ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

«Σπουδές Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας και Πολιτισμού»
Ακαδ.έτος 2009-2010

Συνεξέταση των Αιθιοπικών του Ηλιόδωρου και των Σατυρικών του Πετρωνίου
—Ομοιότητες και διαφορές

Δάφνη Ιωάννου

Φεβρουάριος 2010

2

INDEX

ΕΙΣΑΓΩΓΗ / ΚΥΚΕΩΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ

σελ

ΟΙ ΣΟΒΑΡΟΙ ΚΥΡΙΟΙ ΕΡΝΕΣΤΟΙ

σελ

Q.E.D.

σελ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

σελ

2

που είναι : το περί ύψους έργο του οποίου η πατρότητα παραμένει ασύλητο μυστικό1.3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ/ ΚΥΚΕΩΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ Υλοποιείται μια παράξενη περιέλιξη. 1 2 Το έργο αυτό θα το σημειώνουμε εφεξής ως Π.Δ. Αρμολογούνται τα επιμέρους μελετήματα σ’άξονα παραθεμάτων δύο υπέροχων έργων της ελληνικής θεωρητικής γραμματείας.ΕΡΜΝ. σύγχρονα περίπου των εξεταζόμενων. 3 . Σε αυτό θα αναφερόμαστε με το ακρώνυμο Π. Είθε να είναι καλά ερείσματα συλλογιστικής αναρρίχησης. καθώς έχει διαρθρωθεί αυτό το πόνημα.ΥΨ. και το περί ερμηνείας του Δημήτριου2.Α --Το Α εκ του «ανώνυμου» συγγραφέα.

π.. και «οπωσδήποτε το εκτενέστερο και πιο σύνθετο αρχαίο ελληνικό μυθιστόρημα» αποκαλείται από τον Γιατρομανωλάκη. Το αρχαίο ελληνικό μυθιστόρημα. ακολούθησαν δε πάμπολλοι Ευρωπαίοι γνώστες λογοτεχνίας και θεωρητικοί.π.π)10 3 Είναι δηλαδή πιο επεξεργασμένα από τα Εφεσιακά του Ξενοφώντα και τα περί Χαιρέαν και Καλλιρρόην του Χαρίτωνα (Γιατρομανωλάκης).Μαστοράκη.6 «Όταν ένας στοχαστικός άνθρωπος έμπειρος στα λογοτεχνικά ακούει μια περικοπή χωρίς αυτή να κεντρίζει στην ψυχή του ιδέες και αισθήματα υψηλά.38εν.5 Πώς κερδήθηκε η τέτοια επίνευση. σελ 11 Εισαγωγή 7 Π. Ο Julious Ceasar Scaliger είχε το 1561 διακηρύξει πως κάθε επικός ποιητής πρέπει να μελετά εξονυχιστικά τα Αιθιοπικά και να τα έχει ως υπέρτατο πρότυπο. Τ. τις ιδέες του Ηλιόδωρου ο πολύς Μιχαήλ Ψελλός του 11 ου αι. Αθήνα.Α σελ43-45 8 Ψελλός τις η διακρισις των συγγραμμάτων κλπ κλπ στην εισαγωγή του Γιατρομανωλάκη στο Ηλιόδωρου Αιθιοπικά ή τα περί Θεαγένην και Χαρίκλειαν. σε εποχές τόσο διάφορες μεταξύ τους όσο ο 15ος και ο 20ος αιώνας.Press.9 Συχνά στο σύγγραμμά του εγκατασπείρονται πράγματι εκφράσεις που τονίζουν πως ήθελε το έργο του ιδωθεί ως να πρόκειται περί «σκηνοποιίας της τύχης»(10β.Σιδέρη. Princeton Univ. 1989 Princeton. χωρίς το θεωρούμενο να αφήνει στο πνεύμα του περισσότερα από εκείνο που λέει τότε […] υπάρχει πτώση»7 Κλειδί τα παραπάνω.T.Άγρα.22στ.15στ ο.) και «δράττονται τα πάντα εις διοίκησιν και βούλημα θεών»(10β.16εν..8 Κατά μία άποψη ο Ηλιόδωρος αντιμετώπιζε το μυθιστόρημά του σαν a series of theatrical spectacles arranged by a super human agency. «Των αθάνατων έργων γενεσιουργό αίτιο η ηθική τελείωση είναι.ΥΨ.6στ ο. Αθήνα 1992. Παρατίθεται από Bartsch. σελ 242 6 -----ερμηνεύει ο Λεκατσάς τις αντιλήψεις του ανώνυμου συγγραφέα του Π. Αγρα 1997 που σχολίασε εισαγωγικά ο ίδιος. Εκδ. Πράγματι.3 Βυζαντινοί λόγιοι αναγνώρισαν την αξία του.π. 1997.) που «εξ ορμής θείας σκηνογραφείται»(10β. κατηγοριοποιεί ως υψηλές. 4 Αναφέρεται από τον Hagg. 183. μτφρ. στη σελ 16 της μεταφρ. Για ποιαν άθληση ο κότινος. ο. πρώτοι. στο Decoding the Ancient Novel. γιατί η ηθική ατέλεια σαν σπέρμα αρρώστιας μοιραίως εμφιλοχωρεί σε κάθε δημιουργία –η μεγαλοφυΐα ανάπηρη χωρίς το ηθικό στοιχείο».38εν.ΥΨ.4 Ο Sidney το 1595 ανεβάζει αυτό το κείμενο στο ίδιο βάθρο με την Κύρου Παιδεία και την Αινειάδα. σελ 140 10 Bartsch σελ 133 4 . Shadi. έκδ του κειμένου εκδ.4 ΟΙ ΣΟΒΑΡΟΙ ΚΥΡΙΟΙ ΕΡΝΕΣΤΟΙ Στα σοφιστικά μυθιστορήματα συγκαταλέγονται τα Αιθιοπικά. μτφρ Αλ. σελ 49 9 Wolff 1912. σελ 243 5 Αναφέρεται από τον Hagg ο.

σελ 181-2 18 Γιατρομανωλάκης. ζητά να είμαστε «ευαίσθητοι στα θεία θαυματουργήματα και με το θείο θέλημα να συνεργαζόμαστε».Τ. μτφρ Μ. 2005..19 αναγκαστικά από τελείως διαφορετική οδό ερχόμενος (σημειωτέον δε: και από άλλον αιώνα!) ο G. ο δε Υδάσπης.π. στον Κρότωνα της Ιταλίας. Γνώση. ευθύς κατόπιν.G. Σατυρικόν.Μερακλής.Τ. 16 Πετρώνιος. σελ 202 17 Ο. πρωτότυπο που εκδόθηκε στη Ρώμη το 1938 με επιμέλεια Αριστείδη Colonna.περιφανέστατη η διαφορά με τον Πετρώνιο. στην οποία κανενός τα κίνητρα και ειδικά του ίδιου του αφηγητή δεν είναι υπεράνω πάσης υποψίας». Κ. η εικόνα της πραγματικότητας στη Δυτική λογοτεχνία. σελ 48 13 Walsh. μτφρ. και όλοι μας ενδυκνείμεθα φρονείν ακόλουθα εκείνοις».. που εκμαυλίζουν τον λαϊκό15 αναγνώστη.Ι.Λευτ. Αθήνα. Μ.Ε. Κατ’αντιδιαστολή. Εφόσον όμως για τον Πετρώνιο η ζωή είναι «μια αλλόκοτη κωμωδία. ο. σελ 180 14 Ψελλός τις η διακρισις των συγγραμμάτων κλπ Γιατρομανωλάκης ο. κατά κάποιο τρόπο. λέει ότι «διαπράσσονται και επικλώθονται πάντα θεών νεύματι. σελ 53 5 . Μίμησις. σελ 51 15 Δικαίως αυτόν έβλεπε ευεπηρέαστο ο Ψελλός. Τα Αιθιοπικά αποκαλούνται επίσης «Υπόδειγμα ενθέσμων και τιμίων γάμων». E. Το κεφ 138 του Πετρώνιου πληρείται από την αφήγηση μια εξαιρετικά πρόστυχης σκηνής: Η Προσέληνη κι η Οινοθέα τιμωρούν και θεραπεύουν τον Εγκόλπιο–Πολύαινο προς το να υπηρετεί και τιμά σωστά την Κίρκη. Αναγνώστου.13 είναι πιθανό να μπορούσε να κριθεί από τον Ψελλό ως «καταμολυντήριος του νοός» 14 με τις τολμηρότητες του κειμένου του. Orwell μόνο φέρεται να έχει τιμήσει τον Πετρώνιο με παρόμοιας υφής 11 Αιθιοπικά ή τα περί Θεαγένην και Χαρίκλειαν. σελ 57. ενώ βεβαίως είναι πάρα πολύ αμφίβολο να είχε ποτέ ο Πετρώνιος Λαϊκούς αναγνώστες. 1981. στον κατακλείδιο λόγο του Σισιμίθρη του ιερέα των γυμνοσοφιστών Αιθιόπων στο 10ο βιβλίο. μτφρ.Γ. η εντελώς πρακτική.π. στο ίδιο του το «μυθιστόρημά» αυτό) Πετρώνιου.5 Ο Ηλιόδωρος. εκδ Μ..Παναγιωτάκης. Η ρωμαϊκή μυθιστορία: τα Σατυρικά του Πετρωνίου και οι Μεταμορφώσεις του Απουλήϊου. αναγνωρίζεται και από μας πως πρόκειται περί υψηλοφρόνων ιδεών. 19 Της Χαρίκλειας ερμήνευμα της σώφρονος εκ φωνής Φιλίππου κλπ Γιατρομανωλάκης ο.π. Αθήνα 2000. σελ 357-8 12 Auerbach.11 Σαφώς.π.Ε. 2η έκδ. Αθήνα.16 Ακόμα και οριοθέτηση και προλείανση της συναλλαγής ( ικανοποίηση της «δέσποινας» Κίρκης) είναι πρόστυχη κατάφωρα: στο κεφ 126 από τη δούλα Χρυσίδα γίνεται χωρίς την παραμικρότερη αιδημοσύνη λόγος για πώληση και αγορά σεξουαλικών εκδουλεύσεων και για πορνική ιδιοσυγκρασία και στάση ζωής. P.17 Ενώ λοιπόν η Προθεωρία του Ιωάννη Ευγενικού (15 αι) συστήνει του Ηλιόδωρου το σύγγραμμα ως πηγή κάθε ωφέλειας18 και ο Φίλιππος ο Φιλάγαθος τον 12 αι θεωρεί το ίδιο βιβλίο ως διδάσκαλο ηθικής φιλοσοφίας καθως συγκερνά νερό της ιστορίας με το κρασί της θεωρίας.Ι. ενδοϊστορική12 αντίληψη των εναλλαγών της τύχης επικρατεί στο Σατυρικόν του Λατίνου λογοτέχνη άμα και arbiter (με τη δική μας έννοια μια και δοκιμιογράφησε. αφέντρα της Χρυσίδος.

καθόλου συμβολισμός και καθόλου έξαρση και ηθική εξιδανίκευση (sublimation) στον Πετρώνιο. σελ 162-3. «νόστιμες αξιογέλαστες βλακείες» (κεφ 47 σελ 59) .. ανθρωπογνώστη Πετρώνιου. E. m.22 Πάρα πολύ δηκτικός δε διστάζει να δειχθεί ο Πετρώνιος όταν με σαφήνεια θέτει πως «οι άνθρωποι της γνωστής τάξης των πολιτισμένων. ο. σελ 47-48 25 Γραμματικός ανακοινώνει-απαγγέλει τα περί τον αυξανόμενο πλούτο του Τριμαλχίωνα «στο ταμείο σε μια μέρα μπήκαν δέκα εκατ. πεντακόσια μόδια σιτάρι αποθηκεύθηκαν κλπ» (κεφ 53 σελ 66). σηστέρσιοι. γύμνωνε ο Τριμαλχίωνας τα μπράτσα του επίτηδες για να δείξει τα χρυσελεφάντινα βραχιόλια του (κεφ 32 σελ 40) από την Ινδία ερχόμενοι σπόροι μανιταριών παραγγέλλονταν (κεφ 38 σελ 45) κρασί εκατό χρόνων σερβίρεται ( κεφ 34σελ 42) «παράξενα πράματα στρωμένα που κάνουν τους επισκέπτες ν’αλληθωρίζουν» (κεφ 35 σελ 42) τα πουλιά που βγαίνουν απ’την κοιλιά του σερβιρισμένου γουρουνιού με τους του πουλοκυνηγούς ν’απλώνουν δίχτυα (κεφ 40 σελ 49) «εγώ είχα αγοράσει και κωμικούς…» κομπασμοί του Τριμαλχίωνα (κεφ 53σελ 67) «Δεν έχω ιδέα πότε αγοράστηκαν από μένα του Πομπήιου τα περιβόλια» (κεφ 53 σελ 66). κατά διάρκεια του δείπνου του Τριαμλχίωνα δηλαδή. Από το 32 κεφ μέχρι το 78. «γελοίες εντυπώσεις που ερεθίζουν άσχημα τα νεύρα» (κεφ 54 σελ 68) 27 Σύνθημα μάλλον αναγορεύεται το του Δάμαντα. 21 Ωστόσο.23 Στο λατινικό μας μυθιστόρημα του κυνικού. αλαβάστρινα αρωματοδοχεία που κατεβαίνουν από την οροφή (κεφ 60 σελ 77). σελ 88. 70 δούλοι γεννήθηκαν. Η πάσα μέρα είναι τίποτα» (κεφ 41 σελ 51) 6 . Austin.. Apoleius & Petronius στο Forms of Time and the Chronotope in the Novel στο The Dialogic imagination: Four Essays. στιγματίζεται με την απλή αλλά πολύ γλαφυρή περιγραφή της. «τις παλαβές παντομίμες κοιτάζαμε με το στόμα ανοιχτό» κεφ 59 σελ 76). «ντρέπομαι να μλήσω γιαυτά που ακολούθησαν» σελ 91. σαλιγκάρια σε μαλαματένιες σκάρες και θαλασσινά χτένια που προβάλλουν από υδρίες που σπάνε σε θεατρική πάλη δούλων (κεφ 70 σελ 91) η παραγγελιοδότηση του μνημείου του Τριμαλχίωνα όπου θα παρασταίνεται «με πέντε χρυσά δαχτυλίδια και εμπορικά (του) καράβια μ’ανοιγμένα πανιά να πετάει χρήμα στο λαό από τη σακούλα» (κεφ 71 σελ 93) 26 «τα βάσανά μας δεν έλεγαν να πάρουν τέλος» σελ 90.6 (ποιότητας) εύσημα : «Προσωπικά. συνδαιτημόνα.σελ 69 22 Bakhtin. λοιπόν. Εδώ(…) δεν υπάρχει τίποτ’άλλο παρά πτώματα που κομματιάζονται (για το χρηματικό όφελος) και τα κοράκια που τα κομματιάζουν». στις παραβολές-ιστοριούλες του. «φάλτσα» και «βαρβαρότητες» κάνουν τον Εγκόλπιο να «νιώσει σιχασιά» κεφ 68. αυτόν που οδηγεί στο κέρδος. «τίποτ’άλλο δεν αξίζει παρά να σηκώνεσαι από το κρεβάτι της ξάπλας και να πηγαίνεις στο κρεβάτι της μάσας. σελ 224 “a sacrament to life’s body. ενώ η ευγένεια και τα καλά ήθη διαπιστώνονται περιττά. η με πολυποίκιλες εκδηλώσεις25 ασύγγνωστη πολυτέλεια και άρρωστη εγωιστική επιδειξιομανία του απελεύθερου νεόπλουτου οικοδεσπότη εκείνης της βραδιάς όπου και οι παρασιτούντες (αντί-)ήρωές μας ακόμα θα αισθανθούν σιχασιά και ίλιγγο26 από τον εξωφρενισμό της χρηματολάτρας παράλυσης27 και 20 Orwell. αρχείο 2004 21 Γιατρομανωλάκης ο. είναι το Petronian style” – ιδέ και την ιστορία-παραβολή της Εφέσιας χήρας 23 Πετρώνιος.π. κεφ 116 24 Auerbach. 1981. τα καταφέρνουν να ζούν με το ψέμα ευρισκόμενοι στον σωστό δρόμο. ο κόσμος είναι διαρκώς μεταβαλλόμενος και το μόνο που βρίσκεται να ενδιαφέρει την πλειονότητα είναι οι περιοδικές αυξομειώσεις της κατοχής χρημάτων 24. εκδ. το΄χω καλύτερο να δώσω σ’ένα παιδί το έργο του Πετρώνιου παρά τον Πήτερ Παν»20 Το ρομαντικό μυθιστόρημα θηρεύει το απόλυτο καλό και την ουτοπία.π. Σατυρικόν. «Bookshop memories» Fortnightly (nov 1936) συμπεριλήφθηκε από τον Barry Baldwin στην ύλη του PSN ancient narrative διαδικτυακή έκδοση. το ζύγισμα των κοσμημάτων της Φορτουνάτας για να πειστούν οι πάντες πως το υλικό τους είναι ατόφιο χρυσάφι (κεφ 67 σελ 87) τα παινέματα του Τριμαλχίωνα στο μάγειρά του που «φτιάχνει τρυγόνι από χοιρομέρι και ψάρι απ΄τη μήτρα μιας γουρούνας ( κεφ 70 σελ 91).

Δ.7 τη ματαιόδοξη χωριατιά της ρηχότητας28. έτσι που να συνυφαίνεται η ιδέα με το λόγο δια μέσω του ρυθμού. το ότι «οι απολαύσεις είναι το μόνο που παίρνεις μαζί σου»—σελ 53 – τα ωραία σάβανα που μπορεί να υπάρχουν στις κηδείες –σελ 51--) όλων των φίλων (Σέλευκος. η ανυπάκουη κοιλιά και το μαρτύριό της και τα όργανα εξυπηρέτησής του.Χ αι.34 Η δε του Ηλιόδωρου περιγραφή. Σατυρικόν. σελ 9 35 Feuillatre. συνδυάζοντας αρμονικά τη λογοτεχνική παράδοση με το ρεαλιστικό στοιχείο. ο. θα είναι μέτριο». E. Η φράση δεν πρέπει να είναι μήτε έμμετρη μήτε άρρυθμη. 8.π. σχόλιο Λεκατσά στο Π. πιθανότατα με το σκοπό να παρουσιάσει τις τέτοιες πλευρές της Νερώνειας κοινωνίας 29. E. σελ 179 Όμως. ο Πετρώνιος.σε θεούς και ανθρώπους γοητεία ασκεί μόνον το χρυσάφι και διδασκαλία είναι πως η απληστία δε θα πρέπει να νομίζεται ντροπή». συνάγεται από τη σκέψη του Αριστοτέλη στα Ρητορικά Γ ΙΙΙ. αν και χρησιμοποίησε και απροκάλυπτη γλώσσα. σελ 117 Πετρώνιου Σατυρικά--. τα τσιμπήματα των μελισσών. ο.π.προφανώς. Ο Pinciano τον 16ο αι.Λόγος του Εύμολπου στην πινακοθήκη κεφ 88. 30 Walsh.Μερακλής. ο. σελ 225 ----Τα Σατυρικά συνέβαλαν στην ανάπτυξη του ρεαλιστικού μυθιστορήματος (Walsh. Σ’ο. ο Πετρώνιος.π.π) κανένα έργο της αρχαιότητας δεν πλησιάζει τόσο πολύ την ιδέα της ρεαλιστικής περιγραφής. υπάρχουν φορές που. ως υπερβολικά ακριβολογική.Γ. επίσης: «Στους ναούς πλέον τάματα γίνονται μόνο για την επίνευση των θεών στο ξεκοκκάλισμα περιουσιών συγγενών που (είθε!) θα θαφθούν. 31 –ο Αριστοτέλης επέτρεψε στους μυθιστοριογράφους να γράφουν απελευθερωμένοι από περιορισμούς είδους Hagg ο. Εχίων) του Τριμαλχίωνα (για τους οποίους λέγεται πως «ενώ αισθάνονται ακόμα τον μπάτσο στο μάγουλό τους θέλουν να κάνουν το σπουδαίο» –σελ 46-) και βεβαίως του ίδιου και των δούλων του (Έρμερος κλπ). όλους τους χαρακτήρες του έργου του.35 28 Οι λόγοι (θέματα συζήτησης οι μονομαχίες.Press of Poitiers. σελ 127 Ο Αριστοτέλης στα ποιητική 1447b 9 φυσιολόγο βλέπει τον Εμπεδοκλή πάντως και όχι ποιητή παρόλο που γράφει σε ομηρικό μέτρο και το έργο του Ηροδότου θα ήταν ιστοριογραφία ακόμα κι αν διασκευαζόταν σε έμμετρο λόγο 1451b 1. στο απρόσκοπτο ροκάνισμα δεκάδων εκατομμυρίων----.ΕΡΜΝ. 1966. ανέμειξε πρόζα με στίχους32 και έδωσε στο σύγγραμμά του αυτό το ξεχωριστό33 που μπορεί να δώσει το ταλέντο ενός ποιητή.τι λαμβάνει χώρα στο δείπνο. αυτή είναι μια ανισόρροπη κι εκτραχηλισμένη κατάσταση που χρειάζεται να ψεχθεί. «μουσικό κλειδί των πνευμάτων» στη Ρώμη του 1ου μ. Walsh. δούλος που ομολογημένα έχει μάθει ξεσκολήσει τέχνη στους παλιάτσους κακοποιεί τον Βιργίλιο εκπέμποντας στριγγούς ήχους μέχρι τελικής πτώσεως (κεφ 68 σελ 88) 29 «Την οίηση κάποιων ψευτοδιανοούμενων ήθελε να στηλιτεύσει (μεταξύ άλλων) ο Π». Τους έπλασε εξάλλου. σελ 178) Για τον Auerbach. 32 Αλλά και ποίησης και δοκιμίου για την ποίηση μαζί! Στο έργο πολλά «λογύδρια» περί του θέματος. μτφρ Μ.. χαρακτήριζε έπος ή πεζό έπος τα έργα που προσομοίαζαν στα ΑΕΜ.τι άπτεται αυτού. γίνεται αντιποιητική. το βαθύτερο.π. Γνώση. σελ 25 7 . 1981. περί αισθητικής θεωρίας δηλαδή.30 Η εσωτερική μορφή παίζει τον σημαντικότερο ρόλο31. τα οργανωμένα του θεάματα –«μπουλούκια ανυπόφορων φωνακλάδων» χαρακτηρίζονται οι ραψωδοί. Γανυμήδης. ο. σελ 232 34 Μερακλής. Etudes sur les Ethiopiques d’Heliodore Univer. παραδέχεται ο θαυμαστής του. Paris. Αθήνα. είναι ενδεικτικοί ύπατης χωριατιάς---και ό. 2η έκδ. Χαμπίννας. (κε φ 59 σελ 76). Feuillatre. ο. Φιλέρωτας.. (Auerbach. σελ 49 «η fabula milesiaca βρίθει από μαγικά και μυθολογικά στοιχεία» ενώ ο Πετρώνιος εικόνισε ανθρώπους καθημερινούς που έχουν συνηθισμένη και πολύ συχνά χυδαία μοίρα που υπόκειται στις εναλλαγές του ιστορικού πεπρωμένου. Πρόλογος Πετρώνιος.π. ιστορίες φαντασμάτων.στηρότητα και τίποτα πιο ψεύτικο από μια ανόητη διαδακσαλία» σημείωσεο ίδιος ο πετρώνιος δια στόματος Εγκόλπιου κεφ 132 σελ 193 33 «Κείμενο λογοτεχνικό που να μη το χαρακτηρίζει το τέτοιο δούλεμα του λόγου.

preliminary version 42 Ο Εγκόλπιος στον Κρότωνα παραλληλίζει τον εαυτό του με τον Οδυσσέα κεφ 132 σελ 192.ίδιος ο Πετρώνιος δια στόματος Εγκόλπιου ---κεφ 132 σελ 193 41 Petronius: A Handbook 2009 των Prag & Repath (eds) Kleijwegt.π. preliminary version 38 Και λίγο ως πολύ εικονοκλαστικό… 39 Walsh.ΕΡΜΝ.ΕΡΜΝ. Review of the book στο Ancient narrative. σελ 128-129 45 Walsh. που δέθηκε κάτω απτο κριάρι για τη διαφυγή του καλείται να φερθεί ο Γείτων στο κεφ 99 σελ 130 43 «Τόσο ……με σατιρικό τρόπο» Walsh ο. δημιουργικότατα 40. ο. v.8 «Το να παίζει κανείς βέβαια επιτρέπεται --.π .π. σελ 120-121 Παναγιωτακης και Morgan στο Petronius: A Handbook 2009 των Prag & Repath (eds) Kleijwegt.Δ. «τίποτα δεν είναι πιο ανόητο από μια ψεύτικη αυστηρότητα και τίποτα πιο ψεύτικο από μια ανόητη διαδακσαλία» σημείωσε -και θα νόμιζαμε πως έχει διαχρονική ισχύ αυτό. ο.39 Βλάσφημη ερμηνευτική απόδοση των κλασσικών επιχείρησε ο Πετρώνιος. σελ 179 46 Π. κατά τον Παναγιωτάκη. η ευτράπελη μυθιστορία και το αρχαίο ελληνικό ιδεώδες μυθιστόρημα κατάγονται από άλλα και τα ανακυκλώνουν37 με δημιουργικό38 τρόπο. Marc. παρόμοιο τέχνασμα με του Οδυσσέα.Δ.Δ. Το θέμα του Ηλιόδωρου ( ο ρομαντικός έρωτας). v. Review of the book στο Ancient narrative. δηλαδή. Πάνω σ’αυτό: Και τα δύο είδη. ιεροσυλίας.το δε πρέπον εν παντί πράγματι φυλακτέον»36 -έχει λεχθεί από τους «οδηγούς» μας. «χαρίεν και ιλαρόν εξ εαυτού» 44 Το θέμα του Πετρώνιου: «Η σταδιοδρομία του ήρωα του Πετρώνιου είναι μια θεαματική παράσταση που περιλαμβάνει περιστατικά κλοπής. σελ 139 40 Γιατί….σε λ 139 44 Π. πάλι. κάτι ανάλογο δηλαδή με το να βγάλει από τη δροσιά ζεστό και από το ζεστό δροσιά»46 Π.ΕΡΜΝ. σελ 130-131 36 37 8 .41 Το ότι κρίθηκαν οι ήρωες του Πετρώνιου να έχουν σκιαγραφηθεί ώστε να μοιάζουν με γελοιογραφίες επικών ηρώων42 τεκμηριώνεται από τον Walsh43 καθιστώντας ανάγλυφη την αντίθεση με εκείνους των ιδεωδών μυθιστορημάτων που κατάγονται από τον κόσμο της επικής ποίησης. Marc. Εγείρεται το ζήτημα της ανατροπής-μετάπλασης της παράδοσης. φόνου.8. αποπλάνησης και σαδισμού και όλα αυτά διαδραματίζονται σε μια εξευτελιστικά κωμική ατμόσφαιρα»45 Σχόλιο στη σκοπιμότητα του να έχει επιλεγεί αυτό το θέμα μπορεί να αποτελέσει το εξής: «Πολλές φορές τα ίδια τα πράγματα είναι άνοστα κι αγέλαστα μα ο λόγος μπορεί να τους δώσει φαιδρότητα—και έτσι ο συγγραφέας αποδεικνύει ότι και από των τοιούτων παίζειν εστίν.8. Το Σατυρικόν ο Walsh το χαρακτηρίζει «ευτράπελη μυθιστορία».

50 Από τον Λίχα και την Τρύφαινα στο πλοίο τους. έμποροι—πειρατές. Στο 10 βιβλίο. στο 8 ανεβαίνει οικειοθελώς στην πυρά η Χαρίκλεια. η Κυβέλη πίνει δηλητήριο κατά λάθος κι ενοχοποιεί πεθαίνοντας την Χαρίκλεια. η Χαρίκλεια κι ο Καλασίρις επιχειρούν να πάν στη Μπεσσα όπου στα χέρια ληστών.π. υποθετικοί αντίζηλοι49. δικάζονται οι Γείτονας και Εγκόλπιος (κεφ 107 και 108)— Στα Αιθιοπικά στο 8 βιβλίο η Χαρίκλεια δικάζεται για το «φόνο» της δούλας Κυβέλης στη Μέμφιδα από το δικαστήριο της Αρσάκης.. κεφ 115 σελ 161ο Εγκόλπιος μετά το ναυάγιο του πλοίου του Λίχα θρηνεί για τη ματαιότητα των εγκοσμίων.σελ 106 ( «να μη χαλώ την ιερή φιλία. σας προτείνω γυμνό το σβέρκο μου!») +σελ 121 («να πεθάνω από δική σου θέληση ας είναι!») + 127 («έδωσε ένα δύο χτυπήματα μ’ένα ξυράφι στο λαιμό του») +132(«να πάω στο καλό. ζής μοι. επεισοδιακή. εκδικάζεται το ευσταθές των ισχυρισμών της Χαρίκλειας πως είναι κόρη του βασιλιά Υδάσπη. όπως εξάλλου κι ο Εγκόλπιος. μόνον. σελ 12 «εγώ μεν αγχόνη προλήψομαι την ύβριν» κλπ 48 Αιθιοπικά: Η Χαρίκλεια θρηνεί στο 7 βιβλίο ΧIV σελ 228-9. Θεάγενες. 51 Ο Θεαγένης με την Χαρίκλεια χωρίζουν όταν : Η Χαρίκλεια υποκρίνεται πως θα ενδώσει στον Θύαμη. Θύαμις.Στα Σατυρικά. του Θύαμη ξανά.π. . Στη Μερόη την αιθιοπική όπου οδηγούνται θα παιχτεί η τελευταία πράξη του δράματος. ο. Μερόηβος Αχαιμένης. γιατί ο Θύαμις με το στρατό του έχει ριχτεί στην πολιορκία της έδρας του αρχι ιερατείου της Ίσιδας που έχει υφαρπάξει ο αδελφός του. σελ 45 και 47 --. σελ 30--)—ο Θύαμις κλείνει την Χαρίκλεια σε σπηλιά μόνη «εις το άντρον ενεβλήθη»(βιβλ 1 σελ 37)—Στο βιβλίο 2 ξαναενώνονται (σελ 49-50 «και η μέν έχω σε.σελ 23 55 Hagg ο.κρίσηςπεριπετειών τίσεως-απόδοσης δικαιοσύνης-εξιλέωσης56. η Χαρίκλεια έχει διάφορους υποθετικούς ή αυτόκλητους ή κατά το δοκούν άλλων μνηστήρες (Αλκαμένης. η Χαρίκλεια διαφεύγει τελικά τον δια πυράς θάνατο και στο δρρόμο για το στρατόποεδο του Οροονδάτη αιχμαλωτίζονται από τον Αιθιοπικό στρατό. Ο Θεαγένης θρηνεί στο 2. συζύγου του Λίχα. Προκειμένου για το έργο του Πετρώνιου η χρονική κατάτμηση των επεισοδίων είναι ενδεχόμενο να πρέπει να εννοηθεί ως γύρω από άξονα ενοχής. ιδίως του Ηλιόδωρου. διακυμάνσεις στη σχέση (χωρισμοί).51 Το «γούστο για παράδοξες καταστάσεις»52 το μοιράζονται και οι δύο (μάλλον. στο 1 βιβλίο στην ακτή ικετεύει να πεθάνει ο Θεαγένης. και αναφέρεται στον Θεαγένη ως αδελφό της (βιβλ 1 « αδελφώ τω εμώ Θεαγένει τούτω»XX. γυναίκας του σατράπη Οροονδάτη. XVIII. Χαρίκλεια»)—Στο 5 βιβλίο γίνονται η λεία ο μεν Θεαγένης του σατράπη Μιτράνη. Ι και IV.54 Χρήσιμο παρουσιάζεται το μοτίβο ταξιδιού55. στο βιβλίο 1. οιστρηθείσα υπό της όψεως Θεαγένους. θέλοντας να σκοτωθώ») ο Εγκόλπιος -----στα Αιθιοπικά . για να μην αναφέρουμε τους «έρωτες» γριών κλπ στους οποίους πειθαναγκάστηκε…. σελ 129 9 . σελ 11 53 Η περιπλάνηση του Εγκόλπιου και των φίλων του είναι σε πολύ λιγότερο εξωτικά μέρη—Κ. δικαστήρια50. της Κίρκης.π. όχι στον ίδιο βαθμό53) Διάρθρωση του έργου. ρητορικοί θρήνοι48.Ιταλία. και θα τελέσουν και γάμους λυτρωμένοι. κλπκλπ ) Ο Θεαγένης θα πολιορκηθεί και αυτός από Αρσάκη (ανάλογα και ο δευτεραγωνιστής Κνήμωνας) ----Στα Σατυρικά. Εκεί. θηρευτή της πεθαμένης Θίσβης—κατόπιν.. Πετοσίρις. αλλά και της Τρύφαινας. έχει καταλήξει ο Θεαγένης. σελ 216 56 Bakhtin ο. ως μυθιστόρημα περιπέτειας που είναι κι αυτό (τα σατυρικά).9 Υπάρχουν κοινοί θεματικοί τόποι στον Πετρώνιο και το ΑΕΜ --απόπειρες αυτοκτονίας47. η δε Χαρίκλεια του Ναυσικλή. ο. 52 Bartsch . ναυάγια. Μασσαλία. μεταστροφή δια της πλούσιας πείρας και αποκτημένης φρόνησης) έγκειται στο 47 Πετρώνιος--. ήταν εραστής της Τρύφαινας. 54 «Το έπος και το δράμα κείτονταν προ πολλού νεκρά αλλά σκύλευσε πολύ δεξιοτεχνικά τα ένδοξα και πλούσια αυτά πτώματα ο Ηλιόδωρος» Χιλιαδάκης. Η ομοιότητα με τα μεταμόρφωσης (έκθεση μιας αμαρτωλής ζωής-κατόπιν. να με κατάπινε το πέλαγο» + 148 («πήρε το κοφτερό ξυράφι κι απείλησε να χτυπηθεί» ο Γείτων σελ 126 («αποφάσισα να δώσω τέλος στη ζωή μου με την κρεμάλα»))+ 148(«έβαλα κι εγώ το ξυράφι στο λαιμό μου τόσες πολλές φορές. 49 Στα Αιθιοπικά. της Δωρίδας. ο Γείτων είναι μήλον της Έριδος μεταξύ Άσκυλτου και Εγκόλπιου . ο δε. το ζευγάρι ενώνεται προσωρινά («η Χαρίκλεια.π. Στη Μέμφιδα όμως καταλήγου ν. εμμανής προς αυτόν ίεται» σελ 215)—στο 8ο βιβλίο ο Θεαγένης ρίχνεται από τις Αρσάκη –Κυβέλη στη φυλακή.

58 Bakhtin ο. βιβλίο 9. δεν βαδίζει παρά την πεπατημένη) Όμως.«Οποίος κάματος τεχνική και δεξιοτεχνίας δια μια τόσον πενιχράν ιστορίαν!» 65 Τούτο αναπτύσσεται εξαντλητικά στην μελέτη του Feuillatre. ο.63 Του Ηλιόδωρου είναι συναρπαστική. Κ. (Ούτε και το θέμα ή ο σκοπός του έργου. παράσιτα και διάφοροι επικίνδυνοι αγύρτες (χωρίς και οι Εγκόλπιος-Άσκυλτος–Γείτων να είναι πολύ διαφορετικοί απ’αυτούς. επηρεασμού και χρείας μεταστροφής στο ρομαντικό μυθιστ όπου οι χαρακτήρες των ηρώων είναι άσπιλοι και ιδεωδώς καθαροί….ΥΨ.Τ..66 Ο Ψελλός την οικονομία του συγγραφέα την βρίσκει θαυμάσια. εκδ. αλλά καλούμαστε να εντάξουμε την πλοκή στις λεπτομέρειες.π.π. Ναι μεν «η προσοχή στις λεπτομέρειες είναι κίνδυνος μικρότητας ενώ στα πνευματικά μεγέθη. παραδέχεται ο Χιλιαδάκης μολονότι τελικά.Δ. γιατί θα ξέφευγε από τους στόχους του. ο. σελ 247 ---πράγματι. Γιατί είναι χαλαρή μάλλον. έχει αμαυρωμένη την απήχηση του έργου.π. επιστρατευμένη για ευτελή ιστορία.. μτφρ.Α σελ 13 63 Rose. 64 Χιλιαδάκης. «Η από της τάξεως χάρις»60 «Το εντέχνως τιθέναι»61 ας αποτελέσουν ζητούμενα τώρα. H.Μ.67 Εάν μπορεί να μας επιτραπεί ένα σχόλιο: η πλοκή δεν είναι μεγαλόπνευστη. ο Ηλιόδωρος επιδεικνείει γνώσεις τειχοποιίας. να αναπαραστήσει πραγματικές καταστάσεις που είχαν χρεία διόρθωσης.. σελ 47 10 .Ε. Ιστορία της λατινικής Λογοτεχνίας. Μ. πότε σπουδαίος γεωγράφος.64 Ο Ηλιόδωρος επεδίωκε να είναι αληθοφανής65 αλλά στοιχειοθετώντας κάθε σκηνικό του επιβραδύνει κάπως κουραστικά το ρυθμό της αφήγησης και επιφέρει μια κάποια μονοτονία στην πλοκή. καθώς και στους μεγάλους πλούτους μοιραία υπάρχει και η έλλειψη περισσή φροντίδας» παρατηρεί ο Λεκατσάς στην Εισαγωγή στο Περί Ύψους62.ΕΡΜΝ.π. σελ 22. σελ 44 67 Ψελλός τις η διακρισις των συγγραμμάτων κλπ Γιατρομανωλάκης.. η πλοκή είναι σωρευτική 57 Φυσικά δεν γεννάται τέτοιο θέμα. εξάλλου)58 Κατά ποιόν τρόπο δομείται το Α. η των Σατυρικών. σελ 129 59 Δον Κιχώτης.. Αθήνα 1978.Χ. σελ 283-5 60 Π.10 ότι στην ουσία έναν αμαρτωλό κόσμο διατρέχουν οι ήρωες του Πετρώνιου57 και εκεί κάνουν την εμφάνισή τους τσαρλατάνοι. κεφ 47-48 Παρατίθεται από τον Hagg. ο.Ι.. : Έτσι ώστε ο συγγραφέας του να μπορεί να δειχτεί «πότε αστρονόμος. πολιορκητικής κλπ στο κεφ για τη Συήνη. J.Δ σελ 132 61 Π. σε πολλά σχετικά κεφάλαια 66 Το διαπιστώνει ο ίδιος ο Feuillatre. πάντως—γι’αυτό δεν έχουμε την περίπτωση του Χρυσού Όνου. πότε γνώστης πολιτικών ζητημάτων και καμιά φορά θα του δοθεί ευκαιρία να δειχτεί και νεκρομάντης αν θέλει» 59 Ο Πετρώνιος δεν το εκμεταλλεύεται σε βαθμό γελοιότητας αυτό. άλλωστε—τα ιδεώδη καθεαυτά που εξαίρει είναι μεν υψηλά. τόμος β.Γρόλλιος. ο. σελ 92.ΕΡΜΝ. πότε μουσικός. αλλά εάν ποδηγετείται από αυτά ένα καλλιτέχνημα.π. σύμφωνα με την κρίση του Rose.σελ 90 62 Π.Ε.

Στον δε Καλασίρι έχει γίνει από τον Χαρικλή η εκμυστήρευση του πώς υιοθέτησε την Αιθιόπισσα Χαρίκλεια.π. σελ 33 --προοδευτικά και μέσα από αφηγήσεις άλλων αποκαλύπτεται το ποιοί είναι πώς βρέθηκαν εδώ. 76 Χιλιαδάκης ο.π. Στα Αιθιοπικά υλοποιούνται τεχνικές πολλών ειδών: Περιορισμένης αφηγηματικής οπτικής70 και παντογνώστη(.Morgan. Του παρέχονται μικρές δόσεις κατά διαστήματα σπαράγματα παλαιάς ιστορίας των κεντρικών ηρώων από δευτερευόντων προσώπων αφηγήσεις75. έχοντας τη γνωριμία του με τον Καλασίρη. σελ 80 --«η μέθοδος του Ηλιόδωρου είναι τολμηρή και κατά τα φαινόμενα νέα!» 71 Winkler 1982 96 παραθέτει ο Γιατρομανωλάκης ο. ο. άδηλος δοκεί»68 ) : με εκρηκτικές τις σκηνές δράσεις του69 ο Ηλιόδωρος αποπλένεται και την σκιά τέτοιου κρίματος.π.π. Ο αφηγητής τελικά δεν είναι σε όλα παντογνώστης»…! 72 «Το βιβλίον. 75 Ο Κνήμων.τι αφορά στην διατήρηση/απώλεια του ενδιαφέροντος (καθότι «η ασημείωτος και μονοειδής πορεία καν μικρά ή.78 The author reveals truths by hindsight79 λέει η Bartsch και δηλαδή κατά κάποιο τρόπο σχολιάζει την πορεία αφήγησης80 Του Ηλιόδωρου την τεχνική ο Morgan τη χαρακτηρίζει all pervasive81 θεωρεί δε ότι η αινιγματική αφηγηματική μορφή των Αιθιοπικών οφείλεται σε μια απόπειρα να έρθει η τέχνη πιο κοντά (να είναι πιο πιστή στη φυσικότητα της αποσπασματικού χαρακτήρα στην αποκάλυψη και γνώση της αλήθειας προφανώς) στη Π.74 Ο αναγνώστης είναι αυτόπτης μάρτυρας πράξεων των οποίων τα ελατήρια επιθυμεί να γνωρίζει του έχουν όμως αποκρυβεί. σελ 103 “The implied reader of the Aithiopika is compelled to be constantly engaged in interpretation and speculation and must respond the author’s games in order to actuate the text fully. την της υποθέσεως εισβολήν εν μέσω διολισθήσασαν ώσπερ κληρωσάμενον. Συνεπώς.)71 αφηγητή και in medias res72 και εγκιβωτισμένων αφηγήσεων και ιδιολέκτων των προσώπων-αφηγητών. σελ 109 68 69 11 . σελ 22 70 Hagg.π.” –και “the author communicates directly with the reader about the histoire through riddles. σελ 95 80 Για τον Θύαμι.. Γιατρομανωλάκης ο.Δ.π..π. ο αφηγητής – συγγραφέας Ηλιόδωρος λέει ότι η επιθυμία του και αποκλειστικά αυτή ήταν που το εξήγησε έτσι! Όντως. over the head of the narrator and his recit” 74 Γιατρομανωλάκης: «ex abrupto έναρξη της αφήγησης» ο. σελ 41 73 “Riddle”-. όπου η ανάγνωση καθίσταται παιχνίδι του να λύνεις έναν γρίφο73-αίνιγμα.. σελ 33-34----«όχι μόνο είναι παντογνώστης ο αφηγητής αλλά και ολωσδιόλου περίεργα και προκλητικά απών –όμως εκτυλίσσεται ένα παιχνίδι γνώσης και άγνοιας. σελ 95 81 Morgan.11 αναρίθμητων τεχνικών και γυρισμάτων τύχης ώστε καθίσταται ενδιαφέρουσα.π. ο.π. ο. Σ’ό.π.σελ 166 Χιλιαδάκης. πρόκειται περί σχολίου. Bartsch ο. σελ 21 77 Morgan. ο.ΕΡΜΝ. ο κάθε μελετητής από αυτούς που αναφέρθηκαν κάνει παρατηρήσεις που ευσταθούν. Αυτό είναι μηχανισμός επίτασης της αγωνίας!76 Οι μελετητές κάνουν λόγο για partial view point77 και points of view. αρχήν πεποίηται την μεσότητα» Ψελλός. στην Εισαγωγή του Γιατρομανωλάκη. προξενεί την γνωστοποίηση σε εμάς της ιστορίας του φευγιού του Θεαγένη και της Χαρίκλειας από τους Δελφούς μέσα πό την διήγηση του Καλασίρι. σελ 107 78 Winkler. ο. ο. ο. που νόμισε έχοντας δει το όνειρο ότι η Χαρίκλεια θα του παραχωρηθεί. σελ 33 79 Bartsch.π.π.

με κώδικα.Δ. στο «Narrative Doublets in Heliodorus Αithiοpika» στο Hunter. ο. ο. 1998.90 Ο Morgan91 αναλύει ένα «καλειδοσκοπικά μετακειμενικό σημείο» όπου εμφανίζει τον Ηλιόδωρο στο κεφάλαιο της πάλης του Θεαγένη με τον Αιθίοπα να ξεπερνάει σε εξυπνάδα τον αναγνώστη του διαλεγόμενος.89 Self reflexivity καθιστά θέμα και ο Brethes. Ουδέν γαρ ούτως εφίλει Θεαγένεης ο των σων βουλευμάτων έννομος υπερόπτης» 85 Όπως επισημαίνει στην παρουσίαση του βιβλίου του στο ancient narrative volume 8 ο Koen De Temmerman 86 Ο Χιλιαδάκης αλλά και άλλοι τον βρίσκουν άνευρο και αφύσικο. Studies in Heliodorus.83 Αυτό συμβαίνει και στον Πετρώνιο όχι σε τέτοια έκταση όμως.Hardie92 Άλλη πρόταση περί της χρήσης της τέχνης του λόγου από την ίδια κετευθυντήριο: «Δεν πρέπει να μεταχειρίζεται κανείς πυκνά πυκνά τα σχήματα γιατί τούτο είναι κακοτεχνία»93 --.π. ου γαρ μοι καιρός θρύπτεσθαι προς σε» (σελ 240) «ουκ ειμί άξιος γαμείν ομόδουλον. σελ 67 89 Morgan. 87 Π.π. κι ο Αχαιμένης. ο λόγος της προς την Αρσάκη: «ω θαυμασία.12 ζωή82 Ενδοδιηγήσεις χτίζουν με υπερβολικά εκλεπτυσμένο τρόπο το μυθιστόρημα του Ηλιόδωρου έτσι ώστε το σχέδιο της κατασκευής φαίνεται αληθινά καινοτόμο. ει μεν ζή Θεαγένης. καθαρεύω καγώ του φόνου. σελ 91 83 12 . βάσει του χαρακτήρα που μιλάει προφανώς85 οπότε γίνεται δυσκολοκατανόητο πώς κριτικοί86 βρίσκονται τόσον αντιδιαστελλόμενοι σε γνώμες για τον Ηλιόδωρο. κάτι που έχει σαρδόνιο χιούμορ. Γιατρομανωλάκης σελ 41 υποσημ 1 84 Ο Καλασίρις. στην Εισαγωγή του Γιατρομανωλάκη στα Αιθιοπικά. Στίγμα πορείας από τον αρχαίο μας οδηγό : «Δεν πρέπει να αποβλέπουμε σ’αυτό που λέει κανείς αλλά στον τρόπο που το λέει»87--. εχώμεθα γούν των ευαγεστέρων ιερείων!» (σελ 357) Η Χαρίκλεια. «Ουκ οίδα εί τοιουτους είδες οίους αυτούς κατ’εκείνην την ημέραν η Ελλάς τε και ο ήλιος εθεάσατο» (σελ 95) «η Χαρίκλεια ηττείτο λαμπρώς» (σελ 115) Η Αρσάκη η Κυβέλη. «a Reading of Heliodorus Αithiopika» στο Hunter.ΕΡΜΝ. σελ 109 90 Όπως επισημαίνει στην παρουσίαση του βιβλίου του στο ancient Narrative. μη μελήσασα. σελ 25 93 Π. Αφηγηματικά πειράγματα βρίσκει και ο Ph. Αγρα.113. σελ 63 92 Ph. εκδ. μαζί του. Ει δε τι πέπονθε υπό των σων κατ εμού βασάνων έχεις με την φαρμακίδαν της σης και θρεψαμένης σε και προς τα κάλλιστα έργα παιδευσαμένης. μια self conscious artificiality διαγιγνώσκει ακόμα και ο θαυμαστής Morgan στον Ηλιόδωρο. μήτερ.Hardie. «Και ος μισθός τις μοι έσται.Δ.ΕΡΜΝ.π. Cambridge philological Society. volume 8 ο Koen De Temmerman 91 Morgan. Richard (ed). Και απόσφαττε..» σελ 249) «την αλιτήριον αναιρέσω» (σελ 261) πικρογάμους θήσω σύμπαντας» (σελ 250) Ο Σισιμίθιρις.Κατά τον Winkler88 ο Ηλιόδωρος παίζει με τα θεμελιώδη γνωρίσματα της γλώσσας και μας κάνει να αντιληφθούμε ότι η λογοτεχνία είναι (εκτός των άλλων) ένα κειμενικό παίγνιο.σελ 95 88 Winkler 1982 «The Mendacity of kalasiris & the Νarrative Strategies of Heliodorus» p. «και πάλαι συμβαλείν εχρήν ότι μη προσίενται οι θεοί την ευτρεπιζομένην θυσίαν. 82 Ο. Cambridge. νυν την κορωνίδα των αγαθών και ώσπερ λαμπάδιον δράματος τον νυμφίον της κόρης τουτονί τον ξένον νεανίαν αναφήναντες. O Brethes θεωρεί αξιοσημείωτο για τη δημιουργία του κωμικού στον Ηλιόδωρο την αινιγματική επικοινωνία και το παιχνίδι μεταξύ διαφορετικών λεξιλογίων84.

η Χαρίκλεια είναι η άγκυρα η μόνη του πατέρα της Χαρικλή (σελ 139). ζέουυσα φορά (σελ 35) διακρίνει την επιθυμία της Χαρίκλειας να καταλυθούν τα εμπόδια. ώστε ασφαλώς πραχθήναι» 102 Feuillatre ο.ΕΡΜΝ. 95 Feuillatre. και το μια σελδ μετά: «πολλής μεν βουλής το πράγμα. όταν αναλύει τα αξιοθαύμαστα αποτελέσματα που η τεχνική αυτή έχει.παράδειγμα σελ 357 «αρνείσθαι την των θεών θυσίαν ουκ ευσεβές.ΕΡΜΝ. Το της ρητορικής περιόδου συνεστραμμένον και κυκλικόν και δεόμενον στρογγύλου στόματος και χειρός συμπεριαγομένης τω ρυθμώ». ο. 49 «Πάθος γαρ άπαν το μεν οξέως γιγνωσκόμενον ευβοήθητον. V. Ό ίδιος ομολογεί όμως103 πως ο προστατευόμενος του αρμόζει να κατακριθεί για κακό γούστο που γεννάται από τους manierismes του. λέει ο Feulliatre. καθότι κινδυνωδέστερος ο λόγος εί μεταφορά γιγνεται98 . τα πάθη τοξεύονται στην ψυχή («οίον υπήνεμα δια των οφθαλμών τα πάθη ταις φυχαίς ειστοξεύονται» σελ 99) κλπ κλπ 98 Π. Περιγράφονται χαρακτηριστικά του ρητορικού λόγου. «λύνει του λόγου τη δύναμη»96. σελ 29 104 Π. ο Ναυσικλής βγαίνει στο κυνήγι της Θίσβης («επ’άγραν» σελ 71). η ημέρα γελά (στην περίφημη πρώτη πρόταση). τρέπειν δε φιλεί την αποτυχίαν εις τιμωρίαν». ο. σ’άλλα σημεία 96 Π.ΕΡΜΝ. ομοίως δε και το ήθος»104 94 Παράδειγμα Σελ 357 «γελώντων άμα των κλαιώντων και ευρισκομένων ους μη εζήτουν και απολλύντων ους ευρηκέναι εδόκουν κλκλπ» ωστόσο το συγκεκριμένο κρίνεται καλόγουστο.π. στη συμφορά υπάρχει βάπτιση (σελ 47).ΕΡΜΝ.101 Η ρητορική φράση του Ηλιόδωρου δεν έχει τίποτα το τεχνητό102. Γνωμικό διαχρονικής ισχύος… 103 Feuillatre.Δ.Δ σελ 98-98. σελ 21--. ο Υδάσπης «καίγεται από φωτιά» (εφεστάναι. οι καρδιές δε μπορεί να είναι σιδερένιες (σελ 115). Για την έκφραση των παθών και τη διαγραφή των χαρακτήρων: «απλούν γαρ βούλεται και αποίητον το πάθος. στον ύπνο βύθιση.Δ. σελ 98-98 99 Π. να γίνει αντιληπτή τεχνητότητα και ψεύδος στο στη σελ 259 « απελπισθείς γαρ ο έρως ουδεμίαν έχει φειδώ του ερωμένου. το δε χρόνω παραπεμπόμενον εγγύς ανίατον». Ο Θεαγένης αποκαλεί «φως» την αγαπημένη του. σελ 71. σελ 54-55 100 Χιλιαδάκης ο. είναι θετικό βέβαια.99 Διευκολυνόμαστε να εξάγουμε το συμπέρασμα πως η τορνευμένη και σύμμετρη 100 φράση του Ηλιόδωρου. η Χαρίκλεια γίνεται σκλάβα του πόθου του Θεαγένη η διάνοιά της παίρνει φωτιά στη θέα του (σελ 115).π. σελ 95 γιατί.138-ίσως σαν παράδειγμα μπορεί να λειτουργήσει το γνωμικό της σελ 117. 101 «Δουλεμένη φράση λαμπρότητα και δύναμη του κάθε μέρους» πράγματι τώρα «τα παλαιά μοτίβα γλωσσικής έκφρασης στιλβώνονται με μεγάλη επιμέλεια» Ηagg ο.13 Και η υπερβολική χρήση της αντίθεσης94 στον Ηλιόδωρο κατατείνει μερικές φορές στο να είναι αισθητό το ύφος ως τεχνητό95 Η τεχνικότητα των ομοιοτέλευτων πχ σχημάτων και η σπουδή που τα επιτηδεύεται.π. Ωστόσο πείθει ο Feulliatre. η Χαρίκλεια κέχρηται πτεροίς εναντίον του συμφέροντος του πατέρα της Χαρικλή (σελ 84). κρατάει ασφαλώς από την τέχνη της ρητορείας. κλυδωνίζεται ένα πλήθος (στο 10 βιβλίο).Δ. παρακάτω: «Απίθανος δια την περιαγωγήν φράση /περίοδος.ΕΡΜΝ. αλλά παράλληλα ο συγγραφέας αυτός κάνει κομψότατη χρήση μεταφορών97 και το ότι μετέχει σε κίνδυνο.σελ 331) πονώντας γιατί πρέπον νομίζει να θανατώσει την κόρη του. ώστε πρεπόντως ανυσθήναι. πολλής δε διασκευής. το βλέμμα είναι αεικίνητο σαν τον άνεμο ( «το όμμα ηνεμώμενος» σελ 101). σφαγιάζειν τους παρ’αυτών δωρηθέντας ουκ ευαγές». σελ 60 13 .π.π. σελ 61 97 Ένια (πράγματα) μέντοι σαφέστερον εν τοις μεταφοραίς λέγεται και κυριώτερον Π.Δ. βιβλ 4.

112 Ακολουθώντας άλλη οδό.π.Rimell βρίσκει πως ο Πετρώνιος πετυχαίνει στον ύπατο βαθμό να σκιτσάρει τους χαρακτήρες του βιβλίου του. ο.. Αλλά και για τον Ηλιόδωρο υποστηρίζεται109 πως πάντοτε επιτυγχάνει (και φροντίζει) να έχει αρμονία ανάμεσα στην εικόνα και την κατάσταση110. 113 Walsh. Το πηγαίο αίσθημα ελλείπει. Review of the book στο Ancient narrative. σελ 163 112 Feuillatre.14 Το δημιούργημα έχει συνάρτηση με την ηθική βίωση και τις ψυχοπνευματικές δυνάμεις (το πάθος. ο. 116 Που εδώ έχει έννοια εκτραχηλισμού … μάλλον όχι γνήσιο αίσθημα. ο. ο. στην ιδιόλεκτο του Γείτονα. 118 Walsh. χαρακτηρίζονται ο. Richard (ed). «Το άψυχο είναι κάτι το ολότελα ξένο στην ηθο-ποιία». Marc. Αυτόαφοπλίζεται όσον αφορά την ψυχολογική τους διαγραφή λοιπόν.ΕΡΜΝ. Εισαγωγή στο Π. Cambridge philological Society.118 Τον τρόπο συμπεριφοράς που έχει μηχανευτεί ο ο Πετρώνιος για το Λεκατσάς. καλύτερα) να είναι σχεδόν δαιμονικοί χαρακτήρες. σελ 23 banales notations de sentiments αλλά απηχούν γνώση ψυχολογίας και απαραίτητη απόδοση της. ο Πετρώνιος περιέγραψε εμπνευσμένα τον ίδιο τον έρωτα του Εγκόλπιου με το Γείτονα χωρίς σατιρικές προθέσεις αλλά απλά σαν κωμωδία ηθών.Δ.π. σελ 140 114 Χιλιαδάκης. Cambridge. Petronius: A Handbook 2009 των Prag & Repath (eds) --------. 117 Ο. «πολυδιάστατο λογοτεχνικό δημιούργημα» χαρακτηρίζει τον Τριμαλχίωνα του Πετρώνιου ο Walsh.111 Ακόμη και στον τρόπο που «σημειώνει» ο Ηλιόδωρος τα συναισθήματα δεν αρνείται κι ο Feuillatre ότι αρμόζει ίσως ο χαρακτηρισμός «τετριμμένος».π. σελ 215 105 106 14 .π. Rimell V. και έτσι το έργο γίνεται πολύ πιο μανιχαϊστικό. Ενώ. ο.8. κατ’αυτόν τον σχολιαστή. λόγω του θρησκευτικού και φιλοσοφικού του background.Α σελ 4 Cl. που δεν έχει ερείσματα εσωτερικά. 1998 σελ 163 107 με την ιδιόλεκτο τους. 341 παρατίθεται από τον Walsh. Χρησιμοποιεί το πάθος116 καταχρηστικά για να αναπληρώσει τη αποτυχία του στο ήθος ο «καλός σοφιστής».113 O Χιλιαδάκης κατηγορεί τον Ηλιόδωρο για έλλειψη ψυχικού βιώματος114 στους διαλόγους των ηρώων του115 που «δε μπορεί να κρυφτεί με το πομπώδες ύφος».107 Πράγματι.106 H V.π. από την υπερβολική δόση ρητορείας «τα προσποιητά αισθήματα και τα ψεύτικα δράματα ταυτίζονται τέλει με τα γνήσια αισθήματα και τα αληθινά δράματα»108 και έτσι ζωγραφίζεται ο χαρακτήρας του Γείτονα. Bertoni & Massimo Fusillo «Heliodorus Πarthenopaeus» στο Hunter. στο Σατυρικόν.) που η υπεροχή τους και η ειλικρίνειά τους εμψυχώνει τα τεχνικά μέσα105--Ο Ηλιόδωρος παρουσιάζει τους ανταγωνιστές-αντεραστές (ανταγωνίστριες. preliminary version 108 George. v.ΥΨ.π.π. σελ 22 ΄ 115 «Χωρίς βάθος».π. Studies in Heliodorus. κατά τον Χιλιαδάκη117. σελ 93 110 Στο XXI του βιβλίου 1 έχουμε ένα παράδειγμα: Η Χαρίκλεια επιτυχώς ζωγραφίζεται όπως προσπαθεί να αντεπεξέρθει στην πρόκληση της δύσκολης θέσης όπου τη βάζει η πρόταση γάμου του Θύαμη.Kleijwegt. σελ 139 109 Feuillatre ο. Σελ 30 111 Π.

σαν εγχειρίδιο σωστής συμπεριφοράς. οι χαρακτήρες. Τον που εξίσου μπορεί να διακρίνει κι έναν αλαζόνα και αγροίκο αφέντη απελεύθερο εκατομμυριούχο σαν το Τριμαλχίωνα..Hopkins.π. πολλές φορές δίνουν χάρη κι ομορφιά στην έκφραση»123. σελ 165 και 163. γλωσσικά… !!!!!!! ενώ.π. Αλλά και : «Η ακρίβεια στη χρήση των μερών του λόγου είναι πράγμα μικρόχαρο»122 ομολογεί.120 Το πρόταγμα για τους παλαιότερούς μας σίγουρα υφίστατο όπως το περιέγραψε ο Δημήτριος : Ο τεχνικός λόγος να είναι μίγμα λυμένου και περιπλεγμένου δηλαδή «εγκατάσκευος και απλούς άμα»121. κάπως αχώνευτο. για τους μαύρους θεούς μες στη βαθιά τη γή θα ταξιδεύει» «αέριες Άλπεις» «η Διχόνοια ξέπλεκη στους Αθανάτους ύψωσε το στυγερό κεφάλι και στο σκισμένο φουστάνι της δια΄στροφο στήθος κρύβει» Από το λόγο του Εύμολπου για τον εμφύλιο πόλεμο 129 Selden. «Τα παρά την θέσιν ονόματα. στης Σικελίας τα νερά που κολυμπούσε.Δ. σελ 92 τόμος β 15 . 1994.15 τρίο των ηρώων θεατρινισμό. Στη σελ 178: «Ο Πετρώνιος παρουσιάζει τους κεντρικούς χαρακτήρες του έργου ως ηθοποιούς που πρωταγωνιστούν σε κακόγουστα μελοδράματα” και στην ίδια σελ «Μελετημένες πόζες δανείστηκαν από τη θεατρική σκηνή του μίμου»--κι οι ίδιοι μάλιστα.L. σπαρταριστό στο τραπέζι απλώνουν» «Η ίδια της ρώμης νεολαία τη δύναμή της μίσησε» «ο κόσμος όλος. κείται δουν όμως η δυστυχής κλπκλπ»---πραγματικά. σελ 53 122 Π. σελ 215 Προφανώς ο Πετρώνιος συντασσόταν με γραμμή διαφύλαξης καλού γούστου.ΕΡΜΝ. και ούτε πολύ ατημέλητος ούτε και πάρα πολύ ψιλοδουλεμένος---γιατί «οι ακούοντες ναυτιώσι δια το απίθανον» (κακομεταχείρισμα της ειλικρίνειας). ώ συμφοράς θεηλάτου (…) κείται Χαρίκλεια.. Η γλώσσα του Πετρώνιου από τον Rose χαρακτηρίζεται θαυμάσια126 κάνει αμαλγάματα χυδαίου127 και ελιτίστικου128 λόγου εξαιρετικά πετυχημένα129. στριγγή» «μάταιη χρήση βρίσκει η πέτρα» «Τρύπια η γη από της τρέλας τα έργα» τον ουρανό να δούνε τω΄ρα οι θεοί του κάτω κόσμου ελπίζουν» το σκάρο. Αναφέρεται από Walsh. D. μας δίνει λεπτομερειακά επεξεργασμένες σκηνές περίπλοκου αισθησιασμού. »χασκανίζανε» «πλούτια» «κόβουν λάσπη» «δεν περπάτησε καλά» «γίδι» Τα’αχατες» δεν του αξίζει ούτε το κατούρημα» «φάε και πιε» «παραδάκι» «κωλοβασίλειο» χώσω στο φύλλο του απήγανου» «καλό κουμάσι» «μένεις χάσκας».π. ματωμένος.Δ. ο. σελ 102 126 Rose. 128 Ελιτίστικος λόγος: «Κίτρινη Τισιφόνη» «η σάλπιγγα τον άρη ως τα’αστρα φτάνοντας.. 125 Feuillatre. ο. βαρύτητα νοήματος εγκιβωτίζεται επί παραδείγματι στο «ευγενούς γαρ ήθους και όψεως και βάρβαρον γένος όικτος εισέρχεται» σελ 264. 121 Π.Δ. «παρλαπίπίπες» «θα σε πλακώσω» «σαν τον τράγο που’φαγε ρεβίθια κοιτάς» κλπκλπ από το δείπνο του Τριμαλχίωνα. ομολογούν πως υποσυνείδητα-ενσυνείδητα παίζουν θέατρο (παραδειγμα κεφ 110 σελ 148 «παίζαμε με διαφορετικό θάρρος την κωμωδία») 120 Είχε διάδοση κάποιο σύγγραμμα του Θεόφραστου. σελ 137 124 Παράδειγμα ο θρήνος του Θεαγένη στη σελ 47: «-ω πάθους ατλήτου.ΕΡΜΝ. J. Σ’ό. τί πρέπει να αποφεύγουν όταν είναι σε κύκλο εκλεπτυσμένων ατόμων. σελ 81 123 Π. ως εκλεπτυσμένο ο ίδιος άτομο. σελ 92 τόμος β 127 Λέξεις χυδαίες : «τζάτζαλα».τι λοιπόν έχει να κάνει με το γλωσσικό ύφος εστιάζουν τα παρακάτω: Το ύφος του Ηλιόδωρου είναι βαρύ124 και σοβαρό και ο Feulliatre το εξηγεί125 με το ότι είχε θέσει το έργο του κάτω από την αιγίδα μιας Pronoia /Πρόνοιας που όφειλε να την εκφράσει. «Genre of Genres» στο The Search for the Ancient Novel J. του αποκαλεί «Θεατρινίστικα κόλπα-mimicis artibus»119 ο ίδιος. σελ 41 130 Rose ο. που προειδοποιούσε αυστηρά τους αναγνώστες.Tatum.130 «Η αισθητοποίηση είναι συνειδητή μίμηση κατόπιν ορθολογικής επισκόπησης και διάταξης των μοτίβων από μια υψηλή σκοπιά 119 Walsh. ο Πετρώνιος τον απεχθανόταν.ΕΡΜΝ.

Ψελλός τις βλέπει να είναι 131 Ο Τριμαλχίωνας χωρίς ντροπή διατείνεται «όλα τα ξέρω εγώ» (κεφ 39 σελ 47). θα μας φέρει ενωμένους στ’ακρογιάλι—η άμμος στα βάθη της θάλασσας που τίποτα δε συλλογάται θα μας σκεπάσει αγκαλιασμένους» Πετρώνιου σελ 159 141 Walsh ο. έχει την απαίτηση να τον κρίνουνε σοφό για σκέψεις που καταθέτει όπως : «στον τοξότη γεννιούνται οι αλλήθωροι που κοιτάζουνε τα λάχανα και παίρνουνε το λαρδί» (σελ 48). ο. σημειώνει ο Auerbach. Εισαγωγή στο περί ύψους σελ 13. «φοινιχθείς αιδούς» διαλανθάνει ο Μερόηβος στην 341 σελ κλπκλπ 138 Feuillatre. σελ 70 133 Π. σελ 139—«αν θελήσει η θάλασσα να μας σπλαχνιστεί.. αντίθετη προς του Κεκίλιου και του Απολλόδωρου Περγάμου και του Διονύσιου Αλικαρνασσέα. Αίσθηση του Δημήτριου για τις γλωσσικές εκφράσεις είναι πως «Κινδυνώδεσι πράγμασι και φύσει δυσκατόρθωτα μπορεί να μεταχειριστεί κανείς ε π ι χ α ρ ί τ ω ς [όπως η Σαπφώ]»133 Οι χαμηλές και μέτριες φύσεις ουδέποτε διακινδυνεύουν επιζητώντας τα άκρα 134 γι’αυτό και ασφαλέστερες μένουνε.135 Ο Ηλιόδωρος περιγράφει την πραγματικότητα με τόνο υψηλό σα να είναι έργο τέχνης136 και έτσι καταστρατηγεί το «την συνήθειαν τίθεμαι κανόναν πάσης ονομασίας» του Δημήτριου. Ο Αγαμέμνονας άρπαξε αυτήν.Δ. σελ 139— 16 .ΕΡΜΝ.16 και με πρόθεση καλλιτεχνική ούτως ώστε η ζωγραφισμένη απειροκαλία και γλωσσική πνευματική ευτέλεια131 γίνεται λεπτού γούστου έδεσμα για την ευωχία των μελών λογοτεχνικής αφρόκρεμας» 132. Η Ελένη ήταν αδελφή τους. όμορφες και χαριτωμένες κατά το αρχαίο. εκφράζεται σχεδόν αποκλειστικά με εντελώς περίτεχνα αποσπάσματα ρητορικών λόγων141 Τις λέξεις του Ηλιόδωρου ο Μ. Αυτά φρονεί η σχολή σκέψης του αρχαίου συγγραφέα.ΕΡΜΝ. 136 (Jona Palm) Hagg ο.137 Και αυτός.π. και ο Αίαντας τρελάθηκε επειδή η Ιφιγένεια δόθηκε στον Αχιλλέα» κεφ 59 σελ 76 Σε κουβέντες του κλείνει ιστορικές και μυθολογικές γνώσεις : Ο Δαίδαλος έκλεισε τη Νιόβη στο δούρειο ίππο σελ 64—Ο νικητής πορθητής της Τροίας Αννίβας σελ 63—ο Κύκλωπας έβγαλε το δάχτυλο του Οδυσσέα με μία τσιμπίδα σελ 61-----ο Τριμαλχίωνας είναι απόλαυση κορυβαντιούντος μηδενικού. δημιουργεί εντυπώσεις παραδόξου138.π. που έχει πλαστεί και για να διακωμωδήσει ακριβώς αυτές τις εκλύσεις.π. αφήνοντας στη θέση της το ελάφι της Άρτεμης. παίρνει το λόγο για να απαγγείλει ομηρικά κατορθώματα του τύπου : Ο Διομήδης κι ο Γανυμήδης ήταν αδέλφια. σελ 137 140 Walsh ο.π. 132 Auerbach.ΕΡΜΝ. όπως και ο Πετρώνιος με το ανάμικτο γλσσικό ύφος του. E.Δ.π. Το διθυραμβικόν και σύνθετον όνομα139 Στα σχολεία της ρητορικής διδασκόταν εξωτικό λεξιλόγιο140. ως τέτοιος ζωγραφίστηκε από τον Πετρώνιο.Δ σελ 104-105 αλλά ----οι ονοματουργοί με τα πεποιημένα ιδιωτικώς ονόματα ποιούσι μεγαλοπρέπειαν …γιατί μοιάζουν με ασυνάρτητους ήχους και γιατί δίνουν την εντύπωση ολότελα καινούργιου ο. σελ 91 137 Π. Στη συνέχεια οι Τρώες είχαν πόλεμο με τους Παρεντίνους.σελ124 134 Η υπερβολική λέξη… 135 Λεκατσάς.π. σελ 73 139 Π. ο ήρωας του Πετρώνιου Γείτων. ο. σελ 107 ---πχ «θεηλατούμαι» λέει η Χαρίκλεια σελ 194.

Α σελ 37 Και μάλιστα ψυχρά δοκεί πάσα υπερβολή διότι των αδυνάτων έοικεν σελ 124 Π. σελ 87 Στον Πετρώνιο θα είχε το λόγο ύπαρξής της. 150 Walsh. σελ 21 παράδειγμα : «καθάπερ πάλαισμα το πλάσμα. σελ 159 -.π.π.Δ. ο. γλυκύτατε» σελ 36 144 όζει ρητορικού λόγου. αλλά διαδάσκουμε στους άλλους και διαδσκόμαστε οι ίδοι ό.«Στα παλιά τα χρόνια.Α σελ 35 142 Π.τι είναι λαθεμένο. την άκρα σοβαρότητα και έναν κάπως ηρωικό τόνο. Που είναι η διαλεκτική τέχνη. όντως. επειδή οι άνθρωποι αγαπούσαν μόνο την αρετή…» κεφ 88 σελ 116 152 Feulliatre.ΥΨ.ΕΡΜΝ. ξεπέφτουνε στο εξεζητημένο και στο κακόζηλο»148 149 Όταν ο Εύμολπος θρηνεί με αποφθεγματικές ρήσεις την παρακμή των επιστημών τα λόγια του ηχούν κούφια και προσποιητά. κατήγοροι όντας της αρχαιότητας. το καλοδουλεμένο και το γλυκό. ο. Που η παλαιά μέγιστη επιμέλεια της σοφίας. σελ 47. και οι κωμωδωποιοί χρώνται αυτή ότι εκ του αδυνάτου εφέλκονται το γελοίον ο. δεν τολμάμε ούτε καν να μελετήσουμε τις τέχνες τουλάχιστον. Γιατρομανωλάκης ο. εν ανδράσιν» 145 Ψελλός τις η διάκρισις των συγγραμμάτων.Δ.ΕΡΜΝ.π.ΕΡΜΝ. πνιγμένοι στο κρασί και στις πουτάνες.17 αβρές και ωραίες142 και το λόγο του γενικά τερπνό και ηδύ143 αλλά και πολύ μεγαλοπρεπή144.βιάζεσθαι μεν γαρ οις εξόν.ΥΨ. το κείμενο (σελ 30) του «διαλόγου» Θύαμη -Χαρικλειας αναφορικά με την πρόταση γάμου. Κάνει λόγο ωστόσο για «μετρημένη μεγαληγορία». του Θύαμη: «ει μεν γαρ εδει τω της αρχής αποχρήσασσθαι νόμω.«Κι εμείς.146 Να και μία άλλη γωνία θέασης του εκφραστικού ζητήματος: «Το παραφούσκωμα δεν ταιριάζει στο λόγο που εικονίζει την πραγματικότητα»147 «Τα κούφια και ψεύτικα φουσκώματα όπως στα κορμιά είναι κακοήθεις όγκοι και καταντούν να μας ρίχνουν στο αντίθετο-το παιδιάστικο αυτό είναι ολότελα αντίθετο προς το μεγάλο. σελ151: η γλυκύτητά της στο αυτί ή η παράσταση που δίνει ή η ευγένεια του νοήματός της [το τη διανοία έντιμον} 143 Χρησιμοποίησε το «θερμό λυρικό χρώμα» λοιπόν.150 οι στίχοι του Πετρώνιου επιτελούν σκοπό ειρωνείας όμως εδώ γιατί οι απόψεις αυτές αποτελούν τυποποιημένες ηθικολογίες που ίσως άρμοζαν στον Σενέκα.Δ. 153 Π..ΕΡΜΝ.Δ. φυλακτέον ουν. Πού η στρονομία.π. ο Ηλιόδωρος κατά το Χιλιαδάκη ο. ο. Απορρέει «ψυχρότητα ύφους»154 οι όμορφες λέξεις: ορισμός Θεοφράστου Π. 146 Ψελλός ο. σφάλμα που προστυχότερό του δε βρίσκεται.145 Παρά ταύτα.» κεφ 88 σελ 116 151 Walsh. ανδρί δε απόκρισιν . γιατί είν’ολωσδιόλου ταπεινό και μικρόψυχο. Τείνει στο υψηλό και είναι πρωτότυπος. 119 154 Π.π. 124 148 149 17 .τι θα άρμοζε θα ήταν : «Το γαρ πράγμα σμικρόν και ου δέχεται όγκον τοσούτον λέξεως»153. σελ 159--..151 Ο μυκηθμός του ταύρου που νικιέται από τον Θεαγένη «σαλπίζοντας».π. τί grotesque παρομοίωση!152 Ό. πάντως εξήρκει μοι το βούλεσθαι. το πυνθάνεσθαι περιττόν» «πρέπει γαρ οίμαι γυναικί μεν σιγή. 147 Π. οπωσδήποτε πάντως για την θετικώς εκτιμώμενη «υψηγορία». και γλιστρούνε σ’αυτό το είδος όσοι ενώ επιδιώκουν το περίτεχνο.π. μάλλον θα διαφωνούσαμε με την άποψή του ότι δεν πάσχει ιδιαίτερα από αττικισμό και έπαρση. που τις βρήκαν οι άλλοι πριν από μας.

σχηματισμένη από στοιχεία που συγκεντρώθηκαν τυχαία ενώ με μια βαθύτερη εξέταση θα μπορούσαν να βρεθούν χαλαρά και κούφια.Hopkins.Tatum.«The Invention of Romance» The Search for the Ancient Novel J. μήπως.Α σελ 43 155 156 18 . J. έχουμε αποστάξει το υγρό διαμαντάκι του Ανώνυμου «η κριτική των λογοτεχνημάτων εκτίμηση είναι ο τελευταίος καρπός μεγάλης πείρας». δίνει κάποια επιφανειακή εντύπωση μεγέθους.1994. τι φέρει το χαρακτήρα του υψηλού].Α σελ 43 Throwaway silliness ονομάζει απόσπασμα μιας περιγραφής προσπάθειας προσάραξης στη Ζάκυνθο και διάλογο του Καλασίρη μ’έναν ψαρά 157 Winkler.J.ΥΨ. πως «[ό.18 […]Να κρίνουμε. φέρνει τις αποτυχίες στο στυλ156 σαν απόδειξη του ότι τα ρομάντσα «δεν ήταν μονότονα ιδεώδη αλλά είχαν στυλ πεποικιλμένο όσο κάθε καλή λογοτεχνία»157 Μένοντας εδώ. έτσι που να τα περιφρονούμε θα’ναι ευγενέστερο από να τα θαυμάζουμε».158 Π.J.ΥΨ. 155 Ο Winkler ωστόσο. σελ 26 158 Π.

Α σελ 45 160 19 . Μεμονωμένη περίπτωση χαρακτηρίζει το Σατυρικόν ο Hagg159ενώ τα ιδεώδη ρομαντικά μυθιστορήματα ήταν είδος λαϊκό που πολλούς αιώνες άκμασε. Όσο κι αν το ταξίδι μας οφείλει να τελειώσει εδώ. ευρύτερο απ’ότι νομίζεται. σελ 16 Χιλιαδάκης ο. δηλαδή όχι έργο προσωπικής εμπνεύσεως. η ομολογία μας έχει ως εξής: Μας εντυπώνεται η αίσθηση πως αυτά τα έργα (ιδίως. που δύσκολη ή καλύτερα αδύνατη είναι κάθε αλλοίωση στην εντύπωση που αρχικά προξένησε και που ισχυρή και δυσκολόσβεστη αφήνει την ανάμνηση του»162 Απερίφραστα θα πούμε πως η ανάγνωση και των δύο παρακαταθηκών την αρχαιότητας δεν παρέλειψε να το πετύχει αυτό. Ηελιος Σαλερνο 2007.E.ΥΨ. είναι πολύ λιγότερο χοντροκομμένο κι απλογενές. R.π. πολύ φυσικό να εξηγηθεί λοιπόν το που «άκμασε επί πολύ.. για τη γράφουσα. θα μπορούσαν κάλλιστα να αναπνεύσουν στον δικό μας αέρα.D. μίαν εποχή που η καλλιέπεια και η ευφάνταστος εύρεσις τρόπων θα αντικαθιστούσαν την έμπνευση (στην ιδέα ) που είχε χαθεί»160 (Όμως.σελ 7 και 8 161 Brethes.19 Q. στην περήφανη επιβίωσή τους μέσα στο σήμερα. Une Etude du Cοmique dans le Roman Grec.π. Βιβλιοκριτική κάνει στο Ancient Narrative volume 8 ο Koen De Temmerman 162 Π. ακμαίο σφυγμό τους. το λατινικό). ----------------------- 159 Hagg ο. Κρίση του Ανωνύμου είναι ότι «πραγματικά μεγάλο είν’ εκείνο που στη απεριόριστη αναθεώρηση αντέχει. Το ρομαντικό ιδεώδες μυθιστόρημα ο Χιλιαδάκης το χαρακτηρίζει «αντικείμενον είδους». ο Πετρώνιος ίσως έχει!) Ο Brethes εισηγείται σε μελέτη του του 2007161 πως η αντίθεση της λατινικής ρεαλιστικής πρόζας και του αρχαίου ελληνικού μυθιστορήματος ενδέχεται να είναι μοντέρνα κατασκευή και το είδος του ΑΕΜ. Αφουγκρασθήκαμε το ζωηρό.

εισαγ. Cambridge. Μ.. Π...Press of Poitiers. 1939 Ηλιόδωρος Αιθιοπικά ή τα περί Θεαγένην και Χαρίκλειαν. Sexual Symmetry: Love in the Ancient Novel and Related Genres.Hopkins. Paris. εισαγωγή Γ. μτφρ Αλ. εκδ. σχλ.Ε. Η ρωμαϊκή μυθιστορία: τα Σατυρικά του Πετρωνίου και οι Μεταμορφώσεις του Απουλήϊου.Λεκατσάς. J. 1939 The Search for the Ancient Novel J. Richard (ed). μτφρ.Τ. Το αρχαίο ελληνικό μυθιστόρημα.Λεκατσάς.Τ.Ι. 1994 Morgan. 1966 Hagg. περί ύψους.. Εκδ. Ιστορία της λατινικής Λογοτεχνίας.Tatum. Κ.. Review of the Petronius: A Handbook 2009 των Prag & Repath (eds) στο Ancient narrative. Μτφρ.Ζαχαρόπουλος. D. J..J. Αθήνα 1992 Hunter. Routledge London & N. Π.Konstan 2007 στο Ancient narrative. J. σχλ.Μαστοράκη.. μτφρ. v.20 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Auerbach. 1981 Bartsch. η εικόνα της πραγματικότητας στη Δυτική λογοτεχνία. 1997 Ηλιόδωρος Αιθιοπικά.G. Austin.Y. προλογ D.Χ. Marc. εκδ Μ. Shadi.Γρόλλιος.Hopkins. P. Studies in Heliodorus.Άγρα. Κ. & Stoneman R. T. 1989 Princeton Feuillatre. μτφρ. εις.Press. επ.Γιατρομανωλάκης.λευτ. H.Ζαχαρόπουλου. Αναγνώστου.L. 1994 Ανώνυμος (Διονύσιος ή Λογγίνος).Ι..Ε. v. preliminary version Konstan. Decoding the Ancient Novel Princeton Univ.Χιλιαδάκης. J. Γιάννης Κορδάτος..8.Σιδέρη. Αθήνα. εκδ.. Αθήνα.Ι.R.. Αθήνα.Παναγιωτάκης.. (eds) The Greek Novel in Context.. εισαγ.Ζαχαρόπουλου. Ι.έκδ. 1998 Kleijwegt. Μ. «The Invention of Romance» J. περί ύφους. Αθήνα 1978 Selden. Δημήτριος. μτφρ. 2005 Bakhtin.Tatum. εκδ. Μίμησις. 1994 Walsh. Αθήνα 1970? 20 . E. μτφρ. μτφρ. 1992 Rose.. D.8..Ι. Princeton.Ε. Αθήνα 2000 Winkler. m..Τ. Cambridge philological Society. preliminary version Koen De Temmerman Review of De l’idealisme au realisme: Une etude du comique dans le roman grec.. «Genre of Genres» στο The Search for the Ancient Novel J. Ι. εκδ. εκδ. Τ. Apoleius & Petronius στο Forms of Time and the Chronotope in the Novel στο The Dialogic imagination: Four Essays. Σχόλια Στ. Brethes R. Αθήνα. E. Etudes sur les Ethiopiques d’Heliodore Univer.

21 Πετρώνιος. 2η έκδ.Μερακλής. Σατυρικόν.html 21 . Αθήνα.htm 18/1/2010 http:// www. Γνώση.edu/classics/heliodorus.chss.Γ.montclair.ancientnarrative.com/PSN/archive/2007/articles&reviews. μτφρ Μ. 1981 http://www.