ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ
ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΕΤΡΑΣ & ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ
ΣΧΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ
ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ
ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ŧŞЃЃчЃтЃссЃЃŨşЃЃцЃтЃЃéЃЃтòёçèЃЃŧŞæ
ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ
Επιµέλεια Σηµειώσεων
Πρεσβύτερος Βασίλειος Περουλάκης
Μουσικοδιδάσκαλος Βυζαντινής Μουσικής

ΝΕΑΠΟΛΙΣ
1

2010

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ
Η παρασηµαντική γραφή που
περιλαµβάνει τους χαρακτήρες
ποσότητας, ποιότητας & χρόνου

Α) Τάξη
2

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ
1.1 Σύντοµη ιστορική αναδροµή
Η Βυζαντινή Εκκλησιαστική Μουσική, είναι η µουσική που
ψάλλονται οι ύµνοι (τροπάρια) της Εκκλησίας, αλλά και τραγουδιούνται
τα δηµοτικά τραγούδια. Η Βυζαντινή Μουσική, είναι συνέχεια της
αρχαίας Ελληνικής µουσικής. Είναι λοιπόν η παράδοσή µας, άρα είναι
καθαρά Ελληνική.
Ονοµάζεται Βυζαντινή, γιατί άνθισε στο Βυζάντιο και ιδιαίτερα
στην Κωνσταντινούπολη. Από εκεί διαδόθηκε σ’ ολόκληρη τη Βυζαντινή
Αυτοκρατορία.
Ονοµάζεται και Εκκλησιαστική, γιατί αυτή τη µουσική
χρησιµοποιεί η Εκκλησία µας στη λατρεία της. Μ’ αυτό τον τρόπο
ξεχωρίζει από την άλλη µουσική που αναπτύχθηκε στη Ευρώπη, δηλ. την
Ευρωπαϊκή Μουσική.1
Η Βυζαντινή Μουσική έχει ξεχωριστό σύστηµα γραφής, ανάγνωσης,
απαγγελίας, µελωδίας και ορθογραφίας.

1.2 Η ονοµασία των φθόγγων
Φθόγγος ονοµάζεται ο ήχος που παράγεται από την ανθρώπινη
φωνή ή από τα διάφορα µουσικά όργανα και έχουν ορισµένη φωνητική
οξύτητα. Όταν ψάλλουµε (τραγουδήσουµε) τώρα αυτούς τους φθόγγους
έχουµε ένα µελωδικό ήχο2. Η Βυζαντινή Εκκλησιαστική Μουσική έχει 7
φθόγγους: ΝΗ – ΠΑ – ΒΟΥ – ΓΑ – ∆Ι – ΚΕ – ΖΩ
Επαναλαµβάνουµε τον πρώτο φθόγγο ΝΗ µετά το φθόγγο ΖΩ και
έτσι φτιάχνουµε την κλίµακα (σκάλα) της Βυζαντινής Μουσικής, που είναι:
1

Περισσότερα για την ιστορία της Βυζαντινής µουσικής, θα δούµε σε µεγαλύτερες τάξεις.
Κατά την Φυσική, ο ήχος οφείλεται στην αρµονική ταλάντωση ενός σώµατος (π.χ. χορδής), δηλ. της
περιοδικής κίνησης του σώµατος µε κατάλληλη συχνότητα. Τα χαρακτηριστικά ενός µουσικού ήχου (ή
φθόγγου) είναι τρία: το ύψος, η ένταση και η χροιά (ποιότητα). Λέγοντας ύψος εννοούµε την οξύτητα
(υψηλό) ή βαρύτητα (χαµηλό) ενός φθόγγου. Λέγοντας ένταση, εννοούµε τον χαρακτηρισµό ενός ήχου ως
ασθενούς ή ισχυρού. Λέγοντας χροιά, εννοούµε την διαφορά (διάκριση) δύο ήχων του ίδιου ύψους και της
ίδιας έντασης, οι οποίοι όµως προέρχονται από δύο διαφορετικές πηγές (π.χ. η διάκριση του ΛΑ του
βιολιού από το ΛΑ του πιάνου)…
2

3

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ΝΗ – ΠΑ – ΒΟΥ – ΓΑ – ∆Ι – ΚΕ – ΖΩ – ΝΗ΄
η οποία ονοµάζεται κλίµακα3 µε βάση το φθόγγο ΝΗ.
Οι φθόγγοι αυτοί διαφέρουν µεταξύ τους στην οξύτητα (ύψος).
∆ηλαδή ο ΝΗ είναι ο βαρύτερος (χαµηλότερος) φθόγγος και οι επόµενοι
ψηλώνουν διαδοχικά µέχρι τον πάνω
πάνω ΝΗ, που είναι ο ψηλότερος φθόγγος.

1.3 Η µουσική κλίµακα
Μουσική Κλίµακα ονοµάζεται η διαδοχή όλων των οκτώ
φθόγγων,, αρχίζοντας από τον κάτω ΝΗ ως βάση και φτάνοντας µέχρι την
αντιφωνία της βάσης, δηλ. µέχρι να ξαναβρούµε τον ίδιο φθόγγο ψηλότερα
ή χαµηλότερα4.
Η κλίµακα (σκάλα) αυτή φαίνεται παραστατικά στο παρακάτω
σχήµα:
κορυφή
κλίµακας

ανέβασµα

κατέβασµα
βάση
κλίµακας

βάση
κλίµακας

Ο κάτω ΝΗ λέγεται βάση της κλίµακας και ο πάνω ΝΗ λέγεται
κορυφή (αντιφωνία) της κλίµακας.
κλίµακας. Το ανέβασµα της κλίµακας λέγεται
και ανάβαση,, και το κατέβασµα λέγεται κατάβαση.
Η κορυφή της κλίµακας, δηλ. ο πάνω ΝΗ, µπορεί να γίνει βάση
νέας κλίµακας που πηγαίνει ακόµα πιο ψηλά. Το ίδιο και η βάση ΝΗ της
κλίµακας, µπορεί να γίνει η κορυφή µιας νέας κλίµακας που πηγαίνει
ακόµα πιο χαµηλά.
3

Παλαιότερα η κλίµακα της Βυζαντινής Μουσικής ξεκινούσε από το ΠΑ και συνέχιζε χρησιµοποιώντας
τα γράµµατα του ελληνικού αλφαβήτου:
Α–Β–Γ–∆–Ε–Ζ–Η
ΠΑ – ΒΟΥ – ΓΑ – ∆Ι – ΚΕ – ΖΩ
Ζ – ΝΗ
Αργότερα για να υπάρχει αντιστοιχία µε την Ευρωπαϊκή Μουσική, οι δάσκαλοι καθόρισαν ως ξεκίνηµα
της κλίµακας τον φθόγγο ΝΗ που αντιστοιχεί στον φθόγγο ΝΤΟ της Ευρωπαϊκής Μουσικής.
4
Μπορούµε να πάρουµε ως βάση όποιο φθόγγο θέλουµε, αλλά για να έχουµε µουσική κλίµακα,
ανεβαίνουµε µέχρι την αντιφωνία του φθόγγου αυτού. Π.χ. αν πάρουµε ως βάση τον ΠΑ τότε έχουµε την
κλίµακα: ΠΑ – ΒΟΥ – ΓΑ – ∆Ι
∆ – ΚΕ – ΖΩ – ΝΗ – ΠΑ, κ.ο.κ.

4

Τότε το ανέβασµα πλέον δεν είναι συνεχές. Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: α) Ανεβείτε από τον ΖΩ µια φωνή β) Κατεβείτε από τον ΝΗ µια φωνή γ) Ανεβείτε από τον ΚΕ µια φωνή δ) Κατεβείτε απόν ΖΩ µια φωνή 5 . Όταν ανεβαίνουµε από το ΝΗ και πηγαίνουµε στο ΒΟΥ ή κατεβαίνουµε από το ΒΟΥ και πηγαίνουµε στο ΝΗ. Πόσους τρόπους έχουµε για να ανεβαίνουµε και να κατεβαίνουµε την κλίµακα. 2.] 3. τότε το ανέβασµα (ή το κατέβασµα) λέγεται συνεχόµενο. αλλά υπερβατό. Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: α) Κατεβείτε από τον φθόγγο ΠΑ µια φωνή β) Κατεβείτε από τον φθόγγο ΖΩ µια φωνή γ) Κατεβείτε από τον φθόγγο ΓΑ µια φωνή δ) Κατεβείτε από τον φθόγγο ΝΗ µια φωνή ε) Κατεβείτε από τον φθόγγο ΚΕ µια φωνή 5. Να απαγγείλετε πολλές φορές απ’ έξω την κλίµακα. Τι σηµαίνει ο καθένας τρόπος. Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: α) Ανεβείτε από τον φθόγγο ΝΗ µια φωνή β) Ανεβείτε από τον φθόγγο ∆Ι µια φωνή γ) Ανεβείτε από τον φθόγγο ΓΑ µια φωνή δ) Ανεβείτε από τον φθόγγο ΒΟΥ µια φωνή ε) Ανεβείτε από τον φθόγγο ΠΑ µια φωνή 4. Μόνο έτσι θα µπορέσετε να συνηθίσετε τη σειρά των φθόγγων και να µάθετε την κλίµακα.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ∆ηλαδή: βασική κλίµακα ΝΗ – ΠΑ – ΒΟΥ – ΓΑ – ∆Ι – ΚΕ – ΖΩ – ΝΗ – ΠΑ – ΒΟΥ – ΓΑ – ∆Ι – ΚΕ – ΖΩ – ΝΗ΄– ΠΑ – ΒΟΥ – ΓΑ – ∆Ι – ΚΕ – ΖΩ – ΝΗ Όταν ανεβαίνουµε (ή κατεβαίνουµε) την κλίµακα χωρίς να παραλείπουµε κάποιο φθόγγο. Ποιοι είναι αυτοί. ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. ανεβαίνοντας και κατεβαίνοντας. παραλείπουµε ένα ενδιάµεσο φθόγγο (ή φθόγγους).

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 6. Συµπληρώστε στα κενά τους φθόγγους που λείπουν: α) Το φθόγγο που βρίσκουµε αν ανέβουµε από την κλίµακα ένα σκαλί ΝΗ ΒΟΥ ΚΕ ∆Ι β) Το φθόγγο που βρίσκουµε αν ανέβουµε από την κλίµακα δύο σκαλιά ΠΑ ΓΑ ∆Ι ΝΗ γ) Το φθόγγο που βρίσκουµε αν κατέβουµε από την κλίµακα ένα σκαλί ΖΩ ΒΟΥ ΓΑ ΚΕ 6 . Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: α) Ανεβείτε από τον φθόγγο ΝΗ δύο φωνές β) Ανεβείτε από τον φθόγγο ∆Ι τρεις φωνές γ) Ανεβείτε από τον φθόγγο ΓΑ τρεις φωνές δ) Ανεβείτε από τον φθόγγο ΒΟΥ τέσσερις φωνές ε) Ανεβείτε από τον φθόγγο ΠΑ πέντε φωνές 8. Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: α) Ανεβείτε από τον ∆Ι µια φωνή β) Κατεβείτε από τον ∆Ι µια φωνή γ) Ανεβείτε από τον ΒΟΥ µια φωνή δ) Κατεβείτε απόν ΒΟΥ µια φωνή ε) Ανεβείτε από τον ΝΗ µια φωνή στ) Κατεβείτε απόν ΝΗ µια φωνή 7. Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: α) Ανεβείτε από τον ∆Ι δύο φωνές β) Κατεβείτε από τον ∆Ι δύο φωνές γ) Ανεβείτε από τον ΒΟΥ τρεις φωνές δ) Κατεβείτε απόν ΒΟΥ τρεις φωνές ε) Ανεβείτε από τον ΝΗ τέσσερις φωνές στ) Κατεβείτε απόν ΝΗ πέντε φωνές 10. Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις: α) Κατεβείτε από τον φθόγγο ΠΑ δύο φωνές β) Κατεβείτε από τον φθόγγο ΖΩ τρεις φωνές γ) Κατεβείτε από τον φθόγγο ΓΑ τρεις φωνές δ) Κατεβείτε από τον φθόγγο ΝΗ δύο φωνές ε) Κατεβείτε από τον φθόγγο ΚΕ τέσσερις φωνές 9.

Νη Νη Νη Νη Νη 7 . Λέγεται ίσο και γράφεται ч . ούτε θα ανέβει. • Χαρακτήρες Ανάβασης. µας καθορίζουν πόσο θα ανέβουµε ή θα κατέβουµε όταν ψάλλουµε. ούτε θα κατέβει. Τους χαρακτήρες τους χωρίζουµε σε τρεις (3) κατηγορίες: • Ποσότητας • Χρόνου • Ποιότητας 2. Α. Το ίσο ούτε ανεβάζει ούτε κατεβάζει τη φωνή. σ’ αυτούς δηλαδή που µας δείχνουν ότι η φωνή πρέπει ν’ ανέβει.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο Η ΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Η γραφή της Βυζαντινής Μουσικής λέγεται παρασηµαντική και τα σηµάδια που χρησιµοποιεί λέγονται χαρακτήρες ή φθογγόσηµα. Επαναλαµβάνει τον προηγούµενο φθόγγο. αν είµαστε στο φθόγγο ΝΗ και ακολουθεί ч λέµε πάλι ΝΗ: ∆ηλαδή ччччч . σ’ αυτούς δηλαδή που µας δείχνουν ότι η φωνή θα µείνει εκεί που είναι. ∆ηλαδή. γιατί όπως το λέει και η λέξη. σ’ αυτούς δηλαδή που µας δείχνουν ότι η φωνή πρέπει να κατέβει. Έχουµε συνολικά δέκα (10) χαρακτήρες ποσότητας που τους χωρίζουµε σε τρεις (3) κατηγορίες: Χαρακτήρες Ισότητας. Χαρακτήρες Ισότητας Στην κατηγορία αυτή ανήκει µόνο ένας χαρακτήρας.1 Χαρακτήρες Ποσότητας Για να διαβάσουµε τα µουσικά µαθήµατα (κείµενα) χρησιµοποιούµε κάποια σηµάδια που λέγονται χαρακτήρες ποσότητας. • Χαρακτήρες Κατάβασης.

βρίσκουµε τον φθόγγο ∆Ι: чс . Όταν είµαστε στο ΝΗ και ακολουθεί ολίγο ανεβαίνουµε µια φωνή και συναντάµε τον φθόγγο ΠΑ: Π.χ. όταν ανεβαίνουµε: 8 . Γα ∆ι Ας δούµε πως γράφεται η κλίµακα µε βάση τον φθόγγο ΝΗ που είδαµε στο προηγούµενο κεφάλαιο. αν είµαστε στο φθόγγο ΠΑ και ακολουθεί ч λέµε πάλι ΠΑ: ччччч ∆ηλαδή: Πα Πα Πα Πα Πα Β. κ. Το ολίγο από προηγούµενο φθόγγο. χρησιµοποιούµε πέντε (5) διαφορετικούς χαρακτήρες. Π.χ.λπ. Χαρακτήρες Ανάβασης Για να δείξουµε ότι ανεβαίνουµε στην κλίµακα. αν είµαστε στον ΓΑ και ανεβούµε µια φωνή. чс Νη Πα Κατά τον ίδιο τρόπο. ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΑΝΑΒΑΣΗΣ ΣΥΜΒΟΛΟ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΑΝΕΒΑΙΝΕΙ с Ολίγο 1 φωνή ц Πεταστή 1 φωνή х Κεντήµατα 1 φωνή у Κέντηµα 2 φωνές υπερβατά и Υψηλή 4 φωνές υπερβατά Ας ξεκινήσουµε µε τους τρεις πρώτους χαρακτήρες ανάβασης 1 с το χρησιµοποιούµε για να ανεβαίνουµε µια φωνή φωνής.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Ενώ.

δηλαδή για να γυρίσουµε πίσω ένα σκαλοπάτι στη κλίµακα. όπως το λέει είναι η πεταστή και λέξη. στο κεφάλαιο 14 του Α΄ µέρους περί χαρακτήρων ποιότητας & έκφρασης. οι οποίοι είναι τέσσερις (4). κάνει ένα ελαφρό πέταγµα στη φωνή τείνοντας να ακουµπήσει τον επόµενο φθόγγο. που και αυτοί ανεβαίνουν µια φωνή. Αυτοί ц και τα κεντήµατα х . χρησιµοποιείται για να κατέβουµε µια φωνή από προηγούµενο φθόγγο. Γ. 6 Περισσότερα για την ανάλυση της πεταστής αλλά και των κεντηµάτων. ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΚΑΤΑΒΑΣΗΣ ΣΥΜΒΟΛΟ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΚΑΤΕΒΑΙΝΕΙ т Απόστροφος 1 φωνή ш Υπορροή 2 φωνές συνεχώς ф Ελαφρό 2 φωνές υπερβατά щ Χαµηλή 4 φωνές υπερβατά Ας µιλήσουµε τώρα για την απόστροφο. ∆ηλαδή όταν για παράδειγµα είµαστε στο ΒΟΥ και ακολουθεί απόστροφος κατεβαίνουµε µια φωνή και συναντάµε τον φθόγγο ΠΑ: чт Βου Πα 5 Οι λόγοι που χρησιµοποιούνται τρεις (3) χαρακτήρες για να ανεβαίνουµε µια φωνή. 9 . καθώς τους άλλους χαρακτήρες θα τους δούµε σε παρακάτω κεφάλαια. Η πεταστή6. είναι καθαρά για λόγους ορθογραφίας.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ чссссссс Νη Πα Βου Γα ∆ι Κε Ζω Νη Εκτός από το ολίγο που ανεβαίνει µια φωνή. Χαρακτήρες Κατάβασης Για να δείξουµε ότι κατεβαίνουµε στην κλίµακα χρησιµοποιούµε τους χαρακτήρες κατάβασης. Η απόστροφος т . έχουµε και άλλους δύο χαρακτήρες ανάβασης5.

στη µέση και στο τέλος κάθε µουσικού κειµένου. Για τα γένη αναλυτικά θα µιλήσουµε στο δεύτερο µέρος του παρόντος βιβλίου. ανεβαίνοντας και κατεβαίνοντας: чсссссссчттттттт Νη Πα Βου Γα ∆ι Κε Ζω Νη Νη Ζω Κε ∆ι Γα Βου Πα Νη Χαρακτήρες Ανάβασης Ανακεφαλαιώνοντας λοιπόν για την επανάληψη του προηγούµενου φθόγγου αλλά και για την ανάβαση και κατάβαση 1 φωνής έχουµε τον παρακάτω πίνακα: ΣΥΜΒΟΛΟ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΧΡΗΣΗ ЃЃЃЃЃЃЃЃч Ίσο Επανάληψη προηγούµενου φθόγγου с Ολίγο Ανεβαίνει µια (1) φωνή ц Πεταστή Ανεβαίνει µια (1) φωνή х Κεντήµατα Ανεβαίνει µια (1) φωνή ЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃт Απόστροφος Κατεβαίνει µια (1) φωνή 2. чт . που βρισκόµαστε και που τελειώνουµε κάθε µουσικό κείµενο. Ζω Κε Ας δούµε τώρα την κλίµακα συµπληρωµένη. Άρα µπαίνουν στην αρχή.2 Μαρτυρίες των φθόγγων Μαρτυρίες είναι τα σηµάδια που µαρτυρούν τους φθόγγους. 10 .χ. Τις χρειαζόµαστε για να ξέρουµε από πού αρχίζουµε. αν είµαστε στον ΖΩ και κατεβούµε µια φωνή. Ας δούµε ποιες είναι οι µαρτυρίες των φθόγγων7: 7 Τώρα θα ασχοληθούµε µε τις µαρτυρίες του διατονικού γένους.λπ.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Κατά τον ίδιο τρόπο. µας δείχνει το φθόγγο που βρισκόµαστε. Το πάνω µέρος της µαρτυρίας. βρίσκουµε τον φθόγγο ΚΕ: Π. κ.

∆εν ψάλλονται. Αναπνοή ακόµη παίρνουµε και µε ένα άλλο σηµείο το + που λέγεται σταυρός. Οι µαρτυρίες που υπάρχουν ενδιάµεσα στα µουσικά κείµενα χρησιµοποιούνται και για να παίρνουµε αναπνοή. Ας δούµε µερικά παραδείγµατα µε χρήση του ίσου. χρησιµοποιούνται δηλ.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ŧŞ Ũş ũŠ Ūš ūŃŞ ŬŃş ŭŠŮ ŧŮš ΝΗ ΠΑ ΒΟΥ ΓΑ ∆Η ΚΕ ΖΩ ΝΗ΄ Οι µαρτυρίες µας βοηθούν να καταλαβαίνουµε αν διαβάζουµε σωστά. οι οποίες περιέχουν µαρτυρίες και σταυρούς: Παράδειγµα 1ο ŧŞ ч чсчсчсчсчūŃ Ş с ч Νη Νη Πα Πα Βου Βου Γα Γα ∆ι ∆ι Κε Κε счсчŧŮ š Ѓ ЃччтчтчтчūŃ Ş т ч Ζω Ζω Νη Νη Νη Νη Ζω Ζω Κε Κε ∆ι ∆ι тчтчтчŧŞ Γα Γα Βου Βου Πα Πα Νη Νη Παράδειγµα 2ο ŧŞЃчссЎтссЎтссūŃŞЃтссЎт Νη Πα Βου Πα Βου Γα Βου Γα ∆ι Γα ∆ι Κε ∆ι ссЎтссŧŮ š Ѓ ЃчттЎсттЎсттЎ Κε Ζω Κε Ζω Νη Νη Ζω Κε Ζω Κε ∆ι Κε ∆ι Γα сттЎсттЎсттЎчччŧŞ ∆ι Γα Βου Γα Βου Πα Βου Πα Νη Νη Νη Νη 11 . ως οδηγοί. του ολίγου και της αποστρόφου.

Ανάλογα τώρα µε τις κινήσεις έχουµε και τα µέτρα. Τα µέτρα ξεχωρίζουν µε µικρές κάθετες γραµµές που λέγονται διαστολές. Β. Καθένας από τους χαρακτήρες ποσότητας έχει αξία ενός χρόνου. συµπίπτει µε τις άτονες συλλαβές και είναι το ασθενές µέρος του µέτρου. ονοµάζονται διπλή διαστολή. Η θέση τονίζεται περισσότερο και αποτελεί το ισχυρό µέρος του µέτρου. 1 2 1 2 1 2 1 2 ŧŞЃчсЃé ЃссЃé ЃттЃé ЃтчŧŞ Ѓé Νηο Πα Βου Γα Βου Πα Νηο Νη ο ο 1 µέτρο 2 µέτρο 3 µέτρο 4 µέτρο Οι δύο γραµµές που µπαίνουν στο τέλος του µουσικού κειµένου.3 Ο ρυθµός & τα µέτρα Ο ρυθµός γίνεται µε την κίνηση του χεριού πάνω και κάτω. και µε τους οποίους θα ασχοληθούµε στην συνέχεια. δεξιά και αριστερά. ŧŞЃчЃЃчЃчЃé Θέση ∆εξιά Άρση 2 Θέση δεξιά Στα µουσικά κείµενα ο τρίσηµος ρυθµός συµβολίζεται µε τον αριθµό 3 στην αρχή του µέτρου όπως στην 12 . είναι: ο δίσηµος (2 κινήσεις). Οι βασικοί ρυθµοί που έχουµε στην Βυζαντινή Μουσική. Τρίσηµος ρυθµός 1 άρση 3 Κάθε µέτρο που έχει 3 χρόνους – κινήσεις λέγεται τρίσηµος ρυθµός. Η κάτω κίνηση λέγεται θέση και η πάνω κίνηση λέγεται άρση. δηλαδή µιας κίνησης του χεριού. Η θέση συµπίπτει µάλιστα µε τη συλλαβή της λέξης που παίρνει τον τόνο. Π. ∆ίσηµος ρυθµός 2 1 Άρση Θέση Το µέτρο που έχει 2 κινήσεις (πάνω & κάτω) λέγεται δίσηµος ρυθµός. Α. το σήκωµα του χεριού προς τα πάνω. Η άρση.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 2. ο τρίσηµος (3 κινήσεις) & ο τετράσηµος (4 κινήσεις).χ.

Γ. 4 3 δεξιά 2 ŧŞЃчЃЃччЃчЃé Θέση 1 θέση Αριστερά∆εξιά Άρση αριστερά Στα µουσικά κείµενα ο τετράσηµος ρυθµός συµβολίζεται µε τον αριθµό 4 στην αρχή κάθε µέτρου όπως στην άσκηση 27. αντί να κάνουµε παραλλαγή. βάλουµε λόγια κάτω από τον κάθε χαρακτήρα έχουµε το µέλος: ŧŞччéЃчсéстЃéЃтчŧŞЃé Κυ ρι ε Ε λε η σο ον Παρατηρούµε δηλ. Π. ότι σε κάθε χαρακτήρα αντιστοιχεί και από µια συλλαβή της φράσης «Κύριε Ἐλέησον». Αν τώρα πάρουµε και αναπνοή µετά τη λέξη «Κύριε». όπου το φωνήεν (ο) περνάει και από την απόστροφο και από το ίσον. Αφού αναγνωρίσουµε τους φθόγγους.χ. Μπορεί όµως και ένα φωνήεν να περνάει από περισσότερους χαρακτήρες όπως συµβαίνει στο τελευταίο µέτρο του παραδείγµατος. τότε το µέλος γίνεται και πιο άνετο: ŧŞччéЃчЎсéстЃéЃтчŧŞЃé Κυ ρι ε Ε λε 13 η σο ον .ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ άσκηση 23. ας τους πούµε και παραλλαγή: ŧŞччéЃчсéстЃéЃтчŧŞЃé Νη Νη Νη Πα Βου Πα Νη Νη Αν τώρα. Τετράσηµος ρυθµός άρση Κάθε µέτρο που έχει 4 χρόνους – κινήσεις λέγεται τετράσηµος ρυθµός.

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 11)ŧŞЃччéсчéсчéсчéсчūŃŞæс чéсчéсчŧŮšæЃЃччéтчéтчéтчūŃŞæт чéтчéтчéтчŧŞé ŧŞЃчсéссéссéссŧŮšЃЃéЃчтéттéé 12) ттéттŧŞЃé 13) ŧŞчсéстéссéсчūŃŞæстéттéттé счŨş é ЃчсéстéссéсчŬŃ ş é Ѓстéт чéссéсчŧŮšЃé ŧŞ Ѓ чсéссéссéтчūŃ Ş Ѓ éстéттé 14) ссéттũŠ Ѓ éчсéсчéттéтчŨş Ѓ éЃтсé éстéттéсчŧŞЃé ŧŞчсéссéттéтЃЎЃсéссéссéт 15) тéтчũŠЃéЃтсéссéттéтчŨşЃéЃссéстé ттéтчŧŞЃé 14 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ŧŞ Ѓ ччéцтéсчéцтéсчéцтéс 16) чéцтŪšЃéЃцтéчтéцтéчтŨşЃéЃцтéчтéц тéчтéŭŤЃцтéчтéссéччŧŞЃé 17)ŧŞчтéсчéцтéсчŨşЃéЃцтéсчéц тéччũŠ Ѓ éЃцтéссéцтéсчŬŃ ş Ѓ éЃстéт чéссéсчŧŮšЃЃéé ŧŞ ч хéчхéчхéчхūŃŞ Ѓéчхéчхéчхé 18) ччŧŮšЃé ŧŞЃчхéчхéчхéчхūŃŞЃéстéчтéчтé 19) чтéчтŧŃŞ 20)ŧŞ ч я ч чéся ч чéся ч чéся ч чéŪšЃчяччéтюччéтюччéтюччŧŞé 21)ŧŞчяттéсссéттчéсссéчт тŧŞ æ с ссéттчŨş æс ссéттчũŠ æс ссéттчŪšæ с ссéттчūŃŞæс ссé 15 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ттчŬŃşæсссéттсŧŮšæЃчттéсттéс ттéсттũŠ æс ттéсттéсттŭŤ æс тсé чччŧŞé ŧŞ ч ђ ч ччéсђ ч ччéсђ ч ч 22) чéсђ ч ччŪš æ ч ђ ч ччéтёч ччéЃ éтёчччéтёчччŧŞЃé 16 .

. Π. Και αυτοί είναι: 3.1 Το Κλάσµα Ø(сØ) Κάθε χαρακτήρας που έχει κλάσµα.) Η διπλή είναι 2 τελείες µαζί. 3.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΧΡΟΝΟΥ Μέχρι τώρα είδαµε ότι κάθε χαρακτήρας ποσότητας έχει ένα χρόνο: Π. ŧŞЃчЃЃчЃé Θέση Άρση Έχουµε όµως και τους χαρακτήρες που αυξάνουν τον χρόνο. εκτελείται σε 2 χρόνους. στο ίσο Øчήñ στο ολίγο Øсñ ή στην απόστροφο Øтò και 17 .χ. Να ЃЃЃЃЃЃтð σηµειώσουµε εδώ ότι тÚ= 3.3 Η ∆ιπλή Ø( . διαρκεί 2 χρόνους: ŧŞЃчЃЃчЃéчØé Νη Νη Νη-η .2 Η Απλή Ø( ) Η απλή είναι µια τελεία που µπαίνει κυρίως κάτω από την απόστροφο. κάθε χαρακτήρας µε απλή.χ. και µπαίνει κάτω από ορισµένους χαρακτήρες. και προσθέτει και αυτή έναν επιπλέον χρόνο: ŧŞЃчЃЃчЃЃЃЃЃéЃЃЃтðЃЃЃЃéЃЃЃсØЃЃé Νη Νη Ζω-ω Νη-η Άρα.

Για να εκτελέσουµε το ελλιπές µέτρο ή κάνουµε σιωπή (1 8 Για την βαρεία θα µιλήσουµε στο 14ο κεφάλαιο. Νη µε Νη. αλλά και πάνω από αυτούς. η οποία ενώνει δύο χαρακτήρες της ίδια οξύτητας. Λείπει δηλαδή τη θέση & υπάρχει µόνο η άρση. εκτελείται σε 3 χρόνους: ØŧŞЃчñé Νη-η-η Ѓ 3.5 Παύσεις ή Σιωπές Σε πολλά εκκλησιαστικά µέλη το πρώτο (1ο) µέτρο δεν είναι πλήρες.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ προσθέτει 2 ακόµη χρόνους στον χαρακτήρα που µπαίνει. όπως στο προηγούµενο παράδειγµα. περί χαρακτήρων ποιότητας.: ŧŞч= ØЃЃЃЃЃЃччо Νη Νη Νη-η Νη . 18 . ∆ηλαδή. κάθε χαρακτήρας µε διπλή. δηλ. 3. Είναι δηλ.η 3. Αυτό το µέτρο λέγεται ελλιπές µέτρο. çè Παύση 2 χρόνων çèè Παύση 3 χρόνων çèèè Παύση 1 χρόνου Όλες οι παύσεις γράφονται µε βαρεία8 και τελείες ανάλογα µε το πόσους χρόνους θέλουµε να σταµατήσουµε.5 Παύσεις ή Σιωπές Χρησιµεύουν για να σταµατούν το µέλος για ορισµένο χρόνο. Κάνει ακριβώς την ίδια δουλειά: ØŧŞччоéччŧŞé Νη …η Άρα παρατηρούµε ότι το υφέν ισοδυναµεί µε το κλάσµα. Εκτός όµως από τις παραπάνω παύσεις.4 Το υφέν Το υφέν είναι µια καµπύλη γραµµή. Πα µε Πα: ØŧŞччпéччŧŞé Νη …η Νη Νη Το υφέν µπορεί να µπει και κάτω από τους χαρακτήρες. έχουµε και τον σταυρό (+) που είναι παύση για αναπνοή.

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ χρόνου) ή ξεκινάµε κατευθείαν µε άρση. Εάν για παράδειγµα είχαµε την παρακάτω παράδειγµα ØŧŞчéччéчч τότε θα εκτελούσαµε Νη Νη Νη Νη Νη µε παύση στην θέση και θα ξεκινούσαµε να ψάλλουµε από την άρση: ØŧŞçèчéччéчч Νη Νη Νη Νη Νη ΑΣΚΗΣΕΙΣ 23)ŧŞчØéсØéсØéсØéсØéЃтÚЃéЃтÚЃéтÚЃéтÚЃéтÚЃéЃсØŧŞé ŧŞчØéччéсØéччéсØéччéсØЃŪšЃéч 24) чéЃтÚЃéччéЃтÚЃéччéЃтÚЃéчтéсØŧŞé 25) ŧŞччéЃтðЃéссéЃтðЃŧŞæссéЃтðЃéцтéсØũŠæ стéЃтðЃéстéЃтðЃéстéЃтðéцтéсØŧŞé 26)ŧŞ ч я Ø ч éсØ ч éсØ ч éсØ ч Ūš æ ч Ø ч éтÚ чéтÚчéтÚчŧŞé ŧŞчñéсñéсñéсñŪšæчñéЃтòЃéЃтòЃéтòЃŧŞé 27) 28)ŧŞ чØ с éсØт éсØс éсñū Ń Ş æс Øт éЃтÚт éЃтÚт é сñŨ şæЃчØ сéс Øт éс Øс éс ñŬ Ńşæс Øт ЃéЃтÚт ЃéЃтÚт éЃ éтòŧŞé 19 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ŧŞ ч Ø ђ ч чéсØ ч чéсØ ч чéсØ ч 29) чŪš æ ч Ø ч чéЃтÚ ч чéЃтÚ ч чéЃтÚ ч чŧŞ æ éчØтÚéсччØŧŞЃé ŧŞŞчñïéсïñéсïñéтðòéтðòéтòðéсñïŧŞЃé 30) ŧŞ ч чп é счп é счп é счп é счп ū Ń Ş é 31) ччпéЃЃЃтчЃЃЃпéЃЃЃтчЃЃЃпéЃЃЃтчЃЃЃпéЃЃЃтчЃЃЃпŧŞé ŧŞччéччоéсчéччпéсчé 32) ччоéтчéччпéтчéччпŧŞЃéтчéччпé éцтéсчпŧŞЃé 33)ŧŞчэçèЃéЃсçЃèЃéсçèЃéЃтçèЃéЃтçèéЃтçèЃéЃсçèŧŞé 34)ŧŞчяçèèЃéЃсçЃèèЃéсçèèЃéЃтçèèЃéЃтçèèéЃтçèèЃéЃсçèèŧŞé ŧŞчђçèèèЃéЃсçЃèèèЃéсçèèèЃéЃтçèèèЃéЃтçèèèéЃтçèèèЃéЃсçèèèŧŞé 35) 36) ŧŞ ч хéчсéцтéсхūŃ Ş æ т хéцтéсхé éсчŧŮš æ ЃчØ é чтéчтéчтéчтŪšæ ч Ø éчтé чтéчтéччéчØŧŞ ŧŞ чю ссéчссéчссéтссé 37) 20 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ éсñŧŮšæЃчттéсттéчñūŃŞæцттéсттéчттé ŧæŞчхсéчттéчттéссчéчñŧŞé ŧŞ ч хё ч хéчхчсūŃ Ş æ ч хчхéч 38) сñŧŮšæЃçèèчтéчтчтéчтчтũŠæчтчтé éчñïŧŞé ŧŞ ч чп é счп é счп é счп é счп ū Ń Ş é 39) ччпéЃЃЃтчЃЃЃпéЃЃЃтчЃЃЃпéЃЃЃтчЃЃЃпéЃЃЃтчЃЃЃпŧŞé 21 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ∆ΙΑΦΟΡΩΝ ΓΡΑΦΩΝ ЃЃЃЃЃЃЃЦ 4.2 Απόστροφος µε στήριγµα από κάτω Г Η πεταστή παίζει το ρόλο στηρίγµατος. Είναι δηλαδή: ГЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃт = 4.: гЃ= ЃЃЃЃЃЃЃч και ЦЃЃЃЃЃЃЃч = 4.χ.1 Ίσο µε στηρίγµατα από κάτω гЃЃ& Και στις δύο περιπτώσεις µετράει µόνο το ίσον ч . ∆εν χάνει όµως την ποιοτική της αξία.3 Ολίγο µε κεντήµατα από πάνω Л Στην περίπτωση αυτή διαβάζεται πρώτα το ολίγο συνέχεια τα κεντήµατα х . αλλά επαναλαµβάνουµε τον προηγούµενο χαρακτήρα. ούτε ανεβαίνουµε ούτε κατεβαίνουµε. δηλαδή το τίναγµα που κάνουµε στη φωνή µας. Ισχύει δηλαδή: ЛЃ= ЃЃЃЃЃЃЃсх Π. Είναι δηλ. ŧŞчэчéЛéũŠ Νη Νη Πα-Βου 22 с και στη . ∆ηλ.

4 Ολίγο µε κεντήµατα από κάτω Х Στην περίπτωση αυτή διαβάζονται πρώτα τα κεντήµατα συνέχεια το ολίγο с .χ.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 4. Ισχύει δηλαδή: ЙЃ= ЃЃЃЃЃЃЃтх Π. όταν θα µιλήσουµε για τους χαρακτήρες που διαιρούν τον χρόνο. ∆ιαβάζουµε δηλαδή µόνο την απόστροφο και τα κεντήµατα. ∆ιαβάζουµε δηλαδή µόνο το ίσο και τα κεντήµατα.6 Ίσο µε κεντήµατα & στήριγµα М Στην περίπτωση αυτή το ολίγο δεν διαβάζεται και χρησιµοποιείται ως στήριγµα. Ισχύει δηλαδή: х και στη ХЃ= ЃЃЃЃЃЃЃхс Π. 4.5 Απόστροφος µε κεντήµατα & στήριγµα Й Στην περίπτωση αυτή το ολίγο δεν διαβάζεται και χρησιµοποιείται ως στήριγµα.χ. ŧŞчэчéЙéŧŞ Νη Νη Ζω-Νη 4. ŧŞчэчéХéũŠ Νη Νη Πα-Βου Η διαφορά των γραφών αυτών θα γίνει κατανοητή σε παρακάτω κεφάλαιο. Ισχύει δηλαδή: МЃ= ЃЃЃЃЃЃЃчх 23 .

ŧŞчэчéМéŨş Νη Νη Νη-Πα ΑΣΚΗΣΕΙΣ ђ éчØЛéчØчхéчñïŬŃşЃéчØЙéтÚЙé 40)ŧŞчØЛ тÚттéтÚçèèЃŧŞé 41)ŧŞ ç èь ч éчтéссéсђ ñ Ў чéчэ т éссé Πα τε ε ρα Υι ον και Α α γι ον ЛéтÚЃūŃŞéçèчéсчéттéстéтÚЃũŠéтчéсØéЃЃтÚЃЃéЃЃ Πνευ µα тÚŧŞЃé Τρι α δα ο µο ου σι ον και α χω ρι στον ŧŞчэтéссéЛéтÚũŠЃéЃçèчéсØéттéсØéтÚéтÚŧŞé 42) 43) Ε λε ον ει ρη νης θυ σι αν αι νε σε ως ŧŞ ч я Х éЃтХЃéЃтХЃéчñ ū Ń Ş Ѓ éЃтХЃéЃтттéЃт ХéЃтттŧŞéЃтХéЃчттéЃсчтéЃсñЃŧŞé 44) ŧŞМђтÚéсØсØũŠéМтÚéсØсØéūŃŞМтÚéсØ чØŬŃşéМтÚéЙтÚūŃŞéМтÚéЙтÚŪšéЙтÚéттсØŨşé МтÚéттсØŧŞé 24 .χ.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Π.

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο

ΣΥΝΕΧΗΣ ΚΑΤΑΒΑΣΗ 2 ΦΩΝΩΝ
5.1 Η υπορροή ш
Με την υπορροή ш κατεβαίνουµε 2 φωνές συνεχώς (1+1).
Αντιστοιχεί δηλαδή µε δύο αποστρόφους:

шЃЃЃЃЃЃЃЃЃтт
=
Άρα η υπορροή έχει 2 χρόνους.
Π.χ.

ØŧŞчяччéчЃЃшЃéЃЃссØŧŞé
Νη Νη Νη Νη Ζω-Κε Ζω Νη-η

Για να δούµε το παραπάνω παράδειγµα αναλυµένο:

ØŧŞчяччéчттЃéссØŧŞé
Νη Νη Νη Νη Ζω Κε Ζω Νη-η
5.2 Η υπορροή µε απλή
Όταν η υπορροή ш έχει απλή από κάτω, τότε οι χρόνοι γίνονται 3
(2 για την υπορροή και 1 για την απλή). ∆ηλαδή:

шðЃЃЃЃЃЃЃЃЃттЃð
ЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃшð
ЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃттÚ

=
=
Π.χ.

ØŧŞчђчччéчЃЃЃшðЃЃЃéЃЃссчØŧŞé
Νη Νη Νη Νη Νη Ζω-Κε-ε Ζω Νη Νη-η

Για να δούµε το παραπάνω παράδειγµα αναλυµένο:

ØŧŞчђчччéчЃттÚЃéЃЃссчØŧŞé
Νη Νη Νη Νη Νη Ζω Κε-ε Ζω Νη Νη-η
25

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

45)ŧŞчђХтéЃчшсéЃчñçèŧŞéЃсХтéчшсé
чñçèŨşЃéЃсХтéЃсштéсñçèЃũŠéЃсØсØéсштéЃсØ
чØ Ū š Ѓ éЃсштéЃсØ ч Ø éЃсштéЃсØ ч Ø éЃсштéЃсØ
чØŧŞé
ŧŞ ч я Х éтХéтХéчñ Ѓ ūŃ Ş Ѓ éЃсшéсшЃéсшЃéЃ

46)

тÚçèŧŞЃé
ŧŞчяссéсØсéсØсéсñŧŮšЃéЃчшЃéЃтÚтЃéЃ

47)

чшéЃЃтòЃЃŧŞЃé
ŧŞ ч ђ ш ð é сØ с Ø ŧ Ş é сшð é сссØ é ũŠ с шð é с

48)

ссØūŃŞЃéсшðéсшðéсшðéсшðéсшðéцтсØŧŞé

26

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6ο

ΥΠΕΡΒΑΤΗ ΑΝΑΒΑΣΗ & ΚΑΤΑΒΑΣΗ
6.1 Υπερβατή ανάβαση 2 φωνών
Είδαµε 1ο Κεφάλαιο, ότι η υπερβατή ανάβαση είναι αυτή που
παραλείπουµε κάποιους ενδιάµεσους φθόγγους. Έτσι για να ανεβούµε 2
φωνές υπερβατώς, έχουµε 3 σηµάδια:
ΣΥΜΒΟΛΟ

ΟΝΟΜΑΣΙΑ

су

Ολίγο µε Κέντηµα από δεξιά

Ё

Ολίγο µε Κέντηµα από κάτω

О

Πεταστή µε Ολίγο από πάνω

Το κέντηµα у δεν θα το δούµε ποτέ µόνο του. Γράφεται πάντα
µαζί µε άλλους χαρακτήρες και ιδιαίτερα µαζί µε το ολίγο, όπως φαίνεται
στον παραπάνω πίνακα.
Π.χ.

ØŧŞчсуЃéũŠ
Νη Βου

ØŧŞчЁЃéũŠ
Νη Βου

ØŧŞчОЃéũŠ
Νη Βου

6.2 Υπερβατή κατάβαση 2 φωνών
Για να κατέβουµε 2 φωνές υπερβατώς, χρησιµοποιούµε το ελαφρόν
(που είναι σαν µια ανάποδη πεταστή).
Π.χ.

ØūŃŞчфЃéũŠ
∆ι Βου

και

ØŨşчфЃéŭŤ
Πα Ζω

27

ф

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

6.3 Υπερβατή ανάβαση & κατάβαση 3 φωνών
ΣΥΜΒΟΛΟ

ΟΝΟΜΑΣΙΑ

ΧΡΗΣΗ

Ђ

Ολίγο µε κέντηµα από πάνω

Ανάβαση (3) φωνών

П

Πεταστή µε κέντηµα από πάνω

Ανάβαση (3) φωνών

Є

Ελαφρό µε απόστροφο µέσα

Κατάβαση (3) φωνών

6.4 Υπερβατή ανάβαση & κατάβαση 4 φωνών
ΣΥΜΒΟΛΟ

ΟΝΟΜΑΣΙΑ

ΧΡΗΣΗ

си

Ολίγο µε υψηλή
από πάνω και δεξιά

Ανάβαση (4) φωνών

ци

Πεταστή µε υψηλή
από πάνω και δεξιά

Ανάβαση (4) φωνών

щ

Χαµηλή

Κατάβαση (4) φωνών

6.5 Υπερβατή ανάβαση & κατάβαση 5 φωνών
ΣΥΜΒΟΛΟ

ΟΝΟΜΑΣΙΑ

ΧΡΗΣΗ

сж

Ολίγο µε υψηλή
από πάνω και αριστερά

Ανάβαση (5) φωνών

цж

Πεταστή µε υψηλή
από πάνω και αριστερά

Ανάβαση (5) φωνών

І

Χαµηλή µε απόστροφο
από κάτω

Κατάβαση (5) φωνών

28

6 Υπερβατή ανάβαση & κατάβαση 6 φωνών ΣΥΜΒΟΛΟ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΧΡΗΣΗ Ђи Ολίγο µε κέντηµα από πάνω και υψηλή από πάνω δεξιά Ανάβαση (6) φωνών сжу Ολίγο µε κέντηµα δεξιά και υψηλή πάνω αριστερά Ανάβαση (6) φωνών Пи Πεταστή µε κέντηµα από πάνω και υψηλή από πάνω δεξιά Ανάβαση (6) φωνών Ї Χαµηλή µε ελαφρό από κάτω Κατάβαση (6) φωνών 6. υψηλή Ανάβαση (7) φωνών Ј Χαµηλή µε ελαφρό από κάτω και απόστροφο κάτω απ’ αυτό Κατάβαση (7) φωνών ΑΣΚΗΣΕΙΣ 49)ŧŞчэсéсØéфØéсØуéũŠЃтсéсØéфØéсØуЃŪšЃéЃт сéсØ éфØ é сØу éūŃŞ ЃтсéсØ éфØ éсØ уŬŃ ş Ѓ éЃтсéсØ é фØéсØуŭŮŠЃЃéЃтсéсØфØéЃсØуЃŧŮšЃЃéçèèЃéЃчтéЃтÚЃéЁØéфØé 29 .ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 6. υψηλή Ανάβαση (7) φωνών Пз Πεταστή µε κέντηµα από πάνω και πάνω απ’ αυτό.7 Υπερβατή ανάβαση & κατάβαση 7 φωνών ΣΥΜΒΟΛΟ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΧΡΗΣΗ Ђз Ολίγο µε κέντηµα από πάνω και πάνω απ’ αυτό.

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ŬŃşстéЃтÚЃéЁØéфØūŃŞЃéстéЃтÚЃéЁØЃéфØŪšЃéЃстéЃтÚЃéЁØé фØũŠéстЃéЃтÚЃéЃЁØéфØŨşéстéЃтÚЃéЁØéфØŧŞéстéЃтÚЃé ЁØéфØŭŤЃЃéЃсØéЃтÚЃéЃсØŧŞé 50)ŧŞчэчéОтЃéччéОтЃéũŠччéЃОтЃé ччéОтЃūŃŞéЃччéОтЃéЃччéсØуŧŮšЃéЃчф éччéцфéЃчØЃūŃŞéЃцфéччéцфéчØũŠéц фéччéцфéчØ ŧŞ Ѓ éцфéччéцтéсØ ŧ Ş éé 51) ŧŞ ч чéссéсØ éЄØ éЂ чéч Ø Ūšæч чé ттéтÚéЂÙéЄØŧŞæсчéссéсØéЄØéЂчéчØūŃŞæ ччéттéтÚéЂÙéЄчéчØŨşæсчéссéсØé ЄØéЂчéчØŬŃşæччéттéтÚéПÙéЄчéчØũŠæс чéссéсØéЄØéЂчéчØŭŮŠæЃччéттéтÚéПÙé ЄØŪšæЃсчéссéсØéЄØéЂчéчåØŧŮšæЃччéт тéтÚéПÙéЄØūŃŞæЃсучéттéтÚéПÙéЄØŪšæЃсучéттé 30 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ тÚ é ПÙ é ЄØ ũ Š æ Ѓ сучéттéтÚ é ПÙ é ЄØ é сучéттéтÚ é éЂÙéЄØЃéччéчØåŧŞé ŧŞ ч сéссéсØ ū Ń Ş æ Ѓ щÚ é си Ø ū Ń Ş æ ч тéттéтÚ é 52) си Ø é ЃщÚ ŧ Ş æ ЃссéссéсØ é щÚ é сиØ Ŭ Ń ş æ т тéттéтÚ é éсиØéщÚŧŞæЂтéттéтÚéсчéтчéсØåŧŞé 31 .

ØŧŞччé µε χωρίς γοργό και Νη Νη ØŧŞчч°чé Νή . ŧŞчэчéЃЃЛ°чéũŠ Νη Νη Πά-Βου Βου 32 . το γοργό µειώνει την αξία των 2 ίσων στο παραπάνω παράδειγµα και λέγονται και τα δύο σε 1 χρόνο ( στη θέση).Νη Νη µια κίνηση µαζί ∆ηλαδή. Ισχύει δηλαδή: чч°Ѓ= ЃЃЃЃЃЃЃч     1 Π. Εκτελούµε πρώτα το ολίγο с .1 Το Γοργό (ч°) Το γοργό ενώνει 2 χαρακτήρες και διαιρεί στο µισό τη χρονική αξία τους.χ. Είναι δηλαδή: Л°= ЃЃЃЃЃЃЃЃсх¡ Π. έπειτα τα κεντήµατα ενωµένα σ’ ένα χρόνο (µία κίνηση).χ. το γοργό ενώνει πάντα το χαρακτήρα πάνω στον οποίο µπαίνει µαζί µε τον προηγούµενό του. 7.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΠΟΥ ∆ΙΑΙΡΟΥΝ ΤΟ ΧΡΟΝΟ (Α)) 7. Εποµένως.2 Χρήση του γοργού στη γραφή Л° Στην περίπτωση το γοργό ανήκει στα κεντήµατα х . Γράφεται είτε πάνω είτε κάτω από τους χαρακτήρες.

χ. άρα το γοργό θα ενώσει τα κεντήµατα µε τον προηγούµενο απ’ αυτά. ŧŞчэчéчХ°éũŠ διότι τα κεντήµατα θα ειπωθούν σ’ ένα Νη Νη Νή-Πα .ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 7.Βου µαζί µε το ίσον που προηγείται απ’ αυτά: ŧŞчэчéчх¡сéũŠ Νη Νη Νή . Είναι δηλαδή: Х°Ѓ= ЃЃЃЃЃЃЃх¡с Π.5 Χρήση του γοργού στη γραφή М¿ с δεν διαβάζεται και Στην περίπτωση αυτή το ολίγο χρησιµοποιείται ως στήριγµα. ∆ιαβάζουµε δηλαδή µόνο την απόστροφο т και τα κεντήµατα х . Είναι δηλαδή: Й¿Ѓ= ЃЃЃЃЃЃЃтх¡ Π. ŧŞчэчéЙ¿чéŧŞ Νη Νη Ζώ-Νη Νη 7.Πα Βου 7.χ. χαρακτήρα. και τα ενώνει µε την απόστροφο σε ένα χρόνο.4 Χρήση του γοργού στη γραφή Й¿ с δεν Στην περίπτωση αυτή όπως έχουµε πει το ολίγο διαβάζεται και χρησιµοποιείται ως στήριγµα. Το γοργό ανήκει στα κεντήµατα.3 Χρήση του γοργού στη γραφή Х° Στην περίπτωση αυτή το γοργό ανήκει πάλι στα κεντήµατα х . Εκτελούµε όµως πρώτα τα κεντήµατα. σ’ ένα χρόνο (µία κίνηση). ∆ιαβάζουµε δηλαδή µόνο το ίσο ч και 33 .

Το γοργό πηγαίνει στα κεντήµατα και τα ενώνει µε το ίσον σε µια κίνηση. ŧŞчэчéМ¿чéŨş Νη Νη Νή-Πα Πα 7. θεωρείται ότι το γοργό µπαίνει στην 1η Έτσι στην υπορροή µε γοργό απόστροφο.Ζω Κε Ζω Νη 7. ш¯ .  34 . ш¯ЃЃЃЃЃЃЃЃЃт¡ = т ØŧŞчэчéчЃЃш¯ЃЃéЃЃссŧŞé Νη Νη Νή. Το γοργό διαιρεί τη χρονική αξία του 2ου ίσου και τη χρονική αξία του κλάσµατος που έχει το 1ο ίσο.7 Ρυθµικό σχήµα чØЃч°ЃЃЃ Στην περίπτωση αυτή παρατηρούµε ότι υπάρχει κλάσµα στο 1ο ίσο και γοργό στο 2ο ίσο. Είναι δηλαδή: Π.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ τα κεντήµατα х. Είναι δηλαδή: чØЃч°ЃЃЃЃЃЃЃЃччЭч° = ° 1  χρόν.  χρόν.6 Χρήση του γοργού στην υπορροή ш¯ Όπως έχουµε δει η υπορροή ш είναι δύο απόστροφοι συνεχόµενοι. Είναι δηλαδή: М¿Ѓ= ЃЃЃЃЃЃЃчх¡ Π.χ. Εποµένως θα ενώνει σε ένα χρόνο (µία κίνηση) την 1η απόστροφο µε τον προηγούµενο απ’ αυτήν χαρακτήρα.χ.Ζω Κε Ζω Νη Για να δούµε το παραπάνω παράδειγµα αναλυµένο: ØŧŞчэчéЃчт¡ЃтЃéссŧŞé Νη Νη Νή .

 °  χρόν. και η απλή θα γίνει κλάσµα στη 2η απόστροφο.9 Ρυθµικό σχήµα чт¡ðЃЃЃЃЃЃ Η απόστροφος µε το γοργό πηγαίνει σ’ ένα χρόνο µε το ίσο και στην ουσία η άλλη κίνηση είναι ένα ίσο συνδεδεµένο µε την απόστροφο µε υφέν. Είναι δηλαδή ένας δίσηµος ρυθµός: чт¡ðЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃчт¡ чЭ =  χρόν.  ° Στην περίπτωση αυτή παρατηρούµε ότι υπάρχει κλάσµα στο ίσο και γοργό µε απλή στην υπορροή. ° 1  χρόν. Όπως έχουµε δει η υπορροή είναι δύο απόστροφοι συνεχόµενοι. 7.  χρόν. Είναι δηλαδή ένας τετράσηµος ρυθµός: чØЃш¯ðЃЃЃЃЃЃЃЃчØ т¡тÚЃЃЃЃЃЃЃччп т¡ЃтÚ = = µία κίνηση .ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Ακριβώς το ίδιο ισχύει και σε παρόµοιες περιπτώσεις όπως αυτές που ακολουθούν: тÚч°ЃЃЃЃЃЃЃЃтчЭ ч° = чØЃт¡ЃЃЃЃЃЃЃЃччЭ т¡ = 1  χρόν.  χρόν.8 Ρυθµικό σχήµα сØт¡ЃЃЃЃЃЃЃЃсчЭ т¡ = 1  χρόν.  ° тÚт¡ЃЃЃЃЃЃЃЃтчЭ т¡ = 1  χρόν. ° 35 µια κίνηση .  чØЃш¯ðЃЃЃ  χρόν. Έτσι το γοργό θα µπει στην 1η απόστροφο οπότε θα γίνει ένας χρόνος µε το κλάσµα του ίσου.  1  χρόν. 7.

όπως για παράδειγΑκριβώς το ίδιο ισχύει µα: чñЃт¡ЃЃЃЃЃЃЃЃччЭ чЭт¡ = тòч°ЃЃЃЃЃЃЃЃтчЭ чЭч° = 2  χρόν. Το ίσο µε διπλή είναι σαν να είναι ενωµένα 3 ίσα µε υφέν.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 7.  χρόν.  µία κίνηση сñт¡Ѓ= ЃЃЃЃЃЃЃсчЭчЭ т¡ тòт¡ЃЃЃЃЃЃЃЃтчЭ чЭт¡ = 2  χρόν.  χρόν.11 Ρυθµικό σχήµα чñïч°ЃЃЃЃ Στην περίπτωση αυτή παρατηρούµε ότι υπάρχει τριπλή στο 1ο ίσο και γοργό στο 2ο ίσο. Το γοργό διαιρεί τη χρονική αξία του 2ου ίσου και την ενώνει µε ένα από τα 3 ίσα σε µια κίνηση.10 Ρυθµικό σχήµα чñч°ЃЃЃЃ Στην περίπτωση αυτή παρατηρούµε ότι υπάρχει διπλή στο 1ο ίσο και γοργό στο 2ο ίσο. Το γοργό διαιρεί τη χρονική αξία του 2ου ίσου και την ενώνει µε ένα από τα 4 ίσα σε µια κίνηση.  µία κίνηση ° 7.  µια κίνηση Ακριβώς το ίδιο ισχύει και σε παρόµοιες περιπτώσεις. µία κίνηση  χρόν.  µια κίνηση ° και σε παρόµοιες περιπτώσεις. 2  χρόν   χρόν.  µία κίνηση  χρόν. Είναι δηλαδή ένας τρίσηµος ρυθµός: чñч°ЃЃЃЃЃЃЃЃччЭ чЭч° = 2  χρόν. Το ίσο µε τριπλή είναι σαν να είναι ενωµένα 4 ίσα µε υφέν. χρόν. Είναι δηλαδή ένας τετράσηµος ρυθµός: чïñч°Ѓ= ЃЃЃЃЃЃЃччЭчЭчЭч° 3  χρόν. 2  χρόν. όπως στα παραδείγµατα που ακολουθούν: 36 .

°  χρόν. 3  χρόν. µία κίνηση тòðт¡ЃЃЃЃЃЃЃЃтчЭ чЭчЭт¡ = . °  χρόν.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ чñïЃт¡ЃЃЃЃЃЃЃЃччЭ чЭчЭт¡ = 3  χρόν.  µία κίνηση тðòч°ЃЃЃЃЃЃЃЃтчЭ чЭчЭч° = 3  χρόν  ° χρόν.  µία κίνηση ΑΣΚΗΣΕΙΣ ŧŞ ч э ч ° ч ч° é сч° ч ч° é сч° ч 53) ч°éтч°чч°éтч°чч°éчтéсØŧŞé 54)ŧŞчэс°сс°éсс°сс°éст¡тт¡éтт¡ тт¡éттéсØŧŞé 55)ŧŞчэсч°éчØŨşЃчсч°éчØũŠéчсч° éчØŪšЃéчсч°éчØūŃŞéчст¡ЃéЃтÚŪšéЃчст¡ЃéЃтÚé ũŠЃчст¡ЃéтÚЃéŨşчст¡ЃéЃтÚŧŞé 56)ŧŞчч°с éсØũ Šé Ѓтч°с éсØŪ š éЃтч°с é 37 .  χρόν.  µία κίνηση сñïт¡ЃЃЃЃЃЃЃЃсчЭ чЭчЭ т¡ = 3  χρόν.

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ сØūŃŞéчч°чéЃтÚЃéŪšЃчч°чéЃтÚЃéũŠЃчч°чé ЃтÚЃŨşЃéЃчч°чéЃтÚЃéЃчч°тч°éсØŧŞé 57)ŧŞчђЛ°тÚéЃчЛ°тÚЃéũŠчЛ°тÚЃéчЛ°тÚūŃŞЃé Ѓчш¯сØéчш¯сØũŠЃéЃчш¯сØéчш¯сØŧŞé 58)ŧŞчђХ°тÚЃéЃчХ°тÚéЃчХ°тÚЃéчХ°тÚéЃМ¿ ттÚéЃМ¿ттÚũŠЃéЃМ¿ттÚéЃМ¿ттÚŧŞé 59)ŧŞчэХ°éтХ°éтХ°ūŃŞéтХ°éтХ°éтХ°éŧŮšЃЃч ш¯ЃЃЃéсш¯ЃЃéсш¯ЃЃЃéсш¯ЃЃЃéũŠсш¯ЃЃЃéсш¯ЃЃЃéсш¯ЃЃЃéсØŧŞé 60) ŧŞчØч°éсØч°éсØч°éсØŪšéчØч°éтÚч°éтÚ ч°éтÚЃŧŞé 61)ŧŞчØс°éсØс°éсØс°éЃтÚūŃŞéЃчØт¡ЃéтÚт¡ЃéтÚт¡Ѓé сØŧŞé ŧŞчэчéЛ°тéттéсØŧŞЃéЃчсéсЛ°éтш¯ЃЃé 62) Αλ λη λου ου ι ι α Αλ λη λου ου ι ι сØ ũ Š é Ѓфчéсх** éЛ° т т¡ é ЃМ¿ т ш¯ æ с ° т éчØ ŧ Ş é é α Αλ λη λου ου Προσέχουµε την ανάλυση ου ου ου ι ι ι ι ι α Ø*éсх¡тт¡éМ¿тт¡ЃЃéтс°тéчØŧŞé ου ου ου ου ι ι ι ι ι ι α 38 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 63)ŧŞчØс°уéсучéсØс°éфØūŃŞéЃтÚч°ЃéЃтчéЃтÚ с°ЃéЃфØŧŞé 64)ŧŞчØђш¯ðЃЃЃéЛ°тсØŧŞéсØш¯ðЃЃЃéЛ°тсØŨşЃéЃсØш¯сé сØЛ°т éЃсñïūŞŃ ЃéЃсØш ¯ ЃЃчéЃсØш ð¯ ЃЃéЃЃсØш ¯ ЃЃчéс Øш ¯ð ЃЃЃé сØш¯ЃЃсéчтсØŧŞé 65) ŧŞчØэéтт¡ðЃéЛ°тéсØŧŞЃéЃс ЃсØéцт¡ðЃéсс°Л°éЃтÚūŃŞé ЂÙéтт¡ðЃЃéЃчт¡ðЃéЃтт¡ðЃéũŠЃсуст¡éтт¡ðЃéчт¡М¿ЃéЃ фØŧŞé 66)ŧŞчñяч°éсñч°éсñч°éсñŪšéсñт¡ЃéЃтòч°éЃтò ч°éЃтòŧŞé 67)ŧŞчñяс°éсñс°éсñс°éЃтòūŃŞéсñт¡Ѓéтòт¡éтòч°é éтòŧŞé 39 .

Όµως το συνεχές ελαφρό κατεβαίνει 2 φωνές συνεχώς. 1+1. η απόστροφος κατεβαίνει 1 φωνή και το ελαφρό 2 φωνές. Είναι δηλαδή το ίδιο µε την υπορροή µε γοργό. δηλ. Γνωρίζουµε ότι από µόνα τους. αλλά συνεχίζει την προηγούµενη. που εκτελούνται όπως ακριβώς το συνεχές ελαφρό. Τη νέα συλλαβή την παίρνει το ελαφρό. µε το συνεχές ελαφρό. από τις οποίες η 1η έχει γοργό. Είναι δηλαδή σαν να έχουµε 2 αποστρόφους ενωµένες. ЪЃЃЃЃЃЃЃЃЌх = και рЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃЌ = Η πεταστή είναι στήριγµα και χάνει την αξία της Το ολίγο είναι στήριγµα και χάνει την αξία του ΑΣΚΗΣΕΙΣ 68)ŧŞ ч э с éсЌŧŞ é ссéсЌŨş é ссé сЌéũŠссéсЌéŪšЃтсéсЌũŠéЃтсé сЌéЃтсéсЌŧŞéЃтсéсЌéЃцтéсØŧŞé 69)ŧŞчђЌцЌéсХ°с°тчŧŞéсх®с 40 . η απόστροφος δεν παίρνει συλλαβή. Εποµένως έχουµε: ЌЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃш¯ = т = ЃЃЃЃЃЃЃЃт¡ Εκείνο που πρέπει να προσέξουµε είναι ότι στο συνεχές ελαφρόν. παρακάτω πλαίσια). Να σηµειώσουµε εδώ ότι.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8ο ΣΥΝΕΧΕΣ ΕΛΑΦΡΟΝ Ќ Στην περίπτωση έχουµε µια απόστροφο και ένα ελαφρό το ένα δίπλα στο άλλο. έχουµε και 2 νέα συµπλέγµατα χαρακτήρων (βλ.

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ чЌéсХ°с°тчūŃŞéЂÙчЌéсØчЌ éсØ Ŭ Ń ş ч Ќéсñ ï ū Ń Ş é сЌчЌéЂЌч ЌéЂт¡тт¡тчŭŤЃéст¡Л°тÚŧŞé ŧŞ ч Х° é чЌéсХ° é чЌéсХ° é ч 70) ЌũŠ æ с Х° é чЌéсХ° é чЌéсХ° é ч ЌéЁØ å ŧ Ů š æ Ѓ чЌéсЌéсЌéсЌũŠ é с ЌéсЌŧŞéсЌéст¡Л°тÚåŧŞé ŧŞчёчЌсéсØŧŞсчЌêссØŨşæсч 71) ЌсéсØũŠсчЌêссØŪšæсчЌсéсØūŃŞ счЌêссØ Ŭ Ń ş æ с чЌсéсØ ŭ Ů Š Ѓ счЌê ссØŧŮšЃæЃччш¯ЃтéсØŬŃşçèèéсчш¯ЃтéсØūŃŞсчЌ êтсØŪšсчш¯ЃтéсØũŠсчЌêтсØŨşæсчш¯Ѓтé сñçèŧŞé ŧŞчёХ°ЌØéсХ°ЌØéсХ°ЌØũŠæсХ° 72) ЌØ éс Х°ЌØ ūŃŞæ сХ°ЌØ éс Х°ЌØ éс Х° ЌØŧŮšæЃтХ°ЌØéтХ°ЌØŬŃşæтХ°ЌØéтХ°ЌØŪšæ éтХ°ЌØéтХ°ЌØéтХ°ЌØéчñçèŧŞé 41 .

νη . Είναι δηλαδή: чч³чЃЃЃЃЃЃЃЃч =     Π. 42 .χ. το τρίγοργο ενώνει πάντα το χαρακτήρα πάνω στον οποίο µπαίνει µαζί µε τον προηγούµενό του και τους δύο επόµενούς του.νη) Νη Εποµένως. Εποµένως. Είναι δηλαδή: чч¸ччЃЃЃЃЃЃЃЃч =         Π.νη . 9. το δίγοργο ενώνει πάντα το χαρακτήρα πάνω στον οποίο µπαίνει µαζί µε τον προηγούµενό του και τον επόµενό του. ØŧŞччé Νη Νη   1 χωρίς δίγοργο και ØŧŞчч³ччé µια κίνηση µαζί (Νή .ØŧŞччé χωρίς τρίγοργο και Νη Νη 1 ØŧŞчч¸чччé µια κίνηση µαζί (Νή . Μπαίνει πάντα στον δεύτερο χαρακτήρα.νη . Μπαίνει πάντα στο δεύτερο χαρακτήρα.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΠΟΥ ∆ΙΑΙΡΟΥΝ ΤΟ ΧΡΟΝΟ (Β)) 9.2 Το Τρίγοργο (т΄ЃЃЃЃЃ Ѓ) Το τρίγοργο ενώνει 4 χαρακτήρες και διαιρεί στο  τη χρονική αξία του καθενός.χ.νη) Νη µε δίγοργο.1 Το ∆ίγοργο (т¤ЃЃЃ ) Το δίγοργο ενώνει 3 χαρακτήρες και διαιρεί στο  τη χρονική αξία του καθενός.

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 73)ŧŞчэч³ччч³чéсч³ччч³ч éсч³чч³чũŠéтч³ччч³чéтч³ч чч³чéчтЃéсØŧŞé 74)ŧŞ ч э ч ³ ч чéсч³ ч чéсч³ ч чéсч³ ч чŪš é Ѓтч³ ч чéтч³ ч чéЃ éтч³ччéчтéсØŧŞé 75)ŧŞ ч э ч ч³ ч éсчч³ ч éсчч³ чéсØŪšéЃстч³чéтчч³чéтчч³чé éтÚŧŞé 76)ŧŞчэХ³тХ³éтХ³чūŃŞéсч³ттч³чé тт¤тсéŨşЃчХ³тХ³éЃтХ³чŬŃşéЃчш˚ЃЃЃчш˚ЃЃЃé éчш˚ЃЃсŧŞé ŧŞ ч э ч ¸ ч ччéсч¸ ч ччéс 77) ч¸ ч ччéсч³ ч ччŪš é Ѓтч¸ ч ч чéтч¸чччéтч¸чччéчтéсØŧŞé 43 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 78)ŧŞ ч э ч ч¸ ч чéсчч¸ ч чéс чч¸ ч чéсØ Ū š é Ѓстч¸ ч чéтчч¸ ччéтчч¸ччéтÚŧŞé 44 .

η διαίρεση του χρόνου σε άνισα µέρη. είτε από δεξιά. είτε από αριστερά. 2 Στην γραφή του (σχ. τότε µας ζητά να καθυστερήσουµε τον χρόνο από αριστερά. 1   σχ. ενώ ξέρουµε ότι µε την χρήση των γνωστών χαρακτήρουν (γοργού.  Γι’ αυτό το λόγο ο χρόνος στο πρώτο ίσο είναι και ο χρόνος στο δεύτερο   ίσο είναι . του διγόργου. γι’ αυτό και προτείνεται. Γιαυτό  το λόγο ο χρόνος στο πρώτο ίσο είναι και ο χρόνος στο δεύτερο ίσο είναι   .  Στην γραφή τώρα του (σχ. τότε µας ζητά να καθυστερήσουµε τον χρόνο από δεξιά. που το παρεστιγµένο είναι από δεξιά.1 Το παρεστιγµένο9 γοργό (Ѓ (ЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃт±) ή (Ѓ(ЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃт²) Το παρεστιγµένο είναι µια τελεία (·) η οποία τίθεται αριστερά ή δεξιά του γοργού. Αυτός ο χρόνος που χάνεται την ώρα που καθυστερούµε στο αριστερό παρεστιγµένο ή που τρέχουµε στο δεξιό παρεστιγµένο. Τα παρακάτω σχήµατα είναι αναλυτικά: 9 Η συγκεκριµένη θεωρία περί των παρεστιγµένων γοργών και δίγοργων. προϋποθέτει προχωρηµένους µαθητές στην Βυζαντινή Μουσική. η θεωρεία αυτή να διδαχθεί σε µεγαλύτερες τάξεις. 45 . Επιτυγχάνεται έτσι µε τον τρόπο αυτό. έχουµε και παρεστιγµένα δίγοργα.  10. τρίγοργου) γινόταν η διαίρεση του χρόνου σε ίσα µέρη. γίγοργου. όταν δηλ. το παρεστιγµένο είναι από αριστερά. Ας δούµε όµως µερικά παραδείγµατα για να καταλάβουµε τη χρήση του: чч±     чч²   σχ. του αργού και του δίαργου.2 Το παρεστιγµένο δίγοργο Εκτός από τα παρεστιγµένα γοργά. στην ουσία προστίθεται αµέσως στους επόµενους χαρακήρες. 2). 1).ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΠΟΥ ∆ΙΑΙΡΟΥΝ ΤΟ ΧΡΟΝΟ (Γ)) 10.

5 ενώνει το δίγοργο) κατά  πόλοιπα ίσα. Στο (σχ. όπου το ччµч παρεστιγµένο βρίσκεται στο πάνω µέρος του. 3). Σ’    αυτή την περίπτωση καθυστερούµε στο δεύτερο ί   σχ. 4). 4 σο (2ος χαρακτήρας που ενώνει το δίγοργο) κατά  του χρόνου ενώ 1ο & 3ο ίσο µοιράζονται εξίσου τον χρόνο κατά . είτε από αριστερά είτε από δεξιά. ччǾч καθυστερούµε στο τρίτο ίσο (3ος χαρακτήρας που       του χρόνου. ενώ τα υσχ.   Το παρεστιγµένο δίγοργο από δεξιά έχει µόνο την µορφή του (σχ. Στο (σχ. Σ’ αυτήν την περίπτωση. όπως δείχνουν τα παρακάτω σχήµατα: чч¸ччЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃчч´ ч =               чч¸ччЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃччµ ч =               чч¸ччЃЃЃЃЃЃЃЃЃЃччǾ ч =               Σπανίως συναντάµε σε κάποια µουσικά µαθήµατα το δις παρεστιγµένο γοργό (περιέχει 2 τελείες). 3 νώνει το δίγοργο) κατά    και   Το παρεστιγµένο δίγοργο από αριστερά. όπου το παρεστιγµένο βρίσκεται στο κάτω µέρος του δίγοργου. τα οποία όµως είναι εξεζητηµένες περιπτώσεις. 46 .  Υπάρχουν και τα παρεστιγµένα τρίγοργα.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ чч´ч       σχ. παρουσιάζεται η δεύτερη µορφή του παρεστιγµένου δίγοργου από αριστερά. µοιράζονται εξίσου τον χρόνο κατά  . παρουσιάζεται η πρώτη µορφή. 5). παρουσιάζεται σε δύο µορφές. Τότε καθυστερούµε στο πρώτο ίσο (1ος χαρακτήρας που εενώ µοιράζεται ο χρόνος στα άλλα δύο ίσα κατά . Μπορούµε όµως ένα τρίγοργο. να το συµπτύξουµε σε ένα δίγοργο παρεστιγµένο.

2 Το ∆ίαργο (чÛ ) Το δίαργο γράφεται πάντα επάνω από το ολίγο που έχει από κάτω κεντήµατα.3 Το Τρίαργο (ч¾) Το τρίαργο γράφεται πάντα επάνω από το ολίγο που έχει από κάτω κεντήµατα. Έχει ισχύ σε 3 χαρακτήρες ποσότητας σε 3 χρόνους. ∆ηλαδή: ØХ¾ 47 .1 Το Αργό (с‾ ) Το αργό γράφεται πάντα επάνω από το ολίγο που έχει από κάτω κεντήµατα.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΠΟΥ ∆ΙΑΙΡΟΥΝ ΚΑΙ ΑΥΞΑΝΟΥΝ ΤΟ ΧΡΟΝΟ 11. Είναι δηλαδή: чХÛЃ= ЃЃЃЃЃчх¡сñ µια κίνηση µαζί 11. Έχει ισχύ σε 3 χαρακτήρες ποσότητας σε 4 χρόνους. ∆ηλαδή: ØХÛ Το δίαργο ισούται µε γοργό το οποίο µπαίνει στα κεντήµατα και θα ενωθεί σε ένα χρόνο µε τον προηγούµενο χαρακτήρα και µε µία διπλή που µπαίνει στο ολίγο. Είναι δηλαδή: чХ‾Ѓ= ЃЃЃЃЃЃчх¡сØ µια κίνηση µαζί 11. ∆ηλαδή: ØХ‾ Το αργό ισούται µε γοργό το οποίο µπαίνει στα κεντήµατα και θα ενωθεί σε ένα χρόνο µε τον προηγούµενο χαρακτήρα και µ’ ένα κλάσµα που µπαίνει στο ολίγο.

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Το τρίαργο ισούται µε γοργό το οποίο µπαίνει στα κεντήµατα και θα ενωθεί σε ένα χρόνο µε τον προηγούµενο χαρακτήρα και µε µια τριπλή που µπαίνει στο ολίγο. το γοργό γίνεται παρεστιγµένο κάθε φορά (είτε από αριστερά είτε από δεξιά). όπου υπάρχει παρεστιγµένο αργό. ΑΣΚΗΣΕΙΣ 79)ŧŞ ч я Х ‾ é тХ‾ é тХ‾ é тш¯ ð Ũ ş é ЃтХ‾ é тш¯ ð Ѓ ЃéЃтХ‾ é чñŧŞé 80)ŧŞ ч ђ Х Û éтХÛ é тХÛ éтш¯ òŨ ş é ЃтХÛ é тш¯ ò Ѓ ЃЃéЃтХÛ é чïñŧŞé 81)ŧŞчэØéЃтчЃэХêЃЃё¾éŨşЃчьсéттХêЃёЃ¾éЃũŠЃсуьМ¿é éтш¯ЃЃЃéЃсМ¿ЃЃéЃЃтш¯ЃЃéЃŨşЃчсéЃттéЃттХêЃЃё¾ŧŞé 48 . Είναι δηλαδή: чХ¾Ѓ= ЃЃЃЃЃЃчх¡сñï µια κίνηση µαζί Να σηµειώσουµε εδώ ότι. τότε εννοείτε ότι στην ανάλυση. Έχει ισχύ σε 3 χαρακτήρες ποσότητας σε 5 χρόνους. δίαργο ή τρίαργο.

σελ. Σύµφωνα µε τον Πυθαγόρα. Είδαµε την κλίµακα µε βάση τον φθόγγο ΝΗ. η Κλίµακα χωρίζεται σε 72 ίσα τµήµατα. Το διάστηµα µεταξύ 2 συνεχόµενων φθόγγων λέγεται τόνος. Έτσι έχουµε: 10 Βλ. που λέγονται µόρια.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12ο ∆ΙΑΤΟΝΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΦΘΟΓΓΟ (ΝΗ) Είδαµε στα πρώτο µάθηµα10. την οποία τον ονοµάζουµε: φυσική ή διατονική κλίµακα µε βάση ΝΗ. ότι κλίµακα είναι η ανάβαση και κατάβαση 8 συνεχόµενων φθόγγων που έχουν διαφορετική οξύτητα. 8 10 ŧŮš ŭŮŠ ŬŃş 2ο Τετράχορδο (οξύ) 30 µόρια 12 ūŃŞ 12 8 ∆ιαζευκτικός Τόνος Ūš 12 µόρια ũŠ 10 Ũş 1ο Τετράχορδο (βαρύ) 30 µόρια 12 ŧŞ Η κλίµακα αποτελείται από 2 τετράχορδα: το οξύ (περιέχει τις υψηλές νότες) και το βαρύ (περιέχει τις χαµηλές νότες της κλίµακας). 2 49 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ • Μείζονας τόνος  12 µόρια • Ελάσσονας τόνος  10 µόρια • Ελάχιστος τόνος  8 µόρια Η απόσταση ΓΑ – ∆Ι που ενώνει τα 2 τετράχορδα µεταξύ τους είναι 12 µόρια και λέγεται διαζευκτικός τόνος. προηγούµενο κεφάλαιο περί της κλίµακας) που ήταν αρχικά. Εποµένως. ενώ όταν µπει στο φθόγγο της βάσης. σπρώχνει το φθόγγο προς τα κάτω και τον βαρύνει.1 Η Ύφεση (Ø ЃЃЃĥ) Όταν σ’ ένα φθόγγο σηµειώνεται η ύφεση. Αυτό σηµαίνει ότι το διάστηµα µεταξύ ΝΗ – ΠΑ έγινε µικρότερο από τα 12 µόρια (βλ. το διάστηµα µεγαλώνει. έχει µπει ύφεση στον φθόγγο ΠΑ. όταν η ύφεση µπει στο φθόγγο της κορυφής το διάστηµα µικραίνει. Έχουµε 4 ειδών υφέσεις: απλή µονόγραµµη δίγραµµη τρίγραµµη Ø ЃЃЃĥ Ø ЃЃЃł Ø ЃЃЃĽ ЃЃЃý 50 -2 µόρια -4 µόρια -6 µόρια -8 µόρια . ŧŞчсĥéссŪš Αντιθέτως το διάστηµα µεταξύ ΠΑ – ΒΟΥ . έγινε µεγαλύτερο από 10 που ήταν αρχικά. Στο παρακάτω παράδειγµα. Αυτά τα σηµάδια είναι η ύφεση & η δίεση. Αναλυτικά όλες οι κλίµακες της Βυζαντινής Μουσικής στο ∆εύτερο Μέρος του παρόντος βιβλίου. 13. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13ο ΣΗΜΕΙΑ ΑΛΛΟΙΩΣΗΣ Τα σηµεία αλλοίωσης είναι σηµάδια που µπάινουν πάνω ή κάτω από τους χαρακτήρες ποσότητας και έχουν σαν σκοπό τους να ανεβάζουν ή να κατεβάζουν τους φθόγγους.

σπρώχνει το φθόγγο προς τα πάνω και τον οξύνει.2 Η γενική ύφεση Ø( ЃЃЃēЃЃЃ)ē Σε ορισµένες τώρα περιπτώσεις έχουµε και την γενική ύφεση η οποία δεν ενεργεί µόνο σ’ ένα φθόγγο όπως οι υφέσεις της προηγούµενης παραγράφου.2 13. αλλοιωµένο. Απλά κατεβάζουµε την φωνή µας. δηλ. τον ΖΩ µε απλή ύφεση (2 µορίων). µία ικεσία. Και εξακολουθεί η ενέργειά της µέχρι τέλους του µέλους ή µέχρις ότου βρεθεί ένα άλλο σηµείο. Ας δούµε ένα παράδειγµα: Ũş Ђ с ē Х сçттçттсØ с ö т тã т ¡ ç чт¡ στε ρε ε ε ω ω ω ω σον Κυ υ ρι ι ссхМÁчЪтãт¡çчтçчтòŨş ε τη ην Ε εκ κλη σι ι ι ι ε ε α αν Στην µουσική αυτή γραµµή.χ. διότι η ανθρώπινη φωνή δεν είναι όργανο για να µετρούµε µε µαθηµατική ακρίβεια πόσο θα κατέβουµε. ũŠчсŇéссŬŃş 51 . όπου υπάρχει ο φθόγγος ΖΩ.3 Η ∆ίεση (ЃЃЃ Όταν σ’ ένα φθόγγο σηµειώνεται η δίεση. Τίθεται στον φθόγγο ΚΕ και ζητά τον πρώτο ανιόντα φθόγγο.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Βλέπουµε δηλ. στο παρακάτω παράδειγµα. έτσι ώστε να ακουστεί κάτι διαφορετικό. αλλά σε ολόκληρη µουσική γραµµή. Π. Ø(ЃЃЃ ЃЃЃ′) 13. Αυτό σηµαίνει ότι το διάστηµα µεταξύ ΒΟΥ – ΓΑ έγινε µεγαλύτερο από τα 8 µόρια που ήταν αρχικά. Και λέµε περίπου. το οποίο να παύση την ενέργεια της ύφεσης. Επεκτείνει την ενέργεια αυτή σ’ ολόκληρη την µουσική γραµµή. έχει µπει δίεση στον φθόγγο ΓΑ. όπου κι αν βρεθεί µέσα στην πορεία του µέλους. ότι σε κάθε γραµµή στην ύφεση αφαιρούνται περίπου 2 µόρια. Όπως καταλαβαίνουµε. µέχρι να επέλθει η λύση. 13. η γενική ύφεση δηµιουργεί στο µέλος µία δέηση. η γενική ύφεση είναι πάνω από τον ΚΕ και απαιτεί τον ΖΩ µε ύφεση.

Να σηµειώσουµε εδώ. Επεκτείνει την ενέργεια αυτή σ’ ολόκληρη την µουσική γραµµή. δεν είναι πολύ εύχρηστες και τις συναντούµε συνήθως σε εκκλησιαστικά µέλη του Γ΄ ήχου.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Αντιθέτως το διάστηµα µεταξύ ΓΑ – ∆Ι .4 Η γενική δίεση (Ø ЃЃЃëЃЃЃ)ë Σε ορισµένες τώρα περιπτώσεις. µέχρι να επέλθει η λύση. όπως έχουµε την γενική ύφεση. τον ΒΟΥ µε απλή δίεση (2 µορίων). κάθε φορά την φωνή µας. έχουµε ανάλογα και την γενική δίεση η οποία δεν ενεργεί µόνο σ’ ένα φθόγγο. το διάστηµα µικραίνει. ∆ηµιουργεί έτσι κατά αυτόν τον τρόπο. αλλοιωµένο. έγινε µικρότερο από 12 που ήταν αρχικά. Έχουµε 4 ειδών διέσεις: απλή µονόγραµµη δίγραµµη τρίγραµµη ЃØЃЃ′ЃЃŃ Ø ЃЃĿ ЃЃЃЃÿ +2 µόρια +4 µόρια +6 µόρια +8 µόρια Βλέπουµε δηλ.2. δηλ. Τίθεται στον φθόγγο ΓΑ και ζητά τον πρώτο κατιόντα φθόγγο. µία δέηση του µέλους. αλλά σε ολόκληρη µουσική γραµµή. ότι και η γενική δίεση. έτσι ώστε να ακουστεί κάτι διαφορετικό. 13. όταν η δίεση µπει στο φθόγγο της κορυφής το διάστηµα µεγαλώνει. Εποµένως. ότι σε κάθε γραµµή στην δίεση προστίθενται περίπου 2 µόρια. ενώ όταν µπει στο φθόγγο της βάσης. 52 . Ανεβάζουµε δηλ. αλλά και η γενική ύφεση που είδαµε στην ' 11. όπου υπάρχει ο φθόγγος ΓΑ.

Ъö. ακολουθούν υποχρεωτικά δύο τουλάχιστον χαρακτήρες κατάβασης. Παρατηρείται κυρίως παλαιότερα µουσικά µαθήµατα. ЛöМö Στις περιπτώσεις αυτές ο φθόγγος των κεντηµάτων προφέρεται πιο έντονα. Ανάλογα µε τη χρήση τους χωρίζονται σε δύο (2) κατηγορίες: στους τονικούς (ψηφιστό. που βαθµιαία εξασθενεί στους επόµενους φθόγγους. στην ποιότητα της πεταστής. όταν είναι επάνω στο ολίγο µόνα τους ή σε συνδυασµό µε άλλους χαρακτήρες: Мö. να παρατηρείται η σύνθεση πεταστής µε κλάσµα & ψηφιστό. Хö Μόνο όταν τα κεντήµατα είναι κάτω από το ολίγο τότε το ψηφιστό ανήκει στο ολίγο. αλλά φαίνεται ότι. αντί της γραφής цöÙт¡ χρησιµοποιούν τη γραφή сøïт¡ 53 . οι οποίοι πρέπει να είναι ισόχρονοι. 14.1 Τονικοί χαρακτήρες Α. Иö. Зö π.χ. οµαλό. ενώ µετά από το χαρακτήρα που παίρνει ψηφιστό. προτιµούν το ολίγο µε αντικένωµα και απλή. Απλά οι παλιοί διδάσκαλοι δεν εξήγησαν την σηµασία αυτής της γραφής. όπου είναι σύνηθες το φαινόµενο. ∆ηλαδή. βαρεία) & στους καλλωπιστικούς (αντικένωµα. Τα κεντήµατα παίρνουν το ψηφιστό. Πολλοί από τους νεότερους διδασκάλους. σύνδεσµος. Йö. µπαίνουν κάτω ή πριν από τους χαρακτήρες ποσότητας και µας χρησιµεύουν για τον καλλωπισµό και τον τρόπο απαγγελίας των φθόγγων χωρίς να έχουν σχέση µε το µέτρηµα του χρόνου. Να σηµειώσουµε επίσης ότι το ψηφιστό µπορεί να γραφεί και στην πεταστή µε κλάσµα. αντί της πεταστής µε κλάσµα & ψηφιστό. сö Το ψηφιστό που γράφεται στο ίσον чö ή στο ολίγο προσδίδει στο φθόγγο δύναµη. το ψηφιστό προσδίδει µια ζωηρότερη έκφραση. ενδόφωνο).ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΟΣ ή ΕΚΦΡΑΣΗΣ Οι χαρακτήρες ποιότητος ή έκφρασης. όταν όµως ακολουθεί απόστροφος µε γοργό: цÙöт¡ . ΤΟ ΨΗΦΙΣΤΟ ö Γράφεται κάτω από χαρακτήρες ποσότητας που παίρνουν τονιζόµενη συλλαβή.

το αντικένωµα εκτελείται στη θέση (στο ισχυρό µέρος του µέτρου) και θέλει ένα ελαφρό κυµατισµό της φωνής στο χαρακτήρα που έχει το αντικένωµα αλλά στο δεύτερο χρόνο κατά τη διάρκεια της απλής. Β. ΤΟ ΟΜΑΛΟ à Σηµειώνεται κάτω από 1 χαρακτήρα που έχει κλάσµα ή ανάµεσα από 2 χαρακτήρες ποσότητας ισόχρονους. ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΝΩΜΑ Το αντικένωµα γράφεται κάτω από χαρακτήρες ποσότητας και µετά από αυτό ακολουθεί πάντα χαρακτήρας κατάβασης. Π. είναι ότι στη βαρεία η ένταση είναι πιο ήπια. Η ΒΑΡΕΙΑ ç Γράφεται πριν από ένα χαρακτήρα ποσότητας. сøïтή¡ЃЃЃЃЃЃЃцõâЃЃт¡ήЃЃЃЃЃЃтãт¡ Στις περιπτώσεις αυτές.2 14.5 στη σελ. 2ον) Κάτω από ολίγο ή πεταστή ή απόστροφος µε απλή µαζί & ακολουθεί µετά πάντα απόστροφος µε γοργό. Η βαρεία χάνει την εκφραστική της αξία όταν µε µία ή περισσότερες απλές σχηµατίζει τις παύσεις ενός ή περισσοτέρων χρόνων που µιλήσαµε στην '3. 14. σαν να θέλουµε να προσεγγίσουµε τον αµέσως οξύτερο φθόγγο. Το συναντούµε σε 2 περιπτώσεις: 1ον) Κάτω από ολίγο στην άρση & κάνουµε ένα τίναγµα της φωνής µας προς τα επάνω. Με το οµαλό κάνουµε ένα κυµατισµό στη φωνή. ενώ ακολουθεί χαρακτήρας κατάβασης.χ. Είναι δηλαδή: счáЃЃЃЃЃЃсх®т = Επίσης σε συνθετικούς χαρακτήρες όπως: ХØà και έχει ενέργεια στο ολίγον. .2 Καλλωπιστικοί χαρακτήρες ø Α. Η διαφορά µε το ψηφιστό. όπου ο δεύτερος είναι ίσο. και θέλει τον χαρακτήρα που είναι µετά από τη βαρεία να προφέρεται µε ιδιαίτερο τονισµό.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Β. 54 .

όταν ακολουθείται από χαρακτήρα κατάβασης.3 Ποιοτική εκτέλεση των ποσοτικών χαρακτήρων Α. Σε καµία περίπτωση δεν παίρνουµε αναπνοή όταν έχουµε σύνδεσµο. τορορο. όπως. και συνήθως γράφεται στον πρώτο χαρακτήρα. που χρησιµοποιούνται συνήθως σε ∆ύναµις. ΣΥΝ∆ΕΣΜΟΣ ή ΕΤΕΡΟΝ Ý Ενώνει 2 χαρακτήρες ποσότητας και θέλει ένα ελαφρό κυµατισµό της φωνής και για τους 2 χαρακτήρες. Κοινωνικά. κάτι ανάλογο µε το οµαλό. ∆. τότε λέγει τον φθόγγο µ’ ένα µικρό πέταγµα προς τα επάνω. τεριρεµ. Είναι το λεγόµενο «µπους φερµέ» της Ευρωπαϊκής Μουσικής. νενενα κι άλλες. Καλοφωνικούς Ψαλµούς. η ανάλυση σ’ αυτήν την περίπτωση είναι: цтЃЃЃЃЃЃЃЃЃЛ´ Ытт = 11 Το ενδόφωνο το συναντούµε κυρίως σε συλλαβές που έχουν (εµ) και στα κρατήµατα. Γράφεται κάτω από χαρακτήρα ποσότητας (κυρίως κατάβασης) και µας ζητάει να προφέρουµε τον χαρακτήρα αυτό µε κλειστό το στόµα και λίγο παρατεταµένα. 55 . παίρνουν πάντα την ίδια συλλαβή και ποτέ διαφορετική. κ. ∆ηλαδή σαν να βγαίνει ο ήχος από τη µύτη. 14. Κράτηµα είναι ένα µέλος. ΤΟ ΕΝ∆ΟΦΩΝΟ ŝ Το ενδόφωνο το συναντάµε σπάνια στα µουσικά κείµενα11. Είναι δηλαδή: чч÷ЃЃЃЃЃЃМ¿т = Οι φθόγγοι που συνδέονται µε σύνδεσµο. Η ΠΕΤΑΣΤΗ Η πεταστή. δεν προφέρονται µε ζωηράδα αλλά κάπως άτονα.3 14.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Γ. που χρησιµοποιεί άσηµες συλλαβές.ά. Οι 2 χαρακτήρες που παίρνουν σύνδεσµο. ∆ηλαδή.

ДЃ ЃкЃ ДЃ.ЕЃ ДЃ ЕЃ. Τα κεντήµατα εξαρτώνται από το ολίγο & όταν ψάλλουµε. χωρίς να χωρίζεται η φωνή από τον προηγούµενο χαρακτήρα. Β.ГЃ ЃП. δεν δέχεται δική της συλλαβή. Γ.лЃ дЃ лЃ τότε η ποιότητα της πεταστής. που όπως ξέρουµε είναι το ισχυρό µέρος του µέτρου. Εποµένως εξαρτώνται από τον προηγούµενο απ’ αυτούς χαρακτήρα. θα ψαλλούν χωρίς διακοπή από τον προηγούµενο αυτής φθόγγο. Εξάλλου γι’ αυτό και δεν µπαίνουν ποτέ σε θέση χρόνου. αλλά συνεχίζουν την προηγούµενη συλλαβή. ΤΑ ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ Τα κεντήµατα δεν δέχονται ξεχωριστή συλλαβή.О ЃПЃ.з ЦЃ О. µεταφέρεται σ’ όλους τους υπόλοιπους χαρακτήρες. Προφέρονται όµως ασθενέστερα από ότο το ολίγο αλλά και της αποστρόφου που ακιολουθεί των κεντηµάτων. αλλά συνεχίζει αυτήν που έχει ο προηγούµενος χαρακτήρας. αλλά ασθενέστερα.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Όταν η πεταστή έχει κλάσµα και ακολουθεί χαρακτήρας κατάβασης τότε αναλύεται ως εξής: цÙтЃЃЃЃЃЃЃЃЃЛ±Ытт = Όταν υπάρχουν συµπλέγµατα χαρακτήρων µε την πεταστή. Η ΥΠΟΡΡΟΗ Η υπορροή. 56 . όπως αυτά που ακολουθούν: ЦЃ. Ας δούµε ένα παράδειγµα: ччЛтт .ЃкЃ р ЃкЃ.ЃП ЃП ЃП зЃр. Τα κεντήµατα προφέρονται µε λιγότερη ζωηράδα. цжЃ. η φωνή µας δεν χωρίζεται από την φωνή του ολίγου. Άρα η ενέργειά της εξαρτάται από τον προηγούµενο χαρακτήρα. Εποµένως οι δύο φθόγγοι της υπορροής (2 απόστροφοι).дЃ ЕЃ дЃ.ци ГЃ циЃ.ЃПЃ ЃПЃ ГЃ.

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1ου ΕΤΟΥΣ 1) ŧæŞччéстé ст счéстéсчéстé ст с чéстŪšæсчé сч стéсчéстéсчé сч с тéсчéчђñçèЃŧŮ èЃ šæЃЃччéтсéтчéтсé тс тчŬŃæş éтсéтчéтсé т с тчéт сéтчũŠ æтсé т с тчé éтсéтчéчØ чéØ чтéсñђçèЃŧŞé 2) ŧŞæчсé чсéстéчсéстéчсéстéч сéцтéчсéцтéчсéстéчсéцютÚЃŧŮšæ éчтéтсéчтéтсéчтéтсéчтéтсé éчтéтсéчтéтсéчтéтсéчñђçèЃŧŞ ŧŞé ŧŞчтéтсé тс ссéтÚŧæт Ş сéссé сс ттéсØ 3) Ũşæссéттéссé сс сØūæŃŞттéтсéссé сс с ØŬ Ńş æ éттéтсéссé сс сØŭŮŠЃæттéтсéссé сс сØŧæŮšЃЃçèè 57 .

∆ιότι µ’ αυτό τον τρόπο είναι γραµµένα τα µουσικά κείµενα που θα συναντήσουµε στα επόµενα έτη σπουδών.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ éттéттéссéсŭ Ø ŮŠæЃттéттéссéсØЃŬæŃşЃттéт тéссéсçèЃūæŃŞттéттéссéсŪ Ø šæттéттéс сéсũ Ø ŠæттéттéссéччéчñђçèЃŧŞé Στις παρακάτω Ασκήσεις. ο ρυθµός που θα εκτελείται θα είναι δίσηµος. εκτός και αν σηµειώνεται άλλος ρυθµός (3-σηµος ή 4-σηµος). 4) ŧŞ ч ХтчХтчХтчХтūŃ Ş ч ХтчХтчХтéч ñђçèЃŧŮšæЃчттХтч ттХтчттХтчттХтŪšчттХ тчттХтŨşчттХтчтсчоéчØŧŞé ŧŞ ч чЛтчЛтчЛтчЛтūŃŞ 5) чЛтчЛтчЛтéчñђçèЃŧŮšæЃчØттЛт чттЛтŬŃşчттЛтчттЛтŪšчт тЛтчттЛтчттЛтŧŞчтсч чéчŧ ñя Şé ŧŞчссшхЛшЃŨşсхцшхЛшсх 6) 58 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ цшūŃх Ş ЛшсхцшсéчñђçèЃŧŮæЃš ЃчшХтттūŃŞ чХтттчХтттũŠчхцштчхцш тŧŞчХтттчхцшсчéчñђçèЃŧŞé ŧŞ Ѓ чХХтЛтūŃ Şт ЛтттцтчũŠ 7) чшсчшсччéчђñçèЃŧŞé ŨşЃчХХтЛтŬŃşт ЛтттцтчŪš 8) чшсчшсччéчђñçèЃŨşé ũŠ ЃчХХтЛтŭŮŠЃтЛтттцтчūŃŞ 9) чшсчшсччéчђñçèЃũŠé ŧŞ ч тсхцтсттсссстŪš 10) чттсчхсūŃŞчшсчшсшŧŞсч счсчсчūŃŞттчтхцтчттŧŞ счттсчéчñяЃŧŞé Ũş ч тсхцтсттсссстūŃ Ş 11) 59 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ чттсчхсŬŃşчшсчшсшŨşсч счсчсчŬŃşттчтхцтчттŨş счттсчéчñяЃŨşé ŭŤ ч тсхцтсттсссстũŠ 12) чттсчхсŪšчшсчшсшŭŤсч счсчсчŪšЃттчтхцтчттŭŤ счттсчéчñяЃŭŤé ŧŞ ч ссчсттчŨş с ссч 13) стттũŠ с сссстттūŃ Ş с сс сттéсђчñŧŮšæЃЃчттттссчŬŃşстт ттссчūŃŞс ттттссчŪšс тт тттсчéчñђçèЃŧŞé ŧŞч сцтсстчũŠ ч сцтс 14) стчūŃŞссцтцтéсђчñŧæŮšЃчтцт сттчŬŃşцтцтсттчūŞц Ń тцтс 60 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ттчŪš ц тцтсттчũŠ ц тцтст тчŨşцтцтсттчŧŞцтцтчтс чччоŧŞé ŧŞ ч тсчцтсчŨş ц тсчц 15) тччо ũŠ цтссцтсчоŬ Ńşсттч сссчоŧŮš ŧŞччтðŭŤсстðŧŞсстðЎсстðũŠ 16) сстð Ў сстð ū Ń Ş с чтð Ў сстð Ŭ Ń ş с чтðЎтчтðŪšччтðЎччтðŨşччтðЎ чтчØŧŞé ŧŞ ч хцтчхцтũŠ ч хцтчхц 17) тūŃŞсхцтсстчЬŧŮšЃЃчттсстт тūŃ Ş ц тчхстттŪš ц тчхстттũŠ цтчхстттŨşцтчхстттŧŞцт чхстттŭŤсттссчччоŧéŞ 61 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ŧŞ ч чп Л тÚ Ũ ş ч Ø Л тÚ ũ Š ч хЛстūŃ Ş 18) чØ ч чтÚ Ū š ч чп ч чтÚ ũ Š ч чп ч ч ş ØччтÚŧЃŞ чтЛéтòçèђЃŧŞé чØЃтÚŨч ŧŞчтттéсђñïŹŐæсчтсéсñïђЃŧŞæссц 19) тéсђñïŪšæтсссéЃтðòёЃūŃŞæЃссссéЃтòðёЃŧŮšæЃЃтт ттЃéЃтðòёЃũŠæЃссттЃéЃтðòёЃŨşæЃстттЃéЃсђñïЃŧŞé ŧŞ ч ссстÚ т Ú Ѓ éЃтё ò ð Ѓ ŧŞ æ с сçèèЃũŠ ч с 20) сстÚтÚЃéЃтðòёЃũŠæчтттсØсØЃéЃтðòёЃŧŞé ŧæŞчђñïéчØттéсïñђéсïñŧ ђ æс Ş чочØЎчØсс 21) éсïñђūŃŞæчØттéсïñђŪšæчч ччочØЎтÚттéсñïђŨşæчØтт ччочçèЃŧŞé ŧŞчØОтОтОтŪšОтОтсØуŧŮšЃЃч 22) ЌцЌūŃŞцЌцЌũŠцЌцЌŧŞц Ќéсñçђ èЃŧŞé ŧŞчéсуссØцтчтсттÚũŠчс 23) 62 .

το γοργό ανήκει στα κεντήµατα. ενώ όταν τα Κεντήµατα είναι πάνω από το Ολίγο. Εποµένως. ŧŞчХ°тХ°тХ°тХ°ЃŬŃşЃтс°ттс°тт 28) с°ттс°ттс°тчт¡ЃЛ°тÚŧéŞ 63 .ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ счтттÚŨЃş тсстттéсђñçèЃŧŞé ŧŞчéЂзттттцфссØЃūŃŞЃщчЂт 24) тÚЃéЃтòçèђЃŧŞé ŧŞЦÙЙтÚсØсŨ Ø şЦÙЙтÚсØсØũŠЦÙЙ 25) тÚсØсØŪšОÙЙтÚсØсØūŃŞцЩтÚŪšЦЩтÚ ŨşЦЩтÚсŧ Ø Şé ŧŞчØЛтЛтЛūŃŞтЛтЛтЛтЛ 26) тÚЃŧŮЃš ЦÙЃшЃтÚЃЎЃцÙЃшЃтÚЃũŠЃцÙЃшЃтÚЃЎЃцÙЃшЃтÚЃсØЃéЃсђñçèЃŧŞé ŧŞчХХХсéЃчђñïЃŧŮšæЃЃГÙЃшЃчØЃЎЃГÙЃшЃчØ 27) ŨşЃЦÙЃшЃчØЃсчоéчñçђ èЃŧŞé Στις παρακάτω Ασκήσεις. ισχύουν γι’ αυτά και το Ολίγο. όταν τα Κεντήµατα είναι κάτω από το Ολίγο. το γοργό ισχύει για τα Κεντήµατα και τον προηγούµενο απ’ αυτά φθόγγο.

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ŧŞчЛ°тЛ°тЛ°тЛ°тÚūŃŞЦтт¡цтт¡ 29) цтт¡цтт¡ЃéЃсñђçèЃŧŞé ŧŞ ч х® Л ° т Ú Ѓ ũŠ Ѓ тх® Л ° т Ú Ѓ Ūš Ѓ тх® Л ° т Ú Ѓ ūŃ Ş т х® 30) Л° т Ú ЃŬŃşт х® Л° т Ú ЃŭŮŠЃЃтх® Л° т Ú Ѓ ŧŮšЃ Ѓчт¡ т т¡ с Ø Ŭ Ńş ст¡тт¡сØūŃŞст¡тт¡сØŪšст¡тт¡сØũŠс ş т¡тт¡ЃéЃсñђçèЃŧŞé т¡тт¡сØŨс Ακολουθεί η ίδια ακριβώς άσκηση µε την 30. Το αποτέλεσµα είναι το ίδιο. αλλά σε διαφορετική γραφή µ’ αυτήν. ŧŞч Х°с °т Ú ũŠт Х°с °т Ūš тХ° с °т Ú ūŃŞт 31) Х°с°тÚŬŃт ş Х°с°тÚŭŮŠЃтХ°с°тÚŧЃŮš чш¯ЃЃт®сŬŃş сш¯ЃЃт¡сØūŃŞсш¯ЃЃт¡сØŪšсш¯ЃЃт¡сØũŠсш¯ЃЃт¡сØ Ũşсш¯ЃЃт¡ЃЃéЃсñђçèЃŧŞé ŧŞ Ц Ù т ¡ ЛЛтÚ ũŠ Ц Ù т ¡Л ЛтÚ ū Ń ŞЦ Ù т ¡ Л 32) ЛтÚŭ ŮŠЃ ЃЦÙ т ¡ с ХтчØ ŧŮšЃ ЃЦÙ т ¡ ЛтÚ Ѓ ŧŮšЃ ЃГÙ т ¡ ЛтÚŭŮŠЃЃГÙт¡ЛтÚŬŃşГÙт¡ЛтÚūŃŞГÙтЛтÚŪšГÙ т¡ЛтÚũŠГÙт¡ЛтÚŨГ ş Ùт¡ЛтÚéЃчђч°чñŧéŞ 64 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ŧŞЦÙш¯ЃхсØŧŞцÙш¯ЃхсØŨşцш¯ЃхсØũŠцÙш¯Ѓх 33) сØŪš цш¯ЃхсØūŃŞЦÙш ¯ЃтсØũŠцш¯ЃтсØŨşцÙш ¯Ѓт éсñђçèЃŧŞé ŧŞ Ц Ù ш ¯ ð Л ° т сØ ŧ Ş ц Ù ш ¯ ð Л ° т сØ Ũ ş ц Ù ш ¯ Л ° т 34) сØũŠцÙш¯ðЛ°тсØŪšцÙш¯ðЛ°тсØūЦ ŃŞ Ùш¯ðЙ¿тсØ ũŠцÙшðЃ¯ ЃЙ¿тсØŨц ş ÙшðЃ¯ ЃЙ¿тЃéЃсñђçèЃŧŞé ŧŞ ч сссчØ Є Ø ŧ Ş Ђ тттЂÙ Є Ø ŧ Ş 35) чссссØЄØŨ şцттссØũŠ çèèЃчс ЛтÚчØūŃŞсссЄПÙЄØūŃŞттттПÙЄØŧŞ ччЂЄéчñçђ èЃŧŞé ŧŞ ч Ø Л ° т Л° т Л° т т¡ с хчØ ū Ń Ş ч с 36) Л°тт¡тÚчтЛ°тш¯ðЃũŠЃчтЛ°тт¡ттéсñђçèŧæŞ ŧŞ ч чЌссØ ŧ Ş Ѓ счЌссØ Ũ ş 37) счЌссØ Ѓ ũŠ с чЌссØ Ū š с ч ЌссØūŃŞсчЌссØŬŃşсчЌс 65 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ сØ ŭ Ů ŠЃ ЃсчЌссØ ŧ Ůš Ѓ ЃЃсчш¯ ЃтсØ ŭ Ů ŠЃ Ѓс чЌтсØŬŃşсчш¯ЃтсØūŃŞсчЌтсØ Ūš с чш¯ Ѓ тсØ ũ Š с чЌтсØ Ũ ş с чш¯ Ѓ т éсñђçèЃŧŞé ŧŞчђХ°ЌØéсђХ°ЌØéсђХ°ЌØũŠæсђХ° 38) ЌØéсђХ°ЌØūŃŞæчђ Х°ЌØéсђХ°ЌØéсђХ ЌØéсђХ°ЌØŧŮšæЃЃтёХ°ЌØéтёХ°ЌØéтёХ°ЌØūŃŞæ éтёХ°ЌØ éтё Х°ЌØ ũŠæ т ё Х°ЌØ éтёХ° ЌØ éчђт сØЃŧŞé ŧŞЦÙЌхсØцÙЌхсØŨц ş ÙЌхсØцÙ 39) ЌхсØŪš цÙЌхсØ цÙЌхсØ ŬşŃцÙЌх сØцÙЌхсØŧŮšЃЃЦЌсØЦЌсØЦЌ сūŃŞØЦЌсØЦЌсØũŠЦЌсØЦЌ сØчтсØŧŞé ŧŞЦЌх®Л°тт¡сØŧŞцЌх®Л°тт¡сØ 40) 66 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ŨşцЌх® Л° т т¡ с Ø ũŠ Л° т éсñ ђç èЃūŃ Şæ Ѓ цÙ ЌØ цÙ ЌØũŠцÙЌØцÙЌØцÙЌØЃéсђñçèЃŧŞé ŧŞЦÙ Ѓш¯ ЃЛ°тсØ ŧŞЃцÙт ¡т ÚЛ°тсØŨ şцÙЌØ 41) Л°тсØũŠцÙЃш¯ЃЛ°тсØŪšЃцÙт¡тÚЛ°тсØūŞŃцÙ ЌØЛ°тсØŬŃц ş ÙЃш¯ЃЛ°тсØŭŮŠЃЃцÙт¡тÚЛ°тсØŧŮš чтЌХтш¯ Ѓ ЃŪš Ѓ ЃХтт¡т ХтЌŨş ЃХтш¯ Хтт¡тсéчñђçèЃŧŞé ŧŞ Ц ш˚ЃхсØ Ѓ цш˚ЃхсØ Ũ ş Ѓ цш˚ЃхсØ ц ш˚Ѓх 42) сØ Ѓ ЎЃцш˚ЃхсØ Ѓ ūŃ Ş Ѓ Ѓчш˚ЃчсØ Ū š Ц ш˚ЃчсØ ũ Š ş ш˚ЃчéсñяŧéŞ Цш˚ЃчсØŨЦ ŧŞ ч тт¤ с сØ ŧ Ş Ѓ стт¤ с сØ Ũ ş с тт¤ 43) ссØũŠстт¤ссØŪšстт¤ссØūŃŞцтш˚ сØŪšЃцтш˚сØũŠЃцтш˚сØŨЃş цтш˚ЃЃéЃсñђçèЃŧŞé ŧŞ ч тш΄ЃЃхсхсØ Ũ ş ч тш΄ЃЃхсхсØ ũ Š 44) чтш΄ЃЃхсхсØŪšЃчтш΄ЃЃхсхсØūŃŞчтш΄ 67 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ хсчŪš ч тш΄хсчũŠ ч тш΄хсчŨş чтш΄хсчŧŞé ŧŞччХ‾счХ‾ччХ‾ŧЃŮš ЃЄч 45) Х‾ŭЃŮŠ ЃЄчХ‾ŬЄ Ńş чХ‾ūЃŃŞ тчш¯ðЃЎЃсчш¯ðЃŧŞ счш¯ðЃстЛ°тÚЃŧŞé ŧæŞчђХ‾тéЛтÚũŠæчХ‾тЛтÚūŃŞфХ‾ч 46) тттччХ‾ ч тттÚ Ѓ ŧŞ Ѓ чХ‾ ч тттÚ ŭ Ť сØтÚЃéЃсñђçèЃŧŞé ŧŞæч ђ ХÛ éчђ ХÛūŃŞæт ё ХÛ é чђ ХÛŧŮšæЃЃЄђ ХÛ éЄђ 47) ХÛŬæЃŃş тёшòЃ¯ ЃéЃЃчђш¯òЃЃŧŞé ŧŞчхЛсØūŃŞçчтçчтçчтçчтŧŞ 48) чöттÚсöттÚсхЛтÚŧŞсХöттÚЎЛЛö ŃŞ öттÚЎсöттÚЎсöтЃéЃтòçèђЃŧŞé ттсØūч ŧŞччáтÚЛтÚЃŧŞЃсХØàтÚЃЎЃчхЛЃéЃтòёçèЃūŃŞæ 49) 68 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ччáтÚЎччáтÚũŠччáтÚттсØŧéŞ ŧŞçччáтÚсхтÚŧŞсхЛтÚçччáтÚũŠ 50) çччáтÚçччáтÚЎтХØàéЃтòçèђЃŧŞé ŧŞч сøт Хсøт Хсøт Ú ū ŃŞч с°ø т тÚ Ў 51) чс°øттÚũŠЃчс°øттÚЎчс°øтéЃтòçèђЃŧŞé ŧŞсчáтхсчáттŧŞЂчáтхсчá 52) ттũŠЂчáт хсчáттūŃŞЂчáтхсчá тÚЃŧŮšЃЃчч°áчт¡тÚЃŬŃşсчá°чЌØЎсчá°ч ш¯ðЃЃŪšЃсчáчт¡тÚЎсчá°чЌØŨс ş чá°чш¯ðЃ сч°áчт¡тÚх®ЃéЃчñђçèЃŧŞé ŧŞçчøïт¡сØçсïøт¡сØŨşçсïøт¡сØçсïøт¡сØ 53) çсïøт¡сØūЃŃŞ ЃЦâõт¡чøïт¡çЦâõт¡чøïт¡ЃéЃчђñçèЃЃŧŞé ŧŞçчт¡чÞх®сØŨçş чт¡чÞх®сØũŠçч 54) т¡чÞх®сØŪšçчт¡чÞх®сØūЃŃŞ ЦЙ¿ÜтÚЦЙ¿ÜтÚ 69 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ЦЙ¿ÜтÚЦЙ¿тÚŧéŞ ŧŞчМ¿ÜтÚсМ¿ÜтŨ Ú с ş М¿ÜтÚсМ¿ÜтÚŪš 55) сМ¿ÜтÚсМ¿ÜтÚŬс Ńş М¿ÜтÚсМ¿ÜттЃéЃсñïђŧŮš тМ¿ÜтÚЃЎЃЃтМ¿ÜтÚŬşŃтМ¿ÜтÚЎтМ¿ÜтÚŪšтМ¿ÜтÚ тМ¿ÜтÚŨт ş М¿ÜтÚЎчтсØŧéŞ ŧŞчсссссŬŃІ ş сжŬч Ńş тттт 56) тцжІЃéЃсñïђŨæч ş сссссŭŮЃŠ ЃІсжŭŮŠ чтттттцжІЃéЃсñïũ ђ ŠæчсссссŧŮš ІсжŧšŮЃЃІсжŧŮšЃЃчтттттцжІЃéЃсñïђŪšæч сссссŨŮЃş ЃІсжŨЃŮş ЃчттттцжІт ттÚЃŧŞé ŧŞчссссссØŭæЃŮŠ ЇÚёЂиÙЃŭŮæЃŠ Ѓчт 57) тттттПиЃéЃЇÚђсØЃŨşæЃчссссссØ ŧŮæЃš ЇÚђЂиÙЃŧŮšæЃЃчттттттПиЃéЃЇÚђсØũŠæчс сссссØЃŨŮæЃş ЃЇÚђЃЂиÙЃЃŨŮæЃş чттттттПи 70 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ éЃЇёттÚЃŧŞé ŧŞчсссссссŧæŮšЃЃЈÚђЂзÙЃŧŮšæЃч 58) тттттттЃéЃчñ ђ ç èЃЃŧŞ æ ч сссссс ссŨş Ů Ѓ æ ЃЈÚ ђ Ђ з Ѓ ŨŮ ş æ Ѓ чтттттттŨş æ ЃПз ђ Ù Ј Ú Ѓ Ũşæ чссссссссũŠŮæЃЈђÚЂзũŮŠæЃЃчт ттттттЃéЃПзђÙЈÚũŠæЃЃчттÚŧéŞ ŧæ Ş ч Ø ђ П з Ù é ЃчтттттттŧŞ ч Ø с сс 59) ссссØЃéЃЈÚђçèèŧŞé Ũş æ ч Ø ђ Ђ з Ù é ЃчтттттттŨş ч Ø с сс 60) ссссØЃéЃЈÚђçèèŨşé ŧŞчéсуссØцтчтстЃéЃтòюЃũŠæчс 61) счтттÚŨЃş тсстттЃéЃсñђçèЃŧŞé ŧŞ ч éЂз т тттЃЎЃцфсЃéЃсñ я ū Ń Ş æ Ѓ чс 62) чттцттÚЃũŠсØуЃфсéсñяūŃŞæщчЂттÚЃ 71 .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ éЃтòçèђЃŧŞé ŧŞчéсуссØЃЎЃттсссхфØūŃŞч 63) тсчфчсттхфØЃŧŞсуЃхттсс чхчØūŃŞс ØтттссØūŃŞçèЃччтттЛ ттЃéЃтòçèђЃŧŞé ŧŮšЃЃчéсттстÚŭŮŠЃЃтстÚЃŬŃşЃтстÚтс 64) тÚЃŪšЃтстÚЃЎЃтстÚЃЎЃтсЃéЃтòçèђЃŧŞé ŧŞæЃЦёЌñЃéЃсђХ°Х°Х°éЃчђЌñЃéЃсñђçèЃūŃŞæГђ 65) ЌñЃéЃчђсХ°ш¯т®ЃéЃчђЌñЃéЃсñђçèЃЃŧŞé ŧŞчхсхсхŬŃс ş ĥттттттÚŧéŞ 66) ŧŞчхсĥхсØūч ŃŞ ттĥттÚЃŧŞé 67) ŧŞчхсхсхĥЃéЃтòюūæс ŃŞ ĥтттттЃéЃчђñçèŧŞé 68) ŧŞчхĥсхЃéЃсñђçèЃūŃæЃŞ чтттĥЃéЃтòçèђЃŧŞé 69) 72 .

Ũş ч чсссö т тссØ ū Ń Ş ч ссö ĥ 75) тттцтЦтЛчØūŃŞцтЦтчöттÚŨşци 73 . και αντιστοιχούν σε Ειρµολογικά µέλη του Πρώτου (Α΄) Ήχου.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ŧŞчссĥтŨşсстсĥтũŠссĥтс 70) тŪš с сĥ т сттŪš т ссĥ т тссĥ т Ūš стссĥтсЃéЃтòçèђЃūŃæЃŞ ттĥстĥттЃéЃчñђçèЃŧŞé ŧŞч сстĦс сЃéЃсñ ђç èЃūŃ Şæ фсттĦц 71) фØŧŞЃчхсöтттĦЃéЃсñђçèЃŧŞé ŧŞчсссцтĦЃéЃсñђçèЃūŃŞæЃсöттĦстĦт 72) ттЃéЃчñђçèЃŧŞé ŧŞчстĦсстĦссстĦсØūŃŞтттĦ 73) стĦстттĦсЃéЃчñђçèЃЃŧŞé ŧŞч хЛсö т çттĦс Ø ũ Š ч хсØ ū Ń Şс Øà ĥт Ú 74) чхсöĥттÚЃūŃЃŞ чöтĦçтĥтçттĦЃéЃсñђçèЃŧŞé Οι παρακάτω ασκήσεις έχουν ως βάση τον φθόγγο ΠΑ.

και αντιστοιχούν σε Ειρµολογικά µέλη του Πλαγίου Πρώτου (πλ.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ тсчсöĥттÚūŃŞчöттхЛöттчтЁöтт тчØŨéş ŨşЂссöĥттÚūŃŞцтччçттсчт 76) ссХ° ф Ø ū Ń Ş ч тсчтЌсссØ ū Ń Ş çèчсчтчЦЌсссфчхчØ ūŃЃŞ тÚсØттЁöттãт¡чØŨéş ŨşчсссцÙш¯ЃЎЃсПтттЁöĥттÚūŃŞ 77) тссчтсМ¿Ыçчт¡чØŬŃşцĥттсГõâ ЌсГõâ т ¡Лтт¡ð ч çèЃЃŨşЃЂт¡ Л°Þ çфт¡ с М¿тЌс°øтЃéЃчñђçèЃŨşé ŨşччцÙфЂМ¿ тЌс°øт чØŨ şси 78) сссöттĥтãт¡чт¡ссØŬŃşцĥтт¡чØЎЛ° тсЛ°çтÚш¯с°øтчØŬц Ńş ĥфЛ°ттттссØ ūŃЙ Ş ¿тЌссЛ°тЙ¿çтÚш¯с°øтЃéЃчñђçèЃŨşé Οι παρακάτω ασκήσεις έχουν ως βάση τον φθόγγο ΚΕ. 74 . Α΄) Ήχου.

και αντιστοιχούν σε Ειρµολογικά µέλη του Τετάρτου (∆΄) Ήχου.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ŬŃ ş ц ĩ т Мö т тссçсчá т цтчт 79) тЛ° т тÚ ūŃŞЦтсссö ттччтцÙ тт тчсуХ°чØŬéŃş ŬŃşч éЦтссЛö ттОтчччт 80) сöттссŧŮšЃЃччЌчхччсöттÚ ŬŃşтÚсссчЌØŬşŃчХ°фчЁöттч чöттсЛçчтчØŬéŃş ЃЃЃŬŃ ş Ё ö т тчЦтсссØ ŧ Ů š Ѓ Ѓцтчт 81) Л°тЌссØŧŮšЃЃЄтсчссчхчØ ŧŮЃš ЃттсучттЛ°ттÚŬéŃş Οι παρακάτω ασκήσεις έχουν ως βάση τον φθόγγο ΒΟΥ. ũŠЃтĦчсХ°чØЃūŃЃŞ щÚссцтЂöттт 82) суччö т тÚ ũ Š Ѓ ЃтĦ ч сссччö т ттĦ сØ ũ Š Ѓ ЃтĦ с цÙ т сцÙ т ттÚ Ũ ş с ссØ Ѓ ЎЃс чсöттчтÚсØūс ŃŞ öтттЁöттÚũŠé 75 .

ŪšфчссЛфссØŬŃşцфсØф 85) сччтттÚ Ũ ş с и с счтЌсØ Ŭ Ń ş т чсцтЌЛфØŪšé Ūš О тччсà Ø т ччччöттс 86) ЛчØ Ŭ Ńş ч ччö т ттОÙ т ттÚ Ũ şс сс ссöттÚЃūŃŞсттÚЃЎЃтсссчØŬŃşчс 76 . και αντιστοιχούν σε Ειρµολογικά µέλη του Τρίτου (Γ΄) Ήχου. ∆ιαφέρουν όµως ως προς τους δεσπόζοντες φθόγγους.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ũŠ с уçсчá т чччцЌсØ ū Ń Ş ч 83) ссöттччтсöттũŠЃЃтĦсссучтÚ ūŃŞччтхчфЛ°ттÚũŠциÙттсöтттЁö ттÚũŠé ũŠЃЃтĦссцÙтсЛ°ттÚūŃŞчттЁч 84) ЌЛ°ттÚũŠттссцтцтсчцÙтт тÚ Ѓ Ũş ч чсссчтсЛ° т тÚ Ѓ ūŃ Ş Ѓ тч цÙттЁöттÚЃũŠé Οι παρακάτω ασκήσεις έχουν ως βάση τον φθόγγο ΓΑ. αλλά και του Βαρέως Ήχου. Παρατηρείστε και µόνοι σας.

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ сöттŬŃччçттсчсö ч ş чçттсчсöтçттĦ çттсØ сØŪš Ūšсцтчссĩ сцтчсс фЛ° фЛ°ттцтччö 87) тЌØ Ũ ş ссцтссЛö с сцтссЛö т тттсØ ū Ń Ş т чсссöттчсöтттттсХ°чØŪš ŪšчéПÙĩттчхчЌсØ ттчхчЌс ūŃŞцÙтÚ т Úт ÚЁ öт 88) ттЃéЃсñђЃŪš ЃсЃé ЃсЃ сöт çттсöтттсХ° тттсХ чØŪš сØЛ°ттÚЃЎЃттсö ЃЎЃттс тттсХ°чØЃŪšé Ūš чтЛчччö ч тЛчччö ттссØūŃŞтчс т чс 89) ссĩ чттЁö ч ттЁö т тÚ ū Ń Ş ттсö т тсö т ттЃЎЃсХ° ттЃЎ чØŪšé ŪšчéПÙĩЙö ЙöттччтЌсссØūŃŞт 90) ссссЦтЌсчтÚūŃŞттсö ттсöттт сХ°чØŪš 77 .

παρατίθενται τα παρακάτω µέλη (από διάφορους ήχους και όχι µε την σειρά). αλλά στις τελικές καταλήξεις προστίθενται οι µαρτυρίες των φθόγγων.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ ΜΕΛΗ Για την γνωριµία µε τους ήχους της Βυζαντινής Μουσικής αλλά και για εφαρµογή των όσων µάθαµε. τα οποία έχουν ληφθεί από το Αναστασιµατάριο του Πέτρου Λαµπαδαρίου του Πελοποννησίου (έκδοση Ιωάννου Πρωτοψάλτου). ΗΧΟΣ ΠΛΑΓΙΟΣ ΤΟΥ ΤΕΤΑΡΤΟΥ (πλ. και θα σηµειώνονται όπου χρειάζονται οι 3-σηµοι και οι 4-σηµοι ρυθµοί. δ΄) ΕΙΣ ΤΟΝ ΕΣΠΕΡΙΝΟΝ ẅЃЃỲЃЃ”ЃЃΝη‘ ŧŞцжтчссöттчттссЛ°ттЎч Κυ ρι ε ε κε κρα ξα προς σε ει σα κου σο ον µου ει ЦтЌх® с ö т ттÚ ŧ Ń Ş Ѓ Отсссчч σα κου σο ον µου Κυ ρι ε Κυ ρι ε ε κε κρα ξα чттссЛ° т тÚ Ў Ёö ĥ т ттсØ Є ссö προς σε ει σα κου σο ον µου προ σχες τη φω νη της δε η тЙфØŧŃŞЃччсуссöттссччö σε ως µου εν τω κε тттЁöттãт¡ЃéЃчђñŧŞ κου σον µου Κυ υ ρι ι κρα γε ναι µε προς σε ει σα ε ŧŞчéсусЛ°тттссЛ°ттÚūŃŞЃчтс Κα τευ θυν θη η τω η προ σευ χη η µου ως θυ µι 78 . ανάλογα µε την αναγκαιότητα του τονικού ρυθµού του µέλους. και όπου κρίνεται σκόπιµο γίνονται οι απαραίτητες αλλαγές προς ευκολία των µαθητών. Όλα τα µέλη είναι 2-σηµος ρυθµός.

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ чЄссöтЙ¿тт¡чØŧŃŞéЂöяттéссЛ α µα ε νω πι ο ο ον σου ε παρ σις των χει ρων тчЛ° т тттссЎччö т ттЁö т тÚ é µου θυ σι éтòçèђ ŧŞé ι αν ε σπε ρι νη ει σα κου σον µου Κυ υ ρι ε ŧŞчéсуссØЎЛфччччтцтт¡ υ µνον και λο γι κην λα τρει ει ει Ε σπε ρι νον чØЎсучфсöтттÚŧŞЂхчтсöттт αν σοι Χρι στε προ σφε ρο µεν ο ο τι ηυ δο κη σαςτου ссЛчфéсђ ñ Ў чéчö т ттЁö т тã т ¡ ε λε чØŧŞé η σαι η µας δι α της Α να στα α σε ε ως ŧŞЂхччéЁöĥяттéсячтéчхчфсØūŃŞ Κ υ υ ρι ε Κυ ρι ε µη α πορ ρι ι ψης η µας ччфсö т тéтÚ ŧ Ş я ч éсуссö т ттс α πο του προ σω που σου αλ λα ευ δο κη σον του ε сЛчфсØūŃŞс°øттттЁöттãт¡ЃéчñђçèŧŞé λε η σαι η µας δι α της Α να στα α σε ε ως ΕΚ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΙΧΩΝ ŧŞчéЛиöтттссØЎчссöĥттчтЌ Α νηλ θες ε πι Σταυ ρου Ι η σου ο κα τα βας εξ 79 .

ΚΑΙ ΝΥΝ. ŧŞчéОтссЛöтттссччöттт Α νυµ φευ τε Παρ θε νε η τον Θε ον α φρα στως συλλα Ёöт ттчØŧŞ éЂяччéс ö ђтттéЛöт ттÚ ŧŞ é βου ου σα σαρ κι Μη τηρ Θε ου του ου Υ ψι ι ι στου циюфсéсяччéцфсØфсöттéЃтÚючé σων ι κε των πα ρα κλη σεις δε χου Πα να µω µε η ОтссЛтчччЄхсöттÚ т Ú ŧ Ş πα σι χο ρη γου σα κα θα ρι σµο ον των πται σµα των éПю т сéся ч чéсö т ттссЛ° т тūŃ Ş νυν τας η µων ι κε σι ι ας προ σδε χο µε ε νη сЁöтттттéсяöттé(*)чяñш¯æтьХê‾çèё èŧŞé δυ σω ω πει σω θη ναι παν τας η 80 µα α α ας .ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ сссØūŃŞцтчтсöттÚчтсØЎтх®сö ου ρα νου ηλ θες ε πι θα να τον η ζω η η α α ттéЃтÚŧŞячéсусéсяччéМöтттсéсØя θα να τος προς τους εν σκο τει το φως το α λη θι νον ūŃ Ş Є éссéся ч чçéчтсссö ĥ т éЃтÚ ю ū ŃŞ προς τους πε σον τας η πα αν των Α να στα σις чéччцтчччöтттЁöтçтт ο φω éчñçђ èŧŞé τι σµος και ο Σω τη ηρ η µων δο ο ξα α σοι ΘΕΟΤΟΚΙΟΝ ΑΠΟΣΤΙΧΩΝ – ∆ΟΞΑ.

πως αναλύεται για να µην κάνουµε λάθος στο µέτρηµα: (*)чØячЭт¡éтьтх¡ЃéсØç ђ èèŧŞ µα α α α α α ας ΕΙΣ ΤΟΝ ΟΡΘΡΟΝ ΑΝΤΙΦΩΝΟΝ Α΄ ŧŞ ч чсуссчччçттссЛ Ε κ νε ο τη τος µου ο εχ θρο ος µε πει ρα фЎччтЛöтттЎчЦтсссØч ζει ταις η δο νες φλε γει µε ε γω δε πε ποι θως εν сöттЌссöтЙфØŧŞé σοι Κυ ρι ε τρο που µαι του τον ΑΝΤΙΦΩΝΟΝ Β΄ ŧŞ с уссчччттссЛö ф Ø Ў ч Η καρ δι α µου τω φο βω σου σκε πε σθω τα ччтéцю т т¡ ч éЎцж т я Ќ éЛ° т тÚ Ў фс πει νο φρο νου ου ου σα µη υ ψω θει ει σα ЛтЎчЄхчфЛфØŧŃŞé πε ση α πο εκ σου ου Πα νοι κτιρ µων ΑΝΤΙΦΩΝΟΝ Γ΄ ŧŞ ч éОтссéся ч чéЎцтЁö ĥ т тч προ σχες κλι νον µοι το Ε κε κρα ξα σοι Κυ ρι ε çттссЛ°ттЎссчттЁöттÚЎЄ ου ου σου βο ω ων τι και κα θα ρον πριν α ρης µε α 81 .ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Ας δούµε λίγο η κατάληξη του παραπάνω Θεοτοκίου.

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ счфЛфØŧŞé πο των εν θεν δε ΑΝΤΙΦΩΝΟΝ ∆΄ ŧŞчéОтсссчцфсЎчцтч Ι δου δη τι κα λον η τι τερ πνον αλλ η το κα чттссЛ° т тЎсЁö т ттЁö т тÚ ū Ń Ş τοι κειν α δελ φους α α µα εν του ου τω γαρ Κυ ρι ος чссöттчЄхчфЛфØŧŃŞé ε πηγ γει λα το ζω η ην αι ω νι ως Η ΤΜΙΩΤΕΡΑ ŧŞ ч чсусЛтттссØ Ў Цтсс Την τι µι ω τε ραν των Χε ρου βιµ και εν δο ξο сö т ттсØ ф сö т ттÚ ŧ Ş ч чсусс τε ραν α συγ κρι τως των Σε ρα φιµ την α δι α φθο чччçттссЛфūŃ Ş ч сĥ у чтт ρως Θε ον Λο ο γον τε κου σαν цтчöтттЁöттãт¡éчñёçèŧŞé την ον τως Θε ο το κον σε ε µε γα λυ υ νο ο µεν ΠΑΣΑ ΠΝΟΗ – ΑΙΝΕΙΤΕ ŧŞцюжтчéсöюттéсØфсöттéтÚŧŞясиéЛ°тт Π α σα πνο η αι νε σα τω τον Κυ ρι ον Αι νει ει ται сЁöтттчöттссØūŃŞЃЃч½Л°ттчЦ τον Κυ υ ρι ον εκ των Ου ρα νων 82 αι νει ει ται Αυ τον .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ЌссЛфūŃŞччöтттЁöттãт¡éчяØŧŞ εν τοις υ ψι στοις σοι πρε πει υ µνος τω ω Θε ε ω ŧŞчéЛичфсØЎЛффЁöтттéтÚŧŞючé Αι νει τε Αυ τον παν τες οι Αγ γε λοι Αυ του αι ОтсссØЎцтччтш¯сссūŃŞч νει ει τε Αυ τον πα σαι αι ∆υ να α µεις Αυ του чöтттЁöттÚéтòçèёŧŞé σοι πρε πει υ µνος τω ω Θε ω ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΙΝΟΥΣ ŧŞсуХ°ччцтччçттссЛ°ттÚ Κ υ υ ρι ε ει και ως νε κρο ον εν µνη µει ει ω ūŃŞччЦтЌх®сöтттÚŧŞчччсéцю Ι ου δαι οι σε ε κα τε θεν το αλλ ως Βα σι λε тсçéст¡стÚчсцтЌх®сöттéтÚŧŃŞя α υ πνου ου ουν τα στρα τι ω ται σε ε ε φυ λατ τον чéсуссöттсéсØяЎчéцтчтсöтé και ως ζω η ης θη σαυ ρον σφρα γι δι ε σφρα γι σαν éтÚũŠючéЂчтЌссЛ°ттÚЎчччö το αλ λα Α νε στης και πα ρε тттЁöтçттéчñёçèŧŞé αν ταις ψυ χαι αις η η µων 83 ε σχες α φθαρ σι .

σελ. στο «ΑΝΑΣΤΑΣΙΜΑΤΑΡΙΟΝ» του Πέτρου Λαµπαδαρίου. 382-440 για τα αργά & 528-537 για τα σύντοµα. 84 .ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΙΧΟΙ ΕΚ ΤΗΣ ∆ΟΞΟΛΟΓΙΑΣ ŧŞ с ж ч á т Ú ч ччö т тссØ Ў цтчч ∆ο ο ξα σοι τω δει ξαν τι το φως δο ξα εν υ сХ°ттéтÚūŃŞющéсусцтцтт¡чØЎтс ψι ι στοις Θε ω και ε сöтттЛéфØŧюŞ πι γης ει ρη η η νη εν αν θρω ποις ευ δο κι α ŧŞсиçéсчáтчччцфсØūŃŞ ччц προ σκυ νου Υ µνου ου µεν σε ευ λο γου µεν σε тчччтсö т ттсссучтÚ ū Ń Ş ч µεν σε δο ξο λο γου µεν σε ευ χα ρι στου µεν σοι чччЄхчфЛфØŧŞ δι α την µε γα α λην σου δο ξαν ŧŞсиéПÙттт¡чсцфЛ°ттÚЎфчсöт Πα ρα τει ει ει νον το ε λε ο ος σου τοις γι νω σκου ЙфØŧŞЛ°жттттссØЎЛ°ттттссØūŃŞ σι σε Α α γι ος ο Θε ος Α α γι ος Ι σχυ ρος цтчтсöтттсучттçчт¡ðŧŞé Α γι ος Α θα να τος ε λε η σον η µα ας ∆είτε περισσότερα µαθήµατα του Όρθρου & του Εσπερινού στον ήχο Πλάγιο του Τετάρτου.

Ἦχος ὁ αὐτός.ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΟΥ ΑΚΑΘΙΣΤΟΥ ΥΜΝΟΥ «Τῇ Ὑπερµάχῳ» ẅЃЃỲЃЃ”ЃЃΝη‘ éсØчéØ ŧŞæчюччéЂöттÚЃЎЃччсöЌсс Τη Υ περ µα α χω στρα τη γω τα νι κη éсØчØé чХ°тш¯ЃЃéсñёũŠЃфéЃччЂöттÚЃЎЃччсö τη η ρι ι α Ως λυ τρω θει ει σα των δει νων ЌссчХтЃш¯ Ѓ ЃсЃЃũŠ Ѓ чссчч ευ χα ρι στη η ρι ι α α να γρα φω σοι éсØчØé тсØ Є х® с çтЌЛЃЃфØ Ѓ ŧŞ ч чЂö т тÚ η πο λι ις σου Θε ο το κε Αλλ ως ε ε χου чЃЎЃчсöЌссчХ°тЃш¯ЃЃсØũŠЃчс σα το κρα τος α προ σµα α χη η τον εκ παν сччччö т ттЁö т тã т ¡ ч ŧŞ с и ч τι ων µε κιν δυ νων ε λευ θε ε ρω ω σον ι να ПÙ т ттÚ ЃЎЃЁö ĥ т тттЎЃЃ(*)ЃтЁö т тã т ¡ Ѓ éчñä ç èŧŞ ђ κρα ζω ω σοι é χαι ρε Νυ υµ φη το τέλος Α νυ υµ φε ευ τε ччХ°тш¯ЃчØш¯тх®ЃéЃсñёçèЃЃŧŞ α νυ υµ φε ε τε ε ε ε ε «Χαῖρε Νύµφη Ἀνύµφευτε». ŧŞсучцâõт¡ЛфØũŠс½уЂöтш¯ðЃтЁâЃéЃтòёçèé Χ αι ρε Νυ υ υµ φη ūŃŞщãш¯Х°Х°ф°сØàЃéЃтòçèђЃЃŧŞ ε ε ε ε ε ε ε 85 Α νυ υ υµ φε ευ τε .

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ «Ἀλληλούϊα». ŧŞсучцâõт¡ЛфØũŠччсжöтЃЃш¯ðЃЃЃтЁâЃЃ Α λ λη λου ου ου ι Αλ λη λου ου ου ι ι éтòёçèéЃЃūŃŞЃЃЃщãЃш¯ЃХ°Х°ф°сØàЃéЃтòçèђЃЃŧŞ α α α α α α α 86 α . Ἦχος ὁ αὐτός.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful