You are on page 1of 6

J. of Nuclear Sci. and Tech.

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‬

No. 51, pp. 52-57, 2010

1389 ،52-57 ‫ ﺻﻔﺤﺎت‬،51 ‫ﺷﻤﺎره‬

Short Paper
‫ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻛﻮﺗﺎه‬

‫( ﺑﺮ ﺟﻤﻌﻴﺖﻫﺎي ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﺰﻳﻤﻲ ﺧﺎك‬238U) ‫ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻏﻠﻈﺖﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ اوراﻧﻴﻢ‬
1

‫ ﻣﺤﻤﺪﻓﺮﻫﺎد رﺣﻴﻤﻲ‬،1‫ اﻣﻴﺮ ﻓﺘﻮت‬،2‫ ﺳﻴﺪﺟﻮاد اﺣﻤﺪي‬،1‫ اﻣﻴﺮ ﻟﻜﺰﻳﺎن‬،1*‫ﺳﻌﻴﺪ ﺑﺎﻗﺮﻳﻔﺎم‬

‫ ﻣﺸﻬﺪ ـ اﻳﺮان‬،1163 :‫ ﺻﻨﺪوق ﭘﺴﺘﻲ‬،‫ ﮔﺮوه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﻋﻠﻮم ﺧﺎك‬،‫ داﻧﺸﻜﺪه ﻛﺸﺎورزي‬،‫ داﻧﺸﮕﺎه ﻓﺮدوﺳﻲ ﻣﺸﻬﺪ‬-1
‫ ﺗﻬﺮان ـ اﻳﺮان‬،11365-8486 :‫ ﺻﻨﺪوق ﭘﺴﺘﻲ‬،‫ ﺳﺎزﻣﺎن اﻧﺮژي اﺗﻤﻲ اﻳﺮان‬،‫ ﭘﮋوﻫﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‬،‫ ﭘﮋوﻫﺸﻜﺪه ﭼﺮﺧﻪ ﺳﻮﺧﺖ ﻫﺴﺘﻪاي‬-2

‫ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻏﻠﻈﺖ آن ﺑﻪ ﻋﻠﺖ‬.‫ ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم ﺑﺮ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‬4 ‫ اوراﻧﻴﻢ ﻳﻜﻲ از ﻣﺆﻟﻔﻪﻫﺎي ﻫﻤﻪﺟﺎ ﺣﺎﺿﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﺑﺎ ﻏﻠﻈﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ‬:‫ﭼﻜﻴﺪه‬
‫ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر‬.‫ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي اﻧﺴﺎﻧﻲ در ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻨﺎﻃﻖ زﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﺣﺪ ﻣﺠﺎز رﺳﻴﺪه و اﻳﻦ اﻣﺮ ﺳﺒﺐ آﻟﻮدﮔﻲ ﺧﺎكﻫﺎ و آبﻫﺎي زﻳﺮزﻣﻴﻨﻲ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ‬
‫ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪاي در ﻗﺎﻟﺐ ﻃﺮح ﻛﺎﻣﻼً ﻛﺎﺗﻮرهاي ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻓﺎﻛﺘﻮرﻳﻞ ﺑﺎ‬،‫ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﻘﺪار اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﺰﻳﻢ ﻓﺴﻔﺎﺗﺎز و ﺟﻤﻌﻴﺖﻫﺎي ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ ﺧﺎك‬
‫ ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺧﺎك( ﺑﺎ ﺳﻪ ﺗﻜﺮار در ﺷﺮاﻳﻂ ﺛﺎﺑﺖ اﻧﻜﻮﺑﺎﺳﻴﻮن اﻧﺠﺎم‬1000 ‫ و‬500 ،250 ،100 ،50 ،0) ‫ﺷﺶ ﻏﻠﻈﺖ ﻣﺨﺘﻠﻒ اوراﻧﻴﻢ‬
‫ ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺑﺎ‬.‫ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﻏﻠﻈﺖﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ اوراﻧﻴﻢ ﺑﺎﻋﺚ ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻌﻨﻲدار ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﺰﻳﻢ ﻓﺴﻔﺎﺗﺎز در ﻃﻮل زﻣﺎن آزﻣﺎﻳﺶ ﺷﺪ‬.‫ﺷﺪ‬
‫ ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪي ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺟﻤﻌﻴﺖ‬.‫ ﻗﺎرچﻫﺎ و اﻛﺘﻴﻨﻮﻣﻴﺴﻴﺖﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻨﻲداري ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺖ‬،‫ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺑﺎﻛﺘﺮيﻫﺎ‬،‫اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻘﺪار اوراﻧﻴﻢ در ﺧﺎك‬
‫ﻣﻮﺟﻮدات ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي آﻧﺰﻳﻤﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﺎﺧﺺﻫﺎي ﺳﻮدﻣﻨﺪ در ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺧﺎكﻫﺎي آﻟﻮده ﺑﻪ اوراﻧﻴﻢ و ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮاد ﭘﺮﺗﻮزا‬
.‫ﺣﺎﻳﺰ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺎﺷﺪ‬

‫ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﺰﻳﻢ ﻓﺴﻔﺎﺗﺎز‬،‫ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ ﺧﺎك‬،‫ اوراﻧﻴﻢ‬:‫واژهﻫﺎي ﻛﻠﻴﺪي‬

The Effects of Different Uranium Concentrations on Soil Microbial
Populations and Enzymatic Activities
S. Bagherifam*1, A. Lakziyan1, S.J. Ahmadi2, A. Fotovvat1, M.F. Rahimi1
1- Department of Soil Science Engineering, Faculty of Agricultur, Ferdowsi University of Mashhad, P.O.Box: 1163, Mashhad – Iran
2- Nuclear Fuel Cycle Research School, Nuclear Science and Technology Research Institute, AEOI, P.O.Box: 11365-8486, Tehran – Iran

Abstract: Uranium is an ubiquitous constituent of natural environment with an average concentration
of 4mg/kg in earth crust. However, in local areas it may exceed the normal concentration due to human
activities resulting in radionuclide contamination in groundwater and surface soil. The effect of six levels
of uranium concentration (0, 50, 100, 250, 500 and 1000mg kg-1) on soil phosphatase activities and
microbial populations were studied in a completely randomized design as a factorial experiment with
three replications. The results showed a significant decrease in phosphatase activity. The result of the
experiment suggests that soil microbial populations (bacteria, funji and actinomysetes) decrease by
increasing the uranium levels in the soil. Therefore, assessment of soil enzymatic activities and microbial
populations can be helpful as a useful index for a better management of uranium and radioactive
contaminated soils.
Keywords: Uranium, Soil Microbial Populations, Enzime Phosphatase Activity

*email: saeed_bagherifam@yahoo.com

88/4/14 :‫ ﺗﺎرﻳﺦ ﭘﺬﻳﺮش ﻣﻘﺎﻟﻪ‬87/10/3 :‫ﺗﺎرﻳﺦ درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻘﺎﻟﻪ‬

۵۲

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪1389 ،51‬‬

‫ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺧﺎك در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬در ﺧﺎك‪ ،‬ﻓﺴﻔﺮ ﻋﻤﺪﺗﺎً ﺑـﻪ‬

‫‪ -1‬ﻣﻘﺪﻣﻪ‬
‫اوراﻧﻴﻢ در ﻃﻮل ‪ 200‬ﺳﺎل ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑـﺮاي اﺳـﺘﻔﺎده از رﻧـﮓ زرد آن‬

‫ﺷﻜﻞ آﻟﻲ اﺳـﺖ‪ .‬در ﻳـﻚ ﺧـﺎك ﺳـﻄﺤﻲ ﺳـﻬﻢ ﻓـﺴﻔﺮ آﻟـﻲ ﺑـﻴﻦ‬

‫در ﺻﻨﻌﺖ ﻃﻼﺳﺎزي و ﻛﻮزهﮔﺮي و ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﻛﺎﺗـﺎﻟﻴﺰور‬

‫‪ 80-15‬درﺻﺪ از ﻓﺴﻔﺮ ﻛﻞ آن ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻏﻠﻈﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻢ ﻓﺴﻔﺮ در‬

‫در ﻓﺮاﻳﻨﺪﻫﺎي ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر رﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬از زﻣﺎن رﻫﺎ ﺷﺪن ﻫﺰاران‬

‫ﺧﺎك و ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺗﺠﺪﻳﺪ دوﺑﺎره ﻣﻮﺟﺐ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﻓﺴﻔﺮ ﻣـﻮاد آﻟـﻲ‬

‫ﺗﻦ اوراﻧﻴﻢ در ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ در ﻃﻮل ﺟﻨﮓﻫﺎي ﻋـﺮاق و ﻛـﻮزوو‪،‬‬

‫ﺧــﺎك ﺗﺒــﺪﻳﻞ ﺑــﻪ ﻓــﺴﻔﺮ ﻣﻌــﺪﻧﻲ ﺷــﻮد ﻛــﻪ در اﻳــﻦ ﻣﻴــﺎن ﻧﻘــﺶ‬

‫ﺗﻮﺟﻪ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺧﻄﺮات ﻧﺎﺷﻲ از آﻟﻮدﮔﻲﻫـﺎي اوراﻧﻴﻤـﻲ اﻓـﺰاﻳﺶ‬

‫ﻣﻴﻜﺮوبﻫﺎ و ﺗﺮﺷﺢ آﻧﺰﻳﻢ ﻓﺴﻔﺎﺗﺎز ﺗﻮﺳﻂ آنﻫﺎ را ﻧﻤﻲﺗﻮان از ﻧﻈﺮ‬

‫ﻳﺎﻓﺘــﻪ اﺳــﺖ‪ .‬در اﺛــﺮ ﮔــﺴﺘﺮش ﺻــﻨﺎﻳﻊ ﻫــﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﻣﺮاﺣــﻞ ﻣﺨﺘﻠــﻒ‬

‫دور داﺷﺖ‪ .‬ﻓﺴﻔﺎﺗﺎز ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪي ﺑﻴﺶﺗﺮ ارﮔﺎﻧﻮﺗﺮوفﻫﺎي‬

‫ﭼﺮﺧﻪي ﺳـﻮﺧﺖ ﻫـﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖﻫـﺎي ﻣﻌـﺪنﻛـﺎري اوراﻧـﻴﻢ و‬

‫ﻣﻴﻜﺮوﻓﻠﻮر ﺧﺎك ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻲﺷﻮد ]‪ .[9‬ﻫﻢﭼﻨﺎن ﻛـﻪ در ﻣﻨـﺎﺑﻊ اﺷـﺎره‬

‫آزﻣﺎﻳﺶ ﺗﺴﻠﻴﺤﺎت ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺧﺎكﻫـﺎ ﺑـﺎ ﻣﻘـﺎدﻳﺮ ﻣﺨﺘﻠـﻒ اوراﻧـﻴﻢ‬

‫ﺷﺪه‪ ،‬ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﻣﺸﺎﺑﻬﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ اوراﻧﻴﻢ و ﻓﺴﻔﺮ اﻳﻦ ﻋﻨﺼﺮ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ‬

‫آﻟﻮده ﺷﺪهاﻧﺪ و ﻣـﻲﺷـﻮﻧﺪ ]‪ 1‬و ‪ .[2‬ﺑـﺎ اﻓـﺰاﻳﺶ آﮔـﺎﻫﻲ در ﻣـﻮرد‬

‫ﺑﺮ روي ﭼﺮﺧﻪي ﻓﺴﻔﺮ در ﺧﺎك ﺗـﺄﺛﻴﺮ داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ ]‪ .[10‬ﻣﻌـﺪﻧﻲ‬

‫اﻫﻤﻴــﺖ ﺧــﺎك ﺑــﻪ ﻋﻨــﻮان ﻳﻜــﻲ از اﺟــﺰاي ﻣﻬــﻢ زﻳــﺴﺖ ﻛــﺮه‪،‬‬

‫ﺷﺪن رﺷﺪ و ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ ﻫـﺎي زﻳـﺴﺖﺷـﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻣﻮﺟـﻮدات ﻣﻴﻜﺮوﺑـﻲ‬

‫ﭘــﮋوﻫﺶﻫــﺎي زﻳــﺎدي ﺑــﺮاي ﺑــﺮآورد ﻛﻴﻔﻴــﺖ ﻣﻨــﺎﺑﻊ ﺧــﺎك اﻧﺠــﺎم‬

‫ﺧﺎك ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪي اﺛﺮات ﻣﺨﺮب ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ اﻧـﺴﺎﻧﻲ از ﻗﺒﻴـﻞ ﭘﺮاﻛﻨـﺪه‬

‫ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺧﺎك ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻧﻘﺶ اﺳﺎﺳﻲ در ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻏـﺬا و ﭘﻮﺷـﺎك دارد‬

‫ﺷﺪن آﻻﻳﻨﺪه ﻫﺎي ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ در ﻣﺤﻴﻂ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ ]‪ .[2‬ﻣﻮﺟﻮدات‬

‫ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻧﻴﺰ اﺛﺮ ﻣـﻲﮔـﺬارد‪ .‬ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ ارزﻳـﺎﺑﻲ‬

‫ﻣﻴﻜﺮوﺑـﻲ ﺧـﺎك‪ ،‬ﺑﺨـﺶ زﻧـﺪهي ﺧـﺎك را ﺷـﺎﻣﻞ ﻣـﻲﺷـﻮﻧﺪ ﻛــﻪ‬

‫ﻛﻴﻔﻲ و ﺗﻌﺮﻳـﻒ ﻛﻴﻔﻴـﺖ ﺧـﺎك ﺣـﺎﻳﺰ اﻫﻤﻴـﺖ اﺳـﺖ ]‪ .[3‬ﺑﺨـﺶ‬

‫ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻛﻢﺗﺮ از ‪ %1‬ﺣﺠﻢ ﺧﺎك را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲدﻫـﺪ در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ‬

‫زﻧــﺪهي ﺧــﺎك ﺟــﺰء ﻣﻬﻤــﻲ از ﻛﻴﻔﻴــﺖ ﺧــﺎك اﺳــﺖ و ﻋﺎﻣــﻞ‬

‫ﺗﻌﺪاد آنﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ وﺟﻮد اﺷﻐﺎل ﺣﺠﻢ ﻛﻤﻲ از ﺧـﺎك‬

‫ﺗﺴﺮﻳﻊﻛﻨﻨﺪهي واﻛـﻨﺶﻫـﺎﻳﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ در ﭼﺮﺧـﻪي ﻏـﺬاﻳﻲ رخ‬

‫ﻋﻤﻠﻜـﺮد آنﻫــﺎ ﺑـﺮاي ﺧــﺎك و اﻛﻮﺳﻴـﺴﺘﻢ ﺑــﺴﻴﺎر ﻣﻬـﻢ ﻣــﻲﺑﺎﺷــﺪ‪.‬‬

‫ﻣﻲدﻫﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺮآورد ﺷﺎﺧﺺﻫـﺎي زﻳـﺴﺘﻲ ﺧـﺎك ﺑـﻪ ﺗﻌﺮﻳـﻒ‬

‫ﺗﺤﺮك و ﻋﺪم ﺗﺤﺮك ﻣﻮاد ﻣﻌﺪﻧﻲ و ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ در ﺧﺎك ﻧﻴـﺰ‬

‫ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺧﺎك ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﺪ‪ .‬ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫـﺎي آﻧﺰﻳﻤـﻲ ﻣـﻲﺗﻮاﻧﻨـﺪ ﺑـﻪ‬

‫ﻧﺘﻴﺠﻪاي از ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ اﺳﺖ‪ .‬ﺗﻌﺪاد و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮدات‬

‫ﻋﻨــﻮان ﻧﻤﺎﻳــﻪاي از ﺳــﻼﻣﺖ و ﺣﺎﺻــﻞﺧﻴــﺰي ﺧــﺎك ﺑﺎﺷــﻨﺪ ]‪.[4‬‬

‫ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ ﺧﺎك ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ رﺷﺪ ﮔﻴﺎه‪ ،‬ﻧـﻮع ﺧـﺎك‪ ،‬ﺗﻴﻤـﺎر ﺧـﺎك‪،‬‬

‫آﻧﺰﻳﻢﻫﺎ ﻣﻮﻟﻜﻮلﻫﺎي ﭘﺮوﺗﺌﻴﻨﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﭘـﺲ از اﺗـﺼﺎل ﺑـﻪ ﭘـﻴﺶ‬

‫ﺷﺨﻢزﻧﻲ و اﻗﻠـﻴﻢ ﻫـﺮ ﻣﻨﻄﻘـﻪ دارد‪ .‬ﻣﻴﻜﺮوﻓﻠـﻮر ﺧـﺎك ﺗﺮﻛﻴﺒـﻲ از‬

‫ﻣــﺎده آن را ﺑــﻪ ﻳــﻚ ﻳــﺎ ﺗﻌــﺪادي ﻣﺤــﺼﻮل ﺗﺒــﺪﻳﻞ ﻣــﻲﻛﻨﻨــﺪ ]‪.[5‬‬

‫ﮔﺮوه ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﺎﻧﺪاران ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺎﻛﺘﺮيﻫﺎ‪ ،‬ﻗﺎرچﻫـﺎ‪ ،‬آﻟـﮓﻫـﺎ‪،‬‬

‫آﻧﺰﻳﻢﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﺧﺎك ﻫﻤﺎﻧﻨـﺪ آﻧـﺰﻳﻢﻫـﺎي ﺳـﺎﻳﺮ ﺳﻴـﺴﺘﻢﻫـﺎ‬

‫اﻛﺘﻴﻨﻮﻣﻴﺴﻴﺖﻫﺎ و ﻏﻴـﺮه اﺳـﺖ ]‪ .[2‬در اﻳـﻦ ﺗﺤﻘﻴـﻖ‪ ،‬ﺑﺮرﺳـﻲ ﺗـﺄﺛﻴﺮ‬

‫ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ در آنﻫﺎ ﺳﺮﻋﺖ واﻛﻨﺶ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺤـﺴﻮﺳﻲ ﺑـﺴﺘﮕﻲ ﺑـﻪ‬

‫ﻏﻠﻈــﺖﻫــﺎي ﻣﺨﺘﻠــﻒ اوراﻧــﻴﻢ ﺑــﺮ روي ﺟﻤﻌﻴــﺖ ﺑــﺎﻛﺘﺮيﻫــﺎ‪،‬‬

‫‪ ،pH‬ﻗﺪرت ﻳﻮﻧﻲ‪ ،‬دﻣﺎ و ﺣﻀﻮر ﻳﺎ ﻋﺪم ﺣـﻀﻮر ﻋﻮاﻣـﻞ ﺑﺎزدارﻧـﺪه‬

‫اﻛﺘﻴﻨﻮﻣﻴــﺴﻴﺖﻫــﺎ و ﻗــﺎرچﻫــﺎ در ﭘﺎﻳــﺎن دورهي آزﻣــﺎﻳﺶ اﻧﺠــﺎم‬

‫دارد ]‪ .[6‬ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ و ارزﺷﻤﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﻛـﺎرﺑﺮد آﻧـﺰﻳﻢﻫـﺎ در ﺧـﺎك‪،‬‬

‫ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ‪.‬‬

‫ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻮاد وارد ﺷﺪه ﺑﻪ ﺧﺎك و ﺳﻼﻣﺖ ﻧﺴﺒﻲ ﺧﺎك ﻣـﻲﺑﺎﺷـﺪ‪.‬‬

‫ﺑﺎ ﮔﺴﺘﺮش و ﺑﻮﻣﻲ ﺷﺪن ﺻـﻨﺎﻳﻊ ﻫـﺴﺘﻪاي در ﻛـﺸﻮر‪ ،‬ﺧﻄـﺮات‬

‫ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ اﻧﺠﺎم ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮات آﻧﺰﻳﻤﻲ ﺧﺎك را ﻛﻪ ﺑﻪ‬

‫ﻧﺎﺷﻲ از آﻟﻮدﮔﻲﻫـﺎي اوراﻧﻴﻤـﻲ اﻓـﺰاﻳﺶ ﻳﺎﻓﺘـﻪ اﺳـﺖ‪ .‬ﺗـﺎﻛﻨﻮن در‬

‫وﺳﻴﻠﻪ ﺑﺎرانﻫﺎي اﺳـﻴﺪي‪ ،‬ﻓﻠـﺰات ﺳـﻨﮕﻴﻦ‪ ،‬آﻓـﺖ ﻛـﺶﻫـﺎ و ﺳـﺎﻳﺮ‬

‫ﻛــﺸﻮر ﻣــﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌــﻪاي در ﻣــﻮرد ﺗــﺄﺛﻴﺮ اوراﻧــﻴﻢ ﺑــﺮ ﺧــﺎك ﺻــﻮرت‬

‫ﻣــﻮاد ﺷــﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻣــﻮرد اﺳــﺘﻔﺎده در ﺻــﻨﻌﺖ و ﻛــﺸﺎورزي اﻳﺠــﺎد‬

‫ﻧﭙﺬﻳﺮﻓﺘﻪ اﺳـﺖ‪ .‬اﻳـﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت ﻣـﻲﺗﻮاﻧـﺪ ﻧﻤﺎﻳـﻪ ي ﺧـﻮﺑﻲ را ﺑـﺮاي‬

‫ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﺳﺎزﻧﺪ‪ .‬ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ اﺛﺮات ﻣﺎﻧـﺪﮔﺎر ﺑﺎزدارﻧـﺪه‬

‫ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن اﺛﺮات اﻳﻦ ﻋﻨﺼﺮ ﻣﻬﻢ ﺑﺮ ﺧﺎك ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ رﻛﻦ‬

‫ﺑﺮ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫـﺎي ﻣﻴﻜﺮوﺑـﻲ ﺧـﺎك دارﻧـﺪ ]‪ 4‬و ‪ .[7‬ﻛـﺎﻫﺶ ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ‬

‫اﺳﺎﺳﻲ در ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ ﻓﺮاﻫﻢ ﺳﺎزد‪ .‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪي ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺮاي اوﻟـﻴﻦ‬

‫ﻣﻮﺟﻮدات ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ ﻧﺘﻴﺠﻪي ﺑﺎرز ﻓﺮاﻫﻤﻲ ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﻴﻦ اﺳﺖ ﻛـﻪ‬

‫ﺑــﺎر در ﻛــﺸﻮر و ﺑــﺎ ﻫــﺪف ﭘــﻲ ﺑــﺮدن ﺑــﻪ ﻧﺤــﻮهي ﺗــﺄﺛﻴﺮ اوراﻧــﻴﻢ‬

‫ﺑﻪ دﻧﺒﺎل آن ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﺰﻳﻤـﻲ ﺑـﻪ وﻳـﮋه آﻧـﺰﻳﻢﻫـﺎي ﺑـﺮون ﻳﺎﺧﺘـﻪاي‬

‫ﺑﺮ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫـﺎي ﻣﻴﻜﺮوﺑـﻲ و آﻧﺰﻳﻤـﻲ ﺧـﺎك ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻧﻤﺎﻳـﻪاي از‬

‫ﻛﺎﻫﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ ]‪.[8‬‬

‫ﺳﻼﻣﺖ ﺧﺎك و دﺳﺖﻳـﺎﺑﻲ ﺑـﻪ ﺣـﺪود ﺳـﻤﻴﺖ اوراﻧـﻴﻢ در ﺧـﺎك‬

‫آﻧــﺰﻳﻢ ﻓــﺴﻔﺎﺗﺎز ﻳﻜــﻲ از آﻧــﺰﻳﻢﻫــﺎي ﺧــﺎك ﻣــﻲﺑﺎﺷــﺪ ﻛــﻪ در‬

‫ﺻﻮرت ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ‪.‬‬

‫ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻜﻲ از ﺷﺎﺧﺺﻫـﺎي ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﺳـﻨﺠﺶ‬
‫‪٥٣‬‬

‫ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻏﻠﻈﺖﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ اوراﻧﻴﻢ )‪ (238U‬ﺑﺮ ﺟﻤﻌﻴﺖﻫﺎي ‪. . .‬‬

‫‪ -2‬ﻣﻮاد و روشﻫﺎ‬

‫‪ 3-2‬اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﺰﻳﻢ ﻓﺴﻔﺎﺗﺎز‬

‫‪ 1-2‬آﻟﻮدهﺳﺎزي ﺧﺎك ﺑﺎ اوراﻧﻴﻢ‬

‫ﺑﺮاي اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﺰﻳﻢ ﻓـﺴﻔﺎﺗﺎز ﺑـﻪ ‪ 1‬ﮔـﺮم از ﻧﻤﻮﻧـﻪﻫـﺎي‬

‫ﺧــﺎك ﻣﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده در اﻳـﻦ ﺗﺤﻘﻴـﻖ از ﻣﺤـﻞ ﭘـﺮدﻳﺲ داﻧـﺸﮕﺎه‬

‫)‪( 2‬‬

‫ﺧﺎك ‪ 4‬ﻣﻴﻠﻲﻟﻴﺘﺮ از ﺑﺎﻓﺮ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑـﺎ ‪ pH=6/5‬اﻓـﺰوده ﺷـﺪ ]‪.[15‬‬

‫ﻓﺮدوﺳﻲ ﻣﺸﻬﺪ و از ﻋﻤـﻖ ‪ 10cm- º‬ﺟﻤـﻊآوري ﺷـﺪ‪ .‬ﻧﻤﻮﻧـﻪﻫـﺎي‬

‫‪ 1‬ﻣﻴﻠﻲﻟﻴﺘﺮ از ﻣﺤﻠﻮل ﭘﺎراﻧﻴﺘﺮوﻓﻨﻴـﻞ ﻓـﺴﻔﺎت ‪ 0/115‬ﻣـﻮﻻر )ﻧﻤـﻚ‬

‫ﺧﺎك در ﺟﺮﻳﺎن ﻫﻮا ﺧﺸﻚ ﺷـﺪه و از اﻟـﻚ ‪ 2‬ﻣﻴﻠـﻲﻣﺘـﺮي ﻋﺒـﻮر‬

‫ديﺳﺪﻳﻢ ﻫﮕﺰا ﻫﻴﺪرات( و ‪ 0/25‬ﻣﻴﻠﻲﻟﻴﺘﺮ ﺗﻮﻟﻮﺋﻦ ﺑﻪ ﻣﺤﻴﻂ اﺿـﺎﻓﻪ‬

‫داده ﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻋﻤﻞ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻛﺎﻣﻼً ﻛﺎﺗﻮرهاي ﺑﺎ ﺳـﻪ ﺗﻜـﺮار ﺑـﺮاي‬

‫ﺷﺪ‪ .‬ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺪت ‪ 1‬ﺳﺎﻋﺖ در دﻣﺎي ‪ 37‬درﺟـﻪي ﺳـﺎﻧﺘﻲﮔـﺮاد‬

‫ﻫﺮ ﺗﻴﻤﺎر در ﻗﺎﻟﺐ ﻓﺎﻛﺘﻮرﻳﻞ اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪ‪ .‬ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر آﻟـﻮده ﻛـﺮدن‬

‫در ﺣﻤﺎم آب ﮔﺮم ﻗﺮار داده ﺷـﺪﻧﺪ‪ .‬ﭘـﺲ از ﺻـﺎف ﺷـﺪن ﻣﺤﻠـﻮل‬

‫ﻧﻤﻮﻧﻪي ﺧﺎك ﺑﺎ ﻏﻠﻈﺖﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠـﻒ اوراﻧـﻴﻢ )‪،250 ،100 ،50 ،0‬‬

‫ﺗﻮﺳــﻂ ﻛﺎﻏــﺬ ﺻــﺎﻓﻲ واﺗﻤــﻦ ‪ 42‬و اﺿــﺎﻓﻪ ﻧﻤــﻮدن ‪ 4‬ﻣﻴﻠــﻲﻟﻴﺘــﺮ‬

‫‪ 500‬و ‪ 1000‬ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺧﺎك( ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻣﻨﺎﺳـﺐ‬

‫ﺳﺪﻳﻢ ﻫﻴﺪروﻛﺴﻴﺪ و ‪ 1‬ﻣﻴﻠﻲﻟﻴﺘﺮ ﻛﻠﺴﻴﻢ ﻛﻠﺮﻳﺪ ‪ 0/5‬ﻣﻮﻻر ﺑﻪ آن ﺑـﺎ‬

‫از ﻧﻤــﻚ اوراﻧــﻴﻢ ﻧﻴﺘــﺮات در آب ﻣﻘﻄــﺮ ﻻزم ﺣــﻞ‪ ،‬و ﺳــﭙﺲ ﺑــﻪ‬

‫ﺗﻨﺪي ‪ 3000‬دور در دﻗﻴﻘﻪ ﺑﻪ ﻣﺪت ‪ 10‬دﻗﻴﻘﻪ ﺳﺎﻧﺘﺮﻳﻔﻮژ ﺷﺪ ﺗﺎ ﻣﻮاد‬

‫ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﺧﺎك اﺿﺎﻓﻪ ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬ﭘﺲ از اﺿـﺎﻓﻪ ﻛـﺮدن ﻫـﺮ ﻳـﻚ از‬

‫ﻣﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ ﺗﻪﻧﺸﻴﻦ‪ ،‬و ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ ﺑﺮاي اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﻧﮕـﻪداري‬

‫ﻏﻠﻈﺖﻫﺎي ﻓﻮق ﻣﻘﺪار رﻃﻮﺑﺖ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﺧـﺎك در ‪ %70‬ﻇﺮﻓﻴـﺖ‬

‫ﺷـــﺪﻧﺪ ]‪ .[15‬ﻣﻘـــﺪار ﺟـــﺬب ﻧـــﻮر ﻧﻤﻮﻧـــﻪﻫـــﺎ در ﻃـــﻮل ﻣـــﻮج‬

‫زراﻋﻲ)‪ (1‬ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﻬﻴﻪي ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ ﺧﺎك و‬

‫‪ 410‬ﻧﺎﻧﻮﻣﺘﺮ ﺑﻪ روش اﺳـﭙﻜﺘﺮوﻓﻮﺗﻮﻣﺘﺮي ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﺷـﺪ و ﺑـﻪ ﺻـﻮرت‬

‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳـﻤﻲ ﺑـﻮدن اوراﻧـﻴﻢ‪ ،‬ﺧـﺎكﻫـﺎ در ﻇـﺮوف ﭘﻼﺳـﺘﻴﻜﻲ‬

‫ﻣﻴﻜﺮوﮔﺮم ﭘﺎراﻧﻴﺘﺮوﻓﻨﻞ ﺑﺮ ﮔﺮم ﺧﺎك ﺧﺸﻚ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮔﺮدﻳﺪ‪.‬‬

‫دربدار ﻗﺮار داده ﺷﺪه و ﺑﺎ ﻏﻠﻈﺖﻫﺎي ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ‪ ،‬ﻣﺤﻠﻮلﭘﺎﺷـﻲ و‬
‫ﻛﺎﻣﻼً ﻣﺨﻠﻮط ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻇﺮوف ﭘﻼﺳﺘﻴﻜﻲ ﺑﺎ ﻣﻘـﺪار ‪ 100‬ﮔـﺮم‬

‫‪ 4-2‬اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ‬

‫از ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﺧـﺎك آﻟـﻮده ﭘـﺮ ﺷـﺪه‪ ،‬ﺑـﻪ ﻣـﺪت ‪ 2‬ﻫﻔﺘـﻪ در دﻣـﺎي‬

‫ﺑﺮاي اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ ﺧﺎكﻫﺎي آﻟﻮده ﺑـﻪ اوراﻧـﻴﻢ‪،‬‬

‫‪ 28‬درﺟﻪي ﺳﺎﻧﺘﻲﮔﺮاد ﻧﮕﻪداري ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬در زﻣﺎنﻫـﺎي ‪،20 ،10 ،0‬‬

‫از روش ﮔﺴﺘﺮش روي‪ -‬آﮔـﺎر اﺳـﺘﻔﺎده ﺷـﺪ‪ .‬ﺑـﺮاي ﺑـﺎﻛﺘﺮيﻫـﺎ از‬
‫)‪( 3‬‬

‫ﻣﺤﻴﻂ ﻛﺸﺖ ﻣﻐﺬي آﮔﺎر ﺑﺎ ‪ ،pH=7‬ﺑﺮاي ﺷـﻤﺎرش ﻗـﺎرچﻫـﺎ از‬

‫‪ 40‬و ‪ 60‬روز از ﺗﻴﻤﺎرﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﻤﻮﻧﻪﺑـﺮداري و ﻣﻘـﺪار ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ‬

‫)‪( 4‬‬

‫آﻧﺰﻳﻢ ﻓﺴﻔﺎﺗﺎز در ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪ‪ .‬ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻣﻮﺟﻮدات ﻣﻴﻜﺮوﺑـﻲ‬

‫ﻣﺤﻴﻂ ﻛﺸﺖ ﺳﺰاﭘﻜﺲ‪ -‬دوﻛﺲ‪ -‬آﮔـﺎر ﺑـﺎ ﺗﺮﻛﻴـﺐ ﺳـﻮﻛﺮوز‪،‬‬

‫در ﭘﺎﻳﺎن دورهي آزﻣﺎﻳﺶ ﺷﻤﺎرش ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻧﻴﺘﺮات ﻧﻤﻚﻫﺎي ﻣﻌﺪﻧﻲ و آﮔﺎر ﺑﺎ ‪ pH=7/3‬اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان‬
‫)‪( 5‬‬

‫ﻣﺎده آﻧﺘﻲﺑﺎﻛﺘﺮﻳﺎل از رزﺑﻨﮕﺎل ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ‪ 0/035‬ﮔﺮم ﺑﺮﻟﻴﺘﺮ ﻣﺤﻴﻂ‬
‫‪ 2-2‬ﺗﺠﺰﻳﻪي ﺧﺎك‬

‫ﻛﺸﺖ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳـﺖ‪ .‬ﺑـﺮاي اﻛﺘﻴﻨﻮﻣﺎﻳـﺴﻴﺖﻫـﺎ ﻣﺤـﻴﻂ ﻛـﺸﺖ‬

‫ﻣﻘﺪار ﻧﻴﺘﺮوژن ﻛﻞ ﺧﺎك ﺑﻪ روش ﻛﺠﻠﺪال اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﺷﺪ ]‪.[11‬‬

‫‪ RBME‬ﺑﺎ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻋﺼﺎرهي ﻣﺎﻟﺖ‪ ،K2HPO4 ،‬رزﺑﻨﮕﺎل و آﮔـﺎر‬

‫ﻫـــﺪاﻳﺖ اﻟﻜﺘﺮﻳﻜـــﻲ ﺗﻮﺳـــﻂ دﺳـــﺘﮕﺎه ﻫـــﺪاﻳﺖﺳـــﻨﺞ ﻣـــﺪل‬

‫ﺑﺎ ‪ pH=6‬ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ ]‪ .[15‬ﭘﺲ از اﻳﺠﺎد ردﻳـﻒﻫـﺎي رﻗـﺖ‬
‫‪-3‬‬

‫‪-4‬‬

‫‪-5‬‬

‫‪-6‬‬

‫‪-7‬‬

‫‪ Jenway 4310‬و ‪ pH‬ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪي ‪ pH‬ﻣﺘﺮ ﻣﺪل ‪Metrohm 632‬‬

‫ﻣﻘــﺪار ‪ 500µl‬از رﻗــﺖﻫــﺎي ‪ 10 ،10 ،10 ،10‬و ‪ 10‬در‬

‫در ﻧــﺴﺒﺖ ﺧــﺎك ﺑــﻪ آب ‪ 1:5‬اﻧــﺪازهﮔﻴــﺮي ﮔﺮدﻳــﺪ‪ .‬ﻓــﺴﻔﺮ ﻗﺎﺑــﻞ‬

‫ﻣﺤــﻴﻂ ﻛــﺸﺖ ﻗــﺮار ﮔﺮﻓــﺖ و ﺟﻤﻌﻴــﺖ ﺑــﺎﻛﺘﺮيﻫــﺎ‪ ،‬ﻗــﺎرچﻫــﺎ و‬

‫دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ روش اوﻟـﺴﻦ ]‪ [12‬اﻧـﺪازهﮔﻴـﺮي ﺷـﺪ‪ .‬ﻣﻘـﺪار ﭘﺘﺎﺳـﻴﻢ‬

‫اﻛﺘﻴﻨﻮﻣﺎﻳﺴﻴﺖﻫﺎ‪ ،‬ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ‪ ،‬ﭘﺲ از ‪ 7 ،1‬و ‪ 14‬روز ﺷﻤﺎرش ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮس ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﺧﺎك ﺑﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از اﺳـﺘﺎت آﻣـﻮﻧﻴﻢ ﻳـﻚ‬
‫ﻧﺮﻣـــﺎل ﻋـــﺼﺎرهﮔﻴـــﺮي و ﺗﻮﺳـــﻂ ﻓﻮﺗـــﻮﻣﺘﺮ ﺷـــﻌﻠﻪاي ﻣـــﺪل‬

‫‪ 5-2‬ﺗﺠﺰﻳﻪي آﻣﺎري‬

‫‪ Jenway PFP 7‬اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﺷـﺪﻧﺪ ]‪ .[13‬ﻛـﺮﺑﻦ آﻟـﻲ ﺑـﻪ روش‬

‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣـﺪه ﺑـﺎ اﺳـﺘﻔﺎده از ﻧـﺮماﻓـﺰار ‪ MSTAT-C‬ﻣـﻮرد‬

‫اﻛﺴﺎﻳﺶ ﺑﺎ ديﻛﺮوﻣﺎت اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﺷﺪ ]‪ .[14‬ﺑﺮاي اﻧﺪازهﮔﻴـﺮي‬

‫ﺗﺠﺰﻳــﻪ و ﺗﺤﻠﻴــﻞ ﻗــﺮار ﮔﺮﻓــﺖ و ﻣﻘﺎﻳــﺴﻪي ﻣﻴــﺎﻧﮕﻴﻦ دادهﻫــﺎي‬
‫)‪( 6‬‬

‫ﻣﻘﺪار ﺟﺬب از اﺳـﭙﻜﺘﺮوﻓﻮﺗﻮﻣﺘﺮ ﻓـﺮاﺑﻨﻔﺶ ﻣـﺪل ‪ S2000‬اﺳـﺘﻔﺎده‬

‫آزﻣﺎﻳــﺸﻲ ﺑــﺎ ﻳــﻚدﻳﮕــﺮ‪ ،‬ﺑــﺎ آزﻣــﻮن ‪ LSD‬در ﺳــﻄﺢ اﻃﻤﻴﻨــﺎن‬

‫ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬ﺑﺎﻓﺖ ﺧﺎك ﺑﻪ روش ﻫﻴﺪروﻣﺘﺮي ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪ‪.‬‬

‫‪ 5‬درﺻﺪ اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪ‪ .‬ﺑـﺮاي ﺗﺮﺳـﻴﻢ ﻧﻤﻮدارﻫـﺎ از ﻧـﺮماﻓـﺰار ‪Excel‬‬

‫اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪.‬‬

‫‪٥٤‬‬

‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪1389 ،51‬‬

‫ﺗﻴﻤﺎرﻫﺎي ‪ 50‬و ‪ 100‬ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم ﺑﺮ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم اوراﻧـﻴﻢ روﻧـﺪ ﻛﺎﻫـﺸﻲ‬

‫‪ -3‬ﻧﺘﺎﻳﺞ و ﺑﺤﺚ‬
‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از آزﻣﺎﻳﺶﻫﺎي ﺧﺎك ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﺑﺎﻓﺖ ﺧـﺎك ﻣـﻮرد‬

‫ﻧﺸﺎن داد ﭼﻨﺎن ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ آﻧـﺰﻳﻢ ﻓـﺴﻔﺎﺗﺎز در اﻳـﻦ ﺗﻴﻤـﺎر از‬

‫آزﻣـــﺎﻳﺶ‪ ،‬ﺷـــﻨﻲ ﻟـــﻮﻣﻲ‪ pH ،‬آن ‪ 7/2‬و ﻫـــﺪاﻳﺖ ﻫﻴـــﺪروﻟﻴﻜﻲ آن‬

‫‪ 248/47‬در ﺷﺮوع آزﻣﺎﻳﺶ ﺑﻪ ‪ 171‬ﻣﻴﻜﺮوﮔﺮم ﭘﺎراﻧﻴﺘﺮوﻓﻨﻞ ﺑﺮ ﮔﺮم‬

‫‪ 2/1‬دﺳﻲزﻳﻤﻨﺲ ﺑﺮﻣﺘﺮ و ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻧﻴﺘﺮوژن‪ ،‬ﻓﺴﻔﺮ و ﭘﺘﺎﺳـﻴﻢ آن ﻧﻴـﺰ‪ ،‬ﺑـﻪ‬

‫ﺧﺎك ﺧﺸﻚ در ﻣﺪت ‪ 60‬روز ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬در اﻳﻦ ﺳـﻄﺢ‪ ،‬ﻣﻘـﺪار‬

‫ﺗﺮﺗﻴﺐ‪ 86/42 ،613 ،‬و ‪ 82/26‬ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم ﺑﺮ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺧﺎك ﺑﻮد‪.‬‬

‫ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﺰﻳﻢ ﻓﺴﻔﺎﺗﺎز در زﻣﺎن ‪ 60‬روز ﻧﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ﺷـﺮوع آزﻣـﺎﻳﺶ‬
‫ﺣﺪود ‪ %31‬ﻛﺎﻫﺶ ﻧﺸﺎن داد‪ .‬در ﺗﻴﻤﺎر ‪ 500‬ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم ﺑﺮ ﻛﻴﻠـﻮﮔﺮم‬

‫‪ 1-3‬ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻏﻠﻈﺖﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﺰﻳﻢ ﻓﺴﻔﺎﺗﺎز ﺧﺎك‬

‫اوراﻧﻴﻢ ﻣﻘﺪار ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ آﻧـﺰﻳﻢ ﻓـﺴﻔﺎﺗﺎز در ﻃـﻮل زﻣـﺎن آزﻣـﺎﻳﺶ از‬

‫ﺑﺮرﺳــﻲ ﺗﻐﻴﻴــﺮات ﻓﻌﺎﻟﻴــﺖ آﻧــﺰﻳﻢ ﻓــﺴﻔﺎﺗﺎز در ﺗﻴﻤﺎرﻫــﺎي ﻣﺨﺘﻠــﻒ‬
‫اوراﻧﻴﻢ در ﻃﻮل آزﻣـﺎﻳﺶ ﻧـﺸﺎن داد ﻛـﻪ روﻧـﺪ ﺗﻐﻴﻴـﺮات در ﺳـﻄﺢ‬
‫ﺷﺎﻫﺪ و ﺳﻄﺢ ‪ 50‬ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم اوراﻧـﻴﻢ ﺑـﺮ ﻛﻴﻠـﻮﮔﺮم ﺧـﺎك در ﻃـﻮل‬
‫آزﻣــﺎﻳﺶ ﺗﻘﺮﻳﺒـﺎً ﺛﺎﺑــﺖ اﺳــﺖ )ﺟــﺪول ‪ .(1‬در ﺗﻴﻤــﺎر ﺷــﺎﻫﺪ ﻣﻴــﺰان‬
‫ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﺰﻳﻢ ﻓﺴﻔﺎﺗﺎز ﺗﺎ زﻣﺎن ‪ 40‬روز ﻗـﺪري اﻓـﺰاﻳﺶ ﻧـﺸﺎن داد و‬
‫ﺳﭙﺲ ﺗﺎ ﭘﺎﻳﺎن آزﻣﺎﻳﺶ در ﻳﻚ ﺳﻄﺢ ﺗﻘﺮﻳﺒـﺎً ﺛﺎﺑـﺖ ﺑـﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧـﺪ‪ .‬در‬
‫ﺗﻴﻤﺎر ‪ 50‬ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮ ﻛﻴﻠـﻮﮔﺮم ﺧـﺎك ﻧﻴـﺰ ﻫﻤﺎﻧﻨـﺪ ﺳـﻄﺢ‬
‫ﺷﺎﻫﺪ ﻣﻴﺰان ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ در ﻃﻮل زﻣﺎن آزﻣﺎﻳﺶ ﭘﺲ از ﻳﻚ اﻓﺰاﻳﺶ در‬
‫ﺷﺮوع آزﻣﺎﻳﺶ در ﺳﺎﻳﺮ زﻣﺎنﻫﺎ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺎﻧﺪ‪ .‬ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺑﻴﺸﻴﻨﻪ در‬

‫‪ 257/47‬ﺑﻪ ‪ 141/48‬ﻣﻴﻜﺮوﮔﺮم ﭘﺎراﻧﻴﺘﺮوﻓﻨﻞ ﺑﺮ ﮔﺮم ﺧﺎك ﺧـﺸﻚ‬
‫ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬ﺑﻴﺶﺗﺮﻳﻦ ﻣﻴﺰان ﻛﺎﻫﺶ در اﻳﻦ ﺗﻴﻤﺎر ﻧﻴﺰ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﻳﺮ‬
‫ﺗﻴﻤﺎرﻫﺎي اوراﻧﻴﻢ در ﻓﺎﺻﻠﻪي زﻣﺎﻧﻲ ‪ 20‬ﺗﺎ ‪ 40‬روز ﺻـﻮرت ﭘـﺬﻳﺮﻓﺖ‬
‫ﺑﻪ ﻃﻮري ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺑﺎزهي زﻣـﺎﻧﻲ ﻣﻘـﺪار ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ آﻧـﺰﻳﻢ ﻓـﺴﻔﺎﺗﺎز از‬
‫‪ 225/30‬ﺑﻪ ‪ 166/57‬ﻣﻴﻜﺮوﮔﺮم ﭘﺎراﻧﻴﺘﺮوﻓﻨـﻞ ﺑـﺮ ﮔـﺮم ﺧـﺎك ﺧـﺸﻚ‬
‫ﻳﻌﻨﻲ ﺣﺪود ‪ %30‬ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬در ﻣﺪت ‪ 60‬روز‪ ،‬ﻣﻘﺪار ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ اﻳـﻦ‬
‫آﻧﺰﻳﻢ در اﻳﻦ ﺗﻴﻤﺎر ﻧﺴﺒﺖ ﺑـﻪ زﻣـﺎن ﺷـﺮوع آزﻣـﺎﻳﺶ در ﺣـﺪود ‪%45‬‬
‫ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬ﺑـﻴﺶﺗـﺮﻳﻦ ﺷـﻴﺐ ﻛـﺎﻫﺶ در ﺗﻴﻤـﺎر ‪ 1000‬ﻣﻴﻠـﻲﮔـﺮم‬
‫اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺧﺎك ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ‪ .‬در اﻳﻦ ﺗﻴﻤـﺎر ﻣﻘـﺪار ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ‬
‫آﻧﺰﻳﻢ ﻓﺴﻔﺎﺗﺎز در ﻣﺪت ‪ 60‬روز از ‪ 267/36‬ﻣﻴﻜﺮوﮔﺮم ﭘﺎراﻧﻴﺘﺮوﻓﻨﻞ ﺑﺮ‬

‫اﻳﻦ ﺗﻴﻤﺎر در زﻣﺎن ‪ 20‬روز و ﺑﺮاﺑﺮ ‪ 243/99‬و ﻛﻤﻴﻨﻪي آن در زﻣـﺎن‬
‫‪ 60‬روز و ﺑﺮاﺑﺮ ‪ 237/46‬ﻣﻴﻜﺮوﮔـﺮم ﭘﺎراﻧﻴﺘﺮوﻓﻨـﻞ ﺑـﺮ ﮔـﺮم ﺧـﺎك‬
‫ﺧﺸﻚ ﺑﻮد‪ .‬ﺷﺮوع روﻧﺪ ﻛﺎﻫﺸﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ اوراﻧـﻴﻢ ﺑـﺮ ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ آﻧــﺰﻳﻢ‬
‫ﻓﺴﻔـﺎﺗـﺎز را از ﺳﻄـﺢ ‪ 100‬ﻣﻴﻠـﻲﮔـﺮم اوراﻧـﻴﻢ ﺑﺮﻛﻴﻠـﻮﮔﺮم ﺧـﺎك‬
‫ﻣﺸﺎﻫـﺪه ﻣـﻲ ﻛﻨﻴـﻢ‪ .‬در ﺗﻴﻤـﺎر ‪ 100‬ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم اوراﻧﻴﻢ ﺑـﺮ ﻛﻴﻠـﻮﮔﺮم‬
‫ﺧـــــﺎك ﻓﻌﺎﻟﻴـــــﺖ ﺑﻴـــــﺸﻴﻨﻪ در ﺷـــــﺮوع آزﻣـــــﺎﻳﺶ و ﺑﺮاﺑـــــﺮ‬
‫‪ 266/91‬ﻣﻴﻜﺮوﮔﺮم ﭘﺎراﻧﻴﺘﺮوﻓﻨﻞ ﺑﺮ ﮔﺮم ﺧﺎك ﺧﺸﻚ و ﻛﻤﻴﻨـﻪي‬
‫آن در زﻣـﺎن ‪ 60‬روز و ﺑﺮاﺑــﺮ ‪ 190/18‬ﻣﻴﻜﺮوﮔـﺮم ﭘﺎراﻧﻴﺘﺮوﻓﻨــﻞ ﺑــﺮ‬
‫ﮔﺮم ﺧﺎك ﺧﺸﻚ ﺑﻮد‪ .‬در ﻃـﻮل آزﻣـﺎﻳﺶ ﻣﻴـﺰان ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ آﻧـﺰﻳﻢ‬
‫ﻓﺴﻔﺎﺗﺎز در اﻳﻦ ﺗﻴﻤﺎر ﻛﺎﻫﺶ ﭘﻴﺪا ﻛﺮد‪ .‬در ﭘﺎﻳﺎن آزﻣـﺎﻳﺶ ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ‬
‫آﻧـــﺰﻳﻢ ﻓـــﺴﻔﺎﺗﺎز در اﻳـ ــﻦ ﺗﻴﻤـ ــﺎر ﻧـــﺴﺒﺖ ﺑــــﻪ زﻣـ ــﺎن ﺷـ ــﺮوع‬
‫آزﻣـﺎﻳﺶ ﺣـﺪوداً ‪ %28‬ﻛـﺎﻫﺶ ﻧﺸـﺎن داد‪ .‬ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧـﺰﻳﻢ ﻓـﺴﻔﺎﺗﺎز‬
‫در ﺗﻴﻤــﺎر ‪ 250‬ﻣﻴﻠــﻲﮔــﺮم اوراﻧــﻴﻢ ﺑــﺮ ﻛﻴﻠــﻮﮔﺮم ﺧــﺎك ﻫﻤﺎﻧﻨــﺪ‬

‫ﮔــﺮم ﺧــﺎك ﺧــﺸﻚ در ﺷــﺮوع آزﻣــﺎﻳﺶ ﺑــﻪ ‪ 95/74‬ﻣﻴﻜﺮوﮔــﺮم‬
‫ﭘﺎراﻧﻴﺘﺮوﻓﻨــﻞ ﺑــﺮ ﮔــﺮم ﺧــﺎك ﺧــﺸﻚ ﺗﻐﻴﻴــﺮ ﻳﺎﻓــﺖ‪ .‬ﻫﻤﺎﻧﻨــﺪ ﺗﻴﻤــﺎر‬
‫‪ 500‬ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم اوراﻧـﻴﻢ ﺧـﺎك ﺑـﺮ ﻛﻴﻠـﻮﮔﺮم ﺑـﻴﺶﺗـﺮﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴـﺮات در‬
‫ﺑﺎزهي زﻣﺎﻧﻲ ‪ 20‬ﺗﺎ ‪ 40‬روز رخ داد‪ .‬ﻣﻘﺪار ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧـﺰﻳﻢ ﻓـﺴﻔﺎﺗﺎز در‬
‫اﻳﻦ ﺑﺎزه ‪ 36‬درﺻﺪﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬در ﮔﺴﺘﺮهي زﻣﺎﻧﻲ ‪ 40‬ﺗﺎ ‪ 60‬روز ﻧﻴﺰ‬
‫ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎد ﺑﻮد و ﻣﻘﺪار ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ اﻳﻦ آﻧﺰﻳﻢ ﺣـﺪود ‪ 30‬درﺻـﺪ‬
‫ﻛــﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓــﺖ‪ .‬ﻛــﻢﺗــﺮﻳﻦ ﻣﻘــﺪار ﻓﻌﺎﻟﻴــﺖ اﻳــﻦ آﻧــﺰﻳﻢ در ﺗﻴﻤــﺎر‬
‫‪ 1000‬ﻣﻴﻠــﻲﮔــﺮم ﺑــﺮ ﻛﻴﻠــﻮﮔﺮم اوراﻧــﻴﻢ در ﻣــﺪت ‪ 60‬روز و ﺑﺮاﺑــﺮ‬
‫‪ 95/74‬ﻣﻴﻜﺮوﮔﺮم ﭘﺎراﻧﻴﺘﺮوﻓﻨﻞ ﺑـﺮ ﮔـﺮم ﺧـﺎك ﺧـﺸﻚ ﺑـﻮد ﻛـﻪ در‬
‫ﺣﺪود ‪ 65‬درﺻﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﺮوع آزﻣﺎﻳﺶ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑـﻮد‪ .‬ﺑـﻪ ﻧﻈـﺮ‬
‫ﻣﻲرﺳﺪ ﻏﻠﻈﺖ ﻓﻮق ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ آﻧﺰﻳﻢ ﻓﺴﻔﺎﺗﺎز در ﺧﺎك را ﺑﻪ ﻛﻠﻲ ﻣﺨﺘﻞ‬
‫ﻣﻲﺳـﺎزد‪ .‬در ﺗﻨﻬـﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪي اﻧﺠـﺎم ﺷـﺪه در ﻣـﻮرد ﺗـﺄﺛﻴﺮ اوراﻧـﻴﻢ ﺑـﺮ‬
‫ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي آﻧﺰﻳﻤﻲ ﺧﺎكﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ وﻳﮋﮔـﻲﻫـﺎي ﻣﺘﻔـﺎوت‪ ،‬در ﻏﻠﻈـﺖ‬

‫ﺟﺪول ‪ -1‬ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺁﻧﺰﻳﻢ ﻓـﺴﻔﺎﺗﺎﺯ ﺩﺭ ﺗﻴﻤﺎﺭﻫـﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺍﻭﺭﺍﻧـﻴﻢ ﺩﺭ‬

‫‪ 100‬ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺧﺎك ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ آﻧـﺰﻳﻢ ﻓـﺴﻔﺎﺗﺎز در‬

‫ﻃﻮﻝ ﺁﺯﻣﺎﻳﺶ‪.‬‬

‫ﺑﻌﻀﻲ از ﺧﺎكﻫﺎ ﺗﺎ ‪ 25‬درﺻﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳـﻄﺢ ﺷـﺎﻫﺪ ﻛـﺎﻫﺶ ﻧـﺸﺎن‬
‫زﻣﺎن اﻧﻜﻮﺑﺎﺳﻴﻮن )روز(‬

‫‪60‬‬

‫‪40‬‬

‫‪20‬‬

‫‪10‬‬

‫‪258/03 a‬‬
‫‪237/46 a‬‬
‫‪190/18 b‬‬
‫‪171 c‬‬
‫‪141/48 d‬‬
‫‪95/74 d‬‬

‫‪259/06 a‬‬
‫‪243/3 a‬‬
‫‪194/61 b‬‬
‫‪185/75 bc‬‬
‫‪166/57 c‬‬
‫‪137/05 c‬‬

‫‪244/78 a‬‬
‫‪243/99 a‬‬
‫‪230/98 a‬‬
‫‪233/53 a‬‬
‫‪225/3 bc‬‬
‫‪216/74 b‬‬

‫‪244/34 a‬‬
‫‪240/8 a‬‬
‫‪241/9 a‬‬
‫‪237/97 a‬‬
‫‪229/5 b‬‬
‫‪220/67 b‬‬

‫ﺷﺮوع‬
‫آزﻣﺎﻳﺶ‬
‫‪232/53 a‬‬
‫‪240/8 a‬‬
‫‪266/91 a‬‬
‫‪248/47 a‬‬
‫‪257/47 a‬‬
‫‪267/36 a‬‬

‫داد‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ در ﺑﺮﺧﻲ دﻳﮕﺮ ﻫﻴﭻ ﺗﻔﺎوت ﻣﻌﻨﻲداري اﻳﺠﺎد ﻧـﺸﺪ‪.‬‬
‫اوراﻧﻴﻢ در ﺧﺎك‬

‫در ﻣﻄﺎﻟﻌــﻪي ﻓــﻮق ﻧﻴــﺰ ﺷــﺮوع ﺗــﺄﺛﻴﺮ ﺳــﻤﻴﺖ اوراﻧــﻴﻢ از ﻏﻠﻈــﺖ‬

‫)‪(mg/kg‬‬

‫‪ 100‬ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺧﺎك ﺷﺮوع ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ‬

‫‪º‬‬

‫‪50‬‬
‫‪100‬‬
‫‪250‬‬
‫‪500‬‬
‫‪1000‬‬

‫ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪي ﺷـﭙﺮد و ﻫﻤﻜـﺎراﻧﺶ ]‪ [10‬ﺑـﻪ‬
‫ﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺳﺪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ اﻳـﻦ آﻧـﺰﻳﻢ ﺗـﺎ ﺣـﺪ زﻳـﺎدي ﺑـﺴﺘﮕﻲ ﺑـﻪ‬
‫ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﺧﺎك ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ از ﻗﺒﻴﻞ اﺳﻴﺪﻳﺘﻪ‪ ،‬ﻛﺮﺑﻦ آﻟـﻲ‪ ،‬ﻋﻨﺎﺻـﺮ‬
‫ﻏﺬاﻳﻲ‪ ،‬ﺑﺎﻓﺖ و ﻣﻴﺰان رﻃﻮﺑﺖ ﺧﺎك دارد‪.‬‬

‫‪٥٥‬‬

‫ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻏﻠﻈﺖﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ اوراﻧﻴﻢ )‪ (238U‬ﺑﺮ ﺟﻤﻌﻴﺖﻫﺎي ‪. . .‬‬
‫‪a‬‬

‫‪ 2-3‬ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻏﻠﻈﺖﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮ ﺟﻤﻌﻴﺖﻫﺎي ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ ﺧﺎك‬

‫‪a‬‬

‫‪a‬‬

‫ﺗﻤﺎم ﻏﻠﻈﺖﻫﺎ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺑﺎﻛﺘﺮيﻫﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬اﻣﺎ ﺗﻨﻬﺎ در ﻏﻠﻈـﺖ‬

‫‪a‬‬

‫‪3000000‬‬

‫‪b‬‬

‫‪b‬‬

‫‪2000000‬‬

‫‪ 500‬و ‪ 1000‬ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم اوراﻧـﻴﻢ ﺑـﺮ ﻛﻴﻠـﻮﮔﺮم ﺧـﺎك اﻳـﻦ ﻛـﺎﻫﺶ‬

‫‪(CFU)/g‬‬

‫ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻏﻠﻈﺖ اوراﻧﻴﻢ در ﺧـﺎك ﻣـﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ در‬

‫‪4000000‬‬

‫‪1000000‬‬

‫ﻣﻌﻨﻲدار ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻏﻠﻈـﺖ اوراﻧـﻴﻢ از ﺳـﻄﺢ ﺷـﺎﻫﺪ ﺗـﺎ ﺳـﻄﺢ‬

‫‪0‬‬
‫‪1000‬‬

‫‪ 1000‬ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم اوراﻧﻴﻢ ﺑـﺮ ﻛﻴﻠـﻮﮔﺮم ﺧـﺎك ﺗﻌـﺪاد ﺑـﺎﻛﺘﺮيﻫـﺎ از‬

‫‪500‬‬

‫‪250‬‬

‫‪100‬‬

‫‪0‬‬

‫‪50‬‬

‫)‪Uranium concentration in soil (mg/kg‬‬

‫‪ 3/7×106‬ﺗﺎ )‪ 1/6×106CFU(7‬ﺑﺮ ﮔﺮم ﺧﺎك ﺧـﺸﻚ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻳﺎﻓـﺖ‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -1‬ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺑﺎﻛﺘﺮيﻫﺎي ﺧﺎك ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻏﻠﻈﺖ اوراﻧﻴﻢ در ﺧﺎك‪.‬‬

‫)ﺷــﻜﻞ ‪ .(1‬ﺗﻌــﺪاد ﺑــﺎﻛﺘﺮيﻫــﺎ در ﺗﻴﻤــﺎر ‪ 1000‬و ‪ 500‬ﻣﻴﻠــﻲﮔــﺮم‬
‫اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺧﺎك‪ ،‬ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴـﺐ‪ 56 ،‬و ‪ 48‬درﺻـﺪ ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ‬

‫‪a‬‬
‫‪a‬‬

‫ﺷﺎﻫﺪ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ آﻣﺎري ﻣﻌﻨﻲدار ﺑﻮد‪.‬‬

‫‪a‬‬

‫‪30000‬‬

‫‪a‬‬

‫‪20000‬‬

‫‪b‬‬

‫ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻗﺎرچﻫﺎ از ‪ 3/3×104 CFU‬ﺑﺮ ﮔﺮم ﺧـﺎك ﺧـﺸﻚ در‬

‫‪( (CFU)/g‬‬
‫‪)g‬‬

‫ﺳﻄﺢ ﺷﺎﻫﺪ ﻛﺎﻫﺶ ﭘﻴﺪا ﻛﺮد ﻛﻪ اﺧﺘﻼف ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷـﺪه ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ‬

‫‪a‬‬

‫‪40000‬‬

‫‪10000‬‬

‫ﺗﻴﻤﺎر ﺷﺎﻫﺪ ﺑـﻪ ‪ 1/1×104CFU‬ﺑـﺮ ﮔـﺮم ﺧـﺎك ﺧـﺸﻚ در ﺗﻴﻤـﺎر‬

‫‪0‬‬

‫‪ 1000‬ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم اوراﻧـﻴﻢ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﻛـﺮد )ﺷـﻜﻞ ‪ .(2‬ﺗﻨﻬـﺎ در ﺑـﺎﻻﺗﺮﻳﻦ‬

‫‪1000‬‬

‫‪500‬‬

‫‪250‬‬

‫‪100‬‬

‫‪0‬‬

‫‪50‬‬

‫)‪Uranium concentration in soil (mg/kg‬‬

‫ﺗﻴﻤﺎر اﺳـﺘﻔﺎده ﺷـﺪه ﻳﻌﻨـﻲ ‪ 1000‬ﻣﻴﻠـﻲﮔـﺮم اوراﻧـﻴﻢ ﺑـﺮ ﻛﻴﻠـﻮﮔﺮم‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -2‬ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻗﺎرچﻫﺎي ﺧﺎك ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻏﻠﻈﺖ اوراﻧﻴﻢ در ﺧﺎك‪.‬‬

‫ﺧﺎك ﺑﻴﻦ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻗﺎرچﻫﺎ و ﺗﻴﻤﺎر ﺷﺎﻫﺪ ﺗﻔﺎوت ﻣـﺸﺎﻫﺪه ﺷـﺪ ﻛـﻪ‬
‫در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺗﻌﺪاد ﻗﺎرچﻫﺎ ‪ 1/1×104CFU‬ﺑﺮ ﮔﺮم ﺧﺎك ﺧﺸﻚ‬
‫ﺑﻮد ﻛﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﺷﺎﻫﺪ ﺣـﺪوداً ‪ %65‬ﻛـﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓـﺖ‪ .‬ﺑـﻪ ﻧﻈـﺮ‬

‫‪a‬‬

‫‪400000‬‬

‫ﭼﻮن ﺗﺎﺑﺶ ﻣﻘﺎوم اﺳﺖ از ﻏﻠﻈﺖﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ اوراﻧﻴﻢ ﻛﻢﺗـﺮ ﺗـﺄﺛﻴﺮ‬
‫ﻣﻲﭘﺬﻳﺮد‪.‬‬

‫‪cd‬‬

‫‪bc‬‬

‫‪b‬‬

‫‪b‬‬

‫‪200000‬‬
‫‪100000‬‬

‫‪d‬‬

‫ﺑـــﻴﺶﺗـــﺮﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴـــﺮات ﺑـــﺎ اﻓـــﺰاﻳﺶ ﻏﻠﻈـــﺖ اوراﻧـــﻴﻢ‪ ،‬در‬

‫‪0‬‬

‫اﻛﺘﻴﻨﻮﻣﺎﻳﺴﻴﺖﻫﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮔﺮدﻳﺪ؛ ﺟﻤﻌﻴﺖ آنﻫﺎ از ‪3/6×105CFU‬‬

‫‪1000‬‬

‫ﺑﺮ ﮔﺮم ﺧﺎك ﺧﺸﻚ در ﺗﻴﻤﺎر ﺷـﺎﻫﺪ ﺑـﻪ ‪ 5/3×104CFU‬ﺑـﺮ ﮔـﺮم‬

‫‪500‬‬

‫‪250‬‬

‫‪100‬‬

‫‪50‬‬

‫)‪Uranium concentration in soil (mg/kg‬‬

‫‪0‬‬

‫ﺧﺎك در ﺗﻴﻤﺎر ‪ 1000‬ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮ ﻛﻴﻠـﻮﮔﺮم ﺧـﺎك ﺗﻐﻴﻴـﺮ‬

‫ﺷﻜﻞ ‪ -3‬ﺗﻐﻴﻴﺮات ﺟﻤﻌﻴﺖ اﻛﺘﻴﻨﻮﻣﻴﺴﻴﺖﻫﺎي ﺧﺎك ﺑﺮﺣﺴﺐ ﻏﻠﻈﺖ اوراﻧﻴﻢ در‬

‫ﻳـﺎﻓﺖ )ﺷﻜـﻞ ‪ .(3‬ﺑـﺎ اﻓـﺰاﻳﺶ ﻏﻠﻈـﺖ اوراﻧﻴـﻢ در ﺗﻤـﺎم ﺗﻴﻤـﺎرﻫــﺎ‪،‬‬

‫ﺧﺎك‪.‬‬

‫ﺟﻤﻌﻴﺖ اﻛﺘﻴﻨﻮﻣﺎﻳﺴﻴﺖﻫﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬در ﺗﻴﻤﺎر ‪ 1000‬ﻣﻴﻠـﻲﮔـﺮم‬
‫اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺧـﺎك‪ ،‬ﺟﻤﻌﻴـﺖ اﻛﺘﻴﻨﻮﻣﺎﻳـﺴﻴﺖﻫـﺎ ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ‬

‫ﺗﻐﻴﻴﺮ ﭘﻴﺪا ﻛﺮدهاﻧﺪ ]‪ .[2‬ﺗﻔـﺎوت ﻣـﺸﺎﻫﺪه ﺷـﺪه در اﻳـﻦ دو ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ‬

‫ﺳــﻄﺢ ﺷــﺎﻫﺪ ﺣــﺪود ‪ %85‬ﻛــﺎﻫﺶ ﻧــﺸﺎن داد‪ .‬ﻛــﺎﻫﺶ ﺟﻤﻌﻴــﺖ‬

‫ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺗﻔﺎوت در ﻧـﻮع اوراﻧـﻴﻢ ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده‪ ،‬ﻧـﻮع ﺧـﺎك و‬

‫ﻣـﻮﺟـﻮدات ﻣﻴﻜـﺮوﺑـﻲ در اﺛـﺮ اﻓـﺰاﻳﺶ اوراﻧﻴـﻢ ﺧـﺎك ﻣـﻲﺗﻮاﻧـﺪ‬

‫ﺗﻔﺎوت در ﻧﻮع ﻣﺤﻴﻂ ﻛﺸﺖ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه در اﻳﻦ دو آزﻣﺎﻳﺶ‪،‬‬

‫ﺑﻪ ﺳﻤﻴﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻧﺎﺷﻲ از اوراﻧﻴﻢ و ﭘﺮﺗﻮزاﻳﻲ آن ﻣﺮﺑﻮط ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑـﻪ‬

‫ﻣﺮﺑﻮط ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪي ﻻﻣﺎس‪ ،‬از اوراﻧـﻴﻢ ﺗﻬـﻲ ﺷـﺪه و در اﻳـﻦ‬

‫دﻧﺒﺎل ﻛـﺎﻫﺶ ﺟﻤﻌﻴـﺖﻫـﺎي ﻣﻴﻜﺮوﺑـﻲ ﻓﻌﺎﻟﻴـﺖ آﻧـﺰﻳﻢﻫـﺎي ﺑـﺮون‬

‫ﺗﺤﻘﻴﻖ از ﻧﻤﻚ اوراﻧﻴﻢ ﻧﻴﺘﺮات اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪ .‬ﻫﻢﭼﻨـﻴﻦ ﻧـﻮع ﺧـﺎك‬

‫ﻳﺎﺧﺘــﻪاي از ﻗﺒﻴــﻞ آﻧــﺰﻳﻢ ﻓــﺴﻔﺎﺗﺎز ﻛــﺎﻫﺶ ﻣــﻲﻳﺎﺑــﺪ ]‪ .[8‬در ﺗﻨﻬــﺎ‬

‫ﺑﺮرﺳــﻲ ﺷــﺪه ﺗﻮﺳــﻂ ﻻﻣــﺎس ﻣﺘﻔــﺎوت و داراي ﻣﻘــﺪار ﺑــﻴﺶﺗــﺮي‬

‫ﻣﻄﺎﻟﻌــﻪي اﻧﺠــﺎم ﺷــﺪه در ﻣــﻮرد ﺗــﺄﺛﻴﺮ اوراﻧــﻴﻢ ﺑــﺮ ﺟﻤﻌﻴــﺖﻫــﺎي‬

‫ﻣﺎده آﻟﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﺎك اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه در اﻳـﻦ ﭘـﮋوﻫﺶ ﻣـﻲﺑﺎﺷـﺪ‪.‬‬

‫ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ ﺧﺎك‪ ،‬ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺑﺎﻛﺘﺮيﻫﺎ‪ ،‬ﻗﺎرچﻫﺎ و اﻛﺘﻴﻨﻮﻣﺎﻳﺴﻴﺖﻫﺎ ﺑـﺎ‬

‫ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﻮارد ﻓﻮق ﺟﻤﻌﻴﺖﻫﺎي ﻣﻴﻜﺮوﺑـﻲ ﺧـﺎك ﺑـﻪ ﺑـﺴﻴﺎري از‬

‫اﻓـﺰاﻳﺶ ﻏﻠﻈﺖ اوراﻧﻴﻢ ﺗﻬﻲ ﺷﺪه در ﺧﺎك ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﻄﺢ ﺷـﺎﻫـﺪ‬

‫ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺤﻴﻄﻲ دﻳﮕﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺳﻴﺪﻳﺘﻪ و ﻣﻘﺪار ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻏﺬاﻳﻲ ﻣﻮﺟـﻮد‬
‫در ﺧﺎك واﻛﻨﺶ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﻨﺪ‪.‬‬
‫‪٥٦‬‬

‫‪(CFU)/g‬‬

‫ﻣﻲرﺳﺪ ﻗﺎرچﻫﺎ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﻮﻟﻴﺪ اﺳﭙﻮر ﻛﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻋﻮاﻣـﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔـﻲ‬

‫‪300000‬‬

1389 ،51 ‫ ﺷﻤﺎره‬،‫ﻣﺠﻠﻪ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻫﺴﺘﻪاي‬

1- Filed Capacity

‫ ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴﺮي‬-4
‫اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪي ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي آﻧﺰﻳﻤﻲ و ﺟﻤﻌﻴﺖﻫـﺎي‬

2- Universal Buffer

‫ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨـﻮان ﺷﺎﺧـﺼﻲ از آﻟـﻮدﮔﻲ ﺧـﺎك در ﺑﺨـﺶ‬

3- Nutrient Agar

‫ ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻـﻞ‬.‫ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪﻫﺎي ﻫﺴﺘﻪاي ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﻴﺮد‬

4- Czapex-Dox-Agar

‫ﻧـــﺸﺎن داد ﻛـــﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴـــﺖ آﻧـــﺰﻳﻢ ﻓـــﺴﻔﺎﺗﺎز در ﻏﻠﻈـــﺖﻫـــﺎي ﺑـــﺎﻻي‬

5- Rose Bengal

‫ ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم اوراﻧﻴﻢ ﺑﺮ ﻛﻴﻠﻮﮔﺮم ﺧﺎك ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻨـﻲداري ﻛـﺎﻫﺶ‬100

6- LSD: Least Significunt Diference

‫ اﮔﺮﭼﻪ ﺟﻤﻌﻴﺖﻫﺎي ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ ﻧﻴـﺰ ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ ﺗﻐﻴﻴـﺮات ﻏﻠﻈـﺖ‬.‫ﻳﺎﻓﺖ‬

7- CFU: Counting Forming Unit

،‫اوراﻧﻴﻢ ﺧﺎك ﺗﻐﻴﻴﺮ ﭘﻴﺪا ﻛﺮدﻧﺪ اﻣﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺘـﺎﻳﺞ ﺑـﻪ دﺳـﺖ آﻣـﺪه‬

:‫ﭘﻲﻧﻮﺷﺖﻫﺎ‬

‫اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎي آﻧﺰﻳﻤﻲ ﺑﺮاي ارزﻳﺎﺑﻲ داﻣﻨﻪي ﺳﻤﻴﺖ اوراﻧﻴﻢ‬
‫ ﺷﺎﺧﺺ ﺣﺴﺎسﺗﺮي ﻧـﺴﺒﺖ ﺑـﻪ‬،‫و اﺛﺮ آن ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ و ﺳﻼﻣﺖ ﺧﺎك‬
.‫اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﺟﻤﻌﻴﺖﻫﺎي ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﻮد‬

References:
1. J. Entray, N. Vance, M. Hamilton, M.
Zabowask, D. Zabowask, L. Watrud, D.
Adrino,
“Phytoremediation
of
soil
contaminated with low concentrations of
radionuclides,” Water Air and Soil Pollution.
88, 167-172 (1996).

9. R.Q. Maguire, J.T. Sims, f.J. Coale,
“Phosphorus solobility in biosolid-amended
farm soils in the mid-atlantic region of the usa,”
Journal of environmental quality, 29, 12251233 (2000).
10. S.C. Sheppard, W.G. Evnden, A.G. Anderson,
“Multiple assays of uranium toxicity in soil,”
Environmental Toxicology and Water quality,
7, 275-294 (1992).

2. C.M.D. lamas, “Factors affecting the uranium
availability in soils,” PhD Thesis. Fall
Agricultural Research (2005).
3. R.P. Dick, “Soil enzyme activities as indicator
of soil quality,” Spec. Pub, 35, Madison. WI,
107-124 (1994).

11. B. Julius, “Practical organic chemistry,”
Kjeldal method to measure nitrogen (1910).
12. L. Metzger, “The effect of sewage sludge on
soil structure,” Soil Science Society of America
Jurnal, 51, 346-351 (1987).

4. E. Hofmann, A. Seegrer, “Soil enzymes as
measure of biological activity,” Soil Biology
and Biochemistry, 321, 97-98 (1950).

13. A. Klute, “Method of soil analysis part 1:
Physical and Mineralogical methods, ASA,”
Soil Science Society of America Madison.
Wisconsin, USA (1986).

5. M.A. Tabatabaei, J.M. Bremner, “Use of pnitrophenylphosphate for assaying of soil
phosphatase activity,” Soil biology and
biochemistry, 1, 301-307 (1969).

14. A. Walkli, I.A. black, “An examination of the
degtareff method for determinating soil organic
matter, and a proposed modification of the
chromic acid titration method,” Soil Science,
37: 29-38 (1934).

6. F.J. Stevenson, “Cycles of soil carbon, nitrogen,
phosphorus, sulfure, micronutrients:wiley inter
science publication,” John wiley and sons: New
York (1986).

7. S.P. Deng, M.A. Tabatabaei, “Cellulase activity
of soils; effects of trace elements,” Soil Biology
and Biochemistry, 27, 977-979 (1995).

15. K. Alef, P. Nannipiery, “Methods in applied
soil microbiology and biochemistry,” Academic
Press. 124-200 (1995).

8. A.K. Bandick, R.P. Dick, “Field management
effects on soil enzyme activities on soil biological
characteristics,” Agriculture, Ecosystem and
Environment, 66, 241-249 (1999).

٥٧