You are on page 1of 2

32 SUNNUDAGUR 28.

JANÚAR 2007 MORGUNBLAÐIÐ

ferðalög
Líf og listir í Benín í Afríku

Frá sýningunni Konur byggja Afríku Tréskúlptúrar af konum Boðskapur Meira en fimm þúsund ökumenn mótorhjóla-taxanna Á glöðum degi Í þorpinu Topka-Aizo voru krakkarnir með
í ýmsum störfum og í bakgrunni er teiknisería T.T. Fons frá í Cotonou aka nú um með þann boðskap á bakinu að allar stúlkur af lífi og sál í bæði dansi og tónlist og nutu góðra leiðbein-
Senegal „Fjárfest í menntun stúlkna“. eigi að njóta skólagöngu. inga þeirra sem eldri voru.

Hjartsláttur jarðar
Dvöl í Benín í Vestur-
Afríku gefur spurning-
unum um verðmætamat
aukið vægi.
Jóhanna Bogadóttir
dvaldi þar og skoðaði
mannlíf og listir.

Í
raka hitabeltisins er tím-
ans tönn mjög fljót að
vinna á pappír og nýjar
bækur fljótlega orðnar
eins og gamlar skruddur.
Bókasafnið í Villa Karó, finnsk-
afrísku menningarmiðstöðinni þar
sem greinarhöfundur dvaldi á Leit Úr verkinu Í bið eftir Bernie Searle um leit mannsins að stað í tilverunni.

»
strönd Benínflóans, minnir helst á stúlkurnar sem heima sitja. Mikl-
virðulegt fornbókasafn sem vekur ar breytingar hafa þó orðið á síð-
upp hugsanir um aðra tíma og Talið er að árið 1990 ustu árum, til dæmis er talið að
aðrar viðmiðanir. Þetta skapaði hafi aðeins um 36% 1990 hafi aðeins um 36% stúlkna
vissulega viðbót á stemninguna fengið einhverja skólagöngu en nú
þar sem ölduniðurinn dunaði í eyr- stúlkna fengið einhverja sé hlutfallið orðið nálægt 80%.
um. skólagöngu en nú sé Konur byggja Afríku
Þar var meðal annarra ágætra
bóka ein mjög áhrifarík sem vel hlutfallið nálægt 80%. Baráttan fyrir menntun kvenna
var við hæfi að lesa einmitt þar en álfa. Hún vinnur útfrá þeim bak- var einnig áberandi boðskapur á
það var bókin „Tea-Bag“ eftir grunni með spurningar um kyn- sýningu sem stóð yfir í „Húsi
Henning Mankell hinn sænska. þáttahyggju og um hver tilheyri Brasilíu“, gamalli byggingu frá
Hún fjallar um nokkrar flóttakon- hverju? Hún hefur meðal annars dögum þrælaverslunar í Ouidah í
ur sem lifa í felum í Svíþjóð og gert áhrifarík myndverk um leit- Benín. Þar voru t.d. skúlptúrar
þeirra veruleika og hvernig sögu- ina út á hafið sem vekur spurn- sem sýna konur í ýmsum ábyrgð-
maður, hinn norræni mennta- ingar um hver á heima hvar og arstörfum, teikningar eftir teikni-
maður, skáldið, mætir þeim veru- hver vegferð okkar er í óræðum seríuhöfund í Senegal um mik-
leika. Bókin segir meðal annars heimi. ilvægi þess að leyfa stúlkum að
sögu afrískrar stúlku sem flúði yf- fara í skóla og fleira.
ir haf og lönd og byggist á sam- Með boðskap á bakinu Þetta var sýningin „Konur
tölum sem Mankell hefur átt við „Allar stelpur í skóla“ blasir við byggja Afríku“ sem Musée de la
flóttamenn sem eru í felum í Sví- á stórum skiltum við þjóðveginn Culture í Kanada hefur sett upp
þjóð. Bókin er einnig írónísk og vítt og breitt um Benín. En það er og var nú í Ouidah í Benín. Þar
kímin lýsing á metnaðarfullum rit- ekki bara á skiltum heldur er var fjallað um framlag og stöðu
höfundi og samkeppninni í menn- þessi mikilvægi boðskapur nú á kvenna víðs vegar um Afríku. Á
ingarheiminum. Mankell hefur bakinu á ökumönnum mótorhjóla- sýningunni var myndlist og list-
löngum haft aðsetur í Mósambík taxanna. Mótorhjóla-taxarnir eru munir sem ýmist voru eftir konur
og þótt hann sé þekktastur fyrir reyndar helstu almenningsfar- eða fjölluðu um stöðu kvenna og
sakamálasögur sínar þá hefur artækin. Stjórnvöld í Benín standa möguleika á einhvern hátt. Ásamt
hann einnig skrifað annars konar fyrir miklu félagslegu átaki sem áhugaverðri myndlist frá ýmsum
bókmenntir, þar af þó nokkrar stutt er meðal annars af UNICEF löndum Afríku þá voru þar líka
bækur sem fjalla um líf fólks í þar sem barist er fyrir því að allar ýmis verk er sýndu ævintýri
Afríku. Oftast eru það börn eða stúlkur fái skólagöngu. Um 5.000 hversdagslífsins þar sem samvinna
ungt fólk sem eru aðalpersón- ökumenn mótorhjóla-taxanna og stuðningur við listir í hand-
urnar en í þessum sögum gefur höfðu innritað sig sem stuðnings- verki eða listiðnaði höfðu stuðlað
hann áhrifaríka sýn í veruleika Ljósmyndir/Jóhanna Bogadóttir menn þessa átaks og taka þátt í að bættum lífsskilyrðum. Slíkt æv-
þann sem þar er við að eiga. Fegurð fundin á einfaldan hátt Ungar stúlkur í litla þorpinu Topka-Aizo fræðslunámskeiði. Þeir klæðast intýri er til dæmis í gangi núna í
þar sem áhrif og möguleikar nýrra tímar seitla inn. hinum gulu skyrtum með boðskap- Cape Coast í Ghana og má skoða
Hver á heima hvar? inn á bakinu sem blasir þá við um ýmislegt um það á netinu:
Hið stóra djúpa haf hefur leit að betra lífi. Eftir erfitt ferða- í andstöðu við samvisku okkar og allar trissur hvar sem þeirra leið www.womeninprogress.org. Sann-
löngum verið vegur flóttamanna. lag með lífið að veði, jafnvel á bát- skoðanir á t.d. algildum mannrétt- liggur. arlega eru ýmsar leiðir færar og
Á síðustu áratugum með sívaxandi kænu eða bara einhverju sem flýt- indum. Eins og víða í heiminum er margt færist í rétta átt.
mismun í heiminum hafa meðal ur, tekur við stóra spurningin Berni Searle er listakona í Suð- ólæsi mikið algengara hjá konum Hin nýja ríkisstjórn Yayi Bono
annarra margir Afríkubúar leitað „hver á heima hvar?“ Mannanna ur-Afríku. Hún er fædd og uppalin en körlum í Benín og á svæðum sem náði kjöri í mars síðastliðinn
á þann veg. Oft er það á flótta frá reglur um eignarrétt og landa- á tímum aðskilnaðarstefnunnar og þar sem ekki öll börn fá tækifæri samanstendur af 23 ráðherrum og
ofbeldi eða skorti heima fyrir eða í mæri eru oft fjarstæðukenndar og á ættir að rekja til þriggja heims- til að fara í skóla eru það frekar þar af eru 7 konur. (Í fyrri rík-
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 28. JANÚAR 2007 33

isstjórn voru aðeins þrjár.) Kven- og stundum glæsileika með litum


kyns ráðherrarnir fara með ráðu- og formum í klæðaburði. Landið
neytin sem lúta að menntun, jafn- er frjósamt og fallegt, jörðin rauð-
rétti, mannréttindum og þróun bleik, stundum rauð og íbúarnir
ýmiss konar. Samkvæmt lýsingum klæðast oft slíkum litum að úr
þá voru þetta konur með góða verður sjónræn upplifun. Mjög GRUNDTVIG ERASMUS COMENIUS LEONARDÓ
menntun og oft mikla reynslu af áberandi eru litríkir textíldúkar
störfum á vettvangi þróunar og og oft með mjög afgerandi mynst-
menntamála. Því er freistandi að ur og form. Gangandi myndverk
deila bjartsýninni með ýmsum er það sem stundum kemur upp í
þeim Benínbúum sem lýstu hugann þegar kona fer hjá sveip-
ánægju sinni með stefnuna núna uð slíkum dúk eða karlmaður í
eða von um betri tíma þótt vissu- afrískum „jakkafötum“.
lega sé á brattann að sækja og Ákveðin tegund þessara text-
óþrjótandi verkefni framundan. íldúka er oft kennd við Vestur-
Afríku og eru þeir mjög vinsælir
Listin alls staðar þar sem og víðar. Frelsi í hug-
Óneitanlega sækja að vangavelt- myndum við hönnun, sterkir litir í MENNTAÁÆTLUN EVRÓPUSAMBANDSINS
ur um það hvað það sé sem eins góðu samræmi og hressileg form til ársins 2013 var ýtt úr vör í janúar 2007. Markmið áætlunarinnar er að stuðla að þróun
og steli í manni hjartanu í Afríku. eru þar mjög einkennandi. Þessi öflugs þekkingarsamfélags í Evrópu. Sérstök áhersla er lögð á samstarf og samnýtingu
Hvað er það sem heillar í þessu efni eru þó ekki framleidd þar en reynslu og þekkingar um menntun og þjálfun í 31 Evrópulandi.
fátæka landi Benín? Er það þrá voru markaðssett í Vestur-Afríku
okkar til þess upprunalega sem af hollenskum kaupmönnum á ný- OPNUNARRÁÐSTEFNA MENNTAÁÆTLUNARINNAR
hefur þar áhrif og einnig löngunin lendutímanum og framleidd í Asíu.
verður haldin í Borgarleikhúsinu fimmtudaginn 1. febrúar klukkan 13:00
í það sem allt þetta sólskin hefur Konur og karlar af afrískum upp-
að bjóða? Í Benín er allt svo runa á Vesturlöndum nota oft
sprelllifandi, öflugur gróandi og klæðnað úr slíkum efnum til að
DAGSKRÁ
birta. Alla vega hefur svo margt einkenna sig, eins og nokkurs kon- 13.00-13.10 Tónlistaratriði og setning
þróast á allt annan hátt í hinni ar þjóðbúning. 13.10-13.20 Ávarp menntamálaráðherra, Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur
heitu Afríku en hjá okkur á norð-
urhjaranum. Hin nánu tengsl við
Hvað er afrískt, 13.20-13.50 Ávarp fulltrúa Evrópusambandsins
spyrja margir
hrynjandi eða ryþma lífsins eru 13.50-14.05 Ný Landskrifstofa - hlutverk og skipulag,
alls staðar og heillandi að sjá Myndlistarmaðurinn Yinka Sho- Karítas Kvaran, forstöðumaður Alþjóðaskrifstofu háskólastigsins
hvernig lifað er og unnið með nibare (Nígeríumaður sem starfar
hann í tónlist og tjáningu lík- í London) notar mikið textílklæði 14.05-14.10 Opnun nýrrar heimasíðu Landskrifstofu Menntaáætlunar ESB
amans í dansi. Í Benín er dans- og eins og hér að ofan er lýst í inn- 14.10-14.30 Reynslusögur tveggja þátttakenda úr fyrri menntaáætlunum
tónlistarhefð svo rík að margir setningar sínar. Hann fjallar þar
14.30-15.00 Kaffi
bæði ungir og aldnir dönsuðu um spurningarnar um menning-
þannig við hin ýmsu tækifæri að arskilgreiningu, kynþáttahyggju 15.00-16.30 Málstofur - Comenius, Erasmus, Grundtvig og Leonardó áætlanirnar
teldist vart nema á færi atvinnu- og stéttaskiptingu. Hvað er hvað- 16.30 Móttaka í boði menntamálaráðuneytis
dansara hér hjá okkur og það var an og hvað tilheyrir hverjum?
eins og ryþminn í hreyfingum og Verk hans, írónísk og beitt, eru Ráðstefnustjóri: Ágúst Hjörtur Ingþórsson,
tónlist væri í takt við hjartslátt oftast innsetningar þar sem gefur
jarðar. að líta við ýmsa iðju hefðarfólk frá
forstöðumaður Rannsóknaþjónustu Háskóla Íslands
viktoríutímanum eða jafnvel geim-
Leitin að fegurð fara í „afró“-stíl. Þau hafa farið Allir sem starfa að menntun og hafa áhuga á kynna sér möguleika til styrkja í gegnum
og samstillingu víða á undanförnum árum og með- Menntaáætlun ESB eru hvattir til að taka þátt.
Það þarf ekki mikla fjármuni til al annars á sýningar þekktra
að setja lit á umhverfi sitt. Vissu- safna á vesturlöndum. Margir Vinsamlegast staðfestu þátttöku með skráningu á
lega er hin augljósa fátækt og oft spyrja spurninga um veruleika www.leonardo.is, www.ask.hi.is eða í síma 525 4311
örbirgð víða yfirþyrmandi og lífs- okkar og annarra. Spurningarnar
máti þannig að við teldum okkur um hvert stefnir og hvað við eig-
varla lifa af við slík skilyrði. Víða um saman vaka í öllum heims- LANDSKRIFSTOFA MENNTAÁÆTLUNAR ESB.
er það áberandi á svæðum í Benín hornum. Leonardó áætlunin: Dunhaga 5 | 107 Reykjavík | Sími: 525 4900
þar sem fólk býr við örbirgð eða Erasmus, Comenius, Grundtvig: Neshagi 16 | 107 Reykjavík | Sími: 525 4311
mikla fátækt að því tekst samt að
setja lit í tilveruna, skapa fegurð Höfundur er myndlistarkona.