﺒﺘﻋا زا ﻲــﻜﻴﻓاﺮﮔ و يﺮﻈﻧ يﺎﻨﺒﻣ ﻚﻳ ﺎﺑ ناﻮﺗﻲﻣ ﻲﻟو ﺪﺳرﻲﻣ ﺮﻈﻧ ﻪﺑ ﻲﻤﻠﻋﹺ ﺮﻴﻏ ﺰﻴﻧ ﻦﻳاو ،(1979,
.دﺮﻛ
.دﻮـﺷﻲﻣ ﻂـﺒﺗﺮﻣ ﺎﻫنﺎـﺴﻧا ﺎـﺑ ﺮﺗﻪﻄـﺳاوﻲﺑ ﻮـﮕﻟا نآ ﺪـﺷﺎﺑ ﺮﺘـﻜﭼﻮـﻛ ﻮــﮕﻟا ﻚﻳ يدﺮﻜﻠﻤﻋ سﺎﻴﻘﻣ ﻪﭼﺮﻫ
ﻦـﻳا رد ﻢـﻴﻧاﻮﺗﻲﻣ ﻪـﻛ ﻲﻳﺎـﺠﻧآ زا و ﺪﻨﺘـﺴﻫ ١m ﺎــﺗ ١cm ﻦﻴﺑ ﻞﺻاﻮﻓ يرﺎﻤﻌﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا ياﺮﺑ ﻲﻧﺎﺴﻧا يﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ
رد ﻪـﻛ ﻲﻳﺎـﻫﻮﮕﻟا .ﺪﻨـﺳرﻲﻣ ﺮـﻈﻧ ﻪـﺑ ﺰﻴـﻧ ﺢـﺿاو يرﺎـﻤﻌﻣ يﺎــﻫﻮﮕﻟا ﻢﻴﻨﻛ كرد دﻮﺟو مﺎﻤﺗ ﺎﺑ ار ﺎﻫﻮﮕﻟا سﺎﻴﻘﻣ
ﺺﻴﺨـﺸﺗ ﻲـﺒﻴﻛﺮﺗ ترﻮـﺻ ﻪـﺑ ﺪﻳﺎـﺑ و ﺪﻨـﺷﺎﺑﻲﻤﻧ سﺎــﺴﺣا ﺎﻳو ﺲﻤﻟ ﻞﺑﺎﻗ ﺪﻧراد راﺮﻗ ﻦﻳا زا ﺮﺘﮔرﺰﺑ يﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ
ﻪـﺑﺮﺠﺗ ار ﺎـﻫﻮﮕﻟا ﻦـﻳا ﹰ ﺎﺼﺨـﺷ زﻮـﻨﻫ ﻪـﻛ ﻲﻧﺎــﻣدﺮﻣ .ﺪﻧورﻲﻣ رﺎﻤﺷ ﻪﺑ ﺮﺗﻲﻧﻼﻘﻋ ﹰ ﺎﺘﺒﺴﻧ ﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ ﻦﻳا .ﺪﻧﻮﺷهداد
ﺪـﻨﻧاﻮﺘﺑ ﻪـﻛ ﺪـﺳرﻲﻣ ﺮــﻈﻧ ﻪﺑ ﺪﻴﻌﺑ ،(ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﺖﻓﺎﻳ زﻮﻨﻫ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا ﻪﻛ ﺎﻴﻧد ﻲﺣاﻮﻧ زا ﻲﻀﻌﺑ رد ﻪﺘﺒﻟا ) ،ﺪﻧاهدﻮﻤﻨﻧ
ﺪﻴﻳﺄـﺗ رد گرﺰـﺑ ﻪـﺑ ﻚــﭼﻮﻛ زا ﺎﻫﻮﮕﻟا ندﺮﻛ ﺐﺗﺮﻣ ﺐﻴﺗﺮﺗ ﻦﻳﺪﺑ .ﺪﻨﻫد ﺺﻴﺨﺸﺗ ار ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا ﻲﺳﺎﺴﺣا تاﺮﻴﺛﺄﺗ
و دروآﻲــﻣ دﻮﺟو ﻪﺑ يﻮﻗ ﻲﺼﺨﺷ طﺎﺒﺗرا ﻚﻳ ﺮﻣا وﺪﺑ رد هﻮﻴﺷ ﻦﻳا ﻪﻛ اﺮﭼ ،دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ راﺬﮔﺮﻴﺛﹸ ﺄﺗ ﺎﻫﻮﮕﻟا رﺎﺒﺘﻋا
ترﻮـﺻ ﻪـﺑ ﺎـﻫﻮﮕﻟا ﻚـﺗﻚﺗ ﺖـﺳا ﻪـﺘﻓﺮﮔ راﺮــﻗ شﺮﻳﺬﭘ درﻮﻣ يدﻮﻬﺷ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﻪﻛ طﺎﺒﺗرا ﻦﻳا سﺎﺳا ﺮﺑ ﺲﭙﺳ
.ﺪﻨﻳآﻲﻣ دﻮﺟﻮﺑ ﻲﻟاﻮﺘﻣ

مﻮﻠﻋ و ﺎﻫﻮﮕﻟا

ﻢــﻳرادﺮﻈﻧرد و دﺮـﻛ ﻢـﻴﻫاﻮﺧ ﺚـﺤﺑ ﺎـﻫﻮﮕﻟا درﻮـﻣرد ﻲـﻣﻮﻤﻋ رﺎﻴـﺴﺑ ترﻮـﺻ ﻪـﺑ ﻪـﻟﺎﻘﻣ ﻦـﻳا ﻪـﻣادا رد
هدﻮــﻣزآ ﺰﻴﻧ ﻲﺗوﺎﻔﺘﻣ ﻂﻳاﺮﺷ ردو فﻮﺸﻜﻣ ﹰ ﻼﺒﻗ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﻠﺣهار ﻮﮕﻟا ﻚﻳ .ﻢﻴﻨﻛ ﺖﺑﺎﺛ ار ﺎﻬﻧآ ندﻮﺑ عﺎﻨﺘﻣﺎِﻞﺑﺎﻗﺮﻴﻏ
هﺎﮕﭽﻴﻫ ﹰ ﻻﻮﻤﻌﻣ .ﺪﺷﺎﺑ ﺰﻴﻧ لﺎﺳ راﺰﻫ ﺪﻨﭼ ﺪﻧاﻮﺗﻲﻣ يﺮﻬﺷ و يرﺎﻤﻌﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا دﺮﺑرﺎﻛ ﻲﻧﺎﻣز بﻮﭼرﺎﭼ .ﺖﺳا هﺪﺷ
ﺮﮔا .ﺖﺳا ﻲﻤﻠﻋ تاﺪﻫﺎﺸﻣ و تﺎﻘﻴﻘﺤﺗ ﻪﺑ فﻮﻄﻌﻣ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻒﺸﻛ ﻪﻨﻴﻣز رد ﺖﻴﻗﻼﺧ ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ و دﻮﺷﻲﻤﻧ عاﺪﺑا ﻲﻳﻮﮕﻟا
ﺎﻬـﻨﺗ ﺖـﻴﻗﻼﺧ ﻦـﻳا ﻲـﻟو ﺖﻓﺎـﻳ يﺪـﻳﺪﺟ يﺎـﻫهار ﻢـﻫ ﺎــﺑ ﺎﻬﻧآ ﻦﺘﺧﺎﺳ ﺐﺗﺮﻣ و ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺐﻴﻛﺮﺗ ياﺮﺑ ناﻮﺘﺑ ﺪﻳﺎﺷ ﻪﭼ
ﻪـﻛ ﻲﻳﺎـﺠﻧآ زا .ﻲـﺣاﺮﻃ ﺪـﻨﻳآﺮﻓ زا ﻪــﻧ ﺪﻨﻳآﻲﻣ ﺖﺳد ﻪﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا نﺎﺑز لﺎﻤﻌﺘﺳا زا ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﺗﻻﻮﺼﺤﻣ ﻪﺑ ﺮﺼﺤﻨﻣ
رد ﻪـﻛ اﺮـﻳز ﺪـﻨﻨﻛﻲﻣ قﺮـﻓ ﻲـﻤﻠﻋ يﺎﻬـﻳرﻮﺌﺗ ﺎــﺑ ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ جﺎﺘﻨﺘﺳا تاﺪﻫﺎﺸﻣ يور زا و ﻲﺑﺮﺠﺗ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا
يﺎـﻫﻮﮕﻟا ﻦـﻳا دﻮـﺟو ﺎـﺑ .ﺪﻧﻮــﺷ ﻲﻣ ﻖﺘﺸﻣ ﺎﻬﻧآ يور زا ﺎﻫﻞﺣهار ﻪﻛ ﺪﻧراد دﻮﺟو ياﻪﻴﻟوا لﻮﺻا ﻲﻤﻠﻋ يﺎﻬﻳرﻮﺌﺗ
و ﻪـﺘﻓﺎﻳ شروﺮـﭘ نآ ﻖـﻳﺮﻃ زا ﺪـﻨﻧاﻮﺗﻲﻣ ﻲــﻤﻠﻋ يﺎﻬﻳرﻮﺌﺗ ﻪﻛ ﺪﻧروآﻲﻣ دﻮﺟﻮﺑ ﻪﻧﺎﺳﺎﻨﺷهﺪﻳﺪﭘ ﻲﻳﺎﻨﺒﻣ هﺪﺷ ﻒﺸﻛ
ﺎـﻫﻮﮕﻟا زا ﻲــﻀﻌﺑ دﺮﻛرﺎﻛ ةﻮﺤﻧ نآ يﺮﻴﮔرﺎﻜﺑ ﺎﺑ ناﻮﺗﻲﻣ ﻪﻧﺎﺳﺎﻨﺷهﺪﻳﺪﭘ يﺎﻨﺒﻣ ﻦﻳا يﺮﻴﮔ ﻞﻜﺷ زا ﺲﭘ .ﺪﻨﻨﻛ ﺪﺷر
.داد ﺢﻴﺿﻮﺗ ار
ﻮـﮕﻟا ﻚـﻳ ناﻮـﻨﻋ ﻪـﺑ ﻪـﻜﻨﻳا ياﺮــﺑ ترﻮﺻ ﻦﻳارد .ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﻧﺎﻤﻟﺎﻋ سﺪﺣ ﻚﻳ ﺎﻬﻨﺗ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺪﻳﺎﺷ تﺎﻗوا ﻲﻫﺎﮔ
ﺎـﻫﻮﮕﻟا ﻪـﭼﺮـﮔا .ﺪـﻧراﺬﮔ ﺮـﺳ ﺖـﺸﭘ ار ياﻪﻧﺎﻓﺎﻜـﺷﻮﻣ و ﺪﻳﺪـﺷ يﺎـﻫدﺎﻘﺘﻧا ﻲــﻤﻠﻋ ياهﻮﻴﺷ ﻪﺑ ﺪﻳﺎﺑ ﺪﻧﻮﺷ ﻪﺘﺧﺎﻨﺷ
ود درﻮـﺧﺮﺑ ﻞـﺤﻣ ﺪﻳﺎـﺷ ﻮـﮕﻟا ﻚـﻳ .ﺪﻨـﺷﺎﺑﻲﻣ ﺮﺗهدﺮﺘــﺴﮔ رﺎﻴﺴﺑ مﻮﻠﻋ زا ﻊﻗاو رد ﻲﻟو ﺪﻨﺘﺴﻫ مﻮﻠﻋ زا ﺮﺗﻲﻳاﺪﺘﺑا
زا ﻪـﻛ ﻢـﻫ ﻲﻳﺎــﻫﻮﮕﻟا ﺮﻳﺎﺳ ،ﺪﻧراﺪﻧ ﻲﺻﺎﺧ ﻲﻤﻠﻋ ﻪﻴﺟﻮﺗ ﺎﻫﻮﮕﻟا زا يرﺎﻴﺴﺑ ﻢﻫ زﻮﻨﻫ .ﺪﺷﺎﺑ ﻒﻠﺘﺨﻣ ﻲﻤﻠﻋ مﺰﻴﻧﺎﻜﻣ
،ﻲﻜـﺷﺰﭘ .ﺪـﻧراد ياهﺪـﻴﭽﻴﭘ و دﺎــﻳز رﺎﻴﺴﺑ تﺎﺤﻴﺿﻮﺗ ﺎﻫﻮﮕﻟا دﻮﺧ ﻲﮔدﺎﺳ ﺎﺑ ﻪﺴﻳﺎﻘﻣ رد ﺪﻧاهﺪﺷ ﻪﻴﺟﻮﺗ ﻲﻤﻠﻋ ﺮﻈﻧ
ﺔﻧﺎـﺳﺎﻨﺷهﺪﻳﺪﭘ يﺎـﻨﺒﻣ ﻪـﻛ ﺖـﺳا ﻲﻟﺎـﺣرد ﻦـﻳا و ﺪــﻧراد ﻪﻴﻜﺗ ﺎﻫﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻪﺑ يﺪﺣﺎﺗ ﻲﺳﺎﻨﺷناور و ﻲﺳﺎﻨﺷوراد
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ١٢
رد ﺰﻴـﻧ ﻲﺸﻳﺎﻤﻴﭘ و ﻲﻜﻳژﻮﻟﻮﻓرﻮﻣ ﻦﻴﻧاﻮﻗ .ﺪﻫدﻲﻣ ﻲﻳﺎﻴﻤﻴﺷ و ﻲﻜﻳژﻮﻟﻮﻴﺑ يﺎﻨﺒﻣ ﻪﺑار دﻮﺧ يﺎﺟ ﻲﮕﺘﺴﻫآ ﻪﺑ ﺎﻬﻧآرد
ﻦـﻳا .(Westو Dering ,1995) ﺪـﻨﻨﻛﻲﻣ اﺪــﻴﭘ قاﺪﺼﻣ ﻲﺗوﺎﻔﺘﻣ رﺎﻴﺴﺑ تﺎﻣﺎﻈﺘﻧا درﻮﻣرد ﻪﻛ ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﻊﻗاو
ﻪـﺑ ،ﺪﻨﺑﺎـﻳ قاﺪـﺼﻣ ﺪﻨﺘـﺴﻫ صﺎــﺧ مﺰﻴﻧﺎﻜﻣ ﻚﻳ رد ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫهﺪﻳﺪﭘ ندروآ دﻮﺟﻮﺑ رد ﺪﻨﻧاﻮﺗﻲﻣ ﻪﻜﻨﻳا زا ﺮﻴﻏ ﺎﻫﻮﮕﻟا
.ﺪﻧﻮﺷ ﻊﻗاو ﺪﻴﻔﻣ ﺪﻨﻧاﻮﺗﻲﻣ ﺰﻴﻧ ﻞﻘﺘﺴﻣ ترﻮﺻ
رﺎــﺒﺘﻋا ﺪﻴﻳﺄﺗ ياﺮﺑ زوﺮﻣا ﻪﺑ ﺎﺗ ﻪﻧﺎﻔﺳﺄﺘﻣ ﻪﻛ دروآ رﺎﻤﺷ ﻪﺑ مﺎﻈﺘﻧا ﻲﻋﻮﻧ ناﻮﺗﻲﻣ ﺰﻴﻧ ار يرﺎﻤﻌﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا
ﻪـﺑ ﻪـﻛ ﻲﻧارﺎـﻤﻌﻣ .دراﺪـﻧ دﻮـﺟو ﺎــﻫﻮﮕﻟا ﺖﺧﺎﺳ ياﺮﺑ يدﺎﻴﻨﺑ ﻲﻤﺴﻴﻧﺎﻜﻣ ﻪﻛاﺮﭼ ،ﻢﻳراﺪﻧ ﺖﺳدرد يراﺰﺑا ﭻﻴﻫ ﺎﻬﻧآ
بﻮـﺧ ﻪـﺠﻴﺘﻧ ﻪـﺑ ﻪــﻛ ﻲﺣاﺮﻃ رد ار ﺪﻧور ﺎﻳ شور ﻲﻋﻮﺗ نﺎﻴﻣ توﺎﻔﺗ ﺪﻨﻧاﻮﺗﻲﻤﻧ ﺪﻨﺷﺎﺑ هﺪﺸﻧ ﺖﻴﺑﺮﺗ ﻲﻤﻠﻋ ترﻮﺻ
ﺐﻟﺎــﻗ رد ﺪﻳﺎﺑ ﻪﻛ ﺎﻫﻮﮕﻟا رﺎﺒﺘﻋا ﺪﻴﻳﺄﺗ ﺪﻨﻳآﺮﻓ .ﺪﻨﻫد ﺺﻴﺨﺸﺗ ،ﺪﻨﺳرﻲﻤﻧ بﻮﺧ ﻪﺠﻴﺘﻧ ﻪﺑ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻬﻧآ ﺮﻳﺎﺳ ﺎﺑ ﺪﺳرﻲﻣ
ﻪﻜﻨﻳا ﻞﻴﻟد .(Stringer, 1975)ﺪﻨﻛﻲﻤﻧ ﺎﻔﻳا يرﺎﻤﻌﻣ شزﻮﻣآرد ار ﻲﺸﻘﻧ ﭻﻴﻫ هزوﺮﻣا ،دﻮﺷ لﺎﺒﻧد و ﻪﺋارا ﻞﺣهار ﻚﻳ
يﺪﺟ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﺰﮔﺮﻫ ـ ﺎﻬﻧآزا ةدﺎﻔﺘﺳارد يراﻮﺷد و يﺪﻧﺎﺷﻮﺧﺎﻧ ظﺎﺤﻟ زا ـ دراﺪﻧ ﻲﺑﻮﺧ دﺮﻛرﺎﻛ ﺎﻫﺎﻨﺑ زا ﻲﻀﻌﺑ
.ﺪﺷ ﺪﻨﻫاﻮﺧ راﺮﻜﺗ ﺎﻫرﺎﺑ و ﺎﻫرﺎﺑ ﻲﺣاﺮﻃ رد تﺎﻫﺎﺒﺘﺷا ﹰ ﺎﺘﺠﻴﺘﻧ و ﺖﺳا هﺪﺸﻧ لﺎﺒﻧد
ﺮﺿﺎـﺣ نﺮـﻗرد .ﺪـﻫدﻲﻣ راﺮــﻗ ﺎﻫﻮﮕﻟا زا ةدﺎﻔﺘﺳا هار ﺮﺳ ﺮﺑ ار يﺮﺗيﺪﺟ تﻻﺎﻜﺷا ﺰﻴﻧ ﻲﻔﺴﻠﻓ تﺎﻀﻗﺎﻨﺗ
ﹰ ﻻﻮـﺻا ﻪـﻛ ﺖـﺳا هﺪـﺷ ﺮﻨـﻫ ﻚـﻳ ﻪـﺑ ﻞـﻳﺪﺒﺗ دﻮـﺑ ﺪــﻴﻔﻣ ﻲﻳﺎﻫنﺎﻤﺘﺧﺎﺳ و هﺎﻓر ﻪﺋارا ﺶﻓﺪﻫ ﻪﻛ ياﻪﺸﻴﭘزا يرﺎﻤﻌﻣ
هﺪـﻨﻨﻛ هدﺎﻔﺘـﺳا ﻲﻤـﺴﺟو ﻲــﻧاور ﺶﻳﺎﺳآ ﻲﻧﻮﻨﻛ يرﺎﻤﻌﻣ نﺎﻳﺮﺟ رد .ﺖﺳا رﺎﻤﻌﻣ ﺺﺨﺷ يدﺮﻓ نﺎﻴﺑ هﺪﻧﺮﻴﮔﺮﺑرد
ﺔـﻧاﺪﻨﻣﺮﻨﻫ يدازآ ﻮــﮕﻟا نﺎﺑز ﻪﻛ ﺪﻧراد روﺎﺑ ﻂﻠﻏ ﻪﺑ نارﺎﻤﻌﻣ ﻪﻜﻴﻳﺎﺠﻧآ زا .ﺖﺳا رادرﻮﺧﺮﺑ ياﻪﻳﻮﻧﺎﺛ ﺖﻴﻤﻫا زا ﺎﻬﻨﺗ
و ﺪﻧﺮﻴـﮔ رﺎـﻜﺑ ﻪـﻧادازآ ار دﻮـﺧ ﺖــﻴﻗﻼﺧ ﺪﻨﻫاﻮﺧ ﻲﻣ ﺎﻬﻧآ .ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ بﺎﻨﺘﺟا نآ يﺮﻴﮔرﺎﻜﺑ زا ﺪﻨﻛﻲﻣ دوﺪﺤﻣ ار ﺎﻬﻧآ
نﻮــﭽﻤﻫ) ﻚﺒﺳ ﻚﻳ ﻪﻛ ﻲﻄﺑرﻲﺑ يﺎﻫﺖﻳدوﺪﺤﻣ ﺎﺑ ندﺮﻛرﺎﻛ ﻪﺑ رﻮﺒﺠﻣ ار دﻮﺧ هﺎﮕﭽﻴﻫ ترﻮﺻ ﺮﻫ رد ﻪﻛ ﺪﻨﻳﻮﮔﻲﻣ
.ﺖﺳا هﺪﺷ حاﺮﻃ ﺖﻳدﺮﻓ ندادراﺮﻗ ﻊﺟﺮﻣ ياﺮﺑ يراﺰﺑا ﻪﺑ ﻞﻳﺪﺒﺗ ﺮﺻﺎﻌﻣ يرﺎﻤﻌﻣ .دﺮﻛ ﺪﻨﻫاﻮﺨﻧ ،ﺪﻨﻛﻲﻣ ﺎﻘﻟا (ﺎﻫﻮﮕﻟا
ﻪﺘـﺷاد ﻖﺑﺎـﻄﺗ ﻲـﻧﻮﻨﻛ ةﺪـﺷ ﻪــﺘﻓﺮﻳﺬﭘ يﺎﻫﻚﺒﺳ زا ﻲﻀﻌﺑ ﺎﺑ ﻪﻛ يﺪﺣ نآ ﺎﺗ ﹰ ﺎﻓﺮﺻ يرﺎﻤﻌﻣ ﺮﺻﺎﻌﻣ يﺎﻫهﺎﮔﺪﻳدرد
ﻲـــﻤﻠﻋ يﺎـﻫرﺎﻴﻌﻣ ﺎـﻳو ﻲﺟرﺎـﺧ ﻲـﻨﻴﻋ يﺎـﻫرﺎﻴﻌﻣ ﻪـﺑ ﻲـﻄﺑر ﭻـﻴﻫ نآ رﺎـﺒﺘﻋا و دﻮـﺷﻲﻣ ﻪﺘـﺴﻧاد ﺮﺒـﺘﻌﻣ ،ﺪـﺷﺎﺑ
.(Stringer, 1975) دراﺪﻧ

ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﮏﯾ ﺖﯿﻫﺎﻣ

ﻚـﻳ لﺮﺘـﻨﻛ و كرد ياﺮـﺑ ﻲـﻫار ﻲـﻓﺮﻃ زا :ﺪـﻳﻮﮔﻲـﻣ ﺦــﺳﺎﭘ توﺎﻔﺘﻣ ﹰ ﻼﻣﺎﻛ زﺎﻴﻧ ود ﻪﺑ ﻞﻤﻋرد ﻮﮕﻟا نﺎﺑز
دﺮﻜﻠﻤﻋ ﺎﺑ ار ﻲﻳﺎﻫﺰﻴﭼ ناﻮﺗﻲﻣ نآ ﻚﻤﻛ ﺎﺑ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﺣاﺮﻃ رد مزﻻ يراﺰﺑا ﺮﮕﻳد فﺮﻃ زا و ﺖﺳا هﺪﻴﭽﻴﭘ ﻢﺘﺴﻴﺳ
ﺎﻫﻮﮕﻟا . ﻢﻳﺮﻴﮔﻲﻣ ﻚﻤﻛ ﺎﻫفاﺮﮔزا ﺎﻬﻧآ ﻞﺑﺎﻘﺘﻣ ﻂﺑاور و ﺎﻫﻮﮕﻟا نﺪﻴﺸﻛﺮﻳﻮﺼﺗ ﻪﺑ ياﺮﺑ .ﺖﺧﺎﺳ ﻢﺠﺴﻨﻣ يرﺎﺘﺧﺎﺳو
ﻂـﺒﺗﺮﻣ ﻢـﻫ ﻪـﺑ ﻒـﻠﺘﺨﻣ يﺎـﻫلﻮﻃ ﺎـﺑ ﻲﻳﺎـﻫلﺎﻳ ﻂــﺳﻮﺗ فاﺮﮔ و ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ هداد ﺶﻳﺎﻤﻧ ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫهﺮﮔ ﻪﻠﻴﺳو ﻪﺑ
رﺎﻤـﺸﺑ ﻞﺋﺎـﺴﻣ زا عﻮـﻧ ﻚـﻳ ياﺮــﺑ ﻲﻠﻛ ﻞﺣهار ﻚﻳ و ﺖﺳا ﺎﻫوﺮﻴﻧ زا ﻪﭽﻘﺑ ﻚﻳ ﻊﻗاو رد ﻮﮕﻟا ﻚﻳ .(١ ﻞﻜﺷ)دﻮﺷﻲﻣ
ﭻـﻴﻫ ﺎــﻫﻮﮕﻟا زا ﺺﻗﺎﻧ عﺎﻤﺘﺟا ﻚﻳ .ﺪﻨﻛﻲﻣ ﺐﻴﻛﺮﺗ ﻢﻫ ﺎﺑ ﻪﺘﻓﺎﻳ نﺎﻣزﺎﺳ بﻮﭼرﺎﭼ ﻚﻳ رد ار ﺎﻫهﺮﮔ “نﺎﺑز” .ﺪﻧورﻲﻣ
.دراد ﻢﻛ ار تﺎﻃﺎﺒﺗرا زا ﻲﻀﻌﺑ ﻪﻛ اﺮﭼ دروآﻲﻤﻧ دﻮﺟو ﻪﺑ ار ﻲﻤﺘﺴﻴﺳ عﻮﻧ

ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ١٣








ﻦـﻴﻧاﻮﻗ ﻪـﻛ ﻲﺗﺎــﻐﻟ .ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻢﻬﻣ ﺎﻫﻮﮕﻟا دﻮﺧ هزاﺪﻧا ﻪﺑ ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ ﻂﺒﺗﺮﻣ ﻢﻫ ﻪﺑ ار (ﺎﻫهﺮﮔ ) ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻛ ﻲﻨﻴﻧاﻮﻗ
يﻮـﮕﻟا ﺮﺗﻻﺎــﺑ ﺢﻄﺳ رد ،ﺎﻫﻮﮕﻟا زا ﻢﺠﺴﻨﻣ ﺐﻴﻛﺮﺗ ﻚﻳ .ﺪﻧروآ دﻮﺟﻮﺑ ار نﺎﺑز ﻚﻳ ﺪﻨﻧاﻮﺗﻲﻤﻧ ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاﺪﻧ ﻲﺒﻴﻛﺮﺗ
رد ﻪـﻴﻟوا يﺎـﻫﻮﮕﻟا زا ﻚـﻳ ﺮـﻫ دﺮﻛرﺎـﻛ ةﻮـﺤﻧ .(٢ ﻞﻜــﺷ) دراد ﺰﻴﻧ يﺮﮕﻳد ﻲﻓﺎﺿا صاﻮﺧ ﻪﻛ دزﺎﺳﻲﻣ ار يﺪﻳﺪﺟ
ﻞﻣﺎــﺷ هﺪﻣآدﻮﺟو ﻪﺑ ﻞُ ـﻛ ،ﻦﻳاﺮﺑ هوﻼﻋ ، دﺮﻛﻲﻣ رﺎﻛ ﺰﻴﻧ ﻲﻳﺎﻬﻨﺗ ﻪﺑ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﺗرﻮﺻ نﺎﻤﻫ ﻪﺑ هﺪﻣآ دﻮﺟﻮﺑ ﺐﻴﻛﺮﺗ
ﻦـﻳا دﻮـﺟو . ﺪـﻧراﺪﻧ دﻮـﺟو ﻲﻳﺎﻬـﻨﺗ ﻪـﺑ ﻞُ ـــﻛ ﻦﻳا ةﺪﻧزﺎﺳ يﺎﻫﻮﮕﻟازا ﻚﻳ ﭻﻴﻫ رد ﻪﻛ دﻮﺷﻲﻣ ﺰﻴﻧ يﺮﮕﻳد تﺎﻋﻼﻃا
رد ﻪـﻛ ار ﻮـﮕﻟا ﻚــﻳ صاﻮﺧ ناﻮﺗﻲﻤﻧ ﺐﻴﺗﺮﺗ ﻦﻳﺪﺑ .ﺖﺳا ﻞﻛ ﻚﻳ ﺐﻟﺎﻗ رد ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا ﻲﻫﺪﻧﺎﻣزﺎﺳ ﺮﻃﺎﺧﻪﺑ تﺎﻋﻼﻃا
.دﺮـﻛ ﻲﻳﻮﮕـﺸﻴﭘ ، ﺪﻧاﻪـﺘﻓﺮﮔ راﺮـﻗ نآ ﺮﺗﻦﻴﻳﺎـﭘ حﻮﻄـﺳ رد ﻪـﻛ ﻲﻳﺎـﻫﻮﮕﻟا يور زا ﺎﻬـﻨﺗ درادراﺮــﻗ ﻲﻳﻻﺎﺑ ﺢﻄﺳ ﻚﻳ
ﻚـﻳ رد . دروآﻲـﻤﻧ دﻮــﺟو ﻪﺑ ار ﻲﺑﻮﻠﻄﻣ ﻲﻠﻛ مﺎﺠﺴﻧا ﺐﺳﺎﻨﻣ مﺎﻈﺘﻧا ﻦﺘﻓﺮﮔ ﺮﻈﻧ رد نوﺪﺑ ﻢﻫ ﻪﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا نﺪﻧﺎﺒﺴﭼ
ﻦﻳا ﻪﺑ ﹰ ﺎﻓﺮﺻ ﻞﻛ ﻦﻳا ﻲﻟو ﺪﻨﻛرﺎﻛ ﺖﺳرد اﺰﺠﻣ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﺪﻳﺎﺷ ءﺰﺟﺮﻫ ،ﺪﺷﺎﺑ هﺪﻣآ دﻮﺟو ﻪﺑ ﻖﻳﺮﻃ ﻦﻳا زا ﻪﻛ ﻞـﻛ
.ﺖﺷاد ﺪﻫاﻮﺨﻧ ﻲﺑﻮﺧ دﺮﻜﻠﻤﻋ هﺎﮕﭽﻴﻫ ﺖﺴﻴﻧ ﻞﻛ ﻚﻳ ﻪﻛ ﺮﻃﺎﺧ










ناﻮﺗﻲﻣ ﺎﻬﻧآ نﺎﺑز زا ﺮﺗﺖﺣار ار اﺰﺠﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا .ﺖﺳا ﺎﻫﻮﮕﻟا زا ﺖﺳﺮﻬﻓ ﻚﻳ زا ﺶﻴﺑ يﺰﻴﭼ ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻚﻳ
زا ﻪـﻛ ﻲﺘـﺳﺮﻬﻓ رد .دراﺪــﻧ ﻲﻳﻮﻳرﺎﻨﺳ ﭻﻴﻫ دﻮﺧ ياﺮﺑ و ﺖﺳا ﻪﻣﺎﻧﺖﻐﻟ ﻚﻳ ﺪﺣرد ﹰ ﺎﻓﺮﺻ ﺖﺳﺮﻬﻓ ﻚﻳ .دﺮﻛ ﺢﻳﺮﺸﺗ
ﻦـﻴﻨﭼ ﻦـﻳاﺮﺑهوﻼﻋ ،ﺖﻓﺎـﻳ ﺎـﻫﻮﮕﻟا ﻦﺘﻓﺎـﻳ نﺎـﻳﺮﺟ ياﺮـﺑ ﻲﻣﺎـﻈﻧ ﺞـﻴﻫ ناﻮــﺗﻲﻤﻧ ﺪﺷﺎﺑ هﺪﺷ ﻞﻴﻜﺸﺗ اﺰﺠﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا
ﺺﻴﺨـﺸﺗ ياﺮـﺑ ار مزﻻ رﺎـﺒﺘﻋا ﺖـﺳﺮﻬﻓ ﻚـﻳ .ﺪـﺷﺎﺑﻲﻣ ﻲــﻋﺮﻓ رﺎﺘﺧﺎﺳ ﺎﻳ و ﻲﻠﺧاد طﺎﺒﺗرا ﻪﻧﻮﮔﺮﻫ ﺪﻗﺎﻓ ﻲﺘﺳﺮﻬﻓ
جﺎـﻴﺘﺣا دﻮـﺧ ﻞـﻤﻜﻣ يﺎـﻫﻮﮕﻟا ﺮﻳﺎــﺳ ﻪﺑ نﺪﺷ ﻞﻣﺎﻛ ياﺮﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا زا ﻲﻀﻌﺑ .دراﺪﻧ نﺎﺑز رد ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻲﺒﻴﻛﺮﺗ صاﻮﺧ
رد ﺮﺘـــﺸﯿﺑ تﺎـــﻃﺎﺒﺗرا ﮥﻠﯿــــﺳو ﻪــﺑ .2 ﻞﮑــﺷ
ناﻮـــــﺗﯽﻣ ﺮﺗﻻﺎــــــﺑ ﺢﻄــــﺳ ﮏــــﯾ
ار ﮏـــﯾ ﻞﮑــــﺷ رد دﻮــﺟﻮﻣ یﺎــﻫﻮﮑﻟا
ﺪـــــﯾﺪﺟ یﻮـــــﮕﻟا ﮏــــﯾ ﺐﻟﺎــــﻗ رد
ﺪـــــﯾﺪﺟ یﻮـــﮕﻟا ﻦـــﯾا .داد نﺎﻣزﺎـــﺳ
ﮏـــﯾ ﻪــﯿﻟوا یﺎــﻫﻮﮕﻟا نرﺎــﻘﺗ ﺮﻃﺎــﺨﺑ
.ﺖــﺳا ﻞـُﮐ
دﺮــﮔ هوﺮــﮔ ﮏــﯾ رد اﺰــﺠﻣ یﺎـــﻫﻮﮕﻟا .1 ﻞﮑـﺷ
،ﺮﺗﻻﺎــــﺑ ﺢﻄــﺳ ﺶــﺷرد ﺎــﺗ ﺪــﻨﯾآﯽﻣ
ﯽـــــﺻاﻮﺧ ﺎـــﺑ ار یﺪـــﯾﺪﺟ یﺎـــﻫﻮﮕﻟا
.ﺪﻧزﺎـــﺴﺑ ﺮـﮕﯾد
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ١٤

ﻪـﻛ ﺪﻳﻮﮔﻲﻣ ﺎﻤﺷ ﻪﺑ نﺎﺑز ﻚﻳ . ﺪﻨﻳآﻲﻣﺮﺑ رﺎﻛ ﻦﻳا هﺪﻬﻋ زا ﻪﻛ ﺪﻧراد دﻮﺟو يرﺎﻤﺷﻲﺑ تﺎﺒﻴﻛﺮﺗ ﻢﻫ ﹰ ﻻﻮﻤﻌﻣ و ﺪﻧراد
ﺎـﺑ سﺎـﻴﻗ رد .ﺪﻳﺎـﻴﺑ دﻮـﺟو ﻪــﺑ ﻮﮕﻟا ﻚﻳ ﺮﺗﻻﺎﺑ ﺢﻄﺳ ﻚﻳ رد ﺎﺗ ﺪﻴﻨﻛ ﺐﻴﻛﺮﺗ ﻢﻫﺎﺑ ﻲﺒﻴﺗﺮﺗ ﻪﭼ ﻪﺑ ار ﺎﻬﻧآ زا ﻚﻳ ماﺪﻛ
ﺖﺳرد ﻪﻛ ﺖﺳا ﺶﻳﺎﻫﻢﺘﺴﻴﺳﺮﻳز ﻦﻴﺑ تﺎﻃﺎﺒﺗرا ﺮﻃﺎﺧ ﻪﺑ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻚﻳ ﻪﻛ ﺖﻔﮔ ناﻮﺗﻲﻣ ﺰﻴﻧ ﻲﻜﻳژﻮﻟﻮﻴﺑ يﺎﻬﻤﺘﺴﻴﺳ
. (Passioura, 1979) ﺪﻨﻛﻲﻣرﺎﻛ

ﻒﻠﺘﺨﻣ یﺎﻫسﺎﯿﻘﻣ لﻮﻃ رد تﺎﻃﺎﺒﺗرا ِﺐﺗاﺮﻣ ﻪﻠﺴﻠﺳ

و ﺎـﻫسﺎﻴﻘﻣ رد نﺎــﻣﺰﻤﻫ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﻪﻛ ﻲﻨﻌﻣ ﻦﻳا ﻪﺑ دراد ﻲﺒﺗاﺮﻣ ﻪﻠﺴﻠﺳ رﺎﺘﺧﺎﺳ ﻚﻳ هﺪﻴﭽﻴﭘ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﺮﻫ
رد ﻢــﻫ و ﺢﻄﺳ ﻚﻳ رد ﻢﻫ تﺎﻃﺎﺒﺗرا ياهﺪﻴﭽﻴﭘ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻦﻴﻨﭼرد .ﺪﻧﺮﻴﮔﻲﻣ ﻞﻜﺷ ﻲﻔﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫﺪﻨﻳآﺮﻓ ﻒﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ
قدﺎـﺻ ﺮـﻣا ﻦـﻴﻤﻫ ﺰﻴـﻧ ﻮــﮕﻟا نﺎﺑز رد .(Mesarovic, Macko ﻦﻳﺮﻳﺎﺳو ,1970) ﺪﻧراد دﻮﺟو ﻒﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ ﻦﻴﺑ
يﺪــﻳﺪﺟ يﺎﻫهﺮﮔ ﺢﻄﺳ ﻚﻳرد ﺎﻫهﺮﮔ مﺎﻈﺘﻧا نآ رد ﻪﻛ دروآﻲﻣ ﻢﻫآﺮﻓ ار ﻲﻃﺎﺒﺗرا ﻪﻜﺒﺷ ﻚﻳ ﻊﻗاو رد “نﺎﺑز” .ﺖﺳا
ﻪـﻣادا ﻦﻴﻳﺎـﭘ و ﻻﺎـﺑ ﺖﻤــﺳ ﻪﺑ نﺎﺑز ﻞﻛ رد ﺐﻴﺗﺮﺗ ﻦﻴﻤﻫ ﻪﺑ ﺰﻴﻧ ﺪﻨﻳآﺮﻓ ﻦﻳا و دروآﻲﻣ دﻮﺟو ﻪﺑ ﺮﺗﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳ رد ار
ﺖـﻛﺮﺣ ﺚﻋﺎـﺑ ﺪـﻳآﻲﻣ دﻮـﺟو ﻪـﺑ نﺎـﺑز ﻂــﺳﻮﺗ ﻪﻛ هﺪﻨﻫدلﺎﺼﺗا و هﺪﻨﻧﺎﺒﺴﭼ ِ بﻮﭼرﺎﭼ ﻦﻳا .(٣ ﻞﻜﺷ) ﺪﻨﻛﻲﻣ اﺪﻴﭘ
ﺎﻣ هﺎﮕﻧآ ﺪﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ﻲﻫﺪﻧﺎﻣزﺎﺳ ﻒﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ زا ﻚﻳ ﺮﻫ رد نﺎﺑز ﺮﮔا .دﻮﺷﻲﻣ ﺮﺗﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳ ﺖﻤﺳ ﻪﺑ يدﻮﻌﺻ
. ﺖﺳا نﻮﺼﻣ حﻮﻄﺳ ﺮﻳﺎﺳ رد دﻮﺟﻮﻣ ﻲﮔﺪﻴﭽﻴﭘ زا ﺢﻄﺳ ﺮﻫ ﻪﻛ اﺮﭼ ﻢﻴﻨﻛ كرد اﺮﻧآ ﻢﻴﻧاﻮﺗﻲﻣ ﺮﺘﻬﺑ











ﻪﻳﺎﭘ يﻮﮕﻟا ﺪﻨﭼ سﺎﺳاﺮﺑ ﻂﻘﻓ نﺎﺑز ﺮﮔا ﻲﻟو ـ ﺖﺴﻴﻧ رﻻوﺪﻣ ﻦﻴﻧاﻮﻗ يﺎﻨﺒﻣ ﺮﺑ ﹰ ﺎﻘﻴﻗد ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻚﻳ رﺎﺘﺧﺎﺳ
ﻪـﻓﺎﺿا نﺎـﺑز ﻪـﺑ ﺰﻴـﻧ يﺪـﻳﺪﺟ ﻦـﻴﻧاﻮﻗ سﺎـﻴﻘﻣ ﻦـﺘﻓر ﻻﺎــﺑ ﺎﺑ .دﺮﻛﻲﻣ اﺪﻴﭘ رﻻوﺪﻣ يرﺎﺘﺧﺎﺳ هﺎﮕﻧآ ﺪﺷﻲﻣ ﻒﻳﺮﻌﺗ
قدﺎـﺻ ﺐـﻠﻄﻣ ﻦـﻳا ﺲـﻜﻋ ﻲـﻟو ﺪﻨﺘـﺴﻫ ﻪﺘــﺴﺑاو ﺮﺗﻦﻴﻳﺎﭘ حﻮﻄﺳ ﻲﻣﺎﻤﺗ ﻪﺑ ﺮﺗﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻚﻳرد .ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ
ﻪـﻜﻨﻳا نوﺪـﺑ ﺪـﻨﻧاﻮﺘﺑ ﺪــﻧراد راﺮﻗ ﻂﺒﺗﺮﻣﺮﻴﻏ ﻲﻨﻴﻳﺎﭘ حﻮﻄﺳ رد ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﺮﮔا ﻲﺘﺣ .(PASSIOURA ,1979)ﺖﺴﻴﻧ
دﺮﻛرﺎﻛ عﻮﻧ ﻦﻳا ﻪﻛاﺮﻳز دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺨﻧ ﻢﺠﺴﻨﻣ ﻲﻤﺘﺴﻴﺳ ﻦﻴﻨﭼ ﻢﻫ زﺎﺑ ،ﺪﻨﻨﻛ رﺎﻛ ﻢﻫﺎﺑ ﺪﻧزﺎﺴﺑ ار يﺮﺗﻻﺎﺑ ﺢﻄﺳ ﹰ ﺎﻣوﺰﻟ
ﻲﻠﺒﻗ حﻮﻄﺳ صاﻮﺧ ﻂﺳﻮﺗ ﺢﻄﺳ ﺮﻫ ﻲﺒﺗاﺮﻣﻪﻠﺴﻠﺳ و هﺪﻴﭽﻴﭘ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻚﻳرد .دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ ﺢﻄﺳ ﻚﻳ ﻪﺑ دوﺪﺤﻣ ﻂﻘﻓ
تﺎــــﻃﺎﺒﺗرارد ﺐــــﺗاﺮﻣ ﻪﻠـــــﺴﻠﺳ .3 ﻞﮑـــﺷ
ﻪـــــﻧﻮﮕﭼ ﻪــــــﮐ ﺪــــﻫدﯽﻣ نﺎــــﺸﻧ
ﺮﺗﻻﺎــــﺑ حﻮﻄـــــﺳ رد ﻪـــﮐ ﯽﯾﺎـــﻫﻮﮕﻟا
ﻪــــﮐ ﯽﯾﺎـــــﻫﻮﮕﻟا ﻪـــﺑ ﺪـــﻧراد راﺮـــﻗ
ﺪــــﻧراد راﺮــــﻗ ﺮﺗﻦﯿﯾﺎـــــﭘ حﻮﻄـــﺳرد
.ﺪﻨـــﺷﺎﺑﯽﻣ ﻪﺘــﺴﺑاو
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ١٥
صاﻮــﺧ ﻢﻫﺎﺑ ﺐﻴﻛﺮﺗ رد ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ ﺖﻴﻟﺎﻌﻓ دﺮﺧ سﺎﻴﻘﻣ ﺎﺑ ﻲﺣﻮﻄﺳ رد ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا .دﻮﺷﻲﻣ ﺖﻳﺎﻤﺣ دﻮﺧ ﺮﺗﻦﻴﻳﺎﭘ و
رد ﻂـﻘﻓ و دراﺪـﻧ دﻮـﺟو ﻲﻳﺎﻬـﻨﺗ ﻪـﺑ هﺪﻧزﺎـﺳ يﺎــﻫﻮﮕﻟا زا ﻚﻳ ﭻﻴﻫ رد ﻪﻛ ﺪﻧروآﻲﻣ ﺪﻳﺪﭘ ار ياهﺮﻈﺘﻨﻣ ﺮﻴﻏو ﺪﻳﺪﺟ
حﻮﻄـﺳ رد ﻪـﻛ ﻲﻳﺎـﻫﻮﮕﻟا دﻮـﺟو ﻦﻳاﺮﺑﺎـﻨﺑ .(٤ ﻞﻜــﺷ) ﺪﻧاﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﺮﺗﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳرد ﻪﻛ ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ حﺮﻄﻣ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا
.ﺪﻨﺘﺴﻫ ياهزﺎﺗ تﺎﻋﻼﻃا يوﺎﺣ ﻪﻛ اﺮﭼ ﺪﺷﺎﺑﻲﻣ مزﻻ ﺪﻧراد راﺮﻗ ﺮﺗﻻﺎﺑ








ةزﺎـﺟا مزﻻ ﺪـﺣ ﺎـﺗ ﻪــﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا ﺮﻃﺎﺨﺑ هﺪﻴﭽﻴﭘ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻚﻳ ﺢﻳﺮﺸﺗ رد دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫﻲﻳﺎﺳرﺎﻧ زا يرﺎﻴﺴﺑ
ﻪـﻛ اﺮـﭼ ،ﺪﻧﻼـﺴﮔﻲــﻣ ﻢﻫ زا ار ﺎﻫﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻒﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ ﻦﻴﺑ فﺎﻜﺷ ﻚﻳ .ﺪﻧﺮﻴﮕﺑ ﻞﻜﺷ ﻒﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ ﺪﻨﻫدﻲﻤﻧ
ﻢﻫﺎـﺑ ار ﺎـﻫﻮﮕﻟا نآ ناﻮـﺘﺑ ﻪــﻛ ﺖﺳا نآ زا ﺮﺘﺸﻴﺑ رﺎﻴﺴﺑ ﻒﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ رد دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻴﺑ ﺔﻠﺻﺎﻓ ﺲﭘ نآزا
.ﺪـﺷ ﻢـﻴﻫاﻮﺧ رﺎـﺘﻓﺮﮔ ماد ﻦـﻳارد مﺎﺠﻧاﺮـﺳ ﻢــﻴﻨﻜﻧ ﺮﻜﻓ ﻲﺒﺗاﺮﻣﻪﻠﺴﻠﺳ ترﻮﺻﻪﺑ ﺮﮔا ﺰﻴﻧ ﺎﻣ .(٥ ﻞﻜﺷ) دﺮﻛ ﻂﺒﺗﺮﻣ
رﺎـﻛ ١m سﺎـﻴﻘﻣ رد ﻪــﻛ ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﻞﻣﺎﺷ و ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ رﺎﻛ ١٠٠m سﺎﻴﻘﻣ رد يﺮﻬﺷ يﺎﻫﻮﮕﻟا زا ﻲﻀﻌﺑ
ﻦـﻳا ﺮﺗهﺪﻤﻋ ﻞﻜﺸﻣ ؟ ﺖﻔﮔ ناﻮﺗﻲﻣ ﻪﭼ ﺪﻧاﻪﺘﻓﺮﮔراﺮﻗ ود ﻦﻳا ﻦﻴﺑ يﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ رد ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا درﻮﻣرد ﻲﻟو ،ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ
ﺎﻬـﻨﺗ ﻢــﻴﻨﻛ لﺎﺒﻧد ار رﺎﻛ يرﻮﺼﺗ ﻦﻴﻨﭼ ﺎﺑ ﺮﮔا .ﺪﻧراد هزاﺪﻧا ﻪﺑ يدﺎﻳز ﻲﮕﺘﺴﺑاو ﺎﻫﺰﻴﭼ ﻪﻤﻫ ﺎﻣ ﮓﻨﻫﺮﻓ رد ﻪﻛ ﺖﺳا
ﻦﻳاﺮﺑﺎـﻨﺑ و ﺪـﻧراد راﺮـﻗ گرﺰــﺑ يﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ رد ﻪﻛ ﺪﺷ ﺰﻛﺮﻤﺘﻣ (ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﺪﺿ ﺎﻳو) ﺎﻫﻮﮕﻟا يور ناﻮﺗﻲﻣ ﻲﻧﺎﺳآ ﻪﺑ
رﺎـﺒﺘﻋا رﻮﺼﺗ ﻦﻳا ﺐﺘﻳﺮﺗ ﻦﻳﺪﺑ .ﺪﺷ ﺪﻨﻫاﻮﺧ شﻮﻣاﺮﻓ ﻲﻧﺎﺳآ ﻪﺑ ﺪﻧاﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﺮﺗﻦﻴﻳﺎﭘ حﻮﻄﺳرد ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﺮﻳﺎﺳ
،دﻮـﺑ هﺪـﺷ ﺺﺨـﺸﻣ ٤و ٣ يﺎﻫﻞﻜـﺷرد ﻪـﻛ يﻮــﺤﻧ نآﻪﺑ ،ﺎﻬﻧآ يدﻮﻤﻋ تﺎﻃﺎﺒﺗرا ﻖﻳﺮﻃ زا ار ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﺑ نﺪﻴﺸﺨﺑ
.دزﺎﺳﻲﻣ ﻦﻜﻤﻣﺮﻴﻏ








ﺮﻳﺎــﺳ ﺎﺑ يدﻮﻤﻋ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﺪﻳﺎﺑ ﻮﮕﻟا ﺮﻫ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻚﻳ رﺎﺒﺘﻋا ﺪﻴﻳﺄﺗ ﻲﻠﺻا يﺎﻫهﻮﻴﺷ زا ﻲﻜﻳ
زا اﺰـﺠﻣ يﺎــﻫﻮﮕﻟا زا ﻚﻳ ﺮﻫ نﺪﻴﺸﻛ نوﺮﻴﺑ ﺎﺑ .ﺪﺷﺎﺑ ﻂﺒﺗﺮﻣ ﺪﻧاﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﺮﺗﻦﻴﻳﺎﭘ و ﺮﺗﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳرد ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا
ﺎــﺑ ﺢﻄــﺳ ﮏــﯾرد دﻮــﺟﻮﻣ یﺎـــﻫﻮﮕﻟا .4 ﻞﮑـﺷ
ﻪــﺑ ﺎــﺗ ﺪﻧﻮــﺷ ﯽــﻣ ﺐـــﯿﮐﺮﺗ ﺮـﮕﯾﺪﮑﯾ
ﺢﻄـــﺳ رد ﺪـــﯾﺪﺟ یﺎــــﻫﻮﮕﻟا ﻒــﯾﺮﻌﺗ
.ﺪـــﻨﻨﮐ ﮏـﻤﮐ ﺮﺗﻻﺎـﺑ
سﺎــﯿﻘﻣ ﺮــﻈﻧ زا ﺎــﻫﻮﮕﻟا زا هوﺮـــﮔ ود .5 ﻞﮑـﺷ
ﻪـــــﮐ ﺪﻨﺘـــﺴﻫ نآ زا ﺮـــﺗرود رﺎﯿـــﺴﺑ
ﺎـــﺑ یﺮــﺛﺆﻣ ﻮــﺤﻧ ﻪــﺑ ار ﺎﻬــﻧآ ناﻮــﺘﺑ
.دﻮـــﻤﻧ ﻂـﺒﺗﺮﻣ ﻢـﻫ
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ١٦
رﺎﻛ ﻦﻳا مﺎﺠﻧا .دﻮﻤﻧ كرد يﺮﻳﻮﺼﺗ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻚﻳ ﻪﺟﻮﺘﻣ ﻪﻛ ار ﻲﺗﻻﺎﻜﺷا ناﻮﺗﻲﻣ ٣ ﻞﻜﺷ يور
ﻦـﻳاﺮﺑهوﻼﻋ .دوﺮـﺑ ﻦــﻴﺑ زا ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﻂﺒﺗﺮﻣ هﺪﺷ فﺬﺣ يﻮﮕﻟا ﺎﺑ ﺮﻳز زا ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﺔﻤﻫ ﻲﮕﻨﻫﺎﻤﻫ دﻮﺷﻲﻣ ﺚﻋﺎﺑ
راﺮﻗ نآ ﺮﻳز رد ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﹰ ﺎﻤﻠﺴﻣ هﺎﮕﻧآ ﺪﺷﺎﺑ ﻮﮕﻟا نآ ءﺎﻀﻋا زا ﻲﻜﻳ ةﺪﻧﺮﻴﮔﺮﺑرد هﺪﺷ فﺬﺣ يدﻮﻤﻋ طﺎﺒﺗرا ﺮﮔا
ﻪـﺑ ﺰﻴـﻧ ﺪﻨﺘـﺴﻫ ﻂـﺒﺗﺮﻣ نآﺎـﺑ ﻪـﻛ هﺪــﺷ فﺬﺣ يﻮﮕﻟا يﻻﺎﺑ رد دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺔﻤﻫ .ﺪﺷ ﺪﻨﻫاﻮﺧ فﺬﺣ ﺰﻴﻧ ﺪﻧراد
ﻮـﮕﻟا نﺎـﺑز رد ﻲﻤﻬـﻣ ﺮﻴﺛﺄــﺗ نآ تﺎﻃﺎﺒﺗرا كرد نوﺪﺑ ﻮﮕﻟا ﻚﻳ فﺬﺣ ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ .ﺪﺷ ﺪﻨﻫاﻮﺧ فﺬﺣ رﺎﻛدﻮﺧ ترﻮﺻ
.دﻮﺷﻲﻣ ﺎﻫﻮﮕﻟا زا يدﻮﻤﻋ ﻪﺘﺷر ﻚﻳ فﺬﺣ ﺚﻋﺎﺑ ﻞﻗاﺪﺣ ﻪﻛ اﺮﭼ دراﺬﮔ ﺪﻫاﻮﺧ
زا يرﺎﻴـﺴﺑ نآرد ﻪـﻛ ﻢـﻴﻨﻛ هرﺎـﺷا ﺰﻴـﻧ ﺎـﻫﻮﮕﻟا نﺎـﺑز زا ﺖـﺳردﺎﻧ ﺖـﺷادﺮﺑ ﻚـﻳ ﻪـﺑ ﺖــﺳا مزﻻ نﻮﻨﻛا
ﺖـﺧرد ﻚـﻳ رد .ﺪﻧﻮــﺷﻲﻣ رﻮﺼﺘﻣ ﻪﻧﻮﮔﺖﺧرد ﺐﺗاﺮﻣ ﻪﻠﺴﻠﺳ ﻚﻳ ﹺ ﺲﻜﻋ ﺪﻧراد ﻒﻠﺘﺨﻣ ﺢﻄﺳ ﺪﻨﭼ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫرﺎﺘﺧﺎﺳ
طﺎــﺒﺗرا ﻢﻫ ﺎﺑ ﹰ ﺎﻤﻴﻘﺘﺴﻣ ﺢﻄﺳ ﻚﻳ رد دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫهﺮﮔ و ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﺐﺗﺮﻣ سأر رد دﻮﺟﻮﻣ ةﺮﮔ يﺎﻨﺒﻣﺮﺑ ﺎﻫﺰﻴﭼ ﻪﻤﻫ
ﺰﻴﭼ ﺎﺠﻨﻳا رد ﺎﻣ رﻮﻈﻨﻣ ﻲﻟو ﺪﻨﻳﻮﺟﻲﻣ هﺮﻬﺑ ﻲﻤﻠﻋ تﺎﺣﻼﻄﺻا ﻦﻳا زا ﺰﻴﻧ يﺮﮕﻳد نﺎﮔﺪﻨﺴﻳﻮﻧ ﻪﭼ ﺮﮔا .ﺪﻨﻨﻛﻲﻤﻧ اﺪﻴﭘ
،ﺖـﺴﻴﻧ سﻮــﻜﻌﻣ ﺖﺧرد ﻚﻳ ﺎﻫﻮﮕﻟا نﺎﺑز ياﺮﺑ ﺎﻣ يدﺎﻬﻨﺸﻴﭘ ﺐﺗاﺮﻣﻪﻠﺴﻠﺳ ﻪﻛ ﺪﻫدﻲﻣ نﺎﺸﻧ ٣ ﻞﻜﺷ .ﺖﺳا يﺮﮕﻳد
ﻪــﻛ ﺖﺴﻫ يﺪﺣ نآ زا ﺮﺘﺸﻴﺑ رﺎﻴﺴﺑ تﺎﻃﺎﺒﺗرا ﻲﻨﻌﻳ ،ﺖﺳا دﺎﻳز رﺎﻴﺴﺑ ﻞﻜﺷ ﻦﻳارد ﻲﻘﻓا ﻂﺑاور و جوا طﺎﻘﻧ ﻪﻛ اﺮﭼ
دوﺪـﺤﻣ رﺎﻴـﺴﺑ ،ﺪـﺷﺎﺑ ﺖــﺧرد ﻚﻳ سﻮﻜﻌﻣ ترﻮﺻﻪﺑ ﻪﻛ ﻲﺒﺗاﺮﻣﻪﻠﺴﻠﺳ رﺎﺘﺧﺎﺳ ﻚﻳ .ﺪﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ﺪﻳﺎﺑ ﺖﺧرد ﻚﻳ
ﻪـﻧﻮﮔﺖـﺧرد يﺎﻫﺐﺗاﺮﻣﻪﻠــﺴﻠﺳ .ﺪﻨﻨﻛ رﻮﺒﻋ ﺮﺗﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳ رد دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫهﺮﮔ زا ﺪﻳﺎﺑ تﺎﻃﺎﺒﺗرا ﻪﻤﻫ ﻪﻛ اﺮﭼ ،ﺖﺳا
.دﻮﺷﻲﻣ لﺎﻤﻋا ﻦﻴﻳﺎﭘ ﻪﺑ ﻻﺎﺑ زا لﺮﺘﻨﻛ ﺎﻬﻧآرد ﻪﻛ ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﻲﻳﺎﻫﻢﺘﺴﻴﺳ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ

ﺪﯾﺪﺟ تﺎﻣﺎﻈﺘﻧا یاﺮﺑ ﯽﯾﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﺘﻓﺎﯾ

و نﺎـﻴﻨﺑ رﺎـﻛ ﻦـﻳا ﺎـﺑ .دروآرد ﺪـﻨﻳآﻲﻣ ﺮـﻈﻧ ﻪـﺑ ﻪـﻛ ﻲـﺗرﻮﺻ نﺎـﻤﻫ ﻪــﺑ ار ﻮﮕﻟا ﺪﻳﺎﺑ ﺪﻳﺪﺟ مﺎﻈﺘﻧا ﻚﻳ رد
ﻲﻧﺎﺒﻴﺘــﺸﭘ نآ ﻖﻳﺮﻃ زا ار يﺪﻌﺑ يﺎﻫﻪﻌﺳﻮﺗو ﺎﻫﺖﻓﺮﺸﻴﭘ ناﻮﺗﻲﻣ و دﺮﻴﮔﻲﻣ ﻞﻜﺷ ﺪﻳﺪﺟ مﺎﻈﺘﻧا ﻦﻳا يﺪﻨﺑناﻮﺨﺘﺳا
ﺖـﻳاﺪﻫ ﺖـﺳرد هار ﻪــﺑ اﺮﻧآو دﺮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ ﻻﺎﺑ ار نﺎﺑز ﺖﻓﺮﺸﻴﭘ ﺖﻋﺮﺳ ، مﺎﻈﺘﻧا ﻦﻳا يدﺎﻴﻨﺑ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺖﺧﺎﻨﺷ .دﻮﻤﻧ
نﺎـﺑز زﻮـﻨﻫ ﻪــﻛ ياﻪﺘﺷر زا ناﻮﺘﺑ ﺪﻧاهﺪﺷ ﺮﻳاد نﻮﻨﻛ ﺎﺗ ﻪﻛ ﻲﺗﺎﻣﺎﻈﺘﻧا عاﻮﻧا رد ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻌﻟﺎﻄﻣ ﺎﺑ ﺪﻳﺎﺷ .دﺮﻛ ﺪﻫاﻮﺧ
.ﺪــﻫدﻲﻣ طﺎﺒﺗرا ﻢﻫ ﻪﺑ ار ﻮﮕﻟا يﺎﻫنﺎﺑز ﻪﻤﻫ ﻻﺎﺑ رد ﺮﻴﮕﻤﻟﺎﻋ رﺎﺘﺧﺎﺳ ﻚﻳ .دﺮﻛ اﺪﻴﭘ يﺮﺘﺸﻴﺑ ﺖﺧﺎﻨﺷ دراﺪﻧ ﻲﻳﻮﮕﻟا
ﺮﮔا ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﻨﻌﻣ ناﺪﺑ ﻦﻳا .ﺖﺳا يﺪﻌﺑ ﻚﺗ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﹰ ﺎﺗرﺪﻧ و ﺪﻨﻛﻲﻣ قﺮﻓ يﺮﺘﻣارﺎﭘ يﺎﻀﻓ ﻚﻳ ﺎﺑ ﻞﺣهار يﺎﻀﻓ
اﺮـﻳز ﻢﻴــﺳﺮﺑ ﺐﺳﺎﻨﻣ ﺦﺳﺎﭘ ﻪﺑ ﻢﻴﻧاﻮﺗﻲﻤﻧ نآ ﺲﻜﻋ نداد مﺎﺠﻧا ﺎﺑ ﹰ ﺎﻓﺮﺻ هﺎﮕﻧآ ﺪﻨﻛﻲﻤﻧ رﺎﻛ بﻮﺧ يﺰﻴﭼ ﻪﭼ ﻢﻴﻧاﺪﺑ
ار ﻮــﮕﻟا ﻚﻳ ﻪﻜﻨﻳا زا ﺶﻴﭘ حاﺮﻃ ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ .ﺪﻨﺷﺎﺑ دوﺪﺤﻣﺎﻧ ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﻒﻳﺮﻌﺗ ﺲﻜﻋﺮﺑ ﻪﻧﻮﮔﻦﻳﺪﺑ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻞﺣهار ﺪﻳﺎﺷ
.ﺪﻫﺎﻜﺑ ﻦﻜﻤﻣ يﺎﻫﻞﺣ هار ﺖﻌﺳو زا نآ ﺎﺑ روﺎﺠﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟاﺪﺿ ندﺮﻛ ﺺﺨﺸﻣ ﺎﺑ ﺪﻳﺎﺑ ﺪﻫد راﺮﻗ دﻮﺧ رﺎﻛ يﺎﻨﺒﻣ
ﺎــﻫﻮﮕﻟا درﻮﻣرد ﻲﮔدﺎﺳو ﻲﻧازرا ، ﻲﻳارﺎﻛ نﻮﭽﻤﻫ يﺪﻌﺑ ﻚﺗو ﺾﺤﻣ يﺎﻫرﺎﻴﻌﻣ يﺮﻴﮔ رﺎﻜﺑ ﺎﺑ ﻪﻛ ﻲﻣﺎﮕﻨﻫ
عﻮـﻗو ﻪـﺑ ﺖﺒـﺴﻧ ﺪﻳﺎــﺑ . ﻢﻳروآﻲﻣ ﻢﻫاﺮﻓ فﺮﺤﻧا ياﺮﺑ ار ﻪﻨﻴﻣز ﺖﻘﻴﻘﺣ رد ،ﻢﻴﻨﻛﻲﻣ توﺎﻀﻗ مﺎﮕﻨﻫدوز ترﻮﺻ ﻪﺑ
ﺖﺳا ﻲﻨﻌﻣ ﻦﻳا ﻪﺑ ﻂﻘﻓ ﻪﻜﻠﺑ ﺪﻧاﺐﺳﺎﻨﻣﺎﻧ ﺎﻫرﺎﻴﻌﻣ ﻦﻳا ﻪﻛ ﺖﺴﻴﻧ ﻲﻨﻌﻣ ناﺪﺑ ﻦﻳا ﻪﺘﺒﻟا . ﻢﻴﺷﺎﺑ رﺎﻴﺷﻮﻫ يدراﻮﻣ ﻦﻴﻨﭼ
ﻢـﻫ ﺎـﺑ نﺎـﺑز ﻚـﻳرد ﺎـﻫﻮﮕﻟا ﺮـﮕﻳد نﺎـﺑز ﻪـﺑ .ﺪﻧﻮــﺷﻲﻣ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻴﺑ تﺎﻃﺎﺒﺗرا زا ﻲﺷﻮﭘﻢﺸﭼ ﺚﻋﺎﺑ ياهزاﺪﻧا ﺎﺗ ﻪﻛ
نﺎـﺑز مﺎﺠــﺴﻧا رد ﺪﻳﺎﺷ ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﻪﺘﺷاﺪﻨﭘ “ﺪﻳاز” ﹰ ﺎﻫﺎﺒﺘﺷا ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﺔﻧﻻﻮﺠﻋ فﺬﺣ و ﺪﻧراد ياهﺪﻴﭽﻴﭘ ﻲﮕﺘﺴﺑاو
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ١٧
ﭻﻴﻫ نوﺪﺑ رﺎﻛ ﻦﻳا و ﺪﻧﺪﺷ هدﺎﻬﻧ رﺎﻨﻛ دﺎﺼﺘﻗا ﻪﺑ ﺖﺳردﺎﻧ ﻞﻳﺎﻤﺗ رد يدﺎﻴﻨﺑ يﺎﻫﻮﮕﻟا زا يرﺎﻴﺴﺑ .ﺪﻨﻛ لﻼﺘﺧا دﺎﺠﻳا
.ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﮔ ترﻮﺻ ،ﺖﺳا مزﻻ نآ ندﻮﺑ ﻞﻛ و ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻚﻳ مﺎﺠﺴﻧا ياﺮﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا دﻮﺟو ﻪﻛ ﻪﺘﻜﻧ ﻦﻳا ﻪﺑ ﻲﻬﺟﻮﺗ
ﻚـﻳ ﻲـﮔﺪـﻴﭽﻴﭘ كرد زا ﺲـﭘ ﺪﻳﺎـﺷ .ﺖـﺷاد ﺪـﻫاﻮﺧﻲﭘ رد ار ﻲﻤﻬــﻣ و ﻲﻔﻨﻣ ﺞﻳﺎﺘﻧ تﺪﻣ زارد رد ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا فﺬﺣ
هرﺎـﭘﻪـﻜﺗ ﺎــﻳ و ﺪﻳﺪﺟ يﺎﻫﻮﮕﻟا نداد دﺎﻬﻨﺸﻴﭘ .دﺮﻛ ﻦﻴﻨﭼ ناﻮﺗﻲﻤﻧ نآ زا ﺶﻴﭘ ﻲﻟو دﺮﻛ ﺮﺗهدﺎﺳ اﺮﻧآ ناﻮﺘﺑ ﻢﺘﺴﻴﺳ
ﻲـﻋﻮﻧ ﻪـﺑ ﺪﻳﺎـﺑ ﻲـﺣاﺮﻃ رد ﻪـﻛ ﺖـﺳا هﺪـﻴﻘﻋ ﻦـﻳا ةﺪــﻴﻳاز و ﻪﻧارﺎﮕﻧاهدﺎﺳ ﻲﻫﺎﮕﻧ ﺮﺑ ﻲﻨﺘﺒﻣ ﻲﻤﻳﺪﻗ يﺎﻫﻮﮕﻟا ندﺮﻛ
ﻢﺘـﺴﻴﺳ ﻚـﻳ دﺮﻛرﺎـﻛ هﻮـﺤﻧ زا ﻲﺤﻄـﺳ كرد ﻚــﻳ ﻪﺠﻴﺘﻧ ﺰﻴﻧ ﻲﺣاﺮﻃ عﻮﻧ ﻦﻳا .دﺮﻛ “هدﺎﺳ” ار هﺪﻴﭽﻴﭘ يﺎﻫﻢﺘﺴﻴﺳ
.ﺪﺷﺎﺑﻲﻣ
ﺎﻫﻢﺘــﺴﻴﺳ ﻦﻳﺮﺗﻢﻈﻨﻣو ﻦﻳﺮﺗﺐﺗﺮﻣ ( ﹰ ﺎﻘﻴﻗد ﻪﻧ) ﹰ ﺎﺒﻳﺮﻘﺗ ﺪﻧراد ار ﻲﮔﺪﻴﭽﻴﭘ و ﺖﻓاﺮﻇ ﻦﻳﺮﺘﺸﻴﺑ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻢﺘﺴﻴﺳ
ترﻮـﺻ نﺎـﻤﻫ ﻪـﺑ ـ ﻂـﺳﻮﺘﻣو ﺰـﻳر يﺎﻬـﺳﺎﻴﻘﻣ رد ار ﺎـﻫﻮﮕﻟا ﻪـﻛ ﻢـﻴﻨﻛ مﺰـﻠﻣ ار دﻮــﺧ ﺮﮔا .ﺪﻨﻳآﻲﻣ رﺎﻤﺷ ﻪﺑ ﺰﻴﻧ
ﹰ ﻼﻣﺎﻛ ﺪﻨﻧاﻮﺗﻲﻤﻧ ﺪﻧﺮﻴﮔﻲﻣ ﻞﻜﺷ ﺮﺘﮔرﺰﺑ يﺎﻬﺳﺎﻴﻘﻣرد ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا هﺎﮕﻧآ ،ﻢﻴﻫد ﻖﺑﺎﻄﺗ ﻢﻫ ﺎﺑ ـ نﺎﺷدﻮﺧ ةﺪﻨﺑﺎﻳﺪﺷر
رد ﺎـﻫﻮﮕﻟا دراﻮـﻣ ﻲـﺧﺮﺑ رد .ﺪـﻨﻛﻲﻣ ﺰﻴـﻫﺮﭘ ﺰﻴــﻧ ﺪﺋاز يﺎﻫﻲﮔﺪﻴﭽﻴﭘ زا بﻮﺧ ﻲﺣاﺮﻃ .ﺪﻨﺷﺎﺑ هدﺎﺳ ﺎﻳ و يﺪﻌﺑ ﻚﺗ
ﻲﻳﺎـﻫﺪﻨﻳآﺮﻓو ﺎـﻫمﺮﻓ يﺮﻴـﮔﻞﻜـﺷ ﻪــﺑ ﺮﺠﻨﻣ دﻮﺧ ﺮﻣا ﻦﻳا ﻪﻛ ﺪﻨﺑﺎﻳﻲﻣ نﺎﻣزﺎﺳ ياهﺪﻋﺎﻗﻲﺑ ترﻮﺻ ﻪﺑ دﺮﺧ سﺎﻴﻘﻣ
يﺪﺣ زا ﺶﻴﺑ ﻪﺟﻮﺗ ﺪﻧراد راﺮﻗ گرﺰﺑ يﺎﻫسﺎﻴﻘﻣرد ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﺑ ﺰﻴﻧ ﺮﮕﻳد دراﻮﻣ ﻲﺧﺮﺑ رد و دﻮﺷﻲﻣ ﻲﻓدﺎﺼﺗ
ﻚﻳﺮﻫ رد نﺪﺷ ﻖﻴﻤﻋ .ﺖﺳا هﺎﮔﺪﻳد ود ﻦﻳا ﻦﻴﺑ لدﺎﻌﺗ ﻲﻋﻮﻧ دﺎﺠﻳا ﻊﻗاو رد بﻮﺧ ﻲﺣاﺮﻃ لﺎﺣ ﻦﻳا ﺎﺑ ﻲﻟو ،دﻮﺷﻲﻣ
.دﺮﻛ ﺪﻫاﻮﺧ لﻼﺘﺧا دﺎﺠﻳا (نآ ﻲﻳآرﺎﻛ ﹰ ﺎﺒﻗﺎﻌﺘﻣو) ﻢﺘﺴﻴﺳ مﺎﺠﺴﻧارد ﻲﻃاﺮﻓا ترﻮﺻ ﻪﺑ هﺎﮔﺪﻳد ودﻦﻳا زا
ﺮﻬـﺷ ﻚـﻳ ﺐﻟﺎـﻗ رد يﺮﻬـﺷ يﺎـﻫﻮﮕﻟا ﻢـﻴﻤﻌﺗ ياﺮــﺑ ﺪﻨﻧاﻮﺗﻲﻣ ﻢﻴﺘﺷاد ﻪﺿﺮﻋ نﻮﻨﻛﺎﺗ ﻪﻛ ياﻲﻠﻛ يﺎﻫ هﺪﻳا
ةراﺰﻫ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ِ يﺮﻬﺷ تﺎﻃﺎﺒﺗ را و ﻲﮕﺘﺳﻮﻴﭘ “ﺪﻨﻤﺷﻮﻫ ﻂﻴﺤﻣ ” ﻚﻳ دﺎﺠﻳا ﺔﺸﻳﺪﻧا .ﺪﻨﺷﺎﺑ ﺪﻴﻔﻣ ﺰﻴﻧ ﻲﻜﻴﻧوﺮﺘﻜﻟا
هﺪﻣآ ﻢﻫاﺮﻓ رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا يﺎﻫﻮﮕﻟا ﻂﺳﻮﺗ رﻮﻈﻨﻣ ﻦﻳا ﻪﺑ ﻲﺑﺎﻳﺖﺳد ياﺮﺑ دﻮﺟﻮﻣ هار رﺎﺘﺧﺎﺳ .دزﺎﺳﻲﻣ حﺮﻄﻣ ار ﺪﻳﺪﺟ
شروﺮــﭘ و ﻪﻌﺳﻮﺗ ار ﺎﻫﻮﮕﻟا طﺎﺒﺗرا و ﻲﮕﺘﺳﻮﻴﭘ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﻦﻴﻧاﻮﻗ ﺪﻳﺎﺑ نآ سأر رد ﻪﻛ (Salingaros, 1998) ﺖﺳا
ﻲﻤﺠـﺴﻨﻣ ﻞﻜـﺷ ﻪــﺑ ﺪﻧاﻮﺘﺑ ﻪﻛ يﺮﻬﺷ ﺖﻓﺎﺑ ﻚﻳ ﻒﻳﺮﻌﺗ ياﺮﺑ . (Droege, 1997; Graham و Marvin, 1996) داد
يﻮـﮕﻟا نﺎـﺑز ﺎـﺑ ﺪﻳﺎـﺑ (ﺖـﺳا ﻪﻌـﺳﻮﺗو شﺮﺘـﺴﮔ لﺎـﺣ رد ﻚــﻨﻴﻤﻫ ﻪﻛ) ﻲﻜﻴﻧوﺮﺘﻜﻟا تﺎﻃﺎﺒﺗرا ِ يﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﺪﻨﻛ رﺎﻛ
ﺎـﺑ ﻪـﻛ ﺪـﻨﻳﻮﮔﻲـﻣ هﺎﺒﺘـﺷا ﻪــﺑ ناﺮﻈﻧﺐﺣﺎﺻ زا يرﺎﻴﺴﺑ ﻚﻨﻴﻤﻫ .دﺰﻴﻣآرد ياﻪﭼرﺎﭙﻜﻳ ترﻮﺻ ﻪﺑ ﻲﻜﻳﺰﻴﻓ تﺎﻃﺎﺒﺗرا
ﺪﻧاهﺪــﺷ ﻒﺸﻛ ً اﺮﻴﺧا ﻪﻛ ار يﺪﻳﺪﺟ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺎﻫﺮﻈﻧرﺎﻬﻇا ﻦﻳا رد .ﺪﺷ ﺪﻫاﻮﺧ ﺪﺋاوز ياراد ﺮﻬﺷ ،ﻲﻜﻴﻧوﺮﺘﻜﻟا طﺎﺒﺗرا
ﺪـﻧﻮﻴﭘ ﺮﻬـﺷ ةدﺎــﻴﭘ ﺖﻓﺎﺑرد ﻲﻜﻳﺰﻴﻓ يﺎﻫهﺮﮔ ﻪﺑ ار ﻲﻜﻴﻧوﺮﺘﻜﻟا يﺎﻫهﺮﮔ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا ﻪﻛ اﺮﭼ ،ﺪﻫدﻲﻤﻧ راﺮﻗ ﺮﻈﻧﺪﻣ
.دﺮﻛ ﺪﻨﻫاﻮﺧ ﺖﻳﻮﻘﺗ و ﻞﻣﺎﻛ ار ﺮﮕﻳﺪﻜﻳ ﻮﺤﻧ ﻦﻳﺮﺘﻬﺑ ﻪﺑ نﺎﺑز ود ﻦﻳا .ﺪﻨﻫدﻲﻣ

ﯽﮕﺘﺳﻮﯿﭘ و یرﺎﮔزﺎﺳ

.ﺖـﺳا لوا رﺎـﻴﻌﻣ زا ﺮﺘﻤﻬـﻣ رﺎﻴـﺴﺑ مود رﺎــﻴﻌﻣ ﻲﺟرﺎﺧ ﻲﮕﺘﺳﻮﻴﭘ و ﻲﻠﺧاد يرﺎﮔزﺎﺳ رﺎﻴﻌﻣ ود نﺎﻴﻣ زا
ﻲـﮔﺪـﻴﭽﻴﭘ .دﺮــﻛ كرد اﺮﻧآ ناﻮﺘﻧ ﺰﻴﻧ ﺪﺑا ﺎﺗ ﺪﻳﺎﺷ و دﺮﺑﻲﭘ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻚﻳ يﺎﻫﻲﮔﺪﻴﭽﻴﭘ ﻪﻨﻣاد ﻪﺑ ناﻮﺘﺑ هﺪﻨﻳآرد ﺪﻳﺎﺷ
نﺎـﺑز ﺮـﻫ لﺎــﺣ ﺮﻫرد ﺎﻣا دﻮﺷ ﺪﻳﺪﺟ يﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻚﻳ رد ناور و ﺲﻴﻠﺳ يرﺎﺘﺧﺎﺳ نﺪﻣآ دﻮﺟﻮﺑ زا ﻊﻧﺎﻣ ﺪﻧاﻮﺗﻲﻣ
ﻪﻛ نﺎﻤﺘﺧﺎﺳ ﻚﻳ ،لﺎﺜﻣ ياﺮﺑ .(٦ ﻞﻜﺷ) ﺪﻨﻛ راﺮﻗﺮﺑ طﺎﺒﺗرا دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫنﺎﺑز ﺮﻳﺎﺳ ﺎﺑ ﺶﻳﺎﻫزﺮﻣ رد ﺪﻧاﻮﺘﺑ ﺪﻳﺎﺑ ﻮﮕﻟا
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ١٨
ﻲـﻠﺧاد يرﺎـﮔزﺎـﺳ ﻪـﺟرد ﻞــﻗاﺪﺣ ﻪﺑ ﻪﻜﻨﻳا زا ﺲﭘ ﺎﻣا دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ ﺮﻴﻏ ﺪﺷﺎﺑ رﺎﮔزﺎﺳﺎﻧ ﻲﻠﺧاد ﺮﻈﻧ زا
ندﺮـﻛ ﺮـﺗهﺪﻧز ياﺮـﺑ ﻪـﻛ ﺖـﺳا ﻦـﻳا ﺎـﻣ فﺪـﻫ .ﺪـﻨﻛﻲﻣ اﺪـﻴﭘ ﺖــﻴﻤﻫا ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺮﻳﺎﺳ ﺎﺑ نآ طﺎﺒﺗرا هﺎﮕﻧآ ﺖﻓﺎﻳ ﺖﺳد
ﺐﻴـﺳآ يﺎﻫﻢﺘـﺴﻴﺳ ترﻮـﺻ ﻦـﻳا ﺮﻴـﻏرد ﻪـﻛ اﺮــﭼ ﻢﻴﻨﻛ يﺮﻴﮔﻮﻠﺟ ﺎﻬﻧآ نﺪﺷ يوﺰﻨﻣ زا ،هﺪﻳد ﺐﻴﺳآ يﺎﻫﻢﺘﺴﻴﺳ
لدﺎﻌــﺘﻣ و ﻪـﺘﻓﺎﻳ ﻖﺑﺎـﻄﺗ ،ﺎﻫﻢﺘـﺴﻴﺳ ﺮﻳﺎــﺳ زا يﺮﻳﺬﭘﺮﻴﺛﺄﺗ ﻖﻳﺮﻃ زا ﺪﻨﻧاﻮﺗﻲﻤﻧ ﺪﻧﺮـﺑﻲﻣ ﺮﺴﺑ اوﺰﻧا رد ﻪﻛ ياهﺪـﻳد
.ﺪﻧﻮﺷ










ار ﻲـﮔﺪـﻴﭽﻴﭘ ، يﺪـﻌﺑ ﻚـﺗو ﻚـﺸﺧ يﺎـﻫهﺪﻳا ﻂـﺳﻮﺗ ﻪــﻛ دﺮﻛ ﻒﻳﺮﻌﺗ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺪﺿ زا ياﻪﻋﻮﻤﺠﻣ ناﻮﺗﻲﻣ
ﺪـﻫاﻮﺨﻧ ﺎـﻣا دﻮـﺷ رﺎـﮔزﺎـﺳ شدﻮـﺧ ﺎـﺑ ﺎﻬــﻨﺗ ﺪﻧاﻮﺘﺑ نﺎﺑز ﺪﻳﺎﺷ رﺎﻛ ﻦﻳا ﺎﺑ ﻪﻛ ﺖﺷاد ﻪﺟﻮﺗ ﺪﻳﺎﺑ ﺎﻣا ﺪﻨﻨﻛ ”فﺬﺣ”
ناﻮـﺗﻲﻣ ﻪـﻛ ﺖــﺳا ﻲﻟﺎﺜﻣ ﻦﻳﺮﺘﻬﺑ ندﺮﻛ ﺖﻣﻮﻜﺣ يﺎﻫهﻮﻴﺷ . ﺪﻨﻛ اﺪﻴﭘ ﻲﺘﺴﻳﺰﻤﻫ هﺪﻴﭽﻴﭘ يﺎﻫنﺎﺑز ﺮﻳﺎﺳ ﺎﺑ ﺖﺴﻧاﻮﺗ
فﺬﺣ ﻲﻧﺎﺴﻧا ﻪﻌﻣﺎﺟ ﻚﻳ زا ار ﻲﮕﺘﻔﺷآ ﺪﻨﻧاﻮﺘﺑ ﺪﻳﺎﺷ يرﻮﺗﺎﺘﻜﻳد و ﻲﺘﺴﻴﺷﺎﻓ يﺎﻫﺖﻣﻮﻜﺣ .دﻮﻤﻧ ﻪﺋارا ﻪﻨﻴﻣز ﻦﻳارد
نﺎﻣزﺎـﺳ يﻮـﮕﻟا نﺎـﺑز ﺮـﻫ ﻦﻳاﺮﺑﺎـﻨﺑ .ﺖـﺷاد ﺪـﻨﻫاﻮﺧ دﺎـﻀﺗ ﺰﻴــﻧ ﻲﻘﻴﻤﻋو شزراﺎﺑ ﻲﻧﺎﺴﻧا يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺎﺑ ﻲﻟو ﺪﻨﻨﻛ
رﺪﻧﺎـﺴﻜﻟا يﻮـﮕﻟا نﺎـﺑز ﺎـﺑ ﻢــﻫ ﺪﻧاﻮﺘﺑ ﺪﻳﺎﺑ ﺖﺳا (Positive) ﻲﺗﺎﺒﺛا ﻂﻴﺤﻣ ﻚﻳ ندروآ دﻮﺟوﻪﺑ ﺶﻓﺪﻫ ﻪﻛ ياهﺪﻨﻫد
نﺎـﺑز ﻪـﻛ اﺮـﭼ ،دﺮــﻳﺬﭘ ترﻮﺻ ﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ و حﻮﻄﺳ مﺎﻤﺗ رد ﺪﻳﺎﺑ رﺎﻜﻨﻳا .ﺪﻳﺎﻤﻧ لﻮﺤﺘﻣ اﺮﻧآﻢﻫو ﺪﻨﻛ راﺮﻗﺮﺑ طﺎﺒﺗرا
.ﺪﻨﻛﻲﻣ ﻦﻴﻴﻌﺗ ﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ زا حﻮﻄﺳ مﺎﻤﺗرد ار هﺪﺷﻪﺘﺧﺎﺳ مﺮﻓ ﺰﻴﻧ رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا يﻮﮕﻟا
و Ishikawa, Alexander) ﺖﺳا ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻴﺑ ﻲﮕﺘﺳﻮﻴﭘ ةﺪﻨﻨﻛ ﻦﺷور ﯽﺗﻮﻓ ﺶﺷ ﮏﻧاﻮﯾا يرﺎﻤﻌﻣ يﻮﮕﻟا
ﻚﻳ فﺮﺻ ،ﺰﻴﻣ ﻚﻳ رود ﺮﺑ ﻦﺘﺴﺸﻧ نﻮﭽﻤﻫ ﻲﮔداﻮﻧﺎﺧ ﻲﮔﺪﻧز رد ﻲﻋﺎﻤﺘﺟا يﺎﻫﻮﮕﻟا زا يرﺎﻴﺴﺑ . (1977, ﻦﻳﺮﻳﺎﺳ
ﺖـﺷﻮﮔ ندﺮــﻛ بﺎﺒﻛ ، گرﺰﺑ يﺎﻫناﺪﻠﮔ رد نﺎﻫﺎﻴﮔ ﺪﺷر ، ﻦﻴﻣز يورﺮﺑ ﺎﻫيزﺎﺑ بﺎﺒﺳا ﺎﺑ ﺎﻫﻪﭽﺑ يزﺎﺑ ، اﺬﻏ هﺪﻋو
ﻞﻗاﺪﺣ ﻦﻜﻟﺎﺑ ﻖﻤﻋ ﻪﻛ ﺖﺳا نآ مزﻻ طﺮﺷ ﺎﻬﻨﺗ .ﺪﻨﺘﻔﻴﺑ قﺎﻔﺗا ﻚﻧاﻮﻳا ﻚﻳرد ﺪﻨﻧاﻮﺗﻲﻣ … و زﺎﺑ يﺎﻀﻓرد لﺎﻏذ يور
ةﺪﻧروآﺮﺑ ﻪﻛ) ندﻮﺑ نازرا ﺮﻃﺎﺨﺑ ﹰ ﺎﻓﺮﺻ ﺎﻳو ﻪﻧﺎﻫاﻮﺨﻟد ﻲﻤﻴﻤﺼﺗ ﺮﻃﺎﺨﺑ ﻚﻧاﻮﻳا ﻚﻳ ﺮﮔا .ﺪﺷﺎﺑ (ﺮﺘﻣ ود) تﻮﻓ ﺶﺷ
ﻪـﻄﺑار قﻮـﻓ ﻲﻋﺎـﻤﺘﺟا يﺎـﻫﻮﮕﻟا ﺎــﺑ ﺪﻧاﻮﺗﻲﻤﻧ هﺎﮕﻧآ ،دﻮﺷ ﻲﺣاﺮﻃ ﻲﻤﻛ ﻖﻤﻋ ﺎﺑ (ﺖﺳا ﻲﻠﺧاد يرﺎﮔزﺎﺳ يﺎﻫرﺎﻴﻌﻣ
.ﺖـﺳا ﻒـﻠﺘﺨﻣ نﺎـﺑزود رد ﺎـﻫﻮﮕﻟا ﻦـﻴﺑ لﻮﻤــﺷ و يزﺎﺴﻤﻫ ﺎﺠﻨﻳا رد طﺎﺒﺗرا يراﺮﻗﺮﺑ زا رﻮﻈﻨﻣ ﻪﺘﺒﻟا .ﺪﻨﻛ راﺮﻗﺮﺑ
دﻮــﺷﻲﻣ يداﺮﻓا زا ناﻮﻳا ﻲﻜﻳﺰﻴﻓ ياوﺰﻧا ﺚﻋﺎﺑ ،هﺪﺷ ﺺﺨﺸﻣ ٦ ﻞﻜﺷرد ﻪﻛ ﻲﺒﻴﺗﺮﺗ نﺎﻤﻫ ﻪﺑ ،ﻪﻧﻮﮔﻲﺿﺎﻳر ياوﺰﻧا
.ﺪﻧراد اﺮﻧآ زا ةدﺎﻔﺘﺳا ﺪﺼﻗ ﻪﻛ
هﺪﯿـــﺸﮐ ﻂـــﺧ شرود ﻪــــﮐ ﯽــﯾﻮﮕﻟا .6 ﻞﮑــﺷ
ﺖــﺳا رﺎــﮔزﺎــﺳ ﯽـــﻠﺧاد ظﺎـﺤﻟ زا هﺪـﺷ
ﯽــﺳﺎﺳا ﯽﻟﺎﮑــﺷا لﺎــﺣ ﻦــﯾا ﺎـــﺑ ﯽـﻟو
یﺎـــﻫﻮﮕﻟا ﺎــــﺑ ﺪــﻧاﻮﺗﯽﻤﻧ ﻪــﮐاﺮﭼ دراد
.ﺪـــﻨﮐ راﺮـﻗﺮﺑ طﺎـﺒﺗرا ﯽﺟرﺎـﺧ
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ١٩
رد مﺮﻓ ةﺪﻧزﺎﺳ .ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﻂﺒﺗﺮﻣ ﻲﻋﺎﻤﺘﺟا يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺎﺑ ﻞﻣﺎﻛ رﺪﻘﭼ يرﺎﻤﻌﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﻢﻴﻧادﻲﻤﻧ ﻢﻫ زﻮﻨﻫ ﺎﻣ
يﺮـﻳﺬﭘﺎـﻧ ناﺮﺒـﺟ ترﺎـﺴﺧ يرﺎـﻤﻌﻣ يﺎــﻫﻮﮕﻟا نداد ﺖﺳد زا .ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ ﺎﻔﻳا ﻲﻤﻬﻣ ﺶﻘﻧ ياﻪﻌﻣﺎﺟ ﺮﻫ ﻲﺘﻨﺳ ﮓﻨﻫﺮﻓ
رد دﻮﺟﻮﻣ ﻲﻋﺎﻤﺘﺟا يﺎﻫﻮﮕﻟا ﻒﻳﺮﻌﺗ رد ﻪﺘﻓر ﺖﺳد زا يﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻛاﺮﭼ ،دروآﻲﻣ دراو ﻪﻌﻣﺎﺟ ﻚﻳ دﺮﻜﻠﻤﻋ هﻮﻴﺷﺮﺑ
ﮓـﻨﻫﺮﻓ زا ﺖـﺳاﺮﺣ هار ﺎﻬـﻨﺗ ﺎﻫﺖﻨــﺳ ﺮﻴﻘﻓ ﻲﻳﺎﺘﺳور ﻊﻣاﻮﺟ رد ﹰ ﺎﺻﻮﺼﺧ . (٧ ﻞﻜﺷ)ﺪﻨﺘﺴﻫ ﺮﺛﺆﻣ ،ﺮﺗﻻﺎﺑ يﺎﻫهدَ ر
،ﺪﻧاﻪــﺘﻓﺮﮔ ﻞﻜﺷ ﺞﻳرﺪﺗ ﻪﺑ نﺎﻣز لﻮﻃ رد يدﺎﻳز دﺮﻓا ﻂﺳﻮﺗ ﻪﻛ ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﻲﻳﺎﻫﻞﺣ هار هﺪﻧﺮﻴﮔﺮﺑرد ﺎﻫﺖﻨﺳ .ﺪﻨﺘﺴﻫ
ﻞﻴﻜـﺸﺗ ﺰﻴـﻧ ار نآ زا ﻲـﺸﺨﺑ ﻲـﺘﺣ و ﺪﻨﺘـﺴﻫ ﻂـﺒﺗﺮﻣ مدﺮــﻣ ﻲﮔﺪﻧز و ﺖﺸﻴﻌﻣ هﻮﻴﺷ ﺎﺑ ﻲﺣاﺮﻃ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ
ﻪـﺑ ﺰﻴـﻧ ﻲـﺤﺘﻓ ﻦــﺴﺣ ﻦﻴﻨﭽﻤﻫ و (Alexander, 1979) ﻪﺘﺷاد يدﺎﻳز رﺎﻴﺴﺑ ﺪﻴﻛﺄﺗ ﻪﺘﻜﻧ ﻦﻳا ﻪﺑ رﺪﻧﺎﺴﻜﻟا .ﺪﻨﻫدﻲﻣ
ﻲﻌـﺳ رﺎﻴـﺷﻮﻫ و سﺎــﺴﺣ نﺎﺣاﺮﻃ .(pp. 24-27)(Fathy, 1973) ﺖﺳا ﻪﺘﻔﮔ ﻦﺨﺳ ﻪﻨﻴﻣز ﻦﻳا رد ﻲﻠﺼﻔﻣ ترﻮﺻ
.ﺪﻨﺷﺎﺑ ﮓﻨﻫﺎﻤﻫ ﺎﻬﻧآ ﺎﺑ و هداد شروﺮﭘ ار ﻲﻋﺎﻤﺘﺟا يﺎﻫﻮﮕﻟا نﺎﺸﻳﺎﻫحﺮﻃ ﺎﺑ ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ














صاﻮـﺧ .ﺪـﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد هاﺮﻤﻫ ﻪﺑ ﺰﻴﻧ ياﻪﺘﺳاﻮﺧﺎﻧ ﻲﻋﺮﻓ ﻲﮔﮋﻳو ،ﻲﺘﺛارو صاﻮﺧ ﺪﻨﻧﺎﻣ ﻮﮕﻟا ﻚﻳ ﻲﻫﺎﮔ ﺪﻳﺎﺷ
ﻪﺘـﺷاد هاﺮـﻤﻫ ﻪـﺑ ﺰﻴـﻧ ﻲــﻛﺪﻧا ﻲﻔﻨﻣ تاﺮﻴﺛﺄﺗ ﺪﻳﺎﺷ ﺪﻨﺘﺴﻫ يروﺮﺿ مﺰﻴﻧﺎﮔرا ﻚﻳ يﺎﻘﺑ ياﺮﺑ ﻪﻜﻨﻳا ﻢﻏرﻲﻠﻋ ﻲﺘﺛارو
هﻮـﺟو فﺬـﺣ ياﺮـﺑ شﻼـﺗ .ﺪـﺷﺎﺑ ﻪﺘـﺷاد ﻲـﻔﻠﺘﺨﻣ ﹰ ﻼﻣﺎـﻛ صاﻮـﺧ ﺪـﻧاﻮﺗﻲﻣ ﺐــﻴﺗﺮﺗ ﻦﻴﻤﻫ ﻪﺑ ﺰﻴﻧ ﻮﮕﻟا ﻚﻳ .ﺪﻨﺷﺎﺑ
ار نﺎــﺑز ﻞﻛ ﺪﻧاﻮﺗﻲﻣ ،ﺪﻨﻜﻴﻣ راﺮﻗﺮﺑ ﻪﻄﺑار ﻲﻳﺎﻫﺰﻴﭼ ﻪﭼ ﺎﺑ ﻮﮕﻟا ﻦﻳا ﻪﻜﻨﻳا كرد نوﺪﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا ﻲﻋﺮﻓ و ﻪﺘﺳاﻮﺧﺎﻧ
زا ار ﻲـﻠﻛ و ﻞﻣﺎـﻛ نرﺎــﻘﺗ ﻪﻛ ﻲﻋﺎﻤﺘﺟا يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺎﻳو يرﺎﻤﻌﻣ ءاﺰﺟا زا ﻲﺻﻼﺧ ياﺮﺑ ﺶﺷﻮﻛ ﹰ ﻼﺜﻣ) ﺪﻧﺎﺷﺎﭙﺑ ﻢﻫ زا
ﻢﻟﺎـﻋ ﺮﺳاﺮﺳرد ار ﻲﺘﻨﺳ يﻮﮕﻟا يﺎﻫنﺎﺑز ﻲﻧﺎﺴﻧا يﺎﻫﻮﮕﻟا ﻲﻋﺮﻓ صاﻮﺧ ندﺮﻛ مﻮﻜﺤﻣ ﺎﺑ نارﺎﻤﻌﻣ .( ﺪﻧﺮﺑﻲﻣ ﻦﻴﺑ
ﻲﻋﺎـﻤﺘﺟا لﻮﺻا زا ﻲﻀﻌﺑ ﺎﺑ ﻪﻜﻨﻳا ﺎﻳ و ﺪﻨﺘﺴﻴﻧ رﺎﮔزﺎﺳ ﺎﻬﻧآ ياﺮﮔﻚﺒﺳ و هاﻮﺨﻟد يﺎﻫهﺪﻳا ﺎﺑ ﻪﻛ اﺮﭼ ،ﺪﻧاﻪﺘﺧاﺪﻧاﺮﺑ
.ﺪﻨﺘﺴﻫ رﺎﮔزﺎﺳﺎﻧ
یﻮـــﮕﻟا ﺎـــﺑ یرﺎــــﻤﻌﻣ یﺎــﻫﻮﮕﻟا .7 ﻞﮑــﺷ
رد و ﺪﻧﻮــــﺷﯽﻣ ﺮﻇﺎـــــﻨﺘﻣ ﯽﻋﺎـــﻤﺘﺟا
یﻮـــــﮕﻟا ﮏـــــﯾ ﻢﻫﺎــــــﺑ ﺐــــﯿﮐﺮﺗ
ﺢﻄــــﺳ رد ار یرﺎـــــﻤﻌﻣ ـ ﯽﻋﺎـــﻤﺘﺟا
.ﺪﻧزﺎـــﺳﯽﻣ ﺮﺗﻻﺎـﺑ
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ٢٠
ﺎﻫسوﺮﯾو شﺮﺘﺴﮔ و اﺮﮔﮏﺒﺳ ﻦﯿﻧاﻮﻗ

رﺮـﻘﻣ تﺎــﻣﺎﻈﺘﻧا ﻢﻴﺘﺴﻫ يروآﻮﻧ دﺎﺠﻳا لﺎﺒﻧد ﻪﺑ ﻪﻛ ﻲﻌﻗاﻮﻣ ﺎﻳ و ﺪﻧﺮﻴﮔﻲﻣ ﻞﻜﺷ ﻲﺗاﺮﻴﻴﻐﺗ ﻪﻛ تﺎﻗوا ﻲﻫﺎﮔ
ﺪﻨﺘــﺴﻫ ﻪﻧاﺪﺒﺘﺴﻣو هاﻮﺨﻟد ﹰ ﻼﻣﺎﻛ ﻲﻨﻴﻧاﻮﻗ ﺎﻬﻨﻳا .ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﻮﮕﻟا يﺎﻬﻧﺎﺑز ﻦﻳﺰﮕﻳﺎﺟ ً اﺪﻤﻋ اﺮﮔﻚﺒﺳ ﻦﻴﻧاﻮﻗ ﻂﺳﻮﺗ ﻪﺘﺸﮔ
دراد راﺮﻗ رﻮﻣا رﺪﺻ رد ﻪﻛ ﻲﺼﺨﺷ ﻪﻛ ﻲﻨﻌﻣ ﻦﻳا ﻪﺑ) ﺪﻧﺮﻴﮔﻲﻣ تﺄﺸﻧ ﺰﻴﻣآﺐﺼﻌﺗ ةﺪﻴﻘﻋ ﻚﻳ ﺎﻳ و ﻚﺒﺳ ﻚﻳ زا ﻪﻛ
ﻪـﻛ ﺪﻧﻮــﺷﻲﻣ ﻲﺻﺎﺧ رﺎﻴﺴﺑ تﻻﺎﺣ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﻦﻴﻧاﻮﻗ ﻦﻳا ﻪﻜﻨﻳا ﺎﻳو ،(ﺪﻧراﺪﻧ ﻲﺗروﺮﺿ ﻪﻛ ﺪﻨﻛﻲﻣ ﻊﺿو ار ﻲﻨﻴﻧاﻮﻗ
ﻪـﺴﻳﺎﻘﻣ ﻞﺑﺎــﻗ ﺪﻧاهﺪﺷ هداد ﺶﻳﺎﻤﻧ ٧ ﻞﻜﺷرد ﻪﻛ ياهﺪﻴﭽﻴﭘ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺎﺑ اﺮﮔﻚﺒﺳ ﻦﻴﻧاﻮﻗ .ﺪﻧراﺪﻧ ياهدﺮﺘﺴﮔ دﺮﺑرﺎﻛ
ﻚﻳ .دراد ﺎﻫسوﺮﻳو شﺮﺘﺴﮔ ﻪﺑ يدﺎﻳز يدﺎﻴﻨﺑ تﺎﻬﺑﺎﺸﺗ اﺮﮔﻚﺒﺳ ﻦﻴﻧاﻮﻗ ﻦﺘﻓﺎﻳ جاور و شﺮﺘﺴﮔ ﻢﺴﻴﻧﺎﻜﻣ .ﺪﻨﺘﺴﻴﻧ
ﻂـﻴﺤﻣ رد اﺮـﻧآ ﺎـﺗ ﺪـﺷﺎﺑ ﻪﺘــﺷاد ﻲﻧاراﺪﻓﺮﻃ ﺪﻳﺎﺑ و ﺪﺳرﻲﻣ ﺮﻈﻧ ﻪﺑ ﻮﮕﻟا ﺎﻳ ﺐﻟﺎﻗ ﻚﻳ ﺪﻨﻧﺎﻣ ﹰ ﻻﻮﻤﻌﻣ اﺮﮔﻚﺒﺳ نﻮﻧﺎﻗ
ﺎﻬـﻧآ ﺖـﻴﻘﻓﻮﻣ ناﺰﻴــﻣ ﻪﻜﻠﺑ ﺖﺴﻴﻧ ﺎﻬﻧﺎﺴﻧا ﻪﺑ ﻲﻧﺎﺳر تﺎﻣﺪﺧ ﺖﻴﻔﻴﻛ ﻲﻨﻴﻧاﻮﻗ ﻦﻴﻨﭼ ﺖﻴﻘﻓﻮﻣ ناﺰﻴﻣ كﻼﻣ .ﺪﻨﻨﻛ ﺶﺨﭘ
.ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﻪﻴﻬﺗ نآزا ﻪﻛ دراد ﻲﻳﺎﻫﻲﭙﻛ داﺪﻌﺗ ﻪﺑ ﻲﮕﺘﺴﺑ
ياﻮـﺘﺤﻣ ﻚـﻳ زا ﻲﻤــﺴﺠﺗ ﺎﻬﻨﺗ ﺎﻬﻧآ : ﺪﻧراﺪﻧ ﻲﻧﺎﺴﻧا يﺎﻫزﺎﻴﻧ ﺎﺑ ﻲﻃﺎﺒﺗرا ﭻﻴﻫ اﺮﮔﻚﺒﺳ ﻦﻴﻧاﻮﻗ تﺎﻗوا ﻲﻫﺎﮔ
ﻖـﻳﺮﻃ زا .ﺪﻨﺘــﺴﻫ ﺮﻀﻣ ﺰﻴﻧ ﺎﻬﻧآ زا يرﺎﻴﺴﺑ ﺪﻧاﺮﻄﺧﻲﺑ ﺎﻬﻧآ زا يرﺎﻴﺴﺑ ﻪﻜﻨﻳا دﻮﺟو ﺎﺑ .ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻲﺤﻄﺳ و ﻚﻴﻠﺒﻤﺳ
دﻮﺷﻲﻣ حاﺮﻃ ﻚﻳ ﻦﻫذ دراو عﻮﻨﺼﻣ يﺎﻫمﺮﻓ زا ﻲﺗﺎﻋﻼﻃا ﺪﻛ ﻚﻳ عﻮﻨﺼﻣ ﻂﻴﺤﻣ رد يدراﻮﻣ ةﺪﻫﺎﺸﻣ ﺎﻳ و ﺲﻳرﺪﺗ
فﺬــﺣ ﺎـﺑ ﻲـﺣاﺮﻃ يﺎـﻫشور ﻦـﻳا ﻪـﻛ ﻲﻳﺎـﺠﻧآزا . ”نﺎـﺑﺎﻴﺧ ﻪـﻧﺪﺑرد ﺪـﺘﻤﻣ يﺎـﻫراﻮﻳد ،راﻮـﻤﻫ ،ﺢﻄـﺴﻣ” ﹰ ﻼـﺜﻣ ـ
ﻲـﺘﺣار ﻪـﺑ ﺰﻴـﻧ شﻮـﻫ ﺎـﺑ داﺮـﻓا ﻲــﺘﺣ ﺪﻨﺘﺴﻫ هدﺎﻔﺘﺳا ﻞﺑﺎﻗ ﻲﺘﺣار ﻪﺑ ﺎﻬﻧآ نﺪﻧﺎﺑاﻮﺧوﺮﻓ ﺎﻳو ﻲﻌﻴﺒﻃ يﺎﻫﻲﮔﺪﻴﭽﻴﭘ
شﺮﺘـﺴﮔ ياﺮــﺑ ﻲﻠﻣﺎﻋ ﻪﺑ ﻞﻳﺪﺒﺗ هﺪﺷ اﻮﻏا ِ دﺮﻓ نآ ،ﻦﻳا زا ﺲﭘ .ﺪﻧرﻮﺧﻲﻣ ﺐﻳﺮﻓ ﻪﻧارﺎﮕﻧا هدﺎﺳ يﺎﻫهﺪﻳا ﻦﻳا ﻂﺳﻮﺗ
زا ﺎـﺠﻧآرد ار ﻲﻧﺎــﺴﻧا تﺎﻃﺎﺒﺗرا ﺪﺑﺎﻳﻲﻣ شﺮﺘﺴﮔ ﺮﻬﺷ زا ﻪﻴﺣﺎﻧ ﻚﻳ رد ﺪﻛ ﻦﻳا ﻪﻛ رﺎﺑﺮﻫ .ﺪﺷ ﺪﻫاﻮﺧ سوﺮﻳو ﻦﻳا
يﺎـﻫزﺮﻣ ﻪـﺑ طﻮــﺑﺮﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا مﺎﻤﺗ صﺎﺧ سوﺮﻳو ﻦﻳا ﻪﻛاﺮﭼ دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ مﻮﻠﻌﻣ ﺰﻴﻧ نآ ﻪﺠﻴﺘﻧ ﻪﻛ دﺮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ ﻦﻴﺑ
.دﺮﻛ ﺪﻫاﻮﺧ ﻲﺜﻨﺧ ـ ﻢﻳدﻮﺑ هدﺮﻛ ﺖﺒﺤﺻ نآ درﻮﻣرد ﺰﻴﻧ ﺮﺘﺸﻴﭘ ﻪﻛ ـ ار يﺮﻬﺷ ةﺪﻨﻫد طﺎﺒﺗرا
و مواﺪـﻣ ةدﺎﻔﺘـﺳا ﻖـﻳﺮﻃ زا ﻪـﻜﻠﺑ دﻮــﺷﻲﻤﻧ ﻞﻴﻤﺤﺗ ﺎﻳ و ﻪﺘﻜﻳد هﺎﮕﭽﻴﻫ ﻮﮕﻟا ﻚﻳ ،اﺮﮔﻚﺒﺳ ﻦﻴﻧاﻮﻗ ﺲﻜﻋﺮﺑ
و ﺪـﻨﻛﻲﻣ ﻚـﻤﻛ ﻲﻧﺎـﺴﻧا تﻼﻣﺎـﻌﺗ و ﻲـﮔﺪـﻧز ﻪـﺑ ﻮـﮕﻟا ﻚـﻳ .دﺮﻴـﮔﻲـﻣ راﺮﻗ شﺮﻳﺬﭘ درﻮﻣ دراد ﻪﻛ يﺪﻳاﻮﻓ ﺮﻃﺎﺨﺑ
ﻲـﺳﺎﺳا توﺎﻔﺗ .ﺪﺷﺎﺑ ﻖﻓﻮﻣ ﺎﻫنﻮﻣزآ ﺮﺑاﺮﺑ رد هراﻮﻤﻫ ﺪﻳﺎﺑ ﺪﺳﺮﺑ تﺎﺒﺛا ﻪﺑ ﻮﮕﻟا ﻚﻳ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ نآ ﺖﻳﺎﻔﻛ ﻪﻜﻨﻳاياﺮﺑ
ﻂـﺳﻮﺗ ﹰ ﺎــﻓﺮﺻ ار ﻲﻳﻮﮕﻟا ﭻﻴﻫ ناﻮﺗﻲﻤﻧ ﺎﻫﻮﮕﻟارد ﻪﺘﻔﻬﻧ يﺎﻫوﺮﻴﻧ ﺮﻃﺎﺨﺑ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا رد ﺎﻫﻮﮕﻟا و اﺮﮔﻚﺒﺳ ﻦﻴﻧاﻮﻗ
ﻚﻳ ياﺮﺑ ﻞﺣهار ﻚﻳ ﻪﻜﻠﺑ دﺮﻛ ﻲﭙﻛ اﺮﻧآ ﺮﻜﻓ نوﺪﺑ ناﻮﺘﺑ ﻪﻛ ﺖﺴﻴﻧ ﺐﻟﺎﻗ ﻚﻳ ﻮﮕﻟا ﻚﻳ .داد ﺶﻳﺎﻤﻧ هدﺎﺳ ﺮﻳﻮﺼﺗ ﻚﻳ
يدﺎـﻴﻨﺑ ﻲـﺣاﺮﻃ ﻪﻟﺄـﺴﻣ ﻚــﻳ ﻞﺣ زا ﺮﺗهدﺎﺳ رﺎﻴﺴﺑ يﺮﺼﺑ ﺐﻟﺎﻗ ﻚﻳ ةرﺎﺑود ﺪﻴﻟﻮﺗ لﺎﺣ ﺮﻫ ﻪﺑ .ﺖﺳا هﺪﻴﭽﻴﭘ ﻪﻟﹸ ﺎﺴﻣ
يﺮـﺼﺑ يﺎﻫﺐﻟﺎﻗ ﺎﺑ يدﻮﻬﺷ ترﻮﺻ ﻪﺑ ار ﺎﻫمﺮﻓ ﺪﻳﺎﺑ ﺎﻬﻨﺗ ﻪﻜﻠﺑ دراﺪﻧ نﺮﻛﺮﻜﻓ ﻪﺑ يزﺎﻴﻧ مﺮﻓ هﺪﻧزﺎﺳ ﻪﻛاﺮﭼ ،ﺖﺳا
ﺎـﻫﺐﻟﺎﻗ ﻦـﻳا يﺮﻴـﮔرﺎـﻜﺑ ﺎـﺑ حاﺮـﻃ و ﺖــﺴﺟ هﺮﻬﺑ ﺮﻜﻓ و شﻮﻫ زا ﻪﻛ دراﺪﻧ ﻲﻣوﺰﻟ ﺮﮕﻳد دﻮﺟو ﻦﻳا ﺎﺑ .ﺪﻫد ﻖﻴﺒﻄﺗ
ﻪﻧﺎـﺷ ،ﻲﻧﺎـﺴﻧا يﺎــﻫﺖﻴﻟﺎﻌﻓو عﻮﻨﺼﻣ مﺮﻓ ﻦﻴﺑ ةﺪﻴﭽﻴﭘ تﻼﻣﺎﻌﺗ درﻮﻣرد يﺮﻴﮔﻢﻴﻤﺼﺗ ﺖﻴﻟﺆﺴﻣ رﺎﺑﺮﻳز زا ﺪﻧاﻮﺗﻲﻣ
يرﺎـﻤﻌﻣ ﻲـﺣاﺮﻃ ﺪـﻧﺪﻧﻮﻴﭘﻲـﻣ عﻮـﻗو ﻪـﺑ اﺮـﮔﻚﺒــﺳ ﻦﻴﻧاﻮﻗ لﺎﻤﻌﺘﺳا ﺎﺑ ﻪﻛ ﻲﺗاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺮﻃﺎﺨﺑ ﺐﻴﺗﺮﺗ ﻦﻴﺑ . ﺪﻨﻛ ﻲﻟﺎﺧ
.ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﻒﻳﺮﻌﺗ ﻲﺣاﺮﻃ يﺎﻫﻚﺒﺳ ﻂﺳﻮﺗ ﻪﻛ ﺖﺳا هﺪﺷ يايﺮﺼﺑ يﺎﻫﺐﻟﺎﻗ ﻪﺑ ﻞﻳﺎﻤﺘﻣ رﺎﻴﺴﺑ يزوﺮﻣا
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ٢١
دﺮـﻓ ﻚــﻳ تﻼﻳﺎﻤﺗ ﹰ ﺎﻓﺮﺻ ﺎﻳ و ﻲﻗﺎﻔﺗا ﺎﻬﻧآزا ﻚﻴﭽﻴﻫ ، ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻮﮕﻟا ﺪﺿ ﻊﻗاو رد اﺮﮔﻚﺒﺳ ﻦﻴﻧاﻮﻗ زا يرﺎﻴﺴﺑ
يﺎـﻫﻮﮕﻟا بﺎﻘﻧ ﺎﺑ و ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ ﻞﻤﻋ ﻲﺘﻨﺳ يﻮﮕﻟا ﻚﻳ ﺲﻜﻋﺮﺑ ﺖﺳرد ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻮﻧ ﻪﻜﻨﻳا ﺮﻃﺎﺧ ﻪﺑ ﺎﻬﻨﺗ ﻦﻴﻧاﻮﻗ ﻦﻳا .ﺪﻨﺘﺴﻴﻧ
هدﺎﻔﺘـﺳا ءﻮـﺳ نآ ندﺮـﺑ ﻦـﻴﺑزا ﺖﻬـﺟ رد ،ﺖــﺳا شدﻮﺧ ﻞﻣﺎﻜﺗ ياﺮﺑ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ياﺮﻳﺬﭘ ﻪﻛ نﺎﺑز ﺖﻴﻫﺎﻣ زا ”ﺪﻳﺪﺟ”
رد ﻢـﻫ ﺎـﺑ ﺎـﻫﻮﮕﻟا هﺪـﻴﭽﻴﭘ ﻞــﻛ ﻦﻳا رد .ﺪﻧروآ ﺪﻳﺪﭘ ار هﺪﻴﭽﻴﭘ ﻞﻛ ﻚﻳ ﺎﺗ ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ يرﺎﻜﻤﻫ ﺮﮕﻳﺪﻜﻳ ﺎﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا .ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ
رد ﺎﻬـﻧآ لﺎﻤﻌﺘـﺳا .ﺪﻨﺘـﺴﻫ زﺎــﺴﻤﻫﺎﻧ و ﻚﺸﺧ اﺮﮔﻚﺒﺳ ﻦﻴﻧاﻮﻗ ﻲﻟو ﺖﺷاد ﺪﻨﻫاﻮﺧ ﻲﺘﺴﻳﺰﻤﻫ ﺎﻳﻮﭘ ِ لدﺎﻌﺗ ﻚﻳ ﺐﻟﺎﻗ
.ﺪﻧﻮــﺷﻲﻣ نﺎﺴﻧا يﺎﻫﻮﮕﻟا يﺮﻴﮔﻞﻜﺷ زا ﻊﻧﺎﻣ ﻪﻛ ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ ﺖﻴﺒﺜﺗ ياﻪﻧﻮﮕﺑ ار عﻮﻨﺼﻣ مﺮﻓ ﺔﺳﺪﻨﻫ تﻻﺎﺣزا يرﺎﻴﺴﺑ
يﺎــﻫسﺎﻴﻘﻣرد ﻪﻛ دﻮﺷﻲﻣ ﺎﻫﻮﮕﻟا زا ﻪﺘﺳﻮﻴﭘ ﻢﻫ ﻪﺑ ةﺮﻴﺠﻧز ﻚﻳ رﻮﻀﺣ زا ﻊﻧﺎﻣ ﻲﻳﺎﻬﻨﺗ ﻪﺑ دﻮﺧ اﺮﮔﻚﺒﺳ نﻮﻧﺎﻗ ﺮﻫ
ﻪـﻛ ﺖـﺳا ﻲﺗﺎـﻋﻼﻃا ﺪـﻛ ﻚـﻳ ،سوﺮـﻳو ﻚـﻳ نﻮــﭽﻤﻫ بﺮﺨﻣ ياﺮﮔﻚﺒﺳ نﻮﻧﺎﻗ ﻚﻳ .(٣ ﻞﻜﺷ) ﺪﻧراد راﺮﻗ ﻲﺗوﺎﻔﺘﻣ
.دﺮﺑﻲﻣ ﻦﻴﺑ زا ار هﺪﻧز ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻚﻳ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ ﻲﮔﺪﻴﭽﻴﭘ
و ﺢﻟﺎـﺼﻣ ،ﺎـﻫمﺮﻓ ﺮـﺑ ﻞﻤﺘـﺸﻣ ﻪــﻛ يدوﺪﺤﻣ نﺎﮔژاو زا ﺎﻬﻨﺗ ﻪﻛ ﺪﻧاهﺪﻣآرﺎﺑ ياﻪﻧﻮﮔ ﻪﺑ يزوﺮﻣا نارﺎﻤﻌﻣ
ﻲـﺘﺣ ﺪﻧزﺎـﺴﺑ نﺎـﺑز ﻦـﻳا نﺎــﮔژاو زا هدﺎﻔﺘﺳا ﺎﺑ ﺪﻨﻧاﻮﺗﻲﻣ ﺎﻬﻧآ ﻪﻛ ﻲﺗﺎﺒﻴﻛﺮﺗ .ﺪﻨﻨﻛ هدﺎﻔﺘﺳا ،ﺪﻨﺘﺴﻫ ياهدﺎﺳ حﻮﻄﺳ
نﺎـﺑز ﻦﻳﺰﮕﻳﺎـﺟ ار ﺮـﮕﻳد تﺎـﻴﺑدا ﻚـﻳ نﺎـﮔژاو ﻦــﻳا .ﺪﻨﺘﺴﻴﻧ ﻲﻓﺎﻛ ﺰﻴﻧ ﻮﮕﻟانﺎﺑز ﻚﻳ رﺎﺘﺧﺎﺳ ﻪﺑ نﺪﺷ ﻚﻳدﺰﻧ ياﺮﺑ
و ﻲﻧﺎـﺴﻧا يﺎﻫﻪـﺑﺮﺠﺗ ﻪـﻛ ﺖـﺳا ﻲﻳﺎــﻫبﺎﺘﻛو ﺎﻫﻞﺼﻓ ،ﺎﻫفﺮﮔارﺎﭘ ،تﻼﻤﺟ ،تﺎﻐﻟ زا ﺮﭘ تﺎﻴﺑدا ﻦﻳا .ﺪﻨﻛﻲﻣ ﺎﻫﻮﮕﻟا
ﻚـﻳ نداد ﻖﺑﺎـﻄﺗ ﻪـﻛ ﺪـﻨﻧادﻲﻣ ﻲــﻛﺪﻧا داﺮﻓا ﺎﻬﻨﺗ لﺎﺣ ﻦﻳا ﺎﺑ .ﺪﻧاهداديﺎﺟ ﺐﻟﺎﻗ ﻚﻳ رد هﺪﻴﻜﭼ ترﻮﺻ ﻪﺑ ار ﻲﮔﺪﻧز
ﹰ ﺎـﺒﻟﺎﻏ ﻪـﻛ ﻪـﭽﻧآ ﺲــﻜﻋﺮﺑ .ﺖﺷاد ﺪﻫاﻮﺧﻲﭘرد ار ﻲﻤﻴﺧو ﻲﻋﺎﻤﺘﺟا ﺐﻗاﻮﻋ ﻪﭼ ﻪﻌﻣﺎﺟ ﻚﻳ ﺎﺑ صﺎﺧ ﻲﺣاﺮﻃ نﺎﮔژاو
و ﺪـﻨﻛ هﺮﻴـﺧ دﻮــﺧ ﻪﺑ ار ﻲﺼﺨﺷ نﺎﻤﺸﭼ ﻪﻛ ﺖﺴﻴﻧ يﺮﻨﻫ ﺮﺛا ﻚﻳ ﺪﺣرد ﹰ ﺎﻓﺮﺻ نﺎﻤﺘﺧﺎﺳ ﻚﻳ ﺮﻴﺛﺄﺗ دﻮﺷﻲﻣ ﻪﺘﻔﮔ
ﻦﻳاﺮﺑﺎـﻨﺑ .دراﺬـﮔ ﺪـﻨﻫاﻮﺧ ﺮﻴﺛﺄـﺗ دﻮـﺧﺮﺑ ﻂـﻴﺤﻣ يﺎـﻫﮓﻨﻫﺮﻓﺮﺑ ﺖﻳﺎﻬـﻧ رد يرﺎــﻤﻌﻣ يﺎﻫﻚﺒﺳ زا ﺮﺛﺄﺘﻣ تﺎﻤﻴﻤﺼﺗ
ﻚـﻳ يدﻮﺑﺎـﻧ ﺚﻋﺎـﺑ ،ﺪـﻨﻛﻲﻣ ﻞــﻤﻋ هﺪﻨﺸﻛ سوﺮﻳو ﻚﻳ ﻪﻛ ﻲﺒﻴﺗﺮﺗ نﺎﻤﻫ ﻪﺑ ﹰ ﺎﻘﻴﻗد يﺮﺼﺑ ﺐﻟﺎﻗ ﻚﻳ ﻪﻛ ﺖﻔﮔ ناﻮﺗﻲﻣ
.ﺪﺷ ﺪﻫاﻮﺧ ﮓﻨﻫﺮﻓ

ﻮﮕﻟا نﺎﺑز حﻼﺻا و ﻞﻣﺎﮑﺗ

ﺮـﮔا ،ﺖـﺳرد و ﺮﺒــﺘﻌﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺪﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد دﻮﺟو ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻲﻨﻳﺰﮕﻳﺎﺟ و حﻼﺻا ياﺮﺑ يﺪﻨﻳآﺮﻓ ﻪﻛ ﻲﺘﻗو ﺎﺗ
ﻢـﻴﻫاﻮﺨﺑ و دروآ يور ﺎـﻣ ﻪـﺑ ﻲﻧﺎﻄﻴـﺷ ﻲﻠﻳﺎـﻤﺗ ﻲﻫﺎـﮔ ﺪﻳﺎـﺷ .ﺖـﺷاد ﺪــﻨﻫاﻮﺧ دﻮﺟو هراﻮﻤﻫ ﻲﻟو دﺎﻳز ﺎﻳ ﻢﻛ ﻪﭼ
ﺮﺘﻬﺑ ﻲﺘﻗو ﺎﻬﻨﺗ ﺪﻳﺪﺟ يﻮﮕﻟا ﻚﻳ .ﻢﻴﻨﻛ يروآﻮﻧ ﻲﻤﻳﺪﻗ مﺎﻈﺘﻧا ﻚﻳرد ﻪﻠﻴﺳو ﻦﻳﺪﺑ ﺎﺗ ﻪﺘﺷاﺬﮔ رﺎﻨﻛ ار ﻲﻤﻳﺪﻗ يﺎﻫﻮﮕﻟا
ﻲﻳﻮﮕﻟا ﻦﻴﻨﭼ .ﺪﺷﺎﺑ ﺮﺗرﺎﮔزﺎﺳ دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺮﺜﻛا ﺎﺑ ﺪﻧاﻮﺘﺑ نآ ﺎﺑ ﻪﺴﻳﺎﻘﻣرد ﻪﻛ دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ ﻲﻤﻳﺪﻗ يﻮﮕﻟا ﻚﻳ زا
ار نﺎـﺑز ﺐـﻴﺗﺮﺗ ﻦـﻳﺪﺑ و ددﺮــﮔ ﻲﻤﻳﺪﻗ يﺎﻫﻮﮕﻟا زا يرﺎﻴﺴﺑ ﻦﻴﺸﻧﺎﺟ ﺎﻳ و دﻮﺷ ﻞﻣﺎﺷ ار يﺮﺘﻌﻴﺳو ﺔﻨﻴﻣز ﺪﻧاﻮﺗﻲﻣ
ﻪــﺑ دﻮﺟﻮﻣ يﻮﮕﻟا نﺎﺑز ندﺮﻛ ﺪﻨﻤﺗرﺪﻗ ﺶﻓﺪﻫ ﻪﻛ ﺖﺳا يﺪﻨﻳآﺮﻓ ﺪﻳﺪﺟ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا ندﺮﻛ ﻦﻳﺰﮕﻳﺎﺟ .ﺪﻨﻛ ﺮﺗﻢﺠﺴﻨﻣ
لﺎـﺣ رد يﺎـﻫزﺎﻴﻧ ﺎــﺑ نﺎﺑز ﻦﺘﺷادهﺎﮕﻧ ﻂﺒﺗﺮﻣ ﺎﺑ ﺪﻧاﻮﺗﻲﻣ ﻞﻣﺎﻜﺗ و حﻼﺻا ﺪﻨﻳآﺮﻓ .ﺖﺳا نآ ﻞﻣﺎﻜﺗ و حﻼﺻا ﺔﻠﻴﺳو
.ﺪﻨﻛﻲﻣ ﻆﻔﺣ ،ﺖﺳا هﺪﻣآدﺮﮔ يدﺎﻤﺘﻣ يﺎﻫنﺎﻣز لﻮﻃ رد ﻪﻛ يدُ ﺮِ ـﺧ ناﻮﻨﻋ ﻪﺑ ار ﺎﻫﻮﮕﻟا نﺎﺑز ،ﺮﻴﻴﻐﺗ
رد لﺎﺜﻣ ياﺮﺑ .ﺪﺷﺎﭘﻲﻣ ﻢﻫ زا ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻚﻳ ﻞﻛ ﻪﻛ ﺖﺳا ياﻪﻧﻮﮔ ﻪﺑ تاﺮﻴﻴﻐﺗ يردﺎﻧ رﺎﻴﺴﺑ دراﻮﻣ رد ﻪﺘﺒﻟا
دراﻮﻣ ﻦﻳا ﺶﻳاﺪﻴﭘ ﻪﺘﺒﻟا .ﺪﻧﺪﺷ ﻦﻳﺰﮕﻳﺎﺟ ﺎﻫﻞﻴﺒﻣﻮﺗا ﺎﺑ ﺪﻧﺪﻴﺸﻛﻲﻣ ار ﺎﻬﻧآ ﺎﻫﺐﺳا ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻪﻜﺴﻟﺎﻛ دراﻮﻣ ﻦﻳا زا ﻲﻜﻳ
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ٢٢
ﻪﻜﻠﺑ ﺪﻨﻛﻲﻤﻧ دراو ﻲﻠﻠﺧ ﺪﻨﻳﺮﻓﺎﻴﺑ ار دﻮﺧ ﻖﺑﺎﺳ يﺎﻫﻮﮕﻟا دﻮﺑ ﻪﺘﺴﻧاﻮﺗ ﻪﻧﻮﮕﭼ ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻪﻛ ﻪﺘﻜﻧ ﻦﻳا نداد نﺎﺸﻧ رد
ﺢﻟﺎﺼﻣ و يژﻮﻟﻮﻨﻜﺗ تاﺮﻴﻴﻐﺗ ﺎﺑ مﺎﮕﻤﻫ لﺎﺣ ﺮﻫ رد .ﺖﺴﻴﻧ ﺪﻨﻳﺎﺷﻮﺧ ﻲﻠﻴﺧ ﻲﻳﺎﻬﻧ لﻮﺼﺤﻣ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا يﺎﻳﻮﮔ ﺎﻬﻨﺗ
عﻮـﻤﺠﻣ رد .ﺪﻧﺪﻧﺎـﻣ ﻲﻗﺎـﺑ ﺮﻴــﻴﻐﺗ نوﺪﺑ ﹰ ﺎﺒﻳﺮﻘﺗ ﺎﻬﻨﻴﺷﺎﻣ ﻪﺑ ﺎﻫﻪﻜﺴﻟﺎﻛ زا ﺖﻛﺮﺣ ﺮﻴﺴﻣ رد ﺎﻫﻮﮕﻟا زا يرﺎﻴﺴﺑ ﻢﻫ زﺎﺑ
رﺎﻴﺴﺑ ار ﺎﻬﻳروآﻮﻧ ندادﻖﺑﺎﻄﺗ ،ﺪﻧﻮﺷ ﻦﻳﺮﮕﻳﺎﺟ ﺪﻳﺎﺑ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا داﺪﻌﺗ ﺶﻫﺎﻛ و تاﺮﻴﻴﻐﺗ كاردا ندﺮﻛ سﻮﺴﺤﻣﺎﻧ
ﻪـﺑ ﺎﻬـﻧآ زا ﻲـﻀﻌﺑ ﺖـﻣﺪﻗ ﺪﻳﺎــﺷ ﻪﻛ ﺎﻫﻮﮕﻟا زا يدﺎﻳز داﺪﻌﺗ ﻦﺘﺧاﺪﻧاروﺪﺑ ﻞﻣﺎﻜﺗو حﻼﺻا ﺪﻨﻳآﺮﻓ رد .ﺪﻨﻛﻲﻣ نﺎﺳآ
.دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺧ هﺪﻳﺎﻓﻲﺑ و ﺚﺒﻋ يرﺎﻛ ،ﺪﺳﺮﺑ ﺰﻴﻧ لﺎﺳ راﺰﻫ
.ﺖـﺴﻴﻧ ﻲـﻤﻳﺪﻗ يﻮـﮕﻟا نﺎـﺑز ﻚـﻳ ﺎــﺑ نآ ﻞﻣﺎﻛ ﻲﻨﻳﺰﮕﻳﺎﺟ و ﻲﻳﺎﺠﺑﺎﺟ مﺰﻠﺘﺴﻣ ﺪﻳﺪﺟ يﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻚﻳ عاﺪﺑا
ﺎﺑ) ﺪﻳﺪﺟ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺮﮔا ﹰ ﺎﺻﻮﺼﺨﻣ .ﺖﺳا ﺰﻴﻧ يروﺮﺿ ﻲﺘﺣ و بﻮﻠﻄﻣ ﹰ ﻻﻮﻤﻌﻣ ﻞﻤﻜﻣ ﺎﻳ و ﺐﻴﻗر يﺎﻫﻮﮕﻟا ﻲﺘﺴﻳﺰﻤﻫ
ﻪﺑ ﺪﻳﺪﺟ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﻦﻳا ﺮﮔا .ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ﻲﺗوﺎﻔﺘﻣ يﺎﻫهﺎﮕﻳﺎﺟ نﺎﺑز ﺐﺗاﺮﻣ ﻪﻠﺴﻠﺳ رد ( ﻒﻠﺘﺨﻣ يﺎﻬﺳﺎﻴﻘﻣرد ﺖﻴﻟﺎﻌﻓ
ﻪﺘﺷﺬﮔرد ﹰ ﻼﺜﻣ .ﺖﻓﺮﮔ ﺪﻨﻫاﻮﺧ ﻞﻜﺷ يﺮﺗراﺪﻳﺎﭘ و ﺮﺗﻲﻨﻏ ،ةﺪﻴﭽﻴﭘ يﺎﻫﻢﺘﺴﻴﺳ ،ﺪﻧﻮﺷ ﻞﺼﺘﻣ ﺮﮕﻳﺪﻜﻳ ﺎﺑ ﻲﺒﺳﺎﻨﻣ ﻮﺤﻧ
و رﻮـﺒﻋ يﺎﻫﺮﻴــﺴﻣ و ورهدﺎﻴﭘ ﺔﻜﺒﺷ يﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻛ ﺪﻧدﺮﻛﻲﻣ رﻮﺼﺗ ﻂﻠﻏ ﻪﺑ ﻦﻴﺷﺎﻣ نﺎﮔﺪﻧزﺎﺳ و ﺮﻬﺷناﺰﻳرﻪﻣﺎﻧﺮﺑ
ﻲـﻟو (Newmanو Kenworthy, 1999) ﺪــﻧورﻲﻣ رﺎﻤﺸﺑ ﺎﻫﻞﻴﺒﻣﻮﺗا ﻞﻘﻧ و ﻞﻤﺣ ﺔﻜﺒﺷ ياﺮﺑ يﺪﻳﺪﻬﺗ ﻲﻌﻤﺟ روﺮﻣ
و ﻞـﻴﺒﻣﻮﺗا ، هدﺎـﻴﭘ زا ﺪﻨﺗرﺎـﺒﻋ ﺐـﻴﺗﺮﺗ ﻪـﺑ ﻪـﻛ ـ نﺎـﺑز ﻪـﺳ ﺮـﻫ لدﺎــﻌﺘﻣ ﻲﺘﺴﻳﺰﻤﻫ ﻪﻛ ﺖﺳا هﺪﺷ ﻦﺷور هزوﺮﻣا
. (Salingaros, 1998) ﺖﺳا مزﻻ ﻞﻘﻧو ﻞﻤﺣ ﻊﻣﺎﺟ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻚﻳ ياﺮﺑ ـ ﻲﻌﻤﺟ روﺮﻣورﻮﺒﻋ
ﺪـﻨﻧاﻮﺗﻲﻣ ﺎـﻫﻮﮕﻟا زا ﻲـﻀﻌﺑ لﺎـﺣﻦﻳا ﺎــﺑ ﻲﻟو ﺖﺳا نﺎﺑز زا ﻲﺻﺎﺧ سﺎﻴﻘﻣ رد ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺮﺜﻛا دﺮﺑرﺎﻛ ﺔﻨﻴﻣز
يدﻮﻤﻋ ترﻮﺻ ﻪﺑ ناﻮﺗﻲﻣ ار ﺎﻫﻮﮕﻟا زا ﻲﻀﻌﺑ .ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ﻲﺑﻮﺧ دﺮﻛرﺎﻛ ﻒﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ رد ﻲﻧﺎﺴﻜﻳ ترﻮﺻﻪﺑ
ﻮﮕﻟانﺎـﺑز زﺎـﺠﻳا ﺚﻋﺎـﺑ ،ﺪـﻳآﻲﻣ دﻮـﺟﻮﺑ ﺪﻨﻧﺎـﻣْ دﻮﺧ يﺪﻨﺑسﺎــﻴﻘﻣ ﺮﻃﺎﺨﺑ ﻪﻛ ﻲﮔﮋﻳو ﻦﻳا .دﺮﺑ ﻦﻴﻳﺎﭘ و ﻻﺎﺑ نﺎﺑز رد
ﻪـﺑ .ﺪـﺷﺎﺑ ﺪﻨﻧﺎـﻤﻫ ﺮـﮕﻳد سﺎـﻴﻘﻣ ﻚــﻳ ﺎﺑ ﻢﻴﻫد راﺮﻗ ﻦﻴﺑهرذ ﺮﻳز ار سﺎﻴﻘﻣ ﻚﻳ ﺮﮔا ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﻨﻌﻣ ناﺪﺑ و دﻮﺷﻲﻣ
دﻮـﺟو نآ ﻒــﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ رد ﻪﻛ ﻲﻃﺎﺒﺗرا ﺮﻃﺎﺨﺑ ﺪﻳﺎﺷ دﻮﺷﻲﻣ ﺮﺘﺸﻴﺑ نﺎﻣز لﻮﻃ رد نﺎﺑز ﻚﻳ مﺎﺠﺴﻧا ﻪﻛ ﺞﻳرﺪﺗ
ﺪـﻳﺪﭘ رﺎﺘﺧﺎـﺳ ﻚــﻳ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺔﻋﻮﻤﺠﻣ يرﺎﻜﻤﻫ ﻖﻳﺮﻃ زا .دﻮﺷ ﺮﺘﺸﻴﺑ ﺮﮕﻳﺪﻜﻳ ﺎﺑ ﺰﻴﻧ نآ ﻒﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ ﺖﻫﺎﺒﺷ ،دراد
تﺪـﻣ لﻮـﻃ رد رﺎﺘﺧﺎـﺳ ﻦـﻳا .ﺖـﺳا ﻪـﺘﻓﺮﮔ تﺄـﺸﻧ ﻒــﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ رد (ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺪﺿﺎﻳو) ﺎﻫﻮﮕﻟا مﺎﻈﺘﻧازا ﻪﻛ ﺪﻳآﻲﻣ
ﻦﻴﺒﻣ ﻢﺠﺴﻨﻣ رﺎﺘﺧﺎﺳ ﻚﻳ زا ﺢﻄﺳ ﺮﻫ ﺐﻴﺗﺮﺗ ﻦﻳﺪﺑ ،دروآﻲﻣ دﻮﺟﻮﺑ ار ياهﺮﻈﺘﻨﻣﺮﻴﻏ يﺎﻫﺖﻫﺎﺒﺷ دﻮﺧ يﺮﻴﮔﻞﻜﺷ
.دورﻲﻣ رﺎﻤﺸﺑ ﺰﻴﻧ ﻞﻛ زا ﻲﮔﮋﻳو ﻚﻳ ﻊﻗاو رد ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﮔﮋﻳو ﻚﻳ

تﺎﯿﺋﺰﺟ ﺖﯿﻤﻫا

ﻪﺘـﺷاد ﻲﻳﺎـﻫﻮﮕﻟا مزﻻ حﻮﻄـﺳ مﺎـﻤﺗ رد ﺪﻳﺎــﺑ ﺖﻌﻴﺒﻃ رد دﻮﺟﻮﻣ يﺎﻫﺪﻨﻳاﺮﻓ ﺎﺑ لﺎﺼﺗا ياﺮﺑ ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﻚﻳ
ﻲﺒﺗاﺮﻣﻪﻠـﺴﻠﺳ هﺎـﮔﺪـﻳد ﻚـﻳ هﺪــﻴﭽﻴﭘ يﺎﻫﻢﺘﺴﻴﺳ ﻪﺑ ﺖﺒﺴﻧ ﺮﮔا .ﺖﺳاراد ار شدﻮﺧ صﺎﺧ ﺖﻴﻤﻫا ﺢﻄﺳ ﺮﻫ .ﺪﺷﺎﺑ
راﺮﻗ ﻲﻨﻴﻳﺎﭘ يﺎﻬﺳﺎﻴﻘﻣرد ﻪﻛ ﺪﻧورﻲﻣ رﺎﻤﺷ ﻪﺑ ﺐﺗاﺮﻣﻪﻠﺴﻠﺳ ﻦﻳازا ﻲﻳﺎﻫﺶﺨﺑ ﻊﻗاو رد تﺎﻴﺋﺰﺟ هﺎﮕﻧآ ﻢﻴﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد
ﺰﻴـﻧ ﻢﺘـﺴﻴﺳ هﺎـﮕﻧآ ﺪﻨـﺷﺎﺑ دﻮـﻘﻔﻣ ﺎـﻳ و ﻂﺒﺗﺮﻣﺎـﻧ ﻲﻳﺎﻬــﺸﺨﺑ ﺐﺗاﺮﻣ ﻪﻠﺴﻠﺳ ﻦﻳا ﻦﻴﻳﺎﭘ يﺎﻬﺳﺎﻴﻘﻣ رد ﺮﮔا .ﺪﻧاﻪﺘﻓﺮﮔ
ﻪﺤﻣﺎـﺴﻣ .(1970, ﻦﻳﺮﻳﺎـﺳو Macko ,Mesarovic)ﺖـﺷاد ﺪـﻫاﻮﺨﻧ ﺰﻴـﻧ ﻲﺘــﺳرد دﺮﻛرﺎﻛ و دﻮﺑ ﺪﻫاﻮﺨﻧ ﻢﺠﺴﻨﻣ
.ﺪـﻨﻛﻲﻣ ﻪــﺟاﻮﻣ لﺎﻜﺷا ﺎﺑ ار رﺎﺘﺧﺎﺳ ﻞﻛ ، ﺖﺳا ﻪﺘﻓﺮﮔ راﺮﻗ ﻦﻴﻳﺎﭘ سﺎﻴﻘﻣرد ﻪﻛ ﺮﻃﺎﺧ ﻦﻳا ﻪﺑ ﻂﻘﻓ ﻮﮕﻟا ﻚﻳ درﻮﻣرد
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ٢٣
ﻪـﻛ ﻲﺗﺎـﻴﺋﺰﺟ .ﺖـﺴﻴﻧ ﻦـﺷور ،ﺪـﻧاﻲﻜﺘﻣ نآ ﻪــﺑ ﻲﻳﻻﺎﺑ حﻮﻄﺳ ﻪﻤﻫ ﻪﻛ ﻢﺘﺴﻴﺳ ﻚﻳ ﺢﻄﺳ ﻦﻳﺮﺗﻦﻴﻳﺎﭘ يﺎﻨﺒﻣ هﺎﮕﭽﻴﻫ
ﹰ ﺎـﻓﺮﺻ و ﺪﻨﺘـﺴﻫ ﻂـﺒﺗﺮﻣ ﻻﺎـﺑ هﺪـﻴﭽﻴﭘ حﻮﻄـﺳ مﺎــﻤﺗ ﻪﺑ ﺪﻧﺮﻴﮔﻲﻣ راﺮﻗ ﻲﻨﻴﻳﺎﭘ حﻮﻄﺳرد ﺎﻫسﺎﻴﻘﻣﺐﺗاﺮﻣ ﻪﻠﺴﻠﺳرد
يﺎﻫمﺮﻓ ﺪﻧراد راﺮﻗ ﻲﻔﻠﺘﺨﻣ يﺎﻫسﺎﻴﻘﻣرد ﻪﻛ ﻲﺟرﺎﺧو ﻲﻠﺧاد يﺎﻫوﺮﻴﻧ دﻮﺟو ﺮﻃﺎﺧﻪﺑ .ﺪﻧورﻲﻤﻧ رﺎﻤﺸﺑ ”ﻲﻗﺎﺤﻟا”
دﺮﹸ ﺧ ﺎﺗ ﻪﺘﻓﺮﮔ نﻼﻛ سﺎﻴﻘﻣ زا نﺎﺑز ﻒﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ .ﺪﻧراد ﻲﻔﻠﺘﺨﻣ يرﺎﺘﺧﺎﺳ ﺐﻴﻛﺮﺗ ﻒﻠﺘﺨﻣ حﻮﻄﺳ رد ﺰﻴﻧ ﻲﻜﻳﺰﻴﻓ
.ﺪﻧراد يرﺎﻜﻤﻫ ﺮﮕﻳﺪﻜﻳ ﺎﺑ ،ﻪﻧﺎﻴﻣ يﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ مﺎﻤﺗ رد و
ار ﺎﻬـﻧآ ناﻮـﺗﻲﻤﻧ ﻪـﻛ ﺪـﻧراد دﻮـﺟو ـ ١cm ﺎــﺗ ١m ـ ﻲﻔﻠﺘﺨﻣ ﻲﻧﺎﺴﻧا يﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ ﺎﻫنﺎﻤﺘﺧﺎﺳ ﻲﺣاﺮﻃ رد
ﻦـﻴﺑ ﺐﺗاﺮﻣﻪﻠـﺴﻠﺳ ﻲﮕﺘــﺳﻮﻴﭘ ﻆﻔﺣ ياﺮﺑ ﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ ﻦﻳا دﻮﺟو لﺎﺣ ﻦﻳا ﺎﺑ .دﺮﻛ ﻪﻴﺟﻮﺗ يرﺎﺘﺧﺎﺳ ترﻮﺻﻪﺑ ﹰ ﺎﻓﺮﺻ
هدروآﺮـﺑ حﺮـﻃ رد ﺪﻳﺎـﺑ نﺎــﺑز رﺎﺘﺧﺎﺳ يروﺮﺿ يﺎﻫزﺎﻴﻧ ﻦﻳاﺮﺑﺎﻨﺑ .(Salingaros, 2000)ﺖﺳا يروﺮﺿ ﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ
”ﹺ ﺶـﻳارآ ” نﺪـﻣآ دﻮــﺟﻮﺑ ﺚﻋﺎﺑ موﺰﻟ ﻦﻳا .ﺪﺷﺎﺑ ﻪﺘﺷاد ﻲﻋﺮﻓ يﺎﻫرﺎﺘﺧﺎﺳ ﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ نآرد ﺪﻳﺎﺑ حﺮﻃ و ﺪﻨﺷﺎﺑ هﺪﺷ
.(1977, ﻦﻳﺮﻳﺎـﺳو Ishikawa, Alexander)ﺪﻨﺘـﺴﻫ ﺮـﺛﺆﻣ نآ يﺮﻴـﮔﻞﻜــﺷرد ﻪﻛ دﻮﺷﻲﻣ ﻲﻳﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻤﻫ و ﻲﺘﻨﺳ
زا ﻪـﻛ ﻢﺠــﺴﻨﻣ رﺎﺘﺧﺎﺳ ﻚﻳ ﻞﻴﻠﺤﺗ ﺎﺑ .(Salingaros, 2000) ﺪﺷﺎﺑ ﻢﺠﺴﻨﻣ ﺪﻳﺎﺑ گرﺰﺑ مﺮﻓ ﻚﻳ ياﺮﺑ ﺐﺳﺎﻨﻣ ﺶﻳارآ
لﺎـﺣ ﻦـﻳا ﺎـﺑ .دﺮـﺑ ﻢــﻴﻫاﻮﺧﻲﭘ ﺶﻳارآ ﻦﻳا دﻮﺟو تروﺮﺿ ﻪﺑ ﺪﺷﺎﺑ هﺪﻣآ دﻮﺟﻮﺑ ﺎﻫﻮﮕﻟا زا ﻲﻠﺼﺘﻣ ﺐﺗاﺮﻣ ﻪﻠﺴﻠﺳ
.ﺖﺳا هﺪﻳدﺮﮔ نوزﻮﻣﺎﻧ ،نﻼﻛ و گرﺰﺑ يﺎﻫمﺮﻓ ﺎﺑ ندﻮﺑ طﺎﺒﺗراﻲﺑ ﺮﻃﺎﺨﺑ ﻢﻬﻣ ﺶﻳارآ ﻦﻳا هزوﺮﻣا
ﻦﻳا .ﺖﺳا ﺮﻴﻐﺘﻣ٠ /٢٥ mm و نﺎﺴﻧا يﺎﻫوزﺎﺑ لﻮﻃ ﻦﻴﺑ دﺮﻛ ﺖﻳؤر ناﻮﺗﻲﻣ ﻪﻛ ﻲﺗﺎﻴﺋﺰﺟ ﻦﻳﺮﺘﻜﭼﻮﻛ دﺎﻌﺑا
ﻪـﻜﻨﻳا دﻮﺟو ﺎﺑ .ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ ﺮﺗﻮﻴﭙﻣﺎﻛ ﺮﮕﺸﻳﺎﻤﻧ ﻚﻳ ﺎﻳو ﻪﭼرﺎﭘ ﻚﻳ نﻮﭽﻤﻫ يايﺮﺼﺑ يﺎﻫﻢﺘﺴﻴﺳ ﻪﺑ طﻮﺑﺮﻣ دﺎﻌﺑا ﻦﻳا
يﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ ﹰ ﺎﺒﻟﺎﻏ يزوﺮﻣا يﺎﻫنﺎﻤﺘﺧﺎﺳ رد ﻲﻟو ﺪﻨﺷﺎﺑﻲﻣ دﻮﺟﻮﻣ ﺪﻧراد ﻲﻨﻏ ﻲﺘﻓﺎﺑ ﻪﻛ ﻲﺤﻟﺎﺼﻣرد ﻲﺗﺎﻴﺋﺰﺟ ﻦﻴﻨﭼ
ﺖﺳا تﺎﻴﺋﺰﺟ ةﺪﻨﻫﺎﻛ ﺎﻣ ﻲﺣاﺮﻃ ﺖﻨﺳ .ﺪﻧاهﺪﺷ شﻮﻣاﺮﻓ (١ mm و١ cm ﻦﻴﺑ)ﻮﮕﻟا نﺎﺑز ﺶﻳارآو ﺢﻟﺎﺼﻣ ﺖﻓﺎﺑ نﺎﻴﻣ
ﺮـﮕﻳد ،هﻮﻴـﺷ ﻦـﻳا ﺔـﺑﺮﺠﺗ نﺮـﻗ ﻢـﻴﻧ زا ﺲــﭘ هزوﺮﻣا .ﺪﻨﻛﻲﻣ فﺬﺣ عﻮﻨﺼﻣ مﺮﻓ زا ار دﺮﹸ ﺧ و ﻲﻧﺎﻴﻣ يﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ و
ﻲـﺣاﺮﻃ بﻮـﺧ رﺎﻴــﺴﺑ ﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ ﻦﻳا رد (ﻢﺴﻴﻧرﺪﻣرد) ﺎﻫيرﺎﻤﻌﻣ ﻦﻳﺮﺗﻲﻨﺘﺷاد ﺖﺳود ﻲﺘﺣ ﻪﻛ ﻢﻳاهدﺮﻛ شﻮﻣاﺮﻓ
.ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻞﺼﺘﻣ نﺎﺑز رﺎﺘﺧﺎﺳ ﻪﺑ ﺎﻫسﺎﻴﻘﻣ ﺔﻤﻫ رد ﺪﻨﻧاﻮﺘﺑ ﺪﻳﺎﺑ مدﺮﻣ .ﺪﻧدﻮﺑ هﺪﺷ

یﺮﯿﮔ ﻪﺠﯿﺘﻧ

ﺎﻣ ﻚﻤﻛ ﻪﺑ ﻲﮔﺪﻴﭽﻴﭘ ﺎﺑ ﻪﻠﺑﺎﻘﻣ رد و ﺪﻧزﺎﺳﻲﻣ هدﺮﺸﻓ هﺪﻴﻜﭼ ترﻮﺻ ﻪﺑ ار يﺮﺸﺑ تﺎﻴﺑﺮﺠﺗ ﻮﮕﻟا يﺎﻫنﺎﺑز
.ﺪــﻧراد دﺮﺑرﺎﻛ ﺎﻫﺮﻬﺷ و ﺎﻫمﺰﻴﻧﺎﮔرا ،ﺎﻬﻧﺎﻤﺘﺧﺎﺳ ﺎﺗ ﻪﺘﻓﺮﮔ يﺮﺗﻮﻴﭙﻣﺎﻛ يﺰﻳرﻪﻣﺎﻧﺮﺑ زا ،ﺎﻫﻪﻨﻴﻣز ﺔﻤﻫرد ﺎﻬﻧآ .ﺪﻨﻳآﻲﻣ
ﺪـﻳﺪﺟ يﺎــﻫشﻼﺗو ﺎﻫﺖﻴﻟﺎﻌﻓ .ﺪﻨﺘﺴﻫ نﺪﻤﺗ نآ ﻲﻜﻴﻨﻜﺗ و ﻲﮕﻨﻫﺮﻓ ِ ثاﺮﻴﻣ ﺎﺑ فداﺮﺘﻣ ﹰ ﺎﺒﻟﺎﻏ نﺪﻤﺗ ﻚﻳ يﻮﮕﻟايﺎﻫنﺎﺑز
يﻮﮕﻟايﺎـﻫنﺎﺑز ﻪــﺑ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫﻪﻨﻴﻣزرد ﺪﻳﺎﺑ ﺎﻫنﺎﺑز ﻦﻳا ﻲﻟو ﺪﻫدﻲﻣ شروﺮﭘ ار دﻮﺧ صﺎﺧ يﻮﮕﻟا يﺎﻫنﺎﺑز يﺮﺸﺑ
.ﺪــﻳآﻲﻣ ﺖﺳﺪﺑ نﺎﻣز لﻮﻃرد ﻪﺑﺮﺠﺗ ﻖﻳﺮﻃ زا ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻚﺗ ﻚﺗ رﺎﺒﺘﻋا .ﺪﻧﻮﺷ ﻞﺼﺘﻣ ﺎﻬﻧآ ﻪﺑ ﺪﻧﻮﺷﻲﻣ طﻮﺑﺮﻣ دﻮﺟﻮﻣ
رﺎﺘﺧﺎـﺳ ﻦـﻳا رد و ﺪـﻧاروﺮﭙﺑ ار ﻲـﻠﺼﺘﻣ رﺎﺘﺧﺎــﺳ ﻪﻛ دﺮﻴﮔﻲﻣ راﺮﻗ شدﻮﺧ ﻲﻟﺎﻌﺗ ﺮﻴﺴﻣرد ﻲﻣﺎﮕﻨﻫ ﺎﻬﻨﺗ نﺎﺑز ﻚﻳ
ﻦـﻴﻧاﻮﻗ ﻪـﺑ ﻲــﻜﺘﻣ ﻢﺘﺴﻴﺑ نﺮﻗرد يﺮﻬﺷ ﻲﺣاﺮﻃ و يرﺎﻤﻌﻣ .ﺪﻧﺮﻴﮕﺑ ﺪﻧﻮﻴﭘ ﻢﻫ ﺎﺑ نﻮﮔﺎﻧﻮﮔ يﺎﻫسﺎﻴﻘﻣِ ﺐﺗاﺮﻣﻪﻠﺴﻠﺳ
،نﻮـﻳﺰﻳﻮﻠﺗ ، سراﺪـﻣ ﻖـﻳﺮﻃ زا مدﺮــﻣ .ﺪﻧاهدﻮﺑ ﻖﻓﻮﻣﺎﻧ يﺮﺸﺑ ﻲﮔﺪﻧز يﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﺑ نﺪﻴﺳر رد ﻪﻛ ﺖﺳا ﻲﻳاﺮﮔﻚﺒﺳ
ﺢـﻴﺟﺮﺗ ار ﻲﻋاﺰﺘـﻧا ِ يﺮـﺼﺑ يﺎﻬــﻣﺮﻓ ﻪﻛ ﺪﻧاﻪﺘﺧﻮﻣآ دﺮﻴﮔﻲﻣ ترﻮﺻ نﺎﺳﺎﻨﺷرﺎﻛ فﺮﻃزا ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻫدﺎﻘﺘﻧاو تﻼﺠﻣ
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ٢٤
،ﺖـﺴﻴﻧ رﺎـﮔزﺎـﺳ نﺎــﺷدﻮﺧ يرﺎﺘﻓر يﺎﻫﻮﮕﻟا ﺎﺑ ،ﺎﻫﺐﻟﺎﻗ ﻦﻳا ﻂﺳﻮﺗ هﺪﺷ ﻪﺘﺧﺎﺳ مﺮﻓ ﻪﻛ ار ﺖﻘﻴﻘﺣ ﻦﻳا ﺎﻬﻧآ .ﺪﻨﻫد
ﺮـﺑ ﻲـﻨﺒﻣ ،ﺪـﻳدﺮﮔ ﻪــﺋارا ﺮﻬﺷ ﺔﺳﺪﻨﻫ زا ﺖﺳردﺎﻧ ﹰ ﻼﻣﺎﻛ ﺖﺷادﺮﺑ ﻚﻳ زا ﺰﻴﻧ ﻲﻟﺎﺜﻣ ﻪﻨﻴﻣز ﻦﻳا رد .ﺪﻧرﺎﮕﻧاﻲﻣ هﺪﻳدﺎﻧ
ﻲـﻟو ،ﺪــﺷﺎﺑ ﺪﻴﻔﻣ ﺮﺻﺎﻌﻣ يﺎﻫﺮﻬﺷ ﺶﻨﻳﺮﻓآرد ﺪﻧاﻮﺘﺑ يﺮﻬﺷ كﺮﺘﺸﻣ يﺎﻫزﺮﻣ فﺬﺣ ﺪﺷﻲﻣ رﻮﺼﺗ اﺪﺘﺑا رد ﻪﻜﻨﻳا
.دروآرﺎﺑﻪﺑ ﺎﻫﺮﻬﺷ ياﺮﺑ يايِ ﺪﺟ تارﺎﺼﺧ رﺎﻛ ﻦﻳا
نﺎـﺴﻧا ﺎـﺑ ﻲـﺣاﺮﻃ يﺎـﻫﻞﺣهار نداد ﻂـﺒﺗرا ياﺮـﺑ مزﻻ ﻲﻧﺎـﺒﻣ زا ﻲــﻜﻳ ﺎﻫﻮﮕﻟا ﻪﻛ ﺪﺷ ﺚﺤﺑ ﻪﻟﺎﻘﻣ ﻦﻳارد
يﺎـﻫﺪﻣﺎﻴﭘ يرﺎـﻤﻌﻣرد يﺮﻴـﮔﻪــﺠﻴﺘﻧ ﻦﻳا .ﺪﻨﻛﻲﻣ ﻊﻄﻗ مدﺮﻣ ﺎﺑ ار هﺪﺷ ﻪﺘﺧﺎﺳ يﺎﻫمﺮﻓ ﺔﻄﺑار ﺎﻫﻮﮕﻟا ﺾﻘﻧ .ﺪﻨﺘﺴﻫ
زا ﻮـﮕﻟا نﺎـﺑز ﺐـﻴﺗﺮﺗ ﻦـﻳﺪﺑ .داد ﺪــﻫاﻮﺧ ﺮﻴﻴﻐﺗ ﹰ ﻼﻣﺎﻛ ﺮﺻﺎﻌﻣ يرﺎﻤﻌﻣ رد ار ﻮﮕﻟا نﺎﺑز هﺎﮕﻳﺎﺟ و دراد يراﺬﮔﺮﻴﺛﺄﺗ
ﻮــﮕﻟا نﺎﺑز .دﻮﺷﻲﻣ ﻞﻳﺪﺒﺗ ﺮﺻﺎﻌﻣ يرﺎﻤﻌﻣ ﻪﺟﻮﺗ ﺰﻛﺮﻣ ﻪﺑ ﺖﺷاد ﻪﻫدود لﻮﻃرد ﻪﻛ ياﻪﻳﻮﻧﺎﺛ و ياﻪﻴﺷﺎﺣ هﺎﮕﻳﺎﺟ
نﺎﺑز ﻦﻳا ﻖﻳﺮﻃزا ﻲﻧﺎﺴﻧا يﺎﻫزﺎﻴﻧ ﺎﺿرا ﺎﺑ ار نﺎﺸﻧدﻮﺑ هﺪﻧز ﺎﻫحﺮﻃ ﺔﻤﻫ .ﺖﺳا يرﺎﻤﻌﻣ عاﻮﻧا ﺔﻤﻫ ”ﻲﻠﺻا ﺔﺸﻳر”
ﻦـﻳا ﻢـﻫ زﺎـﺑ ﺪـﺷﺎﺑ ﻢـﻫ ﻒﻟﺎـﺨﻣ رﺪﻧﺎـﺴﻜﻟا يﺎـﻫﻮﮕﻟا زا ﻮـﮕﻟا ﺪــﻨﭼ ﺎﻳ ﻚﻳ ﺎﺑ ﻲﺼﺨﺷ ﺮﮔا ﻲﺘﺣ .ﺪﻧروآﻲﻣ ﺖﺳدﻪﺑ
ﻦـﻳا زا ار دﻮــﺧ ﻪﻛ ﻲﺣاﺮﻃ يﺎﻫﻚﺒﺳ زا ﻪﺘﺳﺪﻧآ ﻪﻛ ﺖﺳا ﻦﻳا زا ﻲﻛﺎﺣ ﺎﻣ يﺎﻫيﺪﻨﺑﻊﻤﺟ .ﺖﺳا ﺖﺳرد يﺮﻴﮔﻪﺠﻴﺘﻧ
ﻦـﻴﻨﭼ ورﻪـﻟﺎﺒﻧد عﻮــﺿﻮﻣ ﻦﻳا ﻦﺘﺴﻧاد ﺎﺑ ﻪﻛ ﻲﻳﺎﻬﻧآو ﺪﻧﺎﻣ ﺪﻨﻫاﻮﺧ ﻢﻴﻘﻋ ﺪﺑا ﺎﺗ ﺪﻧاهدﺮﻛاﺪﺟ ـﻮﮕﻟا نﺎﺑز ـ تﺎﻴﺣ ﻊﺒﻨﻣ
.ﺪﻨﻨﻛﻲﻣ لﺎﺒﻧد ار ﻲﻓﺪﻫ ﻦﻴﻨﭼ ﻊﻗاو رد ﻪﻛ ﺪﻨﻨﻛ لﻮﺒﻗ ﺪﻳﺎﺑ ﻻﺎﺣ زا ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻲﻳﺎﻫﻚﺒﺳ

ﯽﻧادرﺪﻗو سﺎﭙﺳ

زا ﻦـﻴﻨﭽﻤﻫ و ﺖـﺳا ﻪـﺘﻓﺮﮔ ترﻮـﺻ Alfred P. Sloan ﺔﺴﺳﺆﻣ ﻲﻟﺎﻣ ﺖﻳﺎﻤﺣ ﺎﺑ ﻖﻴﻘﺤﺗ ﻦﻳازا ﻲﻳﺎﻬﺸﺨﺑ
.مراﺬﮕﺳﺎﭙﺳ ﺪﻧدﻮﻤﻧ ﻪﺋارا ﻪﻛ يﺪﻴﻔﻣ تﺎﺤﻴﺿﻮﺗ ﺮﻃﺎﺨﺑ ﺮﻳز داﺮﻓا
G. Arbon, P. L. Briggs, J. O. Coplien, C. L. Jeffery, R. Johnson, J. Tidwell, M. Waddington, and S. Woo


: ﻊﺟاﺮﻣ
Alexander, C. (1964). Notes on the Synthesis of Form, Harvard University Press,
Cambridge, Massachusetts.
Alexander, C. (1965). "A City is Not a Tree" Architectural Forum vol. 122 April . No. 1,
pages 58-61 and No. 2, pages 58-62. [Reprinted in: "Design After Modernism", Edited by
John Thackara, Thames and Hudson, London, 1988, pp. 67-84]
Alexander, C. (1979). The Timeless Way of Building, Oxford University Press, New York.
Alexander, C., Ishikawa, S., Silverstein, M., Jacobson, M., Fiksdahl-King, I. and Angel, S.
(1977). A Pattern Language, Oxford University Press, New York.
Coplien, J. O. and Schmidt, D., Ed. (1995). Pattern Languages of Program Design,
Addison-Wesley, Reading, Massachusetts.
ﻮــﮕﻟا یﺎﻫنﺎــــﺑز رﺎﺘﺧﺎــﺳ ٢٥
Dovey, K. (1990). "The Pattern Language and its Enemies", Design Studies vol. 11 pp. 3-
9.
Droege, P., Ed. (1997). Intelligent Environments, Elsevier, Amsterdam.
Fathy, H. (1973). Architecture for the Poor, University of Chicago Press, Chicago.
Gabriel, R. (1996). Patterns of Software, Oxford University Press, New York.
Gamma, E., Helm, R., Johnson, R. and Vlissides, J. (1995). Design Patterns, Addison-
Wesley, Reading, Massachusetts.
Graham, S. and Marvin, S. (1996) Telecommunications and the City, Routledge, London.
Mesarovic, M. D., Macko, D. and Takahara, Y. (1970) Theory of Hierarchical Multilevel
Systems, Academic Press, New York.
Miller, G. A. (1956). "The Magical Number Seven Plus or Minus Two: Some Limits on
Our Capacity for Processing Information", The Psychological Review vol. 63 pp. 81-97.
Newman, P. and Kenworthy, J. (1999). Sustainability and Cities, Island Press, Washington
D.C.
Passioura, J. B. (1979). "Accountability, Philosophy, and Plant Physiology", Search
(Australian Journal of Science) vol. 10 No. 10 pp. 347-350.
Salingaros, N. A. (1998). "Theory of the Urban Web" Journal of Urban Design vol. 3 pp.
53-71. [Earlier version published electronically by Resource for Urban Design Information
in 1997 <http://rudi.herts.ac.uk/rudiments/urbanweb/urbanweb.htm>]
Salingaros, Nikos (1999) "Architecture, Patterns, and Mathematics", Nexus Network
Journal, vol 1 pp. 75-85. Electronic version available from
http://www.math.utsa.edu/sphere/salingar/ArchMath.html
Salingaros, N. A. (2000). "Hierarchical Cooperation in Architecture, and the
Mathematical Necessity for Ornament ", Journal of Architectural and Planning Research
vol. 17 pp. [to appear]
Steen, L. A. (1988). "The Science of Patterns", Science vol. 240 pp. 611-616.
Stringer, P. (1975). "The Myths of Architectural Creativity", Architectural Design vol. 45
pp. 634-635.
West, B. J. and Deering, B. (1995). The Lure of Modern Science, World Scientific,
Singapore.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->