You are on page 1of 167

TÓM TẮT KIẾN THỨC NGỮ VĂN 9

( Tài liệu ôn thi vào lớp 10 )

Môc lôc

1

STT 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23

Néi dung Néi dung «n tËp v¨n häc Trung ®¹i Ngêi con g¸i Nam X¬ng ChuyÖn cò trong phñ chóa TrÞnh Hoµng Lª NhÊt thèng chÝ TruyÖn KiÒu Lôc V©n Tiªn Néi dung «n tËp th¬ hiÖn ®¹i ViÖt Nam §ång chÝ Bµi th¬ vÒ tiÓu ®éi xe kh«ng kÝnh §oµn thuyÒn ®¸nh c¸ BÕp löa ¸nh tr¨ng Con cß Mïa xu©n nho nhá ViÕng l¨ng B¸c Sang thu Nãi víi con Néi dung «n tËp truyÖn hiÖn ®¹i Lµng LÆng lÏ Sa Pa ChiÕc lîc ngµ Nh÷ng ng«i sao xa x«i BÕn quª

Trang

PhÇn I: Néi dung «n tËp v¨n häc trung ®¹i B¶ng hÖ thèng c¸c t¸c gi¶, t¸c phÈm v¨n häc trung ®¹i ®· häc ë líp 9
TT 1 Tªn ®o¹n Tªn t¸c gi¶ Néi dung chñ yÕu - Kh¼ng ®Þnh vÎ ®Ñp t©m hån truyÒn thèng cña ngêi phô n÷ ViÖt Nam. NghÖ thuËt chñ yÕu - TruyÖn truyÒn kú viÕt b»ng ch÷ H¸n. - KÕt hîp nh÷ng yÕu tè hiÖn thùc vµ

trÝch ChuyÖn ng- NguyÔn D÷ êi con g¸i (TK16) Nam X¬ng 16 trong 20

2

2

3

truyÖn truyÒn kú m¹n lôc. Mîn cèt truyÖn “Vî chµng Tr¬ng” ChuyÖn cò trong phñ chóa TrÞnh ViÕt kho¶ng ®Çu ®êi NguyÔn (®Çu TK XIX) Håi thø 14 cña Hoµng Lª nhÊt thèng trÝ Ph¶n ¸nh giai ®o¹n lÞch sö ®Çy biÕn ®éng cña XHPKVN cuèi TK XVIII

Ph¹m §×nh Hæ (TL 18)

Ng« Gia V¨n Ph¸i (Ng« Th× ChÝ, Ng« Th× Du TK 18)

4

TruyÖn KiÒu NguyÔn Du §Çu TK XIX. (TK 18-19) Mîn cèt truyÖn Kim V©n KiÒu cña Trung Quèc ChÞ em Thuý KiÒu NguyÔn Du (TK 18-19)

a

b

C¶nh ngµy xu©n

NguyÔn Du (TK 18-19)

c

KiÒu ë lÇu

NguyÔn Du

- NiÒm c¶m th¬ng sè yÕu tè kú ¶o, phËn bi kÞch cña hä d- hoang ®êng víi íi chÕ ®é phong kiÕn. c¸ch kÓ chuyÖn, x©y dùng nh©n vËt rÊt thµnh c«ng. §êi sèng xa hoa v« ®é Tuú bót ch÷ H¸n, cña bän vua chóa, ghi chÐp theo c¶m quan l¹i phogn kiÕn høng sù viÖc, c©u thêi vua Lª, chóa chuyÖn con ngêi ®TrÞnh suy tµn ¬ng thêi mét c¸ch cô thÓ, ch©n thùc, sinh ®éng. - H×nh ¶nh anh hïng - TiÓu thuyÕt lÞch d©n téc Quang Trung sö ch¬ng håi viÕt NguyÔn HuÖ víi chiÕn b»ng ch÷ H¸n. c«ng thÇn tèc vÜ ®¹i - C¸ch kÓ chuyÖn ®¹i ph¸ qu©n Thanh nhanh gän, chän mïa xu©n 1789. läc sù viÖc, kh¾c - Sù th¶m h¹i cña ho¹ nh©n vËt chñ qu©n tíng T«n SÜ yÕu qua hµnh NghÞ vµ sè phËn bi ®éng vµ lêi nãi. ®¸t cña vua t«i Lª Chiªu Thèng ph¶n níc h¹i d©n. Cuéc ®êi vµ tÝnh c¸ch - Giíi thiÖu t¸c gi¶, NguyÔn Du, vai trß vµ t¸c phÈm. TruyÖn vÞ trÝ cña «ng trong th¬ N«m, lôc b¸t. lÞch sö v¨n häc ViÖt - Tãm t¾t néi dung Nam. cèt chuyÖn, s¬ lîc gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt (SGK) Tr©n träng ngîi ca vÎ NghÖ thuËt íc lÖ ®Ñp cña chÞ em Thuý cæ ®iÓn lÊy thiªn KiÒu. VÎ ®Ñp toµn nhiªn lµm chuÈn bÝch cña nh÷ng thiÕu mùc ®Ó t¶ vÎ ®Ñp n÷ phong kiÕn. Qua con ngêi. Kh¾c ho¹ ®ã dù c¶m vÒ kiÕp râ nÐt ch©n dung ngêi tµi hoa b¹c mÖnh. chÞ em Thuý KiÒu. - ThÓ hiÖn c¶m høng nh©n v¨n v¨n NguyÔn Du Bøc tranh thiªn nhiªn, T¶ c¶nh thiªn nhiªn lÔ héi mïa xu©n t¬i b»ng nh÷ng tõ ®Ñp, trong s¸ng. ng÷, h×nh ¶nh giµu chÊt t¹o h×nh. C¶nh ngé c« ®¬n - Miªu t¶ néi t©m

3

NghÖ thuËt kÓ chuyÖn kÕt hîp víi t¶ nh©n vËt qua hµnh ®éng.Vµi nÐt vÒ cuéc ®êi.Sù ®èi lËp gi÷a §×nh ChiÓu thiÖn vµ ¸c. . ©n t×nh.Tè c¸o x· héi phong kiÕn. d©n d·.Hoµn c¶nh ®¸ng th¬ng cña Thuý KiÒu trong c¬n gia biÕn. khinh tµi .NghÖ thuËt kÓ chuyÖn.Bãc trÇn b¶n chÊt (TK 18-19) con bu«n xÊu xa. .Ngng BÝch d M· Gi¸m Sinh mua KiÒu 5 Lôc V©n Tiªn cøu KiÒu NguyÖt Nga Lôc V©n Tiªn gÆp n¹n buån tñi vµ tÊm lßng thuû chung. hiÕu th¶o rÊt ®¸ng th¬ng. . §×nh ChiÓu sù nghiÖp.Th¸i ®é.Kh¸t väng hµnh ®¹o gióp ®êi sèng cña t¸c gi¶.Lµ truyÒn th¬ N«m. ng«n ng÷. giµu mµu s¾c Nam Bé.Tãm t¾t cèt chuyÖn LVT.Bót ph¸p t¶ c¶nh ngô t×nh tuyÖt bót. méc m¹c. b×nh dÞ. vai trß cña (TK19) NguyÔn §×nh ChiÓu trong lÞch sö v¨n häc VN. . . (TK 18-19) nh©n vËt thµnh c«ng nhÊt. NguyÔn . . cö chØ vµ ng«n ng÷ ®èi tho¹i ®Ó kh¾c ho¹ tÝnh c¸ch nh©n vËt (M· Gi¸m Sinh). KNN hiÒn hËu. kh¾c ho¹ nh÷ng phÈm chÊt ®Ñp ®Ï cña hai nh©n vËt : LVT tµi ba. nÕt na. NghÖ thuËt kÓ chuyÖn kÕt hîp víi miªu t¶ ngo¹i h×nh. . . träng nghÜa. chµ ®¹p lªn s¾c tµi. NguyÔn . giµu mµu s¾c Nam Bé. ®ª tiÖn cña M· Gi¸m Sinh. nh©n phÈm cña ngêi phô n÷. ®¸ng tr©n träng cña Thuý KiÒu NguyÔn Du . . lêi th¬ giµu c¶m xóc. miªu t¶ rÊt gi¶n dÞ. mét trong nh÷ng t¸c phÈm xuÊt s¾c cña N§C ®îc lu truyÒn réng r·i trong nh©n d©n. 4 . dòng c¶m. t×nh c¶m vµ lßng tin cña t¸c gi¶ ®èi víi nh©n d©n lao ®éng. gi÷a (TK 19) nh©n c¸ch cao c¶ vµ nh÷ng toan tÝnh thÊp hÌn.

Gi¸ trÞ hiÖn thùc: .. ViÕt b»ng ch÷ H¸n. ThÓ lo¹i: TruyÖn truyÒn kú m¹n lôc (ghi chÐp t¶n m¹n nh÷ng truyÖn kú l¹ vÉn ®îc lu truyÒn).. .§o¹n 1:. . TrÞnh tranh giµnh quyÒn lùc. KiÕn thøc c¬ b¶n I. ®øc h¹nh.ChuyÖn ngêi con g¸i Nam X¬ng (TrÝch “TruyÒn kú m¹n lôc” . Sau ®ã Tr¬ng Sinh míi biÕt vî bÞ oan. “ChuyÖn ngêi con g¸i Nam X¬ng” thÓ hiÖn niÒm th¬ng c¶m ®èi víi sè phËn oan nghiÖt.. Chång nµng lµ Tr¬ng Sinh ph¶i ®i lÝnh sau khi cíi Ýt l©u. Tr¬ng Sinh trë vÒ.¤ng häc réng. Bè côc: 3 ®o¹n .. ngêi cïng lµng chÕt ®uèi ®îc Linh Phi cøu. Vò N¬ng ®îc gi¶i oan. Vò N¬ng Èn hiÖn gi÷a dßng. ®îc thÇn Rïa Linh Phi vµ c¸c tiªn n÷ cøu. Tr¬ng Sinh nghe theo. . ®ång thêi ca ngîi vÎ ®Ñp truyÒn thèng cña nh÷ng phô n÷ ViÖt Nam díi chÕ ®é phong kiÕn.NguyÔn D÷ sèng vµo nöa ®Çu thÕ kû XVI. Gi¸ trÞ néi dung cña t¸c phÈm: (Gi¸ trÞ hiÖn thùc vµ gi¸ trÞ nh©n ®¹o s©u s¾c) 1. TruyÖn cã nguån gèc tõ mét truyÖn cæ d©n gian trong kho tµng cæ tÝch ViÖt Nam “Vî chµng Tr¬ng”.Ph¶n ¸nh x· héi phong kiÕn víi nh÷ng cuéc chiÕn tranh phi nghÜa lµm cho cuéc sèng cña ngêi d©n cµng r¬i vµo bÕ t¾c. tµi cao nhng chØ lµm quan mét n¨m råi c¸o vÒ. sù xa c¸ch v× chiÕn tranh vµ phÈm h¹nh cña nµng trong thêi gian xa c¸ch. nãi väng vµo bê lêi t¹ tõ råi biÕn mÊt. Tãm t¾t: Vò ThÞ ThiÕt (Vò N¬ng) lµ ngêi phô n÷ nhan s¾c. mét m×nh võa nu«i con nhá võa ch¨m sãc mÑ chång ®au èm råi lµm ma chu ®¸o khi bµ mÊt. n¨m mÊt).NguyÔn D÷ (cha râ n¨m sinh. . Vò N¬ng gÆp Phan Lang. M¹c. nghe lêi con.§o¹n 2: . Khi Lang trë vÒ. g©y ra nh÷ng cuéc néi chiÕn kÐo dµi. II. XuÊt xø: “ChuyÖn ngêi con g¸i Nam X¬ng” lµ truyÖn thø 16 trong sè 20 truyÖn n»m trong t¸c phÈm næi tiÕng nhÊt cña NguyÔn D÷ “TruyÒn kú m¹n lôc”. Vò N¬ng nhê göi chiÕc hoa vµng nh¾n chµng Tr¬ng lËp ®µn gi¶i oan cho nµng. Ýt l©u sau.NguyÔn D÷) A. 5. . T¸c gi¶: .§o¹n 3: Cßn l¹i: Cuéc gÆp gì gi÷a Vò N¬ng vµ Phan Lang trong ®éi Linh Phi.Ph¶n ¸nh sè phËn con ngêi chñ yÕu qua sè phËn phô n÷: chÞu nhiÒu oan khuÊt vµ bÕ t¾c. nghi vî thÊt tiÕt nªn ®¸nh ®uæi ®i. qua råi: Nçi oan khuÊt vµ c¸i chÕt bi th¶m cña Vò N¬ng. Chñ ®Ò: Qua c©u chuyÖn vÒ cuéc ®êi vµ c¸i chÕt th¬ng t©m cña Vò N¬ng. 3. §ã lµ c¸ch ph¶n kh¸ng cña nhiÒu tri thøc t©m huyÕt ®¬ng thêi. T¸c phÈm: 1. Vò N¬ng uÊt øc gieo m×nh xuèng s«ng Hoµng Giang tù vÉn. chµ ®¹p sè phËn ngêi phô n÷ (§¹i diÖn lµ nh©n vËt Tr¬ng Sinh). . cña m×nh: Cuéc h«n nh©n gi÷a Tr¬ng Sinh vµ Vò N¬ng. III. quª ë H¶i D¬ng. lµ thêi kú TriÒu ®×nh nhµ Lª ®· b¾t ®Çu khñng ho¶ng. sèng Èn dËt ë vïng nói Thanh Ho¸. 5 . Nµng ë nhµ. 2.ChuyÖn ph¶n ¸nh hiÖn thùc x· héi phong kiÕn bÊt c«ng víi chÕ ®é nam quyÒn. c¸c tËp ®oµn phong kiÕn Lª. 4.

Gi¸ trÞ nh©n ®¹o: a. khiÕn ai ai còng xóc ®éng øa hai hµng lÖ. tõng nhÞp biÒn ngÉu nh nhÞp ®Ëp tr¸i tim nµng . vÊt v¶ mµ chång sÏ ph¶i chÞu ®ùng. khuyªn l¬n”. nµng lu«n gi÷ g×n khu«n phÐp nªn dï chång nµng ®a nghi. mét ngêi mÑ th¬ng con. Mçi khi thÊy “bím lîn ®Çy vên” – c¶nh vui mïa xu©n hay “m©y che kÝn nói” – c¶nh buån mïa ®«ng. nªn míi xin víi mÑ tr¨m l¹ng vµng cíi vÒ. ë bÊt kú mét c¬ng vÞ nµo. bï ®¾p cho ®øa con trai nhá sù thiÕu v¾ng t×nh cha. Nçi buån nhí chång vß vâ. B»ng chøng chÝnh lµ chiÕc bãng ë phÇn sau c©u chuyÖn mµ nµng vÉn b¶o ®ã lµ cha §¶n. “lÊy lêi ngät ngµo kh«n khÐo. nµng ®· t×m mäi c¸ch ®Ó xo¸ bá ngê vùc trong lßng Tr¬ng Sinh. ®èi víi vî phßng ngõa qu¸ søc nhng gia ®×nh cha tõng ph¶i bÊt hoµ. nµng cµng chøng tá vµ béc lé nhiÒu phÈm chÊt ®¸ng quý. C¶nh 4: Khi bÞ chång nghi oan. Chµng Tr¬ng còng bëi mÕn c¸i dung h¹nh Êy. Vò N¬ng cßn béc lé ®øc tÝnh hiÕu th¶o cña ngêi con d©u. Nh÷ng lêi v¨n tõng nhÞp. + ë lêi nãi ®Çu tiªn. phøc t¹p. §ång thêi. nµng lµ ngêi vî hÕt mùc chung thuû víi chång. Tríc hÕt. Nh÷ng lêi ®so thÊm vµo lßng ngêi. phµm viÖc ma chay tÕ lÔ. nhÊt lµ trong x· héi cò. hÕt lßng nu«i d¹y. nµng l¹i chÆn “nçi buån gãc bÓ ch©n trêi nhí ngêi ®i xa. CÇu xin chång ®õng 6 . lo liÖu nh ®èi víi cha mÑ ®Î m×nh”. thµnh t©m lÔ b¸i thÇn phËt. Vò N¬ng rãt chÐn rîu ®Çy. Nµng lóc nµo còng dÞu dµng. Lêi tr¨ng trèi cuèi cïng cña bµ mÑ chång ®· ®¸nh gi¸ cao c«ng lao cña Vò N¬ng ®èi víi gia ®×nh: “Xanh kia quyÕt ch¼ng phô con. Nµng “ch¼ng d¸m mong” vinh hiÓn mµ chØ cÇu cho chång “khi vÒ mang theo ®îc hai ch÷ b×nh yªn. ch¨m sãc. bëi yÕu tè t©m linh ®èi víi ngêi xa lµ rÊt quan träng. C¶nh 1: Trong cuéc sèng vî chång b×nh thêng. cuéc ®êi Vò N¬ng tuy ng¾n ngñi nhng nµng ®· lµm trßn bæn phËn cña ngêi phô n÷: mét ngêi vî thuû chung. mét ngêi d©u hiÕu th¶o. nµng nãi ®Õn th©n phËn m×nh. Vµ xóc ®éng nhÊt lµ nh÷ng lêi t©m t×nh vÒ nçi nhí nhung. kÐo dµi qua n¨m th¸ng. Cuèi cïng. Vò N¬ng ®· “hÕt lêi th¬ng xãt. t×nh nghÜa vî chång vµ kh¼ng ®Þnh tÊm lßng chung thuû trong tr¾ng cña m×nh. nµng ®· ®îc giíi thiÖu lµ “tÝnh ®· thuú mÞ. Cã thÓ nãi. C¶nh 3: Råi ®Õn khi xa chång. Khi bµ mÊt.tr¸i tim cña ngêi vî trÎ kh¸t khao yªu th¬ng ®ang thæn thøc lo ©u cho chång. èm ®au. Ca ngîi nh÷ng phÈm chÊt tèt ®Ñp cña ngêi phô n÷ ViÖt Nam th«ng qua nh©n vËt Vò N¬ng T¸c gi¶ ®Æt nh©n vËt Vò N¬ng vµo nh÷ng hoµn c¶nh kh¸c nhau ®Ó béc lé ®êi sèng vµ tÝnh c¸ch nh©n vËt. thÕ lµ ®ñ råi”. l¹i thªm t dung tèt ®Ñp”. tËn t×nh ch¨m sãc mÑ chång giµ yÕu. Th«ng thêng. Ngay tõ ®Çu. C¶nh 2: Khi tiÔn chång ®i.2. nµng còng lµm rÊt hoµn h¶o. tr«ng chê kh¾c kho¶i cña m×nh khi xa chång. dÆn dß chång nh÷ng lêi t×nh nghÜa ®»m th¾m. nµng lµ ngêi mÑ hiÒn. mèi quan hÖ mÑ chång – con d©u lµ mèi quan hÖ c¨ng th¼ng. Nhng tríc ngêi con d©u hÕt mùc hiÒn th¶o nh Vò N¬ng th× bµ mÑ Tr¬ng Sinh kh«ng thÓ kh«ng yªu mÕn. còng nh con ®· ch¼ng phô mÑ”. nÕt na. Nµng lo ch¹y ch÷a thuèc thang cho mÑ qua khái. Vò N¬ng còng th«ng c¶m cho nh÷ng nçi gian lao.

®au ®ín ª chÒ bëi cuéc h«n nh©n ®· kh«ng cßn c¸ch nµo hµn g¾n næi. thanh minh cña hµng xãm l¸ng giÒng. liÔu tµn tríc giã. kh«ng cã quyÒn tù b¶o vÖ m×nh. Vò N¬ng vÉn lµ ngêi vî yªu chång. ®· thÒ sèng chÕt còng kh«ng bá ”. lý tëng cña mäi gia ®×nh. lµ khu«n vµng thíc ngäc cña mäi ngêi phô n÷. nghÜa lµ nµng ®· cè g¾ng hµn g¾n. kªu xu©n c¸i Ðn l×a ®µn. khiÕn nµng suy nghÜ tØnh t¸o h¬n ®Ó kh«ng hµnh ®éng bång bét. mét d¹ thuû chung víi chång. mé phÇn cha mÑ. nÕt na. Lêi than cña nµng tríc trêi cao s«ng th¼m lµ lêi nguyÖn xin thÇn s«ng chøng gi¸m cho nçi oan khuÊt còng nh ®øc h¹nh cña nµng. ngåi buån díi ngän ®Ìn khuya. Vò N¬ng chØ cßn biÕt mîn dßng níc Hoµng Giang ®Ó röa nçi oan nhôc .Nguyªn nh©n trùc tiÕp: do lêi nãi ng©y th¬ cña bÐ §¶n. §ªm ®ªm. Bëi vËy mµ nµng ®· hiÖn vÒ khi Tr¬ng Sinh lËp ®µn gi¶i oan. sau mäi cè g¾ng kh«ng thµnh. Nµng hÕt søc c¶m kÝch ¬n cøu m¹ng cña Linh Phi vµ c¸c tiªn n÷ cung níc. hiÒn thôc l¹i ®¶m ®ang. sen rò trong ao. Giê ®©y “b×nh r¬i tr©m g·y. th¸o v¸t. “thó vui nghi gia nghi thÊt ”. Ngêi nh nµng xøng ®¸ng ®îc hëng h¹nh phóc trän vÑn. bÊt c«ng. BÞ dån ®Õn bíc ®êng cïng. Nhng nµng vÉn kh«ng ngu«i nçi nhí cuéc sèng trÇn thÕ – cuéc sèng nghiÖt ng· ®· ®Èy nµng ®Õn c¸i chÕt. vËy mµ l¹i ph¶i chÕt oan uæng. Vò N¬ng kh«ng quay trë vÒ trÇn gian n÷a. mµ nµng th× ph¶i chÞu oan khuÊt tµy trêi. ThÕ nhng “c¶m ¬n ®øc cña Linh Phi. khi ngêi cha thËt chë vÒ th× kh«ng chÞu nhËn vµ cßn v« t×nh ®a ra nh÷ng th«ng tin khiÕn mÑ bÞ oan. b. V× sao Vò N¬ng ph¶i chÕt oan khuÊt? Tõ ®ã em c¶m nhËn ® îc ®iÒu g× vÒ th©n phËn ngêi phô n÷ díi chÕ ®é phong kiÕn? Nh÷ng duyªn cí khiÕn cho mét ngêi phô n÷ ®øc h¹nh nh Vò N¬ng kh«ng thÓ sèng mµ ph¶i chÕt mét c¸ch oan uæng: . bëi ch¼ng cßn con ®êng nµo kh¸c cho ngêi phô n÷ bÊt h¹nh nµy. níc th¼m buån xa”. VËy th× cuéc ®êi cßn g× ý nghÜa n÷a ®èi víi ngêi vî trÎ khao kh¸t yªu th¬ng Êy? + Ch¼ng cßn g× c¶. khãc tuyÕt b«ng hoa rông cuèng.nghi oan. hÕt lßng vun ®¾p cho h¹nh phóc gia ®×nh. VËy nªn §¶n míi ngé nhËn ®ã lµ cha m×nh. T×nh c¶m ®¬n chiÕc thuû chung nµng dµnh cho chång ®· bÞ phñ nhËn kh«ng th¬ng tiÕc. ngêi mÑ th¬ng con. Vò N¬ng thêng “trá bãng m×nh mµ b¶o lµ cha §¶n ”. chØ cã nçi thÊt väng tét cïng.Nguyªn nh©n gi¸n tiÕp: 7 . c¶ nçi nhí chê chång mµ ho¸ ®¸ tríc ®©y còng kh«ng cßn. thê kÝnh mÑ chång rÊt mùc hiÕu th¶o. ®au ®ín. Hµnh ®éng trÉm m×nh lµ hµnh ®éng quyÕt liÖt cuèi cïng. m©y t¹nh ma tan. ®ång thêi vÉn khao kh¸t ®îc tr¶ l¹i danh dù. Nµng lµ ngêi phô n÷ hoµn h¶o. nµng sèng díi thuû cung vµ ®îc ®èi xö t×nh nghÜa. Nµng ®· t¾m géi chay s¹ch mong dßng níc m¸t lµm dÞu ®i tøc giËn trong lßng. . Nhng nµng vÉn kh«ng thay ®æi quyÕt ®Þnh ban ®Çu. + ë lêi nãi thø hai trong t©m tr¹ng “bÊt ®¾c dÜ”. Tãm l¹i: Vò N¬ng lµ mét ngêi phô n÷ xinh ®Ñp. vÉn nÆng lßng nhung nhí quª h¬ng. cøu v·n h¹nh phóc gia ®×nh ®ang cã nguy c¬ tan vì. Vò N¬ng bµy tá nçi thÊt väng khi kh«ng hiÓu v× sao bÞ ®èi xö tµn nhÉn. + §îc c¸c tiªn n÷ cøu. thËm chÝ kh«ng cã quyÒn ®îc b¶o vÖ bëi nh÷ng lêi biÖn b¹ch. chÊt chøa nçi tuyÖt väng ®¾ng cay nh ng còng ®i theo sù chØ ®¹o cña lý trÝ. Ngêi phô n÷ cña gia ®×nh ®· mÊt ®i h¹nh phóc gia ®×nh.

NÕu kh«ng cã chiÕn tranh. l¹i thªm “kh«ng cã häc”. rÎ róng cña Tr¬ng Sinh ®èi víi Vò N¬ng ®· phÇn nµo thÓ hiÖn quyÒn thÕ cña ngêi giµu ®èi víi ngêi nghÌo trong mét x· héi mµ ®ång tiÒn ®· b¾t ®Çu lµm ®en b¹c thãi ®êi. Nh÷ng lêi nãi thËt thµ cña con ®· lµm thæi bïng lªn ngän löa ghen tu«ng trong lßng Tr¬ng Sinh. chØ v× lêi nãi th¬ ng©y cña ®øa trÎ vµ v× sù hå ®å. chØ nÝn thin thÝt” Tr¬ng Sinh g¹n hái ®øa bÐ l¹i ®a thªm nh÷ng th«ng tin gay cÊn. ch÷ trinh lµ ch÷ quan träng hµng ®Çu. ngêi phô n÷ khi ®· bÞ mang tiÕng thÊt tiÕt víi chång th× sÏ bÞ c¶ x· héi h¾t hñi. cßn Tr¬ng Sinh lµ “con nhµ hµo phó”. Gi¸ trÞ nghÖ thuËt: 1. “®inh ninh lµ vî h”. ®èi víi vî phßng ngõa qu¸ søc ”. v« lý. s¸ng suèt ®Ó ph©n tÝch nh÷ng ®iÒu phi lý trong lêi nãi con trÎ. lµng xãm còng kh«ng thÓ cêi bá oan khuÊt cho Vò N¬ng. “ch¼ng bao giê bÕ §¶n c¶” (ngêi nµy kh«ng muèn sù cã mÆt cña ®øa bÐ). ®ång thêi bµy tá niÒm c¶m th¬ng cña t¸c gi¶ ®èi víi sè phËn oan nghiÖt cña ng êi phô n÷. Ngay c¶ nh÷ng lêi bªnh vùc cña hä hµng. phô n÷ kh«ng cã quyÒn ® îc nãi. Tr¬ng Sinh ®· ®îc giíi thiÖu lµ ngêi “®a nghi. chØ cßn mét con ®êng chÕt ®Ó tù gi¶i tho¸t. + Do c¸ch c xö hå ®å. Vò N¬ng chØ lµ “con nhµ kÎ khã”. “mÑ §¶n ®i còng ®i. Tr¬ng Sinh lóc Êy kh«ng cßn nghÜ ®Õn t×nh nghÜa vî chång.+ Do ngêi chång ®a nghi. l¹i bÞ ghen tu«ng lµm cho mê m¾t. trë che mµ l¹i cßn bÞ ®èi xö mét c¸ch bÊt c«ng. thiÕu lßng tin vµ thiÕu t×nh th¬ng. Tr¬ng Sinh kh«ng ph¶i ®i lÝnh th× Vò N¬ng ®· kh«ng ph¶i chÞu nçi oan tµy trêi dÉn ®Õn c¸i chÕt th¬ng t©m nh vËy. Ngêi phô n÷ ®øc h¹nh ë ®©y kh«ng nh÷ng kh«ng ®îc bªnh vùc.X©y dùng t×nh huèng truyÖn ®éc ®¸o. chµng bÕ ®øa con lªn ba ®i th¨m mé mÑ. ®¸ng nghi : “Cã mét ngêi ®µn «ng ®ªm nµo còng ®Õn” (hµnh ®éng lÐn lót che m¾t thiªn h¹). th¸i ®é phò phµng. mÑ §¶ng ngåi còng ngåi” (hai ngêi rÊt quÊn quýt nhau). nhÊt lµ gia ®×nh nhµ chång. chø kh«ng nh cha t«i tríc kia. + Do chiÕn tranh phong kiÕn g©y nªn c¶nh sinh ly vµ còng gãp phÇn dÉn ®Õn c¶nh tö biÖt. Lµ kÎ kh«ng cã häc. còng ch¼ng quan t©m ®Õn c«ng lao to lín cña Vò N¬ng ®èi víi gia ®×nh. ngay c¶ víi ngêi th©n yªu nhÊt. Mét sè nÐt nghÖ thuËt ®Æc s¾c cña ChuyÖn ngêi con g¸i Nam X¬ng . Lêi nãi ng©y th¬ cña ®øa trÎ lµm ®au lßng chµng: “¤ hay! ThÕ ra «ng còng lµ cha t«i ? ¤ng l¹i biÕt nãi. Tr¬ng Sinh kh«ng ®ñ b×nh tÜnh. hay ghen. Tãm l¹i: Bi kÞch cña Vò N¬ng lµ mét lêi tè c¸o x· héi phong kiÕn xem träng quyÒn uy cña kÎ giµu cã vµ cña ng êi ®µn «ng trong gia ®×nh. vò phu cña anh chång hay ghen tu«ng mµ ®Õn nçi ph¶i kÕt liÔu cuéc ®êi m×nh. Ngay tõ ®Çu. ®øa trÎ l¹i quÊy khãc kh«ng chÞu nhËn cha. §©y lµ sù kh¸i qu¸t ho¸ tÊm lßng. Trong lÔ gi¸o Êy. Chµng bá ngoµi tai tÊt c¶ nh÷ng lêi biÖn b¹ch. Khi Vò N¬ng hái ai nãi th× l¹i giÊu kh«ng kÓ lêi con. Con ngêi ®éc ®o¸n Êy ®· véi vµng kÕt luËn. khi vÒ mÑ ®· mÊt. H×nh 8 . §ã chÝnh lµ mÇm mèng cña bi kÞch sau nµy khi cã biÕn cè x¶y ra. IV. chØ biÕt la lªn cho h¶ giËn. thanh minh. Th¸i ®é tµn tÖ. + Do lÔ gi¸o hµ kh¾c. th« b¹o cña Tr¬ng Sinh. kh«ng cã quyÒn ®îc tù b¶o vÖ m×nh. BiÕn cè ®ã lµ viÖc Tr¬ng Sinh ph¶i ®i lÝnh xa nhµ. thËm chÝ lµ van xin cña vî. sù ngé nhËn vµ sù hiÓu lÇm cña tõng nh©n vËt. + Do cuéc h«n nh©n kh«ng b×nh ®¼ng . Tõ ®©y cã thÓ thÊy Tr¬ng Sinh lµ con ®Î cña chÕ ®é nam quyÒn bÊt c«ng. ®Æc biÖt lµ chi tiÕt chiÕc bãng. Mang t©m tr¹ng buån khæ. Tr¬ng Sinh ®· bá qua tÊt c¶ nh÷ng c¬ héi ®Ó cøu v·n tÊn th¶m kÞch.

§©y lµ giÊc m¬ mµ còng lµ lêi c¶nh tØnh cña t¸c gi¶.T¹o nªn mét kÕt thóc phÇn nµo cã hËu cho c©u chuyÖn.C¸ch kÕt thóc nµy lµm nªn ®Æc trng cña thÓ lo¹i truyÖn truyÒn kú. vÒ t×nh c¶nh nhµ Vò N¬ng kh«ng ngêi ch¨m sãc sau khi nµng mÊt. DÉn d¾t t×nh huèng truyÖn hîp lý.NghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt : Nh©n vËt ®îc x©y dùng qua lêi nãi vµ hµnh ®éng. t¹o sù bÊt ngê. lµm t¨ng ®é tin cËy. quan t©m ®Õn chång con.Cã nhiÒu sù s¸ng t¹o so víi cèt truyÖn cæ tÝch “Vî chµng Tr¬ng” b»ng c¸ch s¾p xÕp thªm bít chi tiÕt mét c¸ch ®éc ®¸o.Phan Lang gÆp n¹n.. Sù ©n hËn muén mµng cña ngêi chång. ®îc cøu gióp. . Nã ®Ó l¹i d vÞ ngËm ngïi trong lßng ngêi ®äc vµ lµ bµi häc thÊm thÝa vÒ gi÷ g×n h¹nh phóc gia ®×nh.giÊc m¬ vÒ nh÷ng ngêi phô n÷ ®øc h¹nh vÑn toµn. .KÕt hîp c¸c ph¬ng thøc biÓu ®¹t: Tù sù + biÓu c¶m (tr÷ t×nh) lµm nªn mét ¸ng v¨n xu«i tù sù cßn sèng m·i víi thêi gian. hoang ®êng lµm c©u chuyÖn võa thùc võa m¬. gÆp Linh Phi. 2. . . h¹nh phóc ®· vÜnh viÔn rêi xa. C¸ch thøc nµy lµm cho thÕ giíi kú ¶o lung linh. m¬ hå trë nªn gÇn víi cuéc ®êi thùc. khao kh¸t ®îc phôc håi danh dù. nh÷ng chi tiÕt thùc vÒ trang phôc cña c¸c mü nh©n. chØ cßn mét sù thùc cay ®¾ng: nçi oan cña ngêi phô n÷ kh«ng mét ®µn trµng nµo gi¶i næi. l¹c vµo ®éng rïa. YÕu tè kú ¶o. Vò N¬ng trë vÒ mµ vÉn xa c¸ch ë gi÷a dßng bëi nµng vµ chång con vÉn ©m d ¬ng chia l×a ®«i ng¶. nÆng nghÜa. T¸c gi¶ ®a ngêi ®äc vµo giÊc chiªm bao råi l¹i kÐo chóng ta sùc tØnh giÊc m¬ . gÆp l¹i Vò N¬ng. C¸c lêi trÇn thuËt vµ ®èi tho¹i cña nh©n vËt sö dông nhiÒu h×nh ¶nh íc lÖ nhng vÉn kh¾c ho¹ ®Ëm nÐt vµ ch©n thËt néi t©m nh©n vËt. ®µn cÇu siªu cña t«n gi¸o ®Òu kh«ng cøu v·n ®îc ngêi phô n÷. . . * C¸ch ®a c¸c chi tiÕt kú ¶o: . .NghÖ thuËt dùng truyÖn. lµm hoµn chØnh vÎ ®Ñp cña Vò N¬ng. võa cã hËu võa kh«ng cã hËu. bµng hoµng cho ngêi ®äc vµ t¨ng tÝnh bi kÞch cho c©u chuyÖn..Sö dông yÕu tè truyÒn kú (kú ¶o) lµm næi bËt gi¸ trÞ nh©n ®¹o cña t¸c phÈm . .Phan Lang n»m méng råi th¶ rïa. phÇn mé tæ tiªn. ý nghÜa cña chi tiÕt kú ¶o * C¸c chi tiÕt kú ¶o trong c©u chuyÖn: . vÒ lÏ c«ng b»ng ë câi ®êi cña nh©n d©n ta.Chi tiÕt kú ¶o ®ång thêi còng kh«ng lµm mÊt ®i tÝnh bi kÞch cña c©u chuyÖn.ThÓ hiÖn vÒ íc m¬.Vò N¬ng hiÖn vÒ trong lÔ gi¶i oan trªn bÕn Hoµng Giang gi÷a lung linh.Lµm hoµn chØnh thªm nÐt ®Ñp vèn cã cña Vò N ¬ng: nÆng t×nh.¶nh nµy hoµn thiÖn thªm vÎ ®Ñp nh©n c¸ch cña Vò N¬ng. khiÕn ngêi ®äc kh«ng c¶m thÊy ngì ngµng. S¬ng khãi gi¶i oan tan ®i. . Chi tiÕt chiÕc bãng lµ ®Çu mèi c©u chuyÖn l¹i chØ xuÊt hiÖn mét lÇn duy nhÊt ë cuèi truyÖn. ®ång thêi còng thÓ hiÖn râ nÐt h¬n sè phËn bi kÞch cña Vò N ¬ng nãi riªng vµ ngêi phô n÷ ViÖt Nam nãi chung. * ý nghÜa cña c¸c chi tiÕt kú ¶o: . huyÒn ¶o råi l¹i biÕn ®i mÊt. .C¸c yÕu tè nµy ®îc ®a vµo xen kÏ víi nh÷ng yÕu tè thùc vÒ ®Þa danh. ®îc sø gi¶ cña Linh Phi rÏ ®êng níc ®a vÒ d¬ng thÕ. vÒ thêi ®iÓm lÞch sö. 9 . .

huyÖn B×nh Giang. ThÓ lo¹i: T¸c phÈm gåm : 88 mÈu chuyÖn nhá. §Õn thêi Minh M¹ng nhµ NguyÔn. gi¶i thÝch râ yªu cÇu cña ®Ò bµi. tèn cña. ®Þa lý. ý nghÜa nhan ®Ò: Vò trung tuú bót (tuú bót viÕt trong nh÷ng ngµy ma) 2. hiÖu §«ng D· TiÒu. giµu chÊt tr÷ t×nh. ý thÝch ®ã biÕt bao nhiªu cho võa. .. ®éc ®¸o.Chóa bµy ra nhiÒu cuéc d¹o ch¬i tèn kÐm ë c¸c li cung (cung ®iÖn l©u ®µi xa kinh thµnh). T¸c phÈm ch¼ng nh÷ng cã gi¸ trÞ v¨n ch¬ng ®Æc s¾c mµ cßn cung cÊp nh÷ng tµi liÖu quý vÒ sö häc.Chóa cho x©y nhiÒu cung ®iÖn. xa hoa cña vua chóa vµ sù nhòng nhiÔu cña bän quan l¹i thêi Lª – TrÞnh ®îc Ph¹m §×nh Hæ miªu t¶ rÊt cô thÓ. di tÝch lÞch sö. TruyÖn cò trong phñ chóa trÞnh (TrÝch Vò Trung Tuú Bót) A. Giäng ®iÖu t¸c gi¶ gÇn nh kh¸ch quan nhng còng ®· khÐo lÐo thÓ hiÖn th¸i ®é lªn ¸n bän vua quan qua thñ ph¸p liÖt kª.. * Gi¸ trÞ nghÖ thuËt : Ph¹m §×nh Hæ thµnh c«ng ë thÓ lo¹i tuú bót. v× vËy “viÖc x©y dùng ®×nh ®µi cø liªn miªn”. vua vêi «ng ra lµm quan. mang tÝnh dù b¸o. ®¾t gi¸. hiÓu theo nghÜa lµ ghi chÐp tuú høng. ®Þa lý. tÊt c¶ ®Òu b»ng ch÷ H¸n.. Thãi ¨n ch¬i xa xØ cña chóa TrÞnh vµ c¸c quan l¹i hÇu cËn ®îc miªu t¶ nh thÕ nµo? a) Thãi ¨n ch¬i xa xØ.TrÞnh. tØnh H¶i D¬ng). sinh ®éng. kh«ng cÇn hÖ thèng. hao tiÒn. triÕt häc. «ng ®· mÊy lÇn tõ chøc. Nh÷ng cuéc d¹o ch¬i cña chóa ë T©y hå ® îc miªu t¶ tØ mØ: DiÔn ra thêng xuyªn “th¸ng ba bèn lÇn”. m¹ch l¹c. . sinh ®éng . t¶n m¹n.T¸c gi¶ Ph¹m §×nh Hæ (1768 – 1839) tªn ch÷ lµ Tïng Niªn hoÆc BØnh Trùc. . huyÖn §êng An. C¸c chi tiÕt miªu t¶ chän läc. Kh¸i qu¸t gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt cña ®o¹n trÝch: * Gi¸ trÞ néi dung: “ChuyÖn cò trong phñ chóa TrÞnh” ph¶n ¸nh ®êi sèng xa hoa cña vua chóa vµ sù nhòng nhiÔu cña bän quan l¹i thêi Lª . huy ®éng rÊt nhiÒu ngêi hÇu h¹ “binh lÝnh dµn hÇu bèn mÆt hå” – mµ Hå T©y th× rÊt réng. tØnh H¶i D¬ng (nay lµ x· Nh©n QuyÒn. . Cuéc sèng cña chóa lµ cuéc sèng giµu sang ®Õn tét ®Ønh. TÊt c¶ nh÷ng néi dung Êy ®Òu ®îc tr×nh bµy gi¶n dÞ. mµ cßn lµ nghi lÔ tiÕp ®ãn tng bõng. Kh«ng chØ lµ d¹o choi ®¬n thuÇn. råi l¹i bÞ triÖu ra. ®Òn ®µi ë kh¾p mäi n¬i. 3. tËp qu¸n. II. kh¶o cøu vÒ ®Þa d. lÞch sö. Hoµn c¶nh: T¸c phÈm ®îc viÕt ®Çu ®êi NguyÔn (®Çu thÕ kû XIX) 4. cho 10 . nh÷ng trß ch¬i lè l¨ng (tæ chøc héi chî. viÕt vÒ mét sè nh©n vËt. phong tôc. c¸c ý cã sù liªn kÕt chÆt chÏ. giµu søc thuyÕt phôc. t¶ c¶nh ®Ñp tØ mØ nhng l¹i nhuèm mµu s¾c u ¸m.Ph¹m §×nh Hæ ®Ó l¹i nhiÒu c«ng tr×nh biªn so¹n kh¶o cøu cã gi¸ trÞ thuéc ®ñ c¸c lÜnh vùc: v¨n häc. sù ghi chÐp ch©n thùc.. ¤ng bµn vÒ c¸c thø lÔ nghi. KiÕn thøc c¬ b¶n I. x· héi häc. T¸c phÈm: 1. ngêi lµng §an Loan. tôc gäi lµ Chiªu Hæ. viÕt theo thÓ tuú bót. ghi chÐp nh÷ng viÖc x¶y ra trong x· héi lóc ®ã. T¸c gi¶: . sinh ®éng vµ rÊt hÊp dÉn. Ph©n tÝch v¨n b¶n 1. tr×nh bµy râ rµng. chñ yÕu lµ vïng H¶i D¬ng quª «ng.-> Yªu cÇu tr¶ lêi ng¾n gän. ®Ó tho¶ ý thÝch ch¬i ®Ìn ®uèc “ng¾m c¶nh ®Ñp”. kÕt cÊu g×.¤ng sèng vµo thêi buæi ®Êt níc lo¹n l¹c nªn muèn Èn c. B.

c«ng phu b»ng nh÷ng tõ ng÷ sèng ®éng. chóa còng nh c¸c quan ®· trë thµnh nh÷ng kÎ cíp ngµy. Bän quan l¹i thêng “mîn giã bÎ m¨ng. C¶m xóc chñ quan cña t¸c gi¶ ®Õn ®©y míi ®îc bé lé. ngoµi dä dÉm”. chïa TrÊn Quèc. ch©n thùc vµ kh¸ch quan. ph¶i mét c¬ binh míi khiªng næi. bëi chóng cã thÓ gióp chóa ®¾c lùc trong viÖc bµy c¸c trß ¨n ch¬i. bän quan l¹i hÇu cËn trong phñ chóa rÊt ®îc sñng ¸i. con thó cíp vÒ trang trÝ cho phñ chóa léng lÉy xa hoa : “bao nhiªu loµi tr©n cÇm dÞ thó. 2. Ngêi d©n võa bÞ cíp vËt quý võa bÞ ®ßi tiÒn. t¸c qu¸i trong nh©n d©n. “triÖu bÊt têng” tøc lµ ®iÒm gë. cæ méc qu¸i th¹ch. ®iÒm ch¼ng lµnh. 11 . bæng léc nÝch ®Çy tói. Sù tham lam nhòng nhiÔu cña bän quan l¹i hÇu cËn trong phñ chóa . cæ méc qu¸i th¹ch. ®îc khen. thó l¹. må h«i níc m¾t vµ thËm chÝ c¶ m¹ng sèng cña nh©n d©n ph¶i hao tèn biÕt bao nhiªu mµ kÓ. chóng cßn do¹ giÊu vËt cña phông ®Ó do¹ lÊy tiÒn cña d©n. ®au th¬ng nh kh«ng ph¶i tríc c¶nh ®Ñp yªn tÜnh. tiÕng chim kªu. b) Ên tîng nhÊt lµ c¶nh ®ªm n¬i vên nhµ chóa qua ®o¹n v¨n “Mçi khi ®ªm thanh c¶nh v¾ng. Nh÷ng chi tiÕt kÓ. chi tiÕt hiÖn lªn ®Çy Ên tîng. mét c«ng mµ lîi c¶ ®«i ®êng. cã khi l¹i cßn ph¶i tù tay ph¸ huû nh÷ng thø m×nh ®· ch¨m sãc. . rÔ ®Õn vµi trîng. hëng l¹c.. ®îc ríc qua s«ng”. chËu hoa. kh«ng b×nh luËn mµ c¸c h×nh ¶nh. (chim quý. Do thÕ. nh mét c©y cæ thô mäc trªn ®Çu non hèc ®¸. t¶ ch©n thùc cho thÊy phñ chóa lµ n¬i bµy ra nh÷ng trß ch¬i tèn kÐm vµ hÕt søc lè bÞch. c©y cèi ®Ñp.Thêi chóa TrÞnh S©m. chóa ®Òu søc thu lÊy” ”trong phñ.quan néi thÇn c¶i trang thµnh ®µn bµ bµy b¸n hµng). tr«ng nh bÕn bÓ ®Çu non” Chóa cã nh÷ng vËt quý Êy th× bao ngêi d©n bÞ ¨n cíp tr¾ng tr¬n. hoÆc nöa ®ªm ån µo nh trËn ma sa giã t¸p. níc m¾t vµ c¶ x¬ng m¸u cña d©n lµnh. . chóng còng û thÕ nhµ chóa mµ hoµnh hµnh.. H×nh ¶nh Èn dô t¶ c¶nh bÊt thêng cña ®ªm thanh c¶nh v¾ng nh b¸o tríc sù suy vong tÊt yÕu cña mét triÒu ®¹i chØ biÕt ch¨m lo ®Õn chuyÖn ¨n ch¬i hëng l¹c trªn må h«i. cµnh l¸ rêm rµ.§Ó phôc vô cho sù hëng l¹c Êy. n¬i linh thiªng cña phËt gi¸o còng trë thµnh n¬i hoµ nh¹c cua rbän nh¹c c«ng cung ®×nh.Dïng quyÒn lùc ®Ó t×m vµ c íp lÊy c¸c cña quý trong thiªn h¹ nh tr©n cÇm dÞ thó. vì tæ tan ®µn. chËu hoa c©y c¶nh ë chèn d©n gian.. Chóng ra søc hoµnh hµnh trÊn lét kh¾p n¬i trong thµnh t×m ®å vËt. mét giäng v¨n thËt nÆng nÒ: “C©y ®a to. ®em cho ngêi ®Õn lÊy ph¨ng ®i.. * T¸c gi¶ chän mét c¶nh ®iÓn h×nh cña cuéc cíp ®o¹t Êy lµ c¶nh lÝnh tr¸ng trë mét c©y ®a cæ thô vÒ phñ chóa (®©y lµ mét chi tiÕt tiªu biÓu lµm râ chñ ®Ò). ®Òu cÇm g¬m ®¸nh thanh la ®èc thóc qu©n lÝnh khiªng ®i cho ®Òu tay”. nh÷ng hßn ®¸ cã h×nh d¸ng kú l¹. C¶nh ®îc miªu t¶ lµ c¶nh thùc nhng ©m thanh l¹i gîi c¶m gi¸c ghª rîn tr íc mét c¸i g× tan t¸c. Råi võa ¨n cíp võa la lµng. l¹i cã bèn ngêi ®i kÌm. ®îc th¨ng quan tiÕn chøc. tuú chç ®iÓm xuyÕt bµy vÏ ra h×nh nói non bé. Ngêi viÕt tuú bót. vîn hãt ran kh¾p bèn bÒ. phån thùc. c«ng søc. T¸c gi¶ miªu t¶ kü lìng. §Ó phôc vô cho sù ¨n ch¬i Êy th× tiÒn cña. Cßn bän ho¹n quan ®èi víi chóa th× ®îc thëng. t¸c oai. danh nho Ph¹m §×nh Hæ ®· ®a ra nh÷ng sù viÖc cô thÓ. nu«i trång ®Ó tr¸nh khái tai v¹. dß xem nhµ nµo cã vËt quý th× biªn vµo hai ch÷ “phông thñ”. c©y cæ thô. kÎ thøc gi¶ biÕt ®ã lµ triÖu bÊt têng”. c©y c¶nh) vÒ t« ®iÓm cho n¬i ë cña chóa.

xung ®ét. Theo em thÓ v¨n tuú bót trong bµi cã g× kh¸c víi thÓ truyÖn mµ c¸c em ®· häc ë tiÕt tríc (ChuyÖn ngêi con g¸i Nam X¬ng). thËm chÝ c¶ nh÷ng chi tiÕt tîng. §óng lµ c¸ trêi Nam sang nhÊt lµ ®©y ” (Lª H÷u Tr¸c). -> Tõ ®©y cã thÓ thÊy r»ng thêi ®¹i phong kiÕn Lª – TrÞnh lµ thêi ®¹i thèi n¸t.Lèi ghi chÐp cña tïy bót giµu chÊt tr÷ t×nh h¬n ë c¸c lo¹i ghi chÐp kh¸c (nh bót ký. ®Çy quyÒn uy nhng “kÎ thøc gi¶ biÕt ®ã lµ triÖu bÊt thêng”. lo bµy trß – nh÷ng trß lè l¨ng. nh©n vËt ®îc kh¾c ho¹ nhê mét hÖ thèng chi tiÕt nghÖ thuËt phong phó. §©y kh«ng chØ lµ ®iÒu t¸c gi¶ m¾t thÊy tai nghe mµ cßn lµ ®iÒu «ng ®· tr¶i qua. . Tr×nh bµy c¶m nhËn cña em vÒ t×nh tr¹ng cña ®Êt níc ta thêi vua Lª . Cuéc sèng Êy v¬ng gi¶. léng lÉy. chóa ch¬i ®ñ c¸c loµi “ch©n cÇm dÞ thó. 4. môc ruçng. kÞch cìm vµ v« cïng tèn kÐm. chi tiÕt tÝnh c¸ch. Chóng chØ biÕt ¨n cíp cña d©n ®Ó nÝch cho ®Çy tói. ®Ó tho¶ c¸i thó vui ch¬i ®Ìn ®uèc hay ch¬i chËu hoa c©y c¶nh cña m×nh. hoang d©m v« ®é. th©m nghiªm. . hoang ®êng. cã thùc. ®a d¹ng bao gåm chi tiÕt sù kiÖn. phª ph¸n) còng ®îc göi g¾m mét c¸ch kÝn ®¸o qua ®ã. v« tr¸ch nhiÖm thËm chÝ lµ v« l¬ng t©m. ngo¹i h×nh cña nh©n vËt. nh÷ng sù viÖc cô thÓ. quan th× nÞnh hãt. chi tiÕt néi t©m. Gièng nhau: ®Òu thuéc thÓ lo¹i v¨n xu«i trung ®¹i Kh¸c nhau: ThÓ lo¹i truyÖn ThÓ lo¹i tuú bót .Cèt truyÖn ®îc triÓn khai. . qua ®ã t¸c gi¶ béc lé c¶m xóc. cæ méc qu¸i th¹ch. nªn rÊt cã søc thuyÕt phôc. .. rÊt ®Ñp trong vên nhµ m×nh ®Ó tr¸nh tai v¹. Vua vµ quan ®Òu chØ lo vui ch¬i. kh«ng cÇn gß bã theo hÖ thèng. suy nghÜ. cíp cña d©n vÒ d©ng cho chóa . kh«ng cßn nh©n tÝnh. nhng vÉn tu©n theo mét t tëng c¶m xóc chñ ®¹o (VÝ dô: Th¸i ®é phª ph¸n thãi ¨n ch¬i xa xØ vµ tÖ nhòng nhiÔu nh©n d©n d©n cña bän vua chóa vµ lò quan l¹i hÇu cËn). .HiÖn thùc cña cuéc sèng ®îc th«ng qua sè phËn con ngêi cô thÓ.§i kÌm víi c¶nh xa hoa nh thÕ th× cuéc sèng trong phñ còng rÊt bãng bÈy. nhng phÇn lín lµ nh÷ng kÎ ¨n ch¬i. ®iÓm xuyÕt bµy ®ñ thø.. chËu hoa c©y c¶nh ë chèn d©n gian”. b¸o tríc sù suy väng sôp ®æ tÊt yÕu cña mét triÒu ®¹i chØ biÕt ¨n ch¬i. kh«ng lo nghÜ g× cho nh©n d©n. cho nªn thêng cã cèt truyÖn vµ nh©n vËt.chóa TrÞnh? .Sù ghi chÐp ë ®©y lµ tuú theo c¶m høng chñ quan. chóa 12 . 3. kÕt cÊu g×. C¶m xóc cña t¸c gi¶ (th¸i ®é bÊt b×nh. nhËn thøc. bãng bÈy.C¶nh vËt trong phñ chóa lµ c¶nh xa hoa.Con ngêi trong phñ chóa ®a d¹ng. ®¸nh gi¸ cña m×nh vÒ con ngêi vµ cuéc sèng. cã thÓ t¶n m¹n.§o¹n v¨n cuèi lµ chi tiÕt kÓ rÊt thËt vÒ gia ®×nh cña chÝnh t¸c gi¶: bµ mÑ cña t¸c gi¶ ®· ph¶i sai chÆt ®i mét c©y lª vµ hai c©y lùu quý.Nh»m ghi chÐp vÒ nh÷ng con ngêi. ký sù). ..

Cßn “nh©n d©n” hä kh«ng chØ chÞu ®ãi chÞu khæ mµ cßn ph¶i chÞu Êm øc bëi bÞ bãc lét. 13 . bÞ ¨n c íp tr¾ng tr¬n tiÒn b¹c vµ nh÷ng ®å mµ hä yªu quý. n©ng niu.th× m¶i hëng thô cuéc sèng xa hoa. TriÒu ®¹i Êy sôp ®æ lµ mét lÏ tù nhiªn kh«ng thÓ tr¸nh khái. phó quý.

Hoµng Lª nhÊt thèng CHÝ Ng« Gia V¨n Ph¸i A. KiÕn thøc c¬ b¶n I. T¸c gi¶: Ng« Gia V¨n Ph¸i: mét nhãm t¸c gi¶ dßng hä Ng« Th×, ë lµng T¶ Thanh Oai, nay thuéc huyÖn Thanh Oai, tØnh Hµ T©y, trong ®ã hai t¸c gi¶ chÝnh lµ

14

Ng« Th× ChÝ (1753-1788), lµm quan thêi Lª Chiªu Thèng, vµ Ng« Th× Du (17721840), lµm quan díi chiÒu nhµ NguyÔn. II. T¸c phÈm: 1. Nhan ®Ò: “Hoµng Lª nhÊt thèng chÝ” viÕt b»ng ch÷ H¸n ghi chÐp vÒ sù thèng nhÊt cña v¬ng triÒu nhµ Lª vµo thêi ®iÓm T©y S¬n diÖt TrÞnh, tr¶ l¹i B¾c Hµ cho vua Lª. Nã kh«ng chØ dõng l¹i ë sù thèng nhÊt cña v¬ng triÒu nhµ Lª, mµ cßn ®îc viÕt tiÕp, t¸i hiÖn mét giai ®o¹n lÞch sö ®Çy biÕn ®éng cña x· héi phong kiÕn ViÖt Nam vµo 30 n¨m cuèi thÕ kû XVIII vµ mÊy n¨m ®Çu thÕ kû XIX. Cuèn tiÓu thuyÕt cã tÊt c¶ 17 håi. 2. ThÓ lo¹i: (chÝ lµ mét lèi v¨n ghi chÐp sù vËt, sù viÖc). Còng cã thÓ xem Hoµng Lª nhÊt thèng chÝ lµ mét cuèn tiÓu thuyÕt lÞch sö viÕt theo lèi ch¬ng håi. 3. Hoµn c¶nh: håi thø 14, viÕt vÒ sù kiÖn Quang Trung ®¹i ph¸ qu©n Thanh. 4. Kh¸i qu¸t néi dung vµ nghÖ thuËt - Néi dung: Víi quan ®iÓm lÞch sö ®óng ®¾n vµ niÒm tù hµo d©n téc, c¸c t¸c gi¶ “Hoµng Lª nhÊt thèng chÝ” ®· t¸i hiÖn ch©n thùc h×nh ¶nh ngêi anh hïng d©n téc NguyÔn HuÖ qua chiÕn c«ng thÇn tèc ®¹i ph¸ qu©n Thanh, sù th¶m h¹i cña qu©n tíng nhµ Thanh vµ sè phËn bi ®¸t cña vua t«i Lª Chiªu Thèng. - NghÖ thuËt: KÓ chuyÖn xen kÏ miªu t¶ mét c¸ch sinh ®éng cô thÓ, g©y ®îc Ên tîng m¹nh. 5. §¹i ý vµ bè côc: * §¹i ý: §o¹n trÝch miªu t¶ chiÕn th¾ng lÉy lõng cña vua Quang Trung, sù th¶m b¹i nhôc nh· cña qu©n tíng nhµ Thanh vµ sè phËn lò vua quan ph¶n níc, h¹i d©n. * Bè côc: 3 ®o¹n - §o¹n 1: (tõ ®Çu ®Õn “h«m Êy nh»m vµo ngµy 25 th¸ng ch¸p n¨m MËu Th©n (1788)”): §îc tin b¸o qu©n Thanh chiÕm Th¨ng Long, B¾c B×nh V¬ng NguyÔn HuÖ lªn ng«i hoµng ®Õ vµ th©n chinh cÇm qu©n dÑp giÆc. - §o¹n 2: (“Vua Quang Trung tù m×nh ®èc suÊt ®¹i binh... vua Quang Trung tiÕn binh ®Õn Th¨ng Long, råi kÐo vµo thµnh ”): Cuéc hµnh qu©n thÇn tèc vµ chiÕn th¾ng lÉy lõng cña vua Quang Trung. - §o¹n 3: (“L¹i nãi, T«n SÜ NghÞ vµ vua Lª... còng lÊy lµm xÊu hæ ”): Sù ®¹i b¹i cña qu©n tíng nhµ Thanh vµ t×nh tr¹ng th¶m b¹i cña vua t«i Lª Chiªu Thèng. 6. Tãm t¾t håi 14 “Hoµng Lª nhÊt thèng chÝ” - Tríc thÕ m¹nh cña giÆc, qu©n T©y S¬n ë Th¨ng Long, rót qu©n vÒ Tam §iÖp vµ cho ngêi vµo Phñ Xu©n cÊp b¸o víi NguyÔn HuÖ. - NhËn ®îc tin ngµy 24/11, NguyÔn HuÖ liÒn tæ chøc l¹i lùc lîng chia qu©n lµm hai ®¹o thuû - bé. - Ngµy 25 th¸ng Ch¹p, lµm lÔ lªn ng«i lÊy hiÖu lµ Quang Trung, trùc tiÕp chØ ®¹o hai ®¹o qu©n tiÕn ra B¾c. - Ngµy 29 th¸ng Ch¹p, qu©n T©y S¬n ra ®Õn NghÖ An, Quang Trung cho dõng l¹i mét ngµy, tuyÓn thªm h¬n 1 v¹n tinh binh, më mét cuéc duyÖt binh lín. - Ngµy 30, qu©n cña Quang Trung ra ®Õn Tam §iÖp, héi cïng Së vµ L©n. Quang Trung ®· kh¼ng ®Þnh : “Ch¼ng qu¸ mêi ngµy cã thÓ ®uæi ®îc ngêi Thanh”. Còng trong ngµy 30, giÆc gi· cha yªn, binh ®ao h·y cßn mµ «ng ®· nghÜ ®Õn kÕ s¸ch x©y dùng ®Êt níc mêi n¨m sau chiÕn tranh. ¤ng cßn më tiÖc khao qu©n, ngÇm

15

hÑn mïng 7 sÏ cã mÆt ë thµnh Th¨ng Long më tiÖc lín. Ngay ®ªm ®ã, nghÜa qu©n l¹i tiÕp tôc lªn ®êng. Khi qu©n T©y S¬n ra ®Õn s«ng Thanh QuyÕt gÆp ®¸m do th¸m cña qu©n Thanh, Quang Trung ra lÖnh b¾t hÕt kh«ng ®Ó sãt mét tªn. - R¹ng s¸ng ngµy 3 TÕt, nghÜa qu©n bÝ mËt bao v©y ®ån H¹ Håi vµ dïng mu ®Ó qu©n Thanh ®Çu hµng ngay, h¹ ®ån dÔ dµng. - R¹ng s¸ng ngµy mïng 5 TÕt, nghÜa qu©n tÊn c«ng ®ån Ngäc Håi. Qu©n giÆc chèng tr¶ quyÕt liÖt, dïng èng phun khãi löa ra nh»m lµm ta rèi lo¹n, nhng giã l¹i ®æi chiÒu thµnh ra chóng tù h¹i m×nh. Cuèi cïng, qu©n Thanh ph¶i chÞu ®Çu hµng, th¸i thó §iÒn ch©u SÇm Nghi §èng th¾t cæ tù tö. - Tra mïng 5 TÕt, Quang Trung ®· dÉn ®Çu ®oµn qu©n th¾ng trËn tiÕn vµo Th¨ng Long. §¸m tµn qu©n cña giÆc t×m vÒ phÝa ®ª Yªn Duyªn gÆp phôc binh cña ta, trèn theo ®êng VÞnh KiÒu l¹i bÞ qu©n voi ë §¹i ¸ng dån xuèng ®Çm Mùc giµy x¸o, chÕt hµng v¹n tªn. Mét sè ch¹y lªn cÇu phao, cÇu phao ®øt, x¸c ngêi ngùa chÕt lµm t¾c c¶ khóc s«ng NhÞ Hµ. Mïng 4 TÕt nghe tin qu©n T©y S¬n tÊn c«ng, T«n Sü NghÞ vµ Lª Chiªu Thèng ®· véi v· bá lªn biªn giíi phÝa b¾c. Khi gÆp l¹i nhau, NghÞ cã vÎ xÊu hæ nhng vÉn huyªnh hoang. C¶ hai thu nhÆt tµn qu©n, kÐo vÒ ®Êt B¾c. B. Ph©n tÝch v¨n b¶n I. C¶m nhËn cña em vÒ vÎ ®Ñp cña h×nh tîng ngêi anh hïng ¸o v¶i Quang Trung qua håi thø 14 cña t¸c phÈm “Hoµng Lª nhÊt thèng chÝ” cña Ng« Gia V¨n Ph¸i. Dµn ý chi tiÕt I. Më bµi : - “Hoµng Lª nhÊt thèng chÝ” lµ mét cuèn tiÓu thuyÕt lÞch sö b»ng ch÷ H¸n ®îc viÕt theo thÓ ch¬ng håi do nhiÒu t¸c gi¶ trong Ng« Gia V¨n Ph¸i (Ng« Th× ChÝ, Ng« Th× Du...) s¸ng t¸c. §©y lµ mét bøc tranh s©u réng võa ph¶n ¸nh ®îc sù thèi n¸t, suy tµn cña triÒu ®×nh Lª TrÞnh, võa ph¶n ¸nh ® îc sù ph¸t triÓn cña phong trµo T©y S¬n. - Trong håi thø 14 cña t¸c phÈm, h×nh tîng ngêi anh hïng Quang Trung hiÖn lªn thËt cao ®Ñp víi khÝ ph¸ch hµo hïng, trÝ tuÖ s¸ng suèt vµ tµi thao lîc h¬n ngêi. II. Th©n bµi: 1. Tríc hÕt Quang Trung lµ mét con ngêi hµnh ®éng m¹nh mÏ quyÕt ®o¸n: - Tõ ®Çu ®Õn cuèi ®o¹n trÝch, NguyÔn HuÖ lu«n lu«n lµ con ngêi hµnh ®éng mét c¸ch x«ng x¸o, nhanh gän cã chñ ®Ých vµ rÊt qu¶ quyÕt. - Nghe tin giÆc ®· ®¸nh chiÕm ®Õn tËn Th¨ng Long mÊt c¶ mét vïng ®Êt ®ai réng lín mµ «ng kh«ng hÒ nao nóng “®Þnh th©n chinh cÇm qu©n ®i ngay”. - Råi chØ trong vßng h¬n mét th¸ng, NguyÔn HuÖ ®· lµm ®îc bao nhiªu viÖc lín: “tÕ c¸o trêi ®Êt”, lªn ng«i hoµng ®Õ, dèc xuÊt ®¹i binh ra B¾c... 2. §ã lµ mét con ngêi cã trÝ tuÖ s¸ng suèt vµ nh¹y bÐn: * Ngay khi mÊy chôc v¹n qu©n Thanh do T«n SÜ NghÞ hïng hæ kÐo vµo níc ta, thÕ giÆc ®ang m¹nh, t×nh thÕ khÈn cÊp, vËn mÖnh ®Êt níc “ngµn c©n treo sîi tãc”, NguyÔn HuÖ ®· quyÕt ®Þnh lªn ng«i hoµng ®Õ ®Ó chÝnh danh vÞ, lÊy niªn hiÖu lµ Quang Trung.

16

. . 3. . 17 .Quang Trung ®· dù kiÕn ®îc viÖc Lª Chiªu Thèng vÒ níc cã thÓ lµm cho mét sè ngêi Phï Lª “thay lßng ®æi d¹” víi m×nh nªn «ng ®· cã lêi dô víi qu©n lÝnh chÝ t×nh. * S¸ng suèt trong viÖc nhËn ®Þnh t×nh h×nh ®Þch vµ ta: .Míi khëi binh ®¸nh giÆc. thêng th× biÕt lµ th¾ng viÖc binh ®ao kh«ng thÓ døt ngay ®îc v× xØ nhôc cña níc lín cßn ®ã. h·y nªn cïng ta ®ång t©m hiÖp lùc ®Ó dùng lªn c«ng lín. «ng ®¸nh gi¸ rÊt cao vµ sö dông nh mét vÞ qu©n sÜ “®a mu tóc trÝ” viÖc Së vµ L©n rót ch¹y Quang Trung còng ®o¸n lµ do NhËm chñ mu.Trong dÞp héi qu©n ë Tam §iÖp. ¤ng lµm tæng chØ huy chiÕn dÞch thùc sù. nÕu nh viÖc ph¸t gi¸c ra sÏ bÞ giÕt chÕt ngay tøc kh¾c.§èi víi Ng« Th× NhËm.. Quang Trung ®· nãi víi NhËm vÒ quyÕt s¸ch ngo¹i giao vµ kÕ ho¹ch 10 tíi ta hoµ b×nh. Lª §¹i Hµnh. bÊy giê níc giµu qu©n m¹nh th× ta cã sî g× chóng”. søc m×nh Ýt kh«ng ®Þch næi ®éi qu©n hïng tíng hæ nhµ Thanh nªn ®µnh ph¶i bá thµnh Th¨ng Long rót vÒ Tam §iÖp ®Ó tËp hîp lùc lîng. NÕu “chê 10 n¨m n÷a ta ®îc yªn æn mµ nu«i dìng lùc lîng. Quang Trung lµ ngêi cã tÇm nh×n xa tr«ng réng: .ViÖc lªn ng«i ®· ®îc tÝnh kü víi môc ®Ých thèng nhÊt néi bé. qua lêi nãi cña Quang Trung víi Së vµ L©n ta thÊy râ: ¤ng rÊt hiÓu viÖc rót qu©n cña hai vÞ tíng giái nµy. ¨n ë hai lßng. võa g©y cho ®Þch sù chñ quan. ngêi m×nh kh«ng thÓ chÞu næi. trong thùc tÕ ®· vît møc 2 ngµy. VËy Së vµ L©n kh«ng bÞ trõng ph¹t mµ cßn ®îc ngîi khen. 4.. 5. Võa hµnh qu©n. chóng ®· mÊy phen cíp bãc níc ta. ¤ng ®· tÝnh ®Õn viÖc dïng NhËm lµ ngêi biÕt dïng lêi khÐo lÐo ®Ó dÑp viÖc binh ®ao. Quang Trung lµ vÞ tíng cã tµi thao lîc h¬n ngêi: .Quang Trung ®· khÝch lÖ tíng sÜ díi quyÒn b»ng nh÷ng tÊm g¬ng chiÕn ®Êu dòng c¶m chèng giÆc ngo¹i x©m giµnh l¹i ®éc lËp cña cha «ng ta tõ ngµn xa nh: Trng n÷ V¬ng. Chí cã quen thãi cò. héi tô anh tµi vµ quan träng h¬n lµ “®Ó yªn kÎ ph¶n tr¾c vµ gi÷ lÊy lßng ngêi”. võa lµ ®Ó b¶o toµn lùc lîng.Cuéc hµnh qu©n thÇn tèc do Quang Trung chØ huy ®Õn nay vÉn cßn lµm chóng ta kinh ng¹c. §inh Tiªn Hoµng. bông d¹ ¾t kh¸c”. giÕt h¹i d©n ta. Quang Trung ®· chØ râ “®Êt nµo sao Êy” ngêi ph¬ng B¾c kh«ng ph¶i nßi gièng níc ta. v¬ vÐt cña c¶i. võa nghiªm kh¾c: “c¸c ngêi ®Òu lµ nh÷ng ngêi cã l¬ng tri. . H×nh ¶nh vÞ vua lÉm liÖt trong chiÕn trËn: . . kh«ng tha mét ai”.§ang ngåi trªn lng ngùa. * S¸ng suèt trong viÖc sÐt ®o¸n bª bèi: . §óng ra th× “qu©n thua chÐm tíng” nhng kh«ng hiÓu lßng hä. liªn tôc nh vËy nhng ®éi qu©n vÉn chØnh tÒ còng lµ do tµi tæ chøc cña ngêi cÇm qu©n. §èi víi ®Þch.Vua Quang Trung th©n chinh cÇm qu©n kh«ng ph¶i chØ trªn danh nghÜa. ai còng muèn ®uæi chóng ®i”.Hµnh qu©n xa.Qua lêi dô tíng sÜ tríc lóc lªn ®êng ë NghÖ An. ®îc d©n ñng hé. ¤ng cßn v¹ch râ téi ¸c cña chóng ®èi víi nh©n d©n ta: “Tõ ®êi nhµ h¸n ®Õn nay. cha giµnh ®îc tÊc ®Êt nµo vËy mµ vua Quang Trung ®· nãi ch¾c nh ®inh ®ãng cét “ph¬ng lîc tiÕn ®¸nh ®· cã tÝnh s½n”. võa ®¸nh giÆc mµ vua Quang Trung ho¹ch ®Þnh kÕ ho¹ch tõ 25 th¸ng ch¹p ®Õn mïng 7 th¸ng giªng sÏ vµo ¨n tiÕt ë Th¨ng Long.

. tan t¸c bá ch¹y. Sè phËn th¶m h¹i cña bän vua t«i Lª Chiªu Thèng ph¶n níc. .Díi sù l·nh ®¹o tµi t×nh cña vÞ tæng chØ huy nµy. Dï ®îc vua t«i Lª Chiªu Thèng b¸o tríc. xin ra hµng hoÆc bá ch¹y to¸n lo¹n. . chñ quan: + KÐo qu©n vµo Th¨ng Long dÔ dµng “ngµy ®i ®ªm nghØ” nh “®i trªn ®Êt b»ng”. tµi dïng binh nh thÇn. Sù th¶m b¹i cña qu©n tíng nhµ Thanh vµ sè phËn bi ®¸t cña vua t«i Lª Chiªu Thèng ph¶n níc. kh«ng d¸m nghØ ng¬i”. tù m·n. chuång tríc qua cÇu phao. dån dËp. 2. van xin. th¾ng ¸p ®¶o kÎ thï. lÏ tÊt nhiªn hä ph¶i chÞu ®ùng nçi sØ nhôc cña kÎ ®i cÇu c¹nh. xen kÏ víi nh÷ng chi tiÕt t¶ thùc thËt cô thÓ. §èi lËp víi h×nh ¶nh nghÜa qu©n T©y S¬n lµ ch©n dung cña kÎ thï x©m lîc. cho lµ v« sù. KÕt bµi Víi ý thøc t«n träng sù thùc lÞch sö vµ ý thøc d©n téc. kh«ng ®Ò phßng g×. c¸ch gang tÊc kh«ng thÊy g×” næi bËt h×nh ¶nh nhµ vua “cìi voi ®i ®èc thóc” víi tÊm ¸o bµo mµu ®á ®· s¹m ®en khãi sóng.. tíng m¹nh.Khi qu©n T©y S¬n ®¸nh ®Õn n¬i. kh«ng cßn ®©u t c¸ch 18 . nghÜa nÆng cña nhµ Lª. Bëi thÕ hä ®· viÕt thùc vµ hay ®Õn nh vËy vÒ ngêi anh hïng d©n téc NguyÔn HuÖ. “®Õn nçi níc s«ng NhÞ Hµ v× thÕ mµ t¾c nghÏn kh«ng ch¶y ®îc n÷a”. . nghÜa qu©n T©y S¬n ®· ®¸nh nh÷ng trËn thËt ®Ñp. chi tiÕt. h¹i d©n ®· ®îc miªu t¶ nh thÕ nµo? Em cã nhËn xÐt g× vÒ lèi v¨n trÇn thuËt ë ®©y? 1. “®ªm ngµy ®i gÊp. “qu©n sÜ c¸c doanh nghe thÊy ®Òu ho¶ng hèt.ngêi anh hïng ¸o v¶i..T«n Sü NghÞ kiªu c¨ng. II. + H¬n n÷a y cßn lµ mét tªn tíng bÊt tµi. chØ quen diÔu vâ d¬ng oai b©y giê chØ cßn biÕt th¸o ch¹y. gÊp g¸p gîi sù ho¶ng hèt cña kÎ thï. qu©n th× lóc l©m trËn “ai nÊy ®Òu rông rêi. nh¹y bÐn. sî h·i . lµm næi bËt h×nh ¶nh vua Quang Trung . m¹nh ai nÊy ch¹y. lµ ngêi tæ chøc vµ lµ linh hån cña chiÕn c«ng vÜ ®¹i. chØ l¶ng v¶ng ë bªn bê s«ng. Ngßi bót miªu t¶ kh¸ch quan nhng vÉn hµm chøng t©m tr¹ng h¶ hª. lÊy thanh thÕ su«ng ®Ó do¹ dÉm. . niÒm tù hµo lín cña c¶ d©n téc. nh÷ng ngêi trÝ thøc – c¸c t¸c gi¶ Ng« Gia V¨n Ph¸i lµ nh÷ng cùu thÇn chÞu ¬n s©u. * NghÖ thuËt: kÓ chuyÖn.H×nh ¶nh ngêi anh hïng ®îc kh¾c ho¹ kh¸ ®Ëm nÐt víi tÝnh c¸ch m¹nh mÏ. h¹i d©n . cÇm qu©n mµ kh«ng biÕt t×nh h×nh thùc h ra sao. nhng hä ®· kh«ng thÓ bá qua sù thùc lµ «ng vua nhµ Lª yÕu hÌn ®· câng r¾n c¾n gµ nhµ vµ chiÕn c«ng lÉy lõng cña nghÜa qu©n T©y S¬n. ngêi kh«ng kÞp mÆc gi¸p. III. ngùa kh«ng kÞp ®ãng yªn. kh«ng hÒ lo chi ®Õn viÖc bÊt ch¾c”. cho qu©n lÝnh mÆc s¾c vui ch¬i. C¶ ®éi binh hïng. trÝ tuÖ s¸ng suèt. tranh nhau qua cÇu sang s«ng.KhÝ thÕ ®éi qu©n lµm cho kÎ thï khiÕp vÝa vµ h×nh ¶nh ngêi anh hïng còng ®îc kh¾c ho¹ lÉm liÖt: trong c¶nh “khãi tá mï trêi. y vÉn kh«ng chót ®Ò phßng suèt mÊy ngµy TÕt “chØ ch¨m chó vµo viÖc yÕn tiÖc vui mõng. giµy xÐo lªn nhau mµ chÕt”. tíng th× sî mÊt mËt. x« ®Èy nhau r¬i xuèng mµ chÕt rÊt nhiÒu ”.Lª Chiªu Thèng vµ nh÷ng bÒ t«i trung thµnh cña «ng ta ®· v× lîi Ých riªng cña dßng hä mµ ®em vËn mÖnh cña c¶ d©n téc ®Æt vµo tay kÎ thï x©m l îc. sèng ®éng víi nhÞp ®iÖu nhanh. sung s íng cña ngêi viÕt còng nh cña d©n téc tríc th¾ng lîi cña S¬n T©y.

Ngßi bót ®Ëm chót xãt th¬ng cña t¸c gi¶ bÒ t«i trung thµnh cña nhµ Lª.bËc qu©n v¬ng. ¨n mÆc gièng ngêi M·n Thanh vµ cuèi cïng göi n¾m x¬ng tµn n¬i ®Êt kh¸ch quª ngêi. o¸n giËn ch¶y níc m¾t.ë ®o¹n v¨n díi. “tan t¸c bá ch¹y. Lª Chiªu Thèng véi v· cïng mÊy bÒ t«i th©n tÝn “®a th¸i hËu ra ngoµi ”.. c íp c¶ thuyÒn d©n ®Ó qua s«ng . T¸c gi¶ NguyÔn Du . tÕt tãc. cuéc theÝet ®·i thÞnh t×nh “giÕt gµ. vua t«i chØ cßn biÕt nh×n nhau than thë.HiÖu lµ Thanh Hiªn ..Quª ë lµng Tiªn §iÒn – huyÖn Nghi Xu©n – tØnh Hµ Tünh 19 .. TruyÖn KiÒu NguyÔn Du A. x« ®Èy nhau. “lu«n mÊy ngµy kh«ng ¨n”.Khi cã biÕn.§o¹n v¨n trªn nhÞp ®iÖu nhanh. . cô thÓ g©y Ên tîng m¹nh. ngêi kh«ng kÞp mÆc ¸o gi¸p”. t¸c gi¶ dõng l¹i miªu t¶ tØ mØ nh÷ng giät níc m¾t th¬ng c¶m cña ngêi thæ hµo. tuy vÉn hiÓu ®ã lµ kÕt côc kh«ng thÓ tr¸nh khái. chua xãt. sung s íng cña ngêi th¾ng trËn tríc sù th¶m b¹i cña lò cíp níc. víi nh÷ng chi tiÕt cô thÓ. ch¹y b¸n sèng b¸n chÕt. níc m¾t tñi hæ cña vua t«i Lª Chiªu Thèng.T¸c gi¶ NguyÔn Du (1765 – 1820) . NghÖ thuËt: Xen kÏ kÓ víi t¶ sinh ®éng.”. • So s¸nh ngßi bót cña t¸c gi¶ khi miªu t¶ hai cuéc th¸o ch¹y (mét cña qu©n tíng nhµ Thanh vµ mét cña vua t«i Lª Chiªu Thèng) cã g× kh¸c biÖt? Gi¶i thÝch v× sao cã sù kh¸c biÖt ®ã? . KiÕn thøc c¬ b¶n I.TÊt c¶ ®Òu lµ t¶ thùc.Tªn ch÷ lµ Tè Nh . ngßi bót miªu t¶ kh¸ch quan nh ng vÉn hµm chøa t©m tr¹ng h¶ hª. May gÆp ngêi thæ hµo th¬ng t×nh ®ãn vÒ cho ¨n vµ chØ ®êng cho ch¹y trèn. nhÞp ®iÖu cã chËm h¬n. hèi h¶ “ngùa kh«ng kÞp ®ãng yªn. . vµ sau khi sang ®Õn Trung Quèc ph¶i c¹o ®Çu. ©m hëng cã phÇn ngËm ngïi. Lµ nh÷ng cùu thÇn cña nhµ Lª.. c¸c t¸c gi¶ kh«ng thÓ kh«ng mñi lßng tríc sù sôp ®æ cña mét v¬ng triÒu mµ m×nh tõng phông thê. vµ kÕt côc còng ph¶i chÞu chung sè phËn bi th¶m cña kÎ väng quèc. lµm c¬m” cña kÎ bÒ t«i. nhng ©m hëng l¹i rÊt kh¸c nhau: . §uæi kÞp T«n SÜ NghÞ. tranh nhau qua cÇu sang s«ng. m¹nh. qu©n Thanh tan r·.

Méng Liªn §êng Chñ Nh©n trong lêi Tùa TruyÖn KiÒu còng ®Ò cao tÊm lßng cña NguyÔn Du víi con ngêi. H·y nªu nh÷ng nÐt chÝnh vÒ thêi ®¹i. gia ®×nh. Hoµn c¶nh ®ã còng t¸c ®éng lín tíi cuéc ®êi NguyÔn Du. b. triÒu NguyÔn lªn thay. Nhng triÒu ®¹i T©y S¬n ng¾n ngñi.S¸ng t¸c nhiÒu t¸c phÈm ch÷ H¸n vµ ch÷ n«m. cã hiÓu biÕt s©u réng vµ tõng tr¶i. II. cã vèn sèng phong phó víi nhiÒu n¨m lu l¹c. mang ý nghÜa quyÕt ®Þnh thµnh c«ng cña t¸c phÈm: 20 .XuÊt xø TruyÖn KiÒu : * ViÕt TruyÖn KiÒu NguyÔn Du cã dùa theo cèt truyÖn Kim V©n KiÒu truyÖn cña Thanh T©m Tµi Nh©n (Trung Quèc).”. xuÊt s¾c nhÊt lµ §o¹n trêng t©n thanh thêng gäi lµ TruyÖn KiÒu. NguyÔn Du lµ con ngêi cã tr¸i tim giµu lßng yªu th¬ng. + T¸c phÈm ch÷ N«m xuÊt s¾c nhÊt lµ §o¹n trêng t©n thanh thêng gäi lµ TruyÖn KiÒu. Thêi ®¹i: NguyÔn Du sinh trëng trong mét thêi ®¹i cã nhiÒu biÕn ®éng d÷ déi. tÊm lßng nghÜ suèt c¶ ngh×n ®êi th× tµi nµo cã c¸i bót lùc Êy. Nhng gia ®×nh «ng còng bÞ sa sót. ngËm ngïi. qua nhiÒu vïng ®Êt Trung Hoa réng lín víi nÒn v¨n ho¸ rùc rì. nhiÒu con ngêi sè phËn kh¸c nhau. ham häc. tiÕp xóc víi nhiÒu c¶nh ®êi. + 3 tËp th¬ ch÷ H¸n gåm 243 bµi. c. TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã ®Òu cã ¶nh hëng tíi s¸ng t¸c cña nhµ th¬. ®Ønh cao lµ cuéc khëi nghÜa T©y S¬n ®· “Mét phen thay ®æi s¬n hµ ”.. må c«i mÑ n¨m 12 tuæi. cuéc ®êi NguyÔn Du ®· cã ¶nh hëng tíi viÖc s¸ng t¸c TruyÖn KiÒu. ®au ®ín ®Õn ®øt ruét. víi cuéc ®êi: “Lêi v¨n t¶ ra h×nh nh cã m¸u ch¶y ë ®Çu ngän bót. níc m¾t thÊm trªn tê giÊy khiÕn ai ®äc ®Õn còng ph¶i thÊm thÝa. Nhµ th¬ må c«i cha n¨m 9 tuæi. vµo “Nh÷ng ®iÒu tr«ng thÊy mµ ®au ®ín lßng”. ChÝnh nhµ th¬ ®· tõng viÕt trong TruyÖn KiÒu “Ch÷ t©m kia míi b»ng ba ch÷ tµi ”.. Nguån gèc vµ sù s¸ng t¹o: . Cuéc ®êi: NguyÔn Du cã n¨ng khiÕu v¨n häc bÈm sinh. x· héi phong kiÕn ViÖt Nam khñng ho¶ng s©u s¾c. T¸c phÈm truyÖn KiÒu 1. + T¸c phÈm ch÷ N«m cã V¨n chiªu hån. + 3 tËp th¬ ch÷ H¸n gåm 243 bµi. Gia ®×nh: Gia ®×nh NguyÔn Du lµ gia ®×nh ®¹i quý téc nhiÒu ®êi lµm quan vµ cã truyÒn thèng v¨n ch¬ng.. ¤ng tõng ®i sø sang Trung Quèc. Nh÷ng thay ®æi kinh thiªn ®éng ®Þa Êy t¸c ®éng m¹nh tíi nhËn thøc t×nh c¶m cña NguyÔn Du ®Ó «ng híng ngßi bót cña m×nh vµo hiÖn thùc . a. VÒ sù nghiÖp v¨n häc cña NguyÔn Du: . phong trµo n«ng d©n khëi nghÜa næ ra liªn tôc.S¸ng t¸c nhiÒu t¸c phÈm ch÷ H¸n vµ ch÷ N«m. * Tuy nhiªn phÇn s¸ng t¹o cña NguyÔn Du lµ hÕt søc lín. NÕu kh«ng ph¶i cã con m¾t tr«ng thÊu c¶ s¸u câi.

®îc viÕt trªn c¬ së truyÖn d©n gian. Tõ H¶i bÞ giÕt. Hai ngêi chñ ®éng.Tªn ch÷ h¸n: Kim V©n KiÒu truyÖn cña Thanh T©m Tµi Nh©n: tªn cña 3 nh©n vËt trong truyÖn: Kim Träng. TruyÖn N«m ph¸t triÓn m¹nh mÏ nhÊt ë nöa cuèi thÓ ký XVIII vµ thÕ kû XIX.Néi dung : Tõ c©u truyÖn t×nh ë TQ ®êi Minh biÕn thµnh mét khóc ca ®au lßng th¬ng ngêi b¹c mÖnh (vît xa Thanh T©m Tµi Nh©n ë tinh thÇn nh©n ®¹o). TruyÖn cã khi ®îc viÕt bµng thÓ th¬ lôc b¸t. Tõ H¶i lÊy KiÒu. Tó Bµ. Nhng råi nµng l¹i bÞ vî c¶ cña Thóc Sinh lµ Ho¹n Th ghen tu«ng. S Gi¸c Duyªn v« t×nh göi nµng cho B¹c Bµ mét kÎ bu«n ngêi nh Tó Bµ. nµng gÆp Tõ H¶i. KiÒu ph¶i hÇu ®µn hÇu rîu Hå T«n HiÕn råi Ðp g¶ cho viªn thæ quan. ®Æc biÖt lµ bót ph¸p t¶ c¶nh ngô t×nh. PhÇn thø hai : Gia biÕn vµ lu lùc Trong khi Kim Träng vÒ Liªu D¬ng chÞu tang chó. tù do ®Ýnh íc víi nhau. ®îc viÕt trªn c¬ së cèt truyÖn cã s½n cña v¨n häc Trung Quèc hoÆc do t¸c gi¶ s¸ng t¹o ra. Sau ®ã. KiÒu nhê V©n tr¶ nghÜa cho Kim Träng cßn nµng th× b¸n m×nh chuéc cha. gióp nµng b¸o ©n b¸o o¸n. con g¸i ®Çu lßng mét gia ®×nh trung lu l¬ng thiÖn. gia ®×nh KiÒu bÞ m¾c oan. §o¹n trêng t©n thanh: tiÕng kªu míi vÒ nçi ®au th¬ng ®øt ruét: béc lé chñ ®Ò t¸c phÈm (tiÕng kªu cøu cho sè phËn ngêi phô n÷). Thuý KiÒu. truyÖn N«m b¸c häc phÇn nhiÒu cã tªn t¸c gi¶. PhÇn thø nhÊt : GÆp gì vµ ®Ýnh íc. KiÒu ph¶i trèn ®Õn n¬ng nhê n¬i cöa PhËt. Cã hai lo¹i truyÖn N«m: truyÖn n«m b×nh d©n hÇu hÕt kh«ng cã tªn t¸c gi¶. . . Kim Träng dän ®Õn ë trä c¹nh nhµ Thuý KiÒu. 21 . Gi÷a hai ngêi chím në mét mèi t×nh ®Ñp. Së Khanh lõa g¹t. ®Çy ®o¹. Do m¾c lõa quan tæng ®èc träng thÇn Hå T«n HiÕn. lÇn thø hai KiÒu n¬ng nhê cöa PhËt.Tªn ch÷ n«m: TruyÖn KiÒu: Tªn nh©n vËt chÝnh . + NghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt.NghÖ thuËt: + ThÓ lo¹i: ChuyÓn thÓ v¨n xu«i thµnh th¬ lôc b¸t – thÓ th¬ lôc b¸t truyÒn thèng cña d©n téc gåm 3254 c©u. nªn KiÒu lÇn thø hai r¬i vµo lÇu xanh. V¬ng Thuý KiÒu lµ mét thiÕu n÷ tµi s¾c vÑn toµn. miªu t¶ thiªn nhiªn. mét anh hïng ®éi trêi ®¹p ®Êt.Thuý KiÒu (do nh©n d©n ®Æt). nµng trÉm m×nh ë s«ng TiÒn §êng vµ ®îc s Gi¸c Duyªn cøu. sèng trong c¶nh “ªm ®Òm tríng rñ mµn che” bªn c¹nh cha mÑ vµ hai em lµ Thuý V©n. + Ng«n ng÷: TruyÖn KiÒu ®¹t tíi ®Ønh cao cña ng«n ng÷ nghÖ thuËt. a. 5. Thuý V©n. KiÒu gÆp chµng Kim Träng “phong t tµi m¹o tãt vêi”. . ®Èy vµo lÇu xanh.. b. ThÓ lo¹i: TruyÖn N«m: lo¹i truyÖn th¬ viÕt b»ng ch÷ N«m. T¹i ®©y. Kim Träng gÆp KiÒu bµy tá t©m t×nh. Trong buæi du xu©n nh©n tiÕt Thanh minh. V¬ng Quan. ý nghÜa nhan ®Ò: TruyÖn KiÒu cã 2 tªn ch÷ b¸n vµ 1 tªn ch÷ n«m. nµng ®îc Thóc Sinh – mét kh¸ch lµng ch¬i hµo phãng – cøu vít khái cuéc ®êi kü n÷. Nh©n tr¶ chiÕc thoa r¬i. Tãm t¾t TruyÖn KiÒu. 4. Hoµn c¶nh: S¸ng t¸c vµo thÕ kû XIX (1805-1809) 3. tñi nhôc. Nµng bÞ bän bu«n ngêi lµ M· Gi¸m Sinh. §au ®ín. 2.

Gi¸ trÞ nghÖ thuËt: TruyÖn KiÒu ®îc coi lµ ®Ønh cao nghÖ thuËt cña NguyÔn Du. vÞ tha. bØ æi vµ tr©ng tr¸o. Thuý KiÒu nèi l¹i duyªn cò víi Kim Trong nhng c¶ hai cïng nguyÖn íc “Duyªn ®«i løa còng lµ duyªn b¹n bÇy”. a2. Tuy kÕt duyªn víi Thuý V©n nhng chµng vÉn kh«ng thÓ quªn mèi t×nh ®Çu say ®¾m.. . Gi¸ trÞ néi dung: a. . gia ®×nh ®oµn tô. tù do. III. Thuý KiÒu lµ nh÷ng ngêi phô n÷ ®Ñp.Viªn quan xö kiÖn vô ¸n V¬ng ¤ng v× tiÒn chø kh«ng v× lÏ ph¶i. biÕt tr©n träng vµ ®Æt niÒm tin vµo con ngêi NguyÔn Du míi s¸ng t¹o nªn TruyÖn KiÒu víi gi¸ trÞ nh©n ®¹o lín lao nh thÕ.. Së Khanh.¤ng tr©n träng ®Ò cao vÎ ®Ñp.§¹m Tiªn. tµi n¨ng. chóng s½n sµng chµ ®¹p lªn nh©n phÈm vµ sè phËn con ngêi l¬ng thiÖn. ®¹t ®Õn ®Ønh cao ng«n ng÷ nghÖ thuËt. thanh y hai lÇn”. -> Ph¶i lµ ngêi giµu lßng yªu th¬ng. -> TruyÖn KiÒu lµ tiÕng kªu th¬ng cña nh÷ng ngêi l¬ng thiÖn bÞ ¸p bøc. V× tiÒn.c. . TruyÖn KiÒu ph¶n ¸nh bé mÆt tµn b¹o cña tÇng líp thèng trÞ vµ thÕ lùc h¾c ¸m chµ ®¹p lªn quyÒn sèng cña con ngêi. ngêi th× ®o¹ ®µy. khiÕn hä khæ së. bÞ ®o¹ ®µy. * Bän quan l¹i : . ChiÒu theo ý mäi ngêi. h¹nh phóc.. phÈm chÊt cao ®Ñp cña con ngêi nh nhan s¾c. -> T¸c gi¶ lªn tiÕng tè c¸o bé mÆt xÊu xa bØ æi cña chóng. * ThÕ lùc h¾c ¸m: . PhÇn thø ba: §oµn tô: Sau nöa n¨m vÒ chÞu tang chó. TruyÖn KiÒu ph¬i bµy nçi khæ ®au cña nh÷ng con ngêi bÞ ¸p bøc. trÝ dòng. NguyÔn Du béc lé niÒm th¬ng c¶m s©u s¾c tríc nh÷ng khæ ®au cña con ngêi. Tó Bµ. nham hiÓm.¤ng cßn tè c¸o c¸c thÕ lùc b¹o tµn ®· chµ ®¹p lªn quyÒn sèng cña nh÷ng con ngêi l¬ng thiÖn..M· Gi¸m Sinh.Quan tæng ®èc träng thÇn Hå T«n HiÕn lµ kÎ bÊt tµi. . ®Æc biÖt lµ ngêi phô n÷. lßng hiÕu th¶o. tµi hoa.V¬ng ¤ng bÞ m¾c oan. lµ nh÷ng kÎ t¸ng tËn l¬ng t©m. Hay tin gia ®×nh KiÒu gÆp tai biÕn vµ nµng ph¶i b¸n m×nh chuéc cha. c«ng lý. ¤ng xãt th¬ng cho Thuý KiÒu – mét ngêi con g¸i tµi s¾c mµ l©m vµo c¶nh bÞ ®o¹ ®Çy “Thanh l©u hai lît. chµng v« cïng ®au ®ín. Kim Träng trë l¹i t×m KiÒu. íc m¬ vµ kh¸t khao ch©n chÝnh cña con ngêi nh vÒ t×nh yªu. .. b.ViÕt TruyÖn KiÒu. Gi¸ trÞ hiÖn thùc: a1. Chµng quyÕt cÊt c«ng lÆn léi ®i t×m KiÒu. ®iªu ®øng. nghÖ thuËt cña TruyÖn KiÒu : 1. . 2. cha con bÞ ®¸nh ®Ëp d· man.VÒ ng«n ng÷: lµ ng«n ng÷ v¨n häc hÕt søc giµu vµ ®Ñp. Gi¸ trÞ t¸c phÈm * Gi¸ trÞ néi dung. 22 . tr¸i tim nh©n hËu.Lµ tiÕng nãi ngîi ca nh÷ng gi¸ trÞ. . lu l¹c suèt 15 n¨m. KiÒu t×m ®îc nhau. vËy mµ kÎ th× chÕt trÎ.. gia ®×nh tan n¸t. Gi¸ trÞ nh©n ®¹o: . Nhê gÆp ®îc s Gi¸c Duyªn mµ Kim.

ng«n ng÷... ®îc miªu t¶ b»ng nh÷ng biÖn ph¸p íc lÖ.. + Bèn c©u tiÕp: gîi t¶ vÎ ®Ñp Thuý V©n. thuéc kiÓu nh©n vËt lý tëng trong TruyÖn KiÒu. ca ngîi vÎ ®Ñp... C©u 4: Gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt: Gi¸ trÞ néi dung “ChÞ em Thuý KiÒu” lµ kh¾c ho¹ râ nÐt ch©n dung tuyÖt mÜ cña chÞ em Thuý KiÒu... . C©u 3: KÕt thóc ®o¹n trÝch: 4 phÇn + Bèn c©u ®Çu: giíi thiÖu kh¸i qu¸t hai chÞ em Thuý KiÒu. nhng rÊt sinh ®éng. cã nh÷ng bøc tranh t¶ c¶nh ngô t×nh ®Æc s¾c (KiÒu ë lÇu Ngng BÝch). Mét sè néi dung cô thÓ I.TiÕng ViÖt trong TruyÖn KiÒu kh«ng chØ cã chøc n¨ng biÓu ®¹t (ph¶n ¸nh). NghÖ thuËt miªu t¶: 1.. cña nh©n vËt)... Nh©n vËt ph¶n diÖn cña NguyÔn Du chñ yÕu ®îc kh¾c ho¹ theo lèi hiÖn thùc ho¸. + VÒ nghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt: Kh¾c ho¹ nh©n vËt qua ph¬ng thøc tù sù. hµnh ®éng. t¸c gi¶ tËp trung miªu t¶ tµi s¾c hai chÞ em thuý v©n. §Ó kh¾c ho¹ vÎ ®Ñp cña nh©n vËt lý tëng.. Nh©n vËt chÝnh diÖn: C©u 1: ChÐp thuéc “ChÞ em Thuý KiÒu”: §Çu lßng hai ¶ tè Nga.. + Mêi hai c©u cßn l¹i: gîi t¶ vÎ ®Ñp thuý KiÒu. B. ph¸t triÓn vît bËc trong ng«n ng÷ th¬ vµ thÓ th¬ truyÒn thèng.. C©u 2: VÞ trÝ ®o¹n trÝch VÞ trÝ ®o¹n trÝch “ChÞ em Thuý KiÒu”: n»m ë phÇn më ®Çu cña phÇn thø nhÊt: gÆp gì vµ ®Ýnh íc.. nöa trùc tiÕp (lêi t¸c gi¶ mang suy nghÜ. C¸ch x©y dùng nh©n vËt chÝnh diÖn th êng ®îc x©y dùng theo lèi lý tëng ho¸. NguyÔn Du ®· sö dông bót ph¸p íc lÖ . Thuý KiÒu. bªn c¹nh bøc tranh thiªn nhiªn ch©n thùc sinh ®éng (C¶nh ngµy xu©n). biÓu c¶m (béclé c¶m xóc) mµ cßn cã chøc n¨ng thÈm mÜ (vÎ ®Ñp cña ng«n tõ). b»ng bót ph¸p t¶ thùc. miªu t¶ chØ b»ng vµi nÐt chÊm ph¸ mçi nh©n vËt trong TruyÖn KiÒu hiÖn lªn nh mét ch©n dung sèng ®éng.. nghÖ thuËt tù sù ®· cã bíc ph¸t triÓn vît bËc... . Gi¸ trÞ nghÖ thuËt: Thuý KiÒu. + Bèn c©u cuèi: nhËn xÐt chung vÒ cuéc sèng cña hai chÞ em. Nh©n vËt trong truyÖn xuÊt hiÖn víi c¶ con ngêi hµnh ®éng vµ con ngêi c¶m nghÜ.. giäng ®iÖu nh©n vËt). + Ng«n ng÷ kÓ chuyÖn cã 3 h×nh thøc: trùc tiÕp (lêi nh©n vËt)...Víi truyÖn KiÒu. ....NghÖ thuËt miªu t¶ thiªn nhiªn ®a d¹ng... tµi n¨ng vµ dù c¶m vÒ kiÕp ngêi tµi hoa b¹c mÖnh cña Thuý KiÒu lµ biÓu hiÖn cña c¶m høng nh©n v¨n ë NguyÔn Du. cô thÓ vµ rÊt hiÖn thùc (miªu t¶ qua ngo¹i h×nh.lÊy vÎ ®Ñp cña thiªn nhiªn lµm næi bËt vÎ 23 .. Thuý V©n vµ nh©n vËt chÝnh diÖn. + Thµnh c«ng ë thÓ lo¹i tù sù. NghÖ thuËt miªu t¶: a. Têng ®«ng ong bím ®i vÒ mÆc ai.. Khi giíi thiÖu gia ®×nh Thuý KiÒu..... gi¸n tiÕp (lêi t¸c gi¶)... cã biÓu hiÖn bªn ngoµi vµ thÕ giíi bªn trong s©u th¼m... cã nhiÒu c¸ch t©n s¸ng t¹o.

. 24 . ngäc. V©n ®Ñp h¬n nh÷ng g× mÜ lÖ nhÊt cña thiªn nhiªn nhng t¹o sù hoµ hîp ªm ®Òm víi xung quanh: m©y thua. ®Þnh ng÷. . C¶ c©u th¬ ý nãi m¾t ®Ñp. t©m hån c¶ hai ®Òu ®Ñp “mêi ph©n vÑn mêi” nhng mçi ngêi l¹i mang vÎ ®Ñp riªng. tinh thÇn nh tuyÕt. Thuý V©n h¼n cã mét tÝnh c¸ch ung dung. sè phËn. t¬i s¸ng nh mÆt tr¨ng. ®iÒm ®¹m. §ã lµ vÎ ®Ñp hoµn h¶o mang tÝnh h×nh thÓ.Lµn thu thuû: lµn níc mïa thu. cèt t¶ ®«i m¾t ®Ñp. tuyÕt. thanh tao. Mçi chi tiÕt ®îc miªu t¶ cô thÓ h¬n nhê bæ ng÷. . nÐt mµy. mµu da).Víi bót ph¸p nghÖ thuËt íc lÖ. ®øng ®¾n. hoa. trong s¸ng nh níc mïa thu. B»ng thñ ph¸p liÖt kª ch©n dung Thóy V©n ®îc miªu t¶ toµn vÑn tõ khu«n mÆt... miÖng cêi t¬i th¾m nh hoa. Víi bót ph¸p íc lÖ. trong tr¾ng cña ngêi thiÕu n÷ ë hai chÞ em Thuý KiÒu: “Mai cèt c¸ch. ®øng ®¾n (chØ nãi vÒ ngêi phô n÷).§oan trang: nghiªm trang. ngo¶nh l¹i nh×n c¸i n÷a th× níc ngêi ta bÞ nghiªng ng¶. ý nãi s¾c ®Ñp tuyÖt vêi cña ngêi phô n÷ cã thÓ lµm cho ngêi ta say mª ®Õn nçi mÊt thµnh. lµn da tr¾ng mÞn mµng h¬n tuyÕt (khu«n tr¨ng. Bèn c©u tiÕp theo: miªu t¶ vÎ ®Ñp cña Thuý V©n.C©u th¬ më ®Çu võa giíi thiÖu Thuý V©n võa kh¸i qu¸t vÎ ®Ñp cña nh©n vËt. giäng nãi.. C©u nµy ý nãi c¶ hai chÞ em ®Òu duyªn d¸ng. cã nghÜa lµ: ngo¶nh l¹i nh×n mét c¸i th× thµnh ngêi ta bÞ xiªu. tr¨ng. 12 c©u tiÕp theo: t¶ vÎ ®Ñp vµ tµi hoa cña KiÒu. nÐt ngµi në nang: ý nãi l«ng mµy h¬i ®Ëm.Khu«n tr¨ng ®Çy ®Æn: g¬ng mÆt ®Çy ®Æn nh tr¨ng trßn. . . t¸c gi¶ ®· gîi ®îc vÎ thanh cao. thanh cao. TuyÕt tinh thÇn: tinh thÇn cña tuyÕt tr¾ng vµ trong s¹ch. quý ph¸i. Sö dông biÖn ph¸p ®ßn bÈy lµm næi bËt h×nh ¶nh Thuý KiÒu. . Hai ch÷ “trang träng” gîi vÎ cao sang. nÐt xu©n s¬n: nÐt nói mïa xu©n. b. phóc hËu. m©y. mÊt níc. duyªn d¸ng. víi ngßi bót tinh tÕ: a. C©u th¬ nh»m gîi t¶ vÎ ®Ñp phóc hËu cña Thóy V©n. tuyÕt nhêng. . Nhµ v¨n kh«ng miªu t¶ chi tiÕt cô thÓ mµ chñ yÕu lµ t¶ ®Ó gîi. phong th¸i øng xö nghiªm trang. c. C©u 5: Gi¶i nghÜa tõ ng÷: .Ch©n dung Thuý V©n lµ ch©n dung mang tÝnh c¸ch.®Ñp cña con ngêi. h×nh ¶nh so s¸nh Èn dô. l«ng mµy ®Ñp thanh tho¸t nh nÐt nói mïa xu©n.T¸c gi¶ ®· vÏ nªn bøc ch©n dung Thuý V©n b»ng nghÖ thuËt so s¸nh Èn dô vµ ng«n ng÷ th¬ chän läc.. Thµnh ng÷ TiÕng ViÖt cã c©u “m¾t phîng mµy ngµi”. C©u 6: NguyÔn Du ®· miªu t¶ con ngêi theo lèi nghÖ thuËt mang tÝnh íc lÖ rÊt quen thuéc trong mét kÕt cÊu chÆt chÏ. vÎ ®Ñp cña V©n ®îc so s¸nh víi nh÷ng thø cao ®Ñp nhÊt trªn ®êi. mét cuéc ®êi b×nh yªn kh«ng sãng giã. m¸i tãc ®Õn nô cêi. giäng nãi trong trÎo thèt ra tõ hµm r¨ng ngµ ngäc.Mai cèt c¸ch: cèt c¸ch cña c©y mai m¶nh dÎ. chau chuèt: khu«n mÆt ®Çy ®Æn. Bèn c©u ®Çu: giíi thiÖu kh¸i qu¸t vÒ nh©n vËt. . trong tr¾ng. . tuyÕt tinh thÇn” cèt c¸ch nh mai. m¸i tãc ®en ãng ¶ h¬n m©y.Tè Nga: chØ ngêi con g¸i ®Ñp.Nghiªng níc nghiªng thµnh: lÊy ý ë mét c©u ch÷ H¸n. lµn da. l«ng mµy s¾c nÐt nh con ngµi.

liÔu. ®«i l«ng mµy thanh tó nh nÐt mïa xu©n. T¶ tµi. T¸c gi¶ ®Æc t¶ tµi ®µn – lµ së trêng. T¶ KiÒu. hoa. theo ®óng khu«n khæ cña lÔ gi¸o phong kiÕn. * Cã thÓ nãi t¸c gi¶ ®· rÊt tinh tÕ khi miªu t¶ nh©n vËt Thuý KiÒu: T¸c gi¶ miªu t¶ ch©n dung Thuý V©n tríc ®Ó lµm næi bËt ch©n dung Thuý KiÒu. Nµng s¾c s¶o vÒ trÝ tuÖ vµ mÆn mµ vÒ t©m hån. . tµi n¨ng. t¸c gi¶ tËp trung gîi t¶ vÎ ®Ñp ®«i m¾t. cßn t¶ Thuý KiÒu. c¸c vÎ ®Ñp kh¸c ph¶i ®è kÞ. sè phËn nh©n vËt b»ng bót ph¸p nghÖ thuËt cæ ®iÓn. nghÒ riªng cña nµng “Cung th¬ng lÇu bËc ngò ©m. VÎ ®Ñp khi cho t¹o ho¸ ph¶i ghen ghÐt.. ®ång thêi còng lµ h×nh ¶nh Èn dô. KiÒu c¶ tµi . ®øc h¹nh. ho¹ “Pha nghÒ thi ho¹ ®ñ mïi ca ng©m”. “Trêi xanh quen thãi mµ hång ®¸nh ghen ”. Kh«ng chØ vËy. §Æc biÖt khi ho¹ bøc ch©n dung KiÒu. ®è kÞ hay ngìng mé. kú. Cung ®µn B¹c mÖn cña KiÒu lµ tiÕng lßng cña mét tr¸i tim ®a sÇu ®a c¶m “Khóc nhµ tay lùa nªn ch¬ng. NghÒ riªng ¨n ®øt hå cÇm mét tr¬ng”. . §ã chÝnh lµ thñ ph¸p ®ßn bÈy. 4 c©u cuèi: nhËn xÐt chung vÒ cuéc sèng hai chÞ em Thuý KiÒu. NguyÔn Du kh«ng miªu t¶ trùc tiÕp nh©n vËt mµ miªu t¶ sù ghen ghÐt. . VÎ ®Ñp Êy lµm cho hoa ghen. KiÒu rÊt mùc th«ng minh vµ ®a tµi ”Th«ng minh vèn s½n tÝnh trêi”. c¸i t×nh ®Æc biÖt cña KiÒu. nµng cßn giái s¸ng t¸c nh¹c. t¸c gi¶ kh«ng cô thÓ nh khi t¶ V©n mµ chØ ®Æc t¶ ®«i m¾t theo lèi ®iÓm nh·n .Gîi t¶ vÎ ®Ñp cña KiÒu t¸c gi¶ vÉn dïng nh÷ng h×nh tîng íc lÖ: thu thuû. d.C©u th¬ ®Çu ®· kh¸i qu¸t ®Æc ®iÓm cña nh©n vËt: “KiÒu cµng s¾c s¶o mÆn mµ”. gian khæ bëi ”Ch÷ tµi ch÷ mÖnh khÐo lµ ghÐt nhau”. t¸c gi¶ t¶ s¾c mét phÇn th× dµnh hai phÇn ®Ó t¶ tµi. cho thÊy ®©y lµ vÎ ®Ñp cã chiÒu s©u. nÐt xu©n s¬n” lµ h×nh ¶nh mang tÝnh íc lÖ.vÏ hån cho nh©n vËt. H×nh ¶nh “Lµn thu thuû. têng ®«ng ong bím ®i vÒ mÆc ai”. long lanh. . Tuy c¶ hai ®Òu ®· ®Õn tuæi bói tãc cµi tr©m nhng vÉn “tríng rò mµn che.VÎ ®Ñp tiÒm Èn phÈm chÊt bªn trong cao quý. §«i m¾t ®ã lµ cöa sæ t©m hån. khu«n phÐp. Cuéc ®êi KiÒu h¼n lµ cuéc ®êi hång nhan b¹c mÖnh. c¶ c¸i t©m hån ®a sÇu ®a c¶m khiÕn KiÒu kh«ng thÓ tr¸nh khái ®Þnh mÖnh nghiÖt ng·. tµi hoa trÝ tuÖ thiªn bÈm “lai bËc” ®ñ mïi. trong ®ã dµnh tíi 12 c©u th¬ ®Ó t¶ KiÒu. níc nghiªng thµnh ®æ. cã søc quyÕn rò. s¾c. cuèn hót l¹ lïng. NguyÔn Du thÓ hiÖn ®îc c¶ c¸i t×nh cña KiÒu. thi. V©n chØ t¶ nhan s¾c. gîi lªn mét ®«i m¾t ®Ñp trong s¸ng. t×nh ®Òu ®Æc ®Æc t¶. thÓ hiÖn phÇn tinh anh cña t©m hån. xu©n s¬n. . héi ®ñ cÇm.Hai c©u cuèi trong s¸ng. Mét thiªn b¹c mÖnh l¹i cµng n·o nh©n”. say mª tríc vÎ ®Ñp ®ã. bao bäc cho hai chÞ em hai bån hoa vÉn cßn phong nhuþ trong c¶nh “£m ®Òm tríng rñ mµn che”. ®»m th¾m nh chë che.Ch©n dung Thuý KiÒu lµ bøc ch©n dung mang tÝnh c¸ch vµ sè phËn. gîi lªn vÎ ®Ñp chung cña mét trang giai nh©n tuyÖt s¾c. ca ngîi c¶ hai nhng ®Ëm nh¹t kh¸c nhau ë mçi ngêi: chØ dµnh bèn c©u th¬ ®Ó t¶ V©n. T¶ Thuý V©n chØ t¶ nhan s¾c. c¸i tµi. 25 . linh ho¹t nh lµn níc mïa thu. liÔu hên. tÝnh c¸ch.Hä sèng phong lu. n¨ng khiÕu. Tãm l¹i. sè phËn Ðo le. ®o¹n trÝch ®· thÓ hiÖn bót ph¸p miªu t¶ nh©n vËt ®Æc s¾c cña NguyÔn Du kh¾c ho¹ nÐt riªng vÒ nhan s¾c. trÝ tuÖ. Tµi cña KiÒu ®¹t ®Õn møc lý tëng theo quan niÖm thÈm mÜ phong kiÕn.

C¸i tµi cña NguyÔn Du biÓu hiÖn ë chç miªu t¶ ngo¹i h×nh nh©n vËt lµm hiÖn lªn vÎ ®Ñp tÝnh c¸ch vµ t©m hån.Trong truyÖn KiÒu. gîi nhiÒu h¬n t¶ . râ rµng bøc ch©n dung cña Thóy KiÒu næi bËt h¬n. + Tµi n¨ng: phong phó ®a d¹ng. ®Òu ®¹t tíi møc lý tëng. phÈm chÊt cña con ng êi nh nhan s¾c. nh©n phÈm.vÏ hån cho nh©n vËt. . tµi.. + Dïng ®iÓn cè “Nghiªng níc nghiªng thµnh” diÔn t¶ vÎ ®Ñp hoµn h¶o cã søc l«i cuèn m¹nh mÏ. ®Ó lµm næi bËt ch©n dung Thuý KiÒu. NguyÔn Du tËp trung miªu t¶ c¸c chi tiÕt trªn khu«n mÆt nµng b»ng bót ph¸p íc lÖ vµ nghÖ thuËt liÖt kª -> Thuý V©n xinh ®Ñp. phóc hËu vµ rÊt khiªm nhêng. §ã chÝnh lµ c¶m høng nh©n v¨n cao c¶ cña NguyÔn Du xuÊt ph¸t tõ lßng ®ång c¶m s©u s¾c víi mäi ngêi.Mét trong nh÷ng vÝ dô ®iÓn h×nh cña c¶m høng nh©n ®¹o Êy lµ ®o¹n trÝch “ChÞ em Thuý KiÒu”. T¸c gi¶ cßn d c¶m vÒ kiÕp ngêi tµi hoa b¹c mÖnh cña KiÒu. Mét võa hai ph¶i ai ¬i Tµi t×nh chi l¾m. + T¸c gi¶ miªu t¶ kh¸i qu¸t: “S¾c s¶o mÆn mµ”. ngîi ca gi¸ trÞ con ngêi. nh©n phÈm c¸ nh©n. Thóy KiÒu nhng ®Ëm nh¹t kh¸c nhau ë mçi ngêi. kh¸t väng. v× sao ? . mét trong nh÷ng biÓu hiÖn cña c¶m høng nh©n ®¹o lµ viÖc ca ngîi.12 c©u ®Ó t¶ KiÒu . . ghen” -> Thuý KiÒu bÞ thiªn nhiªn ®è kþ.Víi V©n chØ t¶ ngo¹i h×nh theo . t©m. thïy mÞ ®oan trang. + “Hên. Tãm l¹i: . . su«n sÎ. 26 .NguyÔn Du ®· sö dông bót ph¸p íc lÖ ®Ó ca ngîi c¶ hai chÞ em Thóy v©n. em thÊy bøc ch©n dung nµo næi bËt h¬n. bÞ vïi dËp. ý thøc vÒ th©n phËn. ®iÓm nh·n vÏ . NguyÔn Du sö dông nh÷ng h×nh ¶nh ®Ñp nhÊt. tµi hoa. ganh ghÐt -> sè phËn long ®ong. .Dïng 4 c©u th¬ ®Ó t¶ V©n.§Æc t¶ vÎ ®Ñp cña Thóy V©n. Vµ ®»ng sau nh÷ng tÝn hiÖu ng«n ng÷ l¹i lµ dù b¸o vÒ sè phËn nh©n vËt. NguyÔn Du tËp trung lµm næi bËt vÎ ®Ñp cña tµi vµ s¾c.Víi V©n chØ t¶ s¾c. nhêng” -> Thuý V©n cã cuéc sèng ªm ®Òm. + “Thua. Ch©n dung Thuý V©n Ch©n dung Thuý KiÒu .§Æc t¶ vÎ ®Ñp cña Thuý KiÒu. phï hîp víi c¶m høng ngìng mé.C©u 7: Trong hai bøc ch©n dung cña Thóy V©n vµ Thóy KiÒu. + §Æc t¶ vÎ ®Ñp ®«i m¾t: võa gîi vÎ ®Ñp h×nh thøc..Miªu t¶ ch©n dung Thuý V©n tríc s¾c. nh÷ng ng«n tõ hoa mÜ nhÊt ®Ó miªu t¶ vÎ ®Ñp con ngêi. ®Ò cao nh÷ng gi¸ trÞ. võa gîi vÎ ®Ñp t©m hån (h×nh ¶nh íc lÖ). .víi KiÒu t¶ c¶ . C©u 8: C¶m høng nh©n ®¹o cña t¸c gi¶ NguyÔn Du thÓ hiÖn qua ®o¹n trÝch: .§Æc t¶ ®«i m¾t cña KiÒu theo lèi thñ ph¸p liÖt kª.

tµi n¨ng.... .C©u 9: So s¸nh ®o¹n th¬ “ChÞ em Thuý KiÒu” víi trÝch ®o¹n trong “Kim V©n KiÒu truyÖn” cña Thanh T©m Tµi Nh©n. m¾t trong mµ s¸ng.NÕu nh Thanh T©m Tµi Nh©n kÓ vÒ hai chÞ em Thuý KiÒu b»ng v¨n xu«i th× NguyÔn Du miªu t¶ hä b»ng th¬ lôc b¸t.. Cßn NguyÔn Du t¶ V©n tríc lµm nÒn t« ®Ëm thªm vÎ ®Ñp cña KiÒu theo thñ ph¸p nghÖ thuËt ®ßn bÈy... Giê l©u ng· gi¸ vµng ngoµi bèn tr¨m...... C©u 4: Gi¶i nghÜa tõ: . §äc lªn ta c¶m gi¸c nh t¸c gi¶ tËp trung vµo V©n h¬n... v« danh cßn “TruyÖn KiÒu” ®îc coi lµ mét kiÖt t¸c. Thanh T©m Tµi Nh©n chØ lµ t¸c gi¶ kh«ng cã danh tiÕng. cö chØ (kh¸c víi nh©n vËt chÝnh diÖn b»ng bót ph¸p íc lÖ lý tëng ho¸ nh©n vËt).. . ta cµng thÊy ®îc sù s¸ng t¹o tµi t×nh cña NguyÔn Du. dung m¹o ®oan trang.Khi miªu t¶.. Thanh T©m Tµi Nh©n kh«ng lµm ®îc ®iÒu ®ã. C©u 3: Gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt. b. V©n sau: “Thuý KiÒu mµy nhá mµ dµi. nh©n phÈm cña ngêi phô n÷ bÞ trµ ®¹p. V¬ng ¤ng vµ V¬ng Quan bÞ b¾t gi÷. .. cã mét phong th¸i riªng khã m« t¶ ”..ViÔn kh¸ch: kh¸ch ë xa ®Õn. bót ph¸p c¸ thÓ ho¸ nh©n vËt cña «ng kh«ng râ nÐt b»ng cña NguyÔn Du.. 27 . NguyÔn Du ®Æc biÖt chó träng ®Õn tµi n¨ng cña KiÒu. C©u 2: VÞ trÝ ®o¹n trÝch: §o¹n th¬ n»m ë ®Çu phÇn thø hai Gia biÕn vµ lu l¹c trong kÕt cÊu TruyÖn KiÒu.Thanh T©m Tµi Nh©n chñ yÕu lµ kÓ vÒ hai chÞ em KiÒu.. Ngay ë ®o¹n giíi thiÖu ®Çu truyÖn. s¾c tùa hoa ®µo.. . tÝnh c¸ch vµ dù b¶o ® îc sè phËn nh©n vËt. Thuý KiÒu quyÕt ®Þnh b¸n m×nh ®Ó lÊy tiÒn cøu cha vµ gia ®×nh khái tai ho¹. • Gi¸ trÞ néi dung: §o¹n trÝch M· Gi¸m Sinh mua KiÒu lµ mét bøc tranh hiÖn thùc vÒ x· héi ®ång thêi thÓ hiÖn tÊm lßng nh©n ®¹o cña NguyÔn Du trªn c¶ hai ph¬ng diÖn: võa lªn ¸n c¸c thÕ lùc xÊu xa.... m¹o nh tr¨ng thu. §o¹n nµy nãi vÒ viÖc M· Gi¸m Sinh ®Õn mua KiÒu qua mai mèi m¸ch b¶o.Thanh T©m Tµi Nh©n t¶ KiÒu tríc. Sau khi gia ®×nh KiÒu bÞ tªn b¸n t¬ vu oan. tµn b¹o võa th¬ng c¶m. nhµ cöa bÞ sai nha lôc so¸t. kh¾c ho¹ tÝnh c¸ch nh©n vËt qua diÖn m¹o. më ®Çu kiÕp ®o¹n trêng cña ngêi con g¸i hä V¬ng..... tµi s¾c Thuý KiÒu. mét ®¹i thi hµo. • Gi¸ trÞ nghÖ thuËt: §o¹n trÝch M· Gi¸m Sinh mua KiÒu cßn cho thÊy tµi n¨ng nghÖ thuËt cña NguyÔn Du: miªu t¶ nh©n vËt ph¶n diÖn b»ng ngßi bót hiÖn thùc.. qua viÖc miªu t¶ ngo¹i h×nh... v¬ vÐt hÕt cña c¶i. .... h×nh ¶nh cña V©n næi bËt h¬n. xãt xa tríc s¾c ®Ñp. Ýt ngêi biÕt ®Õn trong khi NguyÔn Du lµ mét t¸c gi¶ lín. Nh©n vËt ph¶n diÖn (M· Gi¸m Sinh): C©u 1: ChÐp thuéc ®o¹n trÝch “M· Gi¸m Sinh mua KiÒu”: GÇn miÒn cã mét mô nµo. Nhng sù kh¸c biÖt nµy ®· gi¶i thÝch v× sao cïng mét cèt chuyÖn mµ “Kim V©n KiÒu truyÖn” chØ lµ cuèn s¸ch b×nh thêng.. h×nh ¶nh KiÒu còng kh«ng thËt sù næi bËt.. Cßn Thóy V©n th× tinh thÇn tÜnh chÝnh. tµi hoa cßn thÓ hiÖn ®îc tÊm lßng. bÞ ®¸nh ®Ëp d· man.. cßn NguyÔn Du th× thiªn vÒ gîi t¶ s¾c ®Ñp Thuý V©n.

tµi cña nµng chØ nh gi¸ trÞ cña hµng ho¸ . tµi hoa cña KiÒu – h¾n coi KiÒu nh mét mãn hµng. coi s¾c.c¸i cã thÓ khiÕn h¾n kiÕm lêi.Thö bµi qu¹t th¬: thö tµi lµm th¬ cña KiÒu khi yªu cÇu nµng ®Ò th¬ trªn qu¹t. . cö chØ cña h¾n thËt th« lç.. . Gi¸m Sinh còng cã khi chØ chøc gi¸m sinh ngêi ta mua cña triÒu ®×nh.nhng M· Gi¸m Sinh vÉn cè tá ra trÎ trung ®Ó ®i cíi vî “Mµy r©u nh½n nhôi. kh«ng cã d¸ng cña mét bËc qu©n tö. “Hái tªn r»ng. . trêng lín ë kinh ®« thêi xa. nh©ng nh¸o: “tríc thÇy sau tí lao xao ”. ch¶i chuèt th¸i qu¸. M· Gi¸m Sinh lµ ®iÓn h×nh cña b¶n chÊt con bu«n lu manh víi ®Æc tÝnh gi¶ dèi. C©u 5: Bót ph¸p hiÖn thùc miªu t¶ nh©n vËt ph¶n diÖn M· Gi¸m Sinh hoµn chØnh c¶ vÒ diÖn m¹o vµ tÝnh c¸ch: a. trëng bèi. quª ë xa “viÔn kh¸ch” mµ l¹i nãi “còng gÇn”.Ðp cung cÇm nguyÖt: Ðp g¶y ®µn. . ¸o quÇn b¶nh bao ” víi diÖn m¹o cña mét g· trai r©u c¹o “nh½n nhôi” (tõ “nh½n nhôi” thêng ®îc dïng cho ®å vËt h¬n lµ cho ngêi). .. Nh vËy râ rµng h¾n ®· hai lÇn nãi dèi ®Ó che giÊu tung tÝch vµ dÔ bÒ lõa g¹t.Lêi nãi céc lèc. §Õn tíng m¹o. 28 . BÊt nh©n trong t©m lý l¹nh lïng. Ðp tµi ®µn “Ðp cung cÇm nguyÖt”. . h¾n míi “tuú c¬ d¾t d×u”.Sau khi ®· ®¾n ®o c©n s¾c c©n tµi. ¨n mÆc “b¶nh bao”.Khi vµo nhµ. . Chi tiÕt nµy ®· tè c¸o M· Gi¸m Sinh ®Ých thùc lµ mét kÎ v« häc.. gi¶ dèi. . kh«ng râ h¾n thuéc lo¹i nµo.DiÖn m¹o: dï ®· ngoµi bèn m¬i c¸i tuæi “Qu¸ niªn tr¹c ngo¹i tø tuÇn” mµ ngµy Êy ®· ph¶i lªn chøc «ng . tªn hä vµ quª qu¸n ®Òu ch¼ng mÊy râ rµng: M· Gi¸m Sinh cã thÓ hiÓu lµ häc sinh trêng Quèc Tö Gi¸m. nhan s¾c. Lêi nãi lóc ®Çu nghe cã vÎ v¨n hoa. kh«ng thÌm tha göi. quen thãi “thÞ cña khinh ngêi”: “ghÕ trªn ngåi tãt sç sµng”. GhÕ trªn lµ ghÕ dµnh cho bËc cao niªn.. VÒ b¶n chÊt. cã thÓ nãi lµ diªm dóa. Cã lÏ ®©y ®Òu cïng mét phêng bu«n ngêi nªn thÇy tí kh«ng ph©n minh. th¸i ®é ®èi xö víi KiÒu l¹nh lïng. cö chØ: . Gi¸m Sinh lµ tªn häc trß ë Quèc Tö Gi¸m. thµnh lè bÞch. hîm hÜnh: “TiÒn lng ®· s½n viÖc g× ch¼ng xong ”. ra vÎ th sinh phong lu. v« v¨n ho¸. b»ng lßng võa ý. tuæi t¸c ®· nhiÒu nhng l¹i cè tá ra t« vÏ cho trÎ. VÒ diÖn m¹o.M· Gi¸m Sinh: Gi¸m Sinh hä M·. cßn víi cö chØ rÊt nhanh vµ sç sµng. b. M· Gi¸m Sinh ®i hái vî lµ hµng con ch¸u mµ l¹i ngåi vµo ®ã. BÊt nh©n trong hµnh ®éng.NÐt buån nh cóc ®iÖu gÇy nh mai: hai h×nh ¶nh so s¸nh dïng ®Ó t¶ ngêi con g¸i ®Ñp lóc buån rÇu. “ngåi tãt” lµ mét tõ ng÷ rÊt tîng h×nh miªu t¶ hµnh ®éng v« v¨n ho¸ Êy.C¶nh thÇy tí nhÆng xÞ. . bÊt nh©n vµ v× tiÒn. v« c¶m tríc nçi ®au. ®ám d¸ng. tÝnh danh còng gi¶ dèi .B¶n chÊt bÊt nh©n v× tiÒn cña M· Gi¸m Sinh béc lé qua c¶nh mua b¸n Thuý KiÒu. lÞch sù mµ “tríc thÇy sau tí lao xao ” rÊt l¸o nh¸o. v« c¶m tríc gia c¶nh cña KiÒu vµ t©m lý m·n nguyÖn. còng cã thÓ lµ chøc gi¸m sinh mua ®îc cña triÒu ®×nh..Gi¶ dèi tõ lai lÞch xuÊt th©n mï mê. . M· Gi¸m Sinh xuÊt hiÖn trong vai ngêi cã häc ®i mua t× thiÕp.” c©u tr¶ lêi nh¸t gõng kh«ng cã chñ ng÷. thö tµi th¬ “thö bµi qu¹t th¬”. « hîp.Hái quª r»ng.

t×m c¸ch mua hµng víi gi¸ “hêi nhÊt”: “cß kÌ bít mét thªm hai ” ®Õn “giê l©u” míi “ng· gi¸”. . gÇy yÕu x¸c x¬. lµm tho¸i ho¸ ®¹o ®øc con ng êi qua c¸ch t¸c gi¶ miªu t¶ nh©n vËt M· Gi¸m Sinh. NguyÔn Du ®· miªu t¶ ®îc h×nh ¶nh xãt xa. nhng còng chØ ®îc cã mét c©u vµ sù mua b¸n vÉn lé liÔu.mèi t×nh tuyÖt ®Ñp høa hÑn bao h¹nh phóc løa ®«i.H×nh ¶nh KiÒu thËt tiÒu tuþ. sèng yªn vui trong c¶nh “ªm ®Òm tríng rñ mµn che”. ®¸nh ®Ëp kh«ng biÕt sèng chÕt ra sao. tè c¸o thùc tr¹ng x· héi xÊu xa. ®iÖu gÇy nh mai”. tµn khèc. em ót bÞ vu oan. b«ng cóc bÞ sãng giã dËp vïi. c¸i mÆt n¹ hái vî cña h¾n lóc ®Çu ®· r¬i tuét tõ lóc nµo. d×m gi¸. rÊt cô thÓ sinh ®éng. n©ng lªn. cøu gia ®×nh. C©u 6: H×nh ¶nh ®¸ng téi nghiÖp cña Thuý KiÒu. cö chØ. KiÒu võa thÊy m×nh “d¬ d¸ng d¹i h×nh”. tµi s¶n bÞ cíp ph¸. xóc ph¹m. Con ngêi cµng ý thøc vÒ phÈm gi¸ b¶n th©n th× cµng ®au ®ín. §»ng sau d¸ng vÎ Êy mét t©m tr¹ng tª t¸i. C©u th¬ ®· kh¸i qu¸t ®îc nçi th¬ng t©m cña KiÒu. lÖ hoa mÊy hµng”. ®Æt xuèng. TÊt c¶ nh÷ng nçi ®au Êy khiÕn KiÒu nh ngêi mÊt hån. nçi thÑn cña m×nh nªn “ngõng hao bãng thÑn tr«ng g¬ng mÆt dµy”. lªn ¸n thÕ lùc ®ång tiÒn chµ ®¹p lªn nh©n phÈm. hao gÇy “NÐt buån nh cóc. nhµ tan cöa n¸t. nh¹y c¶m. ph¶i l×a bá tuæi thanh xu©n mµ kh«ng biÕt sÏ bÞ tung vµo cuéc ®êi ma giã ra sao.T¸c gi¶ ®· tá th¸i ®é khinh bØ. KiÒu c¶m nhËn ®îc c¶nh ngé Ðo le tñi nhôc vµ nçi ®au ®ín ª chÒ cña m×nh: “Nçi m×nh thªm tøc nçi nhµ . lÖ hoa mÊy hµng”. C©u th¬ gîi c¶nh kÎ mua.ChØ víi 6 c©u th¬. V× tiÒn. TÊt c¶ lµm næi bËt b¶n chÊt con bu«n läc lâi cña h¾n. ®au ®ín. nhôc nh· khi nh©n phÈm bÞ vïi dËp. téi nghiÖp cña KiÒu. th¸t vµo. ph¶i l×a bá gia ®×nh. . NguyÔn Du kÕt hîp nghÖ thuËt kÓ chuyÖn víi miªu t¶ ngo¹i h×nh. c©m lÆng suèt buæi mua b¸n. 29 . c¨m phÉn s©u s¾c ®èi víi bän bu«n ngêi. ngêi b¸n ®a ®Èy mãn hµng. mÊy hµng níc m¾t l· ch· tu«n r¬i: “thÒm hoa mét bíc. tói tiÒn ®îc cëi ra.ThÒm hoa mét bíc. ph¶i l×a bá t×nh yªu víi chµng Kim . “Nçi m×nh” lµ nçi ®au ph¶i b¸n th©n. kh«ng nãi nªn lêi. bÊt nh©n trong x· héi. thÉn thê. Chi tiÕt mÆc c¶ mét c¸ch ti tiÖn vµ tr¾ng trîn võa thÓ hiÖn thùc chÊt mµn kÞch “lÔ vÊn danh” chØ lµ c¶nh bu«n thÞt b¸n ngêi tr¾ng trîn. Võa lo sî cho t¬ng lai. nµng ph¶i b¸n m×nh cøu cha.lÞch sù. tiÒn nong lµ chuyÖn sinh tö nªn ®Õn lóc nµy h¾n buéc ph¶i nãi nhiÒu ®Ó mÆc c¶. ng«n ng÷ ®èi tho¹i ®Ó kh¾c ho¹ tÝnh c¸ch nh©n vËt hoµn h¶o c¶ vÒ diÖn m¹o vµ tÝnh c¸ch. nçi thÑn cña m×nh nªn “ngõng hoa bãng thÑn tr«ng g¬ng mÆt nµy”. v« häc. Nµng thÊm thÝa nçi nhôc. L¹i céng thªm “nçi nhµ” lµ nçi tøc cho cha mÑ. • Nh©n vËt ph¶n diÖn M· Gi¸m Sinh ®îc miªu t¶ b»ng ng«n ng÷ trùc diÖn. §ang tõ mét tiÓu th khuª c¸c. bót ph¸p hiÖn thùc. Nµng ®au ®ín tíi møc mçi bíc ®i lµ ch©n nh muèn khuþu xuèng. . y s½n sµng chµ ®¹p lªn nh©n phÈm con ngêi l¬ng thiÖn. bÞ biÕn thµnh mét mãn hµng cho ngêi ta mua b¸n. trë nªn tª d¹i. KiÒu gièng nh cµnh mai. l¹i ®ang say ®¾m???????? mét tai ho¹ Ëp xuèng bÊt ngê. lµm khuynh ®¶o c¶ trËt tù x· héi. C©u 7: TÊm lßng nh©n ®¹o cña NguyÔn Du thÓ hiÖn qua ®o¹n trÝch: . tµi s¾c con ngêi. Nµng thÊm thÝa nçi nhôc. biÕt ngêi biÕt cña: “R»ng mua ngäc ®Õn Lam KiÒu – Sinh nghe xin d¹y bao nhiªu cho têng?”. mang ý nghÜa kh¸i qu¸t vÒ mét h¹ng ng êi gi¶ dèi.Lµ ngêi th«ng minh. võa tè c¸o M· Gi¸m Sinh ®Ých thÞ lµ kÎ bu«n ng êi läc lâi ®¸ng ghª tëm. Víi con bu«n.

.. + S¸u c©u cuèi: c¶nh chÞ em KiÒu du xu©n trë vÓ. C©u 4: Kh¸i qu¸t gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt. C©u 3: KÕt cÊu ®o¹n trÝch: theo tr×nh tù thêi gian cña cuéc du xu©n.. Sù ®¶ kÝch ngÇm cµng s©u cay h¬n khi mét ngêi ®· ch¹c ngo¹i tø tuÇn l¹i tØa tãt c«ng phu. trong trÎo.Thanh minh: tiÕt vµo ®Çu th¸ng ba.. ... T¸c gi¶ béc lé th¸i ®é Êy qua ngßi bót miªu t¶ íc lÖ... Hai ch÷ “nh½n nhôi” gîi c¶m gi¸c vÒ mét sù tr¬.. nhµ th¬ nh ho¸ th©n vµo nh©n vËt ®Ó nãi lªn nçi ®au ®ín. ¸o quÇn b¶nh bao lµ ¸o quÇn trng diÖn còng thiÕu tù nhiªn.. tñi hæ cña KiÒu.. n¸o nhiÖt. Lêi nhËn xÐt cã vÎ kh¸ch quan nhng chøa ®ùng trong ®ã c¶ sù chua xãt lÉn c¨m phÉn. ngêi ta ®i t¶o mé. C©u 5: Gi¶i nghÜa tõ ng÷: . tríc ®o¹n KiÒu gÆp nÊm mé §¹m Tiªn vµ gÆp Kim Träng. lªn ¸n: bé mÆt mµy r©u nh½n nhôi cho thÊy sù thiÕu tù nhiªn. + T¸m c©u tiÕp: khung c¶nh lÔ héi trong tiÕt thanh minh.Th¸i ®é Êy ®îc bé lé qua c¸ch miªu t¶ nh©n vËt ph¶n diÖn b»ng ng«n ng÷ t¶ thùc... bÞ chµ ®¹p.... n»m sau ®o¹n t¶ tµi s¾c hai chÞ em KiÒu. nhiÒu tõ l¸y miªu t¶ c¶nh vËt vµ còng lµ t©m tr¹ng con ngêi... + Bèn c©u ®Çu: Khung c¶nh ngµy xu©n. cè t« vÏ cho m×nh ra d¸ng trÎ.§¹p thanh: dÉm lªn cá xanh.. l«ng mµy tØa tãt rÊt trai l¬.. §o¹n trÝch lµ bøc tranh thiªn nhiªn.. s¸ng t¹o..NguyÔn Du cßn thÓ hiÖn niÒm c¶m th¬ng s©u s¾c tríc thùc tr¹ng tµi s¾c con ngêi bÞ h¹ thÊp. bÊt cËn nh©n t×nh... ph¼ng l×. T¶ c¶nh thiªn nhiªn: ChÐp thuéc “C¶nh ngµy xu©n”: Ngµy xu©n con Ðn ®a thoi. 2.. lÔ héi mïa xu©n t¬i ®Ñp. mïa xu©n khÝ trêi m¸t mÎ. r©u c¹o nh½n. viÖc g× ch¼ng xong”. bÞ biÕn thµnh hµng ho¸ . trong s¸ng vµ lÔ héi mïa xu©n tng bõng. Gi¸ trÞ néi dung cña “C¶nh ngµy xu©n”: lµ bøc tranh thiªn nhiªn mïa xu©n t¬i ®Ñp. c¶m th«ng víi nçi ®au cña nh÷ng con ngêi ph¶i chÞu bao nhiªu nghÞch c¶nh trong x· héi phong kiÕn bÊt nh©n ngang tr¸i. bót ph¸p miªu t¶ giµu chÊt t¹o h×nh.. ch©m biÕm.... n¸o nhiÖt. DÞp cÇu nho nhá cuèi ghÒnh b¾c ngang. . tøc lµ ®i viÕng vµ söa sang l¹i phÇn mé ngêi th©n... c¸ch dïng tõ ng÷ mØa mai. 30 .Th¸i ®é cña NguyÔn Du tè c¸o thÕ lùc ®ång tiÒn chµ ®¹p lªn con ngêi thÓ hiÖn qua lêi nhËn xÐt: “TiÒn lng ®· cã. trong s¸ng... tµn ph¸ cuéc ®êi KiÒu. Gi¸ trÞ nghÖ thuËt: sö dông nhiÒu h×nh ¶nh ®¾t gi¸. biÕn kÎ t¸ng tËn l¬ng th©m thµnh kÎ m·n nguyÖn. Hµnh ®éng gËt gï t¸n thëng mãn hµng: “MÆn nång mét vÎ mét a” ch¼ng kh¸c g× cö chØ ®ª tiÖn “lÈm nhÈm gËt ®Çu” cña Së Khanh sau nµy. §ång tiÒn biÕn nhan s¾c thµnh mãn hµng tñi nhôc. C©u 2: VÞ trÝ: “C¶nh ngµy xu©n” lµ ®o¹n th¬ t¶ c¶nh ngµy mïa xu©n trong tiÕt Thanh minh vµ c¶nh du xu©n cña chÞ em KiÒu.... Hai ch÷ “b¶nh bao” thêng dïng ®Ó khen ¸o quÇn trÎ em chø Ýt dïng cho ngêi lín. ThÕ lùc ®ång tiÒn cïng víi thÕ lùc lu manh hïa víi nhau tµn ph¸ gia ®×nh Kiªu. tù ®¾c.. NghÖ thuËt t¶ c¶nh: a. ..

hån nhiªn. t¸c gi¶ ®· rÊt s¸ng t¹o. Cuéc du ngo¹n xu©n c¶nh ®· tµn.NghÖ thuËt: sö dông nhiÒu tõ l¸y nh nao nao. .Hai c©u th¬ tiÕp theo míi thùc lµ bøc tranh tuyÖt mÜ: “Cá non xanh tËn ch©n trêi . tinh kh«i. nh¹y c¶m tha thiÕt víi vÎ ®Ñp thiªn nhiªn. bÐ hÑp. C¶nh nh nh¹t dÇn. C©u th¬ Trung Quèc dïng h×nh ¶nh “cá th¬m” (ph¬ng th¶o) thiªn vÒ mïi vÞ th× NguyÔn Du thay b»ng “cá xanh” thiªn vÒ mµu s¾c. . nhng khi ®a vµo bµi th¬ cña m×nh. T©m tr¹ng con ngêi cã c¸i b©ng khu©ng xao xuyÕn vÒ cuéc du xu©n ®· tµn. bíc ch©n ngêi th¬ thÈn. giµu chÊt t¹o h×nh ng«n ng÷ biÓu c¶m. kh«ng gian mang d¸ng dÊp nhá nhoi. ta thÊy t©m hån con ngêi t¬i vui. “Dan tay” tëng lµ vui nhng thùc ra lµ chia sÎ c¸i buån kh«ng nãi hÕt. b. thanh khiÕt nh kÕt tinh nh÷ng tinh hoa cña trêi ®Êt. §ång thêi. lµm bøc tranh trë nªn cã hån. NguyÔn Du häc tËp hai c©u th¬ cæ Trung Quèc: “Ph¬ng th¶o liªn thiªn bÝch . nuèi tiÕc. ë ®©y. Ch÷ “tr¾ng” ®¶o lªn tríc t¹o bÊt ngê sù míi mÎ. sèng ®éng. lÆng dÇn.Hai c©u ®Çu lµ h×nh ¶nh kh¸i qu¸t vÒ mét ngµy xu©n t ¬i ®Ñp víi h×nh ¶nh c¸nh Ðn chao liÖng trªn bÇu trêi thanh b×nh trµn ngËp ¸nh xu©n t¬i t¾n trong s¸ng. Ch÷ “®iÓm” gîi bµn tay ngêi ho¹ sÜ vÏ nªn th¬ nªn hoa. g¸i s¾c. mäi chuyÓn ®éng ®Òu nhÑ nhµng. t©m hån con ngêi nh còng chuyÓn ®iÖu cïng c¶nh vËt. thanh thanh kh«ng chØ biÓu ®¹t søc th¸i c¶nh vËt mµ cßn béc lé t©m tr¹ng con ngêi. S¸u c©u th¬ cuèi: gîi t¶ khung c¶nh chÞ em Thuý KiÒu du xu©n trë vÒ.Cµnh lª tr¾ng ®iÓm mét vµi b«ng hoa ”. hoa tr¾ng mµ ®ñ c¶nh. ®ñ mµu. n¸o nhiÖt ®· chÊm døt. C¶m gi¸ b©ng khu©ng xao xuyÕn vÒ mét ngµy vui xu©n ®· hÐ më mét vÎ ®Ñp t©m hån thiÕu n÷ tha thiÕt víi 31 .Hai c©u th¬ t¶ c¶nh thiªn nhiªn cña NguyÔn Du qu¶ lµ tuyÖt bót! Ngßi bót cña NguyÔn Du tµi hoa. §©y chØ lµ ch©n dung cña c¶nh ngµy xu©n.Lª chi sæ ®iÓm hoa ”. . chØ gi¶n ®¬n cã cá xanh.¸o quÇn nh nªm: nãi ngêi ®i l¹i ®«ng ®óc. §ã lµ mµu xanh nh¹t pha víi vµng chanh t¬i t¾n hîp víi mµu lam trong sn¸g cña nÒn trêi buæi chiÒu xu©n lµm thµnh gam nÒn cho bøc tranh. . Qua ®ã.C¶nh vÉn mang c¸i thanh.Tµi tö giai nh©n: trai tµi. . tµ tµ. gîi t¶. C©u 6: Thµnh c«ng trong nghÖ thuËt miªu t¶ thiªn nhiªn: a. lÔ héi tng bõng. . bµn tay t¹o ho¸ t« ®iÓm cho c¶nh xu©n t¬i. Hai ch÷ “th¬ thÈn” cã søc gîi rÊt lín.Bãng tÞch d¬ng ®· chªnh chÕch xÕ chiÒu: “Tµ tµ bãng ng¶ vÒ ®©y”. ph¶ng phÊt buån. dßng níc uèn quanh. chÞ em KiÒu ra vÒ trong sù bÇn thÇn. cã c¶ linh c¶m vÒ viÖc gÆp gì nÊm mé §¹m Tiªn vµ chµng th sinh Kim Träng “phong t tµi m¹o tãt vêi”. lµm hiÖn lªn c¶ mét kh«ng gian mïa xu©n kh¸ng ®¹t. chÝn m¬i ngµy xu©n mµ nay “®· ngoµi s¸u m¬i”. ®Æc biÖt hai ch÷ “nao nao” tho¸ng gîi nªn mét nÐt buån khã hiÓu. T¸c gi¶ ®· rÊt thµnh c«ng trong bót ph¸p nghÖ thuËt kÕt hîp gi÷a t¶ vµ gîi. phÊn chÊn qua c¸i nh×n thiªn nhiªn trong trÎo.. nhµ th¬ còng ngá ý ngµy xu©n qua nhanh qu¸ nhng “con Ðn ®a thoi”. khe níc nhá. . chËt nh nªm. trªn ®ã ®iÓm xuyÕt nh÷ng ®èm tr¾ng hoa lª. lÆng buån. Nhng ®©y kh«ng chØ lµ hoµng h«n cña c¶nh vËt mµ dêng nh con ngêi còng ch×m trong mét c¶m gi¸c b©ng khu©ng khã t¶. Bøc tranh dung hoµ nh÷ng s¾c ®é l¹nh mµ bªn trong vÉn r¹o rùc søc sèng t¬i míi cña mïa xu©n. Bèn c©u th¬ ®Çu: T¸c gi¶ miªu t¶ c¶nh vËt víi vÎ ®Ñp riªng cña mïa xu©n. t¬i t¾n. mét nhÞp cÇu b¾c ngang nhng ®· nhuèm mµu t©m tr¹ng. c¸i dÞu cña mïa xu©n: n¾ng nh¹t.

.. quÐt tíc phÇn mé ngêi th©n. ¸o quÇn) gîi t¶ sù ®«ng vui tÊp nËp. T¶ c¶nh ngô t×nh: C©u 1: ChÐp thuéc “KiÒu ë lÇu Ngng BÝch”: Tríc lÇu Ngng BÝch kho¸ xu©n. C©u 7: C¶m nhËn vÒ khung c¶nh lÔ héi trong tiÕt Thanh minh (8 c©u gi÷a) . gÇn xa. chim oanh bay rÝu rÝt. “Héi lµ ®¹p thanh” – vui ch¬i chèn ®ång quª. nh¹y c¶m vµ s©u l¾ng. ..Tõ ng÷ h×nh ¶nh giµu chÊt t¹o h×nh. LÔ vµ héi trong tiÕt Thanh minh lµ mét sù giao hoµ ®éc ®¸o... “héi” lµ kh¸t khao vµ hoµi väng nh×n vÒ phÝa tríc cña cuéc ®êi.“LÔ lµ t¶o mé” . dËp d×u) gîi ®îc sù rén rµng cña ngµy héi. t×nh vµ c¶nh t¬ng hîp. . ¸o quÇn nh nªm” gîi t¶ sù ®«ng vui. Çm Çm tiÕng sãng kªu quanh ghÕ ngåi... + Vµ nhiÒu ®éng tõ (s¾m söa.. ChÝnh c¸c tõ nµy ®· nhuèm mµu t©m tr¹ng lªn c¶nh vËt. ngæn ngang) lµm râ h¬n t©m tr¹ng ngêi ®i héi. .. “LÔ” lµ håi øc vµ tëng niÖm qu¸ khø theo truyÒn thèng “uèng níc nhí nguån”.Kh«ng khÝ lÔ héi ®îc gîi t¶ tõ mét hÖ thèng tõ ng÷ giµu s¾c th¸i biÓu c¶m: + §o¹n th¬ sö dông nhiÒu tÝnh tõ (n« nøc. s¾c tiÒn gi¸ ®Ó tëng nhí nh÷ng ngêi ®· khuÊt. C©u 2 : VÞ trÝ ®o¹n trÝch: §o¹n trÝch n»m ë phÇn thø hai Gia biÕn vµ lu l¹c. thêi ®iÓm kh¸c nhau. t¶ c¶nh ®Ó gîi lµ chÝnh.. Tãm l¹i: . .... ngùa xe.. nh÷ng “tµi tö giai nh©n” tay trong tay d¹o ch¬i..§o¹n 4 c©u ®Çu vµ 6 c©u cuèi bµi “C¶nh ngµy xu©n”. §o¹n th¬ cßn hay bëi ®· sö dông bót ph¸p cæ ®iÓn: t¶ c¶nh g¾n víi t¶ t×nh.. kh«ng chÞu chÊp nhËn cuéc sèng lÇu xanh.... t¶ c¶nh ngô t×nh. giai nh©n. niÒm vui lÔ héi nh bao trïm c¶ nh©n gian.. + NhiÒu danh tõ ghÐp (yÕn anh. phÉn uÊt..... Héi ®¹p thanh.Thiªn nhiªn ®îc miªu t¶ trong nh÷ng thêi gian. .. tñi nhôc nµng 32 .... KiÒu nhÊt quyÕt kh«ng chÞu tiÕp kh¸ch lµng ch¬i. Chøng tá nhµ th¬ rÊt yªu quý. lµm nhôc. söa sang. tr©n träng vÎ ®Ñp vµ gi¸ trÞ truyÒn thèng v¨n ho¸ d©n téc..NguyÔn Du ®· rÊt tµi t×nh khi t¸ch hai tõ LÔ héi ra lµm ®«i ®Ó gîi t¶ hai ho¹t ®éng diÔn ra cïng mét lóc: LÔ t¶o mé.Th«ng qua buæi du xu©n cña chÞ em Thuý KiÒu.lÔ th¨m viÕng. ..niÒm vui cuéc sèng. chÞ em. Nh÷ng so s¸nh rÊt gi¶n dÞ “ngùa xe nh níc. Trong lÔ héi mïa xu©n n¸o nhiÖt næi bËt ngh÷ng nam thanh n÷ tó. tµi tö. §au ®ín. Nhµ th¬ ®iÓm vµi chi tiÕt. Côm tõ “n« nøc yÕn anh” lµ mét Èn dô gîi lªn h×nh ¶nh tõng ®oµn nam thanh... lµ mét cuéc sèng hiÖn t¹i vµ cã thÓ t×m ®Õn nh÷ng sîi ta hång cña mai sau. ®èt vµng vã. n÷ tó n« nøc ®i ch¬i xu©n nh nh÷ng ®µn chim Ðn. ®¹p lªn nh÷ng th¶m cá xanh. b. NguyÔn Du ®· vÏ nªn bøc tranh thiªn nhiªn mïa xu©n thËt ®Ñp.. t¸c gi¶ kh¾c häc h×nh ¶nh mét truyÒn thèng v¨n ho¸ lÔ héi xa x a.... bÞ Tó bµ m¾ng nhiÕc.. Sau khi bÞ M· Gi¸m Sinh lõa g¹t.

Gi¸ trÞ nghÖ thuËt: nghÖ thuËt miªu t¶ néi t©m ®Æc s¾c. C©u 5 : Gi¶i nghÜa tõ ng÷: . nhng thËt ra l¹i lµ rÊt hîp lý. + T¸m c©u tiÕp : nçi th¬ng nhí Kim Träng vµ th¬ng nhí cha mÑ cña nµng. C©u 7: T©m tr¹ng nhí th¬ng Kim Träng vµ th¬ng nhí cha mÑ cña KiÒu qua ng«n ng÷ ®éc tho¹i néi t©m: * KiÒu nhí Kim Träng tríc nhí cha mÑ sau. tµn b¹o h¬n. Tó bµ sî mÊt vèn bÌn lùa lêi khuyªn gi¶i. t©m tr¹ng KiÒu còng kh«ng thÓ vui ®îc. bót ph¸p t¶ c¶nh ngô t×nh hay nhÊt trong “TruyÖn KiÒu”. Tó bµ ®a KiÒu ra sèng riªng ë lÇu Ng ng BÝch.DuyÒnh (còng gäi lµ doµnh): vông (vòng) s«ng hoÆc vông biÓn.Côm tõ “m©y sím ®Ìn khuya” gîi thêi gian tuÇn hoµn. . C©u 3 : KÕt cÊu ®o¹n trÝch : 3 phÇn + S¸u c©u ®Çu : hoµn c¶nh c« ®¬n. * Cïng lµ nçi nhí nhng c¸ch nhí kh¸c nhau víi nh÷ng lý do kh¸c nhau nªn c¸ch thÓ hiÖn còng kh¸c nhau: 33 . ©u lo cña KiÒu thÓ hiÖn qua c¸ch nh×n c¶nh vËt. V× vËy.KiÒu ë lÇu Ngng BÝch thùc chÊt lµ bÞ giam láng (kho¸ xu©n). thùc chÊt lµ giam láng nµng ®Ó thùc hiÖn ©m m u míi ®ª tiÖn h¬n.TÊm son: tÊm lßng son. C¶nh “non xa”. téi nghiÖp cña KiÒu.Kho¸ xu©n: kho¸ kÝn tuæi xu©n. chØ tÊm lßng thuû chung g¾n bã. C©u 4 : Kh¸i qu¸t gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt cña ®o¹n trÝch : Gi¸ trÞ néi dung “KiÒu ë lÇu Ngng BÝch”: miªu t¶ ch©n thùc c¶nh ngé c« ®¬n. ë ®©y nãi viÖc KiÒu bÞ giam láng. buån tñi “bÏ bµng m©y sím ®Ìn khuya ” sím vµ khuya. ngµy vµ ®ªm. khÐp kÝn. kh«ng c¶ bãng ngêi. nªn nµng c¾n røt kh«n ngu«i. qua ®ã diÔn t¶ t©m tr¹ng c« ®¬n cña KiÒu. Tõ trªn lÇu cao nh×n ra chØ thÊy nh÷ng d·y nói mê xa. + T¸m c©u cuèi : t©m tr¹ng ®au buån. Mô vê ch¨m sãc thuèc thang. buån tñi ®¸ng th¬ng. KiÒu “thui thñi quª ngêi mét th©n” vµ dån tíi líp líp nh÷ng nçi niÒm chua xãt ®au th¬ng khiÕn tÊm lßng KiÒu nh bÞ chia xÎ: “Nöa t×nh nöa c¶nh nh chia tÊm lßng”. nçi nhí ngêi th©n da diÕt vµ tÊm lßng thuû chung. høa hÑn khi nµng b×nh phôc sÏ g¶ nµng cho ngêi tö tÕ. H×nh ¶nh “non xa” “tr¨ng gÇn”. dô dç KiÒu. ch¸n ng¸n. C¸i lÇu tr¬ träi Êy giam mét th©n phËn tr¬ träi. kh«ng mét bãng h×nh th©n thuéc bÇu b¹n.®Þnh tù vÉn. ý nãi cÊm cung (con g¸i nhµ quyÒn quý ngµy xa kh«ng ®îc ra khái phßng). “bôi hång” cã thÓ lµ c¶nh thùc mµ còng cã thÓ lµ h×nh ¶nh mang tÝnh íc lÖ ®Ó gîi sù mªnh m«ng. “tr¨ng gÇn” gîi h×nh ¶nh lÇu Ngng BÝch ®¬n ®éc. Theo nhiÒu nhµ hñ nho th× nh vËy lµ kh«ng ®óng víi truyÒn thèng d©n téc. hiÕu th¶o vÞ tha cña Thuý KiÒu khi bÞ giam láng ë lÇu Ngng BÝch. . . . “c¸t vµng”. C©u 6: Hoµn c¶nh vµ t©m tr¹ng cña KiÒu thÓ hiÖn qua 6 c©u th¬ ®Çu: . TÊt c¶ nh giam h·m con ngêi. hoang v¾ng: “bèn bÒ b¸t ng¸t xa tr«ng”. nh÷ng cån c¸t bôi bay mï mÞt. rîn ngîp cña kh«ng gian. nh kh¾c s©u thªm nçi c« ®¬n khiÕn KiÒu cµng bÏ bµng. ch¬i v¬i gi÷a mªnh m«ng trêi níc. dï c¶nh cã ®Ñp ®Õn mÊy. KiÒu b¸n m×nh cøu cha vµ em lµ ®· ®Òn ®¸p ®îc mét phÇn c«ng lao cha mÑ.Nµng tr¬ trîi gi÷a mét kh«ng gian mªnh m«ng.

+ Nhí Kim Träng: KiÒu “tëng” nh thÊy l¹i kû niÖm thiªng liªng ®ªm thÒ nguyÖn . * Nçi nhí th¬ng cña KiÒu ®· nãi lªn nh©n c¸ch ®¸ng tr©n träng cña nµng. Trong nçi nhí chµng Kim cã c¶ nçi ®au ®ín vß xÐ t©m can. . phô c«ng nu«i d¹y cña cha mÑ. §iÖp ng÷ “buån tr«ng” kÕt hîp víi c¸c h×nh ¶nh ®øng sau ®· diÔn t¶ nçi buån víi nhiÒu s¾c ®é kh¸c nhau. Bèn bøc tranh. tr«ng ng¸ng mét c¸i g× m¬ hå sÏ ®Õn lµm thay ®æi hiÖn t¹i. Nµng xãt th¬ng da diÕt vµ day døt kh«n ngu«i v× kh«ng thÓ “qu¹t nång Êp l¹nh”. d©ng lªn líp líp. víi nh÷ng lý do buån kh¸c nhau trong khi nçi buån ®· ®Çy ¾p t©m tr¹ng ®Ó råi t×nh buån l¹i t¸c ®éng vµo c¶nh. trë thµnh ®iÖp khóc cña ®o¹n th¬ còng lµ ®iÖp khóc cña t©m tr¹ng. c¶nh trong t×nh nµy ” ®Ó kh¾c ho¹ t©m träng cña KiÒu lóc bÞ giam láng ë lÇu Ngng BÝch. phông dìng song th©n. “Buån tr«ng” cã c¸i th¶ng thèt lo ©u. Nµng thËt sù lµ mét ngêi t×nh thuû chung. khiÕn c¶nh mçi lóc l¹i buån h¬n. m·nh liÖt h¬n. kh«ng ngu«i nhí th¬ng Kim Träng. C©u 8: Bót ph¸p t¶ c¶nh ngô t×nh cña NguyÔn Du trong 8 c©u cuèi “KiÒu ë lÇu Ngng BÝch”: NghÖ thuËt tö c¶nh ngô t×nh: . + Nhí cha mÑ: nµng thÊy “xãt” khi tëng tîng. Mét lÇn kh¸c nµng nhí vÒ Kim Träng còng lµ “Nhí lêi nguyÖn íc ba sinh”.§©y lµ 8 c©u th¬ thùc c¶nh mµ còng lµ t©m c¶nh. chØ cã mét tõ l¸y tîng thanh ë c©u cuèi t¹o nªn nhÞp ®iÖu.§o¹n th¬ nµy ®îc xem lµ kiÓu mÉu cña lèi th¬ t¶ c¶nh ngô t×nh trong v¨n ch¬ng cæ ®iÓn. cha mÑ ngµy thªm giµ yÕu. bèn nçi buån ®Òu ®îc t¸c gi¶ kh¾c ho¹ qua ®iÖp tõ “buån tr«ng” ®øng ®Çu mçi c©u cã nghÜa lµ buån mµ tr«ng ra bèn phÝa. Tr¸i tim nµng thËt giµu yªu th¬ng giµu ®øc hi sinh. Nµng tëng tîng n¬i quª nhµ tÊt c¶ ®· ®æi thay. Hoµn c¶nh cña nµng lóc nµy thËt xãt xa. . Cã lÏ “tÊm son” Êy lµ tÊm lßng KiÒu son s¾t. Mçi biÓu hiÖn cña c¶nh ®ång thêi lµ mét Èn dô vÒ t©m tr¹ng cña ng êi – mçi mét c¶nh l¹i kh¬i gîi ë KiÒu nh÷ng nçi buån kh¸c nhau. nçi buån mçi lóc mét ghª gím. nçi buån v« väng. ®au ®ín. 34 . ®iÖp ng÷. hoen è. cña thiªn nhiªn lªn con ngêi vµ c¶nh vËt. KiÒu còng “nhí ¬n chÝn ch÷ cao s©u” vµ lu«n ©n hËn m×nh ®· phô c«ng sinh thµnh. diÔn t¶ nçi buån ngµy mét t¨ng. cã c¶ dù c¶m h·i hïng cña ngêi con g¸i ng©y th¬ lÇn ®Çu l¹i bíc gi÷a cuéc ®êi ngang ngîc. mét ng êi con hiÕu th¶o. ®Ýnh íc “Tëng ngêi díi nguyÖt chÐn ®ång”. §iÖp ng÷ l¹i ®îc kÕt hîp víi c¸c tõ l¸y chñ yÕu lµ nh÷ng tõ l¸y tîng h×nh. nhng tr«ng mµ v« väng. C¸i ®ªm Êy h×nh nh míi ngµy h«m qua. v« tËn. cha mÑ nµng vÉn tùa cöa ngãng chê tin tøc ngêi con g¸i yªu. mét ngêi cã tÊm lßng vÞ tha cao c¶ ®¸ng quý. LÇn nµo nhí vÒ cha mÑ. dån dËp. Nµng nhí ngêi yªu víi t©m tr¹ng ®au ®ín: “TÊm son gét röa bao giê cho phai”.C¸ch sö dông ng«n ng÷ ®éc tho¹i. võa gîi ®îc sù tµn ph¸ cña thêi gian. §Ó diÔn t¶ t©m tr¹ng KiÒu – NguyÔn Du ®· sö dông bót ph¸p t¶ c¶nh ngô t×nh “t×nh trong c¶nh Êy. vÉn ngµy ®ªm mßn mái chê tr«ng chèn Liªu D¬ng xa x«i. ë chèn quª nhµ. gèc tö ®· võa ngêi «m. kh«ng biÕt bao giê míi gét röa cho ® îc. Côm tõ “c¸ch mÊy n¾ng ma” võa cho thÊy sù xa c¸ch bao mïa ma n¾ng. Còng cã thÓ lµ KiÒu ®ang tñi nhôc khi tÊm lßng son s¾t ®· bÞ dËp vïi. nµng ®· híng yªu th¬ng vµo nh÷ng ngêi th©n yªu nhÊt. thuû chung. cã c¸i xa l¹ bót tÇm nh×n. KiÒu xãt xa h×nh dung ngêi yªu vÉn cha biÕt tin nµng b¸n m×nh. Nhng quªn ®i c¶nh ngé b¶n th©n. §iÖp ng÷ t¹o ©m hëng trÇm buån. b¨n kho¨n kh«ng biÕt hai em cã ch¨m sãc cha mÑ chu ®¸o hay kh«ng.

dån ®Õn b·o t¸p néi t©m cùc ®iÓm cña c¶m xóc trong lßng KiÒu. bÊt c«ng. Con thuyÒn gÇn nh mÊt hót. ®ang Ëp ®æ xuèng ®êi nµng vµ cßn tiÕp tôc ®Ì nÆng lªn kiÕp ngêi nhá bÐ Êy trong x· héi phong kiÕn cæ hñ. kh«ng biÕt råi sÏ tr«i d¹t ®i ®©u. C¶nh 3: Buån tr«ng ngän cá rÇu rÇu. mï mÞt. vÉn cßn lªnh ®ªnh gi÷a dßng ®êi. C¶nh 4: Buån tr«ng giã cuèn mÆt duÒnh Çm Çm tiÕng sãng kªu quanh ghÕ ngåi. Dêng nh nçi buån cµng lóc cµng t¨ng. kinh h·i nh r¬i dÇn vµo vùc th¼m mét c¸ch bÊt lùc . sinh ®éng nhng còng rÊt ¶o.C¶nh ®îc miªu t¶ tõ xa ®Õn gÇn. ba ch×m b¶y næi gi÷a sãng níc cuéc ®êi. C¸i ©m thanh “Çm Çm tiÕng sãng” Êy chÝnh lµ ©m thanh d÷ déi cña cuéc ®êi phong ba b·o t¸p ®·. còng nh KiÒu trong kh«ng gian v¾ng lÆng cña hiÖn t¹i nh×n vÒ ph¬ng xa víi nçi buån nhí da diÕt vÒ gia ®×nh. Lóc nµy KiÒu trë nªn tuyÖt väng. TÊt c¶ lµ ®ît sãng ®ang gÇm thÐt. biÕt bao giê míi ®îc trë vÒ sum häp. Mµu xanh nµy gîi cho KiÒu mét nçi ch¸n ng¸n. Còng v× thÕ mµ nµng ®· m¾c lõa Së Khanh ®Ó råi dÊn th©n vµo cuéc ®êi “thanh l©u hai lît. khiÕn KiÒu thùc sù tuyÖt väng. cµng dån dËp. kinh sî. “xanh xanh” . Lóc nµy KiÒu kh«ng chØ buån mµ cßn lo sî. nghiªng ®æ d÷ déi. C¶nh 2: Buån tr«ng ngän níc míi ra. . mµu s¾c tõ nh¹t ®Õn ®Ëm. thanh y hai lÇn”. m«ng lung ®Õn lo ©u. ®¬n ®éc gi÷a biÓn níc mªnh m«ng trong ¸nh s¸ng le lãi cuèi cïng cña mÆt trêi s¾p t¾t. Ch©n m©y mÆt ®Êt mét mµu xanh xanh. ThuyÒn ai thÊp tho¸ng c¸nh buåm xa xa. Têt c¶ lµ h×nh ¶nh vÒ sù v« ®Þnh.Buån tr«ng cöa bÓ chiÒu h«m. C¶ch 1: 35 .s¾c xanh hÐo óa. tÎ nh¹t kh«ng biÕt kÐo dµi ®Õn bao giê. sù chao ®¶o.TruyÖn KiÒu). §ã lµ c¶nh ®îc nh×n qua t©m tr¹ng theo quy luËt “C¶nh nµo c¶nh ch¼ng ®eo sÇu Ngêi buån c¶nh cã vui ®©u bao giê”. Mét c¸nh buåm nhá nhoi. Néi cá “rÇu rÇu”. yÕu ®uèi nhÊt. quª h¬ng. Thiªn nhiªn ch©n thùc. ®oµn tô víi nh÷ng ngêi th©n yªu. cßn ®©u c¸i “xanh tËn ch©n trêi” nh s¸c cá trong tiÕt Thanh minh khi KiÒu cßn trong c¶nh ®Çm Êm. ©m thanh tõ tÜnh ®Õn ®éng ®Ó diÔn ®¹t nçi buån tõ man m¸c. v« väng v× cuéc sèng c« qu¹nh vµ nh÷ng chuçi ngµy v« vÞ. mong manh. Mét c¬n “giã cuèn mÆt duÒnh” lµm cho tiÕng sãng bçng næi lªn Çm Çm nh v©y quanh ghÕ KiÒu ngåi. nh¹t nhoµ tr¶i dµi tõ ch©n m©y ®Õn mÆt ®Êt. v« ®Þnh. Nçi buån Êy ®· d©ng ®Õn tét ®Ønh. sù d¹t tr«i bÕ t¾c. r× rµo trong lßng nµng. Tãm l¹i: C¶nh thiªn nhiªn lµ c¸i cí ®Ó t¸c gi¶ béc lé c¶m xóc cña m×nh. (§o¹n trÝch “KiÒu ë lÇu Ngng BÝch” . Hoa tr«i man m¸c biÕt lµ vÒ ®©u? Nh÷ng c¸nh hoa tµn lôi tr«i man m¸c trªn ngän níc míi xa khi KiÒu cµng buån h¬n bëi nµng nh nh×n thÊy trong ®ã th©n phËn m×nh lªnh ®ªnh. sÏ bÞ dËp vïi ra sao. Mét c¸nh buåm thÊp tho¸ng n¬i cöa biÓn lµ mét h×nh ¶nh rÊt ®¾t ®Ó thÓ hiÖn néi t©m nµng KiÒu.

. t×nh duyªn tr¾c trë. . KiÕn thøc c¬ b¶n: I.NguyÔn §×nh ChiÓu (1822-1888) sinh t¹i T©n Thíi . Ch¹y giÆc. sèng cã Ých cho ®Õn h¬i thë cuèi cïng. .Gia §Þnh.Lµ mét thÇy gi¸o danh tiÕng vang kh¾p miÒn Lôc TØnh. 36 . => Mét nh©n c¸ch lín khiÕn “kÎ thï còng ph¶i kÝnh nÓ”.TruyÖn lôc v©n tiªn NguyÔn §×nh ChiÓu A. V¨n tÕ nghÜa sÜ CÇn Giuéc. gÆp buæi lo¹n li. Giíi thiÖu t¸c gi¶: NguyÔn §×nh ChiÓu . .Lµ mét nhµ th¬ ®Ó l¹i bao trang th¬ bÊt hñ: Lôc V©n Tiªn. . .VÉn ngÈng cao ®Çu mµ sèng. tinh thÇn bÊt khuÊt chèng giÆc ngo¹i x©m.Lu«n nªu cao lßng yªu níc.Cã 1 cuéc ®êi ®Çy bÊt h¹nh: mï loµ. c«ng danh kh«ng thµnh.Lµ mét thÇy thuèc kh«ng tiÕc søc cøu nh©n ®é thÕ.

c¶ vÒ ng«n ng÷ ®Þa ph¬ng. bÞ kÎ xÊu h·m h¹i nhng vÉn ®îc phï trî. mét lêi ca. Gi¸ trÞ néi dung: * Gi¸ trÞ hiÖn thùc: V¹ch trÇn c¸i ¸c. . l©u bÒn trong lßng d©n. ®Ó xem nªn chó träng ®Õn hµnh ®éng cña nh©n vËt h¬n lµ miªu t¶ néi t©m. thÇy ph¸p. Víi môc ®Ých truyÖn truyÒn ®¹o ®øc th× kiÓu kÕt cÊu ®ã võa ph¶n ¸nh ch©n thùc cuéc ®êi ®Çy rÉy bÊt c«ng. “Lôc V©n Tiªn lµ mét tiÕng chöi. 5. chöi nh÷ng kÎ bÊt nghÜa.ThÓ hiÖn kh¸t väng cña nh©n d©n híng tíi lÏ c«ng b»ng vµ nh÷ng ®iÒu tèt ®Ñp trong cuéc ®êi (kÕt thóc cã hËu cña truyÖn. §o¹n trÝch: Lôc V©n Tiªn cøu KiÒu NguyÖt Nga A. Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: kho¶ng ®Çu thËp kû 50 cña thÕ kû 19 (1850) 2. * T¸c phÈm ®¸p øng nguyÖn väng cña nh©n d©n. t×nh yªu th ¬ng cu mang nh÷ng ngêi gÆp c¬n ho¹n n¹n. xoay quanh cuéc ®êi c¸c nh©n vËt chÝnh. Gi¸ trÞ nghÖ thuËt: . tr¾c trë trªn ®êng ®êi.§Ò cao tinh thÇn nghÜa hiÖp. t×nh bÌ b¹n. Chöi thãi gian ¸c. võa nãi lªn kh¸t väng ngµn ®êi cña nh©n d©n ta: ë hiÒn gÆp lµnh. T×m hiÓu vÒ thÓ lo¹i vµ kÕt cÊu ®o¹n trÝch 1. Gi¸ trÞ cña t¸c phÈm: a. bÊt c«ng. chöi bän ngêi lµm ¨n bÊt l¬ng chuyªn nghÒ lõa bÞp. 4. Nh©n vËt cña NguyÔn §×nh ChiÓu cßn lµ ho¸ th©n cho lý t ëng hoÆc th¸i ®é yªu ghÐt cña «ng. c¸i xÊu trong XH. s½n sµng cøu khæ phß nguy.TruyÖn mang mµu s¾c Nam Bé c¶ vÒ tÝnh c¸ch con ngêi. bãp nÆn nh©n d©n (bän thÇy bãi. KiÓu kÕt cÊu íc lÖ: Ngêi tèt thêng gÆp nhiÒu gian tru©n. chöi nh÷ng kÎ tr¸o trë. ph¶n phóc nh cha con Vâ C«ng. cu mang ®Ó råi cuèi cïng tai qua n¹n khái. . Môc ®Ých: * TruyÖn ®îc viÕt ra nh»m môc ®Ých trùc tiÕp lµ truyÒn d¹y ®¹o lý lµm ngêi. * Gi¸ trÞ nh©n ®¹o: §Ò cao ®¹o lý lµm ngêi: . Mang tÝnh chÊt ®Ó kÓ nhiÒu h¬n ®Ó ®äc. nghÜa vî chång. b. chÝnh nghÜa th¾ng gian tµ.Xem träng t×nh nghÜa gi÷a con ngêi víi con ngêi trong x· héi: t×nh cha con. bÊt nh©n nh TrÞnh H©m. KÎ xÊu bÞ trõng trÞ. Tãm t¾t: SGK/113 6. nghÜa lµ theo tõng ch¬ng håi. 3. ®îc ®Òn tr¶ xøng ®¸ng. c¸i thiÖn bao giê còng chiÕn th¾ng c¸i ¸c. béi b¹c. . mÑ con. mét íc m¬” – Hoµi Thanh. ThÓ lo¹i: TruyÖn th¬ N«m – 2082 c©u th¬ lôc b¸t. cö chØ. bän lang b¨m). thiÖn th¾ng ¸c. lêi nãi.Lôc V©n Tiªn lµ mét truyÖn th¬ N«m mang tÝnh chÊt lµ mét truyÖn kÓ d©n gian: chó ý ®Õn cèt truyÖn. chÝnh nghÜa th¾ng gian tµ). KiÕn thøc c¬ b¶n: 37 . cã søc sèng m¹nh mÏ. cßn nh©n vËt chñ yÕu thÓ hiÖn b»ng hµnh ®éng h¬n lµ miªu t¶ néi t©m. cho nªn ngay tõ khi míi ra ®êi ®· ®îc nh©n d©n nam bé tiÕp nhËn nång nhiÖt. tÝnh c¸ch nh©n vËt còng ®îc béc lé chñ yÕu qua viÖc lµm. ®îc lu truyÒn réng r·i. KÕt cÊu: theo kiÓu truyÒn thèng cña lo¹i truyÖn ph¬ng §«ng. Bïi KiÖm.II.

mét lÏ tù nhiªn cña mét con ngêi ch©n chÝnh: “Nhí c©u kiÕn nghÜa bÊt vi – Lµm ngêi thÕ Êy còng phi anh hïng”. c¬ héi ®Çu tiªn ®Ó hµnh ®éng. ThÊy hai c« g¸i cßn cha hÕt h·i hïng. . lµm viÖc nghÜa lµ mét bæn phËn. Lêi V©n Tiªn ch¾c nÞch võa ®Ó ®èi chøng. Gîi ý tr¶ lêi . gióp ®êi. tõ chèi c¶ lêi mêi vÒ th¨m nhµ NguyÖt Nga ®Ó cha nµng ®Òn ®¸p: “Lµm ¬n h¸ dÔ tr«ng ngêi tr¶ ¬n”. VÞ trÝ ®o¹n trÝch: §o¹n trÝch n»m ë phÇn ®Çu truyÖn “Lôc V©n Tiªn”.1. tõ ©n nghÜa ®Õn t×nh yªu. cã tµi kh«ng ®¬ng”. gi¶n dÞ. H×nh ¶nh cña chµng trong trËn ®¸nh ®îc miªu t¶ thËt ®Ñp: “t¶ ®ét h÷u xung. gÆp bän cíp ®ang hoµnh hµnh. cøu KiÒu NguyÖt Nga vµ c« hÇu Kim Liªn. thuéc c¨n cèt. kÎ kh¸c cã thÓ nÐ tr¸nh. trong khi bän cíp ®«ng ngêi.Th¸i ®é c xö víi KiÒu NguyÖt Nga sau khi ®¸nh cíp l¹i béc lé t c¸ch con ngêi chÝnh trùc.PhÇn 2: Lôc V©n Tiªn gÆp KiÒu NguyÖt Nga B. h×nh ¶nh Lôc V©n Tiªn lµ mét h×nh ¶nh ®Ñp. VËy mµ V©n Tiªn vÉn can ®¶m “bÎ c©y lµm gËy” x«ng vµo ®¸nh cíp. KiÒu NguyÖt Nga còng béc lé nhiÒu nÐt ®Ñp t©m hån: 38 . hµo hiÖp. ThÊy bän cíp h¹i ngêi. lßng ®Çy h¨m hë muèn lËp c«ng danh. Víi nh÷ng nÐt tÝnh c¸ch ®ã. 2. g¬m gi¸o ®Çy ®ñ. Ph©n tÝch: 1. “c¸i tµi cña bËc anh hïng vµ søc m¹nh bªnh vùc kÎ yÕu. Lôc V©n Tiªn ®· mét m×nh lµm gËy x«ng vµo ®¸nh tan bän cíp. . Hµnh ®éng cña V©n Tiªn chøng tá c¸i ®øc cña con ngêi “vÞ nghÜa vong th©n”. ch÷ng ch¹c.Hµnh ®éng ®¸nh cíp. 2. Trªn ®êng trë vÒ nhµ th¨m cha mÑ tríc khi lªn kinh ®« thi. Víi t c¸ch lµ ngêi chÞu ¬n. Dêng nh víi V©n Tiªn. Nªu c¶m nhËn cña em vÒ nh©n vËt Lôc V©n Tiªn trong ®o¹n trÝch “Lôc V©n Tiªn cøu KiÒu NguyÖt Nga”. thanh thÕ lÉy lõng: “Ngêi ®Òu sî nã. T×nh huèng ®¸nh cíp lµ thö th¸ch ®Çu tiªn.Lôc V©n Tiªn lµ mét nh©n vËt lý tëng vµ m¬ íc cña NguyÔn §×nh ChiÓu. kh¸c nµo TriÖu Tö ph¸ vßng §¬ng Dang”. mong thi thè tµi n¨ng cøu ngêi. phª ph¸n nh÷ng kÎ tÇm thêng. §©y lµ mét chµng trai võa rêi trêng häc bíc vµo ®êi. lµ h×nh ¶nh lý tëng mµ NguyÔn §×nh ChiÓu göi g¾m niÒm tin vµ íc väng cña m×nh. cßn V©n Tiªn coi ®ã lµ t×nh huèng. Chµng chØ cã mét m×nh.H×nh ¶nh Lôc V©n Tiªn ®îc kh¾c ho¹ qua m« tÝp ë truyÖn N«m truyÒn thèng: Mét chµng trai tµi giái cøu mét c« g¸i tho¸t hiÓm nghÌo. . Bè côc: 2 phÇn . V©n Tiªn ®· g¹t ®i ngay. Khi nghe hä nãi muèn ®îc l¹y t¹ ¬n. tríc hÕt béc lé tÝnh c¸ch anh hïng. tµi n¨ng vµ tÊm lßng vÞ nghÜa cña Lôc V©n Tiªn. võa kh¼ng ®Þnh viÖc m×nh lµm lµ hiÓn nhiªn. . VÎ ®Ñp cña Lôc V©n Tiªn lµ vÎ ®Ñp riªng cña con ngêi dòng tíng. cho thÊy chµng rÊt ®µng hoµng. Nªu c¶m nhËn cña em vÒ nh©n vËt KiÒu NguyÖt Nga trong ®o¹n trÝch “Lôc V©n Tiªn cøu KiÒu NguyÖt Nga”. ®îc so s¸nh víi h×nh mÉu TriÖu Tö Long trong Tam quèc.PhÇn 1: Lôc V©n Tiªn ®¸nh cíp. gi÷ m×nh. chiÕn th¾ng nhiÒu thÕ lùc b¹o tµn”. V©n Tiªn “®éng lßng” t×m c¸ch an ñi hä: “Ta ®· trõ dßng l©u la ” vµ ©n cÇn hái han. khiªm tèn. träng nghÜa khinh tµi vµ còng rÊt tõ t©m nh©n hËu. gèc rÔ trong lÏ sèng cña m×nh. lµ c¬ héi hµnh ®éng cho chµng.

phï hîp víi diÔn biÕn t×nh tiÕt. v× lÏ c«ng b»ng. 3. §Õn khi NguyÖt Nga tá ý muèn ®îc tr¶ ¬n th× chµng l¹i kh¼ng kh¸i tõ chèi..Néi dung c©u th¬: ThÊy viÖc nghÜa mµ kh«ng lµm th× kh«ng ph¶i lµ anh hïng.Ng«n ng÷: méc m¹c. c xö cã tríc cã sau. giäng Lôc V©n Tiªn ®anh thÐp. Ýt kh¾c ho¹ ngo¹i h×nh. chót t«i yÕu liÔu ®µo t¬. Tõ hµnh ®éng ®ã cña V©n Tiªn. ©n t×nh. ®o¹n sau Lôc V©n Tiªn ©n cÇn. cã häc thøc. cö chØ. KiÕn thøc c¬ b¶n 39 . T¸c gi¶ chØ kÓ vÒ nh©n vËt ®Ó nh©n vËt tù béc lé tÝnh c¸ch. rÊt tù nhiªn. giäng ®iÖu ®o¹n trÝch: . chiÕm c¶m t×nh – ghÐt n¬i ngêi ®äc.Mét c« g¸i thuú mÞ. . dÔ ®i vµo quÇn chóng. c¨m giËn. v× lÏ ph¶i. hèng h¸ch. ChÐp chÝnh x¸c c©u th¬ nãi lªn quan ®iÓm vÒ ngêi anh hïng cña nh©n vËt “Lôc V©n Tiªn cøu KiÒu NguyÖt Nga”. 4. . . kh«ng chót so ®o tÝnh to¸n. d¸m liÒu m×nh ®Ó gi÷ trän ©n t×nh thuû chung víi chµng.Qua ®o¹n trÝch “Lôc V©n Tiªn cøu KiÒu NguyÖt Nga” ta nhËn thÊy V©n Tiªn thÊy NguyÖt Nga bÞ n¹n ®· khÈn tr¬ng mau lÑ ®¸nh tan bän cíp. b¨n kho¨n t×m c¸ch tr¶ ¬n dï biÕt r»ng cã ®Òn ®¸p bao nhiªu còng cha ®ñ: “LÊy chi cho ph¶i tÊm lßng cïng ng¬i”.). Em hiÓu c©u th¬ Êy nh thÕ nµo? Gîi ý tr¶ lêi: C©u th¬ nãi râ nhÊt quan niÖm nµy cña NguyÔn §×nh ChiÓu lµ: Nhí c©u kiÕn ng·i bÊt vi Lµm ngêi thÕ Êy còng phi anh hïng . ta hiÓu ®îc quan niÖm anh hïng cña NguyÔn §×nh ChiÓu: ph¶i cã tµi trÝ phi thêng ®Ó thÊy ho¹n n¹n th× s½n sµng cøu gióp v« t ®em l¹i ®iÒu tèt ®Ñp cho mäi ngêi.X©y dùng nh©n vËt theo ph¬ng thøc 3: qua hµnh ®éng. l¹i cµng Ýt ®i s©u vµo néi t©m. Bëi thÕ. mµ cßn cøu c¶ cuéc ®êi trong tr¾ng cña nµng: “L©m nguy ch¼ng gÆp gi¶i nguy – TiÕt tr¨m n¨m còng bá ®i mét håi ”. gÇn víi lêi nãi th«ng th êng vµ mang mµu s¾c ®Þa ph¬ng Nam bé. Vµ chµng ®· ®¸nh chóng b»ng sù qu¶ c¶m gi¶i nguy cho KiÒu NguyÖt Nga. nÕt na. c¸ch xng h« khiªm nhêng (qu©n tö – tiÖn thiÕp). ngêi anh hïng ph¶i lµ ngêi hµnh ®éng v× nghÜa. phï hîp víi t×nh tiÕt truyÖn vµ tÝnh c¸ch nh©n vËt. ®o¹n ®Çu tªn tíng cíp kiªu c¨ng. ng«n ng÷. khóc triÕt võa ®¸p øng ®Çy ®ñ nh÷ng lêi th¨m hái ©n cÇn cña V©n Tiªn. . ©n t×nh. c¸ch tr×nh bµy vÊn ®Ò râ rµng. c¸ch nãi n¨ng v¨n vÎ.Giäng ®iÖu: thay ®æi linh ho¹t. NhËn xÐt vÒ nghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt. Râ rµng V©n Tiªn ®· x¶ th©n v× nghÜa. V©n Tiªn kh«ng chØ cøu m¹ng. KiÒu NguyÖt Nga mÒm máng. Ng«n ng÷ ®a d¹ng. ®Õn mét c¸i l¹y cña NguyÖt Nga. xóc ®éng cña m×nh. Nµng coi ®ã lµ ¬n träng vµ ¸y n¸y. V©n Tiªn còng kh«ng nhËn. cuèi cïng nµng ®· tù nguyÖn g¾n bã cuéc ®êi víi chµng trai hµo hiÖp Êy. mùc thíc. b×nh dÞ.. võa béc lé ch©n thµnh niÒm c¶m kÝch. khu«n phÐp (lµm con ®©u d¸m c·i cha.Mét con ngêi ®»m th¾m. §o¹n trÝch: Lôc V©n Tiªn gÆp n¹n A. Víi nµng. Nã cã phÇn thiÕu chau chuèt.. uyÓn chuyÓn nhng phï hîp víi ng«n ng÷ ngêi kÓ chuyÖn. lêi nãi.

32 c©u cßn l¹i: ViÖc lµm nh©n ®øc cïng cuéc sèng trong s¹ch. la lèi um tïm lªn råi “lÊy lêi phui pha” kÓ lÓ. m¾t ®· bÞ mï. NguyÔn §×nh ChiÓu ®· thµnh c«ng ë c¸ch s¾p xÕp c¸c t×nh tiÕt hîp lý. h¾n míi thùc hiÖn hµnh ®éng téi ¸c cña m×nh. Ph©n tÝch h×nh ¶nh Ng ¤ng trong ®o¹n trÝch “Lôc V©n Tiªn gÆp n¹n”. råi: “Hèi con vÈy löa mét giê ¤ng h¬ bông d¹. B. diÔn biÕn hµnh ®éng nhanh gän. ®ång thêi thÓ hiÖn th¸i ®é quý träng vµ niÒm tin cña t¸c gi¶ ®èi víi nh©n d©n lao ®éng. . bÊt nh©n: v× h¾n ®ang t©m h·m h¹i mét con ngêi téi nghiÖp. 2. ganh ghÐt tµi n¨ng. gi¶n dÞ vèn cã cña t¸c phÈm mµ lét t¶ ®îc t©m ®Þa ®éc ¸c cña mét kÎ bÊt nghÜa. lo cho con ®êng tiÕn th©n cña t¬ng lai m×nh. kÕ ho¹ch s¾p ®Æt kh¸ kü lìng. cã chó tiÓu ®ång theo hÇu còng bÞ TrÞnh H©m b¾t trãi trong rõng. ¤ng Ng lµ mét ngêi cã nh÷ng viÖc lµm nh©n ®øc vµ nh©n c¸ch v« cïng cao ®Ñp: . tõng “trµ rîu” vµ lµm th¬ víi nhau. «ng Ng nhanh nhÑn “vít ngay lªn bê”. lêi th¬ vÉn gi÷ ® îc vÎ méc m¹c. bÊt nghÜa. => KÎ téi ph¹m gian ngoan x¶o quyÖt ®· phñi s¹ch tay. V©n Tiªn vµ TiÓu ®ång ®ang b¬ v¬ n¬i ®Êt kh¸ch quª ngêi th× gÆp TrÞnh H©m ®i thi trë vÒ. Ph©n tÝch 1. * TrÞnh H©m hiÖn lªn lµ mét kÎ ®éc ¸c. kh«ng m¶y may c¾n røt l¬ng t©m. VÞ trÝ ®o¹n trÝch: §o¹n trÝch n»m ë phÇn thø hai cña truyÖn. kh«ng cã g× chèng ®ì. bÞa ®Æt. bÊt nh©n. H¾n lõa tiÓu ®ång vµo rõng trãi l¹i råi gi¶ bé ®a V©n Tiªn xuèng thuyÒn. Ph©n tÝch t©m ®Þa ®éc ¸c cña TrÞnh H©m qua hµnh ®éng h·m h¹i b¹n m×nh lµ Lôc V©n Tiªn. bÊt nh©n. 2. §îi ®Õn ®ªm khuya v¾ng vÎ. KÕt cÊu ®o¹n trÝch: 2 phÇn .8 c©u ®Çu: hµnh ®éng téi ¸c cña TrÞnh H©m. høa sÏ dÉn vÒ nhµ. ®ang c¬n ho¹n n¹n. mô h¬ mÆt mµy” 40 .Hµnh ®éng ®éc ¸c. téi nghiÖp tiÒn hÕt. + Kh«ng gian: gi÷a kho¶ng trêi níc mªnh m«ng. . l¹i ®· cã lêi nhê cËy. cã ©m mu. * Hoµn c¶nh V©n Tiªn: b¬ v¬. Vèn ®· cã lßng ®è kÞ.Hµnh ®éng cã toan tÝnh. che lÊp téi ¸c cña m×nh. TrÞnh H©m lîi dông c¬ héi ®Ó h·m h¹i chµng. gi÷a nh©n c¸ch cao c¶ vµ nh÷ng toan tÝnh thÊp hÌn. Chñ ®Ò ®o¹n trÝch: sù ®èi lËp gi÷a c¸i thiÖn vµ c¸i Êc. ganh ghÐt tµi n¨ng cña Lôc V©n Tiªn. + §éc ¸c. kh«ng n¬i n¬ng tùa. 3. + §Èy V©n Tiªn xuèng. + BÊt nghÜa: v× V©n Tiªn vèn lµ b¹n cña h¾n. chÆt chÏ: + Thêi gian g©y téi ¸c: Gi÷a ®ªm khuya. . Gîi ý tr¶ lêi: a. . ®Õn lóc biÕt kh«ng ai cã thÓ cøu h¾n míi “gi¶ tiÕng kªu trêi”. bÊt nh©n.1. bÊt nghÜa. nh©n c¸ch cao c¶.ThÊy ngêi bÞ n¹n.§éng c¬: quyÕt t×m h·m h¹i Lôc V©n Tiªn lµ v× tÝnh ®è kÞ.

. biÕt t×nh c¶nh khèn khæ cña chµng. mÖt qu¨ng c©u dÇm” . trë nªn th¬ méng h¬n.§©y lµ mét cuéc sèng trong s¹ch. mu danh. CÆp tõ “høng giã”. Lêi nãi cña «ng Ng vÒ cuéc sèng cña m×nh chÝnh lµ nh÷ng tiÕng lßng cña NguyÔn §×nh ChiÓu. nghªu ngao. vÞnh. th¶nh th¬i gi÷a s«ng níc. “Lßng l·o ch¼ng m¬” lµ «ng kh«ng ham muèn. gia ®×nh. hµo hiÖp. . t×m vÒ víi s«ng n íc ®Ó “röa ruét s¹ch tr¬n”.-> Hµnh ®éng hÕt søc gÊp g¸p. . vui say. vui thÇm. cña c¶i. híng vÒ ®iÒu thiÖn. bÇu trêi. nhµ cöa. nh÷ng ngêi lao ®éng b×nh thêng. TÊm lßng «ng trong s¹ch. bÇu b¹n víi thiªn nhiªn. ®Êt. §ã lµ b¶n tÝnh cña con ngêi l¬ng thiÖn. quan niÖm vÒ c¸ch sèng thËt l ¬ng thiÖn.Sau khi cøu sèng V©n Tiªn. Cuéc sèng Êy thËt ®¸ng kÝnh. thËt ®Ñp ®Ï. uyÓn chuyÓn. ch¶i giã. . TÊm lßng cña Ng qu¶ lµ bao dung.Rò bá mäi danh lîi. cha râ nguyªn cí thÕ nµo nhng thÊy viÖc lµ lµm. thËt hµo hiÖp. trôc lîi.. niÒm vui sèng còng dêng nh ®Çy ¾p c¸i câi thÕ cña con ngêi Êy (t¸c gi¶ dïng nhiÒu tõ chØ tr¹ng th¸i t©m hån thanh th¶n. hoµ nhËp. “Mét m×nh thong th¶ lµm ¨n KhoÎ qu¬ chµi kÐo. ngµy høng giã m¸t. nh©n ¸i. «ng Ng s½n lßng cu mang chµng. thÓ x¸c lÉn t©m hån nh hoµ nhËp víi biÓn trêi. ViÖc lµm nµy thËt ®Ñp ®Ï v× cha biÕt n¹n nh©n lµ ai. ®ªm bÌ b¹n víi tr¨ng thanh. c¶ h×nh hµi. dï chØ lµ chia sÎ mét cuéc sèng ®ãi nghÌo “hÈm hót”. “ch¬i tr¨ng” cho ta thÊy h×nh ¶nh mét con ngêi ®ang m¬ méng.). giã tr¨ng vµ v× thÕ còng ®Çy ¾p niÒm vui. hÖt nh mét thi sÜ vËy. mµ rÊt chñ ®éng. thung dung. Ých kû. M¬ méng nhng kh«ng m¬ hå. kho¸ng ®¹t më ra víi nh÷ng doi. nh©n nghÜ. nhng cèt lâi vÉn lµ trung thùc. Con ngêi hoµ nhËp vµo trong c¸i thÕ giíi thiªn nhiªn Êy . lu«n t×m viÖc nghÜa.¤ng Ng ®· sèng mét cuéc sèng vµ suy nghÜ. mai ra kh¬i. “Dèc lßng nh©n nghÜa h¸ chê tr¶ ¬n”. khÈn tr¬ng. cè hÕt søc m×nh cøu gióp con ngêi. thong th¶. kh«ng chót c¸ch biÖt: høng giã.¤ng còng kh«ng hÒ tÝnh to¸n ®Õn c¸i ¬n cøu m¹ng vµ V©n Tiªn ch¼ng thÓ b¸o ®¸p.. s«ng níc. ®Çm... s½n sµng chµ ®¹p lªn c¶ ®¹o ®øc. nay vµo vÞnh. Ng ¤ng ®· chän ®îc mét phong c¸ch sèng thËt phãng kho¸ng. øng phã víi mäi t×nh thÕ. ®¸ng träng! 41 . v« t. nh÷ng ch¾c ch¾n ®Çm Êm t×nh ngêi “h«m mai hÈm hót víi giµ cho vui”. nh÷ng kh¸t väng vÒ cuéc sèng tèt ®Ñp. b. hÕt m×nh v× sù sèng cña n¹n nh©n ®· gîi t¶ ®îc mèi ch©n t×nh cña gia ®×nh «ng Ng ®èi víi ngêi bÞ n¹n. hoµn toµn xa l¹ víi nh÷ng toan tÝnh nhá nhen. Mét kho¶ng thiªn nhiªn cao réng. chÝch. C¶m xóc chñ quan cña nhµ th¬ lµ lµm cho cuéc sèng cña ngêi d©n chµi b×nh thêng trªn sèng níc cã vÎ nh ®îc thi vÞ ho¸. t¬ng rau.. vÒ mét lèi sèng ®¸ng m¬ ®èi víi con ngêi. íc m¬ chót nµo vÒ tiÒn b¹c. ung dung.. Cuéc sèng ®Ñp cña «ng Ng: ..§o¹n th¬ cuèi lµ mét ®o¹n th¬ hay cña t¸c phÈm: ý tø phãng kho¸ng s©u xa.. Cã c¶m gi¸c nh chÝnh t¸c gi¶ ®ang nhËp th©n vµo nh©n v¹t ®Ó nãi lªn kh¸t väng vµ niÒm tin yªu cuéc ®êi. tù do. phãng kho¸ng gi÷a ®Êt trêi cao réng. t¾m ma. tuú tiÖn. h×nh ¶nh th¬ ®Ñp. giã tr¨ng. lêi lÏ thanh tho¸t. ch¬i tr¨ng. thÊy ngêi lµ cøu ©n cÇn chu ®¸o. ngoµi vßng danh lîi « träc: mét cuéc sèng tù do.Cuéc sèng Êy thËt h¹nh phóc. «ng chØ “dèc lßng nh©n nghÜa” lµ th¬ng ngêi. gîi c¶m. . vui sèng Êy: vui vÇy.

chØ dèc søc m×nh cøu gióp con ng êi. v« t. Nhµ th¬ Xu©n DiÖu ®· nãi ®óng: “C¸i u ¸i ®èi víi ngêi lao ®éng. íc m¬ vÒ tiÒn b¹c. vµo con ngêi lao ®éng b×nh thêng.). ®¸ng kÝnh träng. §ã lµ kh«ng ham muèn. chó tiÓu ®ång.* §o¹n th¬ göi g¾m kh¸t väng cña NguyÔn §×nh ChiÓu vµo niÒm tin vÒ c¸i thiÖn. nhng vÉn cßn nh÷ng c¸i tèt ®Ñp. (Lôc V©n Tiªn gÆp n¹n) 42 . tån t¹i bÒn v÷ng n¬i nh÷ng con ngêi lao ®éng nghÌo khæ mµ nh©n hËu. híng vÒ ®iÒu thiÖn mét c¸ch hµo hiÖp. Quan niÖm sèng cña nh©n vËt Lôc V©n Tiªn vµ nh©n vËt «ng Ng trong truyÖn “Lôc V©n Tiªn” cña NguyÔn §×nh ChiÓu cã nh÷ng nÐt gièng nhau ®ã vµ nªu râ ®ã lµ quan niÖm sèng nh thÕ nµo? Gîi ý tr¶ lêi: Quan niÖm sèng cña nh©n vËt Lôc V©n Tiªn vµ nh©n vËt «ng Ng trong truyÖn “Lôc V©n Tiªn” cã nh÷ng nÐt gièng nhau.. sù kÝnh mÕn hä lµ mét ®Æc ®iÓm trong t©m hån §å ChiÓu”. ®¸ng khao kh¸t. ¸o dµi cña bän ngêi cã ®Þa vÞ cao sang (nh th¸i s ®¬ng triÒu. cña c¶i. lu«n t×m viÖc nghÜa. vÞ tha. ¤ng ®· béc lé quan ®iÓm nh©n d©n rÊt tiÕn bé. bµ l·o dÖt v¶i trong rõng.. Vâ C«ng..). N§C hiÓu rÊt râ r»ng c¸i xÊu. Nh÷ng c©u th¬ nãi râ quan niÖm sèng ®ã lµ: “V©n Tiªn nghe nãi liÒn cêi Lµm ¬n h¸ dÔ tr«ng ngêi tr¶ ¬n” (Lôc V©n Tiªn cøu KiÒu NguyÖt Nga) “Ng r»ng lßng l·o ch¼ng m¬ Dèc lßng nh©n nghÜa h¸ chê tr¶ ¬n”. Tõng tr¶i cuéc ®êi. TrÞnh H©m. 3.. «ng TiÒu. träng nghÜa khinh tµi (nh÷ng «ng Ng. Bïi KiÖm. c¸i ¸c thêng lÈn khuÊt sau nh÷ng mò cao.

h×nh ¶nh. lÝnh dùa trªn c¬ giµu søc biÓu c¶m. së cïng chung c¶nh ngé vµ lý tëng chiÕn ®Êu ®îc thÓ hiÖn thËt tù nhiªn. cña nh÷ng ngêi ng«n ng÷.T×nh ®ång chÝ Chi tiÕt. nã gãp phÇn quan 43 . c« ®äng. Thêi ThÓ gian lo¹i 1948 Th¬ (Sau khi tù do t¸c gi¶ cïng ®ång ®éi tham gia chiÕn ®Êu trong chiÕn dÞch Néi dung NghÖ thuËt . b×nh dÞ mµ s©u s¾c trong mäi hoµn c¶nh.PhÇn II: Th¬ hiÖn ®¹i ViÖt Nam T T 1 T¸c phÈm §ång chÝ (lµ mét trong nh÷ng TP tiªu biÓu nhÊt viÕt vÒ ngêi lÝnh c¸ch m¹ng cña VH thêi kú KC chèng T¸c gi¶ ChÝnh H÷u Hµ TÜnh (19262005) Nhµ th¬ qu©n ®éi trëng thµnh tõ hai cuéc KC chèng Ph¸p vµ chèng Mü.

S¸ng t¹o h×nh ¶nh th¬ b»ng liªn tëng. tr×u mÕn. ®éc ®¸o. . . ®i thùc thiªn thÓ hiÖn sù hµi tÕ dµi hoµ gi÷a thiªn ngµy ë nhiªn vµ con ngêi vïng má lao ®éng. dòng c¶m. mang nÐt riªng. ®Êt níc. tù nhiªn.Bµi th¬ kh¾c ho¹ h×nh ¶nh ®éc ®¸o: Nh÷ng chiÕc xe kh«ng kÝnh. hµo hïng. 3 Huy CËn Hµ TÜnh (1919-2005) Lµ mét trong nh÷ng nhµ th¬ tiªubiÓu cña nÒn th¬ hiÖn ®¹i ViÖt Nam. giµu ý biÓu tîng. §oµn thuyÒn ®¸nh c¸ In trong tËp th¬ “Trêi mçi ngµy l¹i s¸ng” (1958) BÕp löa In trong tËp H¬ng c©y – BÕp löa (1968). tù hµo cña nhµ th¬ tríc ®Êt níc vµ cuéc sèng. niÒm Ninh. ViÖt B¾c – Thu §«ng). tù sù vµ b×nh luËn.Giµu chÊt hiÖn thùc sinh ®éng cña cuéc sèng chiÕn trêng. .KÕt hîp gi÷a biÓu c¶m víi miªu t¶.Ng«n ng÷. khoÎ kho¾n. ®ång thêi thÓ hiÖn lßng kÝnh yªu tr©n träng vµ biÕt ¬n cña ngêi ch¸u ®èi víi gia ®×nh. bµi sinh viªn th¬ ®· gîi l¹i häc nh÷ng kû niÖm ngµnh ®Çy xóc ®éng luËt ë vÒ ngêi bµ vµ Liªn X«. ngät ngµo.H×nh ¶nh th¬ s¸ng t¹o. c¶m xóc vµ suy nghÜ vµ bµ vµ t×nh bµ ch¸u.Ph¸p 19461954) 2 Bµi th¬ vÒ tiÓu ®éi xe kh«ng kÝnh (®îc tÆng gi¶i nhÊt cuéc thi th¬ cña b¸o V¨n nghÖ n¨m 1969 vµ ®îc ®a vµo tËp th¬ “vÇng tr¨ng quÇng löa”). bÕp löa g¾n liÒn víi h×nh ¶nh ngêi bµ. bÊt chÊp khã kh¨n. thuéc thÕ hÖ c¸c nhµ th¬ trëng thµnh trong thêi kú kh¸ng chiÕn chèng Mü. 4 5 Khóc h¸t ru nh÷ng NguyÔn Khoa §iÒm 1958 ThÊt Bµi th¬ kh¾c ho¹ Trong ng«n nhiÒu h×nh ¶nh chuyÕn trêng ®Ñp tr¸ng lÖ. tinh thÇn l¹c quan. . B»ng ViÖt Hµ Néi Sinh n¨m 1941. 1969 Tù (thêi kú do ¸c liÖt cña cuéc chiÕn tranh chèng Mü) träng t¹o nªn søc m¹nh vµ vÎ ®Ñp tinh thÇn cña nh÷ng ngêi lÝnh c¸ch m¹ng. l¹c quan. . tëng tîng phong phó. nguy hiÓm vµ ý chÝ chiÕn ®Êu gi¶i phãng MiÒn Nam. quª h¬ng. . 44 . 1963 ThÊt Qua håi tëng vµ Khi t¸c ng«n suy ngÉm cña gi¶ trêng ngêi ch¸u ®· tr®ang lµ thiªn ëng thµnh. 1971 T¸m T×nh yªu th¬ng tiÕn con g¾n víi t×nh g h¸t yªu ®Êt níc vµ íc . lµm ®iÓm tùa kh¬i gîi mäi kû niÖm.Giäng ®iÖu th¬ thiÕt tha.Qua ®ã kh¾c ho¹ næi bËt h×nh ¶nh nh÷ng ngêi l¸i xe Trêng S¬n víi t thÕ hiªn ngang. tËp th¬ ®Çu tay cña B»ng ViÖt vµ Lu Quang Vò. . Ph¹m TiÕn DuËt Phó Thä (19412007) Trë thµnh mét trong nh÷ng g¬ng mÆt tiªu biÓu cña thÕ hÖ c¸c nhµ th¬ trÎ thêi chèng Mü cøu níc. giäng ®iÖu giµu tÝnh khÈu ng÷. .¢m hëng khoÎ kho¾n. t×nh bµ ch¸u. béc lé Qu¶ng niÒm vui.

1978 T¹i TP Hå ChÝ Minh. lµ mét trong nh÷ng tªn tuæi hµng ®Çu cña nÒn th¬ hiÖn ®¹i ViÖt Nam thÕ kû XX. gîi nh¾c ngêi ®äc th¸i ®é sèng “uèng níc nhí nguån”.em bÐ ru 6 ¸nh tr¨ng ®îc tÆng gi¶i A cña Héi Nhµ v¨n ViÖt Nam n¨m 1984. ng«n ng÷ b×nh dÞ. Tõ h×nh tîng con cß trong nh÷ng lêi h¸t ru. g¬ng mÆt tiªu biÓu trong líp nhµ th¬ trÎ thêi chèng Mü cøu níc. . ViÔn Ph¬ng Sinh 1928. 1962 N¨m tiÕn g 7 Con cß In trong tËp “Hoa ngµy thêng – Chim b¸o b·o” (1967) 8 Mïa xu©n nho nhá ®îc phæ nh¹c 9 ViÕng l¨ng B¸c In trong tËp “Nh m©y mïa xu©n” (1978) ChÕ Lan Viªn (19201989). . 45 . .Bè côc ®Æc s¾c: hai lêi ru ®an xen ë mçi khæ th¬ t¹o nªn mét khóc h¸t ru tr÷ t×nh. ThÓ th¬ n¨m ch÷ cã nh¹c ®iÖu trong s¸ng. ngîi ca t×nh mÑ vµ ý nghÜa cña lêi ru ®èi víi cuéc ®êi mçi con ngêi. . ®Êt níc. . g¾n víi d©n ca. 1976 Sau khi cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu T¸m tiÕn g Lßng thµnh kÝnh vµ niÒm xóc ®éng s©u s¾c cña nhµ th¬ ®èi víi B¸c Hå trong mét lÇn tõ miÒn Nam ra viÕng Giäng ®iÖu trang träng vµ tha thiÕt. . thèng nhÊt ®Êt níc. b×nh dÞ.Tõ ®ã. NguyÔn Duy Thanh Ho¸ Sinh n¨m 1948.Bµi th¬ lµ lêi nh¾c nhë vÒ nh÷ng n¨m th¸ng gian lao ®· qua cuéc ®êi ngêi lÝnh g¾n bã víi thiªn nhiªn. cã nh÷ng c©u th¬ ®óc kÕt ®îc nh÷ng suy nghÜ s©u s¾c. 3 n¨m sau ngµy miÒn nam hoµn toµn gi¶i phãng. Èn dô s¸ng t¹o.VËn dông s¸ng t¹o h×nh ¶nh vµ giäng ®iÖu lêi ru cña ca dao. N¨m tiÕn g C¶m xóc tríc mïa xu©n cña thiªn nhiªn vµ ®Êt níc. thÓ hiÖn íc nguyÖn ch©n thµnh gãp mïa xu©n nhá cña ®êi m×nh vµo cuéc ®êi chung. 11/198 0 Bµi th¬ ®îc viÕt kh«ng bao l©u tríc khi nhµ th¬ qua ®êi. ©n nghÜa thñy chung cïng qu¸ khø. tha thiÕt. h×nh ¶nh ®Ñp gi¶n dÞ. c« ®óc. s©u l¾ng. Thanh H¶i HuÕ (19301980). nhiÒu h×nh ¶nh Èn dô ®Ñp vµ gîi c¶m. lµ mét trong nh÷ng c©y bót cã mÆt sím nhÊt Tù do väng cña ngêi mÑ d©n téc Tµ ¤i trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu níc. tù nhiªn kÕt hîp gi÷a yÕu tè tr÷ t×nh vµ tù sù. lµ 1 trong nh÷ng c©y bót cã c«ng x©y dùng nÒn v¨n häc C¸ch m¹ng ë miÒn Nam tõ nh÷ng ngµy ®Çu. nh÷ng so s¸nh. hiÒn hËu.H×nh ¶nh con cß mang ý nghÜa biÓu tîng s©u s¾c.Giäng ®iÖu t©m t×nh.H×nh ¶nh giµu tÝnh biÓu c¶m: tr¨ng giµu ý nghÜa biÓu tîng. .

niÒm tù hµo vÒ quª h¬ng vµ ®¹o lý sèng cña d©n téc. lµ Tæng th ký Héi nhµ v¨n VN. 11 Nãi víi con Trong tËp th¬ ViÖt Nam (19451985) H÷u ThØnh VÜnh Phóc Sinh n¨m 1942. võa cô thÓ. t¸c gi¶ ra th¨m miÒn B¾c. Sau 1975 Tù do B»ng lêi trß chuyÖn víi con. xuÊt b¶n n¨m 1991. ng«n ng÷ chÝnh x¸c. 10 Sang thu TËp th¬ “Tõ chiÕn hµo ®Õn thµnh phè”. l¨ng chñ tÞch Hå ChÝ Minh võa kh¸nh thµnh.cña lùc lîng v¨n nghÖ gi¶i phãng ë mÒn Nam thêi chèng Mü cøu níc. 46 . lµ nhµ th¬ d©n téc Tµy. Y ph¬ng Cao B»ng Sinh n¨m 1948. bµi th¬ thÓ hiÖn sù g¾n bã. gîi c¶m. níc thèng nhÊt. võa gîi ý nghÜa s©u xa. gîi c¶m. Chñ tÞch Héi V¨n häc NghÖ thuËt Cao B»ng. N¨m tiÕn g BiÕn chuyÓn cña thiªn nhiªn lóc giao mïa tõ h¹ sang thu qua sù c¶m nhËn tinh tÕ cña nhµ th¬. vµo l¨ng viÕng B¸c Hå. Sau 1975 Cuèi n¨m 1977 l¨ng B¸c. H×nh ¶nh thiªn nhiªn ®îc gîi t¶ b»ng nhiÒu c¶m gi¸c tinh nh¹y. C¸ch nãi giµu h×nh ¶nh.

chiÕn sÜ trong suèt thêi gian chèng Ph¸p – Mü.Lµ nhµ th¬ . KiÕn thøc c¬ b¶n I. 47 . T¸c gi¶: (1926-2007) . Bót danh : ChÝnh H÷u. .Tªn thËt: TrÇn §×nh §¾c.§ång chÝ ChÝnh H÷u A.

Tõ sau C¸ch m¹ng th¸ng T¸m 1945 “®ång chÝ” thµnh tõ xng h« quen thuéc trong c¸c c¬ quan. 20 dßng chia lµm 3 ®o¹n. c¶m xóc dån nÐn. ®oµn thÓ. m¹ch c¶m xóc sau khi dån tô ë dßng 7 l¹i tiÕp tôc kh¬i më trong nh÷ng h×nh ¶nh. S¸u dßng ®Çu cã thÓ xem lµ sù lý gi¶i vÒ c¬ së cña t×nh ®ång chÝ. chi tiÕt biÓu hiÖn cô thÓ. 17 vµ 20). thêi kú ®Çu cña cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p. V× vËy. ®¬n vÞ bé ®éi. . h×nh ¶nh. Mêi dßng tiÕp theo. II.S¸ng t¸c chñ yÕu tËp trung vµo h×nh ¶nh ngêi lÝnh trong hai cuéc kh¸ng chiÕn. nã ®· lµm sang träng mét hån th¬ chiÕn sÜ cña ChÝnh H÷u. Gi¶i nghÜa tõ: .. lý tëng (®ång: cïng. b. ng«n ng÷ gi¶n dÞ. . c« ®äng vµ giµu søc biÓu c¶m. võa thiÕt tha.§ång chÝ: ngêi cã cïng chÝ híng. gi¶n dÞ mµ cao ®Ñp cña anh bé ®éi cô Hå thêi kú ®Çu cña cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p. ®ång ®éi. chÝ lµ chÝ híng) §ång chÝ lµ chung chÝ híng. mét lêi kh¼ng ®Þnh sù kÕt tinh t×nh c¶m gi÷a nh÷ng ngêi lÝnh. d. chung lý tëng. Nhan ®Ò: (®ång lµ cïng. kû: m×nh). ®«i tri kû lµ ®«i b¹n th©n thiÕt (hiÓu b¹n nh hiÓu chÝnh m×nh). Ngêi cïng trong mét ®oµn thÓ chÝnh trÞ hay mét tæ chøc c¸ch m¹ng thêng gäi nhau lµ “®ång chÝ”. thÊm thÝa t×nh ®ång chÝ vµ søc m¹nh cña nã. §ång thêi cßn lµm hiÖn lªn h×nh ¶nh ch©n thùc.Tri kû: biÕt m×nh (tri: biÕt. t×nh ®ång chÝ lµ b¶n chÊt c¸ch m¹ng cña t×nh ®ång ®éi vµ thÓ hiÖn s©u s¾c t×nh ®ång ®éi. ®oµn thÓ c¸ch m¹ng. T¸c phÈm: a. .Phong c¸ch th¬: B×nh dÞ. nhng ë mçi ®o¹n søc nÆng cña t tëng vµ c¶m xóc ®îc dÉn d¾t ®Ó dån tô vµo nh÷ng dßng th¬ g©y Ên tîng s©u ®Ëm (c¸c dßng 7. Tõ sau C¸ch m¹ng th¸ng T¸m 1945 “®ång chÝ” lµ c¸ch xng h« quen thuéc trong c¸c c¬ quan. M¹ch c¶m xóc vµ bè côc: * M¹ch c¶m xóc: Bµi th¬ theo thÓ tù do. C¶ bµi th¬ tËp trung thÓ hiÖn vÎ ®Ñp vµ søc m¹nh cña t×nh ®ång chÝ. §Æc biÖt lµ t×nh c¶m ®ång chÝ. hµm sóc. Néi dung chÝnh: Bµi th¬ nãi vÒ t×nh ®ång chÝ.S¬ng muèi: s¬ng gi¸ ®äng thµnh nh÷ng h¹t nhá tr¾ng xo¸ nh muèi trªn c©y cá hay mÆt ®Êt. chÝ: chÝ híng). ®¬n vÞ bé ®éi. 48 . c. Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: Bµi th¬ s¸ng t¸c mïa xu©n 1948. ë miÒn B¾c níc ta vÒ mïa ®«ng nh÷ng ngµy cã s¬ng muèi trêi rÊt rÐt. Ngêi cïng trong mét ®oµn thÓ chÝnh trÞ hay mét tæ chøc c¸ch m¹ng thêng gäi nhau lµ “®ång chÝ”. ®ång ®éi th¾m thiÕt. Dßng 7 cã cÊu tróc ®Æc biÖt (chØ mét tõ víi dÊu chÊm than) nh mét ph¸t hiÖn. sù g¾n bã cña tiÒn tuyÕn víi hËu ph¬ng. s©u nÆng cña nh÷ng ngêi lÝnh c¸ch m¹ng. ch©n thùc. ®ång ®éi. e. -> Bµi th¬ ®îc ®¸nh gi¸ lµ tiªu biÓu cña th¬ ca kh¸ng chiÕn giai ®o¹n 19461954. trÇm hïng l¹i võa s©u l¾ng. NghÖ thuËt: Bµi th¬ sö dông nh÷ng chi tiÕt.

“Níc mÆt ®ång chua” lµ vïng ®Êt ven biÓn nhiÔm phÌn khã lµm ¨n. B. * Bè côc: 3 ®o¹n + §o¹n 1: 7 c©u th¬ ®Çu: C¬ së h×nh thµnh t×nh ®ång chÝ cña nh÷ng ngêi lÝnh. Råi “anh” víi “t«i” trong cïng mét dßng. cho thÊy sù t¬ng ®ång vÒ c¶nh ngé xuÊt th©n nghÌo khã lµ c¬ së sù ®ång c¶m giai cÊp cña nh÷ng ngêi lÝnh c¸ch m¹ng. ®Çu s¸t bªn ®Çu” . ®Õn “®«i ngêi” nhng lµ “®«i ngêi xa l¹”. dµi ng¾n kh¸c nhau. . khã canh t¸c. C©u th¬ ®Çy ¾p kû niÖm vµ Êm ¸p t×nh ®ång chÝ. ®äng l¹i vµ ng©n rung víi h×nh ¶nh ®Æc s¾c “§Çu sóng tr¨ng treo” nh lµ mét biÓu tîng giµu chÊt th¬ vÒ ngêi lÝnh. “Chung ch¨n” cã nghÜa lµ chung c¸i kh¾c nghiÖt. chung giai cÊp.. “®Êt cµy lªn sái ®¸” lµ n¬i ®åi nói. dêng nh vÉn lµ hai thÕ giíi riªng biÖt. chung chÝ híng. Tríc hÕt.T×nh ®ång chÝ cßn ®îc n¶y në vµ trë thµnh bÒn chÆt trong sù chan hoµ chia sÎ mäi gian lao còng nh niÒm vui. cïng tham gia chiÕn ®Êu. ë ®o¹n ®Çu. . “Sóng bªn sóng. chung mét kh¸t väng. + §o¹n 3: 3 c©u kÕt: BiÓu tîng ®Ñp vÒ t×nh ®ång chÝ. . Hai c©u chØ nãi vÒ ®Êt ®ai .Ba dßng th¬ cuèi ®îc t¸c gi¶ t¸ch ra thµnh mét ®o¹n kÕt.Tõ “t«i” chØ 2 ngêi. Tù ph¬ng trêi tuy ch¼ng quen nhau nhng cïng mét nhÞp ®Ëp cña tr¸i tim.Nh×n l¹i c¶ 7 c©u th¬ ®Çu nh÷ng tõ ng÷ nãi vÒ ngêi lÝnh: ®Çu tiªn lµ “anh” vµ “t«i” trªn tõng dßng th¬ nh mét kiÓu xng danh khi míi gÆp gì.mét t×nh b¹n keo s¬n. ®ång ®éi.Më ®Çu b»ng hai c©u ®èi nhau rÊt chØnh : “Quª h¬ng anh níc mÆn ®ång chua Lµng t«i nghÌo ®Êt cµy lªn sái ®¸” Hai c©u th¬ ®Çu tiªn giíi thiÖu quª h¬ng “anh” vµ “t«i” – nh÷ng ngêi lÝnh xuÊt th©n lµ n«ng d©n. nçi buån. ®Êt bÞ ®¸ ong ho¸. nhÊt lµ chung h¬i Êm ®Ó vît qua c¸i l¹nh.mèi quan t©m hµng ®Çu cña ngêi n«ng d©n. vµ råi ®· biÕn thµnh ®«i tri kû . §ã lµ mèi t×nh tri kû cña nh÷ng ng êi b¹n chÝ cèt ®îc biÓu hiÖn b»ng h×nh ¶nh cô thÓ.t×nh c¶m Êy kh«ng ph¶i chØ lµ cïng c¶nh ngé mµ cßn lµ sù g¾n kÕt trän vÑn c¶ vÒ lý trÝ. + §o¹n 2: 10 c©u th¬ tiÕp theo: nh÷ng biÓu hiÖn cña t×nh ®ång chÝ vµ søc m¹nh cña t×nh c¶m Êy ë nh÷ng ngêi lÝnh. Vµ 49 .C¶ 7 c©u th¬ cã duy nhÊt! Tõ “chung” nhng bao hµm nhiÒu ý: chung c¶nh ngé. “Anh víi t«i ®«i ngêi xa l¹ Tù ph¬ng trêi ch¼ng hÑn quen nhau” . g¾n bã. gi¶n dÞ mµ hÕt søc gîi c¶m: “§ªm rÐt chung ch¨n thµnh ®«i tri kû”. khã kh¨n cña cuéc ®êi ngêi lÝnh. trung du. 2 ®èi tîng ch¼ng thÓ t¸ch rêi nhau kÕt hîp víi tõ “xa l¹” lµm cho ý xa l¹ ®îc nhÊn m¹nh h¬n.. víi 7 c©u tù do. lÉn lý tëng vµ môc ®Ých cao c¶: chiÕn ®Êu giµnh ®éc lËp tù do cho tæ quèc. gi÷a hä ®· n¶y në mét thø t×nh c¶m cao ®Ñp: T×nh ®ång chÝ . mµ sù g¾n bã lµ thµnh thËt víi nhau. cã thÓ xem lµ sù lý gi¶i vÒ c¬ së cña t×nh ®ång chÝ. Ph©n tÝch bµi th¬ 1.

Víi ngêi n«ng d©n. ®iÓm chèt. côc nhäc cña ®êi lÝnh. Hä cïng sèng víi nhau trong kû niÖm. §ång thêi nã còng më ra ý tiÕp theo: ®ång chÝ cßn lµ nh÷ng biÓu hiÖn cô thÓ vµ c¶m ®éng ë mêi c©u th¬ sau. nçi nhí hai chiÒu ngµy cµng da diÕt. nçi buån hay c¸c c©u chuyÖn t©m t×nh n¬i quª nhµ mµ hä cßn chia sÎ nh÷ng gian lao thiÕu thèn cña cuéc ®êi ngêi lÝnh . thiªng liªng Êy. s©u l¾ng chØ víi hai ch÷ “§ång chÝ” vµ dÊu chÊm c¶m. . C¸c anh hiÓu râ lßng nhau vµ cßn hiÓu râ nçi niÒm ngêi th©n cña nhau ë hËu ph¬ng: “GiÕng níc gèc ®a nhí ngêi ra lÝnh”. . ngêi cïng c¶nh ngé. l¾ng ®äng trong lßng ngêi vÒ 2 tiÕng míi mÎ. chia sÎ c¶ nh÷ng chuyÖn thÇm kÝn.Nh÷ng h×nh ¶nh th¬ ®îc ®a ra rÊt ch©n thùc nhng c« ®äng vµ gîi c¶m biÕt bao -> diÔn ta s©u s¾c sù g¾n bã ®ång cam céng khæ cña c¸c anh. Nã vang lªn nh mét ph¸t hiÖn. cïng chÞu bÖnh tËt vµ nh÷ng c¬n sèt rÐt rõng ghª gím mµ hÇu nh ngêi lÝnh nµo còng ph¶i tr¶i qua.“sèt run ngêi vÇng tr¸n ít må h«i”. riªng t nhÊt. . C©u th¬ nh mét b¶n lÒ g¾n kÕt hai phÇn bµi th¬ lµm næi râ mét kÕt luËn: cïng hoµn c¶nh xuÊt th©n. 2. VËy mµ hä ®· g¸c l¹i tÊt c¶ ®Ó ra ®i ®¸nh giÆc. mÆc kÖ giã lung lay” hÕt søc t¹o h×nh vµ biÓu c¶m . Mêi c©u th¬ tiÕp theo diÔn t¶ nh÷ng biÓu hiÖn cô thÓ vÒ vÎ ®Ñp vµ søc m¹nh cña t×nh ®ång chÝ ®ång ®éi. cïng r¸ch. C©u th¬ “Gian nhµ kh«ng.Kh«ng chØ chia sÎ cïng nhau nh÷ng niÒm vui.§ång chÝ ®ã lµ sù c¶m th«ng s©u xa nh÷ng t©m t. hiÓu b¹n nh hiÓu m×nh vµ cßn v× m×nh lµ ng êi trong cuéc. hai ngêi ®· dÇn nhËp thµnh chung. g¸nh hai ®Çu lµ nh÷ng c©u th¬ ®å sé. lµ kÕt tinh cña 1 t×nh c¶m C¸ch m¹ng míi mÎ chØ cã ë thêi ®¹i míi.cao h¬n n÷a lµ ®ång chÝ. -> nh mét nèt nh¹c lµm bõng s¸ng c¶ bµi th¬. mét lêi kh¼ng ®Þnh. “¸o anh r¸ch vai QuÇn t«i cã vµi m¶nh v¸ MiÖng cêi buèt gi¸ 50 . lµ íc m¬ ngµn ®êi cña hä. §©y lµ hoµn c¶nh chung cña bé ®éi ta trong nh÷ng n¨m ®Çu kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p. c©u th¬ nãi quª h¬ng nhí ngêi lÝnh mµ thùc chÊt lµ ngêi lÝnh nhí nhµ. “gèc ®a” lµ h×nh ¶nh ho¸n dô gîi vÒ quª h ¬ng. Hä ®· nh×n thÊu vµ th¬ng nhau tõ nh÷ng chi tiÕt nhá cña ®êi sèng. VËy lµ ngêi lÝnh ®· chia sÎ víinhau mäi t©m t. thµnh mét. c¨n nhµ lµ c¶ c¬ nghiÖp. ruéng n¬ng. Nh vËy. gi÷ g×n vµ ch¾t bãp cho nh÷ng g× m×nh cã. Hä cïng thiÕu. tõ rêi r¹c riªng lÎ. . gióp vît qua mäi thiÕu thèn gian tru©n. “GiÕng níc”. vÒ ngêi th©n n¬i hËu ph¬ng cña ngêi lÝnh. §Ó c¶ c¬ nghiÖp cña m×nh hoang trèng mµ ra ®i biÕt ngêi th©n ë l¹i trèng tr¶i nhng còng “mÆc kÖ” th× ®ã qu¶ lµ sù hy sinh lín lao vµ ®ã còng lµ quyÕt ra ®i mµ kh«ng döng dng v« t×nh.Hai tiÕng “§ång chÝ!” kÕt thóc khæ th¬ thËt ®Æc biÖt. nh ®ßn g¸nh. hä lu«n g¾n bã. nçi niÒm. khã t¸ch rêi. t¹o mét nÐt nhÊn nh mét ®iÓm tùa. cïng lý tëng th× trë thµnh ®ång chÝ cña nhau. trong nçi nhí vµ vît lªn trªn nçi nhí. mét tiÕng gäi trÇm xóc ®éng tõ trong tim. Nh vËy. nçi lßng thÇm kÝn cña nhau: “Ruéng n¬ng anh göi b¹n th©n cµy Gian nhµ kh«ng mÆc kÖ giã lung lay GiÕng níc gèc ®a nhí ngêi ra lÝnh” §ã lµ t×nh tri kû. C©u th¬ thø 7 lµ mét c©u th¬ ®Æc biÖt.

????????? c«ng viÖc thùc sù cña ngêi lÝnh. Khung c¶nh l¹nh lÏo.Hai c©u th¬ ®èi nhau thËt chØnh vµ gîi c¶m gi÷a khung c¶nh vµ toµn c¶nh. trong c«ng viÖc ®¸nh giÆc thùc sù lµ thö th¸ch lín nhÊt. thÊy cuéc ®êi vÉn ®Ñp ®Ï vµ th¬ méng ngay gi÷a nguy hiÓm.Bµi th¬ kÕt thóc b»ng h×nh ¶nh rÊt ®Æc s¾c: “§ªm nay rõng hoang s¬ng muèi §øng c¹nh bªn nhau chê giÆc tíi §Çu sóng tr¨ng treo”. ®iÓm s¸ng cña toµn bµi th¬.Ch©n kh«ng giµy” T¸c gi¶ ®· x©y dùng nh÷ng cÆp c©u sãng ®«i. -> Bµi th¬ “§ång chÝ” kh«ng rùc rì chiÕn c«ng mµ rùc rì t×nh ®ång ®éi Êm nång khiÕn hä cã thÓ sèng vµ lµm nªn bao chiÕn c«ng hiÓn h¸ch. Vµ ®ã kh«ng ph¶i sù g¾n bã bÊt chît mµ lµ sù g¾n bã trong chiÕn ®Êu. H×nh ¶nh cña hä s¸t c¸nh bªn nhau v÷ng ch·i lµm mê ®i c¸i gian khæ ¸c liÖt cña cuéc chiÕn. T×nh ®ång chÝ khiÕn hä vÉn b×nh th¶n vµ l·ng m¹n bªn thÒm cuéc chiÕn ®Êu. Ba c©u cuèi cña bµi th¬ lµ biÓu tîng ®Ñp nhÊt. C¸ch nãi Êy ph¶i ch¨ng thÓ hiÖn nÐt ®Ñp trong t×nh c¶m th¬ng ngêi nh thÓ th¬ng th©n. im lÆng. 3. Còng chÝnh ë c¸i n¬i mµ sù sèng. nãi vÒ bjan tríc khi nãi vÒ m×nh. nhng nh÷ng ngêi lÝnh vÉn ®øng c¹nh bªn nhau. lµ ®iÓm nhÊn cña 3 phÇn. Nã kh«ng ph¶i c¸i b¾t tay th«ng thêng mµ lµ hai bµn tay tù t×m ®Õn víi nhau truyÒn cho nhau h¬i Êm ®Ó vît lªn buèt gi¸. Ba c©u th¬ cuèi nh ®· dùng lªn bøc tîng ®µi sõng s÷ng vÒ t×nh ®ång chÝ. truyÒn cho nhau h¬i Êm: “Th¬ng nhau tay n¾m lÊy bµn tay”. phôc kÝch chê giÆc tíi. giao lao. t¹o nªn t thÕ thµnh ®ång v¸ch s¾t tríc qu©n thï.H×nh ¶nh “®Çu sóng tr¨ng treo” lµ h×nh ¶nh ®éc ®¸o. träng ngêi h¬n träng m×nh. Trªn c¸i nÒn hïng vÜ vµ kh¾c nghiÖt cña thiªn nhiªn: Trong c¶nh “rõng hoang s¬ng muèi” . . T×nh ®ång ®éi ®· sëi Êm lßng c¸c anh gi÷a rõng hoang mïa ®«ng vµ s¬ng muèi buèt gi¸.Hä quªn m×nh ®i ®Ó ®éng viªn nhau. . buèt gi¸. ®ång cam céng khæ khiÕn t×nh ®ång chÝ thªm s©u dµy ®Ó ®i tíi chiÒu cao: cïng sèng chÕt cho lý tëng. §¸ng chó ý lµ ngêi lÝnh bao giê còng nh×n b¹n. t×nh c¶m ®ång chÝ ®· ®i vµo chiÒu s©u cña sù sèng vµ t©m hån ngêi chiÕn sÜ ®Ó trë thµnh nh÷ng kû niÖm kh«ng bao giê quªn. giµu chÊt th¬ nhÊt vÒ t×nh ®ång chÝ. ChÝnh t×nh ®ång ®éi ®· lµm Êm lßng nh÷ng ngêi lÝnh ®Ó hä vÉn cêi trong buèt gi¸ vµ vît lªn trªn buèt gi¸. Toµn c¶nh vµ t×nh c¶m Êm nång cña ngêi lÝnh víi ®ång ®éi cña anh -> Ca ngîi søc m¹nh cña t×nh ®ång ®éi ®· gióp ngêi lÝnh vît lªn tÊt c¶ sù kh¾c nghiÖt cña thêi tiÕt. Tõ “chê” -> t thÕ chñ ®éng. . ®ång ®éi cao ®Ñp. bÊt ngê. ®èi øng nhau (trong tõng cÆp c©u vµ tõng c©u).rõng mïa ®«ng ë ViÖt B¾c s¬ng muèi phñ ®Çy trêi. H×nh ¶nh th¬ rÊt thùc vµ còng rÊt 51 . nh÷ng bµn tay nh biÕt nãi. ch÷ “anh” bao giê còng xuÊt hiÖn tríc ch÷ “t«i”. cao ®Ñp. C©u th¬ kh«ng chØ nãi lªn t×nh c¶m g¾n bã s©u nÆng cña nh÷ng ng êi lÝnh mµ cßn thÓ hiÖn søc m¹nh cña t×nh c¶m Êy. . vµ t×nh ®ång chÝ ®îc t«i luyÖn trong thö th¸ch gian lao. Trong suèt cuéc kh¸ng chiÕn trêng kú ®Çy gian lao vÊt v¶ Êy. c¸i chÕt chØ kÒ nhau trong tÝch t¾c Êy th× t×nh ®ång chÝ míi thùc sù thiªng liªng. §©y lµ mét cö chØ rÊt c¶m ®éng chøa chan t×nh c¶m ch©n thµnh.

Nh÷ng ngêi lÝnh c¸ch m¹ng ®· tr¶i qua nh÷ng gian lao.Ng«n ng÷ th¬ c« ®äng h×nh ¶nh ch©n thùc. TÊt c¶ ®· hoµ quÖn. lµ biÓu tîng ®Ñp ®Ï giµu chÊt th¬ vÒ cuéc ®êi ng êi chiÕn sÜ.mét t×nh c¶m ch©n thùc kh«ng ph« tr¬ng mµ l¹i v« cïng l·ng m¹n vµ thi vÞ. .Lµng t«i nghÌo ®Êt cµy lªn sái ®¸”. phôc kÝch chê giÆc.ChØ 3 c©u -> lµ bøc tranh ®Ñp vÒ t×nh ®ång chÝ ®ång ®éi cña ng êi lÝnh. nh×n lªn tr¨ng nh treo trªn ®Çu ngän sóng. Hä vÉn “cêi trong buèt gi¸. cã søc kh¸i qu¸t cao nh»m diÔn t¶ cô thÓ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña 1 t×nh c¶m C¸ch m¹ng thiªng liªng: T×nh ®ång chÝ . .l·ng m¹n. H×nh ¶nh nµy lµ cã thËt trong c¶nh gi¸c. mÆc kÖ giã lung lay . . trang phôc phong phanh gi÷a mïa ®«ng gi¸ l¹nh. §ã lµ céi nguån søc m¹nh gióp 52 . l·ng m¹n cña thiªn nhiªn. §¸nh gi¸: . §Æc biÖt lµ c¸ch x©y dùng h×nh tîng ngêi chiÕn sÜ C¸ch m¹ng.Hä ®· s½n sµng bá l¹i nh÷ng g× th©n thiÕt quý gi¸ cña cuéc sèng n¬i ®ång quª ®Ó ra ®i v× nghÜa lín.Gian nhµ kh«ng. Sù hoµ nhÞp gi÷a sóng vµ tr¨ng võa to¸t lªn vÎ ®Ñp t©m hån ngêi lÝnh vµ t×nh ®ång chÝ cña hä. ®ång ®éi s©u s¾c. cña t×nh ®ång chÝ.§ã lµ nh÷ng ngêi lÝnh xuÊt th©n tõ n«ng d©n: “Quª h¬ng anh níc mÆn ®ång chua . bæ sung cho nhau trong cuéc ®êi ngêi lÝnh c¸ch m¹ng. võa nãi lªn ý nghÜa cao c¶ cña cuéc chiÕn tranh yªu níc: ngêi lÝnh cÇm sóng lµ ®Ó b¶o vÖ cuéc sèng hoµ b×nh. th¾m thiÕt xuÊt ph¸t tõ t×nh yªu níc: “Th¬ng nhau tay n¾m lÊy bµn tay”. . tr¨ng lµ h×nh ¶nh cña thiªn nhiªn trong m¸t. lµ thùc t¹i vµ m¬ méng. . rõng nói gi÷a cuéc chiÕn ®Êu gian khæ. gîi t¶. 4. Nh÷ng gian lao. nhng vÉn nÆng lßng g¾n bã víi lµng quª th©n yªu. ngêi lÝnh cßn cã thªm mét ngêi b¹n lµ tr¨ng.Bµi th¬ “§ång chÝ” lµm hiÖn lªn h×nh ¶nh anh bé ®éi cô Hå buæi ®Çu kh¸ng chiÕn b×nh dÞ mµ cao c¶. tù do cho Tæ quèc. C©u 5: C¶m nhËn vÒ h×nh ¶nh anh bé ®éi kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p . tha thiÕt. ®éc lËp. ®ång ®éi. NhÞp th¬ ë ®©y lµ nhÞp 2-2 nh gîi lªn nhÞp l¾c cña mét c¸i g× chung chiªng l¬ löng trong b¸t ng¸t chø kh«ng ph¶i lµ cét chÆt. thiÕu thèn cµng lµm s¸ng lªn vÎ ®Ñp ngêi lÝnh. vÉn nh×n thÊy c¸i nªn th¬. thiÕu thèn tét cïng. võa thùc võa gîi lªn nhiÒu liªn tëng phong phó: sóng lµ h×nh ¶nh cña chiÕn tranh khãi löa. xóc ®éng nh mét lêi t©m t×nh. Hä kh«ng chØ nhí quª mµ cßn c¶m nhËn ®îc nçi nhí nhung cña quª h¬ng: “Ruéng n¬ng anh göi b¹n th©n cµy . Tr¨ng treo trªn nÒn trêi. anh bé ®éi Cô Hå trong thêi kú ®Çu cña cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p.Bµi th¬ ®· ®¸nh dÊu 1 bíc ngoÆt míi cho khuynh híng s¸ng t¸c cña th¬ ca kh¸ng chiÕn.VÎ ®Ñp nhÊt ë hä lµ t×nh ®ång chÝ. cña cuéc sèng thanh b×nh. võa mang s¾c th¸i l·ng m¹n. võa mang tÝnh hiÖn thùc.Giäng th¬ s©u l¾ng. . lµ chiÕn sÜ vµ thi sÜ. nh÷ng c¬n “sèt run ngêi”. . s¸ng lªn nô cêi cña hä. ®îc nhËn ra tõ nh÷ng ®ªm hµnh qu©n. lµ mét biÓu t îng cao ®Ñp cña t×nh ®ång chÝ th©n thiÕt. C©u th¬ nh nh·n tù cña c¶ bµi.GiÕng níc gèc ®a nhí ngêi ra lÝnh”. Trong nh÷ng ®ªm phôc kÝch giÆc gi÷a rõng khuya. Sóng vµ tr¨ng lµ gÇn vµ xa. ¸c liÖt.

C¸i tinh thÇn chñ ®éng ®¸nh giÆc cña hä. t×nh c¶m ®ång chÝ Êm ¸p. rõng hoang s¬ng muèi. Nã lµ biÓu tîng thiªng liªng cña t×nh ®ång chÝ cïng chung chiÕn hµo: §ªm nay rõng hoang s¬ng muèi §øng c¹nh bªn nhau chê giÆc tíi §Çu sóng tr¨ng treo. “Sóng” lµ biÓu tîng cña chiÕn ®Êu. lµ “mét cÆp ®ång chÝ” t« ®Ëm vÎ ®Ñp cña nh÷ng cÆp ®ång chÝ ®ang ®øng c¹nh bªn nhau. dån nÐn.Râ rµng. c¶m høng thi sÜ trong hiÖn thùc ®Çy kh¾c nghiÖt qua h×nh ¶nh “§Çu sóng tr¨ng treo”. ë vµo mét vÞ trÝ vµ tÇm nh×n nµo ®ã. . “tr¨ng” lµ biÓu tîng cña c¸i ®Ñp. KÕt tinh vÎ ®Ñp cña ngêi lÝnh vµ t×nh ®ång chÝ cña hä lµ bøc tranh ®Æc s¾c trong 3 c©u cuèi bµi. Tõ “treo” ®· t¹o nªn mét mèi quan hÖ bÊt ngê ®éc ®¸o. ®ång ®éi cña ngêi lÝnh. Bèn ch÷ “§Çu sóng tr¨ng treo” lµm nhÞp th¬ ®ét ngét thay ®æi. Bµi th¬ kÕt thóc b»ng h×nh ¶nh rÊt ®Æc s¾c: “§ªm nay. + L·ng m¹n v× trong hoµn c¶nh hÕt søc gian khæ khèc liÖt: ®ªm ®«ng gi¸ l¹nh. ngêi chiÕn sÜ bçng ph¸t hiÖn mòi sóng nh treo mét vÇng tr¨ng. lµ chiÕn sÜ vµ thi sÜ. => HiÕm thÊy mét h×nh tîng th¬ nµo võa ®Ñp võa mang ®Çy ý nghÜa nh “§Çu sóng tr¨ng treo”. vÉn th¬ méng. Tõ “chê” còng ®· nãi râ c¸i t thÕ. + HiÖn thùc v× ®ªm khuya tr¨ng trªn vßm trêi cao ®· sµ xuèng thÊp dÇn. cho sù b×nh yªn cña cuéc sèng. t¹o ®îc nh÷ng d vang s©u l¾ng trong lßng ngêi ®äc. Trong ®ªm phôc kÝch giÆc. gîi nh÷ng liªn tëng thó vÞ võa hiÖn thùc l¹i võa l·ng m¹n. thËt cã ý nghÜa. Râ rµng khi nh÷ng ngêi lÝnh ®øng c¹nh bªn nhau v÷ng ch·i th× c¸i gian khæ. Søc m¹nh cña t×nh ®ång chÝ l¹i cµng næi bËt. Sóng vµ tr¨ng lµ h vµ thùc. §©y lµ bøc tranh ®Ñp vÒ t×nh ®ång chÝ. t¹o cho hä søc m¹nh chiÕn ®Êu vµ chiÕn th¾ng.§èi lËp víi hiÖn thùc kh¾c nghiÖt cña nh÷ng ®ªm dµi l¹nh gi¸ n¬i “rõng hoang s¬ng muèi” lµ nh÷ng ngêi lÝnh ®øng c¹nh bªn nhau chê giÆc tíi trong c¸i n¬i mµ sù sèng vµ c¸i chÕt chØ trong gang tÊc. vÇng tr¨ng nh treo trªn ®Çu mòi sóng cña ngêi chiÕn sÜ ®ang phôc kÝch chê giÆc. c¸i chÕt cËn kÒ. lµ biÓu tîng ®Ñp vÒ cuéc ®êi ngêi chiÕn sÜ. ChÝnh t×nh ®ång chÝ ®· lµm cho ngêi chiÕn sÜ c¶m thÊy cuéc ®êi vÉn ®Ñp. TÇm vãc cña nh÷ng ngêi lÝnh bçng trë nªn lín lao anh hïng. t©m hån nhËy c¶m cña ngêi chiÕn sÜ vÉn t×m thÊy chÊt th¬ bay bæng trong vÎ ®Ñp bÊt ngê cña tr¨ng. 53 . ¸c liÖt cña cuéc chiÕn bÞ mê ®i. tr¨ng treo”. * Mét sè c©u hái xoay quanh bµi th¬: C©u 1: ViÕt ®o¹n v¨n tr×nh bµy c¶m nhËn cña em vÒ ®o¹n cuèi bµi th¬ “§ång chÝ” cña ChÝnh H÷u. thiªng liªng ®· mang ®Õn cho ngêi lÝnh nÐt l·ng m¹n. g©y sù chó ý cho ngêi ®äc. cho niÒm vui l¹c quan. ch¾c gän. nèi liÒn mÆt ®Êt víi bÇu trêi. .hä vît lªn tÊt c¶ vµ chiÕn th¾ng.. (Tham kh¶o phÇn 3 cña bµi ph©n tÝch) Bµi th¬ kÕt thóc víi nh÷ng h×nh ¶nh thËt ®Ñp.. §©y lµ mét s¸ng t¹o ®Çy bÊt ngê gãp phÇn n©ng cao gi¸ trÞ bµi th¬.

B¶y c©u ®Çu: sù lý gi¶i vÒ t×nh ®ång chÝ.”.Bµi th¬ vÒ t×nh ®ång chÝ ®· cho ta thÊy vÎ ®Ñp b×nh dÞ mµ cao c¶ cña ngêi lÝnh c¸ch m¹ng. Gi¶ sö em ph¶i lµm bµi v¨n ph©n tÝch bµi th¬ “§ång chÝ”.. th¾m thiÕt. Môc c l¹c ý. 54 .Hoµn c¶nh xuÊt th©n: hä lµ nh÷ng ngêi n«ng d©n nghÌo ra ®i tõ hai miÒn ®Êt xa nhau: “níc mÆn ®ång chua”. c chia theo néi dung. “®Êt cµy lªn sái ®¸”. b. nh÷ng c¬n sèt rÐt run ng êi.. trang phôc phong phanh gi÷a mïa ®«ng l¹nh gi¸ => Nh÷ng gian khæ cµng lµm næi bËt vÎ ®Ñp cña anh bé ®éi: s¸ng lªn nô cêi cña ngêi lÝnh (miÖng cêi buèt gi¸). b. Bµi th¬ nãi lªn t×nh ®ång chÝ g¾n kÕt nh÷ng ngêi chiÕn sÜ trong mét cuéc chiÕn ®Êu ®Çy gian khæ. cô thÓ ë ®©y lµ anh bé ®éi håi ®Çu cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p. v× sao t¸c gi¶ ®Æt tªn cho bµi th¬ vÒ t×nh ®ång ®éi cña nh÷ng ngêi lÝnh lµ “§ång chÝ”? §ã lµ tªn mét t×nh c¶m míi. cha xoay quanh vÊn ®Ò vÒ t×nh ®ång chÝ.Hä ra ®i v× nghÜa lín (hai ch÷ “mÆc kÖ” nãi ®îc c¸i døt kho¸t. . ®Æc biÖt xuÊt hiÖn vµ phæ biÕn trong nh÷ng n¨m c¸ch m¹ng vµ kh¸ng chiÕn. thiÕu thèn tét cïng. Môc b cha ph©n tÝch râ vµ s©u ý nghÜa cao ®Ñp cña t×nh ®ång chÝ trong 10 c©u th¬. §ã lµ biÓu tîng cña t×nh c¶m c¸ch m¹ng. C©u 4: Ph©n tÝch gi¸ trÞ nghÖ thuËt cña h×nh ¶nh ho¸n dô mang tÝnh nh©n ho¸ trong c©u th¬: “GiÕng níc gèc ®a nhí ngêi ra lÝnh”.Hä ®· tr¶i qua nh÷ng gian lao. m¹nh mÏ. mÆc dï vÉn lu«n lu luyÕn víi quª h¬ng “giÕng níc gèc ®a. C©u 3: Theo em. Söa l¹i dµn ý: a. c«ng nh©n. + §Ñp nhÊt ë hä lµ t×nh ®ång chÝ ®ång ®éi s©u s¾c. NhËn xÐt dµn ý: Kh«ng chia theo mét c¨n cø nhÊt ®Þnh: môc a chia theo bè côc: môc b. C©u 2: Ph©n tÝch h×nh ¶nh ngêi lÝnh trong bµi th¬ “§ång chÝ” . Mêi c©u tiÕp theo: lµ nh÷ng biÓu hiÖn cô thÓ cña t×nh ®ång chÝ.. TriÓn khia ®o¹n v¨n cã c©u chñ ®Ò trªn. a. c¸n bé tõ sau C¸ch m¹ng. c. mang nÆng t¶ c¶nh. em h·y xÐt xem phÇn th©n bµi cña bµi lµm cã ®îc tr×nh bµy theo dµn ý ®¹i c¬ng díi ®©y kh«ng? V× sao? NÕu thÊy dµn ý cha ®óng em h·y söa l¹i cho hîp lý.. cña con ngêi c¸ch m¹ng trong thêi ®¹i míi.=> Nh vËy t×nh ®ång chÝ trong bµi th¬ lµ t×nh c¶m s©u s¾c ch©n thµnh cña nh÷ng con ngêi g¾n bã keo s¬n trong cuéc chiÕn ®Êu vÜ ®¹i v× mét lý tëng chung. . §ã lµ c¸ch xng h« phæ biÕn cña nh÷ng ngêi lÝnh. . C©u hái t¬ng tù : Söa lçi c©u v¨n sau: Víi h×nh ¶nh “®Çu sóng tr¨ng treo” ®· diÔn t¶ ®Çy søc gîi c¶m mèi t×nh t×nh ®ång chÝ keo s¬n trong bµi th¬ “®ång chÝ” ®îc s¸ng t¸c n¨m 1954 sau chiÕn th¾ng ViÖt B¾c. C©u 5: 1. Bµi th¬ cßn nªu lªn mét h×nh ¶nh rÊt ®Ñp vµo mét ®ªm chê giÆc gi÷a rõng trong ®ªm tr¨ng l¹nh. Ph©n tÝch 7 c©u th¬ ®Çu. + KÕt tinh h×nh ¶nh ngêi lÝnh vµ t×nh ®ång chÝ cña hä lµ bøc tranh ®Æc s¾c trong ®o¹n cuèi cña bµi th¬.

Qua ®ã.Sau khi tèt nghiÖp trêng §¹i häc S ph¹m Hµ Néi. dòng c¶m. .c. T¸c phÈm: 1. B. bÊt chÊp khã kh¨n nguy hiÓm vµ ý chÝ chiÕn ®Êu gi¶i phãng miÒn Nam. t¸c gi¶ kh¾c ho¹ næi bËt h×nh ¶nh nh÷ng ngêi lÝnh l¸i xe ë Trêng S¬n trong thêi chèng Mü. . Bµi th¬ vÒ tiÓu ®éi xe kh«ng kÝnh Ph¹m TiÕn DuËt A. Ph¹m TiÕn DuËt gia nhËp qu©n ®éi. ng«n ng÷ vµ giäng ®iÖu giµu tÝnh khÈu ng÷ tù nhiªn. 2. tinh thÇn l¹c quan. Kh¸i qu¸t gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt: * Néi dung: “Bµi th¬ vÒ tiÓu ®éi xe kh«ng kÝnh ” cña Ph¹m TiÕn DuËt ®· kh¾c ho¹ mét h×nh ¶nh ®éc ®¸o: nh÷ng chiÕc xe kh«ng kÝnh. trÎ trung. ho¹t ®éng trªn tuyÕn ®êng Trêng S¬n vµ trë thµnh mét trong nh÷ng g¬ng mÆt tiªu biÓu cña thÕ hÖ c¸c nhµ th¬ trÎ thêi chèng Mü cøu níc. n¨m 1964. II. KiÕn thøc c¬ b¶n I. Ba c©u cuèi cïng: biÓu tîng ®Ñp ®Ï giµu chÊt th¬ cña t×nh ®ång chÝ.Th¬ Ph¹m TiÕn DuËt tËp trung thÓ hiÖn h×nh ¶nh thÕ hÖ trÎ trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü qua c¸c h×nh tîng ngêi lÝnh vµ c« thanh niªn xung phong trªn tuyÕn ®êng Trêng S¬n. quª ë huyÖn Thanh Ba. . T¸c gi¶: . tØnh Phó Thä. Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: . víi t thÕ hiªn ngang. tinh nghÞch mµ s©u s¾c.Bµi th¬ viÕt n¨m 1969. thêi kú cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü diÔn ra rÊt ¸c liÖt trªn con ®êng chiÕn lîc Trêng S¬n.Ph¹m TiÕn DuËt (1941-2007). . Ph©n tÝch bµi th¬ 55 .Bµi th¬ ®îc tÆng gi¶i nhÊt cuéc thi th¬ cña b¸o V¨n nghÖ n¨m 1969 vµ ®îc ®a vµo tËp th¬ ”VÇng tr¨ng quÇng löa” cña t¸c gi¶. khoÎ kho¾n.Th¬ «ng cã giäng ®iÖu s«i næi. hån nhiªn. * NghÖ thuËt: T¸c gi¶ ®· ®a vµo bµi th¬ chÊt liÖu hiÖn thùc sinh ®éng cña cuéc sèng ë chiÕn trêng.

Lµm næi bËt h×nh ¶nh toµn bµi: nh÷ng chiÕc xe kh«ng kÝnh. h×nh ¶nh tµu xe vµo th¬ thêng ®îc mü lÖ ho¸. l·ng m¹n ho¸ nhng Ph¹m TiÕn DuËt ®a mét h×nh ¶nh thùc ®Õn trÇn trôi “nh÷ng chiÕc xe kh«ng kÝnh”. råi xe kh«ng cã ®Ìn.Hä lµ chñ nh©n cña nh÷ng chiÕc xe kh«ng kÝnh nªn khi miªu t¶ vÒ hä. nhµ th¬ ®· kh¾c ho¹ hä víi nh÷ng Ên tîng. c.I. C©u th¬ thø 2 nh¾c l¹i hai lÇn ch÷ “bom” víi nh÷ng ®éng tõ m¹nh “giËt”. tinh ngÞch. trÇn trôi h¬n. cã nh÷ng c©u nh v¨n xu«i tëng nh khã chÊp nhËn trong mét bµi th¬ “Kh«ng cã kÝnh kh«ng ph¶i v× xe kh«ng cã kÝnh” “Kh«ng cã kÝnh.. trÎ trung.. . “Kh«ng cã kÝnh. bÊt chÊp mäi khã kh¨n. .H×nh ¶nh ngêi lÝnh l¸i xe trªn tuyÕn ®êng Trêng S¬n trong thêi kú chiÕn tranh chèng Mü ®îc kh¾c ho¹ ®Ëm nÐt trong bµi th¬. s«i næi. thÝch c¸i l¹ nh Ph¹m TiÕn DuËt míi nhËn ra ®îc vµ ®a vµo thµnh h×nh tîng th¬ ®éc ®¸o cña thêi chiÕn tranh chèng Mü. Nhng ®©y l¹i chÝnh lµ nÐt ®éc ®¸o t¹o nªn mét giäng ®iÖu ngang tµng. . Bom ®¹n chiÕn tranh cßn lµm chóng biÕn d¹ng thªm. thÓ hiÖn c¸i hiªn ngang. “Chung b¸t ®òa nghÜa lµ gia ®×nh ®Êy”. kh¸c l¹ cña bµi th¬: 1. b. nh×n th¼ng” qua khung cöa 56 . bom rung kÝnh vì ®i råi” Cµng g©y sù chó ý vÒ vÎ kh¸c l¹ cña nã.H×nh ¶nh nh÷ng chiÕc xe kh«ng kÝnh ®· lµm næi bËt h×nh ¶nh nh÷ng chiÕn sÜ l¸i xe ë Trêng S¬n. Nh÷ng nÐt ®éc ®¸o. nguy hiÓm cña c¸c anh lÝnh l¸i xe Trêng S¬n. H×nh ¶nh cña hä ®îc miªu t¶ g¾n liÒn víi nh÷ng chiÕc xe. Nhan ®Ò: dµi. 3. “rung” khiÕn cho “kÝnh vì ®i råi” cµng t¨ng gÊp béi sù d÷ déi cña cuéc chiÕn ®Êu. . . Xa nay.§ång thêi víi h×nh ¶nh cña nh÷ng chiÕc xe kh«ng kÝnh ®éc ®¸o lµ h×nh tîng ®Ñp ®Ï cña nh÷ng ngêi l¸i xe xÎ däc Trêng S¬n ®i cøu níc. tëng nh cã chç thõa nhng thu hót ngêi ®äc ë c¸i vÎ l¹ ®éc ®¸o cña nã. søc m¹nh t×nh thÕ lín lao cña hä ®Æc biÖt lµ lßng dòng c¶m. II. thïng xe cã xíc”. 2. d.Hai ch÷ bµi th¬ thªm vµo cho thÊy râ h¬n c¸ch nh×n. tinh thÇn bÊt chÊp gian khæ. õ th× cãi bôi”. khã kh¨n. sinh ®éng khi ngåi trªn nh÷ng chiÕc xe kh«ng kÝnh trong t thÕ “nh×n trêi. Kh«ng cã mui xe. H×nh ¶nh nh÷ng chiÕc xe kh«ng kÝnh g©y sù chó ý kh¸c l¹ ®îc ®a ra thùc ®Õn trÇn trôi vÉn b¨ng b¨ng ra chiÕn trêng: a. c¸ch khai th¸c hiÖn thùc cña t¸c gi¶ muèn nãi vÒ chÊt th¬ cña hiÖn thùc khèc liÖt thêi chiÕn tranh. ThiÕu ®i nh÷ng ph¬ng tiÖn vËt chÊt tèi thiÓu l¹i lµ hoµn c¶nh ®Ó ngêi l¸i xe béc lé nh÷ng phÈm chÊt cao ®Ñp . gian khæ hiÓm nguy cña thêi chiÕn. nh×n ®Êt. T¸c gi¶ gi¶i thÝch nguyªn nh©n còng rÊt thùc b»ng 2 c©u th¬ rÊt gÇn víi v¨n xu«i l¹i cã giäng th¶n nhiªn: “Kh«ng cã kÝnh kh«ng ph¶i xe kh«ng cã kÝnh Bom giËt. tù nhiªn. ®ång thêi còng næi bËt lªn trong toµn bµi. dòng c¶m vît lªn thiÕu thèn. c¶m gi¸c cô thÓ. H×nh ¶nh nµy kh«ng hiÕm trong chiÕn tranh nhng ph¶i cã hån th¬ nh¹y c¶m víi nÐt ngang tµng vµ tinh nghÞch. Giäng ®iÖu vµ ng«n ng÷: Giäng th¬ rÊt gÇn víi lêi nãi th êng. H×nh ¶nh ngêi lÝnh l¸i xe . chÊt th¬ cña tuæi trÎ hiªn ngang.

ngêi chiÕn sÜ l¸i xe bu«ng nh÷ng tiÕng ch¾c gän “Kh«ng cã. §êng Trêng S¬n. bÊt chÊp mäi gian khæ. víi ý nghÜa t¸o tîn “Cha cÇn. ®Çy thö th¸ch. mét b¶n lÜnh phi thêng.Thiªn nhiªn cßn lµ sù khèc liÖt cña bôi. Nh÷ng c©u th¬ trªn hÐ lé diÖn m¹o tinh thÇn thÇm kÝn cña ngêi chiÕn sÜ. qu¨ng nÐm. giã. tù hµo: “Ung dung buång l¸i ta ngåi Nh×n trêi. khã kh¨n víi tinh thÇn qu¶ c¶m. Song ngêi chiÕn sÜ kh«ng run sî ho¶ng hèt. ma nhng víi mét th¸i ®é ngang tµng th¸ch thøc. lµ c¸i thi vÞ n¶y sinh trªn nh÷ng con ®êng bom r¬i ®¹n næ. tù tin. c¸c anh ®èi mÆt víi bao khã kh¨n. ®Êt trêi thu vµo tÇm m¾t cña hä. HiÖn thùc th× khèc liÖt. chÝnh lµ con ®êng cña tr¸i tim. bÊt khuÊt kh«ng thÑn víi ®Êt víi trêi. sao trêi. Dêng nh ë phÝa tríc. “Nh×n th¼ng” lµ c¸i nh×n cã vÎ trang nghiªm.Cïng víi t thÕ næi bËt Êy lµ tÇm quan s¸t cao réng víi ®iÖp ng÷ “nh×n” biÓu hiÖn sù tËp trung cao ®é. vµo buång l¸i. nµo “giã vµo xoa m¾t ®¾ng” råi “sao trªn trêi”...C¶m gi¸c. T thÕ cña hä míi thËt ®µng hoµng lµm sao.. con ®êng. Kh«ng cã kÝnh ch¾n giã.xe ®· kh«ng cßn kÝnh ch¾n giã. nh×n ®Êt. ®iÖp tõ “nh×n”. b×nh th¶n. c¨ng th¼ng. vµo mÆt mòi. §Æc biÖt h×nh ¶nh “Con ®êng ch¹y th¼ng vµo tim” lµ mét kh¸i qu¸t ®Æc s¾c cña con ®êng tr¸i tim. Kh«ng cã kÝnh õ th× ít ¸o Ma tu«n ma xèi nh ngoµi trêi Cha cÇn thay. va ®¹p. Kh«ng cã kÝnh õ th× cã bôi Bôi phun tãc tr¾ng nh ngêi giµ Cha cÇn röa. õ th×” nh mét lêi nãi thêng.Nh÷ng c©u th¬ t¶ thùc tíi tõng chi tiÕt. . Ên tîng. chñ ®éng chiªm ngìng vµ tËn hëng tõng vÎ ®Ñp cña thiªn nhiªn qua « cöa kÝnh vì. . Nh÷ng h×nh ¶nh giã. nh ïa – r¬i rông. nÐ tr¸nh. l¸i tr¨m c©y sè n÷a Ma ngõng. vµ c¸i ®Ých hä muèn ®a chiÕc xe tíi chÝnh lµ n¬i chiÕn trêng khãi löa. KÕt cÊu th¬ 6 ch÷ víi nhÞp 2/2/2 ®Òu ®Æn. giã lïa kh« mau th«i.. Ngêi l¸i xe nh tiÕp xóc trùc tiÕp víi thÕ giíi bªn ngoµi: “Nh×n thÊy giã vµo xoa m¾t ®¾ng Nh×n thÊy con ®êng ch¹y th¼ng vµo tim ThÊy sao trêi vµ ®ét ngét c¸nh chim Nh sa nh ïa vµo buång l¸i”. th©n m×nh. c¸nh chim võa thùc võa th¬. 57 . ph× phÌo ch©m ®iÕu thuèc Nh×n nhau mÆt lÊm cêi ha ha. . . bÊt ngê nh sa. nguy hiÓm.. con ®êng gi¶i phãng miÒn Nam. n«m na mµ cøng cái biÕn nh÷ng khã kh¨n thµnh ®iÒu thó vÞ. ch÷ “ung dung” ®¶o lªn ®Çu lµm næi bËt t thÕ Êy. hiªn ngang.. c¶ kh«ng gian. nh×n th¼ng”. c©y sè n÷a”. ®ét ngét. Tr¸i l¹i hä hiÖn ra trong t thÕ ung dung. nh×n th¼ng vµo mäi gian khæ hy sinh mµ kh«ng hÒ run sî. l·ng m¹n nh¹y c¶m víi c¸i ®Ñp – mét nghÞ lùc. “chim díi ®Êt”. mét tinh thÇn tr¸ch nhiÖm nhng cña mét t©m hån l·ng m¹n. diÔn t¶ c¶m gi¸c vÒ tèc ®é cña nh÷ng chiÕc xe ®ang lao nhanh trªn ®êng. nhng ngêi chiÕn sÜ c¶m nhËn nã b»ng mét t©m hån trÎ trung.

tÕu t¸o nhng còng thËt c¶m ®éng trong kh«ng khÝ ®oµn kÕt. l¹c quan. §ã lµ khóc nh¹c vui cña tuæi 18. §ã chÝnh lµ ®éng lùc m¹nh mÏ vµ s©u xa t¹o nªn søc m¹nh phÝ thêng cña ngêi lÝnh ®Ó vît lªn tÊt c¶.Bµi th¬ khÐp l¹i b»ng bèn c©u thÓ hiÖn “ý chÝ. nghÞ lùc vÉn v÷ng vµng. cïng tinh thÇn tr¸ch nhiÖm rÊt cao. H×nh ¶nh cña hä mang mét vÎ ®Ñp kiªn cêng.Sù khèc liÖt cña chiÕn tranh ®· t¹o nªn nh÷ng “tiÓu ®éi xe kh«ng kÝnh”. ChØ mét c¸i b¾t tay còng Êm lßng. tr«i ch¶y nh nh÷ng chiÕc xe vun vót b¬n tr¶i trªn ®êng. bÊt chÊp thÓ hiÖn râ trong cÊu tróc tõ lÆp: “Kh«ng cã kÝnh õ th×.Giäng nang tµng. C¸i b¾t tay truyÒn cho nhau c¶ t©m hån.Khi hµnh qu©n c¸c anh ®éng viªn. t×nh ®ång chÝ.Nh÷ng chiÕn sÜ l¸i xe lµ nh÷ng chµng trai trÎ vui tÝnh. khã kh¨n kh«ng m¶y may ¶nh hëng ®Õn tinh thÇn cña hä. ®èi lËp gi÷a 2 ph¬ng diÖn vËt chÊt vµ tinh thÇn. s©u s¾c. mäi sù huû diÖt. T×nh c¶nh cña c¸c anh ®îc miªu t¶ rÊt ch©n thùc: “ma tu«n. . T×nh c¶m Êy th¾m thiÕt nh ruét thÞt. H×nh ¶nh “trêi xanh thªm” gîi lªn t©m hån chan chøa l¹c quan. ®Çy hy väng. b. §iÖp ng÷ “l¹i ®i” kh¼ng ®Þnh ®oµn xe kh«ng ngõng tiÕn tíi. ma xèi nh ngoµi trêi”. chµo hái nhau trong c¶nh ngé ®éc ®¸o. ®ång ®éi. tho¶i m¸i.. . bÊt chÊp mäi nguy nan. ®Ìo dèc. bÊt ngê. t×nh c¶m. ma cã thÓ g©y bao khã kh¨n. ý chÝ chiÕn ®Êu v× gi¶i phãng miÒn Nam. . nh anh em trong gia ®×nh.. .Lêi th¬ nhÑ nhâm. ph× phÌo ch©m ®iÒu thuèc – Nh×n nhau mÆt lÊm cêi ha ha”. T©m hßn s«i næi cña tuæi trÎ. chung ®Üa.Hån nhiªn. . ®ång ®éi s©u s¾c. l¹i ®i trêi xanh thªm”. Ph¶i ch¨ng chÝnh t×nh c¶m Êy ®· n©ng lªn c©u h¸t n©ng bíc ch©n ngêi lÝnh tiÕp tôc vît qua nh÷ng lÇn “bom giËt bom rung” ®Ó råi “l¹i ®i. thËt tÕu hãm vµ t×nh c¶m thËt s©u nÆng. Tæ quèc”.Khæ th¬ cuèi t¹o nªn kÕt cÊu ®èi lËp. thèng nhÊt ®Êt níc. tù hµo vµ th¾m t×nh ®ång ®éi. kiªn ®Þnh. “BÕp Hoµng CÇm ta dùng gi÷a trêi – Chung b¸t ®òa nghÜa lµ gia ®×nh ®Êy” – mét c¸ch ®Þnh nghÜa vÒ gia ®×nh thËt l¹. trong t×nh ®ång chÝ. ChÝnh m×nh ®ång ®éi ®· tiÕp cho hä søc m¹nh ®Ó t©m hån hä ph¬i phíi l¹c quan. yªu ®êi cña ngêi lÝnh. c¸i ¨n. ®«i mêi gîi c¶m gi¸c nhÑ nhâm.. chung hoµn c¶nh. Hä cã thÓ “b¾t tay qua cöa kÝnh vì råi” mµ kh«ng cÇn më cöa xe. giÊc ngñ thËt gi¶n dÞ. Cã chç nhÞp nhµng. nguy hiÓm. . thanh th¶n xua tan nh÷ng khã kh¨n. “Ch«ng chªnh” g× th× ch«ng chªnh nhng ý chÝ chiÕn ®Êu. trong s¸ng nh v¼ng tiÕng h¸t – vót cao. chung con ®êng víi v« vµn th¸ch thøc nguy hiÓm phÝa tríc. tµn ph¸. nhng ngêi chiÕn sÜ ®· b×nh thêng ho¸ c¸i kh«ng b×nh thêng ®ã vµ vît lªn cïng tÊt c¶ sù cè g¾ng. thiªng liªng gióp con ngêi xÝch l¹i gÇn nhau trong nh÷ng c¸i chung: chung b¸t. Con ®êng gi¶i phãng miÒn Nam lµ con ®êng ®i tíi chÝnh nghÜa. gian khæ nhng t©m hån ngêi lÝnh thËt vui t¬i. Tr¶i qua ma 58 . . c. nghØ ng¬i thËt ng¾n ngñi. nh÷ng sinh ho¹t.. khÝ ph¸ch. gi÷a vÎ bªn ngoµi vµ bªn trong cña chiÕc xe. bÕp löa. cha cÇn” vµ trong c¸c chi tiÕt “ph× phÌo ch©m ®iÕu thuèc”. c¶m th«ng víi nhau. hä cµng ®i cµng cã thªm nhiÒu b¹n: “GÆp b¹n bÌ suèt däc ®êng ®i tíi”. giã bôi. Hä chÊp nhËn gian khæ nh mét ®iÒu tÊt yÕu. vît lªn tÊt c¶. hãm hØnh víi nh÷ng h×nh ¶nh tinh nghÞch “Cha cÇn röa. ®ñ ®éng viªn nhau. cã c¸i g× xao xuyÕn : “Vâng m¾c ch«ng chªnh ®êng xe ch¹y”. n¾m c¬m. “cêi ha ha” hay “l¸i tr¨m c©y sè n÷a” gi÷a ®êng Trêng S¬n ®Çy bom ®¹n.

Bom ®¹n qu©n thï cã thÓ lµm biÕn d¹ng c¸i xe nhng kh«ng ®Ì bÑp ®îc tinh thÇn. Nh÷ng chiÕc xe cµng thªm ®éc ®¸o v× ®ã lµ nh÷ng chiÕc xe tr¸i tim cÇm l¸i.Tr¸i tim Êy thay thÕ cho tÊt c¶ nh÷ng thiÕu thèn “kh«ng kÝnh. tõ nh÷ng Ên tîng c¶m gi¸c cô thÓ cña hä khi ngåi trªn nh÷ng chiÕc xe kh«ng kÝnh. kh«ng mui”. kh«ng ®Ìn. b»ng x¬ng m¸u cña ngêi chiÕn sÜ. tr¸i tim Êy t¹o ra niÒm tin. Xe ch¹y b»ng tim.Tr¸i tim yªu th¬ng. . “tÊt c¶ cho tiÒn tuyÕn”. cßn cho ta thÊy møc ®é ¸c liÖt cña chiÕn trêng.th× xe vÉn ch¹y. héi tô vÎ ®Ñp cña ng êi lÝnh vµ ®Ó l¹i c¶m xóc s©u l¾ng trong lßng ngêi ®äc. . nh÷ng chiÕc xe ban ®Çu ®· kh«ng cã kÝnh. võa lµ h×nh ¶nh Èn dô gîi ra biÕt bao ý nghÜa: tr¸i tim lµ h×nh ¶nh héi tô vÎ ®Ñp mµ thiªng liªng: tÊt c¶ v× miÒn Nam th©n yªu. T¸c gi¶ lý gi¶i bÊt ngê vµ lý chÝ: “ChØ cÇn trong xe cã mét tr¸i tim ”.Tr¸i tim ngêi lÝnh to¶ s¸ng rùc rì m·i ®Õn mu«n thÕ hÖ mai sau khiÕn ta kh«ng quªn mét thÕ hÖ thanh niªn thêi kú chèng Mü oanh liÖt cña d©n téc. tr¸i tim cam trêng cña ngêi chiÕn sÜ l¸i xe võa lµ h×nh ¶nh ho¸n dô. . Thµnh c«ng vÒ nghÖ thuËt: Ng«n ng÷ vµ giäng ®iÖu bµi th¬ lµ mét s¸ng t¹o nghÖ thuËt ®éc ®¸o cña Ph¹m TiÕn DuËt.§èi lËp víi tÊt c¶ nh÷ng c¸i “kh«ng cã” ë trªn lµ mét c¸i “cã”. Mäi thø cña xe cã thÓ kh«ng cßn nguyªn vÑn. §ã lµ tr¸i tim – søc m¹nh cña ngêi lÝnh.Nhng ®iÒu kú l¹ lµ kh«ng cã g× cã thÓ c¶n trë ®îc sù chuyÓn ®éng kú diÖu cña nh÷ng chiÕc xe tr¬ trôi Êy vÉn b¨ng ra chiÕn trêng. gãp phÇn kh¾c ho¹ h×nh ¶nh ngêi chiÕn sÜ l¸i xe. tõ vÎ hiªn ngang. s«i næi. 59 . trÎ trung cña ngêi lÝnh. lêi ®èi tho¹i. ®iÖp ng÷ “kh«ng cã” ®îc nh¾c l¹i 3 lÇn nhÊn m¹nh sù thiÕu thèn ®Õn trÇn trôi cña nh÷ng chiÕc xe. Tr¸i tim mang tinh thÇn l¹c quan vµ mét niÒm tin m·nh liÖt vµo ngµy thèng nhÊt B¾c Nam.tr¸i tim v× miÒn Nam . Søc m¹nh con ngêi ®· chiÕn th¾ng bom ®¹n kÎ thï. ng¨n trë ®îc. dòng c¶m vît lªn mäi gian khæ ¸c liÖt mµ cßn lµ søc m¹nh cña t×nh yªu níc. tr¸i tim chøa ®ùng b¶n lÜnh hiªn ngang.bom b·o ®¹n. Lêi th¬ gÇn víi lêi v¨n xu«i. võa lµm giµu thªm chÊt ®iÖu th¬ ca võa thÓ hiÖn ch©n thùc h×nh ¶nh ngêi lÝnh l¸i xe. Tr¸i tim trë thµnh nh·n tù bµi th¬. . ®êi sèng chiÕn trêng. niÒm l¹c quan vµ søc m¹nh chiÕn th¾ng. .Víi biÖn ph¸p liÖt kª. Ng«n ng÷ ®ã gãp phÇn t¹o nªn giäng ®iÖu ngang tµng cã c¶ chÊt tinh nghÞch phï hîp víi ®èi tîng miªu t¶ . bÞ bom Mü lµm cho biÕn d¹ng ®Õn trÇn bôi: “Kh«ng cã kÝnh råi xe kh«ng cã ®Ìn Kh«ng cã mui xe. Xe vÉn ch¹y kh«ng chØ v× cã ®éng c¬ m¸y mãc mµ cßn cã mét ®éng c¬ tinh thÇn “V× miÒn Nam phÝa tríc”. c« ®óc ý toµn bµi. lßng dòng c¶m tuyÖt vêi. §ã kh«ng chØ lµ sù ngoan cêng. chØ cÇn vÑn nguyªn tr¸i tim ngêi lÝnh . . ý chÝ chiÕn ®Êu cña nh÷ng chiÕn sÜ l¸i xe. ChÊt th¬ to¸t lªn tõ nh÷ng h×nh ¶nh ®éc ®¸o. Ng«n ng÷ bµi th¬ gi¶n dÞ. hîp nhÊt víi ngêi chiÕn sÜ l¸i xe thµnh mét c¬ thÓ sèng kh«ng g× tµn ph¸. ngån ngén chÊt sèng. lêi nãi thêng nhng vÉn giµu chÊt th¬. thïng xe cã xíc” .nh÷ng chµng trai l¸i xe trªn nh÷ng chiÕc xe kh«ng kÝnh. III.

sèng l¹c quan. yªu ®êi. trong gian khæ. tù tin. Hä ý thøc s©u s¾c vÒ tr¸ch nhiÖm cña thÕ hÖ m×nh.Xa nay. tõ th©n phËn n« lÖ nghÌo khæ mµ ®i vµo kh¸ng chiÕn víi mu«n vµn khã kh¨n. mét c¸i nhan ®Ò cã vÎ nh dµi vµ thõa. tõ t©m hån ph¬i phíi cña thÕ hÖ chiÕn sÜ ViÖt Nam mµ chÝnh nhµ th¬ ®· sèng. C¸i ®éc ®¸o ®· béc lé ngay tõ nhan ®Ò bµi th¬. nh÷ng h×nh ¶nh xe cé. Nh lêi nhµ th¬ Tè H÷u.ThÓ th¬ kÕt hîp linh ho¹t gi÷a thÓ 7 ch÷ víi thÓ 8 ch÷. hy sinh vÉn ph¬i phíi l¹c quan. §ã lµ mét thÕ hÖ anh hïng. dòng c¶m. m·i m·i c¸c thÕ hÖ ngêi ViÖt vÉn tù hµo. h×nh ¶nh ngêi lÝnh l¹i cã nh÷ng nÐt riªng: .Trong “Bµi th¬ vÒ tiÓu ®éi xe kh«ng kÝnh”. Hä ý thøc s©u s¾c vÒ sø mÖnh lÞch sö cña m×nh. thiÕu thèn. H×nh ¶nh cña hä ®îc thÓ hiÖn trong mét thêi ®iÓm quyÕt liÖt vµ khÈn tr¬ng h¬n. sinh ®éng. ®· tr¶i nghiÖm.“§ång chÝ” thÓ hiÖn h×nh ¶nh ngêi lÝnh hÇu hÕt xuÊt th©n tõ n«ng d©n. ë mçi bµi th¬. ngêi lÝnh ®i vµo cuéc chiÕn ®Êu víi ý thøc gi¸c ngé vÒ lý tëng ®é lËp tù do g¾n víi chñ nghÜa x· héi. giäng ®iÖu míi cña th¬ ca chèng Mü. gãp phÇn t¹o nªn chÊt th¬ míi. Cã lÏ chØ cÇn viÕt “TiÓu ®éi xe kh«ng kÝnh”. .Nh÷ng ngêi lÝnh trong “§ång chÝ” vµ “Bµi th¬ vÒ tiÓu ®éi xe kh«ng kÝnh ” cho thÊy h×nh ¶nh ngêi lÝnh trong hai thêi kú chèng Ph¸p vµ chèng Mü cã nh÷ng nÐt chung: lßng yªu níc. ChÝnh v× vËy. s½n sµng hy sinh v× ®éc lËp tù do cña Tæ quèc: th¸i ®é bÊt chÊp mäi khã kh¨n. trùc tiÕp nh v¨n xu«i. C©u 2: Nh÷ng h×nh ¶nh chiÕc xe kh«ng kÝnh trong bµi th¬ cã g× ®éc ®¸o vµ míi l¹? Trong bµi th¬ næi bËt lªn mét h×nh ¶nh ®éc ®¸o: nh÷ng chiÕc xe kh«ng kÝnh vÉn b¨ng ra chiÕn trêng. hiªn ngang. hä lµ thÕ hÖ “XÎ däc Trêng S¬n ®i cøu níc .ThÕ hÖ trÎ thêi kh¸ng chiÕn chèng Mü lµ thÕ hÖ sèng rÊt ®Ñp. chØ viÕt vÒ hiÖn thùc khèc liÖt cña chiÕn tranh. Mét sè c©u hái xoay quanh t¸c phÈm. cã t×nh ®ång chÝ ®ång ®éi th¾m thiÕt. . m¹nh mÏ. cã chç 6 hay 10 ch÷ t¹o cho bµi th¬ mét ®iÖu th¬ gÇn víi lêi nãi tù nhiªn. tµu thuyÒn nÕu ®a vµo th¬ th× thêng ®îc “mÜ lÖ ho¸”. Hai ch÷ “bµi th¬” nãi lªn c¸ch khai th¸c hiÖn thùc: kh«ng ph¶i chØ viÕt vÒ nh÷ng chiÕc xe kh«ng kÝnh. kh©m phôc vµ biÕt ¬n hä. C¸ch m¹ng chÝnh lµ sù gi¶i tho¸t cho sè phËn ®au khæ tèi t¨m cña hä. Nã b¾t nguån tõ søc trÎ. C©u 1 : Nhan ®Ò bµi th¬ cã ý nghÜa nh thÕ nµo ? Tªn bµi th¬: ®Æt cô thÓ. hiÓm nguy. gian khæ. rÊt anh hïng. “l·ng m¹n ho¸” ®i råi vµ thêng mang ý nghÜa tîng trng h¬n lµ t¶ thùc (vd: 60 . Tuy nhiªn. C¶m nghÜ vÒ thÕ hÖ trÎ thêi kh¸ng chiÕn chèng Mü qua h×nh ¶nh ngêi lÝnh trong bµi th¬. mµ chñ yÕu lµ khai th¸c chÊt th¬ vót lªn tõ hiÖn thùc Êy. . l¹c quan. chÊt th¬ cña tuæi trÎ ViÖt Nam vît lªn nh÷ng kh¾c nghiÖt cña chiÕn tranh. IV.Mµ lßng ph¬i phíi dËy t¬ng lai” hay “§i chiÕn trêng nh tr¶y héi mïa xu©n” hay “Ma bom b·o ®¹n lßng thanh th¶n”. So s¸nh h×nh ¶nh ngêi lÝnh ë bµi th¬ nµy víi bµi §ång chÝ: . HiÕm cã sù ung dung tù t¹i nhng l¹i rÊt ®oµn kÕt g¾n bã yªu th¬ng nhau. Hä sèng trÎ trung.

®oµn thuyÒn ®¸nh c¸ trong bµi th¬ cïng tªn cña Huy CËn). VËy mµ nh÷ng ngêi chiÕn sÜ l¸i xe ®©u cã chÞu dõng.Nh÷ng ngêi lÝnh l¸i xe qu¶ c¶m v÷ng tay l¸i v× hä cã mét tr¸i tim trµn ®Çy nhiÖt t×nh c¸ch m¹ng. nh÷ng chiÕc xe vÉn th¼ng ®êng ra tiÒn tuyÕn. Hai c©u cuèi cña “bµi th¬ vÒ tiÓu ®éi xe kh«ng kÝnh” ®· kh¾c ®Ëm h×nh ¶nh ®Ñp ®Ï cña ngêi chiÕn sÜ l¸i xe trªn ®êng Trêng S¬n. d. . thuèc men. Kh«ng cã mui xe thñng xe cã xíc Xe vÉn ch¹y v× MiÒn Nam phÝa tríc ChØ cÇn trong xe cã mét tr¸i tim. . ChÐp tiÕp: Kh«ng cã kÝnh råi xe kh«ng cã ®Ìn. Cho biÕt. chi tiÕt rÊt thùc. . Gîi ý: a. hy sinh. mÊt ®i c¶ nh÷ng hÖ sè an toµn tëng nh kh«ng thÓ l¨n b¸nh. . biÕn d¹ng). C«ng cuéc giµnh ®éc lËp tù do cña nöa níc vÉn ph¶i tiÕp tôc. H¬n n÷a. 4). h×nh ¶nh nh÷ng chiÕc xe kh«ng kÝnh ®îc miªu t¶ cô thÓ. ý chÝ quyÕt t©m gi¶i phãng miÒn Nam s¾t ®¸. Dïng h×nh ¶nh t¬ng 61 . b. ®o¹n th¬ võa chÐp trong bµi th¬ nµo? Cña ai? Nªu hoµn c¶nh s¸ng t¸c bµi th¬.ë bµi th¬ nµy. Nh÷ng chiÕc xe vËn t¶i cña hä chë l¬ng thùc. qua xe mµ lµm næi bËt h×nh ¶nh ngêi l¸i xe.ChØ ngêi lÝnh l¸i xe. lßng yªu níc nång nµn. ¸c liÖt (qua h×nh ¶nh nh÷ng chiÕc xe ngµy cµng mÐo mã. cã thÓ nãi khi t×m ®îc h×nh ¶nh chiÕc xe kh«ng kÝnh t¸c gi¶ ®· t×m ®îc cÊu tø ®Æc s¾c cho bµi th¬ cña m×nh t¹o thµnh mét h×nh tîng th¬ ®éc ®¸o cña thêi chiÕn tranh chèng Mü. Tõ “Tr¸i tim” trong c©u th¬ cuèi cïng cã thÓ hiÓu theo nghÜa chuyÓn: .ChØ sù nhiÖt t×nh cøu níc. §ã lµ h×nh ¶nh hoµn toµn cã thùc trong chiÕn tranh. Bëi vËy. t×nh yªu tæ quèc nång nµn.BÊt chÊp gian khæ. b. quyÕt t©m gi¶i phãng miÒn Nam. ®¹n dîc vÉn ch¹y trong bom r¬i ®¹n löa bëi phÝa tríc lµ miÒn Nam ®ang vÉy gäi. C©u 3: “Kh«ng cã kÝnh råi xe kh«ng cã ®Ìn” a. c. thèng nhÊt ®Êt níc. ViÕt mét ®o¹n v¨n diÔn dÞch tõ 6 ®Õn 8 ph©n tÝch h×nh ¶nh ngêi lÝnh l¸i xe trong ®o¹n th¬. viÕt vÒ nh÷ng ngêi l¸i xe th× kh«ng g× g¾n hä víi h×nh ¶nh chiÕc xe. con tµu trong “tiÕng h¸t con tµu” cña ChÕ Lan Viªn. Tõ “tr¸i tim” trong c©u th¬ cuèi cïng cña ®o¹n võa chÐp ®îc dïng víi nghÜa nh thÕ nµo? d. ChÐp tiÕp c©u th¬ trªn ®Ó hoµn chØnh ®o¹n th¬ gåm 4 dßng. thùc ®Õn trÇn trôi ®· ®îc t¸c gi¶ n¾m b¾t ®a vµo th¬ vµ khai th¸c ë ®ã c¶ chÊt th¬ vµ nhiÒu ý nghÜa. Xe4 vÉn ch¹y v× MiÒn Nam phÝa tríc ChØ cÇn trong xe cã mét tr¸i tim Nh÷ng chiÕc xe Êy ®· bÞ bom ®¹n chiÕn tranh ph¸ huû nÆng nÒ. .Cuéc chiÕn ®Êu ngµy cµng gian khæ. Tham kh¶o ®o¹n v¨n ph©n tÝch. c. §o¹n v¨n ph¶i ®¶m b¶o c¸c yªu cÇu vÒ néi dung vµ h×nh thøc (tham kh¶o c©u 3.chiÕc xe tam m· trong th¬ Pus-kin.

ngêi lµm chñ ph¬ng tiÖn lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh lµm nªn th¾ng lîi trªn mÆt trËn vËn t¶i vµ cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu níc. ph¶i ngñ nh÷ng giÊc ngñ ng¾n trªn xe hoÆc trªn däc ®êng ®i gi÷a lµn ma bom cña kÎ thï nh»m huû diÖt sù sèng. nhng ngêi chiÕn sÜ vÉn ung dung. C¸c anh nh×n th¼ng phÝa tríc. Ngêi l¸i xe trong bµi th¬ lµ nh÷ng ngêi chiÕn sÜ trÎ trung. l¹i ®i trêi xanh thªm”. kh«ng cã mui xe. H·y viÕt tiÕp tõ 7 ®Õn 12 c©u t¹o ®o¹n v¨n diÔn dÞch hoµn chØnh (trong ®so cã sö dông phÐp nèi vµ c©u ®¬n më réng thµnh phÇn chñ ng÷). v× mÆt trËn. cha cÇn thay. ph× phÌo ch©m ®iÕu thuèc. c©u th¬ kh«ng chØ nªu bËt ®îc sù ngoan cêng. chØ sù nhiÖt t×nh cøu níc. coi thêng khã kh¨n gian khæ. bÞ bom giËt. ®ã lµ khÈu hiÖu cña hä. ViÕt ®o¹n v¨n: . kh«ng ch¾c ch¾n. Ph©n tÝch gi¸ trÞ biÓu c¶m cña tõ “Ch«ng chªnh” trong c©u th¬: “Vâng m¾c ch«ng chªnh ®êng xe ch¹y. Vµ nh÷ng chiÕc xe mang ®Çy th¬ng tÝch vÉn l¨n b¸nh ra mÆt trËn. ChÝnh ®iÒu ®ã ®· t¹o nªn cho hä søc m¹nh ®Ó chiÕn ®Êu vµ chiÕn th¾ng ®Ó chóng ta m·i m·i yªu quý vµ c¶m phôc. Khã kh¨n gian khæ c¸c anh coi thêng: õ th× cã bôi. §ã lµ cuéc sèng gian khæ. Ph¹m TiÕn DuËt ®· cho ta hiÓu vÎ ®Ñp ngêi l¸i xe Trêng S¬n thêi chèng Mü. vui vÎ b¾t tay nhau. thèng nhÊt ®Êt níc.ph¶n ®èi lËp. H×nh ¶nh nµy kÕt hîp cïng kÕt c©u c©u “vÉn – chØ cÇn” ®· lý gi¶i vÒ søc m¹nh vît khã. gîi c¶m. ph¶i ngñ nh÷ng giÊc ngñ 62 . kh¼ng ®Þnh h¬n tinh thÇn hiªn ngang bÊt khuÊt. dòng c¶m vît lªn trªn gi¶n khæ. H¬n thÕ h×nh ¶nh ho¸n dô “mét tr¸i tim” lµ h×nh ¶nh ®Ñp nhÊt cña bµi th¬ chØ ngêi lÝnh l¸i xe. thïng xe cã xíc. Tõ “ch«ng chªnh” gîi t¶ t thÕ kh«ng th¨ng b»ng. lßng yªu níc nång nµn. §©y lµ mét nÐt vÏ hiÖn thùc mµ Ph¹m TiÕn DuËt t¸i hiÖn l¹i cuéc ®êi gian khæ cña ngêi lÝnh l¸i xe Trêng S¬n. TÊt c¶ v× tiÒn tuyÕn. l¸i tr¨m c©y sè n÷a lµ sù th¸ch thøc. b. Cã thÓ nãi nh÷ng ngêi l¸i xe. ph¶i ¨n. hån nhiªn. . Th¸i ®é “cha cÇn röa. quyÕt t©m gi¶i phãng miÒn Nam. Gîi ý: a. Trong hoµn c¶nh ra ®êi cña bµi th¬ th× tõ “ch«ng chªnh” gîi sù nguy hiÓm. õ th× ít ¸o. Bom ®¹n cña kÎ thï tëng nh cã thÓ dïng søc m¹nh ®Ó huû diÖt sù sèng con ngêi nhng kh«ng! H×nh ¶nh nh÷ng chiÕc vâng m¾c “ch«ng chªnh” trªn tuyÕn ®êng TS khãi löa Êy ®· chøng minh ®iÒu ngîc l¹i: sù sèng kh«ng chØ tån t¹i mµ cßn tån t¹i trong mét t thÕ kiªu h·nh. sù l¹c quan tù tin trong cuéc chiÕn cña ngêi lÝnh l¸i xe. C¸c anh rÊt trÎ trung. hä ph¶i ¨n. ChØ víi hai c©u th¬ trªn. Nh÷ng chiÕc xe tõ trong bom r¬i. C©u 6: C¶m nhËn cña em vÒ h×nh ¶nh ngêi lÝnh l¸i xe trong bµi th¬ “Bµi th¬ vÒ tiÓu ®éi xe kh«ng kÝnh” cña Ph¹m TiÕn DuËt.Song tõ “ch«ng chªnh” cßn gîi t¶ phong th¸i hiªn ngang cña ngêi lÝnh. b. thèng nhÊt Tæ quèc. t©m hån gÇn gòi víi thiªn nhiªn. hiªn ngang. . nhng xe vÉn ch¹y v× MiÒn Nam phÝa tríc. L¹i ®i. kh«ng cã ®Ìn. kh«ng v÷ng c·i.C©u th¬ t¸i hiÖn mét c¸ch tinh tÕ gian khæ mµ nh÷ng ngêi lÝnh l¸i xe Trêng S¬n ph¶i tr¶i qua. Xe h háng kh«ng cã kÝnh.“Ch«ng chªnh” lµ mét tõ l¸y giµu gi¸ trÞ gîi t¶. C©u 7: a. bom rung. Trong hoµn c¶nh chiÕn ®Êu hÕt søc gian khæ. ¸c liÖt mµ cßn nªu bËt ®îc ý chÝ chiÕn ®Êu gi¶i phãng MiÒn Nam. t thÕ cña ngêi chiÕn th¾ng.

th¸ch thøc kÎ thï. niÒm tin bÊt diÖt cña ngêi lÝnh vµo chiÕn th¾ng. cho cuéc sèng t¬i ®Ñp. §iÖp tõ “l¹i ®i” t¸i hiÖn vßng b¸nh xe l¨n tiÕn lªn phÝa tríc. Víi h×nh ¶nh nµy. Song trong hoµn c¶nh cña bµi th¬. Ph¶i ch¨ng ®ã lµ søc m¹nh lín lao ®Ó ®oµn xe l¨n b¸nh tíi ®Ých? 63 . . gîi c¶m. kh«ng ch¾c ch¾n.Hä lu«n cã t thÕ tiÕn vÒ phÝa tríc.“Ch«ng chªnh” lµ mét tõ l¸y giµu gi¸ trÞ gîi t¶. réng h¬n lµ ®oµn xe vËn t¶i lao nhanh ra mÆt trËn bá l¹i ®»ng sau tÊt c¶ ®¹n bom u ¸m ®Ó ®Õn víi bÇu trêi xanh phÝa tríc. . ta thÊy ®îc niÒm l¹c quan. . tõ “ch«ng chªnh” cßn gîi t¶ phong th¸i hiªn ngang cña ngêi lÝnh nh ng¹o nghÔ.ng¾n ngµy trªn xe gi÷a nh÷ng lµn ma bom cña giÆc ®ang ngµy ®ªm trót xuèng nh»m huû diÖt sù sèng. Tõ “ch«ng chªnh” gîi ta t thÕ kh«ng th¨ng b»ng.BÇu trêi xanh lµ h×nh ¶nh trîng trng cho hoµ b×nh. kh«ng v÷ng ch·i.

T¸c gi¶: 64 .§oµn thuyÒn ®¸nh c¸ Huy CËn A. KiÕn thøc c¬ b¶n I.

3. sau lµ §øc Thä). . ®Çy søc sèng: “MÆt trêi xuèng biÓn nh hßn löa Sãng ®· cµi then. Huy Cën cã chuyÕn ®i thùc tÕ dµi ngµy ë vïng má Qu¶ng Ninh.PhÇn 1 (2khæ ®Çu): c¶nh ®oµn thuyÒn ra kh¬i .Huy CËn ®· ®îc Nhµ níc trao tÆng Gi¶i thëng Hå ChÝ Minh vÒ v¨n häc nghÖ thuËt (1996). kh«ng gian chuyÕn ra kh¬i cña ®oµn thuyÒn. 2. tr¸ng lÖ. ¤ng tham gia c¸ch m¹ng tõ tríc n¨m 1945 vµ sau c¸ch m¹ng th¸ng T¸m tõng gi÷ nhiÒu träng tr¸ch trong chÝnh quyÒn c¸ch m¹ng. §iÓm nhÞp thêi gian cho c«ng viÖc cña ®oµn thuyÒn ®¸nh c¸ lµ nhÞp tuÇn hoµn cña thiªn nhiªn vò trô.Thêi gian lµ nhÞp tuÇn hoµn cña vò trô tõ lóc hoµng h«n ®Õn b×nh minh. (khæ 1 vµ 2). thÓ hiÖn sù hµi hoµ gi÷a thiªn nhiªn vµ con ngêi lao ®éng. sao. mÆt trêi ®éi biÓn nh« lªn trong mét ngµy míi. ®ªm thë. giã. hµo hïng. .. huyÖn Dô Quang (tríc ®©y thuéc huyÖn H¬ng S¬n. hån th¬ Huy CËn míi thùc sù n¶y në trë l¹i. dåi dµo trong c¶m høng vÒ thiªn nhiªn ®Êt níc. B.Kh«ng gian réng lín bao la víi mÆt trêi. ®éc ®¸o. sao lïa. khoÎ kho¾n trong c¶nh ®oµn thuyÒn ra kh¬i. ®ång thêi lµ mét trong nh÷ng nhµ th¬ tiªu biÓu cña nÒn th¬ hiÖn ®¹i ViÖt Nam. Tõ chuyÕn ®i thùc tÕ nµy. T¸c phÈm: 1.Huy CËn (1919-2005) tªn ®Çy ®ñ lµ Cï Huy CËn. Kh¸i qu¸t gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt * Néi dung: Bµi th¬ kh¾c ho¹ nhiÒu h×nh ¶nh ®Ñp tr¸ng lÖ. tØnh Hµ TÜnh.S¸ng t¹o h×nh ¶nh th¬ b»ng liªn tëng.PhÇn 2 (5 khæ tiÕp theo): c¶nh ®oµn thuyÒn ®¸nh c¸ trªn biÓn. tr¨ng. gåm 3 phÇn: . l¹c quan. quª ë lµng ¢n Phó.§ã lµ c¶nh ra kh¬i trong buæi hoµng h«n thËt huy hoµng. . .Huy CËn ®· næi tiÕng trong phong trµo th¬ míi víi tËp th¬ “Löa thiªng” (1940). tëng tîng phong phó. niÒm tù hµo cña nhµ th¬ tríc ®Êt níc vµ cuéc sèng. . tr¨ng lªn cao. råi sao mê. Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: . .PhÇn 3 (khæ cuèi): h×nh ¶nh ®oµn thuyÒn ®¸nh c¸ trë vÒ. vÒ lao ®éng vµ niÒm vui tríc cuéc sèng míi. còng lµ thêi gian cña mét chuyÕn ra biÓn råi trë vÒ cña ®oµn thuyÒn ®¸nh c¸: mÆt trêi xuèng biÓn. c¶ trêi ®Êt vµo ®ªm.. béc lé niÒm vui.. ®ªm sËp cöa” 65 . m©y.Bµi “§oµn thuyÒn ®¸nh c¸” ®îc s¸ng t¸c trong thêi gian Êy vµ in trong tËp th¬ “Trêi mçi ngµy l¹i s¸ng” (1958). * NghÖ thuËt: . Ph©n tÝch bµi th¬ I. Bè côc bµi th¬ Bµi th¬ ®îc bè côc theo tr×nh tù thêi gian. biÓn. II. . Nªu thêi gian vµ kh«ng gian ®îc miªu t¶ trong bµi th¬: Bµi th¬ ®· t¹o ra mét khung c¶nh kh«ng gian vµ thêi gian rÊt ®¸ng chó ý: .¢m hëng khoÎ kho¾n.Gi÷a n¨m 1958. Ph©n tÝch c¶ bµi th¬: Yªu cÇu: TËp trung lµm næi bËt mét sè luËn ®iÓm sau: 1) L§1: Ngay më ®Çu bµi th¬ ta ®· nghe thÊy ©m hëng bµi ca lao ®éng ng©n vang.

tÇm vãc cña con ngêi vµ ®oµn thuyÒn ®· ®îc n©ng lªn. Tõ l¹i diÔn t¶ c«ng viÖc lao ®éng thêng ngµy.4. kh«ng cßn c¸i “t«i” c« ®¬n nhá bÐ. kú vÜ. s«ng dµi nh trong th¬ Huy CËn tríc c¸ch m¹ng. m¹nh mÏ cña ®oµn thuyÒn vµ niÒm vui. ®oµn c¸ ¬i!” + Gîi sù giµu cã cña biÓn kh¬i. .mµn ®ªm më ra ®· khÐp l¹i kh«ng gian cña mét ngµy. 66 .5. biÕn c¸i ¶o thµnh c¸i thùc -> khÝ thÕ ph¬i phíi. ph¬i phíi . + Con thuyÒn b¨ng b¨ng lít sãng ra kh¬i ®Ó dß bông biÓn.. + H×nh ¶nh nãi qu¸ cho thÊy: con thuyÒn ®¸nh c¸ vèn nhá bÐ tríc biÓn c¶ bao la giê ®©y qua c¸i nh×n cña nhµ th¬ trë nªn lín lao. gîi sù b×nh yªn ®èi víi ngêi d©n chµi. bay bæng vµ con ng êi cã t©m hån còng thËt vui vÎ. + Gîi sù quý gi¸ -> tõ “b¹c”. H×nh ¶nh th¬ thËt l·ng m¹n. qua biÖn ph¸p so s¸nh vµ nh©n ho¸ ®Æc s¾c.. => Nh vËy. + ë ®©y t¸c gi¶ t¶ khÝ thÕ cña ®oµn thuyÒn ®ã ra kh¬i qua h×nh ¶nh c©u h¸t c¨ng buåm cïng giã kh¬i. Huy CËn ®· miªu t¶ rÊt thùc sù chuyÓn ®æi thêi kh¾c gi÷a ngµy vµ ®ªm khiÕn c¶nh biÓn vµo ®ªm thËt ®Ñp. con ngêi b¾t ®Çu ho¹t ®éng: “§oµn thuyÒn ®¸nh c¸ l¹i ra kh¬i... chø kh«ng ph¶i lµ mét con thuyÒn ®¬n ®éc ra kh¬i.Ph©n tÝch hai c©u th¬ khæ 3: Trªn mÆt biÓn cã mét con thuyÒn lít ®i trªn sãng. ®Êt trêi nh chuyÓn sang tr¹ng th¸i nghØ ng¬i th× ngîc l¹i. L§2: TiÕp theo niÒm c¶m høng say sa. Kh«ng cßn c¸i c¶m gi¸c nhá bÐ lÎ loi khi con ngêi ®èi diÖn víi trêi réng. T¸c gi¶ s¸ng t¹o h×nh ¶nh ®Ñp.Ph©n tÝch ®iÓm nh×n cña th¬. ngîi ca c¶nh ®¸nh c¸ trªn biÓn d íi trêi tr¨ng sao. (khæ 3.Ph©n tÝch khæ th¬ thø 2: “H¸t r»ng: c¸ b¹c biÓn §«ng lÆng. cßn tr¨ng lµ c¸nh buåm -> gîi sù nhÞp nhµng. dòng c¶m chinh phôc biÓn c¶. b. §ã lµ mét Èn dô hay.. . C«ng viÖc ®¸nh c¸ ®îc dµn ®an nh mét thÕ trËn hµo hïng -> Gîi sù khÐo lÐo nh nghÖ sÜ cña ngêi d©n chµi vµ t©m hån phãng kho¸ng. hoµ nhËp vµo kÝch thíc cña thiªn nhiªn vò trô. + H×nh ¶nh so s¸nh ®Ñp ”C¸ thu biÓn §«ng nh ®oµn thoi”. kú vÜ vµ ngang tÇm vò trô: “ThuyÒn ta l¸i giã víi buåm tr¨ng Lít gi÷a m©y cao víi biÓn b»ng”. + C©u th¬ khiÕn ta h×nh dung ®îc c¶ mét ®oµn thuyÒn. + H×nh ¶nh nh©n ho¸ tinh tÕ: “dÖt” + Tõ “ta” ®Çy tù hµo. hoµ quÖn cña ®oµn thuyÒn víi biÓn trêi. lµm chñ cuéc ®êi ®ang chinh phôc biÓn kh¬i. Gi÷a lóc vò trô. tr¸ng lÖ nh thÇn tho¹i ®ång thêi gîi sù gÇn gòi nh ng«i nhµ th©n quen. Mét con thuyÒn ®Æc biÖt cã giã lµ ngêi cÇm l¸i. C¸ thu biÓn §«ng nh ®oµn thoi §ªm ngµy dÖt biÓn mu«n luång s¸ng §Õn dÖt líi ta. søc m¹nh ngêi lao ®éng trªn biÓn. bµi ca lao ®éng vÉn vang lªn khoÎ kho¾n. -> C¶nh ra kh¬i huy hoµng ®Çy khÝ thÕ høa hÑn. .Ph©n tÝch c¶m nhËn ®éc ®¸o cña t¸c gi¶ vÒ h×nh ¶nh mÆt trêi.6) . C©u h¸t c¨ng buåm cïng giã kh¬i”.

Ph©n tÝch tiÕng h¸t c¨ng trµn mÆt biÓn. + Gâ thuyÒn ®· cã nhÞp tr¨ng cao. ¸nh tr¨ng in xuèng mÆt níc. TÊt c¶ t¹o nªn mét bøc tranh s¬n mµi nªn th¬ vµ ®Çy chÊt l·ng m¹n. thu. + BiÓn kh«ng chØ giµu mµ cßn rÊt ®Ñp. Chim.Ph©n tÝch sù c¶m nhËn tinh tÕ vÒ vÎ ®Ñp cña c¸c loµi c¸ quý qua nghÖ thuËt nh©n ho¸: rùc rì. BiÓn ®Ñp mét c¸ch th¬ méng. vµng choÐ. thanh tho¸t.c¸ song lÊp l¸nh ®uèc ®en hång ”. TiÕng thë cña biÓn ®ªm chÝnh lµ ¸nh sao lïa sãng níc. nhÞp nhµng cïng thiªn nhiªn. Nu«i lín ®êi ta tù buæi nµo”. Nã lÊp l¸nh. chóng ta cã thÓ h×nh dung gi÷a kh«ng gian bao la sãng níc. m¬ hå cña ¸nh tr¨ng trªn biÓn. Khi mµn ®ªm b¾t ®Çu bu«ng xuèng. “Ta h¸t bµi ca gäi c¸ vµo. + Huy CËn ®· ngîi ca sù giµu cã cña biÓn c¶ b»ng c¸ch liÖt kª tªn cña c¸c loµi c¸ kh¸c nhau: “C¸ nhô. lÊp l¸nh nh mét ®ªm héi. ®en hång. TÊt c¶ lµm nªn mét bøc tranh hoµ nhÞp kú diÖu gi÷a thiªn nhiªn vµ con ng êi lao ®éng. gîi niÒm vui. hoµ víi tiÕng gâ thuyÒn trong nhÞp ®iÖu hèi thóc cña ®ªm tµn. nhô. tr¨ng b¾t ®Çu lªn.mét s¸ng t¸c nghÖ thuËt cña nhµ th¬ Huy CËn khiÕn cho c¶nh thiªn nhiªn sinh ®éng. kh«ng ph¶i con ngêi gâ thuyÒn ®Ó xua c¸ vµo líi mµ lµ tr¨ng cao gâ. phÊn chÊn yªu lao ®éng. trêi khuya dÇn. ®Ð lµ nh÷ng loµi c¸ quý ë vïng biÓn níc ta. BiÓn cho ta c¸ nh lßng mÑ. C¸i ®u«i em quÉy tr¨ng vµng choÐ. §©y lµ mét h×nh ¶nh ®¶o ngîc. + Ta h¸t bµi ca gäi c¸ vµo -> Gîi sù th©n thiÕt. sãng x« bãng tr¨ng díi níc gâ vµo m¹n thuyÒn t¹o nªn nhÞp ®iÖu cho bµi ca lao ®éng. c¸ chim cïng c¸ ®Ð. dÞu dµng. VÎ ®Ñp ®ã hoµ cïng víi mµu s¾c cña mu«n loµi c¸ trªn biÓn. “C¸ nhô. §©y lµ mét h×nh ¶nh l¹ . Tuy nhiªn C¸i ®u«i em quÉy tr¨ng vµng choÐ l¹i lµ h×nh ¶nh ®Ñp nhÊt. mê ¶o. nh÷ng con c¸ quÉy ®u«i nh quÉy ¸nh tr¨ng tan ra vµng chÐo. §ªm thë: sao lïa níc H¹ Long”. Nhng tëng tîng cña nhµ th¬ ®îc c¾t nghÜa b»ng bÊt ngê: sao lïa níc H¹ Long lµm nªn tiÕng thë cña ®ªm. . C¸ song lÊp l¸nh ®uèc ®en hång. Nh÷ng con c¸ song gièng nh ngän ®uèc ®en hång ®ang lao ®i trong luång níc díi ¸nh tr¨ng lÊp l¸nh qu¶ lµ h×nh ¶nh Èn dô ®éc ®¸o. sãng biÓn ®u ®a lïa ¸nh sao trêi n¬i ®¸y níc chø kh«ng ph¶i bãng sao lïa sãng n íc. nh÷ng loµi c¸ mang l¹i gi¸ trÞ kinh tÕ lín cho ngµnh thuû s¶n ViÖt Nam. §ªm ®îc miªu t¶ nh mét sinh vËt ®¹i d¬ng: nã thë. lóc Êy biÓn mang mµu s¾c thËt nªn th¬. gäi c¸ vµo. Cã thÓ nãi ®©y lµ h×nh ¶nh l·ng m¹n ®Çy chÊt th¬ lµm ®Ñp thªm c«ng viÖc ®¸nh c¸ trªn biÓn. Thiªn nhiªn ®· cïng 67 . .. Huy CËn sö dông mét lo¹t c¸c tÝnh tõ chØ mµu s¾c: lÊp l¸nh. gi÷a ¸nh s¸ng rÊt dÞu dµng. c¸ chim cïng c¸ ®Ð . -> Gîi c¶m nhËn chÊt th¬ bay bæng l·ng m¹n.C«ng viÖc lao ®éng nÆng nhäc cña ngêi ®¸nh c¸ ®· trë thµnh bµi ca ®Çy niÒm vui. Trong ®ªm tr¨ng s¸ng.. Gâ thuyÒn ®· cã nhÞp tr¨ng cao. + §Óm thë: sao lïa níc H¹ Long lµ h×nh ¶nh nh©n ho¸ ®Ñp. vÇng tr¨ng in xuèng mÆt níc.

vÉn h¨ng say m¹nh mÏ sau mét ®ªm lao ®éng vÊt v¶ cña ngêi d©n chµi. hay nhÊt ë khæ th¬ cuèi cïng: diÔn t¶ c¶nh ®oµn thuyÒn th¾ng lîi trë vÒ trong b×nh minh rùc rì. ®oµn thuyÒn ë ®©y lµ mét ho¸n dô ®Ó chØ ngêi ng d©n. + Líi xÕp buåm lªn ®ãn n¾ng hång t¹o mét sù nhÞp nhµng gi÷a lao ®éng cña con ngêi víi sù vËn hµnh cña vò trô. c. u ¸i cña con ngêi víi biÓn quª h¬ng. “vµng” võa gîi mµu s¾c s¸ng ®Ñp. Nãi nh vËy lµ t¸c gi¶ ®· lµm næi bËt t thÕ cña nh÷ng con ngêi lao ®éng. cßn c©u h¸t lóc trë vÒ lµ c©u h¸t vui síng tríc thµnh qu¶ lao ®éng sau mét ®ªm vÊt v¶. §oµn thuyÒn ë ®©y s¸nh ngang víi h×nh ¶nh mÆt trêi. nhÊn m¹nh niÒm vui lao ®éng lµm giµu ®Ñp quª h ¬ng. kÐo líi kÞp trêi s¸ng Ta kÐo xo¨n tay chïm c¸ nÆng. tr¸ng lÖ. + H×nh ¶nh c©u h¸t l¹i më ®Çu cho khæ th¬: “C©u h¸t c¨ng buåm víi giã kh¬i ”. CÊu tróc lÆp: nh mét ®iÖp khóc ng©n nga. vµ khi trë vÒ l¹i nh÷ng c©u h¸t Êy. “BiÓn cho ta c¸ nh lßng mÑ. 68 . Hä trë vÒ trong mét t thÕ s¸nh ngang víi vò trô. B×nh minh b¸o hiÖu mét ngµy míi. dòng c¶m. + §Æc biÖt ë khæ th¬ cuèi cã mét h×nh ¶nh rÊt hay. H×nh ¶nh nh©n ho¸.4 c©u cuèi ®· dùng lªn quang c¶nh kú vÜ vÒ cuéc ch¹y ®ua cña con ng êi (®oµn thuyÒn) víi mÆt trêi. . . + Tõ “b¹c”. Líi xÕp buåm lªn ®ãn n¾ng hång”.con ngêi hoµ ®ång trong lao ®éng. thËm chÝ trong cuéc ch¹y ®ua víi thiªn nhiªn hä ®· chiÕn th¾ng. -> Gîi sù giao hoµ th©n thiÕte. rÊt hoµnh tr¸ng vµ l·ng m¹n: “§oµn thuyÒn ch¹y ®ua cïng mÆt trêi”. L§ 3: Nhng cã lÏ bµi ca lao ®éng ng©n vang hµo hïng nhÊt. öng hång. VÉy b¹c ®u«i vµng loÐ r¹ng ®«ng. ChÝnh nh÷ng con ngêi lao ®éng Êy ®· chiÕn th¾ng thiªn nhiªn vµ lµm chñ thiªn nhiªn.Ph©n tÝch bøc ph¸c ho¹ khoÎ kho¾n vÒ t thÕ ngêi d©n chµi. Huy CËn ®· lÊy mét sù vËt bÐ nhá. giµu cã cña biÓn ban tÆng con ngêi cÇn cï. C©u h¸t më ®Çu lóc hä b¾t ®Çu lªn ®êng ra kh¬i. Nh vËy. + Kh«ng chØ cã h×nh ¶nh c©u h¸t ®îc lÆp l¹i ë khæ cuèi. “Sao mê. Nu«i lín ®êi ta tù buæi nµo”. nãi qu¸ -> søc dåi dµo. c©u h¸t ®· theo suèt cuéc hµnh tr×nh cña ngêi d©n chµi. b×nh dÞ ®Ó ngÇm so s¸nh víi h×nh ¶nh vÜ ®¹i cña thiªn nhiªn: “MÆt trêi”. biÓn rÊt ©n t×nh. Vµ nh vËy. võa gîi sù quý gi¸. + C©u th¬ nh t¹o nªn h×nh ¶nh ngêi lao ®éng trªn nÒn trêi ®ang s¸ng dÇn. Con ngêi muèn chia sÎ niÒm vui víi ¸nh b×nh minh. b¸o hiÖu mét sù sèng sinh s«i n¶y në. ta cßn thÊy h×nh ¶nh mÆt trêi còng xuÊt hiÖn. niÒm h¹nh phóc mµ ngêi d©n chµi cã ®îc sau mét chuyÕn hµnh tr×nh rÊt vÊt v¶ vµ cùc nhäc. bøc tranh kh«ng chØ cã mµu s¾c h×nh ¶nh mµ cßn cã c¶ ©m thanh rén r·. lµ sù khëi ®Çu cña nh÷ng niÒm vui. (Khæ cuèi). Cã lÏ c©u h¸t lóc ra ®i lµ c©u h¸t l¹c quan tin tëng khi trë vÒ con thuyÒn sÏ ®Çy ¾p c¸ t¬i. bëi nãi ®oµn thuyÒn nhng thùc chÊt lµ nãi ®Õn ngêi d©n chµi. NÕu khæ ®Çu lµ mÆt trêi cña hoµng h«n th× ®©y lµ mÆt trêi cña b×nh minh.

+ Khi mÆt trêi lã r¹ng, mét ngµy míi b¾t ®Çu còng lµ lóc ®oµn thuyÒn trë vÒ bÕn: “MÆt trêi ®éi biÓn nh« mµu míi – M¾t c¸ huy hoµng mu«n dÆm ph¬i ”. Ta l¹i b¾t gÆp mét h×nh ¶nh mÆt trêi kh¸c, kh«ng ph¶i cña thiªn nhiªn mµ cña mu«n ngµn m¾t c¸ lÊp l¸nh trong buæi b×nh minh. ý th¬ ph¶ng phÊt kh«ng khÝ thÇn tho¹i, anh hïng ca, b¶n anh hïng ca lao ®éng. §ã lµ niÒm vui chiÕn th¾ng, niÒm vui ®ñ ®Çy khi ®îc mïa c¸, niÒm vinh quang cña ngêi lao ®éng rÊt b×nh dÞ, nhá bÐ. Nã lµm næi bËt t thÕ lµm chñ vò trô cña nh÷ng con ngêi lao ®éng. - Huy CËn kh¾c ho¹ ®Ëm nÐt ®Ñp khoÎ kho¾n cña ngêi d©n chµi (qua c©u h¸t...) vµ vÎ ®Ñp giµu cã cña biÓn kh¬i qua kÕt cÊu ®Çu ®u«i t¬ng øng. II. Bµi th¬ cã bao nhiªu tõ h¸t, c¶ bµi còng lµ mét khóc ca, ®©y lµ khóc ca g× vµ t¸c gi¶ lµm thay lêi ai? Em cã nhËn xÐt g× vÒ ©m hëng, giäng ®iÖu cña bµi th¬? C¸c yÕu tè: thÓ th¬, vÇn, nhÞp ®· gãp phÇn t¹o nªn ©m hëng cña bµi th¬ nh thÕ nµo? Bµi th¬ “§oµn thuyÒn ®¸nh c¸” cã ©m hëng võa khoÎ kho¾n, s«i næi, võa ph¬i phíi, bay bæng. ¢m hëng Êy ®îc t¹o thµnh bëi: - Lêi th¬ dâng d¹c. - ¢m ®iÖu th¬ nh khóc h¸t say mª hµo høng víi ch÷ “h¸t” lÆp ®i lÆp l¹i 4 lÇn, khiÕn bµi th¬ nh mét khóc ca – khóc ca cña t×nh yªu lao ®éng. - ThÓ th¬ 7 ch÷, nhÞp 4/3 lµ chñ yÕu nªn rÊt khoÎ kho¾n. - VÇn liÒn xen c¸ch, vÇn tr¾c xen b»ng. VÇn tr¾c t¹o nªn søc m¹nh, søc déi, cßn vÇn b»ng t¹o nªn sù vang xa bay bæng cho lêi th¬. - H×nh ¶nh th¬ lÆp l¹i theo kÕt cÊu ®Çu cuèi t¬ng øng. C¸c yÕu tè trªn ®· t¹o cho bµi th¬ ©m hëng, giäng ®iÖu ®Çy søc sèng, thÓ hiÖn niÒm l¹c quan, vui t¬i, phÊn khëi cña ngêi d©n chµi khi lao ®éng vµ hån th¬ ph¬i phíi, lßng yªu cuéc sèng cña t¸c gi¶ Huy CËn trong nh÷ng n¨m ®Çu x©y dùng chñ nghÜa x· héi.

Gîi ý c¸ch viÕt mét sè ®o¹n v¨n
1. Tríc hÕt c¶nh hoµng h«n trªn biÓn vµ c¶nh ®oµn thuyÒn ®¸nh c¸ ra kh¬i ®îc diÔn t¶ rÊt sinh ®éng ë 2 khæ th¬ ®Çu. a. C¶nh hoµng h«n trªn biÓn ®îc miªu t¶ b»ng mét h×nh tîng ®éc ®¸o. “MÆt trêi xuèng biÓn nh hßn löa Sãng ®· cµi then ®ªm sËp cöa”. - Víi sù liªn tëng so s¸nh thó vÞ, Huy CËn ®· miªu t¶ rÊt thùc sù chuyÓn ®æi thêi kh¾c gi÷a ngµy vµ ®ªm khiÕn c¶nh biÓn vµo ®ªm thËt kú vÜ, tr¸ng lÖ nh thÇn tho¹i. Vò trô nh mét ng«i nhµ lín víi mµn ®ªm bu«ng xuèng lµ tÊm cöa khæng lå víi nh÷ng lîn sãng hiÒn hoµ gèi ®©u nhau ch¹y ngang trªn biÓn nh nh÷ng chiÕc then cµi cöa. Ph¸c ho¹ ®îc mét bøc tranh phong c¶nh kú diÖu nh thÕ h¼n nhµ th¬ ph¶i cã cÆp m¾t thÇn vµ tr¸i tim nh¹y c¶m. b. Khi thiªn nhiªn bíc vµo tr¹ng th¸i nghØ ng¬i th× con ngêi b¾t ®Çu lµm viÖc. - Mµn ®ªm më ra ®· khÐp l¹i kh«ng gian cña mét ngµy. Gi÷a lóc vò trô, ®Êt trêi nh chuyÓn sang tr¹ng th¸i nghØ ng¬i th× ngîc l¹i, con ngêi b¾t ®Çu ho¹t ®éng “§oµn thuyÒn ®¸nh c¸ l¹i ra kh¬i – C©u h¸t c¨ng buån cïng giã kh¬i ”. Sù ®èi lËp nµy lµm næi bËt t thÕ lao ®éng cña con ngêi tríc biÓn c¶. - NhÞp th¬ nhanh m¹nh nh mét quyÕt ®Þnh døt kho¸t. §oµn ng d©n ®· xuèng ®¸y thuyÒn ra kh¬i vµ cÊt cao tiÕng h¸t khëi hµnh. Tõ “l¹i” võa biÓu thÞ sù lÆp l¹i

69

tuÇn tù, thêng nhËt, ??? mçi ngµy cña c«ng viÖc lao ®éng võa biÓu thÞ ý so s¸nh ngîc chiÒu víi c©u trªn: ®Êt trêi vµo ®ªm nghØ ng¬i mµ con ngêi b¾t ®Çu lao ®éng, mét c«ng viÖc lao ®éng kh«ng Ýt vÊt v¶. - H×nh ¶nh “c©u h¸t c¨ng buåm” - c¸nh buåm c¨ng giã ra kh¬i lµ Èn dô cho tiÕng h¸t cña con ngêi cso søc m¹nh lµm c¨ng c¸nh buåm. C©u h¸t lµ niÒm vui, niÒm say sa høng khëi cña nh÷ng ngêi lao ®éng l¹c quan yªu nghÒ, yªu biÓn vµ say mª víi c«ng viÖc chinh phôc biÓn kh¬i lµm giµu cho Tæ quèc. 3. Vµ ®©y lµ h×nh ¶nh ®oµn thuyÒn ®¸nh c¸ trªn ®êng trë vÒ: C©u h¸t c¨ng buåm víi giã kh¬i §oµn thuyÒn ch¹y ®ua cïng mÆt trêi MÆt trêi ®éi biÓn nh« mµu míi M¾t c¸ huy hoµng mu«n dÆm kh¬i. - §oµn thuyÒn ®¸nh c¸ ®· ®i vµo lóc hoµng h«n trong tiÕng h¸t vµ trë vÒ vµo lóc b×nh minh cïng trong tiÕng h¸t. Nh÷ng c©u th¬ ®îc lÆp l¹i nh mét ®iÖp khóc cña mét bµi ca lao ®éng. NÕu nh tiÕng h¸t lóc tríc thÓ hiÖn niÒm vui khi lao ®éng th× tiÕng h¸t sau l¹i thÓ hiÖn sù phÊn khëi v× kÕt qu¶ lao ®éng sau mét ®ªm lµm viÖc h¨ng say. Hä trë vÒ trong t thÕ míi “ch¹y ®ua cïng mÆt trêi”. Tõ “ch¹y ®ua” thÓ hiÖn khÝ thÕ lao ®éng m¹nh mÏ, søc lùc vÉn dåi dµo cña ngêi lao ®éng. §oµn thuyÒn ®îc nh©n ho¸, c¶ mÆt trêi còng tham gia vµo cuéc ch¹y ®ua nµy vµ kÕt qu¶ con ngêi ®· chiÕn th¾ng. - Hai c©u kÕt khÐp l¹i bµi th¬ nhng l¹i më ra mét c¶nh tîng thËt kú vÜ vµ chãi läi. Ph¶i nãi r»ng Huy CËn ®· rÊt tinh tÕ khi miªu t¶ sù vËn hµnh cña vò trô. MÆt trêi tõ tõ nh« lªn trªn s«ng níc xanh lam, chiÕu tá ¸nh s¸ng rùc rì, c¶nh biÓn bõng s¸ng vµ cßn ®Ñp h¬n víi kÕt qu¶ lao ®éng. Con thuyÒn chë vÒ khoang nµo còng ®Çy ¾p c¸. M¾t c¸ ph¶n chiÕu ¸nh mÆt trêi gièng nh mu«n vµn mÆt trêi nhá li ti. §ã thËt sù lµ mét c¶nh tîng ®Ñp, huy hoµng gi÷a bÇu trêi vµ mÆt biÓn, gi÷a thiªn nhiªn vµ thµnh qu¶ lao ®éng. C©u 4: ViÕt ®o¹n v¨n ng¾n kho¶ng 10 c©u nªu c¶m nghÜ cña em vÒ vÎ ®Ñp cña thiªn nhiªn vµ con ngêi trong bµi th¬ “§oµn thuyÒn ®¸nh c¸”. Gîi ý: Thiªn nhiªn vïng biÓn trong bµi th¬ cã mét vÎ ®Ñp riªng. Bçu trêi gièng nh ng«i nhµ vò trô khi ®ªm xuèng còng cµi then, sËp cöa ®Ó chuÈn bÞ nghØ ng¬i. Cã tr¨ng, cã giã, biÓn lÆng, nh÷ng bµy c¸ dÖt biÓn nh muèn luång s¸ng. MÆt trêi lªn lµm cho biÓn thªm mµu s¾c míi. Nh÷ng thuyÒn ®Çy ¾p c¸ nèi nhau thµnh mu«n dÆm kh¬i m¾t c¸ huy hoµng. Con ngêi lµm chñ nªn vui vÎ ca h¸t suèt tõ khi ra kh¬i, trong qu¸ tr×nh bu«ng líi vµ trë vÒ. Con ngêi hoµ hîp víi thiªn nhiªn. Giã l¸i thuyÒn, tr¨ng nh d¸t vµng trªn nh÷ng c¸nh buåm. Ngêi ®¸nh c¸ th× h¸t bµi ca gäi c¸ vµo... Kh«ng khÝ lao ®éng thËt khoÎ kho¾n. Tõng chïm c¸ nÆng ®îc kÐo lªn trong tiÕng h¸t cña nh÷ng con ngêi ch¹y ®ua cïng mÆt trêi. VÎ ®Ñp cña thµnh qu¶ lao ®éng còng chÝnh lµ vÎ ®Ñp cña nh÷ng ngêi lao ®éng míi, lµm ¨n tËp thÓ, lµm cho thiªn nhiªn, lµm cho ®êi m×nh. C©u 6: Trong c©u th¬ “v©y b¹c ®u«i vµng loÐ r¹ng ®«ng”, tõ “®«ng” cã nghÜa lµ g×? H·y t×m Ýt nhÊt 2 nghÜa cña tõ “®«ng” vµ cho vÝ dô. C©u th¬ ®· sö dông biÖn ph¸p tu tõ g×? Ph©n tÝch? T×m hai vÝ dô còng sö dông biÖn ph¸p tu tõ ®ã mµ em ®· ®îc häc.

70

Gîi ý: - Tõ “®«ng” cã nghÜa lµ phÝa ®«ng, biÓn ®«ng. - Hai nghÜa kh¸c nhau cña tõ “®«ng”. - Lµ ®éng tõ chØ tr¹ng th¸i: ®«ng ®óc, nhiÒu. - Lµ ®éng tõ chØ tr¹ng th¸i: ®«ng cøng. - Lµ tõ chØ ph¬ng híng: híng ®«ng, phÝa ®«ng. VD: §»ng ®«ng, tõng ®oµn thuyÒn ®¸nh c¸ nèi ®u«i nhau vÒ bê. - C©u th¬ ®· sö dông biÖn ph¸p tu tõ Èn dô: chØ sè lîng c¸ thu ®îc nhiÒu ®Õn møc lµm ®Çy ¾p, tr¾ng xo¸ m¹n thuyÒn khi ¸nh n¾ng chiÕu vµo th©n c¸ - thµnh qu¶ lao ®éng. C¶m gi¸c ¸nh s¸ng mét ngµy míi tõ ®oµn thuyÒn c¸ ®ã thÓ hiÖn ¸nh s¸ng sù béi thu “Mïa vµng”. - VÝ dô vÒ hai c©u th¬ sö dông phÐp tu tõ Èn dô. - VD1: Tõ Êy trong t«i bõng nÆng h¹ MÆt trêi ch©n lý chãi qua tim - VD2: Ngµy ngµy mÆt trêi ®i qua trªn l¨ng ThÊy mét mÆt trêi trong l¨ng rÊt ®á. C©u 7 : Cho c©u chñ ®Ò sau §oµn thuyÒn ®¸nh c¸ kh«ng chØ lµ mét bøc tranh s¬n mµi léng lÉy vÒ vÎ ®Ñp cña thiªn nhiªn mµ cßn lµ mét bµi ca ngîi vÎ ®Ñp cña con ngêi lao ®éng. a. §Ò tµi cña ®o¹n v¨n chøa c©u më ®o¹n lµ g× ? §Ò tµi cña ®o¹n v¨n trªn ®o¹n v¨n chøa c©u më ®o¹n lµ g× ? b. H·y viÕt tiÕp tõ 9 ®Õn 15 c©u ®Ó t¹o thµnh ®o¹n v¨n tæng ph©n hîp hoµn chØnh. Trong ®ã cã sö dông phÐp thÕ ®ång nghÜa. Gîi ý : a. §Ò tµi cña ®o¹n v¨n chøa c©u më ®o¹n lµ : ca ngîi vÎ ®Ñp cña con ngêi lao ®éng. §Ò tµi cña ®o¹n v¨n trªn ®o¹n v¨n chøa c©u më ®o¹n lµ : §oµn thuyÒn ®¸nh c¸ lµ mét bøc tranh s¬n mµi léng lÉy vÒ vÎ ®Ñp cña thiªn nhiªn. b. ViÕt ®o¹n : - T thÕ ra ®i : hoµn c¶nh kh¾c nghiÖt >< t thÕ hiªn ngang : hä mang ®Õn cho biÓn kh¬i mét nhÞp ®iÖu míi : tiÕgn h¸t say mª lao ®éng. - T thÕ lao ®éng trªn biÓn c¶ bao la : lao ®éng trªn biÓn kh«ng hÒ c« ®¬n, tÇm vãc cña hä s¸nh vai víi ®Êt trêi, bëi thiªn nhiªn bÇu b¹n, chia sÎ víi hä... (ph©n tÝch ®Ó thÊy ®îc sù hoµ hîp gi÷a con ngêi vµ vò trô). - T¹o nªn khóc men say ca ngîi con ngêi lao ®éng -> t¹o thµnh qu¶ lao ®éng mµ hä mong muèn. - Nhµ th¬ dïng h×nh ¶nh rÊt thùc: “ta kÐo xo¾n tay chïm c¸ nÆng ” -> Thµnh qu¶ lao ®éng: Hä ra vÒ víi thuyÒn ®Çy ¾p dêng nh ¸nh b×nh minh th¾p lªn tõ v©y c¸. Hä mang b×nh minh cho vïng biÓn bao la réng lín. Bµi th¬ lµ mét b¶n hïng ca vÒ ngêi lao ®éng. C©u 8: H·y chØ ra vµ ph©n tÝch gi¸ trÞ nghÖ thuËt trong c©u th¬ sau: C¸ nhô c¸ chim cïng c¸ ®Ð C¸ song lÊp l¸nh ®uèc ®en hång.

71

c¶m xóc. 3. lµm ®iÓm tùa kh¬i gîi mét kû niÖm. ®ång thêi thÓ hiÖn lßng kÝnh yªu tr©n träng vµ biÕt ¬n cña ngêi ch¸u ®èi víi bµ còng lµ ®èi víi gia ®×nh quª h¬ng ®Êt níc. nh÷ng chiÕc v©y c¸ díi ¸nh tr¨ng nh lÊp l¸nh. BÕp löa B»ng ViÖt A. tØnh Hµ T©y. tËp th¬ ®Çu tay cña B»ng ViÖt vµ Lu Quang Vò. tªn khai sinh lµ NguyÔn ViÖt B»ng – sinh n¨m 1941. 72 .Bµi th¬ ®îc ®a vµo tËp H¬ng c©y – BÕp löa (1968). ngêi ch¸u muèn göi niÒm mong nhí vÒ víi bµ. Thµnh c«ng cña bµi th¬ cßn ë sù s¸ng t¹o h×nh ¶nh bÕp löa g¾n liÒn víi h×nh ¶nh ngêi bµ. . Tõ nh÷ng kû niÖm.Hai c©u th¬ trªn ®· sö dông biÖn ph¸p tu tõ liÖt kª.HiÖn nay «ng lµ chñ tÞch Héi liªn hiÖp V¨n häc nghÖ thuËt Hµ Néi. Èn dô. 2. c¸ song lµ Èn dô cho thµnh qu¶ lao ®éng mµ nh÷ng ngêi d©n chµi cã ®îc sau mét ngµy lao ®éng trªn biÓn. tõ kû niÖm ®Õn suy ngÉm. * Bè côc: 4 phÇn. h×nh ¶nh bµ vµ bÕp löa. tõ ®ã gîi vÒ nh÷ng kû niÖm tuæi th¬ sèng bªn bµ t¸m n¨m rßng. M¹ch c¶m xóc vµ bè côc: * M¹ch c¶m xóc: Bµi th¬ lµ lêi t©m sù cña ngêi ch¸u hiÕu th¶o ë ph¬ng xa göi vÒ ngêi bµ. quª ë huyÖn Th¹ch ThÊt. . Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: . II. . T¸c phÈm: 1.Khæ ®Çu: h×nh ¶nh bÕp löa kh¬i nguån cho dßng c¶m xóc håi tëng vÒ bµ. H×nh ¶nh ”lÊp l¸nh ®uèc ®en hång” lµ mét h×nh ¶nh ®Ñp. . ®øa ch¸u nay ®· trëng thµnh suy ngÉm vµ thÊu hiÓu vÒ cuéc ®êi bµ . Cuèi cïng. lo toan.B»ng ViÖt lµm th¬ tõ ®Çu nh÷ng n¨m 60 vµ thuéc thÕ hÖ c¸c nhµ th¬ trëng thµnh trong thêi kú kh¸ng chiÕn chèng Mü.4 khæ tiÕp: nh÷ng kû niÖm Êu th¬.Bµi th¬ ®îc s¸ng t¸c n¨m 1963.B»ng ViÖt. . KiÕn thøc c¬ b¶n: I. * NghÖ thuËt: bµi th¬ ®· kÕt hîp nhuÇn nhuyÔn gi÷a biÓu c¶m víi miªu t¶ tù sù vµ b×nh luËn. M¹ch c¶m xóc bµi th¬ ®i tõ håi tëng ®Õn hiÖn t¹i. khi t¸c gi¶ ®ang lµ sinh viªn häc ngµnh luËt ë níc ngoµi.C©u th¬ cã sö dông phÐp liÖt kª : VD : Mét canh. hai canh l¹i ba canh/ Tr»n träc b¨n kho¨n giÊc ch¼ng thµnh. bµi th¬ “BÕp löa” gîi l¹i nh÷ng kû niÖm ®Çy xóc ®éng vÒ ngêi bµ vµ t×nh bµ ch¸u. suy nghÜ vÒ bµ vµ t×nh bµ ch¸u. Gîi ý : . Bµi th¬ ®îc më ra víi h×nh ¶nh bÕp löa. Kh¸i qu¸t gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt: * Néi dung: qua håi tëng vµ suy ngÉm cña ngêi ch¸u ®· trëng thµnh. T¸c gi¶: . vÒ lÏ sèng gi¶n dÞ mµ cao quý cña bµ. . H×nh ¶nh nh÷ng con c¸ chim. c¸ ®Ð. v©t v¶ vµ t×nh yªu th¬ng tr×u mÕn dµnh cho ®øa ch¸u.H·y t×m mét vÝ dô còng cã sö dông biÖn ph¸p tu tõ nghÖ thuËt gièng nh c©u th¬ trªn (trong ch¬ng tr×nh ®· häc). lµm hiÖn lªn h×nh ¶nh bµ víi sù ch¨m sãc.

thiÕu thèn. . Th©n bµi: 1. bµi th¬ gîi l¹i nh÷ng kû niÖm tuæi Êu th¬ bªn ngêi bµ: * Tuæi th¬ nhiÒu gian khæ.Giíi thiÖu t¸c phÈm: Bµi th¬ “BÕp löa” ®îc s¸ng t¸c n¨m 1963 khi t¸c gi¶ cßn lµ sinh viªn ®ang du häc t¹i Liªn X«. th¬ng ngêi bµ lÆng lÏ. b. mît mµ. kiªn nhÉn. TÊt c¶ chØ cßn l¹i nh÷ng h×nh ¶nh th ¬ng t©m. Qu¸ khø hiÖn vÒ víi h×nh ¶nh nh÷ng ngêi chÕt ®ãi ®Çy trªn ®êng lµng. lay ®éng “Ch¸u th¬ng bµ biÕt mÊy n¾ng ma”. . . Trong lßng ®øa ch¸u ®i xa trµo d©ng mét c¶m xóc th¬ng bµ m·nh liÖt. Nhµ th¬ B»ng ViÖt víi h×nh ¶nh hÕt søc tiªu biÓu ®· gîi cho ta thÊy mét qu¸ khø tang th¬ng ®Çy nh÷ng th¶m c¶nh cña d©n téc g¾n liÒn víi sè phËn nh÷ng ng êi d©n mÊt níc trong ®ã cã c¶ t¸c gi¶. 4. nao nao lßng ngêi ®äc.ChiÕn khu: vïng c¨n cø cña lùc lîng c¸ch m¹ng hay lùc lîng kh¸ng chiÕn. Nh÷ng n¨m th¸ng Êy g©y mét Ên t- 73 .. . ©m thÇm trong khung c¶nh “biÕt mÊy n¾ng ma”. Gîi t¶ mét h×nh ¶nh bÕp löa cã thËt ®îc c¶m nhËn b»ng thÞ gi¸c Èn hiÖn trong s¬ng sím “chên vên”.Chñ ®Ò: Bµi th¬ gîi l¹i nh÷ng kû niÖm vÒ ngêi bµ vµ t×nh bµ ch¸u s©u s¾c. §äc ®Õn c©u th¬ nµy chóng ta hoµn toµn kh«ng thÊy cã mét vßm trêi cæ tÝch mµu hång víi nh÷ng íc m¬.Khæ cuèi: nçi nhí cña ch¸u vÒ bµ vµ bÕp löa. Gi¶i nghÜa tõ: . Tõ ®ã. nh÷ng h×nh ¶nh ®Çy l·ng m¹n bay bæng cña mét thêi Êu th¬. ch÷ “th¬ng” ®i víi “bµ” lµ 2 thanh b»ng ®i liÒn nhau t¹o ra ©m vang nh ng©n dµi xao xuyÕn.ngêi nhãm löa mçi sím mai – mét h×nh ¶nh trong bµi th¬ lóc nµo còng chËp chên. khÐo lÐo vµ tÊm lßng chi chót cña ngêi nhãm löa. . thÊm thÝa. Më bµi: . nhí ch¾c. Ph©n tÝch bµi th¬ 1. Giäng th¬ trÜu xuèng.Khæ 6: nh÷ng suy nghÜ cña t¸c gi¶ vÒ bµ vµ h×nh ¶nh cuéc ®êi bµ.c¸i ®ãi dµi lµm mái mÖt. lung linh cña bÕp löa gÇn gòi. khai th¸c nh÷ng kû niÖm vµ m¬ íc cña tuæi trÎ. Gîi bµn tay dÞu dµng. -> §iÖp ng÷ “mét bÕp löa” + tõ l¸y “chên vên. gîi nçi xãt xa ¸m ¶nh vÒ n¹n ®ãi khñng khiÕp n¨m 1945 tríc ngµy c¶ níc ta vïng lªn giµnh chÝnh quyÒn. th©n thuéc trong mçi gia ®×nh ngêi ViÖt Nam. B. kiÖt søc.§inh ninh: ë ®©y cã nghÜa lµ nh¾c ®i nh¾c l¹i cho ngêi kh¸c n¾m ch¾c. Dßng håi tëng ®îc b¾t ®Çu tõ h×nh ¶nh th©n th¬ng. Êm ¸p: BÕp löa. Th¬ «ng trong trÎo.. .BÕp löa “Êp iu”.BÕp löa “chên vên s¬ng sím”.Giíi thiÖu t¸c gi¶: B»ng ViÖt thuéc thÕ hÖ nhµ th¬ trëng thµnh trong kh¸ng chiÕn chèng Mü. Êp iu” gîi lªn h×nh ¶nh sèng ®éng.H×nh ¶nh bÕp löa rÊt tù nhiªn ®· ®¸nh thøc dßng håi tëng cña ch¸u vÒ bµ . LËp dµn ý ph©n tÝch bµi th¬ “BÕp löa” cña B»ng ViÖt I. . nh nçi nhí tr¶i dµi cña ngêi ch¸u dµnh cho bµ. con ngùa gÇy r¹c cña h×nh ¶nh ngêi bè ®¸nh xe ch¾c còng gÇy kh«.. nhäc nh»n: “§ãi mßn ®ãi mái” “Bè ®i ®¸nh xe kh« r¹c ngùa gÇy” Thµnh ng÷ “§ãi mßn ®ãi mái” . II. khèn khæ. Nh÷ng kû niÖm tuæi th¬ vµ t×nh bµ ch¸u: a.

¢m thanh quen thuéc cña chèn ®ång quª mçi ®é hÌ vÒ cø vang väng. Bµ hiÖn lªn Êm ¸p. Trong nh÷ng n¨m th¸ng chiÕn tranh khã kh¨n vµ ¸c liÖt Êy. lµm trßn nhiÖm vô hËu ph¬ng ®Ó ngêi ®i xa c«ng t¸c ®îc yªn lßng.H×nh ¶nh ngêi bµ cµng hiÖn lªn râ nÐt. yªu th¬ng. bµ ch¨m ch¸u häc ”. v÷ng lßng. t×nh c¶m vµ suy nghÜ cña bµ mµ cßn lµm s¸ng lªn phÈm chÊt cña ngêi mÑ ViÖt Nam. khi th¶ng thèt.. ch¼ng ®Õn ë cïng bµ . 74 . hai bµ ch¸u ®· g¾n bã chia sÎ. * Tuæi th¬ ch¸u lu«n ®îc sèng trong t×nh yªu th¬ng.. “Bµ hay kÓ chuyÖn nh÷ng ngµy ë HuÕ” chuyÖn ®êi nay. tha thiÕt “TiÕng tu hó sao mµ tha thiÕt thÕ”. chÞu th ¬ng. VÉn chØ cã hai bµ ch¸u sím h«m vµ bµ vÉn v÷ng lßng tríc mäi tai ho¹. m¹nh mÏ h¬n. Bªn c¹nh ngän löa thiªu rôi sù sèng cña kÎ thï vÉn cßn mét ngän löa nhen lªn mét sù sèng kh¸c. tÇn t¶o. khi th× l¹i rén vÒ rÊt gÇn gòi. T×nh c¶nh hai bµ ch¸u thËt v¾ng vÎ. Råi cã lóc giãng gi¶ kªu hoµi. ®inh ninh lµ chç dùa tinh thÇn v÷ng ch¾c cho ch¸u: “VÉn v÷ng lßng bµ dÆn ch¸u ®inh ninh ”. cã lóc l¹i m¬ hå v¨ng v¼ng tõ nh÷ng c¸nh ®ång xa “Tu hó kªu trªn nh÷ng c¸nh ®ång xa”. ch¾t chiu nh÷ng t×nh c¶m Êm nång suèt 8 n¨m rßng. Bè mÑ ®i c«ng t¸c xa. Bµ lµ sù kÕt hîp cao quý gi÷a t×nh cha. chÞu khã. kÓ nä. bªn c¹nh ©m thanh cña tiÕng chim tu hó. bao la. . Bªn c¹nh bÕp löa hång. sù ch¨m chót cña bµ ®èi víi ?????????? 4 lÇn gäi lµ t×nh bµ ch¸u quÊn quýt. bµ b¶o ch¸u nghe”.îng s©u ®Ëm lay ®éng t©m hån nhµ th¬ .Råi “Ch¸u ë cïng bµ. tiÕng nãi.. ®ïm bäc. . Êm cóng vµ nhÉn n¹i cña bµ hoµn toµn t¬ng ph¶n víi ngän löa thï ®Þch ®èi víi sù sèng : “N¨m giÆc ®èt lµng ch¸y tµn ch¸y rôi”. buån v¾ng ®Õn l¹nh lïng.Ên tîng vÒ khãi bÕp hun nhÌm m¾t ®Ó nghÜ l¹i ®Õn giê sèng mòi cßn cay. . Bµ lu«n lµ chç dùa v÷ng ch¾c cho ch¸u. . dßng håi tëng cßn g¾n víi ©m thanh cña tiÕng chim tu hó. cuén xo¸y trong lßng ngêi con xa xø. cô thÓ víi nh÷ng phÈm chÊt cao quý. nghÜa mÑ. c¬ hµn råi ®Õn giÆc gi·.” “N¨m giÆc ®èt lµng ch¸y tµn. bè cßn viÖc bè Mµy cã viÕt th chí kÓ nµy. “Bè ë chiÕn khu. C¸c tõ ng÷ nh: bµ b¶o.Bªn bÕp löa. thÕ nhng bµ vÉn b×nh tÜnh. thÊm thÝa tÊm lßng ®«n hËu. cu mang trän vÑn cña bµ: . ®êi xa. Cã 11 c©u th¬ mµ ©m thanh Êy vang väng ®Õn 5 lÇn. Cø b¶o nhµ vÉn ®îc b×nh yªn !” Lêi dÆn trùc tiÕp cña bµ khi ch¸u viÕt th cho bè kh«ng chØ gióp ta h×nh dung râ rµng giäng nãi. ch¸u ë víi bµ.Kªu chi hoµi trªn nh÷ng c¸nh ®ång xa ”. bµ d¹y. ë ®©y h×nh ¶nh bÕp löa ©n cÇn. bµ ch¨m ®· diÔn t¶ mäi c¸ch s©u s¾c. c«ng thÇy. TÊt c¶ gîi lªn kh«ng gian mªnh m«ng. t×nh yªu th ¬ng bao la. kh¾c kho¶i. ch¸y rôi “Hµng xãm bèn bªn trë vÒ lÇm lôi”.Khi nhí vÒ kû niÖm. Trong nh÷ng cung bËc kh¸c nhau cña ©m thanh tiÕng chim tu hó.. §iÖp ng÷ vµ c©u hái tu tõ ®· t¹o nªn nh÷ng cung bËc kh¸c nhau cña ©m thanh: “Tu hó ¬i. thay thÕ vµ lÊp ®Çy tÊt c¶ (c¶ kh¸t khao häc hµnh vµ c¶ h×nh thµnh nh©n c¸ch). mäi thö th¸ch khèc liÖt cña chiÕn tranh... t©m tr¹ng cña ngêi ch¸u mçi lóc mét trë nªn da diÕt. “Bµ d¹y ch¸u lµm.Tuæi th¬ Êy cßn cã c¸i gian khæ chung cña nhiÒu gia ®×nh ViÖt Nam thêi kú kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p: “MÑ cïng cha c«ng t¸c bËn kh«ng vÒ.

. Löa Êy lµ löa niÒm tin. C¸i bÕp löa mµ bµ nhen sím sím. Lêi bµ v¨ng v¼ng bªn tai. râ dÇn lªn giäng th¬ chuyÓn tõ tr÷ t×nh sang tù sù. H×nh ¶nh cña bµ trong t©m hån nhµ th¬ kh«ng chØ lµ ngêi th¾p löa gi÷ löa mµ cßn lµ ngêi truyÒn löa. trong dßng håi tëng vÒ qu¸ khø. ý chÝ. khoai s¾n ngät bïi Nhãm nåi x«i g¹o míi sÎ chung vui Nhãm dËy c¶ nh÷ng t©m t×nh tuæi nhá”. §ã lµ biÓu hiÖn cña søc sèng mu«n ®êi bÊt diÖt mang niÒm yªu th¬ng. miªu t¶ vµ tù sù. löa søc sèng truyÒn ®Õn c¸c thÕ hÖ mai sau. h×nh ¶nh th¬ cø lan to¶ dÇn. . mét niÒm tin t¬i s¸ng vÒ ngµy mai.Tõ nh÷ng kû niÖm håi tëng vÒ tuæi th¬ vµ bµ. §©y còng lµ bót ph¸p quen thuéc cña nhµ th¬. nghÞ lùc vµ mét t×nh yªu cuéc sèng. Ph¶i ch¨ng chÝnh ngän löa lßng bµ ®· nhen lªn trong t©m hån ch¸u.. ngän löa th¾p s¸ng lªn niÒm tin. Ngêi ch¸u trong bµi th¬ tuy ph¶i sèng xa cha mÑ. ngän löa cña t×nh yªu th¬ng lu«n ñ s½n trong lßng bµ. hy väng vµ nghÞ lùc. rÊt nhÑ. lµ niÒm tin cña c¶ mét d©n téc trong thêi kú lÞch sö v« cïng khã kh¨n ®ã. niÒm tin cña bµ truyÒn cho ch¸u. Nh÷ng suy nghÜ vÒ cuéc ®êi bµ vµ h×nh ¶nh bÕp löa: a. ChÝnh sù kÕt hîp nhuÇn nhÞ ®éc ®¸o ®ã khiÕn h×nh ¶nh cña bµ thËt gÇn gòi.=> Nh vËy m¹ch c¶m xóc xen kÏ lêi kÓ. chiÒu chiÒu kh«ng ph¶i chØ b»ng nhiªn liÖu ngêi ta vÉn thêng dïng nhãm löa mµ ®· s¸ng bõng lªn thµnh ngän löa bÊt diÖt. ngän löa cña niÒm tin dai d¼ng. Suy ngÉm vÒ cuéc ®êi bµ .. tuy tuæi th¬ c¬ cùc thiÕu thèn nhng em thËt h¹nh phóc trong vßng tay yªu th¬ng cña bµ. lµm nªn thµnh c«ng lµm nªn thµnh c«ng cña ®o¹n th¬ håi tëng vÒ bµ. ®Õn tËn b©y giê Bµ vÉn gi÷ thãi quen dËy sím Nhãm bÕp löa Êp iu nång ®îm Nhãm niÒm yªu th¬ng. => Tãm l¹i. Kh¸i qu¸t h¬n. mét ngµy mai t¬i s¸ng vµ mét t¬ng lai tèt ®Ñp h¬n ®ang chê phÝa tríc. Qua ®ã. lµ nghÞ lùc. §ã lµ giäng kÓ thñ thØ. qua dßng c¶m xóc cña nh©n vËt tr÷ t×nh chÝnh lµ sù kÕt hîp.” H×nh ¶nh bÕp löa ®îc thay thÕ b»ng h×nh ¶nh ngän löa cô thÓ h¬n mang ý nghÜa Èn dô. ch©n thµnh vµ gi¶n dÞ. ®an xen nhuÇn nhuyÔn gi÷a c¸c yÕu tè biÓu c¶m. ý chÝ. t©m t×nh.Sù tÇn t¶o vµ ®øc hy sinh ch¨m lo cho ng êi cña bµ ®îc t¸c gi¶ thÓ hiÖn trong mét chi tiÕt rÊt tiªu biÓu: “LËn ®Ën ®êi bµ biÕt mÊy n¾ng ma MÊy chôc n¨m råi.. h¬i Êm vµ sù sèng. vÉn ®inh ninh trong lßng ch¸u. tîng trng cho ¸nh s¸ng. nh÷ng m¶ng tuæi th¬ l¹i hiÖn vÒ sèng ®éng. §iÖp ng÷ “mét ngän löa” nhÊn m¹nh t×nh yªu th¬ng Êm ¸p bµ dµnh cho ch¸u. ngêi ch¸u suy nghÜ vÌ cuéc ®êi bµ. ®ã lµ ý chÝ. ngêi ch¸u thÓ hiÖn nçi nhí th¬ng v« h¹n vµ biÕt ¬n bµ s©u nÆng. giäng ®iÖu ng«n ng÷. rÊt nhá. 75 . nghÞ lùc. ý chÝ. H×nh ¶nh cña bµ lu«n g¾n víi bÕp löa: “Råi sím chiÒu l¹i bÕp löa bµ nhen Mét lßng bµ lu«n ñ s½n Mét ngän löa chøa niÒm tin dai d¼ng . niÒm tin vÒ mét ngµy mai hoµ b×nh. 2. Lµm cho dßng c¶m xóc miªn man vµ ®Ó l¹i nh÷ng dÊu Ên s©u ®Ëm vÒ ng êi bµ.

76 . bµ kh¬i dËy c¶ nh÷ng ký øc. biÕt ¬n.. ®· kh¬i dËy niÒm yªu th¬ng. §ã lµ ®¹o lý thuû chung cao ®Ñp cña con ngêi ViÖt Nam ®îc nu«i dìng trong mçi t©m hån con ngêi tõ thuë Êu th¬. nhí vÒ ®Êt n íc quª h¬ng. Bµ ®· truyÒn h¬i Êm t×nh ng êi. tr¶i qua nhiÒu n¾ng ma tëng nh kh«ng bao giê døt. Vµ nh vËy h×nh ¶nh bÕp löa ®¬n s¬ gi¶n dÞ ®· mang ý nghÜa kh¸i qu¸t trë thµnh ngän löa trong tr¸i tim – mét ngän löa Èn chøa niÒm tin vµ søc sèng cña con ngêi. cã gi¸ trÞ trong cuéc ®êi mçi con ng êi. Nhµ th¬ ®· lµm næi bËt søc m¹nh céi nguån Êy. Kho¶ng c¸ch vÒ kh«ng gian. tÊm lßng Êm ¸p cña bµ. Tõ “nhãm” ®Çu tiªn : “Nhãm bÕp löa Êp iu nång ®îm” nhãm lµ ®éng tõ thÓ hiÖn mét hµnh ®éng lµm cho löa bÐn.. Vµ còng chÝnh tõ h×nh ¶nh bÕp löa. lµ nçi nhí th ¬ng da diÕt cña ®øa ch¸u dµnh cho ngêi bµ kÝnh yªu cña m×nh: “§«i m¾t cµng giµ cµng thÊm thÝa yªu th¬ng – Dï da dÎ kh« ®i. nhí vÒ céi nguån vµ chóng ta l¹i b¾t gÆp t×nh c¶m Êy “§«i dßng tiÔn ®a bµ néi” mµ t¸c gi¶ viÕt khi bµ néi qua ®êi. gian lao mµ t×nh nghÜa. C©u hái tu tõ Êy gîi cho ngêi ®äc c¶m nhËn nh cã mét nçi nhí kh¾c kho¶i. bµ cßn hy väng m·i – ChØ mçi ngµy r¾n l¹i Ýt lêi thªm”. t×nh c¶m sÎ chia t×nh ®oµn kÕt víi hµng xãm l¸ng giÒng vµ réng ra n÷a lµ t×nh yªu quª h ¬ng ®Êt níc. + Trong khæ th¬ thø s¸u. cña quª h¬ng.Bµi th¬ ®îc kÕt thóc b»ng c©u hái tu tõ: “Sím mai nµy bµ nhãm bÕp lªn cha?”. kh«ng quªn ®îc nh÷ng lËn ®Ën ®êi bµ. 3.+ Cuéc ®êi bµ lµ mét cuéc ®êi ®Çy gian tru©n. löa tr¨m nhµ. thêng trùc. ch¸u nhËn ra c¶ mét niÒm tin dai d¼ng vÒ ngµy mai. Suy ngÉm vÒ h×nh ¶nh bÕp löa : BÕp löa kú l¹ vµ thiªng liªng: + Tõ ®ã nhµ th¬ ®· cã sù kh¸i qu¸t h×nh ¶nh tÊt c¶ c¸c bÕp löa: “¤i kú l¹ vµ thiªng liªng bÕp löa!” C©u th¬ c¶m th¸n víi cÊu tróc ®¶o thÓ hiÖn sù ng¹c nhiªn. ch¸y lªn ngän löa vµ mét bÕp löa hoµn toµn cã thËt cã thÓ c¶m nhËn b»ng m¾t thêng ®Ó xua tan ®i c¸i gi¸ l¹nh cña mïa ®«ng kh¾c nghiÖt ®Ó nÊu chÝn thøc ¨n vµ ®ã lµ mét bÕp löa rÊt b×nh dÞ cã ë mäi gian bÕp cña lµng quª ViÖt Nam. nh÷ng tËn tuþ hy sinh v× t×nh nghÜa cña bµ. ThÕ nhng tõ “nhãm” trong nh÷ng c©u th¬ sau : “Nhãm niÒm yªu th¬ng khoai s¾n ngät bïi – Nhãm nåi x«i g¹o míi sÎ chung vui – Nhãm dËy c¶ nh÷ng t©m t×nh tuæi nhá” th× tõ nhãm l¹i mang ý nghÜa Èn dô. kh¬i dËy trong t©m hån ch¸u t×nh yªu th¬ng ruét thÞt. . niÒm vui tr¨m ng¶ kh«ng thÓ lµm ch¸u l·ng quªn ¸nh s¸ng vµ h¬i Êm tõ bÕp löa cña bµ. Cã nghÜa lµ bµ ®· nhãm lªn. nhiÒu lËn ®Ën. ch¸u hiÓu ®îc linh hån cña mét d©n téc vÊt v¶. thêi gian vµ khãi tr¨m tµu. Nã cø båi ®¾p cao dÇn nh÷ng nÐt kú l¹ vµ thiªng liªng cña bÕp löa.Khæ th¬ cuèi lµ lêi tù b¹ch cña ngêi ch¸u ®i xa khi ®· trëng thµnh. ®ã lµ nh÷ng t×nh c¶m kÝnh träng. vÊt v¶. tÊm lßng kh«ng hÑp l¹i – Giµu kiªn nhÉn. nh÷ng ký øc ®Ñp. ngì ngµng nh mét kh¸m ph¸ ra mét ®iÒu kú diÖu gi÷a cuéc ®êi b×nh dÞ. H×nh ¶nh cña bµ còng lµ h×nh ¶nh cña bao ngêi phô n÷ ViÖt Nam giµu ®øc hy sinh dï gian tru©n vÊt v¶ vÉn s¸ng lªn t×nh yªu th¬ng. lu«n nhí vÒ bµ. b. mét nçi nhí ®au ®¸u kh«n ngu«i. Tõ ngän löa cña bµ. Nhí vÒ bµ còng chÝnh lµ nhí vÒ quª h¬ng. Nçi nhí cña ch¸u vÒ bµ vµ bÕp löa . kû niÖm tuæi Êu th¬ trong ch¸u ®Ó ch¸u lu«n nhí vÒ nã còng cã nghÜa lµ nhí vÒ céi nguån. ®iÖp tõ “nhãm” ®îc nh¾c ®i nh¾c l¹i tíi bèn lÇn vµ mang nh÷ng ý nghÜa kh¸c nhau. nhí vÒ d©n téc m×nh.

77 . Råi nh÷ng mïa v¶i chÝn. kú l¹. triÕt lý thÇm kÝn : nh÷ng g× th©n thiÕt cña tuæi th¬ mçi ngêi ®Òu cã søc to¶ s¸ng. håi tëng vµ suy ngÉm. quª h¬ng. Gîi ý: H×nh ¶nh bÕp löa vèn lµ h×nh ¶nh thËt cña bÕp löa mµ ngµy ngµy ngêi bµ nhen löa nÊu c¬m. ChÝnh v× thÕ.§iÖp tõ ”nhãm” ®îc nh¾c l¹i 4 lÇn lµm to¶ s¸ng h¬n nÐt “kú l¹” vµ thiªng liªng bÕp löa. ®Êt níc. BÕp löa gîi l¹i nh÷ng niÒm vui cña nåi x«i g¹p míi. cã nh÷ng niÒm vui míi. BÕp löa còng lµ n¬i bµ nhãm lªn t×nh c¶m. cã nh÷ng bÕn bê míi. .Kh¬i dËy t×nh yªu th¬ng. kh¸t väng cho ngêi ch¸u. BÕp löa tîng trng cho t×nh c¶m v÷ng bÒn cña bµ ch¸u. Nh÷ng viÖc bµ d¹y b¶o. bµ ch¨m ch¸u häc. sù g¾n bã víi gia ®×nh. tù sù vµ b×nh luËn: giäng ®iÖu vµ thÓ th¬ t¸m ch÷ phï hîp víi c¶m xóc.Bµi th¬ chøa ®ùng mét ý nghÜa. ngän löa bÊt diÖt cña t×nh bµ ch¸u. n©ng ®ì con ng êi suèt hµnh tr×nh dµi réng cña cuéc ®êi. cã niÒm vui tr¨m ng¶ mµ vÉn kh«ng quªn nh¾c vÒ bÕp löa”? Gîi ý: H×nh ¶nh bÕp löa gîi l¹i trong lßng ch¸u kû niÖm vÒ n¨m lªn bèn tuæi ®ãi kÐm. quª h¬ng. KÕt bµi: . nh÷ng c©u chuyÖn kÓ cña bµ. ch¨m ch¸u häc. löa niÒm tin.III. bµ lo l¾ng cho mäi ngêi. võa cã ý nghÜa tîng trng. Löa thµnh ra ngän löa t×nh yªu. BÕp löa cña t×nh bµ ®· nhãm lªn trong lßng ch¸u bao ®iÒu thiªng liªng. t×nh quª h¬ng s©u nÆng. nh÷ng t©m t×nh tuæi th¬. . C©u 2: H×nh ¶nh bÕp löa gîi l¹i nh÷ng kû niÖm nµo gi÷a bµ vµ ch¸u? V× sao ngêi ch¸u cã “ngän löa tr¨m tµu. chim tu hó kªu. * Mét sè c©u hái xoay quanh bµi th¬ C©u 1: H·y nªu nhËn xÐt vÒ h×nh ¶nh tîng trng cña h×nh tîng “bÕp löa”. khi ngêi ch¸u ®i xa.T¸c gi¶ ®· rÊt thµnh c«ng trong viÖc s¸ng t¹o mét h×nh t îng võa mang ý nghÜa thùc. t×nh quª h¬ng ®Êt níc. . cã nh÷ng t×nh c¶m míi. Nhãm löa do ®so còng võa cã nghÜa thùc. bÕp khãi hun nhÌm m¾t. niÒm yªu th¬ng. b¶o ch¸u nghe. Tõ: “nhãm” ®øng ®Çu mçi dßng th¬ mang nhiÒu ý nghÜa : Tõ bÕp löa cña bµ nh÷ng g× ®îc nhãm lªn. quª h¬ng. tõ viÖc d¹y ch¸u lµm. nhng vÉn kh«ng thÓ quªn bÕp löa. BÕp löa mµ ngêi bµ Êp iu hay chÝnh lµ t×nh yªu th¬ng mµ bµ n©ng niu dµnh tÊt c¶ cho ch¸u. C©u 3: Ph©n tÝch gi¸ trÞ nghÖ thuËt cña ®iÖp tõ “nhãm” trong khæ th¬ sau: “Nhãm bÕp löa Êp iu nång ®îm Nhãm niÒm yªu th¬ng khoai s¾n ngät bïi Nhãm nåi x«i g¹p míi xÎ chung vui Nhãm dËy c¶ nh÷ng t©m t×nh cuæi nhá”.Kh¬i dËy t×nh c¶m nång Êm. biÓu c¶m. kh¬i lªn ? . cã löa tr¨m nhµ. gîi l¹i tÊt c¶ nh÷ng kû niÖm Êm ¸p cña hai bµ ch¸u. n¬i ñ s½n t×nh c¶m bµ ch¸u. Nhng bÕp löa l¹i trë thµnh h×nh ¶nh tîng trng.KÕt hîp miªu t¶. t×nh lµng nghÜa xãm. . T×nh yªu th¬ng vµ lßng biÕt ¬n bµ chÝnh lµ mét biÓu hiÖn cô thÓ cña t×nh yªu th¬ng. võa mang ý nghÜa biÓu tîng: BÕp löa.

lµ khëi nguån cña nh÷ng t©m t×nh tuæi nhá.Kh¬i dËy nh÷ng kû niÖm tuæi th¬. cña ngät bïi nång ®îm.. chia sÎ niÒm vui chung. bµ lµ céi nguån cña niÒm vui. => §ã lµ bÕp löa cña lßng nh©n ¸i. 78 .

MÑ vµ em (th¬ 1987). . thiªn vÒ chiÒu s©u néi t©m víi nh÷ng tr¨n trë. . (Ba n¨m sau ngµy kÕt thóc chiÕn tranh.NguyÔn Duy (1948) quª ë Thanh Ho¸. .Bµi th¬ lµ lêi nh¾c nhë vÒ nh÷ng n¨m th¸ng gian lao ®· qua cña cuéc ®êi ngêi lÝnh g¾n bã víi thiªn nhiªn. day døt. hiÒn hËu.. .¸nh tr¨ng NguyÔn Duy A. ®Êt níc. thèng nhÊt ®Êt níc). * NghÖ thuËt: . . NguyÔn Duy vÉn say sa vµ tiÕp tôc con ®êng th¬ cña m×nh. Th¬ «ng ngµy cµng ®Ëm ®µ. æn ®Þnh mét phong c¸ch. Bè côc cña bµi th¬: * M¹ch vËn ®éng c¶m xóc: Bµi th¬ lµ c©u chuyÖn nhá ®îc kÓ theo tr×nh tù thêi gian tõ qu¸ khø ®Õn hiÖn t¹i víi c¸c mèc sù kiÖn trong cuéc ®êi con ngêi. mét giäng ®iÖu “quen thuéc mµ kh«ng nhµm ch¸n”. T¸c phÈm: a.¤ng thuéc thÕ hÖ nhµ th¬ qu©n ®éi trëng thµnh tríc cuéc chiÕn chèng Mü cøu níc. b. ©n nghÜa thuû chung cïng qu¸ khø.Giäng ®iÖu t©m t×nh.Sau chiÕn tranh. d. suy t. T¸c gi¶: .H×nh ¶nh giµu tÝnh biÓu c¶m: tr¨ng giµu ý nghÜa biÓu tîng. b×nh dÞ. . KiÕn thøc c¬ b¶n 1. c. Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: Bµi th¬ ra ®êi n¨m 1978 t¹i thµnh phè Hå ChÝ Minh.. Dßng c¶m xóc cña nhµ th¬ còng ®îc béc lé theo m¹ch tù sù.Tõ ®ã.phï hîp víi ph¬ng thøc biÓu ®¹t kÕt hîp hµi hoµ gi÷a biÓu c¶m (tr÷ t×nh) vµ tù sù. * Bè côc: Bµi th¬ chia lµm 3 phÇn: 79 . Theo dßng tù sù Êy m¹ch c¶m xóc ®i tõ qu¸ khø ®Õn hiÖn t¹i vµ l¾ng kÕt trong c¸i “giËt m×nh” cuèi bµi th¬. ¸nh tr¨ng (1978).T¸c gi¶ ®· ®îc nhËn c¸c gi¶i thëng: Gi¶i nhÊt th¬ tuÇn b¸o “V¨n nghÖ (1973). Kh¸i qu¸t néi dung. . gi¶i phãng miÒn Nam. tù nhiªn kÕt hîp gi÷a yÕu tè tr÷ t×nh vµ tù sù. Gi¶i A vÒ th¬ cña héi nhµ v¨n ViÖt Nam (1985). gîi nh¾c ngêi ®äc th¸i ®é sèng “uèng níc nhí nguån”. ThÓ th¬ .C¸c t¸c phÈm chÝnh: C¸t tr¾ng (th¬ 1973).Ph¬ng thøc biÓu ®¹t: ThÓ th¬ 5 ch÷ . nghÖ thuËt: * Néi dung: .Th¬ NguyÔn Duy cã giµu chÊt triÕt lý. 2.

thÓ hiÖn chñ ®Ò t¸c phÈm.. mét sù thùc ®¸ng chó ý: b¾t ®Çu tõ håi øc vÒ “håi nhá”. con ngêi sèng víi nh÷ng tiÖn nghi hiÖn ®¹i mµ quªn ®i vÇng tr¨ng: “vÇng tr¨ng ®i qua ngâ – nh ngêi dng qua ®êng”.. C¶ mét qu·ng thêi gian dµi cã biÕt bao kû niÖm ®Ñp víi tr¨ng.ë ®©y vÇng tr¨ng ®îc nh©n ho¸ ®Ó trë thµnh ngêi b¹n tri kû víi nh©n vËt tr÷ t×nh cña bµi th¬. TiÕp ®ã lµ sù ®æi thay cña hoµn c¶nh hiÖn t¹i: “Tõ håi vÒ thµnh phè”. trªn kia ®èi lËp víi “phßng buyn-®inh tèi om”. víi vÇng tr¨ng: “ngì kh«ng bao giê quªn – c¸i vÇng tr¨ng t×nh nghÜa ”. nham nhë cña chiÕn tranh b»ng thø ¸nh s¸ng m¸t dÞu. Khæ th¬ më ra mét kho¶ng kh«ng gian.. Víi sù g¾n bã t×nh nghÜa Êy nhµ th¬ ®· tõng t©m niÖm “kh«ng 80 . . + Tr¨ng lµ ngêi ban chia sÎ mäi vui buån . mét lêi t©m t×nh kÓ theo tr×nh tù thêi gian.2 khæ cuèi: sù hèi hËn cña t¸c gi¶ v× ®· l·ng quªn vÇng tr¨ng.Bèn c©u th¬ g¾n víi giäng kÓ thñ thØ. . tr¨ng ®ång cam céng khæ. v« t . t×nh c¶m g¾n bã gi÷a con ngêi vµ vÇng tr¨ng trong qu¸ khø.Khæ 4 t×nh huèng bÊt ngê khiÕn håi øc lïa vÒ. “TrÇn trôi víi thiªn nhiªn hån nhiªn nh c©y cá ngì kh«ng bao giê quªn c¸i vÇng tr¨ng t×nh nghÜa” .Trong dßng håi tëng.3 khæ th¬ ®Çu: ký øc vÒ vÇng tr¨ng trong qu¸ khø cña t¸c gi¶ vµ trong hiÖn t¹i. e. g¾n bã víi thiªn nhiªn. xoa dÞu nh÷ng ®au th¬ng.Trong dßng diÔn biÕn theo thêi gian. ë qu·ng thêi gian qu¸ khø ®· cã mét sù biÕn ®æi. lµ hiÖn th©n cña ký øc chan hoµ t×nh nghÜa. NhËn xÐt vÒ sù kÕt hîp gi÷a yÕu tè tù sù vµ yÕu tè tr÷: . + Tr¨ng lµ ngêi b¹n ®ång hµnh trªn mçi b íc ®êng gian lao nªn tr¨ng hiÖn diÖn nh lµ h×nh ¶nh cña qu¸ khø. .. C©u chuyÖn vÒ mèi quan hÖ gi÷a nhµ th¬ vµ vÇng tr¨ng: a. “víi bÓ”. “víi s«ng”. . Dßng c¶m høng tr÷ t×nh cña nhµ th¬ men theo m¹ch tù sù ®ã. B.. “håi chiÕn tranh” sèng gÇn gòi. Ph©n tÝch bµi th¬: 1. Hai khæ th¬ ®Çu. . t©m t×nh “håi nhá”. sù viÖc bÊt thêng ë khæ th¬ thø t: “Th×nh l×nh ®Ìn ®iÖn t¾t” chÝnh lµ bíc ngoÆt ®Ó t¸c gi¶ béc lé c¶m xóc. “chiÕn tranh” ®· gîi l¹i mét qu·ng thêi gian dµi tõ thêi niªn thiÕu ®Õn lóc tr ëng thµnh vµ nhÊt lµ trong nh÷ng n¨m th¸ng gian lao thêi chiÕn tranh. “ë rõng”. VÇng tr¨ng trßn ë ngoµi kia. t¸c gi¶ ®· kh¸i qu¸t vÎ ®Ñp cña cuéc sèng b×nh dÞ. ChÝnh v× xuÊt hiÖn ®ét ngét trong bèi c¶nh Êy. hån nhiªn vµ kh¼ng ®Þnh t×nh c¶m g¾n bã bÒn chÆt cña con ng êi víi vÇng tr¨ng lµ “tri kû”. vÇng tr¨ng bÊt ngê mµ tù nhiªn ®· gîi ra bao kû niÖm nghÜa t×nh. t¸c gi¶ ®· gîi l¹i nh÷ng kû niÖm ®Ñp. “t×nh nghÜa”. thêi gian bao la: “Håi nhá sèng víi ®ång Víi s«ng råi víi bÓ Håi chiÕn tranh ë rõng VÇng tr¨ng thµnh tri kû” .Bµi th¬ mang d¸ng dÊp mét c©u chuyÖn nhá.Cuéc sèng vÊt v¶ gian lao nhng gÇn gòi víi thiªn nhiªn: “víi ®ång”.

rÊt thùc nhng còng t×nh huèng Êy ®· t¹o nªn bíc ngoÆt ®Ó t¸c gi¶ béc lé c¶m xóc. t×nh nghÜa” trë thµnh “ngêi dng qua ®êng”. tiÖn nghi. ®Ó kh«ng bao giê quay lng l¹i víi qu¸ khø cao ®Ñp ®Çy t×nh ngêi. giäng th¬ th× thÇm nh ®ang trß chuyÖn.C©u chuyÖn t©m t×nh ®îc kÓ rÊt gi¶n dÞ. cßn giê ®©y l¹i sèng víi nh÷ng tiÖn nghi ®Çy ®ñ: ¸nh ®iÖn. C¸i b¹c bÏo v« t×nh ®Õn víi ngêi ta tõ tõ. bÓ.bao giê quªn”. bµng hoµng khi nhËn ra vÇng tr¨ng vÉn trßn nh xa. kh«ng cßn nhËn ra tr¨ng ®· tõng lµ ngêi tri kû. b. xa rêi thiªn nhiªn. khã nhËn ra: “VÇng tr¨ng tri kû. ®ång. c. Vµ trong kho¶nh kh¾c bÊt ngê tõ bãng tèi bíc ra ¸nh s¸ng. T©m lý Êy kh«ng ph¶i lµ c¸ biÖt. qua ®ã t¸c gi¶ ®· thÓ hiÖn nh÷ng c¶m xóc hÕt søc ch©n thµnh. thÓ hiÖn chñ ®Ò t¸c phÈm. Khæ th¬ thø t lµ mét t×nh huèng bÊt ngê x¶y ra lµm chuyÓn m¹ch c¶m nghÜ cña t¸c gi¶: . . thê ¬.T¸c gi¶ ®· t¹o ra sù ®èi lËp vÒ hoµn c¶nh sèng cña con ng êi trong hiÖn ®¹i víi qu¸ khø. h¹nh phóc. Con ngêi trong cuéc sèng ®Çy ®ñ. ®au th¬ng. chØ ®Õn khi t¾t ®iÖn th× míi l¹i cã dÞp ®èi diÖn víi “vÇng tr¨ng trßn”. cöa g¬ng vÇng tr¨ng ®i qua ngâ nh ngêi dng qua ®êng” . ThÕ nªn ngêi ta vÉn thêng nh¾c nhë nhau: “ngät nbïi nhí lóc ®¾ng cay”. “Th×nh l×nh ®Ìn ®iÖn t¾t phßng buyn-®inh tèi om véi bËt tung cöa sæ ®ét ngét vÇng tr¨ng trßn” . N¬i thµnh phè hiÖn ®¹i víi ¸nh ®iÖn. Tríc ®©y con ngêi sèng víi s«ng. thiªn nhiªn. kÝn ®¸o. ®Çy ®Æn. Êm ªm dÔ v« t×nh hay còng cã thÓ lµ cè t×nh quªn ®i qu¸ khø gian khæ. t×nh nghÜa mét thêi. cöa g¬ng. nhÊn m¹nh sù viÖc bÊt thêng: “®Ìn ®iÖn t¾t. . s©u l¾ng. khÐp kÝn trong nh÷ng c¨n phßng hiÖn ®¹i. VÇng tr¨ng vÉn “®i qua ngâ” nhng con ngêi hê h÷ng. méc m¹c.Bèn c©u th¬ víi hai tõ “th×nh l×nh. gi·i bµy t©m sù. nh÷ng ch÷ ®Çu c©u th¬ kh«ng viÕt hoa diÔn t¶ dßng suy nghÜ miªn man cña nhµ th¬. rõng. Nhng khi ngêi vµ tr¨ng mÆt nh×n mÆt th× 81 . ®Ñp ®Ï. T×nh huèng bÊt ngê ®· t¹o nªn sù ®èi lËp gi÷a ¸nh s¸ng vµ bãng tèi.L·ng quªn v« t×nh cã thÓ lµ m·i m·i nÕu kh«ng cã mét bÊt ngê. Giäng th¬ håi tëng ®Òu ®Æn nhng tõ “ngì” nh b¸o hiÖu tríc sù xuÊt hiÖn cña nh÷ng biÕn chuyÓn trong c©u chuyÖn cña nhµ th¬. Hoµn c¶nh bµi th¬ ®îc ®Èy ®Õn bíc ngoÆt míi khi “th×nh l×nh ®Ìn ®iÖn t¾t . §©y lµ mét t×nh huèng rÊt quen thuéc.phßng buyn-®inh tèi om”. cöa g¬ng khiÕn ngêi ta ch¼ng mÊy khi cÇn vµ Ýt chó ý ®Õn ¸nh tr¨ng. NhÞp th¬ chËm. ®ét ngét” ®îc ®¶o trËt tù. ViÖc “bËt tung cöa sæ” chØ lµ mét viÖc lµm theo thãi quen. ngêi ta kh«ng khái ngì ngµng. phßng puyn-®inh. phßng tèi om” > < “VÇng tr¨ng trßn” to¶ s¸ng. Khæ th¬ thø ba ®a ngêi ®äc trë vÒ hiÖn t¹i víi nh÷ng ®æi thay trong mèi quan hÖ cña nhµ th¬ víi vÇng tr¨ng: “Tõ håi vÒ thµnh phè quen ¸nh ®iÖn. “¸nh ®iÖn cña g¬ng” lµ c¸ch nãi ho¸n dô tîng trng cho cuéc sèng ®Çy ®ñ.Tõ ®ã nhµ th¬ diÔn t¶ sù ®æi thay trong t×nh c¶m cña con ng êi l·ng quªn vÇng tr¨ng tõng mét thêi lµ tri kû. vÑn nguyªn kh«ng m¶y may søt mÎ. lêi th¬ tr÷ t×nh. t¹o nªn nhÞp th¬ nhanh.

“§ét ngét” diÔn t¶ tr¹ng th¸i c¶m xóc th¶ng thèt. 2. TÊt c¶ lµm cho ngêi ®äc thùc sù xóc ®éng vµ hoµ chung c¶m xóc víi tr÷ t×nh cña bµi th¬. v« t×nh vµ l·ng quªn ®Ó tù thó vÒ sù béi b¹c cña m×nh.mét sù t×nh cê mµ nh ®îc s¾p ®Æt.. vÉn to¶ s¸ng. + §èi diÖn víi tr¨ng nhµ th¬ lµm thøc tØnh t×nh c¶m. Khæ th¬ cuèi thÓ hiÖn nh÷ng suy ngÉm s©u s¾c vµ triÕt lý nh©n sinh cña nhµ th¬ qua h×nh tîng tr¨ng. nçi gian lao vÊt v¶ cßn ph¶i phÊn ®Êu.t×nh xa nghÜa cò d©ng trµo lªn trän vÑn. vÉn ®ång hµnh cïng con ngêi. lao ®éng vµ chiÕn ®Êu. Khæ th¬ thø n¨m diÔn t¶ sù xóc ®éng m·nh liÖt cña nhµ th¬. sù hïng vÜ cña thiªn nhiªn vµ søc m¹nh cña con ngêi trong cuéc sèng th«ng qua mét lo¹t c¸c ®iÖp tõ “nh lµ” cïng nhÞp th¬ dån dËp.Cuéc sèng hiÖn t¹i nh ngõng l¹i ®Ó con ngêi soi vµo qu¸ khø. thiªn nhiªn vµ cuéc sèng. ®Êt níc vµ quª h¬ng. Trng ®· trë thµnh biÓu tîng cho sù bÊt biÕn.§©y lµ khæ th¬ quan träng trong cÊu tø toµn bµi. Dêng nh vÇng tr¨ng “trßn vµnh v¹nh” vÉn lu«n ®øng bªn cöa sæ chê ®îi. . ©n hËn vÒ sù thay ®æi cña m×nh.. vÇng tr¨ng ®èi diÖn víi con ngêi hay nãi c¸ch lµ qu¸ khø ®èi diÖn víi hiÖn t¹i. thuû chung t×nh nghÜa ®èi diÖn víi b¹c bÏo. Tr¨ng xuÊt hiÖn ®ét ngét ®· cã søc rung ®éng m¹nh mÏ lµm thøc tØnh nh÷ng c¶m xóc vµ ®¸nh thøc l¬ng t©m con ngêi.Cuéc sèng ®èi tho¹i kh«ng lêi trong kho¶nh kh¾c Êy ®· lµm nhµ th¬ “rng rng” xóc ®éng v× qu¸ khø vÊt v¶ gian lao nhng trµn ngËp niÒm vui cïng víi tr¨ng. “Tr¨ng cø trßn vµnh v¹nh kÓ chi ngêi v« t×nh ¸nh tr¨ng im ph¨ng ph¾c ®ñ cho ta giËt m×nh” . Tõ “mÆt” cuèi c©u th¬ lµ tõ nhiÒu nghÜa. “Ngöa mÆt lªn nh×n mÆt cã c¸i g× rng rng nh lµ ®ång vÒ bÓ nh lµ s«ng lµ rõng” . tËp thÓ vµ c¸ nh©n.Nhµ th¬ lÆng lÏ ®èi diÖn víi tr¨ng trong t thÕ lÆng im cã phÇn thµnh kÝnh : “Ngöa mÆt lªn nh×n mÆt”. b. + Nhµ th¬ ®èi diÖn víi mÆt tr¨ng. vÜnh h»ng kh«ng thay ®æi. ChÝnh c¸i kho¶nh kh¾c bÊt ngê Êy ®· t¹o nªn bíc ngoÆt trong m¹ch c¶m xóc cña nhµ th¬.Tr¨ng thiªn nhiªn kh«ng ph¶i chØ khi ®Ìn t¾t míi ”®ét ngét” xuÊt hiÖn. . “rng rng” nhng muèn khãc mµ cø nghÑn ngµo. t¹o nªn sù ®a d¹ng nghÜa cña ý th¬. “Tr¨ng cø trßn vµnh 82 . l¬ng t©m con ngêi: nh nh×n thÊy c¶ mÆt trong ®ã vµ t vÊn l¬ng t©m. c¸c h×nh ¶nh liÖt kª: “nh lµ ®ång lµ bÓ – nh lµ s«ng lµ rõng”. víi thiªn nhiªn bÊy l©u tëng ®· l·ng quªn bçng ïa vÒ trong nçi nhí. ®ñ ®Çy . .Trong cuéc gÆp l¹i kh«ng lêi nµy tr¨ng vµ ngêi nh cã sù ®èi lËp. Cã qu¸ khø xa vµ gÇn. vµo mét thêi hä ®· l·ng quªn . ngêi b¹n tri kû m×nh ®· l·ng quªn. niÒm tin vµ hy väng. hæ thÑn. H×nh tîng vÇng tr¨ng vµ c¶m xóc.soi vµo chÝnh m×nh. bÊt ngê cña nhµ th¬ khi nhËn ra tr¨ng vÉn trßn. suy ngÉm cña nhµ th¬ a. sù giµu ®Ñp. . Tr¨ng cßn gîi lªn h×nh ¶nh cña hiÖn t¹i.

. lêi tù thó. kh¸i qu¸t bëi lêi nh¾n nhñ kh«ng chØ dµnh riªng cho nh÷ng ngêi lÝnh chèng Mü mµ nã cã ý nghÜa víi tÊt c¶ mäi ngêi. nã thÓ hiÖn sù suy nghÜ. s©u l¾ng. lêi nh¾c nhë ch©n thµnh. dï cho con ngêi ®æi thay “v« t×nh”. trän vÑn cña thiªn nhiªn. “¸nh tr¨ng” cã ý nghÜa s©u s¾c. KÕt cÊu vµ giäng ®iÖu cña bµi th¬ “¸nh tr¨ng” kh«ng chØ thµnh c«ng ë triÕt lý s©u xa cña nh©n vËt tr÷ t×nh mµ cßn thµnh c«ng ë nghÖ thuËt kÕt cÊu. .¸nh tr¨ng cßn ®îc nh©n ho¸ “im ph¨ng ph¾c” kh«ng mét lêi tr¸ch cø. thuû chung. thÊm thÝa. III. g©y Ên tîng m¹nh víi ngêi ®äc. tù nhiªn. giäng ®iÖu th¬ lµm næi bËt chñ ®Ò cña t¸c phÈm t¹o nªn tÝnh ch©n thùc. lÏ sèng cña d©n téc ViÖt Nam ta: * Chñ ®Ò: tõ mét c©u chuyÖn riªng. tr¨n trë tù ®Êu tranh víi chÝnh m×nh ®Ó sèng tèt h¬n. KÕt cÊu. lêi nh¾c nhë ch©n thµnh. II. s©u l¾ng.NhÞp th¬ khi tr«i ch¶y. vÒ ®¹o lý ©n nghÜa thuû chung. giäng ®iÖu: . “¸nh tr¨ng” cña NguyÔn Duy g©y nhiÒu xóc ®éng bëi c¸ch diÔn t¶ b×nh dÞ nh lêi t©m sù. lóc l¹i trÇm l¾ng ®Çy ¾p suy t. lêi s¸m hèi ¨n n¨n dï kh«ng cÊt lªn nhng chÝnh v× thÕ cµng trë nªn ¸m ¶nh.ThÓ th¬ 5 ch÷ phï hîp víi chÊt tù sù ®îc thÓ hiÖn b»ng giäng ®iÖu t©m t×nh. mäi thêi – trong ®ã cã chóng ta.Lµ sù kÕt hîp hµi hoµ. cña nh©n d©n. GiËt m×nh ®Ó kh«ng ch×m vµo l·ng quªn. 83 . . .v¹nh” biÓu tîng cho sù trßn ®Çy. tÊm lßng cña tr¨ng chÝnh lµ t×nh c¶m cña nh÷ng ngêi ®ång chÝ ®ång ®éi. . nhÞp nhµng theo lêi kÓ. Giäng th¬ trÇm tÜnh. tù nhiªn gi÷a tù sù vµ tr÷ t×nh. Giäng th¬ trÇm tÜnh. tèt ®Ñp. Tø th¬ bÊt ngê míi l¹. . Tø th¬ bÊt ngê míi l¹. C¸ch tr×nh bµy c¸c ch÷ ®Çu dßng th¬ lµm cho c¸c sù viÖc diÔn ra liÒn m¹ch vÒ ý tëng còng nh vÒ h×nh ¶nh th¬. Chñ ®Ò bµi th¬. day døt. “¸nh tr¨ng” cña NguyÔn Duy g©y nhiÒu xóc ®éng bëi c¸ch diÔn t¶ b×nh dÞ nh lêi t©m sù. Sù viÖc trong tù sù dÉn m¹ch cho c¶m xóc tr÷ t×nh. tha thiÕt. khi ng©n nga thiÕt tha c¶m xóc. chñ ®Ò Êy cã liªn quan ®Õn ®¹o lý. qu¸ khø .Qua ®ã NgutyÔn Duy muèn göi ®Õn mäi ngêi lêi nh¾c nhë vÒ lÏ sèng.T×nh c¶m cña tr¨ng. t×nh c¶m ®èi víi nh÷ng n¨m th¸ng qu¸ khø gian khæ mµ nghÜa t×nh ®èi víi thiªn nhiªn. t×nh nghÜa. lêi tù thó.Dßng th¬ cuèi dån nÐn biÕt bao niÒm t©m sù. ®Êt níc b×nh dÞ. Con ngêi giËt m×nh tríc ¸nh tr¨ng lÆng lÏ lµ sù thøc tØnh cña nh©n c¸ch trë vÒ víi l¬ng t©m trong s¹ch. nh¾c nhë nhµ th¬ vµ mçi chóng ta: con ngêi cã thÓ v« t×nh quªn nhng thiªn nhiªn. cña ®ång bµo. ®é lîng cña ngêi b¹n thuû chung. lµm cho c¶m xóc ch©n thµnh. gîi liªn tëng ®Õn c¸i nh×n nghiªm kh¾c mµ bao dung. GiËt m×nh ®Ó kh«ng ®¸nh mÊt qu¸ khø. bÊt diÖt. Sù im lÆng Êy lµm nhµ th¬ “giËt m×nh” thøc tØnh. c¸i “giËt m×nh” cña l¬ng t©m nhµ th¬ thËt ®¸ng tr©n träng. nghÜa t×nh qu¸ khø th× lu«n trßn ®Çy. bµi th¬ cÊt lªn lêi tù nh¾c nhë thÊm thÝa vÒ th¸i ®é. ch©n thµnh søc truyÒn c¶m s©u s¾c cho t¸c phÈm.

tõng rung c¶m tríc vÎ ®Ñp cña ¸nh tr¨ng – ngêi b¹n tri ©m víi ngêi tï céng s¶n Hå ChÝ Minh (Väng nguyÖt – NKTT). Còng gièng nh tr¨ng cña ngêi b¹n tï.Tríc hÕt. ¨n n¨n. . ¸nh tr¨ng cña NguyÔn Duy lµ h×nh ¶nh ®Ñp cña thiªn nhiªn víi tÊt c¶ nh÷ng g× lµ thi vÞ. nh÷ng t«n thÊt thêi ®¸nh Mü ¸c liÖt míi cã cuéc sèng hoµ b×nh ngµy h«m nay. Giê ®©y sèng trong c¶nh hoµ b×nh víi nh÷ng tiÖn nghi ®Çy ®ñ. buyn ®inh” ®· khiÕn cho nhµ th¬ nh×n ¸nh tr¨ng nh mét “ngêi dng qua ®êng”.Nhng nÕu chØ cã vËy. hiÖn ®¹i.Nhng nhan ®Ò “¸nh tr¨ng” cßn thùc sù s©u s¾c. “®ét ngét vÇng tr¨ng trßn”.. mÊt m¸t. Con ngêi tõng mét thêi chiÕn ®Êu. Nã kh«ng chØ lµ c©u chuyÖn cña riªng nhµ th¬. vÇng tr¨ng t×nh nghÜa Êy: dÊu Ên cña mét thêi gian khã: “ngì kh«ng bao giê quªn”. cña thÕ hÖ trÎ ViÖt Nam trong nh÷ng ngµy ®¸nh Mü. riªng mét ngêi mµ lµ cña c¶ mét thÕ hÖ ®· tr¶i qua nh÷ng n¨m dµi chiÕn tranh gian khæ. . “¸nh tr¨ng” n»m trong m¹ch c¶m xóc “Uèng níc nhí nguån” gîi lªn ®¹o lý sèng thuû chung ®· trë thµnh truyÒn thèng tèt ®Ñp cña d©n téc ViÖt Nam.Cuéc sèng hoµ b×nh “¸nh ®iÖn cña g¬ng. t¬i m¸t..Chóng ta ®· tõng biÕt ®Õn vÇng tr¨ng nhí cè h¬ng cña tiªn thi Lý B¹ch. vÇng tr¨ng lµ mét h×nh ¶nh cña thiªn nhiªn kho¸ng ®¹t.ký øc g¾n víi cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu níc cam go mµ hµo hïng. v« ¬n. lÏ sèng cña ngêi ViÖt Nam ta: bµi th¬ nh mét c©u chuyÖn riªng nhng cã søc kh¸i qu¸t rÊt lín. ¸nh tr¨ng thêi chiÕn nh chia sÎ nh÷ng thö th¸ch cña chiÕn tranh. kh«ng ®îc phÐp l·ng quªn qu¸ khø. VÇng tr¨ng tri kû. ®õng bao giê trë thµnh nh÷ng kÎ v« t×nh. + Tríc hÕt. Nhng råi th×nh l×nh ®Ìn ®iÖn t¾t. Vµ víi bµi th¬ ¸nh tr¨ng. C©u 2: H×nh ¶nh vÇng tr¨ng vµ c¶m xóc cña nhµ th¬ NguyÔn Duy qua bµi th¬ “¸nh Tr¨ng”. ¸nh tr¨ng cña NguyÔn Duy sÏ lÉn víi v« vµn ¸nh tr¨ng kh¸c trong th¬ ca hiÖn ®¹i. v« nghÜa. sèng gi÷a nh©n d©n t×nh nghÜa. VÇng tr¨ng Êy hån nhiªn nh cuéc sèng. * Mét sè c©u hái xoay quanh bµi th¬ C©u 1: ¸nh tr¨ng lµ mét nhan ®Ò ®a nghÜa. . t¬i m¸t.H×nh ¶nh vÇng tr¨ng trong bµi th¬ lµ mét h×nh tîng ®a nghÜa. vÇng tr¨ng cña NguyÔn Duy ®· thµnh “tri kû”. ý nghÜa bëi vÇng tr¨ng Êy cßn lµ biÓu tîng cho qu¸ khø nghÜa t×nh . ®· tõng sèng gi÷a thiªn nhiªn. C©u chuyÖn nh¾c nhë chóng ta ®õng bao giê quªn qu¸ khø. nh cïng nhµ th¬ vµ ®ång ®éi tr¶i qua nh÷ng kû niÖm cña thêi “ë rõng”. Trong hai khæ th¬ ®Çu. b¹c bÏo. . ®¸nh mÊt nghÜa t×nh ®Ó råi mét lóc nµo ®ã l¹i ph¶i ©n hËn. nh ®Êt trêi (d/c). tõng ngang däc trªn nhiÒu chiÕn trêng ®· cã lóc nh l·ng quªn qu¸ khø. ngêi ta cã thÓ thay ®æi. VÇng tr¨ng Êy ®· ®¸nh thøc ký øc cña t¸c gi¶. cã nh÷ng thö th¸ch. NguyÔn Duy ®· lµm phong phó vµ giµu cã thªm vÎ ®Ñp còng nh ý nghÜa cña vÇng tr¨ng ®· quen thuéc tõ ngµn ®êi. ®¸nh mÊt qu¸ khø. . hån nhiªn. ¸nh tr¨ng gÇn víi tuæi Êu th¬ cña t¸c gi¶ (d/c). .¸nh tr¨ng lÆng lÏ to¶ s¸ng trong bµi th¬ hay lÆng lÏ nh lêi nh¾c nhë gi¶n dÞ mµ s©u l¾ng. nh÷ng hy sinh.* Gîi lªn nh÷ng suy nghÜ vÒ ®¹o lý. H·y ph©n tÝch. th¸ng Mü. vÇng tr¨ng hiÖn ra trong kh«ng gian cña ruéng 84 . gÇn gòi. . hån nhiªn. ngêi b¹n t×nh nghÜa.

“trÇn trôi víi thiªn nhiªn – hån nhiªn nh c©y cá”. s«ng biÓn. §ã lµ kho¶nh kh¾c bÊt ngê gÆp l¹i “cè nh©n”. bao kû niÖm nghÜa t×nh cña mét thêi gian lao chiÕn ®Êu. con ngêi sèng gi¶n dÞ. vÇng tr¨ng míi lµm thøc dËy trong t©m trÝ con ngêi bao c¶m xóc. Ph¶i ®Õn khi ®Ìn ®iÖn t¾t. §ã lµ vÇng tr¨ng cña “håi nhá sèng víi ®ång” vµ sau nµy lµ “håi chiÕn tranh ë rõng”. ®Õn håi chiÕn tranh sèng ë rõng. mét ngêi b¹n. “tr¨ng cø trßn vµnh v¹nh”.®ång. §ã lµ h×nh ¶nh tîng trng cho qu¸ khø ®Ñp ®Ï. thµnh “vÇng tr¨ng t×nh nghÜa” g¾n bã trong suèt nh÷ng n¨m th¸ng tõ thuë Êu th¬ ë quª nhµ. bçng v« t×nh víi “c¸i vÇng tr¨ng t×nh nghÜa” kia.. sèng gi÷a nh÷ng tiÖn nghi hiÖn ®¹i “quen ¶nh ®iÖn. phÐp nh©n ho¸ khiÕn h×nh ¶nh vÇng tr¨ng hiÖn ra nh mét con ngêi cô thÓ. Con ngêi cã thÓ v« t×nh. Kho¶nh kh¾c gÆp gì ®ã khiÕn hån ngêi “rng rng” c¶m xóc. Ngöa mÆt lªn nh×n mÆt Cã c¸i g× rng rng Nh lµ ®ång lµ bÓ Nh lµ s«ng lµ rõng. mÆt ngêi vµ mÆt tr¨ng ®èi diÖn nhau. “¸nh tr¨ng im ph¨ng ph¾c” nhng ®ñ lµm ®Ó lµm con ngêi “giËt m×nh” nhËn ra sù v« t×nh kh«ng nªn cã. cña quª h¬ng ®Êt níc. nhng thiªn nhiªn vµ nghÜa t×nh qu¸ khø th× vÉn nguyªn vÑn. cña quª h¬ng ®Êt níc. rÊt nghÜa t×nh nhng còng v« cïng nghiªm kh¾c ®ang nh¾c nhë con ngêi ®õng quªn ®i qu¸ khø. Lóc Êy. con ngêi míi l¹i nh×n thÊy vµ nhËn ra vÇng tr¨ng. VÇng tr¨ng vÉn cã ®ã nhng “nh ngêi dng qua ®êng”. ®ét ngét vÇng tr¨ng trßn. con ngêi bçng quªn ®i c¸i vÇng tr¨ng “ngì kh«ng bao giê quªn” kia. vÜnh h»ng. Ph¶i bÊt ngê nh thÕ. VÇng tr¨ng trë thµnh ngêi b¹n tri kû. biÓu tîng cho vÎ ®Ñp b×nh dÞ vµ vÜnh h»ng cña ®êi sèng. C©u 3: Ph©n tÝch 2 khæ th¬ cuèi cña bµi th¬ “¸nh tr¨ng” 85 . cã thÓ l·ng quªn. vÑn nguyªn ch¼ng thÓ phai mê. Ph¶i ®ét ngét nh thÕ.. + VÇng tr¨ng trong bµi th¬ cßn cã ý nghÜa biÓu tîng: biÓu tîng cho qu¸ khø nghÜa t×nh. “¸nh tr¨ng im ph¨ng ph¾c”. mét nh©n chøng. nói rõng. VÇng tr¨ng lµm ïa dËy trong t©m trÝ nh÷ng h×nh ¶nh cña thiªn nhiªn. “Ngöa mÆt lªn nh×n mÆt”. Con ngêi ®· quen víi ®Ìn ®iÖn nªn quªn tr¨ng. mµ cßn ®¸nh thøc trong t©m trÝ con ngêi bao kû niÖm hån nhiªn cña thêi tuæi nhá. VÇng tr¨ng ®©u chØ lµm ïa dËy trong t©m trÝ nh÷ng h×nh ¶nh cña thiªn nhiªn. Sù v« t×nh ®Õn møc tµn nhÉn: VÇng tr¨ng ®i qua ngâ Nh ngêi dng qua ®êng Råi ®Õn mét ®ªm nµo ®ã: Th×nh l×nh ®Ìn ®iÖn t¾t. Khæ th¬ cuèi cïng lµ n¬i tËp trung nhÊt ý nghÜa biÓu tîng cña h×nh ¶nh vÇng tr¨ng: Tr¨ng cø trßn vµnh v¹nh KÎ chi ngêi v« t×nh ¸nh tr¨ng im ph¨ng ph¾c §ñ cho ta giËt m×nh. cöa g¬ng”. §Õn khi vÒ thµnh phè. sù l·ng quªn ®¸ng tr¸ch cña m×nh. MÆc cho con ngêi v« t×nh.

C¸i “giËt m×nh” lµ c¶m gi¸c vµ ph¶n x¹ t©m lý cã thËt cña mét ngêi biÕt suy nghÜ. Khæ th¬ kÕt l¹i bµi th¬ b»ng hai vÕ ®èi lËp mµ song song: “Tr¨ng cø trßn vµnh v¹nh . C¸ch viÕt thËt l¹ vµ s©u s¾c – dïng nh÷ng tõ kh«ng trùc tiÕp ®Ó diÔn t¶ sù xóc ®éng c¶m ®éng chît d©ng trµo trong lßng anh khi gÆp l¹i vÇng tr¨ng..Tr¨ng vµ con ngêi ®· gÆp nhau trong mét gi©y phót t×nh cê. ¸nh tr¨ng thËt sù ®· nh mét tÊm g¬ng soi ®Ó thÊy ®îc g¬ng mÆt thùc cña m×nh. nh©n hËu bao dung cña thiªn nhiªn. nh ®ång. nghÜa t×nh qu¸ khø th× lu«n trßn ®Çy. NiÒm h¹nh phóc cña nhµ th¬ nh ®ang ®îc sèng l¹i mét giÊc chiªm bao. C©u 4: H×nh ¶nh vÇng tr¨ng trong bµi th¬ tîng trng cho ®iÒu g×? ý nghÜa kh¸i qu¸t cña bµi th¬ “¸nh tr¨ng”. Lóc nµy tr¨ng tîng trng cho qu¸ khø 86 . kh«ng mÆn mµ víi vÇng tr¨ng. con ngêi. Con ngêi thÊy mÆt tr¨ng lµ thÊy ®îc ngêi b¹n tri kû ngµy nµo. C¸i “giËt m×nh” cña sù ¨n n¨n. Con ngêi kh«ng cßn muèn trèn ch¹y vÇng tr¨ng. nh bÓ nh rõng. hån nhiªn. kh«ng so ®o. l¹nh lïng nhng còng thËt ©n t×nh. Sù kh«ng vui. cã thÓ l·ng quªn nhng thiªn nhiªn. sù tr¸ch mãc trong lÆng im cña vÇng tr¨ng lµ sù tù vÊn l¬ng t©m dÉn ®Õn c¸i “giËt m×nh” ë c©u th¬ cuèi. b¹c bÏo. gi÷a c¸i im lÆng cña ¸nh tr¨ng víi sù “giËt m×nh” thøc tØnh cña con ngêi. Bëi thÕ mµ kh«ng gÇn gòi. chît nhËn ra sù v« t×nh. tÝnh to¸n. Lóc Êy con ngêi víi thiªn nhiªn tr¨ng lµ tri kû. Toµn lµ nh÷ng h×nh ¶nh thiªn nhiªn réng d·i. sèng riªng cho m×nh. . nh©n d©n. gîi nhí gîi th¬ng. ngoµi nghÜa ®en lµ vÎ ®Ñp tù nã vµ m·i m·i vÜnh h»ng cña cuéc sèng cßn cã nghÜa tîng trng cho vÎ ®Ñp cña nghÜa t×nh qu¸ khø. NhÞp th¬ hèi h¶ d©ng trµo nh t×nh ngêi dµo d¹t. vÇng tr¨ng vµ thiªn nhiªn lµ trêng tån. Th× ra nh÷ng bµi häc s©u s¾c vÒ ®¹o lý lµm ngêi ®©u cø ph¶i t×m trong s¸ch vë hay tõ nh÷ng kh¸i niÖm trõu tîng xa x«i. buyn . sïng b¸i hiÖn t¹i mµ coi rÎ thiªn nhiªn. kho¸ng ®¹t nh s«ng.Sù xuÊt hiÖn ®ét ngét cña vÇng tr¨ng lµm ïa dËy ë t©m trÝ nhµ th¬ bao kû niÖm qu¸ khø tèt ®Ñp khi cuéc sèng cßn qu¸ nghÌo nµn. t©m hån con ngêi réng më. VÇng tr¨ng cã ý nghÜa biÓu tîng s©u s¾c.ë ®©y cã sù ®èi lËp gi÷a “trßn vµnh v¹nh” vµ “kÎ v« t×nh”. ®Çy ®Æn. thuû chung. ®Êt níc. .H×nh ¶nh “¸nh tr¨ng im ph¨ng ph¾c” cã ý nghÜa nghiªm kh¾c nh¾c nhë nhµ th¬ vµ c¶ mçi chóng ta con ngêi cã thÓ v« t×nh. Khi ®ã.C¶m xóc “rng rng”: t©m hån ®ang rung ®éng... . Nhng khi kh¸ng chiÕn thµnh c«ng th× con ngêi nhèt m×nh vµo cöa kÝnh. cho c¸i c¸ nh©n nhá bÐ. ph¶n béi thiªn nhiªn. Thiªn nhiªn thËt nghiªm kh¾c. sù n«ng næi trong c¸ch sèng cña m×nh. ®é lîng bao dung. tù tr¸ch. H×nh ¶nh vÇng tr¨ng trong bµi th¬ tríc hÕt lµ vÇng tr¨ng cña tù nhiªn. T thÕ “ngöa mÆt lªn nh×n mÆt” lµ t thÕ ®èi mÆt: “mÆt” ë ®©y chÝnh lµ vÇng tr¨ng trßn. cña cuéc ®êi. H×nh ¶nh “vÇng tr¨ng trßn vµnh v¹nh”. C¸i “giËt m×nh” tù nh¾c nhë b¶n th©n kh«ng bao giê ®îc lµm ngêi ph¶n béi qu¸ khø. xao xuyÕn. ®Ó t×m l¹i c¸i ®Ñp tinh kh«i mµ chóng ta tëng ®· ngñ ngon trong quªn l·ng.®inh. khi con ngêi trÇn trôi gi÷a thiªn nhiªn. Nhng vÇng tr¨ng cßn lµ biÓu tîng cña qu¸ khø ®Çy t×nh c¶m. t×nh nghÜa. hïng vÜ. bÊt diÖt. tù thÊy ph¶i ®æi thay trong c¸ch sèng. gian lao. trèn ch¹y c¶ b¶n th©n m×nh ®îc n÷a. bÊt diÖt. Gîi ý: a. §ñ cho ta giËt m×nh” .

THµnh phè lµ m«i trêng míi. kh«ng bao giê khuyÕt thiÕu. M«i trêng míi ???nghØ míi. hoµn c¶nh míi lµm cho con ngêi sèng c¸ch biÖt víi thiªn nhiªn còng cã nghÜa lµ xa dÇn qu¸ khø.“¸nh tr¨ng im ph¨ng ph¾c” => phÐp nh©n ho¸ khiÕn h×nh ¶nh vÇng tr¨ng hiÖn ra nh mét con ngêi cô thÓ. ChÝnh th¸i ®é lÆng im cao thîng Êy cµng lµm nh÷ng ai sím quªn qu¸ khø nghÜa t×nh ph¶i giËt m×nh. khi mµ con ngêi tõ chiÕn tranh trë vÒ cuéc sèng hoµ b×nh.Tr¨ng trong “§oµn thuyÒn ®¸nh c¸” lµ c¸nh buåm chuyªn chë vµ n©ng bæng niÒm vui hµo høng trong lao ®éng lµm chñ tËp thÓ cña nh÷ng ng d©n ®i ®¸nh c¸ ®ªm. “¸nh tr¨ng”. Nã cßn cã ý nh¾c nhë con ngêi nªn tr©n träng. vÏ nªn bøc tranh s¬n mµi biÓn vµng biÓn b¹c. b. cho nh÷ng t×nh c¶m lín lao méc m¹c nhng bÊt tö. tøc lµ con ngêi ®ang ph¶n béi l¹i chÝnh m×nh. biÓu tîng cña hiÖn thùc vµ l·ng m¹n. trong sinh ho¹t hµng ngµy. . ®ång.©n t×nh. ¸nh tr¨ng c¶nh bao hiÖn tîng suy tho¸i vÒ t×nh c¶m. . “¸nh tr¨ng im ph¨ng ph¾c” nhng ®ñ lµm ®Ó lµm con ngêi “giËt m×nh” nhËn ra sù v« t×nh l·ng quªn qu¸ khø tèt ®Ñp.MÆc cho con ngêi v« t×nh. Nh÷ng s«ng. lµ suy ngÉm cña nhµ th¬ tríc sù ®æi thay cña hoµn c¶nh sèng. ®õng (cã míi níi cò). so s¸nh h×nh ¶nh “Tr¨ng” (vÇng tr¨ng. “§oµn thuyÒn ®¸nh c¸”. mét nh©n chøng. biÓn. nhng qu¸ khø kh«ng bao giê quªn. víi nh÷ng ®iÒu tèt ®Ñp cña qu¸ khø. C©u 5: Ph©n tÝch ®o¹t cuèi bµi th¬ “¸nh tr¨ng” Khæ th¬ cuèi cïng lµ n¬i tËp trung nhÊt ý nghÜa – biÓu tîng cña h×nh ¶nh vÇng tr¨ng: Tr¨ng cø trßn vµnh v¹nh KÓ chi ngêi v« t×nh ¸nh tr¨ng im ph¨ng ph¾c §ñ cho ta giËt m×nh . Con ngêi cã thÓ quªn qu¸ khø. sÏ dÉn ®Õn suy tho¸i lèi sèng. Nã nh¾c nhë con ngêi cÇn thuû chung víi qu¸ khø. rõng lµ h×nh ¶nh tîng trng. kh«ng “kÓ chi ngêi v« t×nh”. Tr¨ng cø trßn vµnh v¹nh còng nh qu¸ khø t¬i ®Ñp kh«ng bao giê mê phai.Tr¨ng trong “§ång chÝ” lµ biÓu tîng cña t×nh ®ång chÝ. mét ngêi b¹n. gi÷ g×n vÎ ®Ñp vµ nh÷ng gi¸ trÞ truyÒn thèng. ngêi b¹n tri kû cña con ngêi trong cuéc sèng lao ®éng vµ chiÕn ®Êu. ChØ cã nh÷ng ai mª m¶i víi c¸i riªng míi cã thÓ döng dng. 87 . Gîi ý: Tr¨ng trong c¶ ba bµi th¬ ®Òu lµ h×nh ¶nh thiªn nhiªn ®Ñp. ®ã lµ vÎ ®Ñp tù nã vµ m·i m·i vÜnh h»ng. nhng còng lµ h×nh ¶nh thËt cña nh÷ng ngêi kh¸ng chiÕn. ¸nh tr¨ng. suy tho¸i ®¹o ®øc. . lµ h×nh ¶nh thËt cña nh÷ng ngêi kh¸ng chiÕn kh«ng ®Æt ch©n tíi (trõ c¸c chiÕn sÜ ho¹t ®éng bÝ mËt). trong s¸ng. g¾n bã keo s¬n trong cuéc sèng chiÕn ®Êu gi¸n khæ thêi kú ®Çu kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p.. rÊt nghÜa t×nh nhng còng v« cïng nghiªm kh¾c ®ang nh¾c nhë con ngêi. Nhng vÇng tr¨ng Êy bao dung. l¹nh nh¹t dÇn víi qu¸ khø. “tr¨ng cø trßn vµnh v¹nh”.. §ã cßn lµ h×nh ¶nh tîng trmg cho vÎ ®Ñp vµ nh÷ng gi¸ trÞ truyÒn thèng. trë thµnh nhan ®Ò cña c¶ tËp th¬ “§Çu sóng tr¨ng treo”.) trong c¸c bµi th¬ “§ång chÝ”. m¶nh tr¨ng. C©u 6: Ph©n tÝch. s¸ng trong m·i m·i. Bµi th¬ “¸nh tr¨ng” lµ t©m sù cña NguyÔn Duy.

C¶m nghÜ vÒ vÇng tr¨ng qu¸ khø: Tríc hÕt lµ h×nh ¶nh vÇng tr¨ng t×nh nghÜa. + VÇng tr¨ng lµ h×nh ¶nh cña thiªn nhiªn hån nhiªn. hiÒn hËu. ®Êt níc b×nh dÞ. Tr¨ng khi ®so lµ trß ch¬i cña tuæi th¬ cïng víi nh÷ng íc m¬ trong s¸ng. víi ®ång ®éi ®· hy sinh víi thiªn nhiªn nh©n hËu vµ bao dung. C©u 7: ChÐp thuéc lßng ®o¹n kÕt bµi th¬ “¸nh tr¨ng” cña NguyÔn Duy. 2. 5. tr¨ng tîng trng cho qu¸ khø vÑn nguyªn ch¼ng thÓ phai mê. . cã nh÷ng lóc sung síng ®Õn h¶ hª ®îc chan hoµ. ©n nghÜa thuû chung cïng qu¸ khø. t×nh c¶m ®èi víi nh÷ng n¨m th¸ng qu¸ khø gian lao. t¬i m¸t. ¸nh tr¨ng nh ngêi b¹n th©n nh¾c nhë. cã thÓ l·ng quªn nhng thiªn nhiªn. “trÇn trôi víi thiªn nhiªn – hån nhiªn nh c©y cá”. nghÜa t×nh ®èi víi thiªn nhiªn.ë khæ th¬ cuèi cïng. “Håi chiÕn tranh ë rõng VÇng tr¨ng thµnh tri kû TrÇn trôi víi thiªn nhiªn Hån nhiªn nh c©y cá Ngì kh«ng bao giê quªn 88 . day døt vÒ suy nghÜ vµ c¸ch sèng hiÖn t¹i cña m×nh. .¸nh tr¨ng g¾n bã víi nh÷ng kû niÖm kh«ng thÓ nµo quªn cña cuéc chiÕn tranh ¸c liÖt cña ngêi lÝnh trong rõng s©u. em hiÓu chñ ®Ò cña bµi th¬ lµ: Bµi th¬ lµ tiÕng lßng. Ph©n tÝch t©m sù s©u kÝn cña NguyÔn Duy qua bµi th¬ “¸nh tr¨ng”. Bµi th¬ cã ý nghÜa nh¾c nhë. ©n hËn. s«ng. b×nh dÞ g¾n liÒn víi kû niÖm mét thêi nhµ th¬ h»ng g¾n bã.“C¸i ®u«i em quÉy tr¨ng vµng choÐ §ªm thë sao lïa níc H¹ Long” d. lµ nh©n chøng nghÜa t×nh mµ nghiªm kh¾c nh¾c nhë nhµ th¬ vµ c¶ mçi chóng ta. h¬n thÕ tr¨ng cßn lµ vÎ ®Ñp b×nh dÞ. Con ngêi cã thÓ v« t×nh. Gîi ý: + VÇng tr¨ng trong bµi th¬ lµ mét h×nh ¶nh ®a nghÜa. lµ ngêi b¹n suèt thêi nhá tuæi. vÜnh h»ng cña ®êi sèng. bÓ” gäi mét vïng kh«ng gian quen thuéc cña tuæi Êu th¬.¸nh tr¨ng gÇn víi nh÷ng kû niÖm trong s¸ng thêi th¬ Êu t¹i lµng quª. H×nh ¶nh vÇng tr¨ng trong bµi th¬ cã ý nghÜa g×? Tõ ®ã em hiÓu g× vÒ chñ ®Ò cña bµi th¬? (viÕt mét ®o¹n diÔn dÞch kho¶ng 10-12 c©u). ngôp lÆn trong c¸i m¸t lµnh cña quª h¬ng nh dßng s÷a ngät. thanh cao. . hiÒn hËu. + VÇng tr¨ng lµ biÓu tîng cho qu¸ khø nghÜa t×nh. bÊt diÖt. im ph¨ng ph¾c ®ét ngét ïa vµo phßng buyn-®inh tèi om trong ®ªm hoµ b×nh mÊt ®iÖn ë thµnh phè Hå ChÝ Minh ®· khiÕn nhµ th¬ giËt m×nh. nghÜa t×nh qu¸ khø th× lu«n trßn ®Çy. nh¾c nhë ta vÒ th¸i ®é. Con ngêi khi ®ã sèng gi¶n dÞ. a. ch©n thËt trong sù hoµ hîp víi thiªn nhiªn trong lµnh. lay tÝnh l¬ng t©m cña t¸c gi¶: kh«ng ®îc v« ¬n víi qu¸ khø. råi thêi chiÕn tranh ë rõng. lµ nh÷ng suy ngÉm thÊm thÝa. “Håi nhá sèng víi rõng Víi s«ng råi víi biÓn” -> Nh÷ng “®ång. lµ ngêi b¹n. Tr¨ng trong “¸nh tr¨ng” lµ vÇng tr¨ng trßn vµnh v¹nh. Tõ ®ã. cñng cè ngêi ®äc th¸i ®é sèng “uèng níc nhí nguån”.

xãt xa miªu t¶ mét ®iÒu g× béi b¹c.. quªn ®i t×nh c¶m ch©n thµnh. DÉu r»ng cuéc sèng n¬i ®ång bÓ lµ khã kh¨n nhng b»ng t×nh c¶m ch©n thµnh méc m¹c. nhµ th¬ muèn nh¾c nhë: ®õng ®Ó nh÷ng gi¸ trÞ vËt chÊt ®iÒu khiÓn chóng ta. kh«ng m¶y may søt mÎ. c. NguyÔn Duy ®· gîi vÒ trong lßng ngêi ®äc c¶ mét ký øc tuæi th¬. ®Òu chung thuû s¾t son. cßn con ngêi ®aua cßn son s¾t thuû chung? => Mét sù thay ®æi phò phµng khiÕn ngêi ta kh«ng khái nhãi ®au. Nh©n vËt tr÷ t×nh g¾n bã víi tr¨ng trong nh÷ng n¨m dµi kh¸ng chiÕn. Cuéc sèng c«ng nghiÖp ho¸. + C©u th¬ dng dng – l¹nh lïng – nhøc nhèi. Tr¨ng vÉn thuû chung. v× con ngêi lóc nµy thÊy tr¨ng nh mét vËt chiÕu s¸ng thay thÕ cho ®iÖn s¸ng mµ th«i. nh©n d©n ViÖt B¾c ë l¹i còng b¨n kho¨n mét t©m tr¹ng Êy khi tiÔn ®a c¸n bé vÒ xu«i. -> Tr¨ng khi ®ã lµ ¸nh tr¨ng trong ®ªm tèi chiÕn tranh. ®iÒu kiÖn sèng c¸ch biÖt: Tõ håi vÒ thµnh phè. NiÒm suy t cña t¸c gi¶ vµ tÊm lßng cña vÇng tr¨ng Tr¨ng vµ con ngêi ®· gÆp nhau trong mét gi©y phót t×nh cê. M×nh vÒ thµnh thÞ xa x«i Nhµ cao cßn thÊy nói ®åi n÷a ch¨ng? Phè ®«ng cßn nhí b¶n lµng S¸ng ®ªm cßn nhí m¶nh tr¨ng gi÷a rõng? => Tõ sù xa l¹ gi÷a ngêi víi tr¨ng Êy. . ngêi lÝnh xa b¾t ®Çu quen sèng víi nh÷ng tiÖn nghi hiÖn ®¹i nh “¸nh ®iÖn. Sù ®æi thay cña con ngêi kh«ng lµm vÇng tr¨ng cau mÆt. nhÉn t©m vÉn thêng x¶y ra trong cuéc sèng. hiÖn ®¹i ho¸ cña ®iÖn g¬ng ®· lµm ¸t ®i søc sèng cña ¸nh tr¨ng trong t©m hån con ngêi. Tè h÷u.B»ng nghÖ thuËt nh©n ho¸. “Tr¨ng trßn” lµ mét h×nh ¶nh th¬ kh¸ hay. b. c¸ch biÖt nµy? + Sù thay ®æi cña hoµn c¶nh sèng – kh«ng gian kh¸c biÖt. Anh lÝnh ®· quªn ®i chÝnh ¸nh tr¨ng ®· ®ång cam céng khæ cïng ngêi lÝnh. vÒ ®iÒu kiÖn sèng. Cã lÏ nµo sù biÕn ®æi vÒ kinh tÕ.C¸i vÇng tr¨ng t×nh nghÜa”. thêi gian c¸ch biÖt. T×nh c¶m xa kia nay chia l×a. + Hµnh ®éng “véi bËt tung cö sæ” vµ c¶m gi¸c ®ét ngét “nhËn ra vÇng tr¨ng trßn”. kh«ng 89 . C¶m nghÜa vÒ vÇng tr¨ng hiÖn t¹i: Sau tuæi th¬ vµ chiÕn tranh. cao quý. t×nh nghÜa nh xa. . cho thÊy quan hÖ gi÷a ngêi vµ tr¨ng kh«ng cßn lµ tri kû. tr¨ng ®Õn víi con ngêi kh«ng mét chót ngÇn ng¹i. . mét t×nh b¹n t¬i ®Ñp.. VÇng tr¨ng xuÊt hiÖn vÉn mét t×nh c¶m trµn ®Çy. ngêi kh¸ch qua ®êng xa l¹. t×nh nghÜa. tiÖn nghi l¹i kÐo theo sù thay d¹ ®æi lßng? (liªn hÖ: bëi thÕ mµ ca dao míi lªn tiÕng nãi: “ThuyÒn vÒ cã nhí bÕn ch¨ng? ”. Tr¨ng víi ngêi nh hai mµ mét. lµ niÒm vui bÇu b¹n cña ngêi lÝnh trong gian lao cña cuéc kh¸ng chiÕn – vÇng tr¨ng tri kû. cöa g¬ng”. ngêi lÝnh tõ gi· nói rõng trë vÒ thµnh phè – n¬i ®« thÞ hiÖn ®¹i.VÇng tr¨ng tri kû ngµy nµo nay ®· trë thµnh “ngêi dng”.V× sao l¹i cã sù xa l¹. Khi ®ã mäi chuyÖn b¾t ®Çu ®æi kh¸c: Tõ håi vÒ thµnh phè Quen ¸nh ®iÖn cöa g¬ng VÇng tr¨ng ®i qua ngâ Nh ngêi dng qua ®êng. qu¸ khø cao ®Ñp nhng ®Çy t×nh ngêi.

“¸nh tr¨ng hiÖn lªn ®¸ng gi¸ biÕt bao. C¸i “giËt m×nh” c¶u sù ¨n n¨n. cao thîng vÞ tha biÕt chõng nµo: “Tr¨ng cø trßn vµnh v¹nh . nghÜa t×nh qu¸ khø th× lu«n trßn ®Çy. bÊt diÖt. Hä ®· quªn mÊt ®i chÝnh m×nh. tr¨ng im ph¨ng ph¾c kh«ng giËn hên tr¸ch mãc mµ chØ nh×n th«i. sù tr¸ch mãc trong lÆng im cña vÇng tr¨ng lµ sù tù vÊn l¬ng t©m dÉn ®Õn c¸i “giËt m×nh” ë c©u th¬ cuèi.C¶m xóc “rng rng” lµ biÓu thÞ cña mét t©m hån ®ang rung ®éng. 90 . C¸ch viÕt thËt l¹ vµ s©u s¾c! . ®¸nh thøc l¹i t×nh c¶m b¹n bÌ n¨m xa. tù tr¸ch. thiªng liªng nhÊt cña qu¸ khø ®Ó c×m ®¾m trong mét cuéc sèng x« bå. + Tr¨ng trßn vµnh v¹nh lµ hiÖn diÖn cho qu¸ khø ®Ñp ®Ï kh«ng thÓ phai mê. b¹c bÏo.. xao xuyÕn. . + Tr¨ng trßn vµnh v¹nh. phån hoa mµ Ýt nhiÒu sÏ mÊt ®i nh÷ng g× tèt ®Ñp nhÊt cña chÝnh m×nh. NiÒm h¹nh phóc cña nhµ th¬ nh ®ang ®îc sèng l¹i mét giÊc chiªm bao. tù thÊy ph¶i ®æi thay trong c¸ch sèng. cã thÓ l·ng quªn nhng thiªn nhiªn. ph¶n béi thiªn nhiªn.chØ lµ ¸nh tr¨ng trßn mµ cßn lµ t×nh c¶m b¹n bÌ trong tr¨ng vÉn trän vÑn. mét c¸i nh×n thËt s©u nh soi tËn ®µy t×m ngêi lÝnh ®ñ ®Ó giËt m×nh nghÜ vÒ cuéc sèng hoµ b×nh h«m nay. vÉn chung thuû nh n¨m xa. NhÞp th¬ hèi h¶ d©ng trµo nh t×nh ngêi dµo d¹t. ¸nh tr¨ng ®· thøc dËy nh÷ng kû niÖm qu¸ khø tèt ®Ñp.Tõ c¸i ®èi mÆt trùc diÖn Êy. Con ngêi thÊy mÆt tr¨ng lµ thÊy ®îc ngêi b¹n tri kû ngµy nµo. ®¸nh thøc l¹i nh÷ng g× con ngêi ®· l·ng quªn. chît nhËn ra sù v« t×nh.Sù kh«ng vui.. ¸nh tr¨ng chÝnh lµ ngêi b¹n nghÜa t×nh mµ nghiªm kh¾c nh¾c nhë nhµ th¬ vµ c¶ mçi chóng ta : con ngêi cã thÓ v« t×nh. gi÷a c¸i im lÆng cña ¸nh tr¨ng víi sù “giËt m×nh” thøc tØnh cña con ngêi. quªn nh÷ng g× ®Ñp ®Ï. T thÕ “ngöa mÆt lªn nh×n mÆt” lµ t thÕ ®èi mÆt: “mÆt” ë ®©y chÝnh lµ vÇng tr¨ng trßn. C¸i “giËt m×nh” lµ c¶m gi¸ vµ ph¶n x¹ t©m lý cã thËt cña mét ngêi biÕt suy nghÜ. §ñ cho ta giËt m×nh” . sïng b¸i hiÖn t¹i mµ coi rÎ thiªn nhiªn. hëng nh÷ng tiÖn nghi hiÖn ®¹i. Ng«n ng÷ b©y giê lµ níc m¾t díi hµng mi. nh÷ng ngêi ®ang sèng trong hoµ b×nh. gîi nhí gîi th¬ng khi gÆp l¹i b¹n tri kû. ®õng bao giê quªn c«ng søc ®Êu tranh c¸ch m¹ng cña biÕt bao ngêi ®i tríc. C©u th¬ thÇm nh¾c nhë chÝnh m×nh vµ còng ®ång thêi nh¾c nhë chóng ta. C¸i “giËt m×nh” tù nh¾c nhë b¶n th©n kh«ng bao giê ®îc lµm ngêi ph¶n béi qu¸ khø. sù n«ng næi trong c¸ch sèng cña m×nh. .ë ®©y cã sù ®èi lËp gi÷a “trßn vµnh v¹nh” vµ “kÎ v« t×nh”.

Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: Bµi th¬ “Con cß” s¸ng t¸c n¨m 1962.h×nh ¶nh con cß qua lêi ru ®Õn víi mçi con ngêi thuë th¬ Êu. b¾t ®Çu tõ h×nh ¶nh con cß trong ca dao theo lêi ru cña mÑ ®i vµo tiÒm thøc trÎ th¬. ChÕ Lan Viªn ®· næi tiÕng trong phong trµo Th¬ míi víi tËp “§iªu tµn” (1937). * Gi¸ trÞ nghÖ thuËt: Bµi th¬ thµnh c«ng trong viÖc vËn dông s¸ng t¹o ca dao. råi ®Õn h×nh ¶nh con cß mang ý nghÜa biÓu tîng cho sù n©ng niu ch¨m chót cña mÑ dµnh cho con suèt cuéc ®êi.ChÕ Lan Viªn (1920-1989) tªn khai sinh lµ Phan Ngäc Hoan. Víi h¬n 50 n¨m s¸ng t¸c. vµ cuèi cïng lµ nh÷ng c¶m nhËn s©u s¾c vÒ t×nh mÉu tö vµ ý nghÜa lêi ru qua h×nh ¶nh con cß.N¨m 1996. in trong tËp “Hoa ngµy thêng . cã nh÷ng c©u th¬ ®óc kÕt ®îc nh÷ng suy nghÜ s©u xa. . Kh¸i qu¸t gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt: * Gi¸ trÞ néi dung: Khai th¸c h×nh tîng con cß trong nh÷ng c©u h¸t ru. cã nhiÒu t×m tßi ë nh÷ng tËp th¬ g©y ®îc tiÕng vang trong c«ng chóa. nhng lín lªn ë B×nh §Þnh.Tríc C¸ch m¹ng th¸ng T¸m.Chim b¸o b·o” (1967) cña ChÕ Lan Viªn. * Bè côc: 3 phÇn. II. T¸c phÈm: 1. . ChÕ Lan Viªn lµ mét trong nh÷ng tªn tuæi hµng ®Çu cña nÒn th¬ hiÖn ®¹i ViÖt Nam thÕ kû XX.Con cß ChÕ lan viªn I. T×m hiÓu m¹ch c¶m xóc tr÷ t×nh vµ bè côc cña bµi th¬ * M¹ch c¶m xóc tr÷ t×nh: ®îc ph¸t triÓn theo ý nghÜa biÓu tîng cña h×nh ¶nh con cß. 1945. 3. tØnh Qu¶ng TrÞ. Khæ I . 91 . 2. T¸c gi¶: . bµi th¬ “Con cß” cña ChÕ Lan Viªn ngîi ca t×nh mÑ vµ ý nghÜa cña lêi ru trong cuéc ®êi mçi con ngêi. con cß lµ biÓu tîng cho cuéc ®êi lam lò cña mÑ. «ng ®îc Nhµ níc truy tÆng gi¶i thëng Hå ChÝ Minh vÒ v¨n häc nghÖ thuËt. quª ë huyÖn Cam Lé.

§ã lµ c¸nh cß tÇn to¶.h×nh ¶nh con cß ®i vµo tiÒm thøc tuæi th¬ trë nªn gÇn gòi vµ sÏ theo con trong suèt chÆng ®êng ®êi. ®øa trÎ cha thÓ hiÓu vµ cha cÇn hiÓu néi dung ý nghÜa cña nh÷ng lêi ru nµy “Con cha biÕt con cß con v¹c. rÊt duyªn d¸ng. qua ®so lµ c¶ ®iÖu hån d©n téc.. con cß lµ biÓu tîng cho tÊm lßng yªu con cña mÑ. Con cß bay l¶ bay la Bay tõ Cæng phñ bay ra c¸nh ®ång Con cß bay l¶ bay la Bay tõ cöa phñ bay vÒ §ång §¨ng. ë tuæi Êu th¬. lêi ca dao d©n ca. H×nh ¶nh con cß lµ nÐt rÊt riªng. b×nh yªn. vÊt v¶. §ã lµ h×nh ¶nh c¸nh cß vÊt v¶.tõ h×nh ¶nh con cß suy nghÜ vÒ lêi ru vµ lßng mÑ. .. ®Æc trng cho lµng quª ViÖt Nam. thËm chÝ cßn vÊt v¶ h¬n khi cß gÆp cµnh mÒm. Chóng chØ cÇn ®îc vç vÒ trong ©m ®iÖu ngät ngµo. lam lò trong ca dao: Con cß mµ ®i ¨n ®ªm §Ëu ph¶i cµnh mÒm lén cæ xuèng ao ¤ng ¬i «ng vít t«i nao T«i cã lßng nµo «ng h·y x¸o m¨ng Hay C¸i cß lÆn léi bê s«ng G¸nh g¹o nu«i chång tiÕng khãc nØ non. cß gÆp cµnh mÒm. . cùc ch¼ng ®· .Khæ II . nu«i con. cña nh÷ng lêi ru. Khæ III . x©y dùng thµnh ý nghÜa biÓu tîng cho tÊm lßng ngêi mÑ. lÆn léi kiÕm sèng nu«i chång. mµ mÑ göi vµo giÊc ngñ cña ®øa con. a. cß sî x¸o m¨ng ”. Con cha biÕt nh÷ng cµnh mÒm mÑ h¸ t”. Ýt biÕn ®éng.H×nh ¶nh con cß trong lêi ru c¶u mÑ cßn lµ “Con cß ¨n ®ªm. con cß xa tæ. dÞu dµng. dÞu dµng cña lêi ru ®Ó ®ãn nhËn b»ng trùc gi¸c v« thøc t×nh yªu v« bê bÕn vµ sù che chë cña ngêi mÑ: “S÷a mÑ nhiÒu con ngñ ch¼ng ph©n v©n”. §©y kh«ng cßn lµ con cß tr¾ng b×nh yªn v« t lù mµ ®· trë thµnh biÓu tîng cña nh÷ng ngêi n«ng d©n vÊt v¶. H×nh ¶nh con cß gîi cuéc sèng xa cò tõ lµng quª ®Õn phè x¸. 92 . cùc nhäc nh ng giµu ®øc hy sinh ??????????vµ nh÷ng c©u ca dao dïng lµm lêi h¸t ru. Ph©n tÝch bµi th¬ 1. lµ h×nh ¶nh cña ngêi mÑ. H×nh ¶nh con cß qua nh÷ng lêi ru h¸t ®Çu ®Õn víi tuæi Êu th¬: Khæ I – lµ h×nh ¶nh cña nh÷ng ngêi phô n÷ n«ng d©n vÊt v¶. B. biÕn ®æi nh thÕ nµo qua c¸c ®o¹n th¬? ý nghÜa biÓu tîng cña h×nh ¶nh con cß: H×nh tîng con cß bao qu¸t toµn bé bµi th¬ ®îc khai th¸c tõ trong ca dao truyÒn thèng vµ ®îc t¸c gi¶ ph¸t triÓn. bay vÒ nh÷ng m¸i nhµ tranh b×nh yªn. ý nghÜa biÓu tîng cña h×nh tîng con cß ®îc bæ sung. §©y lµ nh÷ng c¸nh cß bay l¶ bay la däc theo chiÒu dµi cña nh÷ng c¸nh ®ång lóa xanh tÝt t¾p. §©y chÝnh lµ sù khëi ®Çu cña con ®êng ®i vµo thÕ giíi t©m hån mçi con ngêi. thong th¶. h×nh ¶nh con cß ®Õn víi t©m hån tuæi th¬ Êu mét c¸ch v« t.Qua nh÷ng lêi ru cña mÑ. vµ ý nghÜa cña lêi h¸t ru trong cuéc ®êi mçi con ngêi. ngêi phô n÷ nhäc nh»n. Cuéc sèng Êy lµ quª h¬ng th©n yªu víi c¸nh cß tr¶i réng. Con cß Êy ph¶i ch¨ng lµ hån cña quª h¬ng.

lµm cho ý th¬ thªm s©u s¾c. §o¹n th¬ khÐp l¹i b»ng h×nh ¶nh thanh b×nh cña cuéc sèng. b. Nh vËy.CÊu tróc c¸c ®o¹n thêng b¾t ®Çu b»ng nh÷ng c©u th¬ ng¾n. TriÕt lý cña tr¸i tim. H×nh ¶nh con cß ®i vµo trong t©m hån trÎ th¬ cïng víi ©m ®iÖu ngät ngµo. Vç c¸nh qua n«i”. bÒn bØ cña mÑ vµ mÑ mong cho con cã t©m hån yªu quª h¬ng. nhµ th¬ ®· kh¸i qu¸t mét quy luËt t×nh c¶m cã ý nghÜa s©u s¾c vµ bÒn v÷ng: “Con dï ®· lín vÉn lµ con cña mÑ. II. c. cã g× s©u h¬n biÓn. giäng ®iÖu cña bµi th¬. ý nghÜa Êy ®Õn víi con thËt nhÑ nhµng s©u l¾ng. . Bµi häc Êy. b»ng giÊc ngñ say nång cña trÎ th¬. ThÕ råi cß trë thµnh ngêi b¹n th©n thiÕt.. + Khi cßn ë trong n«i “Con ngñ yªn th× cß cïng ngñ. C¸nh cß kh«ng mÖt mái bay qua mäi kh«ng gian vµ thêi gian. dÞu dµng cña lêi ru trë nªn gÇn gòi vµ sÏ theo con trong suèt chÆng ®êng ®êi: . h×nh ¶nh con cß lµ biÓu t îng vÒ lßng mÑ.Nh vËy. H×nh ¶nh con cßn lµ biÓu tîng cho tÊm lßng yªu con cña ngêi mÑ. s¾t son. C©u th¬ giµu chÊt trÝ tuÖ.PhÇn cuèi bµi th¬ trë l¹i víi ©m hëng lêi ru vµ ®óc kÕt h×nh tîng con cß trong nh÷ng lêi ru Êy “Mét con cß th«i. C¸nh cß Êy dêng nh tung tay theo tõng íc m¬. H×nh ¶nh con cß ®îc ph¸t triÓn. con cß ®· trë thµnh ngêi b¹n ®ång hµnh th©n thiÕt h¬n bÊt cø ngêi b¹n nµo. gÇn gòi. tõ c©u v¨n. Cã g× cao h¬n nói. c¶m xóc cña bµi th¬? NghÖ thuËt cña bµi th¬: . ph¸t hiÖn. NhËn xÐt vÒ thÓ th¬. . vµ trong h¬i m¸t c©u v¨n”.NhÞp 2 vµ vÉn ®ãng më ng©n vang. cã chç cÊu tróc lÆp l¹i hoµn toµn gîi ©m ®iÖu cña lêi ru. bao ý nghÜa vÒ cuéc ®êi. tõ m¸i trêng. §i hÕt ®êi lßng mÑ vÉn theo con”. . chØ mét con cß trong lêi ru cña mÑ th«i mµ Èn chøa bao bµi häc. vµ cã g× bao la b»ng lßng mÑ yªu con. con cß bíc ra lµm quen víi ®øa con bÐ báng.Tõ lêi ru cña mÑ.S¸ng t¹o h×nh ¶nh thiªn vÒ ý nghÜa biÓu tîng nhng còng rÊt gÇn gòi. C¸c yÕu tè Êy cã t¸c dông nh thÕ nµo trong viÖc thÓ hiÖn t tëng. më réng qua mçi khæ nhng vÉn gi÷ ®îc tÝnh liªn kÕt.ThÓ th¬ tù do nhiÒu c©u mang d¸ng dÊp cña thÓ th¬ 8 ch÷ nªn c¶m xóc ® îc thÓ hiÖn mét c¸ch linh ho¹t. §iÖp tõ “dï”. + Khi con ®i häc “Mai kh«n lín con theo cß ®i häc. tõ hiªn nhµ. C¸nh cña cß hai ®øa ®¾p chung ®«i”. theo con suèt cuéc ®êi: . . thèng nhÊt. qua ©m ®iÖu thiÕt tha cña nh÷ng lêi ru. n©ng ®ì dÞu dµng. mµ híng nhiÒu h¬n vµo sù suy ngÉm. cuéc ®êi con thiÖt thßi. khao kh¸t cña con. nghÌo nµn biÕt mÊy. C¸nh tr¾ng cß bay theo gãt ®«i ch©n”. + Vµ khi con ®· trëng thµnh “C¸nh cß tr¾ng l¹i bay hoµi kh«ng nghØ.Tõ sù thÊu hiÓu tÊm lßng ngêi mÑ. Còng lµ cuéc ®êi.Giäng ®iÖu suy ngÉm cã c¶ tÝnh triÕt lý lµm cho bµi th¬ kh«ng chØ cuèn ng êi ®äc vµo ®iÖu ru ªm ¸i. nhiÒu chç cã cÊu tróc gièng nhau. lu«n ë bªn con tõ trong n«i. Con cß mÑ h¸t. Kh«ng cã lêi ru. §óng vËy. quen thuéc mµ vÉn cã kh¶ n¨ng hµm chøa ý nghÜa míi. 93 . Tríc hiªn nhµ. xen kÏ nhau trong tõng dßng th¬ kÕt hîp víi biÖn ph¸p tu tõ nh©n ho¸ vµ so s¸nh ®· t¹p nªn vÎ ®Ñp cho c©u th¬. “vÉn” ®· kh¼ng ®Þnh t×nh mÉu tö lµ bÒn chÆt. . lµ sù d×u d¾t. triÕt lý. nhÞp ®iÖu.

T×nh yªu th¬ng cña mÑ lu«n “vÉn”. l¹i cã nh÷ng lêi ru trùc tiÕp tõ ngêi mÑ. §èi chiÕu hai bµi th¬ “Khóc h¸t ru nh÷ng em bÐ lín trªn lng mÑ” cña NguyÔn Khoa §iÒm vµ bµi th¬ “Con cß” cña ChÕ Lan Viªn. C©u 2: Em cã biÕt c©u th¬. “m·i” bªn con cho dï con lín lªn. chØ ra c¸ch vËn dông lêi ru ë mçi bµi th¬? . nhµ th¬ nh dùng lªn c¶ mét bÇu trêi yªu th¬ng bao la mµ ®Æc ®iÓm cña nã lµ kh«ng gian vµ thêi gian kh«ng giíi h¹n. III. thêi gian. . Tõ kh«ng gian cã giíi h¹n ngµy cµng réng dÇn thªm ®Õn mét kh«ng gian t©m tëng võa bao la võa s©u th¼m nh chÝnh lêi ru h¸t lªn tõ tr¸i tim cña mÑ: Con dï lín vÉn lµ con cña mÑ §i hÕt ®êi lßng mÑ vÉn theo con TÊm lßng ngêi mÑ mu«n ®êi vÉn vËy.§Õn ®o¹n 3: nhÞp th¬ thay ®æi nh dån dËp h¼n lªn trong nh÷ng c©u th¬ ng¾n gièng nh lêi dÆn dß cña mÑ. dï xa con” nh l¸y ®i l¸y l¹i c¶m xóc th¬ng yªu ®ang trµo d©ng trong t©m hån mÑ. Lªn rõng – xuèng biÓn – hai chiÒu kh«ng gian gîi Ên tîng vÒ nh÷ng khã kh¨n cña cuéc ®êi. cho dï cã thÓ mét ngµy nµo ®ã mÑ kh«ng cßn cã mÆt trªn ®êi.theo con”. 94 . v¨n nµo nãi vÒ mÑ n÷a kh«ng? H·y chÐp l¹i 2 c©u mµ em thÝch (ghi râ trÝch ë ®©u). trëng thµnh trong ®êi. ®óc kÕt trong c©u th¬ ®Ëm chÊt suy tëng vµ triÕt lý.Bµi “Khóc h¸t ru nh÷ng em bÐ lín trªn lng mÑ” t¸c gi¶ NguyÔn Khoa §iÒm võa trß chuyÖn víi em bÐ víi giäng ®iÖu gÇn nh lêi ru.Lêi dÆn gi¶n dÞ méc m¹c mµ hµm nghÜa s©u xa.Bµi th¬ thµnh c«ng trong viÖc vËn dông s¸ng t¹o ca dao. víi lßng yªu níc vµ ý chÝ chiÕn ®Êu. cã nh÷ng c©u th¬ ®óc kÕt ®îc nh÷ng suy nghÜ s©u xa. Kh«ng gian nghÖ thuËt Êy cña bµi th¬ còng gãp phÇn biÓu hiÖn sù ph¸t triÓn cña tø th¬. mÑ bång Nh con sãng chê nÆng dßng phï sa (H¸t ru – Vò QuÇn Ph¬ng) C©u 3 : Ph©n tÝch hai c©u th¬: Con dï lµn vÉn lµ con cña mÑ §i hÕt ®êi lßng mÑ vÉn theo con.. h×nh ¶nh con cß trong ®o¹n th¬ nh ®îc nhÊn m¹nh ë ý nghÜa biÓu tîng cho tÊm lßng ngêi mÑ lóc nµo còng ë bªn con suèt cuéc ®êi. ®i xa. * Mét sè c©u hái xoay quanh bµi th¬. Gîi ý: . cña t×nh c¶m vµ hµnh ®éng cña nh©n vËt tr÷ t×nh. vît ra ngoµi mäi kho¶ng c¸ch kh«ng gian. 1. Díi h×nh thøc th¬ tù do. Sù lÆp l¹i liªn tôc cña nh÷ng tõ ng÷ “dï gÇn con.. §ã lµ quy luËt bÊt biÕn vµ vÜnh h»ng cña mäi tÊm lßng ngêi mÑ trªn ®êi mµ nhµ th¬ ®· kh¸i qu¸t.Bµi th¬ “Con cß” t¸c gi¶ ChÕ Lan Viªn gîi l¹i ®iÖu h¸t ru trong ca dao -> ca ngîi t×nh mÑ vµ ý nghÜa cña lêi ru ®èi víi ®êi sèng mçi con ngêi. Khóc h¸t ru ë bµi th¬ Êy biÓu hiÖn sù thèng nhÊt gi÷a t×nh yªu con víi t×nh yªu c¸ch m¹ng. .. Tr×nh bµy c¶m nhËn cña em vÒ ®o¹n th¬ : « Dï ë gÇn con. “sÏ”. ChÐp chÝnh x¸c ®o¹n th¬ thø 3 cña bµi th¬ “Con cß”. Con lµ mÇm ®Êt t¬i th¬m §«i tay mÑ bÕ.

l·ng m¹n. t×nh mÉu tö bÒn v÷ng. rÊt l©u. con dï lín kh«n. con vÉn lµ con cña mÑ.Gîi ý: . . vÉn lµ niÒm tù hµo. Hai c©u th¬ trªn lµ lêi cña ai nãi víi ai. ý nghÜa nµo to¸t lªn tõ hai c©u th¬ trªn. a. Qua ®ã ngîi ca t×nh c¶m v« biªn. thËm chÝ suèt ®êi. . díi c¸i nh×n cña mÑ. . Con cã mÑ con ch¬i råi l¹i ngñ”. lµm g×. C¸nh cß trë thµnh mét h×nh ¶nh Èn dô giÇu ý nghÜa.Dï mÑ cã ph¶i xa con. (H¹nh phóc cña con khi cã mÑ).Trong suy nghÜ vµ quan niÖm cña ngêi mÑ.Giíi thiÖu bµi th¬. nhiÒu tuæi ®Õn ®©u. 95 . s©u s¾c. C©u 4: §äc hai c©u th¬ sau: “Cß mét m×nh cß ph¶i kiÕm lÊy ¨n. Lêi ru cña mÑ ®· n©ng ®ì t©m hån con. réng lín. l©u. thµnh ®¹t ®Õn ®©u ch¨ng n÷a.Hai c©u th¬ ë cuèi ®o¹n 2 lµ lêi cña mÑ nãi víi con – cß con. bay bæng. trong m¬ con vÉn thÊy h×nh ¶nh con cß. niÒm tin vµ hy väng cña mÑ. C¸nh cña cßn hai ®Ða ®¾p chung ®«i” ®Ñp vµ hay nh thÕ nµo? => H×nh ¶nh th¬ ®Ñp. nhµ th¬ ®· kh¸i qu¸t mét quy luËt t×nh c¶m mang tÝnh vÜnh h»ng: t×nh mÑ. Lêi ru cña mÑ ®a con vµo giÊc ngñ. -> Tõ viÖc hiÓu biÕt tÊm lßng ngêi mÑ. thiªng liªng cña ngêi mÑ. con vÉn rÊt ®¸ng yªu. ®¸ng th¬ng. Con cã giÊc m¬ ®Ñp. C©u 5: H×nh ¶nh trong c©u th¬: “Con ngñ yªn th× cß còng ngñ. vÉn cÇn chë che. h×nh tîng con cß. nh»m môc ®Ých g×? (lêi cña mÑ nãi víi con ®Ó bµy tá t×nh th¬ng con) Quan hÖ ý nghÜa chñ yÕu trong hai c©u th¬ lµ quan hÖ nµo? (Quan hÖ ®èi lËp) b. dï trëng thµnh ®Õn ®©u. kh«ng lóc nµo lßng mÑ kh«ng ë bªn con.

nhiÒu h×nh ¶nh ®Ñp.NghÖ thuËt: bµi th¬ theo thÓ n¨m tiÕng. kh«ng bao l©u tríc khi nhµ th¬ qua ®êi. quª ë huyÖn Phong §iÒn. so s¸nh Èn dô vµ s¸ng t¹o. 96 .“Mïa xu©n nho nhá” lµ mét s¸ng t¸c ®éc ®¸o. gi¶n dÞ gîi c¶m. . mét ph¸t hiÖn míi mÎ cña nhµ th¬. Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: Bµi th¬ ®îc viÕt vµo th¸ng 11/1980. ®Êt níc qua ®iÖu d©n ca xø HuÕ.Khæ cuèi: Lêi ngîi ca quª h¬ng. ®Êt trêi . nghÜa lµ sèng ®Ñp. T¸c gi¶: . më réng ra víi mïa xu©n ®Êt n íc. II.Khæ 2+3: C¶m xóc vÒ mïa xu©n cña ®Êt níc . tØnh Thõa Thiªn HuÕ. 3. KiÕn thøc c¬ b¶n I.¤ng ho¹t ®éng v¨n nghÖ tõ cuèi nh÷ng n¨m kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p. 4. gi÷a c¸ nh©n vµ céng ®ång. . cña cuéc ®êi chung vµ kh¸t väng sèng ch©n thµnh. Bµi th¬ khÐp l¹i víi nh÷ng c¶m xóc thiÕt tha. * Bè côc: Gåm 4 phÇn: . T¸c phÈm: 1. ®Ñp ®Ï nhÊt cña sù sèng vµ cuéc ®êi mçi con ngêi. tù hµo vÒ quª h¬ng. tha thiÕt.Mïa xu©n nho nhá Thanh H¶i A. §ã còng chÝnh lµ chñ ®Ò cña bµi th¬ mµ nhµ th¬ muèn göi g¾m. thÓ hiÖn niÒm yªu mÕn cuéc sèng ®Êt n íc thiÕt tha vµ íc nguyÖn cña t¸c gi¶. M¹ch c¶m xóc vµ bè côc: * M¹ch c¶m xóc: ®îc kh¬i nguån. Trong thêi kú chèng Mü cøu níc. c¸ch m¹ng. cao ®Ñp cña nhµ th¬.ThÓ hiÖn nguyÖn íc cña nhµ th¬ muèn lµm mét mïa xu©n. cã nh¹c ®iÖu trong s¸ng. 2. ®Êt níc qua ®iÖu d©n ca xø HuÕ. sèng víi tÊt c¶ søc sèng t¬i trÎ cña m×nh nhng rÊt khiªm nhêng lµ mét mïa xu©n nhá gãp vµo mïa xu©n lín cña thiªn nhiªn. gãp vµo mïa xu©n chung lín lao “mét mïa xu©n nho nhá”. ®Êt níc.Néi dung: bµi th¬ lµ tiÕng lßng tha thiÕt yªu mÕn vµ g¾n bã víi ®Êt níc. Kh¸i qu¸t gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt: .Thanh H¶i (1930-1980) tªn khai sinh lµ Ph¹m b¸ Ngo·n. Tªn bµi th¬: .Khæ 4+5: Suy nghÜ vµ íc nguyÖn cña t¸c gi¶ tríc mïa xu©n ®Êt níc. . vÎ ®Ñp cña mïa xu©n thiªn nhiªn. thÓ hiÖn íc nguyÖn ch©n thµnh cña nhµ th¬ ®îc cèng hiÕn cho ®Êt níc. Thanh H¶i ë l¹i quª h¬ng ho¹t ®éng vµ lµ mét trong nh÷ng c©y bót cã c«ng x©y dùng nÒn v¨n häc C¸ch m¹ng ë miÒn Nam tõ nh÷ng ngµy ®Çu. gÇn gòi víi d©n ca. C¶m xóc l¾ng ®äng dÇn vµo suy t vµ íc nguyÖn: nhµ th¬ muèn nhËp vµo b¶n hoµ ca vÜ ®¹i cña cuéc ®êi b»ng mét nèt trÇm xao xuyÕn cña riªng m×nh. . .Khæ 1: C¶m xóc tríc mïa xu©n thiªn nhiªn.ThÓ hiÖn quan ®iÓm vÒ sù thèng nhÊt gi÷a c¸i riªng víi c¸i chung. . gãp mét “mïa xu©n nho nhá” cña m×nh vµo mïa xu©n lín cña d©n téc. víi cuéc ®êi. n¶y në tõ søc sèng.H×nh ¶nh “Mïa xu©n nho nhá” lµ biÓu tîng cho nh÷ng g× tinh tuý.

ChÝnh mµu xanh søc sèng ®ã ®· tiÕp cho ngêi lÝnh cã thªm søc m¹nh. C¶m xóc cña nhµ th¬ tríc mïa xu©n cña thiªn nhiªn (6 c©u ®Çu): . 97 . 2 nhiÖm vô kh«ng thÓ t¸ch rêi. Nh÷ng cµnh l¸ Êy mang léc biÕc. “Mïa xu©n ngêi cÇm sóng Léc gi¾t ®Çy quanh lng Mïa xu©n ngêi ra ®ång Léc tr¶i dµi n¬ng m¹” + “Mïa xu©n ngêi cÇm sóng.. cã thÓ c¶m nhËn b»ng xóc gi¸c “T«i ®a tay t«i høng”. . TiÕng chim tõ chç lµ ©m thanh (c¶m nhËn b»ng thÝnh gi¸c) chuyÓn thµnh tõng giät (h×nh vµ khèi. chÝnh con ngêi ®· t¹o nªn søc sèng cña mïa xu©n thiªn nhiªn. Tõ “léc” cßn lµm cho ngêi ta liªn tëng ®Õn h×nh ¶nh ngêi lÝnh khi ra trËn. Cã thÓ nãi. ®Êt níc. “giät long lanh” lµ nh÷ng giät ma mïa xu©n. tiÕng chim trong anhs ¸ng xu©n lan to¶ kh¾p bÇu trêi nh ®äng thµnh “tõng giät long lanh r¬i”. ¬m nh÷ng h¹t mÇm non trªn nh÷ng c¸nh ®ång quª h¬ng.Kh«ng gian cao réng cña bÇu trêi.Rén r·.®Æc trng cña xø HuÕ. trong nh÷ng lêi béc lé trùc tiÕp nh lêi trß chuyÖn víi thiªn nhiªn “¬i. Hä ®· ®em mïa xu©n ®Õn mäi n¬i trªn ®Êt níc. mang theo søc sèng cña c¶ d©n téc.B.C¶m xóc cña t¸c gi¶ tríc mïa xu©n ®Êt trêi thÓ hiÖn qua c¸i nh×n tr×u mÕn víi c¶nh vËt. II. mang theo mïa xu©n cña thiªn nhiªn. x©y dùng vµ b¶o vÖ. Léc gi¾t ®Çy trªn lng”: liªn tëng ®Õn nh÷ng ngêi chiÕn sü ra trËn mµ trªn vai. Dï hiÓu theo c¸ch nµo th× hai c©u th¬ vÉn thÓ hiÖn c¶m xóc say sa. §Æc biÖt c¶m xóc cña nhµ th¬ ®îc thÓ hiÖn trong mét ®éng t¸c tr÷ t×nh ®ãn tr©n träng võa tha thiÕt tr×u mÕn víi mïa xu©n: ®a tay høng lÊy tõng giät long lanh cña tiÕng chim chiÒn chiÖn. C¶m xóc cña nhµ th¬ tríc mïa xu©n cña ®Êt níc (10 c©u tiÕp) ..Cã thÓ hiÓu c©u th¬ theo nhiÒu c¸ch kh¸c nhau. giät s¬ng mïa xu©n. mµu s¾c hµi hoµ cña b«ng hoa tÝm biÕc vµ dßng s«ng xanh .. Tríc hÕt. hãt chi. ng©y ngÊt cña t¸c gi¶ tríc c¶nh ®Êt trêi xø HuÕ vµo xu©n. thÓ hiÖn mong muèn ho¸ vµo thiªn nhiªn ®Êt trêi trong t©m tëng gi÷a mïa ®«ng gi¸ l¹nh khiÕn ta v« cïng kh©m phôc. . c¶m nhËn b»ng thÞ gi¸c).ë ®©y. giät long lanh còng cã thÓ ®îc hiÓu theo nghÜa Èn dông chuyÓn ®æi c¶m gi¸c. r¬i xuèng tõng nhµnh c©y. c©y cá. “Tõng giät long lanh r¬i T«i ®a tay t«i høng”. trªn lng hä cã cµnh l¸ nguþ trang. søc m¹nh cña con ng êi. tõ “léc” cho ta nghÜ tíi nh÷ng c¸nh ®ång tr¶i dµi mªnh m«ng víi nh÷ng chåi non míi nhó lªn xanh m ít tõ nh÷ng h¹t thãc gièng ®Çu mïa xu©n. t¬i vui víi ©m thanh tiÕng chim chiÒn chiÖn hãt vang trêi. + “Mïa xu©n ngêi ra ®ång. nh÷ng ngêi ¬m mÇm cho sù sèng. tõng giät Êy l¹i long lanh ¸nh s¸ng vµ mµu s¾c. réng dµi cña dßng s«ng. mµ.”. ý chÝ ®Ó hä v¬n xa ra phÝa tríc tiªu diÖt qu©n thï. Tõ “léc” cßn mang søc sèng.Bøc tranh mïa xu©n thiªn nhiªn trong 6 c©u th¬ ®Çu ®îc vÏ b»ng vµi nÐt ph¸c ho¹ nhng rÊt ®Æc s¾c. trong s¸ng.. kÏ l¸ nh nh÷ng h¹t ngäc. . . Ph©n tÝch bµi th¬: 1. . chåi non.H×nh ¶nh léc xu©n theo ngêi ra trµn theo ngêi ra ®ång lµm ®Ñp ý th¬ víi cuéc sèng lao ®éng vµ chiÕn ®Êu. Léc tr¶i dµi n¬ng m¹”: nãi vÒ nh÷ng ngêi lao ®éng.

lµ c¸i n¸o nøc trong t©m hån. hiªn ngang tiÕn lªn phÝa tríc. Nhµ th¬ Thanh H¶i ®· c¶m nhËn mïa xu©n ®Êt níc b»ng hai tõ l¸y gîi c¶m “hèi h¶” lµ véi v·. H×nh ¶nh chän läc Êy trë l¹i ®· mang mét ý nghÜa míi: niÒm mong muèn ®îc sèng cã Ých. lµm “mét cµnh hoa” gi÷a vên hoa xu©n rùc rì v« t cèng hiÕn h¬ng s¾c cho ®êi.+ “TÊt c¶ nh hèi h¶. khÈn tr¬ng. Søc sèng cña ®Êt níc. Vµ ®Êt níc ®îc h×nh dung b»ng mét h×nh ¶nh so s¸nh thËt ®Ñp mang nhiÒu ý nghÜa : “§Êt níc bèn ngh×n n¨m VÊt v¶ vµ gian lao §Êt níc nh v× sao Cø ®i lªn phÝa tríc”. cña d©n téc khi mïa xu©n vÒ. n¸o nøc cña ngêi cÇm sóng. ®· ®îc më réng thµnh mét c¸nh ®ång bao la. . íc nguyÖn cña nhµ th¬ (8 c©u tiÕp) . Nh vËy. §ã lµ chÝ quyÕt t©m. cèng hiÕn cho ®êi lµ mét lÏ tù nhiªn. gi¶n dÞ vµ ®Ñp. khã kh¨n. ngêi ra ®ång.Muèn lµm nh÷ng viÖc h÷u Ých d©ng hiÕn cho ®êi bµy tá qua nh÷ng h×nh ¶nh tù nhiªn. cña d©n téc.§iÖp tõ ”ta” nh mét lêi kh¼ng ®Þnh. nã chØ gãi gän trªn ®«i vai. niÒm tù hµo l¹c quan cña c¶ d©n téc. . 98 . §Êt níc m·i trêng tån. tù hµo vÒ t¬ng lai t¬i s¸ng cña ®Êt níc cho dï tríc m¾t cßn nhiÒu vÊt v¶. nhÊt ®Þnh ®Êt níc còng sÏ to¶ s¸ng nh nh÷ng v× sao trong hµnh tr×nh ®i ®Õn t¬ng lai rùc rì. tin tëng. liªn tôc kh«ng dõng l¹i. h×nh ¶nh mïa xu©n ®Êt níc ®· ®¬cn më réng dÇn. ngîi ca søc sèng cña quª h¬ng ®Êt níc. lµm “mét mïa xu©n nho nhá” gãp vµo mïa xu©n lín cña ®Êt níc.Lµm “con chim hãt” gi÷a mu«n ngµn tiÕng chim v« t cèng hiÕn tiÕng hãt vui. lµ vÎ ®Ñp vÜnh h»ng vît qua mäi kh«ng gian vµ thêi gian. Sao còng lµ h×nh ¶nh r¹ng ngêi trªn l¸ cê Tæ quèc. Mïa xu©n ®Êt níc ®îc lµm nªn tõ c¸i hèi h¶ Êy. Sao lµ mét nguån s¸ng lÊp l¸nh. TiÕng lßng cña t¸c gi¶ nh reo vui n¸o nøc tríc tinh thÇn lao ®éng khÈn tr¬ng cña con ngêi. Qua ®ã. §©y chÝnh lµ t©m tr¹ng t¸c gi¶. TÊt c¶ nh x«n xao”. hoµ lÉn víi nhau xao ®éng. phô tõ “cø” kÕt hîp víi ®éng tõ “®i lªn” thÓ hiÖn quyÕt t©m cao ®é. vît qua mäi khã kh¨n. §Çu tiªn. t¸c gi¶ ®· ph¸c ho¹ h×nh ¶nh mïa xu©n b»ng c¸c chi tiÕt b«ng hoa vµ tiÕng chim hãt.Nhµ th¬ tin tëng. ®i ®Õn bÕn bê h¹nh phóc. còng ®îc t¹o nªn tõ sù hèi h¶. . Nã kh«ng chØ lµ lêi t©m niÖm thiÕt tha. ë c©u th¬ thø hai. kh«ng bao giê mÊt ®i vµ kh«ng mét thÕ lùc nµo ng¨n c¶n ®îc. c¶m xóc cña nhµ th¬ lµ c¶m xóc l¹c quan. t¸c gi¶ Thanh H¶i béc lé niÒm tù hµo vÒ mét ®Êt n íc ViÖt Nam anh hïng vµ giµu ®Ñp. tÊm lng cña ngêi ra trËn. §Ñp vµ tù nhiªn vµ giµu ý nghÜa v× nhµ th¬ ®· lÊy c¸i ®Ñp tinh tuý cña thiªn nhiªn ®Ó diÔn t¶ vÎ ®Ñp cña t©m hån: “Ta lµm con chim hãt Ta lµm mét nhµnh hoa Ta nhËp vµo hoµ ca Mét nèt trÇm xao xuyÕn”. ch©n thµnh cña nhµ th¬ mµ nã cßn ®Ò cËp ®Õn mét vÊn ®Ò lín lµ kh¸t väng chung cña nhiÒu ngêi. cña cuéc ®êi chung. III. niÒm tin s¾t ®¸. vÜnh cöu cïng vò trô. ë phÇn ®Çu bµi th¬. CÊu tø lÆp ®i lÆp l¹i nh vËy t¹o ra sù ®èi øng chÆt chÏ. “X«n xao” khiÕn ta nghÜ tíi nh÷ng ©m thanh liªn tiÕp väng vÒ. lµm “mét nèt trÇm” gi÷a b¶n hoµ tÊu mu«n ®iÖu.

mµ cßn xóc ®éng tríc lêi t©m sù thiÕt tha cña mét con ngêi ®· tõng tr¶i qua 2 cuéc kh¸ng chiÕn. ph¶i l¹c quan l¾m míi cã thÓ h¸t lªn trong hoµn c¶nh nhµ th¬ lóc ®ã (®ang èm nÆng vµ s¾p qua ®êi). ch©n thµnh mµ gi¶n dÞ. Dï lµ khi tãc b¹c”. vµ ®Õn ®©y lµ khóc h¸t t¹o Ên tîng mét bµi ca kh«ng døt. vang xa. “lÆng lÏ” lµ c¸ch nãi khiªm tèn.§iÖp tõ “Dï lµ” khiÕn ©m ®iÖu c©u th¬ tha thiÕt. Níc non ngµn dÆm t×nh” cßn ng©n nga m·i m·i. ®Ó l¹i d vÞ s©u l¾ng. “Nho nhá”. cßn m·i víi ®êi. Nam b×nh. “NÕu lµ con chim. ®· cèng hiÕn trän cuéc ®êi vµ sù nghiÖp cho c¸ch m¹ng vÉn tha thiÕt ®îc sèng ®Ñp. ®»m th¾m t¨ng gi¸ trÞ biÓu hiÖn cña c¸c khæ th¬ trªn ®em l¹i thi vÞ HuÕ tr×u mÕn tha thiÕt. Mét bµi ca yªu cuéc sèng.Bµi th¬ ®îc viÕt mét th¸ng tríc khi nhµ th¬ trë vÒ víi c¸t bôi nhng kh«ng gîi chót b¨n kho¨n vÒ bÖnh tËt. lµ íc nguyÖn sèng cã Ých. s©u l¾ng. c¶m ®éng. xóc ®éng. xuyªn suèt bµi th¬ kh«ng chØ lµ h×nh tîng mïa xu©n. Nhµ th¬ muèn h¸t lªn ®iÖu Nam ai. chiÕc l¸ ph¶i xanh LÏ nµo vay mµ kh«ng cã tr¶ Sèng lµ cho. Nhng ®©y kh«ng ph¶i lµ lêi ca buån thña tríc “nhÞp ph¸c tiÒn ®Êt HuÕ” nghe gißn gi·. IV.íc nguyÖn ho¸ th©n ®so v« cïng ch¸y báng. ®îc cèng hiÕn cho ®êi nh Tè H÷u ®· viÕt trong “Mét khóc ca xu©n”. lµ c¸ch sèng cao ®Ñp. C©u ca nghe nh mét lêi tõ biÖt ®Ó hoµ vµo vÜnh viÔn. còng lµ c¸ch thÓ hiÖn thiÕt tha.“Mét mïa xu©n nho nhá LÆng lÏ d©ng cho ®êi Dï lµ tuæi hai m¬i Dï lµ khi tãc b¹c” .“Níc non ngµn dÆm m×nh. sèng cã Ých víi tÊt c¶ søc sèng t¬i trÎ cña m×nh cho cuéc ®êi chung. ®iÖu d©n ca tha thiÕt xø HuÕ ®Ó ®ãn mõng mïa xu©n. Nh vËy.ta xin h¸t Khóc Nam ai. 99 . §ã kh«ng ph¶i mong muèn trong mét lóc mµ lµ c¶ mét cuéc ®êi “Dï lµ tuæi hai m¬i. . T¸c gi¶ muèn mçi ngêi lµ mét mïa xu©n nhá hoµ vµo cuéc sèng. Bµi th¬ ®îc nh¹c sü TrÇn Hoµn phæ nh¹c thµnh bµi h¸t vµ trë thµnh mét khóc ca xu©n quen thuéc. Tõ tiÕng chim chiÒn chiÖn tîng trng cho khóc h¸t cña ®Êt trêi ®Õn lµm mét nèt nh¹c trÇm nhËp vµo b¶n hoµ ca ®Êt níc. nh÷ng suy nghÜ riªng t cho b¶n th©n mµ chØ “lÆng lÏ ch¸y báng mét kh¸t khao ®îc d©ng hiÕn”. ®©u chØ nhËn riªng m×nh” . Nam b×nh xø HuÕ. Nam b×nh Níc non ngµn dÆm m×nh Níc non ngµn dÆm t×nh NhÞp ph¸c tiÒn ®Êt HuÕ”. .“Mïa xu©n nho nhá” lµ mét Èn dô ®Çy s¸ng t¹o.Bµi th¬ khÐp l¹i trong ©m ®iÖu khóc Nam ai. ý th¬ ®îc nhÊn m¹nh lµm cho ngêi ®äc kh«ng chØ xóc ®éng tríc mét giäng th¬ Êm ¸p. . Ph¶i yªu ®êi l¾m. “Mïa xu©n . . nhng ®îc t¸c gi¶ ©m thÇm “lÆng lÏ d©ng cho ®êi”. §iÒu ®ã lµm ta cµng yªu quý tiÕng h¸t vµ tÊm lßng nhµ th¬. chiÕc l¸ Th× con chim ph¶i hãt. Lêi ngîi ca quª h¬ng. Nã ®· kh¾c s©u ý tëng: “Mçi cuéc ®êi ®· ho¸ nói s«ng ta” (NguyÔn Khoa §iÒm). §o¹n th¬ kÕt thóc nh mét khóc h¸t ca ngîi mïa xu©n. ®Êt níc qua ®iÖu d©n ca xø HuÕ (Khæ cuèi) Nh mét nhÞp l¸y l¹i cña khóc d©n ca dÞu dµng.

. dï lµ khi tãc b¹c” b»ng mét ®o¹n v¨n. t¸c gi¶ dïng ®¹i tõ “t«i” sang phÇn sau l¹i dïng ®¹i tõ “ta”. §iÒu nµy kh«ng ph¶i hoµn toµn lµ ngÉu nhiªn mµ ®· ®îc t¸c gi¶ sö dông nh mét dông ý nghÖ thuËt thÝch hîp víi sù chuyÓn biÕn cña c¶m xóc vµ t tëng trong bµi th¬. . tha thiÕt. Gîi ý: Mïa xu©n nho nhá lµ s¸ng t¸c ®éc ®¸o trong ý tëng th¬ vµ ng«n ng÷ th¬ cña nhµ th¬ Thanh h¶i.Gi÷a hai phÇn cña bµi th¬ cã sù chuyÓn ®æi ®¹i tõ nh©n xng cña chñ thÓ tr÷ t×nh tõ “t«i” sang “ta”. nhÑ nhµng. c¸ch gieo vÇn liÒn t¹o sù liÒn m¹ch cña dßng c¶m xóc. .ThÓ th¬ 5 ch÷ gÇn víi ®iÖu d©n ca. g©y Ên tîng ®Ëm ®µ. say sa víi vÎ ®Ñp cña mïa xu©n thiªn nhiªn. VI. sèng víi tÊt c¶ søc 100 . Em hiÓu nh thÕ nµo vÒ sù chuyÓn ®æi ®¹i tõ nh©n xng Êy cña chñ thÓ tr÷ t×nh. ©m hëng trong s¸ng.. «ng muèn sèng ®Ñp. Tõ l¸y “nho nhá” võa chØ ra c¸i mïa xu©n riªng cña nhµ th¬ võa gîi lªn c¸i vÎ xinh xinh.Cßn trong phÇn sau. t©m niÖm. c¸i “t«i” cña t¸c gi¶ ®· thay cho nhiÒu c¸i “t«i” kh¸c. mµ vÉn nhËn ra ®îc mét giäng nhá nhÑ.Giäng ®iÖu bµi th¬ phï hîp víi c¶m xóc cña t¸c gi¶: ë ®o¹n ®Çu vui. a. Gi¶i thÝch ý nghÜa côm tõ: “Mïa xu©n nho nhá” trong ®o¹n th¬. ®»m th¾m cña c¸i “t«i” Thanh H¶i.. ®iÒu t©m nguyÖn Êy kh«ng chØ cña riªng nhµ th¬. chñ yÕu dùa trªn sù ph¸t triÓn cña h×nh tîng mïa xu©n: tõ mïa xu©n ®Êt trêi -> ®Êt níc -> con ngêi. h¬i trang nghiªm mµ thiÕt tha béc b¹ch. råi phÊn chÊn. tr©n träng víi vÎ ®Ñp vµ sù sèng cña mïa xu©n.V. Ph©n tÝch íc nguyÖn cña nhµ th¬ ®îc thÓ hiÖn trong ®o¹n th¬ tõ: “Ta lµm con chim hãt. Vµ cuèi cïng lµ trÇm l¾ng. . b. ®¸ng yªu cña nã. nã nhÊt thiÕt ph¶i ho¸ th©n thµnh c¸i “ta”. khi bµy tá ®iÒu t©m niÖm tha thiÕt nh mét kh¸t väng ®îc d©ng hiÕn gi¸ trÞ tinh tuý cña ®êi m×nh cho ®êi chung th× ®¹i tõ “ta” l¹i t¹o ®îc s¾c th¸i quan träng. NghÖ thuËt ®Æc s¾c: . khiªm nhêng. ®iÖu th¬ nh ®iÖu cña t©m hån. Nhng “ta” mµ kh«ng hÒ chung chung v« h×nh. . Nhµ th¬ tù nguyÖn lµm mét mïa xu©n. mïa xu©n ®îc lÆp ®i lÆp l¹i vµ n©ng cao.H×nh ¶nh tù nhiªn.T«i vµ ta ®Òu lµ ®¹i tõ nh©n xng ë ng«i thø nhÊt. Ch÷ “t«i” trong c©u “t«i ®a tay t«i høng” ë khæ th¬ ®Çu võa thÓ hiÖn mét c¸i “t«i” cô thÓ rÊt riªng cña nhµ th¬. Nã hoµ cïng vµo mïa xu©n cña ®Êt níc. . ®Æc biÖt mét sè h×nh ¶nh cµnh hoa.H¬n n÷a. nh÷ng h×nh ¶nh giµu ý nghÜa biÓu tîng. con chim. mµ cña biÕt bao thÕ hÖ ngêi ViÖt Nam ®ang sèng vµ cèng hiÕn cho sù nghiÖp chung. §©y lµ h×nh ¶nh Èn dô chØ mïa xu©n riªng trong lßng nhµ th¬ tríc mïa xu©n cña d©n téc. gi¶n dÞ. võa thÓ hiÖn ®îc sù n©ng niu. Trong phÇn ®Çu bµi th¬. * Mét sè c©u hái xoay quanh t¸c phÈm: C©u 1 : ChÐp chÝnh x¸c ®o¹n th¬ thø 3 trong bµi “Mïa xu©n nho nhá” cña Thanh H¶i.CÊu tø bµi th¬ chÆt chÏ. hèi h¶ tríc khÝ thÕ lao ®éng cña ®Êt níc. NÕu thay b»ng ch÷ “ta” th× hoµn toµn kh«ng thÝch hîp víi néi dung c¶m xóc Êy mµ chØ vÏ ra mét t thÕ cã vÎ ph« tr¬ng. . thiªng liªng cña mét lêi nguyÖn íc.

. t¸c gi¶ l¹i dïng ®¹i tõ “Ta”. kh«ng kÓ g× ®Õn tuæi t¸c.§iÒu t©m niÖm cña nhµ th¬: lµ kh¸t väng ®îc hoµ nhËp vµo cuéc sèng cña ®Êt níc... Trong c¸i “Ta” chung vÉn cã c¸i “t«i” riªng. lµ sù ph¸t triÓn tù nhiªn trong m¹ch c¶m xóc cña bµi th¬. C©u 2: Trong phÇn ®Çu. h¹nh phóc lµ sù hoµ hîp vµ cèng hiÕn. ThÓ hiÖn niÒm tù hµo. coi ®Êy chØ lµ mét mïa xu©n nho nhá gãp vµo mïa xu©n lín cña ®Êt níc. mét c¸ch lÆng lÏ. mét cµnh hoa ®Ó gãp vµo vên hoa mu«n h¬ng s¾c. ªm ¸i.§¸nh gi¸: §iÒu t©m niÖm Êy thËt cao ®Ñp. hîp lý theo m¹ch c¶m xóc.. . Em hiÓu nh thÕ nµo vÒ sù chuyÓn ®æi ®¹i tõ nh©n xng Êy cña chñ thÓ tr÷ t×nh? . lÆng lÏ ®Ó nhËp vµo khóc ca tiÕng h¸t cña nh©n d©n. niÒm vui chung cña d©n téc trong thêi ®¹i míi. cèng hiÕn cho ®êi lµ mét lÏ tù nhiªn. mang ý nghÜa míi: niÒm mong muèn ®îc sèng cã Ých. .. §iÒu nµy hoµn toµn kh«ng ph¶i lµ ngÉu nhiªn mµ ®· ®îc t¸c gi¶ sö dông nh mét dông ý nghÖ thuËt thÝch hîp víi sù chuyÓn biÕn cña c¶m xóc vµ t tëng trong bµi th¬. t¸c gi¶ dïng ®¹i tõ “T«i”. + Nh÷ng h×nh ¶nh Êy ®îc nh¾c tíi ë khæ th¬ ®Çu. Ph©n tÝch ®o¹n th¬: .C©u ®Çu tiªn cña ®o¹n v¨n ph¶i nªu ®îc ý chÝnh cña hai khæ th¬: Nh÷ng suy ngÉm vµ t©m niÖm cña m×nh tríc mïa xu©n cña ®Êt níc. cña cuéc ®êi chung. Gîi ý: Gi÷a hai phÇn cña bµi th¬ cã sù chuyÓn ®æi ®¹i tõ nh©n xng cña chñ thÓ tr÷ t×nh tõ “t«i” sang “ta”. ch©n thµnh. b. + §iÖp ng÷ “dï lµ” nh mét lêi tù nhñ víi l¬ng t©m -> sù kiªn tr×. mét lÏ sèng cao ®Ñp. dïng nh÷ng h×nh ¶nh cña thiªn nhiªn ®Ó nãi lªn íc nguyÖn cña m×nh: lµm mét tiÕng chim hãt trong rén r· tiÕng chim ca. ®Êt níc. => Ngêi ®äc ®ång c¶m víi mét tÊm lßng. bÖnh tËt ®Ó m·i lµ mét mïa xu©n nho nhá trong mïa xu©n réng lín cña quª h¬ng. nh©n d©n. ch©n t×nh nhng mang søc kh¸i qu¸t lín. khiªm tèn.§iÖp tõ “ta” nh mét lêi kh¼ng ®Þnh. võa thÓ hiÖn ®îc sù n©ng niu. tuæi giµ.Sù chuyÓn ®æi ®¹i tõ nh©n xng ®ã kh«ng ph¶i lµ sù ngÉu nhiªn v« t×nh mµ lµ dông ý nghÖ thuËt t¹o nªn hiÖu qu¶ s©u s¾c. .§ã lµ sù chuyÓn tõ c¸i “t«i” c¸ nh©n nhá bÐ hoµ vµo c¸i “ta” chung cña céng ®ång. + H×nh ¶nh th¬ tù nhiªn giµu søc gîi t¶.Sù chuyÓn ®æi diÔn ra rÊt tù nhiªn. thö th¸ch víi thêi gian. Ch÷ “t«i” trong c©u “t«i ®a tay t«i høng” ë khæ th¬ ®Çu võa biÓu hiÖn mét c¸i t«i cô thÓ rÊt riªng cña nhµ th¬. tr©n träng víi vÎ ®Ñp vµ sù sèng cña mïa xu©n. kh¸t väng cña nhiÒu ngêi. c¸i phÇn tinh tuý nhÊt cña m×nh dï lµ nhá bÐ. mét nèt trÇm ©m thÇm. Vµ c¸i “ta” vèn chØ ®Ó nãi vÒ m×nh bçng nh trë thµnh c¸i “ta” chung cña nhiÒu ngêi.sèng t¬i trÎ cña m×nh nhng l¹i rÊt khiªm nhêng. + Giäng th¬ nhá nhÑ. lÆp l¹i ë khæ th¬ nµy trong giäng th¬ nhÌ nhÑ. . cho ®Êt n íc. sang phÇn sau.¦íc nguyÖn ®ã ®îc ®Èy lªn cao thµnh mét lÏ sèng cao ®Ñp: Mçi ngêi nªn cèng hiÕn cho cuéc ®êi chung mét nÐt riªng. ®Êt níc. NÕu thay b»ng ch÷ “ta” th× hoµn toµn kh«ng thÝch hîp víi néi dung c¶m xóc Êy mµ chØ vÏ ra mét t thÕ cã vÎ ph« tr- 101 . ngät ngµo. cèng hiÕn phÇn tèt ®Ñp – dï nhá bÐ cña m×nh cho cuéc ®êi chung. .

(B÷a Êy ma xu©n ph¬i phíi bay – NguyÔn BÝnh). lµ søc sèng. nã nhÊt thiÕt ph¶i ho¸ th©n thµnh c¸i ta. 102 . Ma xu©n còng lµ mét nÐt quen thuéc cña khung c¶nh mïa xu©n vµ dÔ gîi c¶m xóc x«n xao trong lßng ngêi. ån µo. trêi ®Êt lóc vµo xu©n. trong trÎo cña con chim chiÒn chiÖn ®îc c¶m nhËn nh mét dßng ©m thanh tu«n ch¶y vµ trong ¸nh s¸ng t¬i r¹ng rì cña trêi xu©n. Cßn trong phÇn sau. ma nhá. Nhng cã chç cha thËt hîp lý: ma xu©n thêng nhÑ vµ Êm. -> DiÔn t¶ niÒm say sa.. C©u 4: Gi¶i nghÜa tõ “léc” trong ®o¹n th¬: “Mïa xu©n ngêi cÇm sóng Léc gi¾t ®Çy quanh lng Mïa xu©n ngêi ra ®ång Léc tr¶i dµi n¬ng m¹ » . ®em mïa xu©n nho nhá ®êi m×nh d©ng cho ®êi mét c¸ch lÆng lÏ chø kh«ng ph¶i ph« tr¬ng. v× ma xu©n thêng nhÑ vµ Êm kh«ng gi¸ l¹nh nh trong tiÕt ®«ng. khi bµy tá ®iÒu t©m niÖm tha thiÕt nh mét kh¸t väng ®îc d©ng hiÕn nh÷ng gi¸ trÞ tinh tuý cña ®êi m×nh cho cuéc ®êi chung th× ®¹i tõ “Ta” l¹i t¹o ®îc s¾c th¸i trang träng. C©u 3: Trong hai c©u th¬: “Tõng giät long lanh r¬i. thiªng liªng cña mét lêi íc nguyÖn.C¸ch hiÓu thø hai hîp lý h¬n: + LiÒn m¹ch víi c©u th¬ tríc. kh«ng dõng l¹i ë t¶ thùc mµ lµ biÓu hiÖn mét sù chuyÓn ®æi c¶m gi¸c: TiÕng hãt l¸nh lãt.. ®»m th¾m cña c¸i “T«i” Thanh H¶i: muèn ®îc lµm mét nèt trÇm xao xuyÕn trong b¶n hoµ ca. l¸ non. giät ©m thanh còng long lanh vµ nhµ th¬ n©ng niu. TiÕng chim tõ chç lµ ©m thanh. cã ngêi l¹i cho lµ giät ©m thanh tiÕng chim ë c©u th¬ tríc ®ã. cã ngêi hiÓu “giät long lanh” lµ giät ma xu©n. c¸i t«i cña t¸c gi¶ ®· nãi thay cho nhiÒu c¸i t«i kh¸c. + NT Èn dô chuyÓn ®æi c¶m gi¸c: Nhµ th¬ ®a tay høng tõng giät ©m thanh tiÕng chim (chuyÓn ®æi c¶m gi¸c). Nhng còng cã chç cha thËt hîp lý. ng©y ngÊt cña nhµ th¬ tríc vÎ ®Ñp cña thiªn nhiªn. Nh ng “ta” mµ kh«ng hÒ chung chung v« t×nh vµ vÉn nhËn ra ® îc mét giäng riªng nhá nhÑ khiªm nh êng. tõng giät Êy l¹i long lanh ¸nh s¸ng vµ mµu s¾c. ViÕt ®o¹n v¨n ph©n tÝch ®o¹n th¬ trªn. HiÓu nh vËy th× c©u th¬. tr©n träng ®a tay ®ãn lÊy tõng giät. NguyÔn BÝnh viÕt “B÷a Êy ma xu©n ph¬i phíi bay” (Ma xu©n). ch÷ kh«ng thÓ t¹o thµnh giät. v× ma xu©n thêng lµ ma bôi. T«i ®a tay t«i høng”. C¸ch hiÓu “giät” lµ giät ©m thanh tiÕng chim chiÒn chiÖn xuÊt ph¸t tõ chç cho r»ng gi÷a c©u th¬ nµy víi hai dßng th¬ tríc nã lµ liÒn m¹ch. (Tuy nhiªn c¸ch hiÓu sau kh«ng quen thuéc víi bót ph¸p vèn b×nh dÞ cña th¬ Thanh H¶i).¬ng. H¬n n÷a ®iÒu t©m nguyÖn Êy kh«ng chØ lµ cña riªng nhµ th¬. Nhng “léc” cßn cã nghÜa lµ mïa xu©n. .NÕu hiÓu lµ “giät ma xu©n” còng cã chç hîp lý: nÐt quen thuéc cña khung c¶nh mïa xu©n vµ dÔ gîi c¶m xóc x«n xao trong lßng ngêi. cã thÓ c¶m nhËn b»ng xóc gi¸c. lµ thµnh qu¶ h¹nh phóc. Nªu c¸ch hiÓu cña em vµ ph©n tÝch hai c©u th¬ ®ã? . khã cã thÓ t¹o thµnh tõng giät long lanh r¬i. vang väng. chuyÓn thµnh tõng giät.Léc: chåi non. HiÓu tõ “giät” trong hai c©u th¬ trªn lµ giät ma (hay giät s¬ng) còng cã chç hîp lý.

h÷u h×nh. T¸c gi¶ quan niÖm r»ng mçi con ngêi dï trÎ hay giµ. T«i ®a tay t«i høng”.§Ó lµm râ c©u chñ ®Ò trªn. Gîi ý: Bøc tranh thiªn nhiªn më ®Çu b»ng kh«ng gian th¸ng ®·ng. rén rµng bíc vµo mét mïa xu©n míi. H×nh ¶nh “ngêi cÇm sóng” vµ “ngêi ra ®ång” biÓu trng cho hai nhiÖm vô chiÕn ®Êu vµ lao ®éng dùng x©y ®Êt níc. §ã lµ mµu xanh cña dßng s«ng hoµ lÉn mµu xanh cña bÇu trêi. th¬ méng. C©u 6: Em hiÓu tªn bµi th¬ “mïa xu©n nho nhá” g¾n bã nh thÕ nµo víi quan niÖm sèng cña t¸c gi¶? Gîi ý: Tiªu ®Ò bµi th¬ g¾n bã chÆt chÏ víi quan niÖm sèng cña t¸c gi¶. lµ thµnh qu¶ h¹nh phóc. yªn ¶. Nh÷ng con ngêi lao ®éng. + Kh«ng gian cao réng (víi dßng s«ng. t¬i vui cña chim chiÒn chiÖn hãt vang trêi. Gîi ý: . §ã lµ kh«ng gian cña mét dßng s«ng xanh. Nhng bøc tranh nµy kh«ng chØ cã h×nh ¶nh. t¬i t¾n vµ c¨ng trµn søc sèng cho bøc tranh mïa xu©n cña m×nh. thµnh h×nh khèi long lanh n¸o nøc ®Ó cã thÓ ®a tay ra mµ høng. Bµi th¬ cã tªn “mïa xu©n nho nhá”. Thanh H¶i lùa chän mµu s¾c trÎ trung. mµ n©ng niu. ChiÒn chiÖn vèn lµ loµi chim b¸o tin xu©n. víi mÆt ®Êt. hoa tÝm biÕc – mµu tÝm ®Æc trng cña xø HuÕ). mµu s¾c mµ cßn cã c¶ ©m thanh. nhá bÐ. §Êt níc vµ con ngêi còng mang vÎ ®Ñp cña søc sèng v« tËn. cÇn ph©n tÝch khæ th¬ ®Çu tiªn cña bµi th¬: Mïa xu©n cña thiªn nhiªn. ®iÖp ng÷ l¸y l¹i ë ®Çu c©u. cã thÓ nãi. Ngêi cÇm sóng gi¾t léc ®Ó nguþ trang ra trËn nh mang theo søc xu©n vµo trËn ®¸nh. chiÕn ®Êu Êy ®· mang c¶ mïa xu©n ra trËn ®Þa cña m×nh ®Ó gÆt h¸i mïa xu©n vÒ cho ®Êt níc. nhiÒu nghÜa.ViÕt ®o¹n v¨n quy n¹p tøc lµ c©u chñ ®Ò ph¶i ®a xuèng cuèi ®o¹n v¨n (chó ý cã tõ liªn kÕt: Qu¶ thËt. bÇu trêi bao la).). h×nh ¶nh cña nã xuÊt hiÖn trong khæ th¬ khiÕn ngêi ®äc cã c¶m gi¸c kh«ng gian nh ®îc tr¶i ®Çy mét s¾c xu©n. Qu¶ thËt. Léc xu©n theo ngêi cÇm sóng. c¶ ©m thanh vang väng. + Vµi nÐt ph¸c ho¹ cña t¸c gi¶ vÒ mïa xu©n: dßng s«ng xanh. trµn ®Çy søc sèng. Thanh H¶i víi lßng yªu thiªn nhiªn say ®¾m ®· thÓ hiÖn mäi bøc tranh thiªn nhiªn t¬i ®Ñp. nhng léc cßn cã nghÜa lµ mïa xu©n. nhµ th¬ chuyÒn sang c¶m nhËn vÒ mïa xu©n cña ®Êt níc. . ®ã lµ mïa xu©n khiªm tèn. suèt c¶ cuéc ®êi ®Òu ph¶i cèng hiÕn phÇn nhá bÐ 103 . lµ søc sèng. b«ng hoa tÝm biÕc. “Léc” l¸ chåi non. ®Êt trêi. C©u 5: ViÕt ®o¹n v¨n quy n¹p tõ 9 -> 15 c©u víi chñ ®Ò: Bµi th¬ “Mïa xu©n nho nhá” ®· vÏ nªn mét bøc tranh thiªn nhiªn t¬i ®Ñp vµ trµn ®Çy søc sèng. c¶ s¾c mµu t¬i th¾m cña mïa xu©n (s«ng xanh.Tõ mïa xu©n cña thiªn nhiªn ®Êt trêi. ¢m hëng th¬ hèi h¶. l¸ non.. + C¶m xóc say sa. Dßng s«ng Êy gîi nh¾c ®Õn s«ng H¬ng th¬ méng cña Xø HuÕ vµ kh«ng gian cña mïa xu©n kh«ng ngõng ®îc më réng víi tiÕng hãt vang trêi cña con chim chiÒn chiÖn.. C©u th¬ võa lµ thùc. h÷u h¹n cña mçi con ngêi tríc mïa xu©n lín lao hïng vÜ cña ®Êt níc vµ thiªn nhiªn. tiÕng chim chiÒn chiÖn hãt vang trêi. ng©y ngÊt cña nhµ th¬: ®îc diÔn t¶ ë chi tiÕt rÊt t¹o h×nh: “Tõng giät long lanh r¬i. ChØ cã ®iÒu ë ®©y tiÕng chim hãt nh trë nªn cô thÓ. léc xu©n tr¶i dµi n¬ng m¹. Lµ mét mµu tÝm biÕc ®Õn nao lßng cña xø HuÕ. khÈn tr¬ng víi nhiÒu ®iÖp tõ. ngêi ra ®ång nh gieo mïa xu©n trªn tõng n¬ng m¹.

mét cµnh hoa. mµ ®ã lµ phÇn cèng hiÕn tù nguyÖn khiªm nhêng. mét tiÕng chim. §ã lµ ý thøc tù nguyÖn cèng hiÕn phÇn nhá bÐ cña m×nh cho x· héi. cho ®Êt níc. 104 . Thanh H¶i íc ao m×nh lµ “mét mïa xu©n nho nhá”.cña m×nh cho x· héi. mét nèt nh¹c trÇm xao xuyÕn ®Î nhËp vµo b¶n hoµ ca chung cña d©n téc.

Bµi th¬ “ViÕng l¨ng B¸c” ®îc s¸ng t¸c trong dÞp ®ã. * NghÖ thuËt: Bµi th¬ cã giäng ®iÖu trang träng vµ tha thiÕt. T¸c gi¶ : . ®Êt níc thèng nhÊt. . sau khi cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü kÕt thóc. sinh n¨m 1928. nhiÒu h×nh ¶nh Èn dô ®Ñp vµ gîi c¶m. Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: N¨m 1976. vµo l¨ng viÕng B¸c Hå.ViÕng l¨ng b¸c ViÔn Ph¬ng I.ViÔn Ph¬ng tªn khai sinh lµ Phan Thanh ViÔn. II. lµ mét trong nh÷ng c©y bót cã mÆt sím nhÊt cña lùc lîng v¨n nghÖ gi¶i phãng ë miÒn Nam thêi chèng Mü cøu níc. t¸c gi¶ ra th¨m miÒn B¾c. ng«n ng÷ b×nh dÞ mµ c« ®óc. l¨ng chñ tÞch Hå ChÝ Minh còng võa kh¸nh thµnh .Trong kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p vµ Mü. T¸c phÈm 1. «ng ho¹t ®éng ë Nam Bé. Kh¸i qu¸t gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt * Néi dung: Bµi th¬ thÓ hiÖn lßng thµnh kÝnh vµ niÒm xóc ®éng s©u s¾c cña nhµ th¬ vµ mäi ngêi ®èi víi B¸c Hå khi vµo l¨ng viÕng B¸c. 105 . quª ë tØnh An Giang. vµ in trong tËp “Nh m©y mïa xu©n” (1978). 2.

. C¶m høng bao trïm vµ m¹ch vËn ®éng t©m tr¹ng cña nhµ th¬ . ®· thµnh mét biÓu tîng cña d©n téc. . 106 . c¶m xóc tríc lóc ra vÒ. n¬i vÞ l·nh tô yªn nghØ. muèn tÊm lßng m×nh vÉn ®îc m·i m·i ë l¹i bªn l¨ng B¸c. gi¶m nhÑ nçi ®au th¬ng mÊt m¸t . Êm ¸p t×nh th©n th¬ng. b.Bè côc * C¶m høng bao trïm: lµ niÒm xóc ®éng thiªng liªng thµnh kÝnh. sù xãt th¬ng vµ lßng biÕt ¬n v« h¹n cña nhµ th¬ ®èi víi l·nh tô b»ng mét ng«n ng÷ tinh tÕ.C¸ch nãi gi¶m.Khæ 4: Nh÷ng t×nh c¶m.“ViÕng l¨ng B¸c” cña ViÔn Ph¬ng lµ mét trong nh÷ng bµi th¬ hay viÕt vÒ B¸c sau ngµy B¸c Hå “®i xa”.C¸ch dïng ®¹i tõ xng h« “con” rÊt gÇn gòi. . tËp trung ë Ên tîng ®Ëm nÐt vÒ hµng tre bªn l¨ng gîi h×nh ¶nh quª h¬ng ®Êt níc. C¶m høng Êy ®· chi phèi giäng ®iÖu cña bµi th¬. Më bµi: . c¶nh vËt bªn ngoµi l¨ng. ®Êt níc ®îc thèng nhÊt. nãi tr¸nh: tõ “th¨m” thay cho tõ “viÕng”. trÇm l¾ng lµ nçi ®au xãt lÉn niÒm tù hµo. .Khæ 3: C¶m xóc khi vµo l¨ng. ®ång bµo miÒn Nam cã thÓ thùc hiÖn mong íc ®îc viÕng l¨ng B¸c. . Ph©n tÝch bµi th¬ I. lßng biÕt ¬n vµ tù hµo pha lÉn nçi xãt ®au khi t¸c gi¶ tõ miÒn Nam ra viÕng l¨ng B¸c.Khæ 2: C¶m xóc tríc ®oµn ngêi vµo l¨ng viÕng B¸c. Cïng víi giäng suy t. B. nh×n thÊy di hµi B¸c.B¸c Hå cßn sèng m·i trong t©m tëng cña mäi ngêi. Më ®Çu lµ c¶m xóc vÒ c¶nh bªn ngoµi l¨ng. . vÇng tr¨ng. Cuèi cïng lµ niÒm mong íc thiÕt tha khi s¾p ph¶i trë vÒ quª h¬ng miÒn Nam. Xóc c¶m vµ suy ngÉm vÒ B¸c ®îc gîi lªn tõ nh÷ng h×nh ¶nh giµu ý nghÜa biÓu tîng: mÆt trêi. M¹ch c¶m xóc nh trªn ®· t¹p nªn mét bè côc kh¸ ®¬n gi¶n. giµu c¶m xóc s©u l¾ng.Khæ 1: c¶m xóc cña t¸c gi¶ tríc kh«ng gian.Bµi th¬ ®îc viÕt trong kh«ng khÝ xóc ®éng cña nh©n d©n ta lóc c«ng tr×nh l¨ng B¸c ®îc hoµn thµnh sau khi miÒn Nam ®îc gi¶i phãng. ®Êt níc ViÖt Nam. TiÕp ®ã lµ c¶m xóc tríc h×nh ¶nh dßng ngêi nh bÊt tËn ngµy ngµy vµo l¨ng viÕng B¸c. trang nghiªm phï hîp víi kh«ng khÝ thiªng liªng ë l¨ng. . C©y tre mang biÓu tîng cña t©m hån thanh cao. §ã lµ giäng thµnh kÝnh. diÔn t¶ t©m tr¹ng cña ngêi con ra th¨m cha sau bao nhiªu n¨m mong mái b©y giê míi ®îc ra viÕng B¸c.H×nh ¶nh hµng tre võa mang tÝnh chÊt tîng trng. tù nhiªn vµ hîp lý cña bµi th¬. giµu ý nghÜa liªn tëng s©u s¾c: Hµng tre lµ h×nh ¶nh hÕt søc th©n thuéc cña lµng quª. .C©u th¬ “Con ë miÒn Nam ra th¨m long B¸c ” chØ gán gän nh mét lêi th«ng b¸o nhng l¹i gîi ra t©m tr¹ng xóc ®éng cña mét ngêi tõ chiÕn trêng miÒn Nam sau bao nhiªu n¨m mong mái b©y giê míi ®îc ra viÕng B¸c. nhê ViÔn Ph¬ng nãi hä cïng b¸c. Th©n bµi: 1.3. * M¹ch c¶m xóc: ®i theo tr×nh tù cña mét cuéc vµo l¨ng viÕng B¸c. tõ khi ®øng tríc l¨ng ®Õn khi bíc vµo L¨ng vµ trë ra vÒ. th©n thiÕt.Bµi th¬ diÔn t¶ niÒm kÝnh yªu. C¶m xóc tríc l¨ng B¸c: * T×nh c¶m ch©n thµnh vµ gi¶n dÞ cña ®ång bµo miÒn Nam muèn nh¾n göi. trêi xanh. * Bè côc: 4 phÇn . . C¶m nhËn vÒ bµi th¬ a.

.Víi h×nh ¶nh vÇng tr¨ng. . sèng m·i trong sù nghiÖp vµ t©m trÝ cña nh©n d©n nh bÇu trêi xanh vÜnh viÔn trªn cao. . Nçi ®au xãt ®· ®îc nhµ th¬ biÓu hiÖn rÊt cô thÓ. §ã còng lµ sù biÓu hiÖn rùc rì. . trong lßng tiÕc th ¬ng kÝnh cÈn. Mµu s¾c “rÊt ®á” lµm cho c©u th¬ cã h×nh ¶nh ®Ñp g©y Ên tîng s©u xa h¬n. mµ cßn lµ mét Èn dô ®Ñp. 2.T©m tr¹ng xóc ®éng cña nhµ th¬ ®îc biÓu hiÖn b»ng mét h×nh ¶nh Èn dô s©u xa: “VÉn biÕt trêi xanh lµ m·i m·i”.. . H×nh ¶nh “vÇng tr¨ng” dÞu hiÒn l¹i gäi cho ta nghÜ ®Õn t©m hån cao ®Ñp. tª t¸i trong ®¸y s©u t©m hån nh hµng ngh×n mòi kim ®©m 107 . biÓu thÞ niÒm xóc ®éng tù hµo tríc h×nh ¶nh hµng tre.D©ng “b¶y m¬i chÝn mïa xu©n” : h×nh ¶nh ho¸n dô mang ý nghÜa tîng trng: con ngêi b¶y m¬i chÝn mïa xu©n Êy ®· sèng mét cuéc ®êi ®Ñp nh nh÷ng mïa xu©n vµ ®· lµm lªn nh÷ng mïa xu©n cho ®Êt níc. Ngêi cã lóc nh mÆt trêi Êm ¸p. cao siªu cña con ngêi vµ sù nghiÖp cña B¸c. trong s¸ng cña B¸c. C©u díi lµ h×nh ¶nh Èn dô – h×nh ¶nh B¸c Hå. Nh÷ng b«ng hoa t¬i th¾m ®ã ®ang ®Õn d©ng lªn Ngêi nh÷ng g× tèt ®Ñp nhÊt. trong lßng nÆng trÜu nçi nhí th¬ng. båi håi. . C¶m xóc trong l¨ng NiÒm biÕt ¬n thµnh kÝnh ®· chuyÓn sang niÒm xóc ®éng nghÑn ngµo khi t¸c gi¶ nh×n thÊy B¸c: “B¸c n»m trong l¨ng giÊc ngñ b×nh yªn Gi÷a mét vÇng tr¨ng s¸ng trong dÞu hiÒn” . kiªn c êng cña d©n téc “xanh xanh ViÖt Nam. vÜ ®¹i. s¸ng t¹o cña nhµ th¬: cuéc ®êi cña hä ®· në hoa díi ¸nh s¸ng cña B¸c.¸nh s¸ng dÞu nhÑ trong l¨ng gîi sù liªn tëng thËt lµ thó vÞ: “¸nh tr¨ng”. tr¨ng víi B¸c ®· tõng vµo th¬ B¸c trong nhµ lao.søc sèng bÒn bØ. trùc tiÕp: “Mµ sao nghe nhãi ë trong tim! ”..B¸c ngñ thanh th¶n gi÷a vÇng tr¨ng s¸ng dÞu hiÒn. lßng yªu níc nång nµn cña B¸c. NhÞp th¬ chËm. cã lóc dÞu hiÒn nh ¸nh tr¨ng r»m. . cho con ngêi.H×nh ¶nh “dßng ngêi ®i trong th¬ng nhí” lµ h×nh ¶nh thùc: ngµy ngµy dßng ngêi ®i trong nçi xóc ®éng. võa thÓ hiÖn ®îc sù t«n kÝnh cña nh©n d©n. giäng th¬ trÇm nh bíc ch©n dßng ngêi vµo l¨ng viÕng B¸c. Nçi ®au quÆn th¾t.“¤i!” lµ tõ c¶m th¸n. (Tè H÷u ®· tõng viÕt: “B¸c sèng nh trêi ®Êt cña ta”).Khæ th¬ thø hai ®îc t¹o nªn tõ cÆp c©u víi nh÷ng h×nh ¶nh thùc vµ Èn dô sãng ®«i lµ h×nh ¶nh thùc: mét mÆt trêi thiªn nhiªn rùc rì vÜnh h»ng ngµy ngµy ®i qua trªn l¨ng. trªn chiÕn trËn. . B·o t¸p ma sa ®øng th¼ng hµng”.Nh÷ng vÇn th¬ cña B¸c trµn ®Çy ¸nh tr¨ng.Dßng ngêi vµo l¨ng viÕng B¸c kÕt thµnh nh÷ng trµng hoa kh«ng chØ lµ h×nh ¶nh t¶ thùc so s¸nh nh÷ng dßng ngêi xÕp thµnh hµng dµi vµo l¨ng B¸c trong nh nh÷ng trµng hoa v« tËn. B¸c ®· ho¸ th©n vµo thiªn nhiªn ®Êt trêi cña d©n téc. cña nhµ th¬ ®èi víi B¸c. . -> Th«ng qua h×nh ¶nh Èn dô trªn. nãi lªn t tëng c¸ch m¹ng. * Sù t«n kÝnh cña t¸c gi¶ khi ®øng tríc l¨ng ngêi: . giê ®©y còng ®Õn ®Ó dç giÊc ngñ ngµn thu cho Ngêi.Dï vÉn tin nh thÕ nhng kh«ng thÓ kh«ng ®au xãt v× sù ra ®i cña Ng êi. t¸c gi¶ võa nãi lªn sù vÜ ®¹i cña B¸c Hå (nh mÆt trêi). nhµ th¬ cßn uèn t¹o ra mét hÖ thèng h×nh ¶nh vò trô ®Ó vÝ víi B¸c.

§ã lµ sù rung c¶m ch©n thµnh cña nhµ th¬. diÔn t¶ niÒm xóc ®éng.Xin nguyÖn nh ViÔn Ph¬ng. 3. NghÖ thuËt cña bµi th¬ . xen lÉn niÒm tù hµo thÓ hiÖn ®óng t©m tr¹ng xóc ®éng khi vµo l¨ng viÕng B¸c. ch©n thµnh ®èi víi B¸c. võa ®au xãt thiÕt tha. trong lµnh. luyÕn tiÕc.§iÖp tõ “Muèn lµm” biÓu c¶m trùc tiÕp vµ gi¸n tiÕp -> t©m tr¹ng lu luyÕn. g©y xóc ®éng s©u xa trong lßng ngêi ®äc. + Muèn lµ ®o¸ hoa -> to¶ h¬ng th¬m thanh cao n¬i B¸c yªn nghØ. c¶m xóc.vµo tr¸i tim thæn thøc khi ®øng tríc thi thÓ cña Ngêi. .. cña d©n téc göi tíi vÞ cha giµ kÝnh yªu. + §ã lµ t©m tr¹ng cña mu«n triÖu con tim bÐ nhá cïng chung nçi ®au kh«ng kh¸c g× t¸c gi¶. + Tõ “trµo” diÔn t¶ c¶m xóc thËt m·nh liÖt. . thµnh kÝnh. C. + ¦íc nguyÖn thµnh kÝnh cña ViÔn Ph¬ng cïng lµ mong íc chung cña nh÷ng ngêi ®· hoÆc cha mét lÇn nµo gÆp B¸c. ®Ñp ®Ï.C©u th¬ “Mai vÒ miÒn Nam d©ng trµo níc m¾t” nh mét lêi gi· biÖt. KÕt luËn: “ViÕng l¨ng B¸c” lµ mét bµi th¬ ®Ñp vÒ h×nh ¶nh th¬. íc muèn. II. Nhµ th¬ ®· nãi hé nh÷ng t×nh c¶m cña chóng ta. réng lín qu¸. thµnh kÝnh.B»ng c¸ch sö dông ®iªu luyÖn nh÷ng biÖn ph¸p tu tõ mét c¸ch s¸ng t¹o. §ã kh«ng ph¶i lµ nçi ®au xãt mÒm yÕu. h×nh ¶nh. thÓ hiÖn sù nghiªm trang. . . Xin nguyÖn cïng Ngêi v¬n tíi m·i 108 . võa s©u l¾ng. . + Muèn lµm c©y trÎ trung hiÕu gi÷ m·i giÊc ngñ b×nh yªn cho Ngoiõ. C¶m xóc khi rêi l¨ng: Khæ th¬ thø t diÔn t¶ t©m tr¹ng lu luyÕn cña nhµ th¬ muèn ®îc ë m·i bªn l¨ng B¸c. ®»m th¾m l¹i rÊt gi¶n dÞ. sèng mét cuéc ®êi ®Ñp ®Ï ®Ó trë thµnh nh÷ng b«ng hoa d©ng lªn B¸c. sù tù nguyªn ch©n thµnh cña t¸c gi¶. nhÞp th¬. võa ¶o. gieo vÇn linh ho¹t. võa thùc. C¶m xóc cña bµi th¬ ®îc céng hëng víi t×nh c¶m thiªng liªng B¸c dµnh cho nh©n d©n miÒn Nam vµ t×nh c¶m cña d©n téc ®èi víi Ngêi. giäng ®iÖu võa nghiªm trang. + ThÓ th¬ 8 ch÷. + Lêi nãi gi¶n dÞ diÔn t¶ t×nh c¶m s©u l¾ng. §îc gÇn b¸c dï chØ trong gi©y phót nhng kh«ng bao giê ta muèn xa B¸c bëi ngêi Êm ¸p qu¸.Giäng ®iÖu Êy t¹p nªn bëi nhiÒu yÕu tè: ThÓ th¬. + Khæ cuèi nhÞp nhanh h¬n nhê c¸c ®iÖp ng÷ thÓ hiÖn mong muèn thiÕt tha cña nhµ th¬. t¸c gi¶ ®· thÓ hiÖn t×nh c¶m ngät ngµo. + H×nh ¶nh s¸ng t¹o. + Muèn lµm con chim hãt -> ©m thanh cña thiªn nhiªn. . hay vÒ c¶m xóc. tr¸i l¹i cho ta thªm nghÞ lùc ®i tiÕp con ® êng cña B¸c. tõ ng÷. nhÞp chËm.Giäng th¬ phï hîp víi t×nh c¶m.. bÞn rÞn kh«ng muèn xa n¬i B¸c nghØ. + Bµi th¬ giµu chÊt suy tëng vµ chÊt tr÷ t×nh ®»m th¾m.H×nh ¶nh c©y tre xuÊt hiÖn khÐp l¹i bµi th¬ mét c¸ch khÐo lÐo. mang ý nghÜa Èn dô biÓu tîng.

C©u 2: Më ®Çu bµi “VLB”. a. C©u th¬ thÓ hiÖn h×nh ¶nh quª h¬ng. ®oµn kÕt. T¸c gi¶ ®· chøng kiÕn lßng ngêi ngµy tiÕp ngµy kh«ng døt. võa lµ mét lêi høa thiªng liªng : D©n téc ViÖt Nam m·i m·i trung thµnh víi con ®êng c¸ch m¹ng mµ B¸c ®· ®Æt ra. C©u 3 : T×nh c¶m cña nhµ th¬ vµ mäi ngêi víi B¸c thÓ hiÖn nh thÕ nµo trong bµi th¬? T×nh c¶m cña t¸c gi¶ vµ cña mäi ngêi thÓ hiÖn rÊt thµnh kÝnh vµ s©u s¾c. Em c¶m nhËn ®îc tõ c¸ch h×nh ¶nh Èn dô ®ã cã ý nghÜa s©u xa nh thÕ nµo vÒ t×nh c¶m thiªng liªng cao ®Ñp cña nh©n d©n víi B¸c Hå kÝnh yªu. mµu xanh tîng trng cho søc sèng cña ViÖt Nam. b. MÆt kh¸c. BiÕn ®æi mét trong hai c©u trªn thµnh c©ubÞ ®éng. Hµng tre xanh xanh. C©y tre ®îc nh©n ho¸ nh nh÷ng con ngêi. b¶o vÖ cho giÊc ngñ cña Ngêi. + Xanh xanh: thÓ hiÖn søc sèng dÎo dai. hiÕu víi d©n. §ã võa lµ mét lêi íc nguyÖn. ma sa. Theo em h×nh ¶nh nµo lµ h×nh ¶nh Èn dô. Tríc hÕt hµng tre gîi nhí xãm lµng th©n thuéc víi luü tre xanh bao bäc ë mçi lµng quª ViÖt Nam. . c©y tre vÉn ®øng th¼ng hµng. MÆc cho b·o t¸p. bÒn bØ. . Gîi ý: . thÓ hiÖn tÊm lßng m·i m·i trung thµnh víi sù nghiÖp. B·o t¸p ma sa ®øng th¼ng hµng”. ta kh«ng chØ thÊy t×nh c¶m xóc ®éng ch©n thµnh cña t¸c gi¶. cña d©n téc dµnh cho B¸c Hå. H×nh ¶nh gi¶n dÞ chÝnh lµ nçi xóc ®éng cña toµn thÓ nh©n d©n miÒn nam trung hiÕu: trung víi §¶ng. NÕu coi nh÷ng c©u th¬ trªn lµ phÇn më ®o¹n cña mét ®o¹n v¨n th× phÇn më ®o¹n Êy cho ta biÕt ®Ò tµi cña ®o¹n v¨n ®øng tríc nã lµ g×? §Ò tµi cña ®o¹n v¨n s¾p x©y dùng lµ g×? c.V÷ng nh mu«n ngän d¶i Trêng S¬n * C©u hái xoay quanh t¸c phÈm: C©u 1: Cho c©u v¨n sau: “ViÕng l¨ng B¸c”. tá lßng th¬ng nhí l·nh tô b»ng c¸ch kÕt 109 . ViÕt ®o¹n : H×nh ¶nh hµng tre bªn l¨ng B¸c lµ mét h×nh ¶nh rÊt ®Ñp vµ ®éc ®¸o. vÒ viÕng mét ngêi cha giµ kÝnh yªu. nhµ th¬ bµy tá nguyÖn íc: “Muèn lµm c©y tre trung hiÕu trèn nµy”. §Õn khæ th¬ cuèi. ®Êt níc ViÖt Nam. T¸c gi¶ nh mét ngêi con vÒ th¨m. ViÔn Ph¬ng viÕt 3 c©u ®Çu khæ 1 vµ cuèi bµi. H×nh ¶nh nh÷ng con ngêi qu©y quÇn. bÒn bØ. ¸ng th¬ cña ViÔn Ph¬ng cßn thÓ hiÖn h×nh ¶nh ®Ñp ®Ï cña Ngêi trong lßng nh©n d©n. c©y tre trë thµnh c©y tre trung hiÕu.Ph©n tÝch h×nh ¶nh Èn dô: “«i hµng tre xanh xanh ViÖt Nam. nh nh÷ng ngêi chiÕn sÜ ®øng th¼ng hµng lµm hµng rµo danh dù. ViÕt tiÕp ®Ó cã ®o¹n v¨n tæng ph©n hîp. c©y tre tõng ®îc coi lµ biÓu tîng cña con ngêi ViÖt Nam víi c¸c ®øc tÝnh cÇn cï. víi t tëng cña B¸c.C©y tre lµ biÓu tîng cña d©n téc ViÖt Nam.Muèn lµm c©y tre trung hiÕu chèn nµy: H×nh ¶nh Èn dô “c©y tre trung hiÕu” lµ t×nh c¶m cña ViÔn Ph¬ng còng nh cña nh©n d©n MiÒn Nam tha thiÕt muèn ë m·i bªn Ngêi. hiªn ngang. võa canh gi÷ cho giÊc ngñ b×nh yªn m·i m·i cña Ngêi. nhòn nhÆn.

cÊu tróc c©u (khæ 3) ®em l¹i cho khæ th¬ nh¹c ®iÖu thiÕt tha. cña nh©n d©n miÒn Nam ®èi víi B¸c Hå.VÉn biÕt trêi xanh lµ m·i m·i. t×nh c¶m cña c¶ níc ®èi víi B¸c. . . 110 . lµm cho nhµ th¬ thµnh c«ng. ®iÖp ng÷.§iÖp tõ.. . . trÜu nÆng t©m tr¹ng => cã c¶m gi¸c nh dßng ngêi trong nçi th¬ng nhí mªnh mang. Khi vµo l¨ng viÕng B¸c. nhng VP vµ toµn thÓ nh©n d©n MiÒn Nam vÉn “nghe nhãi” => qu¸ s©u ®Ëm. s©u l¾ng. con chim hãt. ch©n thµnh lµm cho bµi th¬ dÔ ®i vµo lßng ngêi. MÆt kh¸c. kh«ng cßn lµ nh÷ng phÈm chÊt ®Ñp ®Ï. m·i b¶y n¨m sau míi cã dÞp ra viÕng B¸c.Ngµy ngµy dßng ngêi ®i trong th¬ng nhí. Sinh thêi B¸c tõng nãi: “miÒn Nam ë trong tr¸i tim t«i ” (th¬ Tè H÷u). BiÕt bao nhiªu ngêi ®· kh«ng cÇm ®îc níc m¾t trong lÔ tang B¸c. . lý trÝ nh¾c r»ng B¸c sèng m·i. c©y tre trung hiÕu bªn B¸c m·i m·i.thµnh hoa d©ng lªn cuéc ®êi ho¹t ®éng. ViÕt khæ th¬ cuèi kh«ng cã tõ nh©n xng chÝnh lµ ®Ó t¸c gi¶ võa bµy tá t×nh c¶m cña m×nh. T×nh c¶m cña nh©n d©n miÒn Nam ®èi víi B¸c. võa nãi lªn íc nguyÖn cña mäi ngêi: muèn lµm ®o¸ hoa to¶ h¬ng. C©u 4: YÕu tè nµo lµm nªn thµnh c«ng cña bµi th¬ “ViÕng l¨ng B¸c”? Tríc hÕt bµi th¬ thµnh c«ng lµ do c¶m xóc ch©n thµnh.H×nh ¶nh Èn dô: c©y tre trung hiÕu => mong muèn thiÕt tha ë m·i bªn ng êi. ChÝnh t×nh c¶m ®ã céng víi nh÷ng xóc ®éng cña nhµ th¬ lµ yÕu tè céng hëng. Vµ c¶ khi vÒ viÕng sau nµy. võa lµ lêi høa thiªng liªng mµ trung thµnh víi con ®êng mµ B¸c ®· soi s¸ng dÉn d¾t c¶ d©n téc.C©y tre mang nÐt nghÜa cô thÓ h¬n. . . . mong ®îc lµm ®Ñp cho ngêi. nh ngËp trµn c¶ kh«ng gian. C©u 5: ViÕt ®o¹n v¨n tæng ph©n hîp: Bµi th¬ “ViÕng l¨ng B¸c” lµ t×nh c¶m ch©n thµnh.Khæ cuèi. §øng tr íc thi hµi B¸c.B¸c. nçi nhí vèn lµ t×nh c¶m trong t©m tr¹ng con ngêi. Ngêi ®· lµm cho ®Êt níc. nhng tr¸i tim t¸c gi¶ vÉn nhãi lªn tríc sù thËt: B¸c ®· vÜnh viÔn ®i vµo câi vÜnh h»ng. Ph¶i ch¨ng ®ã võa lµ íc nguyÖn.Con .Ngêi ®i xa ®· 7 n¨m (bµi th¬ s¸ng t¸c 1976) kho¶ng thêi gian kh«ng ph¶i lµ ng¾n. l¹i thÊy l¨ng B¸c víi “hµng tre trong s¬ng b¸t ng¸t” th©n thuéc nh mäi lµng quª ViÖt Nam. Gîi ý: . s©u s¾c cña t¸c gi¶. nh÷ng h×nh ¶nh b×nh dÞ giµu tÝnh tîng trng. xóc ®éng cña ViÔn Ph¬ng. Nguyªn mét ®iÒu ®ã th«i còng lµm cho t¸c gi¶ xóc ®éng m¹nh mÏ. Nh÷ng ngêi con miÒn Nam kh«ng cã mÆt trong nµy B¸c mÊt (1969). cho d©n téc vÎ vang..NiÒm th¬ng. m·nh liÖt. b×nh dÞ mµ vÜ ®¹i cña B¸c. trong tim. lêi th¬ gi¶n dÞ.

tØnh VÜnh Phóc. quª ë huyÖn Tam D¬ng. sinh n¨m 1942.H÷u ThØnh tªn ®Çy ®ñ lµ NguyÔn H÷u ThØnh. 111 . T¸c gi¶ .Sang thu H÷u ThØnh I.

Nhµ th¬ chît nhËn ra tÝn hiÖu cña sù chuyÓn mïa tõ ngän giã se (nhÑ.C¶m nhËn b»ng thÞ gi¸c: 112 . Tõ n¨m 2004. sù tr¶i nghiÖm s©u s¾c cña nhµ th¬. B. giµu søc biÓu c¶m. vµo binh chñng T¨ng ThiÕt Gi¸p råi trë thµnh c¸n bé v¨n ho¸ tuyªn huÊn trong qu©n ®éi vµ b¾t ®Çu s¸ng t¸c th¬. II. ngâ xãm. * NghÖ thuËt: lµ th¬ giµu h×nh ¶nh. + “Ph¶” -> H¬ng th¬m nh s¸nh l¹i. Ph©n tÝch bµi th¬ I..N¨m 1963. Gi¶i nghÜa tõ: * Chïng ch×nh: cè ý chËm l¹i * DÒnh dµng: chËm ch¹p. -> Gîi h×nh dung cô thÓ h¬ng æi chÝn + Gîi sù vËn ®éng nhÑ nhµng cña giã ®a h¬ng.C¶m nhËn vÒ khøu gi¸c vµ xóc gi¸c.Khæ 3: Nh÷ng biÕn chuyÓn ©m thÇm cña t¹o vËt vµ suy ngÉm vÒ ®êi ng êi lóc chím thu. M¹ch c¶m xóc xuyªn suèt víi 2 néi dung næi bËt: c¶m nhËn vÒ thiªn nhiªn lóc sang thu vµ suy ngÉm vÒ ®êi ngêi khi chím thu. kho¶nh kh¾c Êy ®îc diÔn t¶ b»ng sù rung c¶m tinh tÕ. C¶m nhËn tÝn hiÖu thu vÒ ë kh«ng gian gÇn vµ hÑp: . Sau ®ã ®îc in nhiÒu lÇn trong c¸c tËp th¬.¤ng ®· tham gia Ban chÊp hµnh Héi nhµ v¨n ViÖt Nam c¸c kho¸ III. Nh÷ng biÕn chuyÓn trong kh«ng gian lóc sang thu ®îc H÷u ThØnh c¶m nhËn qua nhiÒu yÕu tè. mïa thu tíi. H÷u ThØnh nhËp ngò. kh« vµ h¬i l¹nh) mang theo h¬ng æi (æi ®ang vµo ®é chÝn). + H¬ng æi + c¸i se l¹nh cña giã -> lan to¶ trong kh«ng gian n¬i vên th«n. hiÖn tîng thÓ hiÖn sù biÕn ®æi cña ®Êt trêi lóc sang thu (Khæ ®Çu). Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: GÇn cuèi n¨m 1977. 2. * Bè côc: 3 phÇn: . Kh¸i qu¸t gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt * Néi dung: lµ sù c¶m nhËn tinh tÕ vÒ vÎ ®Ñp thiªn nhiªn cña b íc chuyÓn mïa tõ h¹ sang thu. IV. Trong tËp th¬ “Tõ chiÕn hµo ®Õn thµnh phè”. h×nh nh. Mïa h¹ dÇn qua. tÝn hiÖu b¸o thu vÒ.T©m tr¹ng ngì ngµng. V. M¹ch c¶m xóc vµ bè côc: * M¹ch c¶m xóc: “Sang thu” lµ 1 bøc th«ng ®iÖp lóc giao mïa. 1. s©u l¾ng. . xuÊt b¶n n¨m 1991. in lÇn ®Çu trªn b¸o V¨n nghÖ. Ph©n tÝch sù c¶m nhËn tinh tÕ cña nhµ th¬ vÒ nh÷ng biÕn chuyÓn trong kh«ng gian lóc sang thu. §ång thêi nãi lªn sù xóc ®éng cña lßng ng êi trong kho¶nh kh¾c giao mïa. II. luån vµo trong giã. kÕt hîp tÊm lßng ch©n thµnh cña nhµ th¬ t¹o nªn søc cuèn hót cho t¸c phÈm. H÷u ThØnh lµ Tæng th ký Héi nhµ v¨n ViÖt Nam. c¶m xóc b©ng khu©ng qua c¸c tõ bçng.Khæ 2: Quang c¶nh ®Êt trêi ng¶ dÇn sang thu . thong th¶. b»ng nhiÒu gi¸c quan vµ sù rung ®éng thËt tinh tÕ. . .Khæ 1: C¶m nhËn vÒ thiªn nhiªn lóc giao mïa. . c¶m xóc tinh tÕ. 3. T¸c phÈm: 1. Ph©n tÝch nh÷ng h×nh ¶nh. .

gîi bao suy nghÜ vÒ ®êi ngêi lóc sang thu. Vµ thÊp tho¸ng trong 2 c©u th¬ cuèi bµi thÓ hiÖn suy ngÉm vÒ ®êi ngêi “SÊm còng bít bÊt ngê. Mïa thu ®Õn kh«ng chØ lµm cho c¶nh vËt thay ®æi mµ suy nghÜ cña con ngêi còng thay ®æi. C¶m nhËn chuyÓn biÕn cña ®Êt trêi sang thu trong kh«ng gian dµi. + NghÖ thuËt nh©n ho¸: bÊt ngê + ®øng tuæi -> tr¹ng th¸i cña con ngêi.“vÉn cßn”. 2. + T¶ thùc: Sang thu. t¶ dßng s«ng tr«i chËm -> gîi suy nghÜ trÇm t. Ph©n tÝch hai c©u cuèi . gîi bao suy nghÜ vÒ ®êi ngêi lóc sang thu.SÊm bÊt ngê. + “H×nh nh”: C¶m gi¸c m¬ hå mong manh. Thêi kh¾c giao mïa thêng ®em ®Õn cho ngêi ta nhiÒu ®iÒu míi mÎ. 113 .+ “Chïng ch×nh” -> NghÖ thuËt nh©n ho¸: s¬ng thu cã ý chËm l¹i. hµng c©y ®øng tuæi. -> §Êt trêi sang thu khiÕn lßng ngêi còng b©ng khu©ng. xao xuyÕn cña nhµ th¬. . “v¬i dÇu”. -> Sù giao thoa cña t¹o vËt + c¶m xóc ngì ngµng. + Chim véi v· .H×nh ¶nh ®¸m m©y “v¾t nöa m×nh sang thu” . sÊm tha vµ nhá dÇn. Lßng ngêi ®· l¾ng läc rÊt s©u ®Ó nhËn ra nh÷ng xao ®éng m¬ hå huyÒn ¶o cña thiªn nhiªn vµ nh÷ng sao ®éng b©ng khu©ng s©u l¾ng cña con ngêi. + Ranh giíi nöa nghiªng vÒ mïa h¹. C¶m nhËn thêi tiÕt (t¹o vËt) sang thu b»ng t©m tëng. cha râ rµng. + S«ng dÒnh dµng . Trªn hµng c©y ®øng tuæi ”. thu ®Ëm nÐt h¬n. c¶m xóc. -> Quan s¸t tinh tÕ. kh«ng ®ñ søc lay ®éng hµng c©y ®· bao mïa thay l¸.nghÖ thuËt nh©n ho¸ + tõ l¸y gîi h×nh. . -> C¶m xóc say sa. t©m hån nh¹y c¶m. Hai c©u th¬ cuèi cã nhiÒu c¸ch hiÓu vµ lý gi¶i. “bít” <. + T¶ thùc: Sang thu. . 3.C¶m xóc: + “Bçng”: C¶m gi¸c bÊt ngê.tõ chØ møc ®é -> sù chuyÓn biÕn cña c¸c hiÖn tîng tù nhiªn: h¹ nh¹t dÇn. t©m hån giao c¶m víi thiªn nhiªn.Sù thay ®æi cña t¹o vËt: NghÖ thuËt ®èi: S¬ng chïng ch×nh > < Chim véi v· -> vËn ®éng t¬ng ph¶n. thó vÞ.NghÖ thuËt nh©n ho¸ + tõ l¸y gîi c¶m -> h¬i thu se l¹nh khiÕn lò chim “véi v·” bay vÒ ph¬ng nam tr¸nh rÐt. suy t. hµng c©y ®øng tuæi. . + H×nh ¶nh Èn dô : Con ngêi tõng tr¶i sÏ v÷ng vµng h¬n tríc nh÷ng thö th¸ch cña cuéc ®êi -> §Êt trêi sang thu khiÕn lßng ngêi còng b©ng khu©ng. réng. + NghÖ thuËt nh©n ho¸: bÊt ngê + ®øng tuæi -> tr¹ng th¸i cña con ngêi + H×nh ¶nh Èn dô: Con ngêi tõng tr¶i sÏ v÷ng vµng h¬n tríc nh÷ng thö th¸ch cña cuéc ®êi. sÊm tha vµ nhá dÇn. nöa nghiªng vÒ mïa thu. . cao. c¶m xóc.Sêm bÊt ngê.nghÖ thuËt nh©n ho¸ -> gîi h×nh dung: + M©y máng nh d¶i lôa treo trªn bÇu trêi. quÊn quýt bªn ngâ xãm ®êng lµng. III. kh«ng ®ñ søc lay ®éng hµng c©y ®· bao mïa thay l¸.

L¾ng s©u trong t©m hån lµ sù ®ång c¶m tríc suy nghÜ s©u xa cña nhµ th¬ vÒ vÎ ®Ñp con ngêi.Bµi th¬ ®îc viÕt theo thÓ th¬ n¨m ch÷: nhÞp nhµng. 114 . §ã lµ nÐt ®Ñp. hoµ vµo trong giã heo may cña m×nh th× lan to¶ kh¾p kh«ng gian t¹o ra mét mïi th¬m ngät m¸t cña nh÷ng tr¸i æi chÝn vµng – h¬ng th¬m nång nµn hÊp dÉn cña nh÷ng vên c©y sum suª tr¸i ngät ë n«ng th«n ViÖt Nam. ®¸ng yªu ë vïng n«ng th«n ®ång b»ng B¾c Bé. Nhng con ngêi kh«ng ngËm ngïi nuèi tiÕc mµ chØ thÊy m×nh v÷ng vµng h¬n. . cña cuéc ®êi. v÷ng vµng vît lªn ph¸i tríc trong c«ng cuéc x©y dùng ®Êt níc”. “H¬ng æi” lµ lµn h¬ng ®Æc biÖt cña mïa thu miÒn B¾c ®îc c¶m nhËn tõ mïi æi chÝn ré. Më bµi: . chóng ta kh«ng cßn sî bÊt cø thÕ lùc nµo. Ngêi ta cã thÓ dïng c¸c tõ: to¶.Mïa thu quª h¬ng lµ ®Ò tµi gîi c¶m xóc ®èi víi thi nh©n song mçi ngêi c¶m xóc vÒ mïa thu theo c¶m nhËn riªng cña m×nh. c¸ch nghÜ vÒ thiªn nhiªn. Hµng c©y ®øng tuæi lµ h×nh ¶nh con ngêi ®· tr¶i qua biÕn cè thö th¸ch.. lan. khoan thai. tan. Con ngêi sÏ b×nh tÜnh ®ãn nhËn mäi biÕn cè trong cuéc ®êi.Thiªn nhiªn ®îc c¶m nhËn tõ nh÷ng g× v« h×nh: + H¬ng æi ph¶ trong giã thu se se l¹nh (se l¹nh vµ h¬i kh«).. Tõ “ph¶” cho thÊy mïi h¬ng æi ë ®é ®Ëm nhÊt. + S¬ng chïng ch×nh: nh÷ng h¹t s¬ng nhá li ti gi¨ng m¾c nh mét lµn s¬ng máng nhÑ nhµng tr«i. ®· bít ®i nh÷ng c¸i n¸o ®éng cña kh«ng gian. Khi con ngêi tr¶i nghiÖm nhiÒu sÏ trë nªn hiÓu m×nh. thay cho tõ “Ph¶” nhng c¶ bÊy nhiªu tõ ®Òu kh«ng cã c¸i nghÜa ®ét ngét bÊt ngê. SÊm lµ biÕn cè bÊt thêng cña ngo¹i c¶nh. trén lÉn. nÐt l¹ ®éc ®¸o trong c¸ch nh×n. cã c¶m nhËn riªng còng nhÑ nhµng. ®ang “cè ý” chËm l¹i thong th¶.Thu sang. H¹t s¬ng sím mai còng nh cã t©m hån. thiªn nhiªn -> gîi lªn c¸i xÕ chiÒu cña cuéc ®êi. d©n téc ta v÷ng vµng vît qua thö th¸ch. hiÓu ngêi. Th©n bµi Khæ 1: Nh÷ng c¶m nhËn ban ®Çu cña nhµ th¬ vÒ c¶nh sang thu cña ®Êt trêi. trÇm l¾ng vµ tho¸ng chót suy t. vÒ ®êi ngêi tríc nh÷ng th¨ng trÇm biÕn ®æi. chuyÓn ®éng chÇm chËm sang thu. hiÓu ®êi h¬n..Bµi th¬ më ®Çu b»ng mét ph¸t hiÖn bÊt ngê: + ChÐp khæ 1: . ªm ¸i. Dµn ý A. Cßn hµng c©y lµ h×nh ¶nh cña ®Êt níc. . bay. thÓ hiÖn mét bøc tranh thu trong s¸ng. thong th¶ qua ngìng cöa cña mïa thu. => Sù gãp mÆt cña lµn s¬ng buæi sím cïng víi h¬ng æi ®· lµm con ngêi giËt m×nh th¶ng thèt: H×nh nh thu ®· vÒ. H÷u ThØnh ®· gi¶i thÝch “SÊm lµ nh÷ng khã kh¨n thö th¸ch mµ d©n téc ViÖt Nam ®· tr¶i qua hai cuéc chiÕn tranh ¸c liÖt chèng Ph¸p vµ Mü.. Ph¶i ch¨ng mïa thu ®· ®em ®Õn mét bµi häc cho t¸c gi¶ vµo giê «ng truyÒn l¹i cho chóng ta? Trong 1 bµi pháng vÊn gÇn ®©y. nhÑ nhµng. B. Cã lÏ v× vËy mµ bµi th¬ ®îc kÕt thóc b»ng h×nh ¶nh hµng c©y ®øng tuæi ®· göi g¾m nh÷ng ý nghÜa s©u sa. Víi nhµ th¬ H÷u ThØnh. + Tõ “ph¶”: ®éng tõ cã nghÜa lµ to¶ vµo. c¸ch c¶m. th¬n nång quyÕn rò. bom ®¹n ¸c liÖt. Tr¶i qua bao nhiªu thö th¸ch. kho¶nh kh¾c giao mïa tõ h¹ sang thu ®· rung ®éng hån th¬ ®Ó thi sÜ vÏ nªn mét bøc tranh th¬: “Sang thu” thËt hay.

. nh¹y c¶m. N¾ng cuèi h¹ vÉn cßn nång. Nhµ th¬ giËt m×nh. yÕu dÇn bëi giã se ®· ®Õn chø kh«ng chãi chang. c¶m xóc b©ng khu©ng tríc tho¸ng ®i bÊt chît cña mïa thu.. Ngêi ®äc c¶m nhËn c¶ vÒ kh«ng gian vµ thêi gian chuyÓn mïa thËt lµ ®Ñp. tinh tÕ cña t¸c gi¶. sù liªn tëng thó vÞ ??????? t©m hån nh¹y c¶m. Ýt dÇn.Ma còng ®· Ýt ®i. V× ®ã lµ nh÷ng c¶m nhËn nhÑ nhµng. kÐo dµi cña mïa h¹ cßn sãt l¹i nh lu luyÕn. tÊt c¶ kh«ng gian c¶nh vËt nh ®ang chuyÓn m×nh tõ tõ ®iÒm tÜnh bíc sang thu. nhÑ. tõ tõ. c¶nh vËt thiªn nhiªn vµo thu kh«ng cßn giËt m×nh. Ýt ®i lóc sang thu). bÊt ngê cña mïa h¹. Rñ bãng vÒ Bè H¹). C¶m gi¸c giao mïa ®îc diÔn t¶ cô thÓ vµ tinh tÕ b»ng mét h×nh ¶nh ®¸m m©y cña mïa h¹ còng nh ®ang bíc vµo ngìng cöa cña mïa thu vËy. + §èi lËp víi h×nh ¶nh trªn.. 3. yªu thiªn nhiªn tha thiÕt cña H÷u ThØnh. sÊm cuèi h¹ còng bít ®i.KÕt hîp mét lo¹t c¸c tõ: “bçng. thËt lµ khªu gîi hån th¬. thanh th¶n sau nh÷ng ngµy hÌ níc lò. hÕt dÇn nh÷ng c¬n ma rµo µo ¹t. TÊt c¶ ®Òu chÇm chËm. kh«ng véi v·. Dêng nh gi÷a mïa h¹ vµ mïa thu cã mét ranh giíi cô thª. C¬n ma mïa h¹ thêng bÊt ngê chît ®Õn råi l¹i chît ®i. gîi lªn vÎ ®Ñp ªm dÞu cña bøc tranh thiªn nhiªn mïa thu.h×nh ¶nh cô thÓ cña mïa h¹. gay g¾t. ph¸. Khæ 2: H×nh ¶nh thiªn nhiªn sang thu ®îc nhµ th¬ ph¸t hiÖn b»ng nh÷ng h×nh ¶nh quen thuéc lµm nªn mét bøc tranh mïa thu ®Ñp ®Ï vµ trong s¸ng. + Tríc hÕt mang ý nghÜa t¶ thùc: h×nh tîng sÊm thêng xuÊt hiÖn bÊt ngê ®i liÒn víi nh÷ng c¬n ma rµo chØ cã ë mïa h¹ (sÊm cuèi mïa. Tõng c¶nh sang thu cña c¶nh vËt ®· thÊp tho¸ng hån ngêi còng chïng ch×nh bÞn rÞn lu luyÕn.N¾ng . 115 . d÷ déi. h×nh ¶nh “®¸m m©y mïa h¹” ®îc nhµ th¬ c¶m nhËn ®Çy thó vÞ qua sù liªn tëng ®éc ®¸o: “v¾t nöa m×nh sang thu”. h×nh nh” thÓ hiÖn t©m tr¹ng ngì ngµng. ®ã lµ vÎ ®Ñp cña bÇu trêi sang thu. T¸c gi¶ dïng tõ “v¬i” cã gi¸ trÞ gîi t¶ nh sù ®ong ®Õm nh÷ng sù vËt cã khèi lîng cô thÓ ®Ó diÔn t¶ c¸i sè lîng v« ®Þnh . kh«ng hèi h¶. + Nh÷ng c¸nh chim chiÒu b¾t ®Çu véi v· bay vÒ ph¬ng nam tr¸nh rÐt trong nh÷ng buæi hoµng h«n. b©ng khu©ng. Trªn hµng c©y ®øng tuæi”. tho¸ng qua. h×nh nh cßn cã chót g× cha thËt râ rµng trong c¶m nhËn. «ng còng cã mét c©u th¬ t¬ng tù vÒ c¸ch viÕt: “§¸m m©y trªn ViÖt Yªn. bÊt ngê bëi tiÕng sÊm mïa h¹.r h÷u h×nh. hay lµ v× qu¸ ®ét ngét mµ t¸c gi¶ cha nhËn ra? T©m hån thi sÜ biÕn chuyÓn nhÞp nhµng víi phót giao mïa cña c¶nh vËt. . .diÔn t¶ c¸i tha dÇn.H×nh ¶nh: “SÊm còng bít bÊt ngê. cßn s¸ng nh ng ®· nh¹t dÇn. Gîi h×nh ¶nh mét lµn m©y máng. hiÒn hoµ tr«i mét c¸ch nhµn h¹. h¬i bèi rèi.C¶m xóc cña nhµ th¬: .ma: ChÐp khæ 3: . Liªn tëng ®Çy thó vÞ kh«ng chØ c¶m nhËn b»ng thÞ gi¸c mµ lµ sù c¶m nhËn b»ng chÝnh t©m hån tinh tÕ. Khæ 3: Thiªn nhiªn sang thu cßn ®îc gîi ra qua h×nh ¶nh cô thÓ: n¾ng . (Liªn hÖ trong bµi th¬ “ChiÒu s«ng Th¬ng”. * Chèt l¹i 2 khæ ®Çu: B»ng sù c¶m nhËn qua nhiÒu gi¸c quan..ChÐp khæ 2: + Dßng s«ng quª h¬ng thít tha mÒm m¹i. hiÓn hiÖn. Hµng c©y cæ thô.

Mét sè c©u hái viÕt ®o¹n C©u 1: B»ng ®o¹n v¨n kho¶ng 8 c©u.+ ý nghÜa Èn dô (gîi nhiÒu liªn tëng. . Qua ®ã. Gîi ý: . KÕt luËn .H×nh ¶nh ®îc c¶m nhËn tinh tÕ kÕt hîp víi trÝ tëng tîng bay bæng cña nhµ th¬. nång nµn ph¸ vµo trong giã se. Hµng c©y ®øng tuæi gîi t¶ nh÷ng con ngêi tõng tr¶i ®· tõng vît qua nh÷ng khã kh¨n. T©m tr¹ng Êy ®· ®îc nhµ th¬ göi vµo c¶nh vËt.§ã lµ h×nh ¶nh gîi râ c¶m gi¸c giao mïa.“Sang thu” cña H÷u ThØnh ®· kh«ng chØ mang ®Õn cho ngêi ®äc nh÷ng c¶m nhËn míi vÒ mïa thu quª h¬ng mµ cßn lµm s©u s¾c h¬n t×nh c¶m quª h¬ng trong tr¸i tim mäi ngêi. suy ngÉm ë ngêi ®äc) : SÊm: nh÷ng vang ®éng bÊt thêng cña ngo¹i c¶nh. lan to¶ trong kh«ng gian vµ qua lµn s¬ng máng “chïng ch×nh” chuyÓn ®éng chÇm chËm. .DiÔn t¶ h×nh ¶nh ®¸m m©y mïa h¹ cßn sãt l¹i trªn bÇu trêi thu trong xanh.Miªu t¶ mïa thu b»ng nh÷ng bíc chuyÓn m×nh cña v¹n vËt. h¹ ®· qua mµ thu cha ®Õn h¼n. nhÑ tr«i rÊt h÷ng hê nh cßn v¬ng vÊn lu luyÕn kh«ng nì rêi xa. h·y ph©n tÝch sù c¶m nhËn tinh tÕ cña nhµ th¬ vÒ biÕn chuyÓn trong kh«ng gian lóc sang thu ë khæ th¬ ®Çu. C©u 2 : ViÕt ®o¹n v¨n ng¾n nªu c¶m nhËn cña em vÒ vÎ ®Ñp cña h×nh ¶nh: “§¸m m©y mïa h¹” trong khæ th¬ thø 2. con ngêi cµng trë nªn v÷ng vµng h¬n. Nãi víi con Y Ph¬ng A.Ph©n tÝch ®Ó thÊy sù biÕn chuyÓn trong kh«ng gian ®îc nhµ th¬ c¶m nhËn tinh tÕ qua h¬ng æi chÝn ®Ëm. nhÑ nhµng ®Çu ngâ. Thêi gian tr«i nhanh qua cöa. nh÷ng th¨ng trÇm cña cuéc ®êi. cña cuéc ®êi. göi vµo tr¹ng th¸i cña thiªn nhiªn nh»m kh¾c ho¹ thêi kh¾c mµ mäi vËt ®ang chuyÓn m×nh sang thu. . H÷u ThØnh ®· gãp thªm mét c¸ch nh×n riªng. Bëi thÕ tiÕc nuèi vÉn m·i lµ c¶m xóc cña con ngêi tríc thêi gian. . Gîi ý : . cuéc ®êi mçi con ngêi lµ mét chøng nh©n nh×n mïa thu ®i qua. KiÕn thøc c¬ b¶n 116 .Tr¹ng th¸i c¶m gi¸c vÒ mïa thu ®Õn cña nhµ th¬ ®îc diÔn t¶ ë c¸c tõ “bçng – h×nh nh” më ®Çu vµ kÕt thóc khæ th¬ => §ã lµ sù ng¹c nhiªn thó vÞ nh cßn cha tin h¼n. kÐo dµi. máng. mét lèi miªu t¶ riªng cho mïa thu thi ca thªm phong phó. ®êng th«n. C¶nh cã hån. C.

víi quª h¬ng vµ ý chÝ v¬n lªn trong cuéc sèng. §©y cã thÓ hiÓu cô thÓ lµ nh÷ng ngêi cïng sèng trªn mét miÒn ®Êt. thiÕt tha mµ n©ng lªn thµnh lÏ sèng. Ng«n ng÷ cô thÓ mµ giµu kh¸i qu¸t. NhÞp ®iÖu lóc nhÑ nhµng bay bæng. Kh¸i qu¸t gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt . .§o¹n 1: (Tõ “Ch©n ph¶i. C¶m xóc.Mîn lêi nãi víi con. Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: Trong tËp Th¬ ViÖt Nam (1945-1985) 2. .Y Ph¬ng nhËp ngò n¨m 1968.. Kem ë ®©y lµ ®éng tõ. cµi. 117 . ®îc hiÓu nh ®an. tõ nh÷ng kû niÖm gÇn gòi. * Lê: mét lo¹i dông cô dïng ®Ó ®¸nh b¾t c¸.§o¹n 2: (phÇn cßn l¹i): Ngêi cha nãi vÒ truyÒn thèng quª h¬ng vµ dÆn dß con trªn ®êng ®êi. râ rµng. nói. II. C¸i n«i nu«i dìng con trëng thµnh. ThÓ th¬ tù do lµm cho c¶m xóc cô thÓ. khi khóc chiÕt rµnh rét. Gi¶i nghÜa tõ: * Ngêi ®ång m×nh: ngêi vïng m×nh. kÕt. dÉn d¾t mét c¸ch tù nhiªn. Nãi vÒ céi nguån sinh dìng cña con. chñ ®Ò cña bµi th¬ ®îc bé lé. cïng mét quª h¬ng. d©n téc Tµy. thÓ hiÖn qua lêi t©m sù cña cha víi con. bao hµm nhiÒu ý nghÜa. * Ken: lµm cho thËt kÝn b»ng c¸ch ®Öm thªm vµo nh÷ng chç hë. m¹nh mÏ vµ trong s¸ng.Y Ph¬ng tªn khai sinh lµ Høa VÜnh Síc. c¸ch t duy giµu h×nh ¶nh cña con ngêi miÒn nói. * Thung (thung lòng): d¶i ®Êt tròng vµ kÐo dµi n»m gi÷a hai sên ®åi. ngêi miÒn m×nh. Cha nãi víi con vÒ nguån sinh dìng: 1. «ng lµ chñ tÞch Héi v¨n häc nghÖ thuËt Cao B»ng. * Néi dung: Bµi th¬ thÓ hiÖn t×nh c¶m gia ®×nh Êm cóng. Y Ph¬ng gîi vÒ céi nguån sinh dìng mçi con ngêi. cña thÕ hÖ ®i tríc víi thÕ hÖ mai sau. 4. h×nh ¶nh th¬ ®éc ®¸o. * Bè côc: 2 phÇn: . sinh n¨m 1948. M¹ch c¶m xóc vµ bè côc * M¹ch c¶m xóc: .Th«ng tin tØnh Cao B»ng. Bµi th¬ gióp ta hiÓu thªm vÒ søc sèng vµ vÎ ®Ñp t©m hån cña mét d©n téc miÒn nói. phôc vô trong qu©n ®éi ®Õn n¨m 1981 chuyÓn vÒ c«ng t¸c t¹i Së V¨n ho¸ . quª ë huyÖn Trïng Kh¸nh. søc sèng m¹nh mÏ cña quª h ¬ng vµ d©n téc m×nh. cã tÇm kh¸i qu¸t nhng vÉn thÊm thÝa. . T¸c phÈm: 1. tØnh Cao B»ng. gîi nh¾c t×nh c¶m g¾n bã víi truyÒn thèng. trªn ®êi”): ngêi cha nãi víi con vÒ t×nh c¶m céi nguån. Ngêi miÒn nói thêng dïng nhiÒu tÊm v¸n gç dùng ch¾c s¸t nhau thµnh v¸ch nhµ. T¸c gi¶: . béc lé niÒm tù hµo vÒ søc sèng bÒn bØ cña quª h¬ng m×nh. ®iÒu ®Çu tiªn ngêi cha muèn nãi tíi lµ t×nh c¶m gia ®×nh.I. Th¬ «ng thÓ hiÖn t©m hån ch©n thËt.. Ph©n tÝch bµi th¬ I. . cïng mét d©n téc.Bµi th¬ ®i tõ t×nh c¶m gia ®×nh mµ më réng ra lµ t×nh c¶m quª h ¬ng. ®îc ®an b»ng nh÷ng nan vãt trßn. * NghÖ thuËt: Giäng ®iÖu tr×u mÕn tha thiÕt. 3.Tõ n¨m 1993. ca ngîi truyÒn thèng cÇn cï. lóc m¹nh mÏ ©m vang -> lêi khuyªn cña cha thÊm s©u vµo con. B.

2. quÊn quýt: ch©n ph¶i – ch©n tr¸i. * Ngêi cha cßn nh¾c ®Õn nh÷ng kû niÖm ngµy cíi cña m×nh víi con ®Ó mong con lu«n nhí con lín lªn trong t×nh yªu trong s¸ng vµ h¹nh phóc cña cha mÑ. Tõng bíc ®i. quÊn quýt vµ h¹nh phóc. Cuéc sèng lao ®éng cÇn cï vµ t¬i vui cña ngêi ®ång m×nh ®îc nhµ th¬ gîi lªn qua c¸c h×nh ¶nh ®Ñp: “Ngêi ®ång m×nh th¬ng l¾m con ¬i! §an lê cµi nan hoa V¸ch nhµ ken c©u h¸t” + §an lê: Dông cô ®¸nh b¾t c¸ cña ngêi miÒn nói. lèi sèng. Ngêi cha cßn nãi cho con biÕt: Con cßn lín lªn trong cuéc sèng lao ®éng. Thiªn nhiªn Êy ®· che chë. mét bíc – hai bíc. h¹nh phóc.. t¹o ra ©m ®iÖu t¬i vui. + Nãi: “§an lê cµi hoa” -> c«ng viÖc t¹p ra vÎ ®Ñp cña ngêi lao ®éng. nhiÒu tõ ®îc l¸y l¹i. + NhÞp th¬ 2/3. trong sù n©ng ®ãn vµ mong chê cña cha mÑ. tiÕng nãi – tiÕng cêi. * Con lín lªn trong cuéc sèng lao ®éng cña ngêi ®ång m×nh. V¸ch nhµ ken c©u h¸t -> cuéc sèng hoµ víi niÒm vui. ®ã còng lµ céi nguån s©u xa cho t×nh yªu Tæ quèc. + T¸c ®éng tõ “cµi. b×nh dÞ nhÊt.. niÒm vui. + Con ®êng cho nh÷ng tÊm lßng -> cßn nh÷ng tÊm lßng lµ vÎ ®Ñp cña t×nh ngêi.“Ch©n ph¶i bíc tíi cha Ch©n tr¸i bíc tíi mÑ Mét bíc ch¹m tiÕng nãi Hai bíc tíi tiÕng cêi”. hoµ quÖn niÒm vui.. * Liªn hÖ: Quª h¬ng lµ nh÷ng g× th©n thuéc gÇn gòi. ken” -> võa diÔn t¶ ®éng t¸c cô thÓ khÐo lÐo trong lao ®éng. -> §ã lµ t×nh c¶m ruét thÞt. §ã lµ ®iÓm xuÊt ph¸t mäi t×nh yªu th¬ng trong con: “Cha mÑ m·i nhí vÒ ngµy cíi Ngµy ®Çu tiªn ®Ñp nhÊt trªn ®êi” 118 . ®· nu«i dìng con ngêi c¶ vÒ t©m hån. lµ c«ng lao trêi biÓu mµ con ph¶i kh¾c cèt ghi x ¬ng. * Con lín lªn trong sù ®ïm bäc che chë cña con ngêi vµ rõng nói quª h¬ng: “Rõng cho hoa Con ®êng cho nh÷ng tÊm lßng” Rõng nói quª h¬ng thËt th¬ méng vµ nghÜa t×nh. -> Ta hiÓu. cÊu tróc ®èi xøng. ngêi cha muèn nãi cho con biÕt quª h¬ng m×nh lµ mét vïng quª giµu truyÒn thèng v¨n ho¸ mµ còng thËt nghÜa t×nh. + Rõng cho hoa -> Hoa lµ vÎ ®Ñp cña thiªn nhiªn mµ rõng ban tÆng -> Rõng nói ®em l¹i nh÷ng vÎ ®Ñp.. + Con lín lªn tõng ngµy trong t×nh yªu th¬ng. võa nãi lªn cuéc sèng lao ®éng g¾n bã. tõng tiÕng nãi cêng cña con ®Òu ®îc cha mÑ ch¨m chót vµ vui mõng ®ãn nhËn. c¸c h×nh ¶nh thËt cô thÓ -> Y Ph¬ng t¹o ®îc kh«ng khÝ gia ®×nh ®Çm Êm. trong t×nh yªu th¬ng cña “Ngêi ®ång m×nh” vµ trong nghÜa t×nh cña quª h¬ng lµng xãm.

ngêi cha muèn d¹y dç con t×nh c¶m céi nguån b»ng chÝnh t×nh yªu vµ lßng tù hµo vÒ quª h¬ng. “Con ¬i tuy th« s¬ da thÞt 119 . nghÞ lùc vµ niÒm tin cña m×nh. kÕt hîp víi kiÓu c©u ng¾n dµi kh¸c nhau. II. ®iÖp ng÷.-> Nãi víi con nh÷ng ®iÒu ®ã. + Ngêi ®ång m×nh -> cha mÑ.. Hä biÕt lo toan vµ mong íc: “Cao ®o nçi buån – Xa nu«i chÝ lín ”. 1.PhÈm chÊt cña ngêi ®ång m×nh cø hiÖn dÇn qua lêi t©m t×nh cña ngêi cha: + §ã lµ tÊm lßng thuû chung víi n¬i ch«n rau c¾t rèn. Hä cã thÓ “Th« s¬ da thÞt” nhng kh«ng hÒ nhá bÐ vÒ t©m hån vµ ý chÝ. “Ngêi ®ång m×nh ®ôc ®¸ kª cao quª h¬ng Cßn quª h¬ng th× lµm phong tôc” -> C©u th¬ cã 2 líp nghÜa: + NghÜa t¶ thùc: §ôc ®¸ kª cao -> hµnh ®éng cã thùc thêng thÊy ë miÒn nói. duy tr× truyÒn thèng víi nh÷ng tËp qu¸n tèt ®Ñp cña ngêi ®ång m×nh. ý thøc b¶o tån céi nguån. m·nh liÖt cña quª h¬ng -> nãi vÒ ngêi ®ång m×nh. Cha tù hµo nãi víi con vÒ søc sèng bÒn bØ. gi¶n dÞ gîi bao t×nh yªu th¬ng. tù cêng x©y dùng quª h¬ng. + NghÜa Èn dô: Nãi ®ôc ®¸ kª cao quª h¬ng -> Muèn kh¸i qu¸t vÒ tinh thÇn tù t«n. sù gÇn gòi. -> KÕt thóc bµi th¬ lµ lêi nh¾n nhñ.. chØ n¬i chèn sinh thµnh cña mét ngêi nµo ®ã. Hä biÕt tù lùc. bÒn bØ. giµu ý chÝ vµ niÒm tin . h·y lÊy nh÷ng t×nh c¶m ®ã lµm hµnh trang ®Ó v÷ng bíc trªn ®êng ®êi. lêi t©m t×nh cña ngêi cha ®· gãp phÇn kh¼ng ®Þnh ngêi miÒn nói tuy cuéc sèng h«m nay cßn vÊt v¶. + Sù lÆp l¹i nhiÒu lÇn côm tõ nµy -> kh¼ng ®Þnh phÈm chÊt cña ngêi ®ång m×nh lµ phÈm chÊt cña quª h¬ng bëi søc sèng cña quª h¬ng do ngêi ®ång m×nh t¹o ra -> lêi nãi méc m¹c. vÒ gia ®×nh. . dung dÞ. vÒ truyÒn thèng cao ®Ñp cña quª h¬ng vµ niÒm mong íc con h·y kÕ tôc xøng ®øng truyÒn thèng Êy. Nãi vÒ søc sèng bÒn bØ. lµ nh÷ng ngêi cïng quª h¬ng. thö th¸ch b»ng ý chÝ.. g¾n bã vµ tha thiÕt víi quª h¬ng. -> Tõ ®ã ngêi cha mong muèn con: + Cã nghÜa t×nh chung thuû víi quª h¬ng. “Quª h¬ng” vèn lµ kh¸i niÖm trõu tîng. + BiÕt chÊp nhËn vµ vît qua nh÷ng khã kh¨n. kho¸ng ®¹t “nh s«ng nh suèi”. m·nh liÖt.. dÆn dß cña ng êi cha mong muèn con m×nh ph¶i tù hµo vÒ truyÒn thèng tèt ®Ñp cña quª h ¬ng. “Sèng nh s«ng nh suèi Lªn th¸c xuèng ghÒnh Kh«ng lo cùc nhäc” -> B»ng nh÷ng ®iÖp tõ.Ngêi ®ång m×nh méc m¹c. “lªn th¸c xuèng ghÒnh” nhng hä vÉn sèng m¹nh mÏ. . “Sèng trªn ®¸ kh«ng chª ®¸ gËp ghÒnh Sèng trong thung kh«ng chª thung nghÌo ®ãi” + Mét cuéc sèng trµn ®Çy niÒm vui vµ lßng l¹c quan. khã nhäc. c¸ch so s¸nh cô thÓ . lµ ®ång bµo.

dï con ®êng phÝa tríc cßn ®Çy ch«ng gai. bëi sau lng con cã gia ®×nh. cô thÓ mµ giµu søc kh¸i qu¸t. méc m¹c cña ngêi d©n miÒn nói. cha mÑ ®· tõng cµy xíi vun trång.§o¹n th¬ b¾t ®Çu b»ng c¶m xóc “th¬ng l¾m con ¬i:. Vµ cuéc sèng nhäc nh»n ®Çy nçi khæ ®au Êy l¹i khiÕn cho “chÝ lín” thªm lªn. Hai tiÕng “nghe con” chøa ®ùng tÊm lßng yªu th¬ng vµ niÒm tin s©u nÆng cha ®Æt n¬i con.. “Ngêi ®ång m×nh” tuy méc m¹c. 120 . võa mang søc kh¸i qu¸t. tõ ng÷ gi¶n dÞ. -> Y Ph¬ng thÊu hiÓu tÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã nªn «ng ®· lét t¶ c¸i hån cèt trong b¶n s¾c cña ngêi d©n téc. rµnh rät.ThÓ th¬ tù do. nhäc nh»n. quª h ¬ng.. . cuéc sèng vît qua mäi thö th¸ch.Cao ®é nçi buån. Hai tiÕng Êy khÐp l¹i bµi th¬ ®Ó l¹i mét d ©m nhÑ nhµng mµ ©m vang xao xuyÕn. Xa nu«i chÝ lín... hån nhiªn méc m¹c. thªm m·nh liÖt. nhng nh÷ng ngêi con cña quª h¬ng kh«ng bao giê quay lng l¹i víi n¬i m×nh ®· tõng ch«n rau. ch©n chÊt nhng cã lÏ sèng cao ®Ñp. gian lao ë nh÷ng n¬i xa x«i. . .Giäng ®iÖu tha thiÕt. tù träng ®Ó søng ®¸ng víi “ngêi ®ång m×nh”. . Trªn ®êng ®êi con ph¶i sèng cao thîng.Nh÷ng con ngêi sèng gi¶n dÞ mµ m¹nh mÏ. s¾c nhän. Con “kh«ng bao giê nhá bÐ ®îc”. Cha nãi víi con – V©ng! hay chÝnh lµ lêi trao göi víi thÕ hÖ tiÕp nèi? * Mét sè c©u hái C©u 1 : Nhµ th¬ Y Ph¬ng muèn nãi víi con ®iÒu g× trong nh÷ng dßng th¬ sau: Ngêi ®ång m×nh th¬ng l¾m con ¬i .Bè côc chÆt chÏ. . Nhng chÝnh c¸i hån nhiªn méc m¹c Êy l¹i chøa ®ùng søc sèng m¹nh mÏ cña d©n téc.Lªn ®êng Kh«ng bao giê nhá bÐ ®îc Nghe con”. NghÖ thuËt ®Æc s¾c . lóc khóc triÕt. nhÑ nhµng. H×nh ¶nh “th« s¬ da thÞt” lÆp l¹i hai lÇn nh muèn con kh¾c cèt ghi x¬ng. tr×u mÕn: lóc bay bæng. c¾t rèn. Con h·y tù tin bíc ®i. C¸ch nãi giµu h×nh ¶nh võa méc m¹c mµ vÉn giµu chÊt th¬.Dï quª h¬ng vÊt v¶. ®ã lµ t×nh c¶m yªu th¬ng. c¸ch thùc hiÖn t×nh c¶m cña ngêi miÒn nói. con suèi quª m×nh. lóc m¹nh mÏ. III. bÒn chÝ cña nh÷ng “ngêi ®ång minh”. kh«ng lo cùc nhäc” Gîi ý: .Qua nh÷ng h×nh ¶nh rÊt cô thÓ: ..C¸c biÖn ph¸p tu tõ so s¸nh. t¹o sù céng hëng h×a hoµ víi nh÷ng cung bËc t×nh c¶m kh¸c trong lêi ngêi cha truyÒn thÊm sang con. m¹ch c¶m xóc tù nhiªn. yªu th¬ng mét c¸ch xãt xa. ®iÖp ng÷ kÕt hîp víi nh÷ng c©u th¬ ng¾n dµi kh¸c gãp phÇn kh«ng nhá vµo viÖc diÔn t¶ cuéc sèng. bëi trong tim con s½n Èn chøa nh÷ng phÈm chÊt quý b¸u cña “ngêi ®ång m×nh”. c¸ch suy nghÜ. .. Ph¶i ch¨ng ®ã cßn lµ sù cÇn cï. => lµ mét c¸ch nãi võa rÊt cô thÓ. méc m¹c nh lêi nãi thêng ngµy cña ngêi miÒn nói. hån nhiªn nh con s«ng. ®ã lµ cuéc sèng b×nh dÞ. .

- Nãi víi con lµ thñ thÝ t©m t×nh cña ngêi cha víi con vÒ quª h¬ng, 1 quª h¬ng nhäc nh»n vÊt v¶ ®· nu«i dìng chÝ lín cho nh÷ng ®øa con. Quª h¬ng víi søc sèng gi¶n dÞ mµ m·nh liÖt, hån nhiªn mµ m¹nh mÏ. - TÊt c¶ ®îc thÓ hiÖn qua thÓ th¬ tù do víi nh÷ng tõ ng÷, h×nh ¶nh méc m¹c, cô thÓ nhng l¹i cã søc kh¸i qu¸t s©u s¾c. C©u 2: ViÕt ®o¹n v¨n ng¾n cã dïng lêi dÉn trùc tiÕp ®Ó nªu suy nghÜ cña em vÒ nh÷ng ®iÒu ngêi cha nãi víi con trong c¸c c©u th¬ sau: “Ngêi ®ång minh th¬ s¬... phong tôc”. Gîi ý: - Ngêi cha ®· ca ngîi ®øc tÝnh cao ®Ñp cña ngêi ®ång minh b»ng nh÷ng h×nh ¶nh ®Çy Ên tîng. + §ã lµ “ngêi ®ång minh th« s¬ da thÞt”, nh÷ng con ngêi ch©n chÊt, khoÎ kho¾n hä méc m¹c mµ kh«ng nhá bÐ vÒ t©m hån, ý chÝ. Hä tù chñ trong cuéc sèng. + §ã lµ nh÷ng con ngêi tù ®óc ®¸ kª cao quª h¬ng, lao ®éng cÇn cï kh«ng lïi bíc tríc khã kh¨n. Hä gi÷ v÷ng b¶n s¾c v¨n ho¸ cña d©n téc. + Hä yªu quª h¬ng, lÊy quª h¬ng lµm chç dùa t©m hån. - Nãi víi con vÒ nh÷ng ®iÒu ®ã, ngêi cha mong con biÕt tù hµo vÒ truyÒn thèng cña quª h¬ng, tù hµo vÒ d©n téc ®Ó tù tin trong cuéc sèng. C©u 3: C¶m nhËn cña em vÒ nh÷ng c©u th¬ më ®Çu bµi th¬: “Nãi víi con” cña Y Ph¬ng. Ch©n ph¶i bíc tíi cha... ... tiÕng cêi:. Gîi ý: - §ã lµ h×nh ¶nh mét m¸i Êm gia ®×nh rÊt h¹nh phóc. - Ngêi con ®îc nu«i dìng, che chë trong vßng tay Êm ¸p cña cha mÑ. - Lêi th¬ rÊt ®Æc biÖt: Nãi b»ng h×nh ¶nh, c¸ch h×nh dung cô thÓ ®Ó diÔn t¶ ý trõu tîng cña ngêi miÒn nói khiÕn c©u th¬ méc m¹c mµ gîi c¶m: bíc ch©n ch¹m tíi tiÕng cêi, tiÕng nãi. - Cha nãi víi con lêi ®Çu tiªn ®ã ®Ó nh¾c nhë con vÒ t×nh c¶m gia ®×nh ruét thÞt vÒ cuéi nguån cña mçi ngêi.

121

T T 1

T¸c phÈm Lµng Lµ TP

Néi dung «n tËp truyÖn hiÖn ®¹i ThÓ T¸c gi¶ Hoµn c¶nh Néi dung lo¹i Kim L©n B¾c Ninh 1948 Thêi kú ®Çu TruyÖ n T×nh lµng yªu -

NghÖ thuËt X©y dùng huèng

quª t×nh

122

xuÊt s¾c (1920-2007) cuéc thÓ hiÖn Nhµ v¨n am chiÕn thµnh ngêi n«ng hiÓu cuéc Ph¸p n«ng d©n B¾c, c«ng h/a sèng n«ng

kh¸ng chèng

ng¾n

th¾m

thiÕt truyÖn

®Æc

thèng nhÊ víi s¾c. lßng yªu níc - Miªu t¶ t©m lý vµ tinh thÇn Ng«n ng÷ kh¸ng chiÕn nh©n vËt ®Æc ë nh©n vËt s¾c mang tÝnh «ng Hai khÈu ng÷.

th«n vµ ngêi

d©n thêi miÒn m¹ng. 2 LÆng lÏ Sa Pa TruyÖn ng¾n rót tËp “Gi÷a trong xanh”

®¹i c¸ch thêng viÕt vÒ ®Ò tµi ngêi n«ng d©n NguyÔn Thµnh Long (Qu¶ng Nam) Lµ thùc 1970 kÕt tÕ qu¶ ®i lªn chuyÕn TruyÖ n ng¾n - H×nh ¶nh - T×nh huèng ngêi ®éng thêng anh niªn tîng ®Ønh cao. Qua ë lao hîp lý. b×nh C¸ch kÓ mµ chuyÖn tù nhiªn thanh sù, tr÷ t×nh víi lµm b×nh luËn. TruyÖn chÊt s¸ng to¸t th¬ tõ c¶nh méng mét lªn trªn trong nói phong ®ã, Pa th¬

hiÖn ®¹i (1925-1991) Lµo Cai cña tõ C©y bót v¨n t¸c gi¶ xu«i viÕt ®¸ng truyÖn chó ý chuyªn ng¾n vµ ký –

tiªu biÓu lµ kÕt hîp gi÷a tù

c«ng t¸c khÝ m×nh

xuÊt b¶n mang vÎ ®Ñp th¬ méng, n¨m 1972. trong trÎo.

thiªn nhiªn Sa

kh¼ng ®Þnh ®Õn h×nh ¶nh vÎ ®Ñp cña nh÷ng con ngêi con ngêi lao n¬i ®©y. ®éng nghÜa viÖc 3 ChiÕc lîc ngµ NguyÔn Quang S¸ng ((An Giang) 1932 1966 TruyÖ n ng¾n lÆng. T×nh vµ ý cña thÇm cha NghÖ thuËt

nh÷ng c«ng

con cao ®Ñp x©y dùng t×nh vµ s©u lÆng huèng bÊt ngê trong ngé cña tranh c¶nh mµ tù nhiªn hîp Ðo le lý. NghÖ x©y thuËt dùng miªu t¶ t©m lý vµ tÝnh c¸ch nh©n chiÕn -

4

BÕn

NguyÔn

Trong tËp

TruyÖ

Qua

vËt (bÐ Thu) nh÷ng - X©y dùng

123

X©y dùng t¶ ng÷ trong nh©n vËt: chñ giµu yÕu thÇn miªu méng. 5 Nh÷ng ng«i sao xa x«i Lª Minh Khuª 1971 TruyÖ n ng¾n vµ träng .NhÜ lµ nh©n gi¸ vËt t tëng. ng«i niªn ®iÒu mét gi¶ tËp cña ba c« g¸i thø phong thuËn lîi ®Ó t¸c ®iÓm cao ë miªu t¶ thÕ giíi tuyÕn ®êng néi t©m nh©n Trêng n¨m tranh TruyÖn hån sn¸g. chiÕn ®Êu ë Trnæi bËt t©m - khæ. gian sèng Mü cøu níc. th¬ tinh dòng cuéc chiÕn ®Çy S¬n vËt vµ t¹o trong nh÷ng ®iÓm nh×n phï chiÕn hîp ®Ó miªu t¶ chèng cuéc lµm êng S¬n. nhiÒu bÖnh. tr©n nh÷ng trÞ ®Ñp cña sèng. t©m lý. giäng ®iÖu phï sèng hîp víi ngêi kÓ ®Êu chuyÖn. truyÖn h×nh ¶nh mang thøc tØnh ë ý nghÜa biÓu tmäi ngêi sù îng. Ng«n c¶m. Cuéc sèng. chiÕn thanh xung trªn ®Êu trÇn thuËt.quª Minh Ch©u (1930-1989) (NghÖ An) BÕn Quª (1985) n ng¾n c¶m xóc vµ t×nh suy cña huèng ngÉm truyÖn dùa trªn nh©n chuçi nghÞch lý cuéc Cã ®êi vËt NhÜ vµo cña trªn giêng - lóc cuèi ®êi nh©n vËt. gÇn gòi quª h¬ng. hy sinh nhng rÊt hån 124 . vÎ b×nh cuéc cña TruyÖn nhÊt ®îc t¹o kiÖn trung dÞ.

nhiªn. 125 . l¹c quan cña hä.

Khi cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p bïng næ. ¤ng khoe c¸i phßng th«ng tin. yªu níc ë ngêi n«ng d©n. bá cô Hå bëi lµng «ng ®· theo T©y mÊt råi. ¤ng chím cã ý ®Þnh vÒ lµng ®Ó x¸c minh sù thËt nhng l¹i tù m×nh ph¶n ®èi v× nghÜ vÒ lµng. (1920-2007). xÊu hæ. ë n¬i t¶n c. khi kÓ vÒ lµng «ng say mª. «ng t©m sù víi ®øa con ót cho khu©y kho¶. quª ë huyÖn Tõ S¬n. Tèi h«m Êy. c¸i chßi ph¸t thanh vµ phong trµo kh¸ng chiÕn cña lµng. 2. Ph©n tÝch t¸c phÈm 1. Hoµn c¶nh ra ®êi t¸c phÈm: truyÖn ng¾n “Lµng” ®îc viÕt trong thêi kú ®Çu cña cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p vµ ®¨ng lÇn ®Çu trªn t¹p chÝ V¨n nghÖ n¨m 1948. 3. Vèn g¾n bã vµ am hiÓu s©u s¾c cuéc sèng ë n«ng th«n. ngµy nµo «ng còng ra phßng th«ng tin ®Ó nghe tin tøc kh¸ng chiÕn. cói gÇm mÆt ®i th¼ng vÒ nhµ. tØnh B¾c Ninh. tinh thÇn kh¸ng chiÕn cña ngêi n«ng d©n ph¶i dêi lµng ®i t¶n c ®· ®îc thÓ hiÖn ch©n thùc. B.Kim L©n tªn khai sinh lµ NguyÔn V¨n Tµi. . «ng Hai ®· cïng vî con lªn t¶n c ë B¾c Ninh dï rÊt muèn ë l¹i lµng chiÕn ®Êu. suèt ngµy ch¼ng d¸m ®i ®©u. Kh¸i qu¸t néi dung vµ nghÖ thuËt * Néi dung chÝnh: T×nh yªu lµng quª vµ lßng yªu n íc. trong nghÖ thuËt miªu t¶ t©m lý nh©n vËt. ®êng th«n ngâ xãm s¹ch sÏ. tèi nµo «ng còng sang nhµ b¸c Thø bªn c¹nh ®Ó khoe vÒ lµng m×nh r»ng lµng «ng cã nhµ cöa san s¸t. Kim L©n hÇu nh chØ viÕt vÒ sinh ho¹t lµng quª vµ c¶nh ngé cña ngêi n«ng d©n. §ã lµ t×nh huèng nµo ? NhËn xÐt vÒ nghÖ thuËt x©y dùng t×nh huèng truyÖn cña t¸c gi¶ ? . Nhng råi mét h«m. «ng vui mõng tríc nh÷ng chiÕn th¾ng cña qu©n d©n ta.¤ng lµ nhµ v¨n chuyªn viÕt truyÖn ng¾n vµ ®· cã s¸ng t¸c ®¨ng b¸o tríc C¸ch m¹ng th¸ng T¸m 1945. ¤ng l·o sung síng mïa tay ®i khoe kh¾p lµng r»ng nhµ «ng ®· bÞ ®èt nh½n.Lµng Kim L©n A. ch¼ng d¸m nãi chuyÖn víi ai. kÓ c¶ h×nh thøc t¶n c. ¤ng v« cïng ®au khæ. Tãm t¾t C©u chuyÖn kÓ vÒ «ng Hai Thu. ThÕ råi mét h«m cã «ng chñ tÞch díi x· lªn ch¬i c¶i chÝnh tin lµng «ng theo giÆc. TruyÖn ng¾n Lµng ®· x©y dùng ®îc mét t×nh huèng truyÖn lµm béc lé s©u s¾c t×nh yªu lµng quª vµ lßng yªu níc ë nh©n vËt «ng Hai.TruyÖn Lµng ®· x©y dùng ®îc mét t×nh huèng truyÖn lµm béc lé s©u s¾c t×nh c¶m yªu lµng. s©u s¾c vµ c¶m ®éng ë nh©n vËt «ng Hai trong truyÖn “Lµng”. KiÕn thøc c¬ b¶n I. ë ®©y. ¤ng Hai trong truyÖn lµ ngêi rÊt yªu 126 . T¸c phÈm 1. chØ n¬m níp lo mô chñ nhµ ®uæi ®i. T¸c gi¶ . «ng nghe ®îc c©u chuyÖn cña mét bµ díi xu«i lªn t¶n c nãi r»ng lµng Dçu cña «ng theo giÆc. * NghÖ thuËt: T¸c gi¶ ®· thµnh c«ng trong viÖc x©y dùng t×nh huèng truyÖn. lµng lµ bá kh¸ng chiÕn. II. Do hoµn c¶nh neo ®¬n. «ng l¹i sang nhµ b¸c Thø kÓ vÒ lµng m×nh. theo lêi kªu gäi cña cô Hå ChÝ Minh. toµn d©n tham gia kh¸ng chiÕn. Buån khæ qu¸. ë qu¸n níc nä. h¸o høc l¹ thêng. ngêi lµng Chî DÇu.

lËp tÒ tõ miÖng nh÷ng ngêi t¶n c díi xu«i lªn. l¹i kh¼ng ®Þnh hä “võa ë díi Êy lªn”. . c¸i mÆt biÕn chuyÓn ho¹t ®éng”. a. «ng “n»m vËt ra giêng”. lµm «ng kh«ng thÓ kh«ng tin. + Tin mét em bÐ trong ban tuyªn truyÒn xung phong b¬i ra gi÷a hå Hoµn KiÕm cÇm quèc kú trªn th¸p rïa. trong t©m trÝ «ng Hai chØ cã c¸i tin d÷ Êy x©m chiÕm. “Cam nh«ng” th× «ng l¹i tù nhñ “Th«i l¹i chuyÖn Êy råi”. b. mµ t×nh c¶m nµo còng m·nh liÖt. => T¸c gi¶ diÔn t¶ rÊt cô thÓ nçi ¸m ¶nh nÆng nÒ biÕn thµnh sù sî h·i thêng xuyªn trong «ng Hai cïng víi nçi ®au xãt. tñi hæ cña «ng tríc c¸i tin lµng m×nh theo giÆc. 2.Xa lµng. Êy thÕ mµ «ng l¹i ph¶i nghe c¸i tin lµng «ng theo giÆc. Khi trÊn tÜnh ®îc phÇn nµo.NhËn xÐt: T×nh huèng Êy khiÕn «ng ®au xãt. t¸c gi¶ ®· lµm béc lé s©u s¾c c¶ hai t×nh c¶m nãi trªn ë nh©n vËt vµ cho thÊy t×nh yªu níc. + Nçi tñi hæ khiÕn «ng kh«ng d¸m lã mÆt ra ngoµi. ®Õn c¸c tin chiÕn th¾ng cña qu©n ta. Tríc khi nghe tin d÷ : ë n¬i t¶n c. lu«n h·nh diÖn khoe vÒ lµng. . «ng cßn cè cha tin c¸i tin Êy. ë n¬i t¶n c «ng nhí lµng da diÕt. §Æt nh©n vËt vµo t×nh huèng gay g¾t Êy. nã chi phèi vµ thèng nhÊt. h¬i mét tý lµ chöi”. «ng vui n¸o nøc ®Õn l¹ th êng “Hai con m¾t «ng s¸ng h¾t lªn. t×nh yªu lµng quª vµ tinh thÇn yªu níc cña «ng Hai ®· cã mét cuéc xung ®ét néi t©m gay g¾t. Nçi nhí lµng khiÕn «ng thay t©m ®æi tÝnh: “Lóc nµo «ng còng thÊy bùc béi. + Tõ lóc Êy. thiÕt tha. Ph©n tÝch diÔn biÕn t©m tr¹ng vµ hµnh ®éng cña nh©n vËt «ng Hai tõ lóc nghe lµng m×nh theo giÆc ®Õn kÕt thóc truyÖn. Lóc nµo còng n¬m ní. . Chóng nã còng lµ trÎ con lµng ViÖt gian ®Êy ? Chóng nã còng bÞ ngêi ta rÎ róng. t×nh yªu lµng cña «ng hai hoµ nhËp víi t×nh yªu níc. VÒ ®Õn nhµ. nã thµnh mét nçi ¸m ¶nh. + §éi n÷ du kÝch Trng Tr¾c gi¶ lµm ngêi mua hµng ®· b¾t sãng ®îc tªn quan hai bèt ngay gi÷a chî mµ “Ruét gan «ng l·o cø móa c¶ lªn ” -> ®so lµ niÒm vui c¶u mét con ngêi biÕt g¾n bã t×nh c¶m cña m×nh víi vËn mÖnh cña toµn d©n téc. Nghe tiÕng chöi bän ViÖt gian. ¤ng Hai ®· døt kho¸t chän lùa 127 . da mÆt tª r©n r©n «ng l·o lÆng ®i tëng nh ®Õn kh«ng thë ®îc”.c¸i lµng chî DÇu cña m×nh. tinh thÇn kh¸ng chiÕn lín réng bao trïm lªn t×nh yªu lµng. + Khi nghe tin lµng DÇu theo giÆc. + Mét anh trung ®éi trëng sau khi giÕt ®îc 7 tªn giÆc ®· tù s¸t b»ng qu¶ lùu ®¹n cuèi cïng. lµ niÒm vui méc m¹c cña mét tÊm lßng yªu níc ch©n thµnh.Khi ®îc nãi chuyÖn vÒ lµng. hÔ thÊy ®¸m ®«ng nµo tô tËp nh¾c ®Õn hai tõ “ViÖt gian”. day døt trong sù xung ®ét gi÷a t×nh yªu lµng quª vµ t×nh yªu níc. . Nhng råi nh÷ng ngêi t¶n c ®· kÓ rµnh rät qu¸. h¬i mét tÝ lµ g¾t. tñi hæ. mäi t×nh c¶m kh¸c trong con ngêi ViÖt Nam thêi kh¸ng chiÕn. c¸i mÆt lóc nµo còng lÇm lÇm. «ng “cói g»m mÆt xuèng mµ ®i”.¤ng quan t©m ®Õn t×nh h×nh chÝnh trÞ thÕ giíi. «ng s÷ng sê “Cæ «ng l·o nghÑn ¾ng l¹i. Khi nghe tin lµng DÇu theo giÆc: + Nçi bÊt h¹nh lín ®· ®æ sôp xuèng ®Çu «ng. Ýt cêi. h¾t hñi ®Êy ?”. “níc m¾t «ng l·o cø giµn ra. råi tñi th©n khi nh×n ®µn con. day døt.

+ Ng«n ng÷ nh©n vËt lóc ®èi tho¹i. «ng Hai vÉn kh«ng thÓ døt bá t×nh c¶m víi lµng quª. cã ý muèn ®uæi khÐo gia ®×nh «ng ®i. + §Æc biÖt. . ch©n thµnh cña «ng Hai – mét ngêi n«ng d©n – víi quª h¬ng. ®ã còng chÝnh lµ tÊm lßng thuû chung “tríc sau nh mét” víi c¸ch m¹ng cña «ng. ¤ng l·o «m th»ng con ót lªn lßng. vÒ lµng nghÜa lµ rêi bá Kh¸ng chiÕn. tñi hæ. bÒn chÆt. bÕ t¾c hoµn toµn.Hóc kia! ThÇy hái con nhÐ. -> Ch©n dung sèng ®éng. ®Ñp ®Ï cña ngêi n«ng d©n thêi kú ®Çu kh¸ng chiÕn. Khi tin ®ån ®îc c¶i chÝnh: + Th¸i ®é cña «ng thay ®æi h¼n “C¸i mÆt buån thiu mäi ngµy bçng t¬i vui. mét ngêi n«ng d©n yªu lµng. Tuy nhiªn «ng ®· g¹t bá ý nghÜ Êy bëi “Lµng ®· theo T©y. vç nhÌ nhÑ vµo lng nã. «ng kh«ng biÕt t©m sù cïng ai ngoµi ®øa con bÐ báng. §i ®©u b©y giê? Kh«ng ai muèn chøa chÊp d©n cña c¸i lµng ViÖt gian. Mèi m©u thuÉn trong néi t©m vµ t×nh thÕ cña nh©n vËt nh ®· thµnh sù bÕ t¾c. c. khÏ hái: . ®Êt níc. Yªu lµng DÇu.ThÕ con cã thÝch vÒ lµng chî DÇu kh«ng ? Th»ng bÐ nÐp ®Çu vµo ngùc bè tr¶ lêi khe khÏ: 128 . §©y lµ mét ®o¹n v¨n diÔn t¶ rÊt c¶m ®éng vµ sinh ®éng nçi lßng s©u xa. lóc ®éc tho¹i mang ®Ëm chÊt n«ng th«n. bá cô Hå. L¸o! L¸o hÕt! Toµn lµ sai sù môc ®Ých c¶”. ¤ng tho¸ng cã ý nghÜa “Hay lµ trë vÒ lµng”. gîi c¶m. §¸nh gi¸ nghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt: + TruyÖn kh¾c ho¹ thµnh c«ng nh©n vËt «ng Hai. r¹ng rì h¼n lªn”. Nhng dï x¸c ®Þnh nh thÕ. nhuÇn nhuþ mµ ®Æc s¾c. t×nh yªu lµng níc ®· réng lín h¬n bao trïm lªn t×nh c¶m víi lµng quª . + Khi mô chñ nhµ biÕt chuyÖn. víi kh¸ng chiÕn.Lµ con thÇy mÊy l¹i con u. “. víi cuéc kh¸ng chiÕn? T×nh yªu lµng quª vµ lßng yªu níc ë «ng Hai cã quan hÖ nh thÕ nµo? Trong t©m träng bÞ dån nÐn vµ bÕ t¾c. v× thÕ mµ cµng ®au xãt. ¤ng l¹i ch¹y ®i khoe kh¾p n¬i “T©y nã ®èt nhµ t«i råi b¸c ¹. víi c¸ch m¹ng vµ kh¸ng chiÕn.theo c¸ch cña «ng: “Lµng th× yªu thËt nhng lµng ®· theo T©y th× ph¶i thï”. víi Cô Hå. NgÇn Êy tuæi ®Çu mµ níc m¾t «ng cø rßng rßng khi nghÜ vÒ lµng. ®ßi hái ph¶i ®îc gi¶i quyÕt. ®èt nh½n! ¤ng chñ tÞch lµng t«i võa míi lªn ®©y c¶i chÝnh c¸i tin lµng DÇu chóng t«i ®i ViÖt gian Êy mµ. + §au khæ. «ng ®· r¬i vµo t×nh tr¹ng tuyÖt väng. lµ cam chÞu trë vÒ kiÕp sèng n« lÖ ”.. «ng Hai chØ cßn biÕt trót nçi lßng cña m×nh vµo nh÷ng lêi thñ thØ t©m sù víi ®øa con nhá cßn rÊt ng©y th¬. «ng muèn kh¾c s©u vµo tr¸i tim bÐ nhá cña con t×nh c¶m víi lµng. ®Êt níc. viÖc ®Æt nh©n vËt vµo t×nh huèng cô thÓ gãp phÇn thÓ hiÖn tÝnh c¸ch. d. ..ThÕ nhµ con ë ®©u? . §o¹n «ng Hai trß chuyÖn víi ®øa con ót (¤ng l·o «m th»ng con ót lªn lßng. Nçi ®au Êy míi ®¸ng tr©n träng lµm sao bëi ®ã lµ nçi ®au cña mét con ngêi danh dù cña Lµng nh chÝnh b¶n th©n m×nh. 3. yªu níc tha thiÕt. con lµ con ai? .. diÔn biÕn t©m tr¹ng nh©n vËt.Nhµ ta ë lµng Chî DÇu.. còng vîi ®i ®îc ®«i phÇn) cho em c¶m nhËn ®iÒu g× vÒ tÊm lßng cña «ng Hai víi lµng quª.

. + Lêi trÇn thuËt vµ lêi nh©n vËt cã sù thèng nhÊt vÒ s¾c th¸i..õ ®óng råi. víi c¸ch m¹ng vµ kh¸ng chiÕn. . T×nh c¶m Êy lµ s©u nÆng.BUA . Anh em ®ång chÝ cã biÕt cho bè con «ng. ch¶y rßng rßng trªn hai m¸. §iÒu ®ã chøng tá Kim L©n am hiÓu s©u s¾c ngêi n«ng d©n vµ thÕ giíi tinh thÇn cña hä. Nh÷ng ®iÓm næi bËt trong ng«n ng÷ cña t¸c phÈm : + Ng«n ng÷ mang ®Ëm tÝnh khÈu ng÷ vµ lêi ¨n tiÕng nãi cña ngêi n«ng d©n. cã bao giê d¸m ®¬n sai. ThÕ con ñng hé ai? Th»ng bÐ d¬ tay lªn. tù gi·i bµy nçi lßng m×nh. do truyÖn ®îc trÇn thuËt chñ yÕu ë ®iÓm nh×n cña nh©n vËt «ng Hai (mÆc dï vÉn dïng c¸ch trÇn thuËt ë ng«i thø 3).µ. NhËn xÐt vÒ nghÖ thuËt miªu t¶ t©m lý vµ ng«n ng÷ nh©n vËt «ng Hai cña t¸c gi¶? NghÖ thuËt miªu t¶ t©m lý nh©n vËt: + T¸c gi¶ ®Æt nh©n vËt vµo t×nh huèng thö th¸ch bªn trong ®Ó béc lé chiÒu s©u t©m tr¹ng. l¹i mang ®Ëm c¸ tÝnh cña nh©n vËt nªn rÊt sinh ®éng. . m¹nh b¹o vµ rµnh rät: .Ng«n ng÷ nh©n vËt: Ng«n ng÷ trong truyÖn rÊt ®Æc s¾c. ®Æc biÖt. bÒn chÆt. ¤ng nãi thñ thØ: . mét lóc l©u «ng l¹i hái: . diÔn t¶ rÊt ®óng vµ g©y Ên tîng m¹nh mÏ vÒ sù ¸m ¶nh. Nªu mét sè truyÖn ng¾n vµ bµi th¬ viÕt vÒ t×nh c¶m quª h¬ng...Quª h¬ng . + T¸c gi¶ miªu t¶ rÊt cô thÓ.§ç Trung Qu©n . gîi c¶m c¸c diÔn biÕn néi t©m qua c¸c ý nghÜ.. thùc chÊt lµ lêi tù nhñ víi m×nh. ChÕt th× chÕt cã bao giê d¸m ®¬n sai). §©y lµ mét ®o¹n v¨n diÔn t¶ rÊt c¶m ®éng vµ sinh ®éng nçi lßng s©u sa.víi quª h¬ng.Lßng yªu níc .th¬ viÕt vÒ t×nh c¶m quª h¬ng: . hµnh vi. ®Êt níc. bÒn v÷ng vµ thiªng liªng ( C¸i lßng bè con «ng lµ nh thÕ ®Êy. * TruyÖn ng¾n . C¸i lßng bè con «ng lµ nh thÕ ®Êy. ng«n ng÷. day døt trong t©m tr¹ng nh©n vËt.Quª h¬ng . giäng ®iÖu.Cã. 4.”. thÇy hái con nhÐ. + Ng«n ng÷ cña nh©n vËt «ng Hai võa cã nÐt chung cña ngêi n«ng d©n. víi c¸ch m¹ng mµ biÓu t îng lµ cô Hå (Anh em ®ång chÝ cã biÕt cho bè con «ng. ta thÊy râ ë «ng Hai: + T×nh yªu s©u nÆng víi c¸i lµng chî DÇu (¤ng muèn ®øa con nhá. Cô Hå trªn ®Çu trªn cæ xÐt soi cho bè con «ng). 5. ñng hé cô Hå con nhØ.REN .mét ngêi n«ng d©n . thùc chÊt ghi nhí c©u Nhµ ta ë lµng Chî DÇu). ch©n thµnh cña «ng Hai . ChÕt th× chÕt cã bao giê d¸m ®¬n sai. Cô Hå trªn ®Çu trªn cæ xÐt soi cho bè con «ng. ¤ng l·o «m khÝt th»ng bÐ vµo lßng.ñng hé cô Hå ChÝ Minh mu«n n¨m! Níc m¾t «ng l·o giµn ra. Qua nh÷ng lêi t©m sù víi ®øa con nhá. cã bao giê d¸m ®¬n sai. ®Æc biÖt lµ ng«n ng÷ nh©n vËt «ng hai. + TÊm lßng thuû chung víi kh¸ng chiÕn.Giang Nam 129 .E . ®Êt níc ? H·y nªu nÐt riªng cña truyÖn ng¾n Lµng so víi nh÷ng t¸c phÈm Êy.

Bëi thÕ “lµng” lµ nhan ®Ò hîp lý víi dông ý cña t¸c gi¶. Míi ®äc chi tiÕt nµy. em hiÓu g× vÒ chñ ®Ò cña t¸c phÈm ? Gîi ý : a.. ®ång thêi qua c¸i riªng Êy. còng nãi lªn ®îc c¸i chung: tÊm lßng cña nh÷ng ngêi d©n quª ®Êt ViÖt. xãt xa l¾m chø. Nhng dï thÕ nµo th× nhµ cßn cã thÓ x©y dùng l¹i ®îc. t×nh yªu lµng ë «ng Hai ®· trë thµnh niÒm say mª. ®ã lµ mét lµng quª anh hïng. phôc vô cho kh¸ng chiÕn. Nh vËy.Cßn ë truyÖn ng¾n “Lµng”. cho niÒm tin. . tÝch cùc tham gia kh¸ng chiÕn. . søc m¹nh 130 .Lao xao . nhan ®Ò “lµng” võa nãi lªn ®îc c¸i riªng lµ t×nh yªu lµng cña «ng Hai. T©m tr¹ng nµy dêng nh cã vÎ kh«ng b×nh thêng? Kh«ng ! §Æt «ng Hai trong hoµn c¶nh cña “Lµng”. Dông ý cña t¸c gi¶ muèn nãi tíi mét vÊn ®Ò mang tÝnh phæ biÕn ë kh¾p c¸c lµng quª. Chi tiÕt nµy dêng nh v« lý.. V¨n ho¸ kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p trë thµnh mét bé phËn cña kh¸ng chiÕn. MÊt nã ai mµ kh«ng xãt xa ®au ®ín ? Nhng «ng Hai l¹i cã cö chØ “Móa tay lªn ®Ó khoe” ®ã lµ biÓu hiÖn cña t©m tr¹ng sung síng. H¬n thÕ nã cßn g¾n víi bao kû niÖm vui buån rÊt thiªng liªng cña mçi con ngêi. cã trong mäi ngêi n«ng d©n. * Mét sè c©u hái xoay quanh t¸c phÈm: C©u 1 : Nhan ®Ò cña truyÖn lµ “Lµng” sao kh«ng ph¶i lµ “Lµng DÇu” ch¼ng h¹n.T×nh yªu lµng quª ph¶i ®îc ®Æt trong t×nh yªu níc. ®øng dËy chèng thùc d©n Ph¸p.“Lµng” cã t×nh huèng ®îc x©y dùng hÕt søc ®Æc s¾c. Kim L©n cã kÓ vÒ «ng Hai cø móa tay lªn mµ khoe nhµ «ng bÞ giÆc ®èt. . Qua ®ã ta hiÓu chñ ®Ò cña truyÖn: ca ngîi t×nh yªu lµng quª tha thiÕt cña nh÷ng ngêi n«ng d©n ViÖt Nam trong kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p. Tõ nhan ®Ò cña truyÖn. lµng DÇu ®ang bÞ hai tiÕng viÖt gian theo t©y th× «ng Hai vui síng sao ®îc v× nhµ bÞ t©y ®èt lµ b»ng chøng hïng hån r»ng lµng DÇu cña «ng vÉn theo kh¸ng chiÕn. ta thÊy dêng nh v« lý bëi ng«i nhµ lµ c¶ mét tµi s¶n qu¸ lín. sung síng ®Õn tét ®é. cha mang tÝnh kh¸i qu¸t. C©u 2: Trong “Lµng”. chi tiÕt kÓ vÒ «ng Hai cø móa tay lªn mµ khoe nhµ «ng bÞ ®èt nh½n. thèng nhÊt víi tinh thÇn kh¸ng chiÕn khi ®Êt níc ®ang bÞ x©m lîc vµ c¶ d©n téc ®ang tiÕn hµnh cuéc kh¸ng chiÕn. Ch¾c h¼n mÊt nhµ «ng Hai còng ®au l¾m chø. bÊt ngê mµ hîp lý . h·nh diÖn.Nh÷ng truyÖn ng¾n vµ th¬ trªn ®Òu viÕt vÒ lßng yªu quª h¬ng ®Êt níc nhng ë ®ã t×nh c¶m míi ®¬n thuÇn lµ t×nh yªu. Gîi ý: Trong “Lµng”.§«-®ª * NÐt riªng cña “Lµng”: . cha cã t×nh huèng râ rµng ®Ó béc lé t×nh yªu Êy.Buæi häc cuèi cïng . ý kiÕn cña em nh thÕ nµo? Ghi l¹i v¾n t¾t. ®èt nh½n. “Lµng” lµ lêi kh¼ng ®Þnh giai ®o¹n t×m ®êng vµ nhËn ®êng cña nÒn v¨n ho¸ míi.Quª h¬ng .Duy Kh¸n . theo c¸ch m¹ng. thµnh thãi quen khoe lµng cña m×nh. Nhan ®Ò cña truyÖn lµ “Lµng” kh«ng ph¶i lµ “Lµng DÇu” v× nÕu lµ “Lµng DÇu” th× vÊn ®Ò mµ t¸c gi¶ ®Ò cËp tíi chØ n»m trong ph¹m vi nhá hÑp. cô thÓ ë mét lµng. song danh dù cña lµng ®©u dÔ lÊy l¹i? ¤ng ®· quªn ??? sù mÊt m¸t riªng ®Ó tù hµo sung síng trong vÎ ®Ñp.TÕ Hanh ..

ñng hé cô Hå con nhØ: Qua ®o¹n ®èi tho¹i nµy. cho ngêi d©n quª «ng: “hai bªn m¶. ¤ng Hai xÊu hæ cho lµng «ng. 131 .õ.. C©u tr¶ lêi cña ®øa con ót: “ñng hé cô Hå ChÝ Minh mu«n n¨m ” hay chÝnh lµ nçi lßng cña «ng: «ng chuyÖn trß víi con hay ®ang gi·i bµy cho v¬i bít nçi khæ. tr¨n trë trong lßng «ng. sù tñi hæ. Nh÷ng day døt.” chøng tá «ng rÊt khæ t©m.Béc lé t×nh yªu lµng.chung cña lµng quª. ThÕ míi biÕt «ng Hai yªu lµng quª tha thiÕt ®Õn chõng nµo! T×nh yªu lµng quª ®îc më réng. bëi ®on gi¶n «ng muèn ®îc nghe vÒ lµng chî Dçu. t©m tr¹ng «ng Hai cã g× ®Æc biÖt? §iÒu ®ã thÓ hiÖn nçi niÒm s©u kÝn cña nh©n vËt nµy nh thÕ nµo? Gîi ý: .ThÕ nhµ con ë ®©u? . C©u 4: Ph©n tÝch ®o¹n: . ®îc thÊy con trÎ nh¾c ®Õn ng«i lµng mµ m×nh yªu quý. nçi buån cña «ng Hai lu«n g¾n liÒn víi vËn mÖnh cña Lµng Dçu.Khæ t©m v× nhÇm tëng lµng m×nh theo T©y.V× lÇm tëng lµng theo giÆc -> c¶ hai bè con «ng ®Òu tr¶ lêi khe khÏ.¤ng hái con nh÷ng c©u tëng rÊt vu v¬. ®óng råi. .. thñ thØ.C¸ch thÓ hiÖn t×nh yªu cña «ng Hai rÊt méc m¹c vµ ch©n thµnh. s©u s¾c. . ®Êt níc. níc m¾t giµn giôa trªn m¸ (T©m tr¹ng ®au khæ). «ng nh muèn kh¼ng ®Þnh t×nh yªu lµng chî Dçu vµ sù trung thµnh víi c¸ch m¹ng.. d»n vÆt ®ang ¸m ¶nh trong lßng «ng suèt mÊy h«n nay. niÒm vui. . . thÕ ®Êy. ch©n quª ®· thÓ hiÖn ®îc nçi lßng s©u kÝn trong lßng «ng Hai Thu. . gi¶n dÞ. => Nh÷ng dßng ®èi tho¹i ng¾n gän. víi kh¸ng chiÕn. yªu níc cña «ng. hoµ quÖn trong t×nh yªu tæ quèc thËt s©u nÆng vµ thiªng liªng..

132 .

Qua ®ã truyÖn kh¼ng ®Þnh vÎ ®Ñp cña con ngêi lao ®éng vµ ý nghÜa nh÷ng c«ng viÖc thÇm lÆng. Sa Pa mµ chØ nghe tªn. viÕt v¨n tõ thêi kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p. Ph©n tÝch t¸c phÈm 1. Khi ong ho¹ sÜ ®Þnh vÏ anh. mµ tiªu biÓu lµ anh thanh niªn lµm c«ng t¸c khÝ tîng ë mét m×nh trªn ®Ønh nói cao. nhµ nghiªn cøu sÐt. cã sù kÕt hîp gi÷a tù sù.«ng ho¹ sÜ vµ c« kü s lªn th¨m trong chèt l¸t n¬i ë vµ n¬i lµm viÖc cña anh thanh niªn. II. b¸c l¸i xe dõng l¹i. anh thanh niªn kÓ vÒ c«ng viÖc cña m×nh. Trong cuéc gÆp gì 30 phót ng¾n ngñi. cã nh÷ng con ngêi lµm viÖc vµ lo nghÜ nh vËy cho ®Êt níc”. tr÷ t×nh víi b×nh luËn. Tãm t¾t truyÖn ng¾n “LÆng lÏ Sa Pa” cña NguyÔn Thµnh Long Xe tíi ch©n ®Ønh Yªn S¬n. TruyÖn tõ tËp “Gi÷a trong xanh” in n¨m 1972. c¸ch kÓ truyÖn tù nhiªn.T×nh huèng c¬ b¶n cña truyÖn ng¾n “LÆng lÏ Sa Pa” chÝnh lµ cuéc gÆp gì t×nh cê cña anh thanh niªn lµm viÖc mét m×nh ë tr¹m khÝ tîng víi b¸c l¸i xe vµ hai hµnh kh¸ch trªn chuyÕn xe Êy .LÆng lÏ sa pa NguyÔn Thµnh Long A. 3. Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: TruyÖn ng¾n lµ kÕt qu¶ chuyÕn ®i lªn Lµo Cai hÌ 1970 cña t¸c gi¶. T¸c phÈm 1. B. díi nh÷ng dinh thù cò kü cña Sa Pa. Khi hä trë vÒ. anh cßn tÆng c« g¸i mét bã hoa vµ tÆng b¸c giµ mét lµn trøng ¨n ®êng. nghÖ thuËt: * Néi dung: TruyÖn ng¾n “LÆng lÏ Sa Pa” kh¾c ho¹ thµnh c«ng h×nh ¶nh nh÷ng ngêi lao ®éng b×nh thêng. hµnh ®éng cña anh. anh ®· giíi thiÖu nh÷ng ngêi kh¸c mµ anh cho lµ ®¸ng vÏ h¬n nh «ng kü s vên rau. Kh¸i qu¸t gi¸ trÞ néi dung. T¸c gi¶: NguyÔn Thµnh Long (1925-1991) quª ë huyÖn Duy Xuyªn. Nh÷ng ®iÒu kh¸m ph¸ ®îc ë anh thanh niªn lµm cho ngêi kh¸ch v« cïng xóc ®éng. §ång thêi. 133 . t¸c gi¶ ®· lµm næi bËt ®îc chñ ®Ò cña t¸c phÈm: “Trong c¸i lÆng im cña Sa Pa.Mét trong nh÷ng mÊu chèt cña nghÖ thuËt x©y dùng truyÖn ng¾n lµ x©y dùng t×nh huèng truyÖn. c«ng viÖc ®¬n gi¶n nhng gian khæ vµ c« ®¬n. giíi thiÖu víi «ng ho¹ sÜ giµ vµ c« kü s trÎ mét anh thanh niªn lµm c«ng t¸c khÝ tîng vµ vËt lý ®Þa cÇu sèng mét m×nh trªn nói. KiÕn thøc c¬ b¶n I. qua sù c¶m nhËn cña c¸c nh©n vËt kh¸c (chñ yÕu lµ «ng ho¹ sÜ) vÒ anh vµ nh÷ng ngêi nh anh.T×nh huèng gÆp gì nµy lµ c¬ héi thuËn tiÖn ®Ó t¸c gi¶ kh¾c ho¹ “bøc ch©n dung” nh©n vËt chÝnh mét c¸ch tù nhiªn vµ tËp trung . ngêi ta ®· nghÜ ®Õn chuyÖn nghØ ng¬i. tØnh Qu¶ng Nam. . . * NghÖ thuËt: TruyÖn ®· x©y dùng ®îc mét t×nh huèng truyÖn hîp lý. qua sù quan s¸t cña c¸c nh©n vËt kh¸c vµ qua chÝnh lêi lÏ. . lµ c©y bót chuyªn vÒ truyÖn ng¾n vµ ký. 2. NhËn xÐt vÒ cèt truyÖn vµ t×nh huèng c¬ b¶n cña truyÖn ng¾n “LÆng lÏ Sa Pa”. Anh ®· béc lé nh÷ng suy nghÜ ®óng ®¾n vÒ c«ng viÖc vµ cuéc ®êi. qua “bøc ch©n dung” (c¶ cuéc sèng vµ nh÷ng suy nghÜ) cña ngêi thanh niªn.

. t¸c gi¶ NguyÔn Thµnh Long ®· göi g¾m chñ ®Ò cña c©u chuyÖn “trong c¸i lÆng im. §ã lµ nh÷ng con ngêi miÖt mµi lµm viÖc. Më bµi : .. Nh©n vËt Êy chØ hiÖn ra trong chèc l¸t.Anh thanh niªn lµ nh©n vËt chÝnh cña truyÖn. trong lÆng lÏ mµ rÊt khÈn tr¬ng v× lîi Ých cña ®Êt níc. nghiªn cøu khoa häc. gi÷a c¸i lÆng lÏ cña Sa Pa. §ã lµ bøc ch©n dung cña ai. qua sù quan s¸t cña «ng ho¹ sü. c« kü s míi ra trrêng vµ anh thanh niªn ë tr¹m khÝ tîng trªn ®Ønh Yªn S¬n cao hai ngh×n s¸u tr¨m mÐt. ngêi ta ®· nghÜ ®Õn chuyÖn nghØ ng¬i. “LÆng lÏ Sa Pa” lµ kÕt qu¶ cña chuyÕn “th©m nhËp thùc tÕ” ë Lµo Cai cña t¸c gi¶ trong mïa hÌ n¨m Êy. ë mét m×nh t¹i tr¹m khÝ tîng trªn nói cao. . T¸c phÈm nµy theo lêi t¸c gi¶.Trong chuyÖn ng¾n “LÆng lÏ Sa Pa”. Sa Pa mµ chØ nghe tªn. ®Êt níc”. III. khi xe cña hä dõng l¹i nghØ.§ã lµ bøc ch©n dung cña ngêi thanh niªn lµm c«ng t¸c khÝ tîng. Nh©n vËt anh thanh niªn hiÖn ra ®Ó mäi ngêi c¶m nhËn ®îc r»ng: “Trong c¸i lÆng im cña Sa Pa. VÞ trÝ cña nh©n vËt vµ c¸ch miªu t¶ cña t¸c gi¶: . còng kh«ng cã th¾t nót hay cao trµo nh ë phÇn lín c¸c truyÖn ng¾n kh¸c. TruyÖn ng¾n nµy cã cèt truyÖn hÕt søc ®¬n gi¶n. cã nh÷ng con ngêi lµm viÖc vµ lo nghÜ nh vËy cho ®Êt níc”. nh©n vËt nµy kh«ng xuÊt hiÖn ngay tõ ®Çu truyÖn mµ chØ hiÖn ra trong cuéc gÆp gì gi÷a c¸c nh©n vËt kia víi anh.§äc truyÖn. ¤ng ®îc kh¼ng ®Þnh nh mét c©y bót truyÖn ng¾n vµ ký ®¸ng chó ý trong nh÷ng n¨m 60-70 víi c¶ gÇn chôc s¸ch ®· in. Ph©n tÝch nh©n vËt anh thanh niªn trong truyÖn H·y ph©n tÝch ®Ó lµm râ vÎ ®Ñp cña con ngêi lao ®éng vµ ý nghÜa cao quý cña nh÷ng c«ng viÖc thÇm lÆng.. «ng ho¹ sÜ. «ng. Th©n bµi: .TruyÖn ®a ra 4 nh©n vËt: b¸c l¸i xe. nh©n vËt anh thanh niªn ®îc ngêi ho¹ sÜ giµ quan s¸t vµ muèn thÕ hiÖn b»ng mét bøc ch©n dung..II. v× cuéc sèng cña con ngêi. kh«ng cã xung ®ét. 134 . + Thø hai. v× t¸c gi¶ chØ ®Ó cho nh©n vËt xuÊt hiÖn trong cuéc gÆp gì ng¾n ngñi kho¶ng 30 phót víi ba nh©n vËt kh¸c («ng ho¹ sÜ. b¸c l¸i xe).. ngêi ®äc thÊy vÎ ®Ñp cña Sa Pa hiÖn lªn thËt ®éc ®¸o. Cuéc sèng t×nh c¶m vµ suy nghÜ cña anh chØ ®îc thÓ hiÖn qua lêi kÓ cña b¸c l¸i xe. §ã lµ anh thanh niªn: a. . díi nh÷ng dinh thù cò Kü cña Sa Pa.Trong v¨n häc ViÖt Nam cã nh÷ng c©y bót v¨n xu«i chØ chuyªn vÒ truyÖn ng¾n vµ ký – NguyÔn Thµnh Long lµ mét trong sè ®ã. mét ký ho¹ ch©n dung vÒ anh råi dêng nh anh l¹i khuÊt lÊp trong m©y mï b¹t ngµn vµ c¸i lÆng lÏ mu«n thña cña nói cao Sa Pa. §iÒu Êy sÏ ®îc thÊy râ qua nh©n vËt: anh thanh niªn. II. hiÖn ra trong c¸i nh×n vµ suy nghÜ cña nh÷ng nh©n vËt nµo? . nhng truyÖn cßn giíi thiÖu víi chóng ta vÒ vÎ ®Ñp cña con ng êi Sa Pa. ®ñ ®Ó c¸c nh©n vËt kh¸c kÞp ghi nhËn mét Ên tîng. ®Çy chÊt th¬.T¸c gi¶ gäi truyÖn cña m×nh “lµ mét bøc ch©n dung” v×: + Thø nhÊt. c« kü s vµ qua lêi béc b¹ch t©m sù cña chÝnh anh. Dµn ý chi tiÕt I. “lµ mét bøc ch©n dung”. c« kü s. 1.

- Nh©n vËt anh thanh niªn ®îc hiÖn ra sù nh×n nhËn, suy nghÜ, ®¸nh gi¸ cña c¸c nh©n vËt kh¸c: b¸c l¸i xe, «ng ho¹ sü, c« g¸i. Qua c¸ch nh×n vµ c¶m xóc cña mçi ngêi, h×nh ¶nh anh thanh niªn thªm râ nÐt vµ ®¸ng mÕn h¬n. b. Nh÷ng nÐt ®Ñp cña nh©n vËt: * Hoµn c¶nh sèng vµ lµm viÖc: - Nh©n vËt chÝnh trong truyÖn lµm c«ng t¸c khÝ tîng kiªm vËt lý ®Þa cÇu. Sèng mét m×nh trªn ®Ønh nói Yªn S¬n cao 2600m, quanh n¨m suèt th¸ng gi÷a cæ c©y vµ m©y nói Sa Pa. C«ng viÖc cña anh lµ: “®o giã, ®o ma, ®o n¾ng, tÝnh m©y, ®o chÊn ®éng mÆt ®Êt, dùa vµo c«ng viÖc b¸o tríc thêi tiÕt hµng ngµy, phôc vô s¶n xuÊt, phôc vô chiÕn ®Êu”. C«ng viÖc Êy ®ßi hái ph¶i tØ mØ, chÝnh x¸c vµ cã tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cao (nöa ®ªm ®óng giê èp th× dï ma tuyÕt, gi¸ l¹nh thÕ nµo còng ph¶i trë dËy ra ngoµi trêi lµm c«ng viÖc ®· quy ®Þnh). - Nhng c¸i gian khæ nhÊt lµ ph¶i vît qua ®îc sù c« ®¬n, v¾ng vÎ, quanh n¨m suèt th¸ng mét m×nh trªn ®Ønh nói cao kh«ng mét bãng ngêi – mét hoµn c¶nh thËt ®Æc biÖt. * Nh÷ng nÐt ®Ñp trong viÖc lµm, c¸ch sèng, suy nghÜ, t×nh c¶m vµ quan hÖ víi mäi ngêi. - Vît lªn hoµn c¶nh sèng, nh÷ng vÊt v¶ cña c«ng viÖc, anh cã nh÷ng suy nghÜ rÊt ®Ñp: + §èi víi c«ng viÖc, anh yªu nã tíi møc trong khi mäi ngêi cßn ¸i ng¹i cho cuéc sèng ë ®é cao 2600m cña anh th× anh l¹i íc ao ®îc lµm viÖc ë ®é cao trªn 3000m. V× anh cho nh vËy míi gäi lµ lý tëng. + Anh cã nh÷ng suy nghÜ thËt ®óng vµ s©u s¾c vÒ c«ng viÖc ®èi víi cuéc sèng con ngêi: “khi ta lµm viÖc, ta víi c«ng viÖc lµ mét, sao l¹i gäi lµ mét m×nh ®îc” vµ anh hiÓu r»ng c«ng viÖc cña anh cßn g¾n víi c«ng viÖc cña bao anh em ®ång chÝ díi kia. “C«ng viÖc cña ch¸u gian khæ thËt ®Êy chø cÊt nã ®i, ch¸u buån ®Õn chÕt mÊt”. + Quan niÖm cña anh vÒ h¹nh phóc thËt lµ ®¬n gi¶n nh ng còng thËt ®Ñp. Khi biÕt mét lÇn do ph¸t hiÖn kÞp thêi mét ®¸m m©y kh« mµ anh ®· gãp phÇn vµo chiÕn th¾ng cña kh«ng qu©n ta b¾n r¬i ®îc m¸y bay Mü trªn cÇu Hµm Rång, anh thÊy m×nh “thËt h¹nh phóc”. + Cuéc sèng cña anh kh«ng c« ®¬n buån tñi nh ngêi kh¸c nghÜ. Bëi anh cßn biÕt t¹o niÒm vui trong c«ng viÖc, ®ã lµ ®äc s¸ch. V× s¸ch chÝnh lµ ngêi b¹n ®Ó anh “trß chuyÖn”. Nhê cã s¸ch mµ anh chèng träi ®îc víi sù v¾ng lÆng quanh n¨m. Nhê cã s¸ch mµ anh tiÕp tôc häc hµnh, më mang kiÕn thøc. - Tõ nh÷ng suy nghÜ ®Ñp vÒ c«ng viÖc, h¹nh phóc vµ cuéc sèng, ë anh cßn cã nh÷ng hµnh ®éng thËt ®Ñp ®Ï biÕt bao: + MÆc dï chØ cã mét m×nh, kh«ng ngêi gi¸m s¸t, anh ®· vît qua nh÷ng gian khæ cña hoµn c¶nh, lµm viÖc mét c¸ch nghiªm tóc, tù gi¸c víi tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cao. Nöa ®ªm, ®óng giê “èp”, dï ma tuyÕt gi¸ l¹nh thÕ nµo anh còng trë dËy ra ngoµi trêi lµm viÖc. Ngµy nµo còng vËy, anh lµm viÖc mét c¸ch ®Òu ®Æn, chÝnh x¸c ®ñ 4 lÇn trong mét ngµy vµo lóc 4 giê, 11 giê, 7 giê tèi vµ 1 giê s¸ng. + Nhng c¸i gian khæ nhÊt lµ vît qua ®îc sù c« ®¬n, v¾ng vÎ quanh n¨m suèt th¸ng mét m×nh trªn ®Ønh nói cao, kh«ng mét bãng ngêi. Míi ®Çu, anh “thÌm ngêi” tíi møc ph¶i lÊy c©y ch¾n ngang ®êng « t« ®Ó ®îc nghe tiÕng ngêi! VÒ sau anh

135

nghÜ: “NÕu ®ã chØ lµ nçi nhí phån hoa ®« thÞ th× thËt xoµng ” vµ anh ®· vît qua ®Ó sèng, lµm viÖc mét m×nh víi cá c©y thiªn nhiªn Sa Pa, ®Ó trë thµnh: “Con ngêi c« ®éc nhÊt thÕ gian” mµ bÊt cø ai ®· mét lÇn gÆp anh ®Òu mang theo Ên tîng ®Ñp ®Ï. - Anh cßn cã mét nÕp sèng ®Ñp : Anh tù s¾p xÕp cuéc sèng mét m×nh ë tr¹m mét c¸ch ng¨n n¾p: cã mét vên rau xanh tèt, mét ®µn gµ ®Î trøng, mét vên hoa rùc rì. - ë ngêi thanh niªn Êy cßn cã mét phong c¸ch sèng rÊt ®Ñp: + §ã lµ sù cëi më, ch©n thµnh víi kh¸ch, rÊt quý trong t×nh c¶m cña mäi ngêi, khao kh¸t ®îc gÆp gì, ®îc trß chuyÖn. DÉu ph¶i sèng mét m×nh nhng anh vÉn lu«n quan t©m tíi ngêi kh¸c: anh göi biÕu gãi tam thÊt cho vî b¸c l¸i xe võa bÞ èm, tÆng hoa cho c« g¸i, mêi b¸c l¸i xe vµ «ng ho¹ sÜ uèng trµ, tÆng cho ngêi ®i xa mét giá trøng gµ t¬i. + Anh cßn lµ ngêi khiªm tèn, thµnh thùc c¶m thÊy c«ng viÖc vµ nh÷ng ®ãng gãp cña m×nh chØ lµ nhá bÐ. Khi «ng ho¹ sü muèn vÏ ch©n dung anh, anh nhiÖt t×nh giíi thiÖu víi «ng nh÷ng ngêi kh¸c mµ anh cho r»ng ®¸ng c¶m phôc h¬n anh. («ng kü s vên rau Sa Pa, anh c¸n bé nghiªn cøu lËp b¶n ®å sÐt). -> Tãm l¹i, chØ b»ng mét sè chi tiÕt vµ chØ xuÊt hiÖn trong mét kho¶nh kh¾c cña truyÖn, t¸c gi¶ ®· ph¸c ho¹ ®îc ch©n dung nh©n vËt chÝnh víi nh÷ng nÐt ®Ñp vÒ tinh thÇn, t×nh c¶m, c¸ch sèng vµ nh÷ng suy nghÜ vÒ cuéc sèng, vÒ ý nghÜa cña c«ng viÖc. 2. Ta cßn b¾t gÆp ë ®Êt Sa Pa nh÷ng con ngêi lµm viÖc ©m thÇm, lÆng lÏ cho ®Êt níc qua lêi kÓ cña anh thanh niªn. a. §ã lµ «ng kü s vên rau Sa Pa: Ngµy nµy qua ngµy kh¸c ngåi trong vên, ch¨m chó r×nh xem c¸ch lÊy mËt ong ®Ó råi tù tay thô phÊn cho hµng v¹n c©y su hµo ®Ó h¹t gièng lµm ra tèt h¬n, ngät h¬n tríc. b. §ã lµ anh c¸n bé nghiªn cøu sÐt : ®· “11 n¨m kh«ng mét ngµy xa c¬ quan ” lu«n “trong t thÕ s½n sµng, suèt ngµy chê sÐt ” ®Ó lËp b¶n ®å t×m ra tµi nguyªn trong lßng ®Êt. => Nh÷ng con ngêi Êy lµm cho anh thanh niªn thÊy “cuéc ®êi ®Ñp qu¸” ®©u cßn buån tÎ “c« ®éc nhÊt thÕ gian”. => §óng nh t¸c gi¶ ®· viÕt: “Trong c¸i lÆng im... cho ®Êt níc”. 3. Nh©n vËt anh thanh niªn, «ng kü s vên rau, anh c¸n bé nghiªn cøu sÐt gióp ta hiÓu thªm ý nghÜa cña nh÷ng c«ng viÖc thÇm lÆng: - Hä t¹o thµnh c¸i thÕ giíi nh÷ng con ngêi nh anh thanh niªn ë tr¹m khÝ tîng, nh÷ng con ngêi miÖt mµi lao ®éng khoa häc lÆng lÏ mµ khÈn tr ¬ng v× lîi Ých cña ®Êt níc, v× cuéc sèng cña mäi ngêi. - Cuéc sèng lao ®éng gi¶n dÞ nhng cao ®Ñp lµm nªn vÎ ®Ñp ®Ých thùc cña mçi con ngêi, cã søc thuyÕt phôc lan to¶ víi nh÷ng ngêi xung quanh. III. KÕt bµi: Qua phÇn ph©n tÝch trªn ta thÊy “LÆng lÏ Sa Pa” ®ang ng©n vang trong lßng ta nh÷ng rung ®éng nhÑ nhµng mµ thó vÞ vÒ nh÷ng con ngêi ©m thÇm lÆng lÏ nhng thËt ®¸ng yªu. Hä ®· dÖt lªn bµi ca vÒ t×nh yªu tæ chøc, t×nh yªu ®Êt níc. IV. Ph©n tÝch c¸c nh©n vËt phô: 1. Nh©n vËt «ng ho¹ sÜ:

136

- Tuy kh«ng dïng c¸ch kÓ ë ng«i thø nhÊt, nhng hÇu nh ngêi kÓ chuyÖn ®· nhËp vµo c¸i nh×n vµ suy nghÜ cña nh©n vËt «ng ho¹ sü ®Ó quan s¸t vµ miªu t¶ tõ c¶nh thiªn nhiªn ®Õn nh©n vËt chÝnh cña truyÖn - ngêi thanh niªn. - ¤ng lµ 1 nghÖ sü ch©n chÝnh, 1 trÝ thøc lÞch duyÖt, 1 nh©n c¸ch ®Ñp cã ®êi sèng néi t©m phong phó. - Ngßi bót nh lµ 1 qu¶ tim n÷a cña «ng v× suèt ®êi «ng chØ ®i vµ vÏ, «ng khao kh¸t nghÖ thuËt, v× thÕ mµ «ng thªm yªu cuéc sèng vµ con ngêi. Lóc nµo «ng còng tr¨n trë ph¶i vÏ ®îc c¸i g× mµ suèt ®êi m×nh thÝch. - Ngêi ho¹ sü ngay tõ phót ®Çu gÆp gì, b»ng c¶ sù tõng tr¶i nghÖ thuËt vµ khao kh¸t t×m c¸i ®Ñp cña cuéc sèng ®· nhËn ra vÎ ®Ñp tõ t©m hån anh thanh niªn vµ thùc sù thÊy bèi rèi, xóc ®éng . “V× ho¹ sü ®· b¾t gÆp mét ®iÒu thËt ra «ng vÉn ao íc ®îc biÕt, «i, mét nÐt th«i còng ®ñ kh¼ng ®Þnh mét t©m hån, kh¬i gîi mét ý s¸ng t¸c”. => ¤ng ph¸t hiÖn ra vÎ ®Ñp míi ë Sa Pa, ®Ñp h¬n c¶ thiªn nhiªn Sa Pa, ®ã lµ vÎ ®Ñp tõ t©m hån con ngêi ë Sa Pa. Vµ «ng c¶m nhËn ®îc anh thanh niªn chÝnh lµ ®èi tîng kh¬i nguån cho c¶m xóc. - ¤ng ho¹ sü muèn ghi l¹i h×nh ¶nh anh thanh niªn b»ng nÐt bót ký ho¹, vµ “ngêi con trai Êy ®¸ng yªu thËt, nhng lµm cho «ng nhäc qu¸. Víi nh÷ng ®iÒu lµm cho ngêi ta suy nghÜ vÒ anh. Vµ vÒ nh÷ng ®iÒu anh suy nghÜ...”. - Tõ «ng, ta thÊy ®îc môc ®Ých cña ngêi lµm nghÖ thuËt lµ t×m ra c¸i ®Ñp tiÒm Èn trong cuéc sèng, trong con ngêi. ¤ng ®· béc lé c¸i niÒm say mª lao ®éng, s¸ng t¹o, tõng tr¶i, cã thÓ c¶m nhËn ®îc ®èi tîng nghÖ thuËt cña con ngêi lao ®éng nghÖ thuËt ch©n chÝnh. - Nh÷ng suy nghÜ cña «ng ®· lµm næi bËt anh thanh niªn, tõ ®ã lµm cho anh s¸ng râ h¬n, ®Ñp h¬n, chøa ®ùng chiÒu s©u t tëng vµ lµm râ chñ ®Ò truyÖn. => Ta cµng thªm c¶m phôc vµ kÝnh träng «ng. 2. C¸c nh©n vËt kh¸c: * Nh©n vËt c« kü s: - Gãp phÇn lµm c©u chuyÖn thªm hÊp dÉn, vµ lµm næi bËt tÝnh c¸ch anh thanh niªn. C« ®· ®iÓm 1 nÐt vÏ nhÑ nhµng, duyªn d¸ng vµo c©u chuyÖn. - C« lµ c« kü s trÎ míi ra trêng, h¨ng h¸i xung phong lªn Lµo Cai c«ng t¸c. Bíc qua cuéc ®êi häc trß chËt hÑp, bíc vµo cuéc sèng b¸t ng¸t míi tinh, c¸i g× còng lµm c« h¸o høc. - C« khao kh¸t ®Êt réng trêi cao, c« cã thÓ ®i bÊt kú ®©u, lµm bÊt kú viÖc g×. - C« «m bã hoa ®îc tÆng trong ngîc, l¾ng nghe c©u chuyÖn cña anh thanh niªn råi trÇm ng©m lÆng lÏ, c« xóc ®éng khi nh×n thÊy trang s¸ch anh thanh niªn ®äc ®Ó trªn mÆt bµn. Míi bíc vµo ®êi, c« gÆp anh thanh niªn tùa nh 1 tÊm g¬ng, tù soi ®Ó tù hiÓu m×nh, nghÜ vÒ mèi t×nh nh¹t nhÏo mµ c« ®· chèi bá vµ con ®êng c« ®ang ®i tíi. - Nghe anh thanh niªn c« míi bµng hoµng nhËn ra con ®êng ®i cho m×nh, cµng v÷ng tin vµo nh÷ng g× m×nh sÏ lµm. => Lµm bõng dËy nh÷ng t×nh c¶m lín lao, cao ®Ñp khi ph¸t hiÖn ¸nh s¸ng ®Ñp ®Ï to¶ ra tõ cuéc sèng vµ t©m hån con ngêi kh¸c.

137

. tõ nh÷ng nÐt ®Ñp gi¶n dÞ rÊt 138 . . => C«i kü s ®Ñp nh nh÷ng b«ng hoa c« ®ang cÇm trªn tay. cña giã gîi ®Õn nhiÖt huyÕt hõng hùc ch¸y cña con ngêi lao ®éng n¬i ®©y.Tèt bông. mu«n vÎ n¬i ®©y. Sù b¾t ®Çu cña Sa Pa lµ nh÷ng rÆng ®µo ven ®êng hay nh÷ng ®µn bß lang cæ cã ®eo chu«ng la ®Æc trng h÷u h×nh cña cuéc sèng mu«n mµu. nh÷ng ngãn tay b»ng b¹c díi c¸i nh×n bao che cña nh÷ng c©y tö kinh thØnh tho¶ng nh« c¸i ®Çu mµu hoa cµ lªn trªn mµu xanh cña rõng ”. V.C« biÕt ¬n anh thanh niªn kh«ng chØ v× bã hoa anh ®· tÆng cho c« 1 c¸ch v« t. kh«ng vô lîi mµ cßn bëi 1 bã hoa nµo kh¸c n÷a. C¸i hõng hùc cña n¾ng. B¸c rÊt vui tÝnh. + §ã lµ n¬i nói cao. s ¬ng ®Òu rÊt l¹. “n¾ng ®· m¹ b¹c c¶ con mÌo. C¸c chi tiÕt t¹o nªn chÊt tr÷ t×nh cña t¸c phÈm vµ t¸c dông cña chÊt t÷ t×nh Êy: Mét trong nh÷ng yÕu tè t¹o nªn søc hÊp dÉn vµ gãp vµo thµnh c«ng cña truyÖn ng¾n “LÆng lÏ Sa Pa” lµ chÊt tr÷ t×nh. N¾ng chiÕu lµm cho bã hoa cµng thªm rùc rì vµ lµm cho c« g¸i c¶m thÊy m×nh rùc rì theo”. gîi nhiÒu ý nghÜa h¬n. ®èt ch¸y rõng c©y hõng hùc nh mét bã ®uèc lín. n¾ng. ®Ñp ®Õn hai lÇn – c¸i ®Ñp tù nhiªn cña nã vµ c¸i ®Ñp qua t©m hån ngêi nghÖ sü cña ho¹ sü. Ngêi ta c¶m thÊy nh bÞ cuèn theo nhÞp ch¹y cña m©y hay ®Çy xóc c¶m trong sù cuèn hót cña n¾ng. ®Ñp ®Ï h¬n.. s¬ lîc vÒ anh thanh niªn tríc khi 2 ngêi gÆp anh. chñ ®Ò truyÖn còng ®îc më réng h¬n. Thiªn nhiªn th¬ méng. kú l¹.Vµ h¼n r»ng cã 1 t×nh c¶m lu luyÕn gi÷a anh thanh niªn vµ c« khi hä chia tay nhau. cëi më. T«i s¾p giíi thiÖu víi b¸c 1 ngêi c« ®éc nhÊt thÕ gian. + Thiªn nhiªn ®Ñp lµm nÒn t«n thªm vÎ ®Ñp con ng êi n¬i ®©y. ®ã lµ sù hµo høng tù nhiªn mµ anh v« t×nh ®· tÆng cho c«. Phan-xi-p¨ng cao vßi väi gîi nghÜ tíi nh÷ng con ngêi ë tÇm cao cña sù cèng hiÕn vµ hy sinh. rung tÝt trong n¾ng. . §©y chÝnh lµ thñ ph¸p rÊt thµnh c«ng trong viÖc x©y dùng nh©n vËt chÝnh. méng m¬.ChÊt tr÷ t×nh to¸t lªn tõ phong c¶nh thiªn nhiªn ®Ñp vµ ®Çy th¬ méng cña Sa Pa ®îc miªu t¶ qua c¸i nh×n cña ngêi ho¹ sü giµ : H×nh ¶nh thiªn nhiªn Sa Pa mang vÎ ®Ñp th¬ méng. DÉn chøng: “. trong s¸ng nh t©m hån nh÷ng con ngêi ë Sa Pa trong s¸ng. H×nh ¶nh rõng c©y ®Çu mïa bao bäc lÊy nhau “Nh÷ng c©y th«ng chØ cao qu¸ ®Çu. Nh÷ng ®Ønh Yªn S¬n. ..Nhng chÊt tr÷ t×nh chñ yÕu to¸t lªn tõ néi dung truyÖn : tõ cuéc gÆp gì t×nh cê mµ ®Ó l¹i nhiÒu d vÞ trong lßng mçi ngêi. ®éc ®¸o.Nh©n vËt nµy ®· dÉn d¾t truyÖn. víi m©y. vui chuyÖn nh 1 nh©n vËt dÉn chuyÖn nhng lµm ta khã quªn. * B¸c l¸i xe: . th¸c ®æ tr¾ng xo¸.. NhÊt lµ vÎ ®Ñp cña n¾ng khiÕn c¶nh s¾c thªm léng lÉy “N¾ng b©y giê b¾t ®Çu len tíi ®èt ch¸y rõng c©y”. => Ta thÊy h×nh ¶nh anh thanh niªn râ rµng. nhiÖt t×nh víi kh¸ch. ThÕ nµo b¸c còng thÝch vÏ h¾n”. kÝch thÝch sù tß mß cho «ng ho¹ sü vµ c« kü s. + ChØ lµ nh÷ng nÐt ph¸c ho¹ nhng c¶nh thiªn nhiªn hiÖn lªn ®Ñp nh nh÷ng bøc tranh.

truyÖn LÆng lÏ Sa Pa cã d¸ng dÊp nh mét bµi th¬. ®o chÊn ®éng mÆt ®Êt. tÝnh m©y. T¸c gi¶ ®· t¹o ®îc kh«ng khÝ tr÷ t×nh cho t¸c phÈm. suy nghÜ cña nh÷ng nh©n vËt kh¸c.«ng ho¹ sÜ vµ c« kü s lªn th¨m trong chèt l¸t n¬i ë vµ lµm viÖc cña anh thanh niªn. 11 giê. dùa vµo viÖc b¸o tríc thêi tiÕt hµng ngµy. ®ßi hái tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cao dï ma n¾ng. nhê thÕ mµ chñ ®Ò cña truyÖn ®îc râ nÐt vµ s©u s¾c h¬n. nöa ®ªm tuyÕt r¬i ®Òu ph¶i ®i èp.H/c sèng vµ lµm viÖc kh¸ ®Æc biÖt: + Mét m×nh trªn ®Ønh nói cao 2600m quanh n¨m suèt th¸ng c« ®¬n gi÷a cá c©y vµ m©y mï l¹nh lÏo. . . tõ phong c¶nh ®Ñp hÕt søc th¬ méng cña thiªn nhiªn vïng nói cao ®Õn h×nh ¶nh nh÷ng con ngêi sèng vµ lµm viÖc trong c¸i lÆng lÏ mµ kh«ng hÒ c« ®éc bëi sù g¾n bã cña hä ®èi víi ®Êt níc.T×nh huèng gÆp gì nµy lµ c¬ héi thuËn tiÖn ®Ó nh©n vËt chÝnh ®îc hiÖn ra qua sù quan s¸t. C©u 2: Nªu c¶m nhËn cña em vÒ nh©n vËt anh thanh niªn trong truyÖn “LÆng lÏ Sa Pa”. + Tuy nhiªn c¸i gian khæ cña c«ng viÖc cha ®¸ng sî b»ng c¸i gian khæ cña hoµn c¶nh sèng. => Cã thÓ nãi. tõ nh÷ng c©u chuyÖn anh kÓ vÒ cuéc sèng cña m×nh gi÷a lÆng lÏ Sa Pa. ®iÒu kiÖn sèng vµ lµm viÖc ®ã lµ mét thö th¸ch lín ®èi víi tuæi trÎ vèn kh¸t khao vµ hµnh ®éng nhng anh ®· vît qua hoµn c¶nh b»ng nh÷ng suy nghÜ rÊt ®Ñp. 4 giê. ®o n¾ng. råi l¹i t¸c ®éng ®Õn t×nh c¶m vµ suy nghÜ cña nh÷ng nh©n vËt Êy. ®o ma. con ngêi rÊt b×nh dÞ ®îc miªu t¶ trong truyÖn. ®¸nh gi¸ tõ c¸i nh×n vµ c¶m xóc cña nh÷ng nh©n vËt kh¸c. mét “ký ho¹ ch©n dung” vÒ anh råi dêng nh anh l¹i khuÊt lÊp vµo trong m©y mï b¹t ngµn vµ c¸i lÆng lÏ mu«n thuë cña nói cao Sa Pa.®¸ng mÕn cña ngêi thanh niªn. phôc vô s¶n xuÊt vµ chiÕn ®Êu. 139 .Qu¶ thùc. ®ã lµ sù c« ®¬n. C«ng viÖc cña anh lµ “®o giã. chÊt th¬ bµng b¹c trong toµn truyÖn. gi¶n dÞ mµ s©u s¾c. quanh n¨m suèt th¸ng mét m×nh trªn ®Ønh nói cao kh«ng mét bãng ngêi. vµ tõ nh÷ng t×nh c¶m. ChÝnh v× thÕ nh©n vËt chÝnh kh«ng chØ hiÖn ra mét c¸ch tù nhiªn mµ cßn ®îc soi chiÕu. c« kü s ®èi víi anh thanh niªn. . Ngµy ®ªm 4 lÇn (1 giê. . giã b·o. * Mét sè c©u hái xoay quanh t¸c phÈm: C©u 1: T×nh huèng c¬ b¶n cña truyÖn (LÆng lÏ Sa Pa) lµ nh thÕ nµo ? Vai trß cña t×nh huèng Êy ®èi víi viÖc thÓ hiÖn nh©n vËt vµ chñ ®Ò cña truyÖn. n©ng cao ý nghÜa vµ vÎ ®Ñp cña nh÷ng sù viÖc. khi xe cña hä dõng l¹i nghØ nhng ®· dï ®Ó c¸c nh©n vËt kh¸c kÞp ghi nhËn mét Ên tîng. 19 giê) ®Òu ®Æn vµ chÝnh x¸c. C« ®¬n ®Õn møc “thÌm ngêi” qu¸ ph¶i kiÓm kª dõng xe qua ®êng ®Ó ®îc gÆp ngêi. dï kh«ng xuÊt hiÖn ngay tõ ®Çu truyÖn mµ chØ hiÖn ra trong cuéc gÆp gì chèc l¸t gi÷a c¸c nh©n vËt kia víi anh. v¾ng vÎ. víi mäi ngêi. c¶m xóc míi n¶y në cña «ng ho¹ sü.T×nh huèng c¬ b¶n cña truyÖn “LÆng lÏ Sa Pa” chÝnh lµ cuéc gÆp gì cña ngêi thanh niªn lµm viÖc mét m×nh ë tr¹m khÝ tîng víi b¸c l¸i xe vµ hai hµnh kh¸ch trªn chuyÕn xe Êy . ®Æc biÖt lµ «ng ho¹ sÜ giµ. Anh thanh niªn lµ nh©n vËt chÝnh cña truyÖn.

sæ s¸ch. C«ng viÖc cña ch¸u gian khæ thÕ ®Êy. tù häc. thÊy ® îc ý nghÜa cao quý trong c«ng viÖc thÇm lÆng cña m×nh lµ cã Ých cho cuéc sèng... chñ ®éng: ®äc s¸ch. s¾p xÕp cuéc sèng khoa häc. Cuéc sèng riªng cña anh “thu gän l¹i mét go¸c tr¸i gian víi chiÕc giêng con.c« g¸i Hµ Néi ®Çu tiªn sau 4 n¨m lµm viÖc. m¸y bé ®µm ”. c« ®éc h¬n. rÊt quý träng t×nh c¶m cña mäi ngêi. víi bµn ghÕ.Anh cßn lµ ngêi rÊt khiªm tèn. thµnh thùc béc lé “nh÷ng ®iÒu mµ ®¸ng lÏ ngêi ta chØ nghÜ” ®Õn c¶m ®éng. anh “mõng quýnh” nh b¾t ®îc vµng. Lu luyÕn víi kh¸ch khi chia tay.®ã lµ niÒm vui ®äc s¸ch mµ anh thÊy nh lóc nµo còng cã ngêi ®Ó trß chuyÖn. e ng¹i vµ nhiÖt t×nh giíi thiÖu nh÷ng ngêi kh¸c ®¸ng vÏ h¬n anh nhiÒu («ng kü s ë vên rau Sa Pa. buån ®Õn chÕt. ch¸u buån ®Õn chÊt mÊt”.. chø cÊt nã ®i. anh vÉn thua «ng bè v× cha ®îc ®i bé ®éi. mét chiÕc bµn häc. ®Õn th¨m anh. (Cô thÓ khi Êy lµ cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü). Huèng chi cßn bao ngêi lµm viÖc trong hoµn c¶nh khã kh¨n.. nhng b»ng vµi chi tiÕt tiªu biÓu. ThÕ giíi riªng cña anh lµ c«ng viÖc: “mét c¨n nhµ ba gian. anh c¸n bé nghiªn cøu b¶n ®å sÐt. Cã lÏ ®©y lµ nh÷ng t©m sù ch©n thµnh mµ s©u s¾c nhÊt cña anh: “khi ta lµm viÖc. nu«i gµ.+ Tríc hÕt ®ã lµ ý thøc vÒ c«ng viÖc cña m×nh vµ lßng yªu nghÒ. BiÓu hiÖn: Tinh thÇn víi b¸c l¸i xe. + Anh biÕt tæ chøc. nhng anh nhÊn m¹nh niÒm h¹nh phóc khi biÕt ®îc m×nh ®· gãp phÇn ph¸t hiÖn kÞp thêi mét ®¸m m©y kh« mµ nhê ®ã « kh«ng qu©n ta h¹ ®îc bao nhiªu ph¶n lùc Mü trªn cÇu Hµm Rång”. §Õm tõng phót v× sî hÕt mÊt ba m¬i phót gÆp gì v« cïng quý b¸u. xóc ®éng ®Õn nçi ph¶i “quay mÆt ®i” vµ Ên vµo tay «ng ho¹ sÜ giµ c¸i lµn trøng lµm qu¶. ch¨m hoa. t¸c gi¶ ®· ph¸c ho¹ ®îc ch©n dung nh©n vËt chÝnh víi nh÷ng 140 . t¬i t¾n. mét gi¸ s¸ch”.ë ngêi anh thanh niªn Êy cßn cã nhiÒu nÐt tÝnh c¸ch vµ phÈm chÊt rÊt ®¸ng mÕn: + Sù cëi më. s¹ch sÏ. trùc tiÕp ra chiÕn trêng ®¸nh giÆc. h»ng ngµy anh vÉn ph¶i 4 lÇn nãi chuyÖn víi trung t©m. Anh kh«ng t« ®Ëm c¸i gian khæ cña c«ng viÖc. ®ãng gãp cña m×nh chØ lµ b×nh thêng nhá bÐ. kh«ng d¸m tiÔn kh¸ch ra xe dï cha ®Õn giê “èp”. ta víi c«ng viÖc lµ ®«i. th¸i ®é ©n cÇn chu ®¸o khi tiÕp ®·i nh÷ng ngêi kh¸h xa ®Õn th¨m bÊt ngê: pha níc. (khi b¸c l¸i xe ®a gãi s¸ch cho anh. => Dï anh thanh niªn chØ xuÊt hiÖn trong kho¶nh kh¾c cña truyÖn. sao gäi lµ mét m×nh ®îc? Huèng chi viÖc cña ch¸u g¾n liÒn víi c«ng viÖc cña bao anh em.Nhng cuéc sèng cña anh kh«ng hÒ c« ®¬n v× anh cßn cã nh÷ng nguån vui kh¸c n÷a ngoµi c«ng viÖc .). anh tõ chèi. khao kh¸t ®îc gÆp gì vµ trß chuyÖn víi mäi ngêi. thèng kª. . biÓu ®å. cho mäi ngêi. C«ng viÖc cña anh g¾n bã víi bao ngêi. ch©n thµnh. ch¼ng h¹n nh anh b¹n ë ®Ønh Hoµng Liªn S¬n cao 3142m míi lµ ®é cao lý tëng! NÕu kh«ng cã c«ng viÖc. ®ång chÝ díi kia. + Anh ®· cã nh÷ng suy nghÜ vµ quan niÖm ®óng ®¾n vÒ cuéc sèng vµ c«ng viÖc cña con ngêi. kh«ng v× c«ng viÖc th× ®ã míi lµ cuéc sèng c« ®¬n thùc sù.. . thµnh thùc c¶m thÊy c«ng viÖc vµ nh÷ng lêi giíi thiÖu nhiÖt t×nh cña b¸c l¸i xe lµ cha xøng ®¸ng. ng¨n n¾p. . Khi «ng ho¹ sÜ ký ho¹ ch©n dung. h¸i hoa tÆng kh¸ch .

vÒ c¸i thÕ giíi nh÷ng con ngêi nh anh mµ anh kÓ vµ vÒ con ®êng cã ®ang ®i tíi? ”. c« míi nhËn ra mèi t×nh cña m×nh bÊy l©u nay nh¹t nhÏo biÕt bao. C©u 3: Nªu c¶m nhËn vÒ nh©n vËt «ng ho¹ sÜ trong truyÖn “LÆng lÏ Sa Pa”. Ngay tõ nh÷ng lêi giíi thiÖu cña b¸c l¸i xe vÒ anh thanh niªn. Sau ®ã «ng l¹i ng¹c nhiªn khi thÊy anh thanh niªn ®ang h¸i hoa. B»ng sù tõng tr¶i nghÒ nghiÖp vµ niÒm khao kh¸t cña ngêi nghÖ sÜ s¸ng t¹o ®i t×m ®èi tîng cña nghÖ thuËt. thÕ giíi cña m×nh l©u nay nhá bÐ 141 . lÇn ®Çu g¬ng mÆt cña ngêi thanh niªn. c©u chuyÖn anh kÓ vÒ nh÷ng ngêi kh¸c ®· khiÕn c« “bµng hoµng”. vÒ cuéc sèng. «ng ho¹ sÜ ®· xóc ®éng m¹nh khi nh×n thÊy ngêi con trai tÇm vãc bÐ nhá. Cuéc gÆp gì bÊt ngê víi anh thanh niªn. t×nh c¶m. nh÷ng ®iÒu anh nãi. Qua nh©n vËt nµy. c¸ch sèng vµ nh÷ng suy nghÜ vÒ cuéc sèng. .Dï kh«ng ph¶i lµ nh©n vËt chÝnh nhng «ng ho¹ sÜ cã vai trß rÊt quan träng trong truyÖn: ngêi kÓ chuyÖn ®· nhËp vµo c¸i nh×n vµ nh÷ng ý nghÜ cña «ng ho¹ sÜ ®Ó trÇn thuËt. cßn b©y giê «ng muèn dµnh trän vÑn 20 phót ng¾n ngñi ®Ó hiÓu thËt kü vÒ ngêi thanh niªn. nÐt mÆt r¹ng rì tõ trªn sên nói tríc mÆt ch¹y l¹i chç xe ®ç”. «ng ho¹ sÜ høa mêi ngµy n÷a trë l¹i. Víi nh÷ng ®iÒu lµm cho ngêi ta suy nghÜ vÒ anh. Vµ vÒ nh÷ng ®iÒu anh suy nghÜ”. Nh÷ng xóc c¶m vµ suy t cña «ng ho¹ sÜ vÒ anh thanh niªn vµ vÒ nh÷ng vÊn ®Ò cña nghÖ thuËt. nhng hoµn thµnh s¸ng t¸c cßn lµ mét chÆng ®êng dµi”. kh¬i gîi mét ý s¸ng t¸c. c¶m ®éng vµ bÞ cuèn hót tríc sù cëi më ch©n thµnh cña anh. ho¹ sÜ ®· ghi xong. mét nÐt míi dï lµ gi¸ trÞ mét chuyÕn ®i dµi”. Anh thanh niªn muèn dµnh 20 phót ®Ó nghe chuyÖn díi xu«i. ¤ng chÊp nhËn nh÷ng thö th¸ch cña qu¸ tr×nh s¸ng t¸c.¤ng ho¹ sÜ lµ ngêi nghÖ sÜ cã t©m hån nh¹y c¶m.nÐt ®Ñp vÒ tinh thÇn. ngêi con trai Êy ®¸ng yªu thËt nhng lµm cho «ng nhäc qu¸. bá l¹i sau lng “mèi t×nh ®Çu nh¹t nhÏo” ®Ó lªn c«ng t¸c ë miÒn cao T©y B¾c. b¾t gÆp mét con ngêi nh anh ta lµ mét c¬ héi h·n h÷u cho s¸ng t¸c. ¤ng muèn lµm mét bøc ph¸c ho¹ ch©n dung vÒ anh thanh niªn nhng lµm thÕ nµo “cho ngêi xem hiÓu ®îc anh ta. mµ kh«ng ph¶i hiÓu nh métng«i sao xa? Vµ lµm thÕ nµo ®Æt ®îc chÝnh tÊm lßng cña nhµ ho¹ sÜ vµo gi÷a bøc tranh ®ã? Chao «i. vÒ ®èi tîng mµ «ng ®ang ®Þnh thÓ hiÖn trong bøc tranh cña m×nh. cña ®êi sèng ®îc gîi lªn tõ c©u chuyÖn cña anh thanh niªn ®· lµm cho ch©n dung nh©n vËt chÝnh thªm sn¸g ®Ñpv µ t¹o nªn chiÒu s©u t tëng. . c« hiÓu thªm cuéc sèng mét m×nh dòng c¶m tuyÖt ®Ñp cña ngêi thanh niªn. ®Ó quan s¸t vµ miªu t¶ tõ c¶nh thiªn nhiªn ®Õn nh©n vËt chÝnh cña truyÖn. C©u 4: Nh©n vËt c« g¸i trong “LÆng lÏ Sa Pa”: §©y lµ c« g¸i d¸m rêi Hµ Néi. vÒ nghÖ thuËt. «ng biÕt m×nh ®ang xóc ®éng vµ bèi rèi v× ®· “b¾t gÆp mét ®iÒu thËt ra «ng vÉn ao íc ®îc biÕt. Nhê c¸i bµng hoµng Êy. ®· b¾t c¶m høng cña m×nh hiÖn lªn trang giÊy: “còng may mµ b»ng mÊy nÐt. t¸c gi¶ muèn göi g¾m nh÷ng suy nghÜ vÒ con ngêi.C¶m høng ®îc kh¬i gîi ®· th«i thóc ngêi ho¹ sÜ s¸ng t¸c. mét nÐt th«i dï kh¼ng ®Þnh mét t©m hån. cuéc sèng cña m×nh l©u nay tÇm thêng biÕt bao. Anh thanh niªn lµ mét con ngêi nh thÕ vµ cã thÓ lµ nh©n vËt t¬ng lai trong mét t¸c phÈm cña «ng. vÒ ý nghÜa cña c«ng viÖc. . Råi «ng l¹i c¶m gi¸c “m×nh bèi rèi” khi nghe anh thanh niªn kÓ vÒ c«ng viÖc.

Bªn c¹nh Sa Pa cña n¾ng cßn cã Sa Pa cña m©y: “m©y cuén trßn tõng côc. tinh nghÞch chui vµo gÇm xe. nhng lÆng lÏ mµ kh«ng ph¼ng lÆng. C©y tö kinh nh hµi hoµ. Khung c¶nh mang vÎ ®Ñp b×nh yªn. Nhan ®Ò cña truyÖn. Cuéc gÆp gì ®· kh¬i lªn trong t©m t c« g¸i trÎ nh÷ng t×nh c¶m vµ suy nghÜ míi mÎ. cao ®Ñp vÒ con ngêi. Khung c¶nh rÊt nªn th¬ vµ c©u v¨n còng ®Çy chÊt th¬. 142 . “N¾ng b¾t ®Çu len tíi ®èt ch¸y rõng c©y ”. hïng vÜ h¬n. Mµ v× mét bã hoa nµo kh¸c n÷a. Dêng nh con ngêi ®ang ®i trong m©y. cao ®Ñp khi ngêi ta b¾t gÆp ®îc nh÷ng ¸nh s¸ng ®Ñp ®Ï to¶ ra tõ cuéc sèng. thiªn nhiªn trong truyÖn còng rÊt ªm ®Òm.biÕt bao! Kho¶nh kh¾c bµng hoµng Êy chÝnh lµ sù bõng dËy cña nh÷ng t×nh c¶m lín lao. Vµ ë gãc ®é Êy. n¾ng ®em l¹i cho Sa Pa mét vÎ ®Ñp míi: rùc rì vµ bÊt ngê. Vµ víi thñ ph¸p nh©n h¸o rÊt thó vÞ Êy. ®ang ch¹y dÇn trªn c¸c triÒn nói. thiªn nhiªn cµng trë nªn kho¸ng ®¹t. nh÷ng ®µn bß lang cæ ®eo chu«ng ®ang thung th¨ng gÆm cá. giµu c¶m xóc. G¹ch 1 g¹ch chØ râ). ta c¶m gi¸c nh n¾ng ®ang di chuyÓn. C¶nh ®îc quan s¸t tõ trªn cao trë xuèng. khãi thuèc cña chiÕn tranh.chñ bÐ nghÞch ngîm nh« “c¸i ®Çu mµu hoa cµ lªn trªn mµu xanh cña rõng ”. ¸nh n¾ng khiÕn thiªn nhiªn Sa Pa lÆng lÏ. vÒ cuéc sèng. C©u 9: ViÕt mét ®o¹n v¨n diÔn dÞch kho¶ng 12 c©u: Nh÷ng trang v¨n cña NguyÔn Thµnh Long ®· kh¾c ho¹ thiªn nhiªn Sa Pa thËt rùc rì. trÇm mÆc mµ ®Çy søc sèng. däc c©u v¨n. Kh«ng ph¶i chØ v× bã hoa rÊt to sÏ ®i theo c« trong chuyÕn ®i thø nhÊt ra ®êi. m¹ b¹c c¶ con ®Ìo ”. M©y còng hån nhiªn.. Cã thÓ nãi c©u v¨n miªu t¶ thiªn nhiªn ®· lµm thªm chÊt tr÷ t×nh cho c©u chuyÖn. ¸nh n¾ng dêng nh s¸ng dÇn lªn trong khung c¶nh thiªn nhiªn. tõ t©m hån ngêi kh¸c. khung c¶nh chØ cã thÓ thÊy ë rõng nói. Dêng nh nh÷ng thay ®æi cña cuéc sèng kh«ng ch¹m ®îc ®Õn n¬i ®©y. næi bËt gi÷a mµu xanh cña rõng nói. C¸i n¾ng chãi chang ®îc NguyÔn Thµnh Long miªu t¶ “®èt ch¸y rõng c©y” vµ c¸i n¾ng vµo cuèi buæi tra l¹i gay g¾t h¬n “¸nh n¾ng nh phñ kh¾p. r¬i trªn c¸c vßn l¸ ít s¬ng. Cïng víi sù bµng hoµng Êy lµ “mét Ên tîng hµm ¬n khã t¶ d¹t lªn trong lßng c« g¸i. ªm ¶ nh kh«ng hÒ biÕt ®Õn bom ®¹n.. b×nh yªn mµ rÊt sèng ®éng. nªn th¬. (§o¹n v¨n cã sö dông mét c©u th¶m th¸n. Rõng c©y nh “mét bã ®uèc khæng lå”. Cã mét Sa Pa cña nh÷ng rÆng ®µo. Qua t©m t cña c« g¸i. Sa Pa cßn hiÖn lªn víi h×nh ¶nh c©y th«ng vµ nh÷ng c¸i c©y tö kinh .”. Cã mét Sa Pa cña n¾ng. ta nhËn ra vÎ ®Ñp vµ søc ¶nh hëng cña nh©n vËt anh thanh niªn. bã hoa cña nh÷ng h¸o høc vµ m¬ méng ngÉu nhiªn anh dµnh cho thªm c«“.

. Tríc lóc nh¾m m¾t. 3. th¨m con.T¸c phÈm cña NguyÔn Quang S¸ng cã nhiÒu thÓ lo¹i truyÖn ng¾n. kÞch b¶n phim vµ hÇu nh chØ viÕt vÒ cuéc sèng vµ con ngêi Nam Bé trong 2 cuéc kh¸ng chiÕn còng nh sau hoµ b×nh.ë khu c¨n cø. tËp kÕt ra miÒn B¾c.T×nh huèng thø nhÊt: hai cha con gÆp nhau sau t¸m n¨m xa c¸ch. Trong mét trËn cµn. T×nh huèng truyÖn : TruyÖn ng¾n ®· thÓ hiÖn t×nh cha con s©u s¾c cña hai cha con «ng S¸u trong hai t×nh huèng: . Cho ®Õn lóc em nhËn ra cha. Tõ sau 1954. «ng ®· hy sinh. B. §©y lµ t×nh huèng c¬ b¶n cña truyÖn. Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: truyÖn ng¾n “ChiÕc lîc ngµ” ®îc viÕt n¨m 1966 khi t¸c gi¶ ho¹t ®éng ë chiÕn trêng Nam Bé vµ ®îc ®a vµo tËp truyÖn cïng tªn. kh¾c nghiÖt cña chiÕn tranh. Tãm t¾t truyÖn: . tù nhiªn. 143 . => NÕu t×nh huèng thø nhÊt béc lé t×nh c¶m m·nh liÖt cña bÐ Thu víi cha th× t×nh huèng thø hai l¹i biÓu lé t×nh c¶m s©u s¾c cña ngêi cha víi ®øa con. nhng «ng S¸u ®· hy sinh khi cha kÞp trao mãn quµ Êy cho con g¸i. Em ®èi xö víi ba nh víi ngêi xa l¹. «ng cßn kÞp trao c©y lîc ngµ nhê ngêi b¹n göi vÒ cho con g¸i cña m×nh. ngêi cha Êy ®· dån hÕt t×nh c¶m yªu th¬ng vµ nçi nhí mong con vµo mét viÖc lµm mét chiÕc lîc b»ng ngµ voi ®Ó tÆng c« con g¸i bÐ báng. quª ë huyÖn Chî Míi. Kh¸i qu¸t néi dung vµ nghÖ thuËt : * Néi dung: thÓ hiÖn t×nh cha con c¶m ®éng vµ s©u nÆng trong hoµn c¶nh Ðo le. .NguyÔn Quang S¸ng – sinh n¨m 1932. t×nh cha con trçi dËy m·nh liÖt trong em th× còng lµ lóc «ng S¸u ph¶i ra ®i. «ng tham gia bé ®éi. T¸c phÈm: 1. hîp lý. Nh÷ng n¨m chèng Mü «ng trë vÒ Nam Bé tham gia kh¸ng chiÕn vµ tiÕp tôc s¸ng t¸c v¨n häc. «ng S¸u dån tÊt c¶ t×nh yªu th¬ng vµ mong nhí ®øa con vµo viÖc lµm c©y lîc ngµ ®Ó tÆng con. thµnh c«ng trong viÖc miªu t¶ t©m lý vµ x©y dùng tÝnh c¸ch nh©n vËt.T×nh huèng thø hai: ë khu c¨n cø. T¸c gi¶: . 2. kiÕn thøc c¬ b¶n I. .Trong kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p. II. tiÓu thuyÕt.ChiÕc lîc ngµ NguyÔn Quang S¸ng A. ®Õn lóc em nhËn ra vµ biÓu lé t×nh c¶m th¾m thiÕt th× «ng S¸u l¹i ph¶i ra ®i. NguyÔn Quang S¸ng b¾t ®Çu viÕt v¨n. tØnh An Giang. Ph©n tÝch t¸c phÈm 1. . ho¹t ®éng ë chiÕn trêng Nam Bé. M·i ®Õn khi con g¸i lªn t¸m tuæi «ng míi cã dÞp vÒ th¨m nhµ. BÐ Thu – con «ng – kh«ng nhËn ra cha v× vÕt thÑo trªn mÆt lµm «ng kh«ng gièng víi ngêi cha trong bøc ¶nh mµ em biÕt. nhng thËt trí trªu lµ bÐ Thu kh«ng nhËn cha.¤ng S¸u xa nhµ ®i kh¸ng chiÕn. * NghÖ thuËt: t×nh huèng bÊt ngê. ®Æc biÖt lµ nh©n vËt trÎ em (bÐ Thu).

¬ng ng¹nh. §Ò bµi: C¶m nhËn cña em vÒ t×nh c¶m cha con s©u nÆng thÓ hiÖn qua truyÖn ng¾n “ChiÕc lîc ngµ” cña NguyÔn Quang S¸ng. ®îc sèng trong t×nh yªu cña con. cña nã chèi tõ kÓ c¶ khi nã bÞ l©m vµo thÕ bÝ “nåi c¬m s«i sïng sôc” kÓ c¶ nh÷ng lêi gi¶ng gi¶i cña mÑ. ngang bíng ®ã l¹i lµ biÓu hiÖn tuyÖt vêi cña t×nh c¶m phô tö. mét ngêi lÝnh l¨n dµi trªn m¸ «ng. * ¤ng cµng mong ®îc nghe tiÕng ba >< nã cµng cè t×nh lÈn tr¸nh. * ¤ng cµng chiÒu th¬ng >< bÝ cµng lÈn tr¸nh. Nh÷ng giät níc m¾t ©n hËn cña nã ch¶y ®Çm ®×a trªn m¸. lµm cho con mét chiÕc lîc ngµ.II. + BÐ Thu ®îc ngo¹i gi¶ng gi¶i: * BÐ Thu vì lÏ ra ngêi cã vÕt thÑo ®ã chÝnh lµ cha em.Chñ ®Ò kh«ng míi l¹ nhng thµnh c«ng cña NguyÔn Quang S¸ng trong ®o¹n trÝch nµy chÝnh lµ c¸ch khai th¸c vµ biÓu hiÖn t×nh cha con trong t×nh huèng thËt cã lý: chiÕn tranh – xa c¸ch: + 8 n¨m trêi hai cha con bÐ Thu kh«ng ®îc gÆp nhau. thªm mît.T×nh c¶m cha con s©u nÆng: khi ph©n tÝch chó ý qua nh÷ng mèc sù viÖc. * Khao kh¸t ®îc gÆp con. «ng chØ biÕt l¾c ®Çu cam chÞu bëi t×nh c¶m kh«ng dÔ g× gîng Ðp? Nhng khi hiÓu ra th× l¹i thÊy r»ng: chÝnh th¸i ®é ¬ng ng¹nh..Néi dung : T×nh c¶m cha con gi÷a «ng S¸u vµ bÐ Thu. khæ c«ng nh mét ngêi thî b¹c gß lng. T×nh c¶m cha con s©u nÆng gi÷a «ng S¸u vµ bÐ Thu: . trªn c»m khiÕn «ng S¸u kh«ng nÐn ®îc xóc ®éng. -> T×nh yªu th¬ng cña cha nh©n lªn gÊp béi. Nh÷ng giät níc mÆt hiÕm hoi cña «ng. * Tù «ng ®i t×m ngµ voi råi tù tay «ng ngåi ca tõng c¸i r¨ng lîc. 2. + ChØ nhËn ra nhau qua tÊm h×nh. . mét ngêi cha. nã còng kiªn quyÕt kh«ng chÞu cÊt lªn c¸i tiÕng mµ ba nã mong ®îi. . -> Ngän löa nång nµn cña lßng cha cø bÞ nh÷ng ®èi xö xa l¸nh. + 3 ngµy nghØ phÐp ë nhµ: * ¤ng khao kh¸t t×nh c¶m cña con bao nhiªu -> con bÐ hoµn toµn l¹nh lïng tríc mäi t×nh c¶m vå vËp cña cha. * T×nh yªu th¬ng con dån vµo viÖc thÓ hiÖn lêi høa víi con. §iÒu ®ã lµm «ng S¸u thùc sù ®au lßng. §¬n gi¶n v× vÕt thÑo dµi trªn m¸ ngêi ®ang xng lµ ba ®©y l¹i kh«ng gièng víi ¶nh ba m×nh -> Th¾c m¾c thÇm kÝn trong lßng nã.DÉn d¾t vÊn ®Ò: Hoµn c¶nh chiÕn tranh hoÆc ®Ò tµi vÒ t×nh cha con. + L¹i nh÷ng ngµy «ng S¸u xa con: * ¤ng th¬ng nhí con. * Nã cÊt tiÕng gäi cha ®óng lóc cha nã ph¶i lªn ®êng. ©n hËn v× m×nh ®· ®¸nh con. PhÇn th©n bµi: a. ThØnh tho¶ng nh÷ng lóc r¶nh rçi.. PhÇn më bµi: . 144 . * ¤ng cµng xÝch l¹i vÇn >< nã cµng lïi xa. Nã ch¹y l¹i «m h«n cha nã. thËn träng. tØ mØ kh¾c lªn ®ã mét dßng ch÷: “Yªu nhí tÆng Thu – con cña ba”. + Lóc cßn ë rõng: * ¤ng S¸u nhí th¬ng con v« cïng. «ng lÊy c©y lîc ra ng¾m nghÝa råi mµi lªn tãc cho thªm bãng.

giÇn giËt. ng¬ ng¸c. thiªng liªng h¬n c¶ mét lêi di chóc. .Khao kh¸t ®îc gÆp con. n¸o nøc. ba ®©y con”. . kh«ng kÞp suy nghÜ. nhng ®øa con l¹i xa l¸nh. lµ íc nguyÖn cuèi cïng ®èi víi ngêi b¹n th©n. . sau 7-8 n¨m xa nhµ. hèt ho¶ng vµ vôt bá ch¹y -> ®iÒu ®ã hoµn toµn bÊt ngê víi «ng S¸u khiÕn “mÆt «ng sÇm l¹i” vµ “hai tay bu«ng xuèng nh bÞ g·y”.-> Lßng yªu con ®· biÕn ngêi chiÕn sÜ thµnh mét nghÖ nh©n chØ s¸ng t¹o ra mét s¶n phÈm duy nhÊt trong ®êi.Mäi cè g¾ng cña «ng tõ viÖc “gi¶ vê kh«ng nghe” ®Õn viÖc “dån nã vµo thÕ bÝ” (ch¾t níc c¬m) nhng kh«ng cã kÕt qu¶. ®îc sèng trong t×nh yªu cña con. Råi “bíc véi vµng víi nh÷ng bíc dµi”. -> ThÓ hiÖn t©m tr¹ng ®au khæ tét cïng. c¶nh kÓ vµ ng«n ng÷ lêi tho¹i cho nh©n vËt. «ng ®· dån tÊt c¶ tµn lùc cña m×nh lµm mét viÖc: “®a tay vµo tói mãc c©y lîc ®a l¹i cho «ng Ba” nh trao l¹i lêi tr¨ng trèi cuèi cïng.¤ng ®· kh«ng thÓ chê xuång cËp bÕn “nhãn ch©n nh¶y thãt lªn bê. . t×nh c¶m cha con bÞ nÐn l¹i trong lßng. «ng ®au ®ín kh«ng hiÓu nguyªn nh©n v× sao. bùc tøc. Cho nªn c©y lîc ngµ kÕt tinh trong nã t×nh phô tö: méc m¹c mµ ®»m th¾m.Ngîc l¹i. Giäng nãi lËp bËp. hîp lý.Suy nghÜ cña em vÒ nh©n vËt «ng S¸u : mét ngêi chiÕn sÜ.VÐt thÑo dµi trªn m¸ ph¶i anh l¹i ®á öng lªn. «ng ®· ®¸nh con bÐ -> con bÐ bá sang nhµ ngo¹i. s©u sa.¤ng nhí th¬ng con v« cïng. 3. Suy nghÜ cña em vÒ nh©n vËt «ng S¸u: 1. 2. võa bíc.¤ng ch¼ng ®i ®©u xa. n«n nãng muèn ®îc «m con vµo lßng. ch©n thùc. «ng sung síng.Giíi thiÖu t¸c gi¶. VÒ nghÖ thuËt: . ®¬n s¬ mµ kú diÖu.Trong b÷a ¨n.. c) Trong 3 ngµy nghØ phÐp: . -> T©m tr¹ng xóc ®éng m¹nh mÏ. c¸ch lùa chän t×nh huèng bÊt ngê mµ tù nhiªn. . t¸c phÈm. biÕt kh«ng thÓ sèng ®îc. III. Th©n bµi : a) Lóc cßn ë rõng: . . mét ngêi cha nhÊt mùc th¬ng yªu con. Më bµi: . bÐ Thu giËt m×nh. chØ t×m c¸ch gÇn gòi ®Ó ®îc nghe mét tiÕng gäi “ba” cña con bÐ.Cèt truyÖn chÆt chÏ. 145 . -> Gãp phÇn kh«ng chØ lµm cho c©u chuyÖn ®¶m b¶o tÝnh kh¸ch quan. tin cËy mµ cßn hoµn toµn chñ ®éng ®iÒu khiÓn nhÞp kÓ vµ dÉn d¾t néi dung c©u chuyÖn theo dßng c¶m xóc cña m×nh.. x« chiÕc xuång t¹t ra”. «ng võa thÊt väng. do n«n nãng. nªn «ng S¸u kh«ng gh×m næi. võa khom ngêi ®a tay ®ãn chê con”. . “kªu to tªn con. ho¶ng sî khiÕn ngêi cha bÞ hôt hÉng. -> ChiÕc lîc ngµ -biÓu tîng cao quý cña t×nh cha con gi÷a «ng S¸u vµ bÐ Thu. tuy kh«ng thµnh lêi nhng nãi râ rµng. võa bÊt lùc. + Khi bÞ th¬ng nÆng.Lùa chän ng«i kÓ. Bëi ®ã lµ uû th¸c. run run: “ba ®©y con. b) Khi gÆp con (ë bÕn xuång) .

cßn «ng S¸u th× kh«ng nÐn ®îc: “Sao mµy cøng ®Çu qu¸ vËy?”. ngang bíng ®ã l¹i lµ biÓu hiÖn tuyÖt vêi cña t×nh cha con.Khi gÆp «ng S¸u ë bÕn xuång.3 ngµy nghØ phÐp: + Thu xa l¸nh «ng S¸u trong lóc «ng t×m c¸ch vç vÒ. -> ChÝnh th¸i ®é ¬ng ng¹nh. mÆt nã bçng t¸i ®i. gÇn gòi. . chiÕc lîc Êy lµ t×nh c¶m. cè ý khua cho d©y xuång kªu thËt to. bÊt ngê mµ hîp lý. 2. c¬m v¨ng tung toÐ – bÞ ®ßn. cøng ®Çu vµ gan l×. -> BÐ Thu thËt lµ bíng bØnh. cøng ®Çu vµ gan l×. nã nh¨n nhã muèn khãc nhng tù lÊy r¸ ch¾t níc chø kh«ng chÞu gäi “ba”. l¹ lïng. ChØ khi nhËn ®îc lêi høa “mang vÒ trao tËn tay cho ch¸u”. råi vôt ch¹y vµ kªu thÐt lªn: “m¸. . -> ChiÕc lîc ngµ gì rèi ®îc phÇn nµo t©m träng cña ngêi cha. d) L¹i nh÷ng ngµy «ng S¸u xa con: . kh«ng khãc. bëi t×nh c¶m kh«ng dÔ g× gîng Ðp. Më bµi: Tù lµm (ND: BÐ Thu – mét ®øa bÐ bíng bØnh. Thu nhÊt quyÕt kh«ng chÞu gäi tiÕng ba.®iÒu ®ã lµm «ng S¸u thùc sù ®au lßng. §Õn b¸c Ba còng ph¶i nghÜ “con bÐ ®¸o ®Ó thËt”. Th©n bµi a) L§1: BÐ Thu – mét bÐ bíng bØnh. ch¹y sang nhµ bµ ngo¹i. Suy nghÜ cña em vÒ nh©n vËt bÐ Thu: 1. Thu béc ph¶i gäi «ng S¸u v« ¨n c¬m.¤ng th¬ng con. Nã ng¬ ng¸c. * VÒ nghÖ thuËt (xem l¹i ®Ò A) IV. gäi ch¾t níc c¬m nhng l¹i næi træng.Tríc lóc «ng S¸u lªn ®êng 146 . tÊm lßng. lµ yªu th¬ng mµ «ng göi g¾m – thØnh tho¶ng nh÷ng lóc r¶nh rçi «ng l¹i lÊy c©y lîc ra ng¾m nghÝa råi mµi lªn tãc cho thªm bãng. b) L§2: BÐ Thu – Mét c« bÐ cã t×nh yªu th¬ng cha tha thiÕt. nghe tiÕng gäi tªn m×nh. m¸”. trÎ con. . khæ cïng nh lµ mét ngêi thî b¹c. + Thu ®· hÊt tung c¸i trøng c¸ ra m©m. «ng chØ biÕt l¾c ®Çu cam chÞu.lêi høa víi con tríc lóc chia tay. + m¸ do¹ ®¸nh. + BÞ dån vµo thÕ bÝ. ®¸p l¹i. . + Tù ®éng ®i t×m ngµn voi råi tù tay «ng «ng ca tõng chiÕc r¨ng lîc thËn träng. . nã kiªn quyÕt kh«ng chÞu cÊt lªn c¸i tiÕng mµ ba nã mong mái .¤ng dån t×nh th¬ng yªu Êy vµo viÖc lµm cho con mét chiÕc lîc ngµ . ©n hËn v× m×nh ®· ®¸nh con. ngêi cha ®ã míi nh¾m m¾t ®îc -> Cö chØ Êy cho ta hiÓu t×nh cha con m·nh liÖt vµ tha thiÕt cña «ng. Lý do nã kh«ng nhËn ba thËt ®¬n gi¶n. thªm mît. + B¸c Ba nãi mÉu nhng Thu vÉn kh«ng gäi. ®¸o ®Ó nhng l¹i th¬ng cha hÕt mùc).T×nh yªu th¬ng con cña «ng S¸u ®· kh«ng ®îc bÐ Thu ®ãn nhËn. Thu “giËt m×nh trßn m¾t nh×n”.Tríc khi hy sinh. + ¤ng cßn gß lng tØ mÈn kh¾c lªn ®ã dßng ch÷: “Yªu nhí – tÆng thu con cña ba”. «ng S¸u mãc c©y lîc ra trao vµo tay ngêi b¹n chiÕn ®Êu..

d©n d·.. + TiÕng gäi ba vì oµ tõ s©u th¼m trong t©m hån bÐ báng cña nã. + Trong t©m hån c« bÐ. nã cßn rÊt th¬ng ba n÷a. con bÐ l¨n lén suèt mét ®ªm kh«ng ngñ ®îc. hai tay «m chÆt lÊy cæ cha. hiÓu ®îc v× sao cha cã vÕt sÑo. V. 2.. tr¸i h¼n lóc dÇu. t×nh yªu víi cha ®· cã sù thay ®æi. dang hai tay «m chÆt lÊy cæ ba nã ”. “®«i m¾t mªnh m«ng cña con bÐ bçng x«n xao”. ¤ng cßn rÊt yªu th¬ng trÎ th¬. §Õn b©y giê. kh«ng chØ yªu cha. B¾t ®Çu lµ tiÕng thÐt “Ba.+ T×nh cha con cña «ng ®· trë l¹i vµo thêi kh¾c ng¾n ngñi nhÊt. §ång thêi t¸c gi¶ thµnh c«ng trong nghÖ thuËt miªu t¶ t©m lý nh©n vËt. Con bÐ ®· biÕt ®îc r»ng «ng S¸u chÝnh lµ cha m×nh. Nã h«n kh¾p ngêi «ng S¸u. Ngêi ®äc c¶m nhËn ®îc ®»ng sau ®«i m¾t mªnh m«ng. cuèi cïng «ng còng ®îc nghe. Em khãc v× th¬ng cha. KÕt bµi: T¸c gi¶ qu¶ rÊt am hiÓu t©m lý trÎ em nªn ®· diÔn t¶ sinh ®éng t×nh c¶m cña bÐ Thu trong cuéc chia tay cha con ®Çy c¶m ®éng. Sù khao kh¸t t×nh cha con l©u nay bÞ k×m nÐn bçng bËt lªn. v× ©n hËn ®· kh«ng ph¶i víi cha. 147 . ph©n tÝch cho nã hiÓu. niÒm kiªu h·nh v« cïng v× ngêi cha chiÕn sÜ. ®Æc biÖt lµ t©m lý cña nh©n vËt trÎ em rÊt tinh tÕ. c¸i vÕt sÑo tríc kia nã ghª sî vµ c¶m thÊy xÊu xÝ v« cïng. h«n c¶ vÕt sÑo dµi trªn m¸ «ng. T¸c gi¶ ®· lùa chän nh©n vËt kÓ chuyÖn thÝch hîp. hÊp dÉn xoay quanh nh÷ng t×nh huèng bÊt ngê nhng tù nhiªn vµ hîp lý. ngêi cha hy sinh tuæi thanh xu©n. + ThÕ råi “nã võa kªu võa ch¹y x« tíi. v× kh«ng biÕt ®Õn bao giê míi ®îc gÆp l¹i cha. Lóc nµy. Lóc nµy tÊt c¶ hµnh ®éng cña Thu ®Òu gÊp g¸p dån dËp. Cã lÏ nã hèi hËn l¾m v× ®· tõng ®èi xö kh«ng tèt víi «ng. tiÕng gäi th©n th¬ng. Sau khi hiÓu ®îc nguån gèc lai lÞch vÕt sÑo trªn mÆt cha. x«n xao Êy ®ang x¸o ®éng biÕt bao t×nh cm¶. Khi ®èi diÖn víi «ng S¸u.. bÐ Thu thÐt lªn: “Kh«ng!”. Trong ®ªm Êy. + Ngêi ®äc ®· chøng kiÕn mét cuéc chia tay c¶m ®éng s¸ng h«m sau.a ba”. tríc khi cha nã lªn ®êng Thu còng cã mÆt trong buæi ®a tiÔn cha nhng l¹i mang t©m tr¹ng hoµn toµn kh¸c tríc: “Nã kh«ng bíng bØnh hay nh¨n mµy cau cã n÷a. Nã còng hiÓu vÕt sÑo ghª sî trªn mÆt «ng lµ vÕt th¬ng cña «ng trong chiÕn ®Êu.a. tÊm lßng yªu th¬ng tr©n träng cña nhµ v¨n ®èi víi con ngêi vµ t×nh ngêi. NghÖ thuËt kÓ chuyÖn cña NguyÔn Quang S¸ng tho¶i m¸i. tù nhiªn víi giäng ®iÖu th©n mËt. §iÒu t¹o nªn søc hÊp dÉn cña c©u chuyÖn lµ t¸c gi¶ ®· x©y dùng ®îc mét t×nh huèng hÕt søc chÆt chÏ. 3. tiÕng gäi «ng S¸u chê ®îi suèt 9 n¨m rßng. NÐt ®Æc s¾c trong nghÖ thuËt kÓ chuyÖn: 1. Sau khi nghe «ng S¸u nãi: “Ba ®i råi ba vÒ víi con”. Thu th¬ng cha nã l¾m. Hµnh ®éng cña em nh muèn xoa dÞu nçi ®au ®· g©y ra cho cha... bµ ®· gi¶ng gi¶i cho nã nghe. Giê ®©y ngêi cha Êy l¹i tiÕp tôc ®i theo con ®êng vinh quang mµ c¶ d©n téc ta ®ang ®i. vÎ mÆt nã sÇm l¹i buån rÇu”. con bÐ cïng ngñ víi bµ ngo¹i. §iÒu ®ã thÓ hiÖn sù nh¹y c¶m. 2 ch©n cÊu chÆt ngêi nga. + Trong c¸i ngµy tríc khi «ng S¸u lªn ®êng vµo chiÕn khu. Ngoµi t×nh yªu cßn cã t×nh th¬ng råi cao h¬n c¶ lµ niÒm tù hµo v« bê bÕn. cèng hiÕn c¶ cuéc ®êi cho cuéc kh¸ng chiÕn vÜ ®¹i cña d©n téc.. ®em l¹i cho ngêi ®äc nçi xóc ®éng nghÑn ngµo nhÊt. TruyÖn ng¾n ChiÕc lîc ngµ lµ biÓu tîng cho ®Æc ®iÓm trÇn thuËt truyÖn ng¾n cña NguyÔn Quang S¸ng.

gîi c¶m gi¸c ch©n thùc. gÇn gòi víi ngêi ®äc.3. 148 . nã cßn qu¸ bÐ nhá ®Ó cã thÓ hiÓu ®îc nh÷ng t×nh thÕ kh¾c nghiÖt. t×nh c¶m cña em s©u s¾c. con bÐ giËt m×nh.. §¸p l¹i sù vå vËp cña ngêi cha. xa c¸ch. kh¸c víi h×nh ba mµ nã ®· ®îc biÕt. + Nghe gäi. lµm th©n. khi xuèng xuång cßn cè ý khua d©y cét xuèng kªu rén rµng thËt to. ¤ng cµng khao kh¸t ®îc nghe tiÕng “ba” tõ lßng con. . ViÖc sö dông ng«i kÓ nµy t¹o ®îc giäng ®iÖu kÓ chuyÖn thñ thØ t©m t×nh. ¤ng cµng chiÒu th¬ng.. bÐ Thu mét thùc thê ¬.. Nã vÉn hµnh ®éng theo sù bíng bØnh. khi «ng S¸u ®Õn gÆp lÆp ®i lÆp l¹i: ba ®©y con! Th× nã l¹ qu¸. kh«ng thÓ tù nhÊc næi ®Ó ch¾t níc. ngang ng¹nh bÊt cÇn.. kh«ng thÓ chiÕn tranh l¹nh ®îc n÷a – nã buéc ph¶i gäi ba. Ðo le cña ®êi sèng vµ ngêi lín còng kh«ng ai kÞp chuÈn bÞ cho nã ®ãn nhËn nh÷ng kh¶ n¨ng bÊt thêngm. mét ngêi chøng kiÕn toµn bé c©u chuyÖn. nªn nã kh«ng tin «ng S¸u lµ ba chØ v× trªn mÆt «ng S¸u cã thªm vÕt sÑo. em chØ yªu ba khi tin ch¾c ®ã ®óng lµ ba. råi vôt ch¹y vµ kªu thÐt lªn: M¸! M¸! + Trong hai ngµy ®ªm tiÕp theo.. NghÜa lµ nã kh«ng chÞu nhîng bé. C©u 1: Sau khi ®äc xong truyÖn ng¾n “chiÕc lîc ngµ” cña NguyÔn Quang S¸ng. . m·nh liÖt trong t×nh yªu th¬ng cha (Tuy cã phÇn ¬ng ng¹nh.. chíp chíp m¾t nh×n ngêi ®µn «ng ??? (vÉn im lÆng) nh muèn hái. em cã nh÷ng c¶m xóc vµ suy nghÜ g× vÒ nh©n vËt bÐ Thu vµ t×nh c¶m cha con trong chiÕn tranh ? Gîi ý: a. Nã vÉn kh«ng chÞu cÊt lªn c¸i tiÕng mµ ba nã tõng mong mái. s©u s¾c vµ m·nh liÖt. mét t×nh yªu ch©n thùc. ch©n thËt. ngêi ®äc cø ngì r»ng nã sÏ ph¶i chÞu thua. ¤ng S¸u cµng muèn gÇn con th× ®øa con l¹i cµng tá ra l¹nh nhËt. trßn m¾t nh×n ng¬ ng¸c l¹ lïng.) + Khi bÞ «ng S¸u tøc giËn ®¸nh mét c¸i th× nã bá vÒ nhµ bµ ngo¹i. §ã lµ ph¶n øng t©m lý hoµn toµn tù nhiªn cña mét ®øa trÎ cã c¶ tÝnh m¹nh mÏ. Ph¶n øng t©m lý cña em lµ hoµn toµn tù nhiªn. C« bÐ kh«ng tin thËm chÝ cßn ngê vùc. C©u chuyÖn trë nªn ®¸ng tin cËy.. cö chØ ©u yÕm. l¶ng tr¸nh. nã cµng cè t×nh cù nù. mÆc kÖ nh÷ng lêi nãi. ChÝnh c¸i th¸i ®é quyÕt liÖt ngang ng¹nh ®ã l¹i lµ biÓu hiÖn tuyÖt vêi cña t×nh c¶m ngêi con dµnh cho cha – ngêi trong tÊm h×nh chôp chung víi m¸ em. BÐ Thu lµ mét ®øa trÎ hån nhiªn ch©n thËt trong t×nh c¶m. (D/C: lóc c¬m s«i mét m×nh nã bÐ. l¹nh lïng ®Õn møc bíng bØnh. bÊt cÇn – tù m×nh lµm lÊy c«ng viÖc nguy hiÓm vµ qu¸ søc. Ng«i kÓ: T¸c gi¶ ®· kÓ chuyÖn tõ nh©n vËt “t«i” (b¸c Ba) – ngêi b¹n th©n chiÕn ®Êu cña «ng S¸u. c¶ mÑ x¸c nhËn lµ cha nhng kh«ng ai th¸o gì ®îc th¾c m¾c thÇm kÝn trong lßng m×nh th× c« bÐ cha chÞu th«ng. nã cµng l¶ng ra.. nã cßn chøng tá em cã c¸ tÝnh m¹nh mÏ. vç vÒ t×nh c¶m cña anh S¸u. Khi cÇn cã thÓ bµy tá trùc tiÕp c¶m xóc. nã sÏ ph¶i cÇu cøu ngêi lín gióp ®ì. mÆt bçng t¸i ®i. C« bÐ kh«ng dÔ tin ngêi kh¸c c¶ b¹n cña cha. bÐ Thu l¹i tá ra ngê vùc. Nhng kh«ng. * Mét sè c©u hái xoay quanh t¸c phÈm. Trong hoµn c¶nh xa c¸ch vµ tr¾c trë cña chiÕn tranh.Sù ¬ng ng¹nh cña bÐ Thu thÓ hiÖn ë viÖc døt kho¸t kh«ng chÞu nhËn «ng S¸u lµ cha. bíng bØnh). Ngêi kÓ hoµn toµn ®iÒu khiÓn nhÞp kÓ.Sù ¬ng ng¹nh cña bÐ Thu hoµn toµn kh«ng ®¸ng tr¸ch mµ cßn cã phÇn ®¸ng yªu. th¸i ®é ®èi víi sù kiÖn vµ nh©n vËt.

m¹nh mÏ. t×nh c¶m. «ng S¸u kh«ng ®i ®©u chØ quanh quÈn ë nhµ víi con.. ch¾c nã nghÜ hai tay kh«ng thÓ gi÷ ®îc ba nã. mét tay rót kh¨n lau níc m¾t råi h«n lªn m¸i tãc con”. kh«ng cßn lµ tiÕng kªu biÓu lé sî h·i mµ lµ tiÕng nãi cña t×nh yªu th¬ng ruét thÞt. LÇn ®Çu tiªn. nhanh nh mét con sãc. thay ®æi hoµn toµn. h¹nh phóc. tríc giê phót «ng S¸u ph¶i ®i xa th× th¸i ®é vµ hµnh ®éng cña bÐ Thu ®· ®ét ngét. l¨n lén vµ thØnh tho¶ng l¹i thë dµi nh ngêi lín”. h¹nh phóc cña mét ngêi cha c¶m nhËn ®îc t×nh ruét thÞt tõ con m×nh. khi bÐ Thu lªn t¸m tuæi «ng S¸u míi cã dÞp vÒ phÐp th¨m nhµ. a. thÊt väng. võa khom ngêi ®a tay chê ®ãn con”. gÆp mÆt ®øa con g¸i ®Çu lßng mµ «ng v« cïng th ¬ng nhí. VÒ t×nh c¶m cha con trong chiÕn tranh: . cuèng quýt. C« bÐ kh«ng chØ yªu cha. nã h«n lªn ba nã cïng kh¾p. Sù nghi ngê bÊy l©u ®· ®îc gi¶i to¶ vµ ë Thu n¶y sinh mét tr¹ng th¸i nh lµ sù ©n hËn. ta thÊy ®ã lµ c« bÐ cã t×nh c¶m thËt s©u s¾c.. tr¾c trë nhng rÊt thiªng liªng vµ s©u s¾c. nhng Thu vÉn lµ mét ®øa trÎ víi tÊt c¶ nÐt hån nhiªn. hèi tiÕc: “nghe bµ kÓ nã n»m im. ch¹y vµ kªu thÐt lªn gäi m¸.Qua biÓu hiÖn t©m lý vµ th¸i ®é.T×nh c¶m cha con trong chiÕn tranh cã nh÷ng xa c¸ch. vµ ®«i vai nhá bÐ cña nã run run. Giê ®©y ng êi cha s¾p ph¶i ®i xa. «ng nh×n con tr×u mÕn lÉn buån rÇu “®«i m¾t cña ngêi cha giµu t×nh th¬ng yªu. nhng «ng s½n lßng tha thø cho con. cã lÏ «ng rÊt vui vµ xóc ®éng. ®Ó l¹i nh÷ng Ên tîng s©u s¾c. Hai tay nã siÕt chÆt lÊy cæ.Ngêi ®äc thùc sù xóc ®éng vÒ t×nh c¶m cña hä nhng kh«ng khái cã nh÷ng tr¨n trë suy ngÉm. ng©y th¬ cña con trÎ. nã ch¹y thèt lªn vµ dang hai tay «m chÆt lÊy cæ ba nã. b. xe mÑ. cã phÇn thÊt väng. r¹ch rßi.Cho ®Õn lóc chia tay. . ®au ®ín. . nay bïng ra thËt m¹nh mÏ vµ hèi h¶. Giê ®©y c« míi vì lÏ ra ngêi cha cña c« thËt ®Ñp vµ thËt anh hïng. h«n c¶ vÕt thÑo dµi trªn m¸ nh ®Ó nhËn lçi. Nhng bÐ Thu ®· tõ chèi. Sau t¸m n¨m xa nhµ ®i kh¸ng chiÕn. Tríc cö chØ cña bÐ Thu. C©u 2: Ph©n tÝch t×nh c¶m cha con s©u nÆng ë «ng S¸u: ¤ng S¸u lµ mét ngêi cha hy sinh c¶ cuéc ®êi ®Ó g×n gi÷ t×nh cha con bÊt diÖt. nhng còng thËt døt kho¸t. th¬ng cha mµ cßn tù hµo vÒ cha. 149 . “anh S¸u mét tay «m con. Khi cÊt tiÕng gäi con cïng víi ®iÖu bé “võa bíc.. sî con kh«ng ®ãn nhËn t×nh c¶m cña m×nh. ch¨m sãc con nhng bÐ Thu kh«ng nhËn cha khiÕn «ng v« cïng buån. §ã lµ giät níc m¾t sung síng. cã xen lÉn c¶ sù hèi hËn. H×nh ¶nh bÐ Thu vµ t×nh yªu cha s©u s¾c cña Thu ®· g©y xóc ®éng m¹nh trong lßng ngêi ®äc. . . Thu ®· ®îc bµ gi¶i thÝch vÒ vÕt thÑo lµm thay ®æi khu«n mÆt ba nã. xa con vµ tiÕp tôc cuéc ®êi ngêi lÝnh gian khæ. hµnh ®éng cña bÐ Thu. tin r»ng ®øa con sÏ ®Õn víi m×nh. Nçi nhí mong víi ngêi cha xa c¸ch ®· bÞ dån nÐn bÊy l©u.Trong hai ngµy phÐp ng¾n ngñi. Nã ®· dµnh cho ba mét t×nh c¶m thËt m·nh liÖt. ë Thu cßn cã nÐt c¸ tÝnh lµ sù cøng cái ®Õn møc tëng nh ¬ng ng¹nh. Th× ra trong ®ªm bá vÒ nhµ bµ ngo¹i.Trong buæi s¸ng cuèi cïng. T×nh yªu th¬ng cña ngêi cha dµnh cho con trë nªn bÊt lùc khi «ng S¸u ®¸nh con bÐ mét c¸i vµo m«ng v× nã ®· hÊt miÕng trøng c¸ mµ «ng g¾p ra khái b¸t c¬m lµm c¬m v¨ng tung toÐ. ¤ng S¸u v« cïng buån b·. ®é lîng. . Råi nã võa kªu võa ch¹y x« tíi. nã dang c¶i hai ch©n råi cÊu chÆt lÊy ba nã. Thu cÊt tiÕng gäi “Ba” vµ tiÕng kªu nh tiªnÐg “xД.

Thuéc thÕ hÖ nhµ v¨n thêi kú chèng Mü. KiÕn thøc c¬ b¶n I. . . ba mua cho con mét c©y lîc ngµ nghe ba!” ®· thóc ®Èy «ng nghÜ ®Õn viÖc lµm mét chiÕc lîc ngµ dµnh cho con. . §oµn kÕt (1980).T¸c phÈm chÝnh: Cao ®iÓm mµu h¹ (1978). ©n hËn ¸m ¶nh «ng suèt nhiÒu ngµy v× «ng ®· ®¸nh con khi nãng giËn. II. b¾t ®Çu viÕt v¨n vµo ®Çu nh÷ng n¨m 70. biÕt n©ng niu t×nh c¶m cha con. lóc cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cña d©n téc ®ang diÔn ra ¸c liÖt. ¤ng S¸u ®óng lµ mét ngêi cha hiÒn lµnh. T¸c gi¶: . sinh n¨m 1949. c«ng søc vµo viÖc lµm c©y lîc. ®Æc s¾c (®Æc biÖt lµ nh©n vËt n÷). Chøng tá «ng rÊt chiÒu con vµ lu«n gi÷ lêi høa víi con. viÕt n¨m 1971. T×nh c¶m cña «ng S¸u víi con ®· ®îc thÓ hiÖn tËp trung vµ s©u s¾c ë phÇn sau cña truyÖn. Mét m×nh qua ®êng (tËp truyÖn – 2006). ca r¨ng. tØ mØ. chiÕn ®Êu cña TNXP. Mét ngêi cha ®Ó bÐ Thu sèt ®êi yªu quý vµ tù hµo. 2. bé ®éi trªn ®êng Trêng S¬n.. t¹i khu c¨n cø.Së trêng: ViÕt vÒ truyÖn ng¾n víi ngßi bót miªu t¶ kinh tÕ.Lª Minh Khuª. Kh¸i qu¸t gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt: 150 . §ã lµ ®iÒu tr¨ng trèi kh«ng lêi. nh©n hËu. Cho nªn nã kh«ng chØ lµ chiÕc lîc xinh x¾n vµ quý gi¸ mµ ®ã lµ chiÕc lîc kÕt tô tÊt c¶ t×nh phô tö méc m¹c mµ ®»m th¾m. Nh÷ng ng«i sao xa x«i Lª Minh Khuª A. khi «ng S¸u ë trong rõng. §iÒu ®ã ®óng nh «ng Ba nãi: “chØ cã t×nh cha con lµ kh«ng thÓ chÕt ®îc”.KiÕm ®îc khóc ngµ. ngêi cha Êy ®· hy sinh trong mét trËn cµn. quª TÜnh Gia – Thanh Ho¸ . T¸c phÈm 1. c«ng phu.Nhng t×nh c¶m thËt ®¸ng th¬ng. ®¬n s¬ mµ kú diÖu lµm sao! ChiÕc lîc ngµ ??? thiªng liªng ®· lµm dÞu nçi ©n hËn vµ ¸nh lªn niÒm hy väng kh¾c kho¶i sÏ cã ngµy anh S¸u ®îc gÆp l¹i con. lµ íc nguyÖn cuèi cïng cña ngêi b¹n th©n: íc nguyÖn cña t×nh phô tö. .. ®· chuyÓn nã cho ngêi b¹n nh mét cö chØ chuyÓn giao sù sèng. . => ¤ng S¸u qu¶ lµ mét ngêi cha chÞu nhiÒu thiÖt thßi nhng v« cïng ®é lîng vµ tËn tuþ v× t×nh yªu th¬ng con. Bi kÞch nhá (1993).Lµ thanh niªn xung phong lªn ®êng Trêng S¬n. chuèt bãng. mét sù uû th¸c. Råi lêi dÆn cña ®øa con: “Ba vÒ. anh vui síng nh ®øa trÎ ®îc quµ. «ng S¸u vÉn nhí chiÕc lîc. + S¸u 75: ViÕt vÒ nh÷ng chuyÓn biÕn ®êi sèng XH vµ con ngêi trªn tinh thÇn ®æi míi. nã râ rµng vµ thiªng liªng h¬n c¶ mét lêi di chóc. s©u xa.Tríc hÕt lµ nçi nhí th¬ng xen lÉn sù day døt. trao tËn tay nã mãn quµ kû niÖm nµy. anh kh«ng kÞp ddwa c©y lîc ngµ ®Õn tËn tay cho con. . Tríc khi vÜnh biÖt con.b. råi ®Ó hÕt t©m trÝ. kh¾c ch÷. cÇn mÉn. * §Ò tµi: + Tríc 75: ViÕt vÒ cuéc sèng. => §ã lµ biÓu hiÖn t×nh c¶m trong s¸ng vµ s©u nÆng cña ngêi cha. Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: TruyÖn “Nh÷ng ng«i sao xa x«i” lµ mét trong nh÷ng t¸c phÈm ®Çu tay cña nhµ v¨n Lª Minh Khuª. Lßng yªu con ®· biÕn ngêi chiÕn sÜ thµnh mét nghÖ nh©n – nghÖ nh©n chØ s¸ng t¹o mét t¸c phÈm duy nhÊt trong cuéc ®êi.

3. chÞ Thao – ngêi lín tuæi h¬n c¶ vµ lµ tæ trëng. hay m¬ méng. Mét c¬n ma ®¸ bÊt chît ®Õn trªn ®iÓm cao khiÕn c¸c c« hÕt søc vui thÝch. Ph©n tÝch t¸c phÈm I. ph¶i ®o khèi lîng ®Êt ®¸. suy nghÜ cña nh©n vËt. Ng«i kÓ: TruyÖn kÓ vÒ ng«i thø nhÊt. 151 .Ph¬ng §Þnh . Hä lµm thµnh tæ trinh s¸t mÆt ®êng gåm: Ph¬ng §Þnh. nh©n vËt chÝnh trong t¸c phÈm. Nh÷ng nÐt chung vµ nh÷ng nÐt riªng cña ba c« g¸i thanh niªn xung phong: * Hä ®Òu thuéc thÕ hÖ nh÷ng c« g¸i TNXP thêi kú kh¸ng chiÕn chèng Mü mµ tuæi ®êi cßn rÊt trÎ. t×nh nguyÖn vµo c¸i n¬i mµ sù mÊt cßn chØ diÔn ra trong nh¸y m¾t. . Nho. sù nguy hiÓm vµ ¸c liÖt. lµm nhiÖm vô trinh s¸t mÆt ®êng ë mét vïng träng ®iÓm trªn tuyÕn ®êng Trêng S¬n. ph¬i m×nh gi÷a vïng träng ®iÓm b¾n ph¸ cña m¸y bay ®Þch.C«ng viÖc cña hä hÕt søc nguy hiÓm. ph¸ bom). Ph¬ng §Þnh vµ chÞ Thao ®· hÕt lßng lo l¾ng ch¨m sãc.* Néi dung: TruyÖn “Nh÷ng ng«i sao xa x«i” cña Lª Minh Khuª ®· lµm næi bËt t©m hån trong s¸ng.“Nh÷ng ng«i sao xa x«i” lµ c©u chuyÖn kÓ vÒ ba n÷ thanh niªn xung phong: Ph¬ng §Þnh. ng«n ng÷ sinh ®éng.nh©n vËt kÓ chuyÖn vµ còng lµ nh©n v Ët chÝnh lµ mét c« g¸i giµu c¶m xóc. cuéc sèng chiÕn ®Êu ®Çy gian khæ. Tãm t¾t: .C«ng viÖc ®Æc biÖt nguy hiÓm (ph¶i ch¹y ë trªn cao c¶ ban ngµy. thÊm nhuÇn lý tëng nªn ®· t¹m xa gia ®×nh. B.c«ng viÖc diÔn ra tõ ba ®Õn n¨m lÇn mçi ngµy. 1. ngêi kÓ lµ Ph¬ng §Þnh. ®ång thêi phï hîp víi néi dung t¸c phÈm t¨ng tÝnh ch©n thùc cho c©u chuyÖn. ®¸nh dÊu vÞ trÝ c¸c qu¶ bom cha næ vµ ph¸ bom. NhiÖm vô cña hä lµ quan s¸t ®Þch nÐm bom. . cã c¸ch kÓ chuyÖn tù nhiªn. Thao . §ã chÝnh lµ h×nh ¶nh ®Ñp. xa m¸i trêng. m¬ méng. Nho. . hä ph¶i b×nh tÜnh ®èi mÆt víi thÇn chÕt trong mçi lÇn ph¸ bom . ®o khèi lîng ®Êt ®¸ ph¶i san lÊp do bom ®Þch g©y ra. l¹c quan cña nh÷ng c« g¸i thanh niªn xung phong trªn tuyÕn ®êng Trêng S¬n. 5. Cuéc sèng cña ba c« g¸i dï lµ kh¾c nghiÖt vµ nguy hiÓm nhng vÉn cã nh÷ng niÒm vui hån nhiªn cña tuæi trÎ. hån nhiªn vµ lu«n nhí vÒ nh÷ng kû niÖm víi gia ®×nh vµ thµnh phè cña m×nh. hy sinh nhng rÊt hån nhiªn. trÎ trung vµ ®Æc biÖt thµnh c«ng vÒ nghÖ thuËt miªu t¶ t©m lý nh©n vËt. n¬i tËp trung mÊt bom ®¹n. tiªu biÓu vÒ thÕ hÖ trÎ ViÖt Nam trong thêi kú kh¸ng chiÕn chèng Mü. Nho bÞ th¬ng. §Æc biÖt. Hoµn c¶nh sèng chiÕn ®Êu: . * NghÖ thuËt: TruyÖn sö dông vai kÓ lµ nh©n vËt chÝnh. yªu th¬ng nhau trong t×nh ®ång ®éi dï mçi ngêi c¸ tÝnh.Hä ë trong mét c¸i hang díi ch©n cao ®iÓm. nh÷ng gi©y phót thanh th¶n th¬ méng vµ ®Æc biÖt hä g¾n bã. .Hä sèng trªn mét cao ®iÓm gi÷a mét vïng träng ®iÓm trªn tuyÕn ®êng Trêng S¬n. tinh thÇn dòng c¶m. Trong mét lÇn ph¸ bom.tæ trëng. ®¸nh dÊu nh÷ng qu¶ bom cha næ. sau mçi trËn bom. T¸c dông: ThuËn lîi trong viÖc biÓu hiÖn thÕ giíi t©m hån c¶m xóc.

hiÓu ®îc tÝnh t×nh. Chi tiÕt miªu t¶ nµy thèng nhÊt víi tÝnh c¸ch cña nh©n vËt lu«n mang trong m×nh lßng kiªu h·nh cña mét c« g¸i Hµ Néi. Nhng nhÊt ®Þnh sÏ næ. Råi khi xong viÖc quay l¹i nh×n c¶nh ®o¹n ®êng mét lÇn n÷a. t«i kh«ng sî n÷a. T«i sÏ kh«ng ®i khom khi cã thÓ cø ®µng hoµng mµ bíc tíi” -> b×nh tÜnh. ch¹y vÒ hang”. Cã nh÷ng lóc hä nghÜ ®Õn c¸i chÕt khi nguy hiÓm kÒ bªn. §Ó råi sau mçi trËn bom vît qua c¸i chÕt hä l¹i h¸t say sa nh÷ng bµi h¸t t¬i vui. Hä nãi vÒ c¸i chÕt nhÑ nhµng. ch¹y ®ua víi thêi gian ®Ó vît qua c¸i chÕt. Trong 3 ngêi th× 2 ngêi ®· tõng bÞ thong ®ã lµ Nho vµ Ph¬ng §Þnh.. së thÝch cña nhau.Cã tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cao víi nhiÖm vô : (ë ®©y ®Çy bom Mü. . gan d¹: (S½n sµng nhËn viÖc ph¸ bom mµ kh«ng cÇn sù trî gióp cña ®¬n vÞ. . 152 . tim ®Ëp bÊt chÊp c¶ nhÞp ®iÖu. lu«n c¨ng th¼ng thÇn kinh. cã thÓ chèc n÷a. Mét dÊu hiÖu ch¼ng lµnh ”.Qua dßng suy t cña Ph¬ng §Þnh. 2. thë phµo. c¸i chÕt cã thÓ ®Õn bÊt cø khi nµo nhng ®Ó th«ng m¹ch giao th«ng lu«n th«ng suèt nªn c¸c c« lu«n vÉn s½n sµng cho viÖc ra trËn ®Þa.Sù khèc liÖt cña chiÕn tranh ®· t«i luyÖn t©m hån vèn nh¹y c¶m yÕu ®uèi thµnh b¶n lÜnh kiªn cêng cña ngêi anh hïng c¸ch m¹ng.. * PhÈm chÊt: . . Cã thÓ næ b©y giê. T«i rïng m×nh vµ thÊy t¹i sao m×nh lµm qu¸ chËm. Nh÷ng nÐt chung: Tuy ba c« g¸i mçi ngêi mét c¸ tÝnh. tù tin thùc hiÖn tõng thao t¸c ph¸ bom. b¨ng bã ch¨m sãc Nho cÈn thËn víi mét niÒm xãt xa nh chÞ em ruét thÞt. Ph¬ng §Þnh vµ chÞ Thao ®· lo l¾ng. TiÕp ®ã lµ c¶m gi¸c c¨ng th¼ng chê ®îi tiÕng næ cña qu¶ bom. . khi Nho bÞ th¬ng. tõng ch÷ vÒ c¶m gi¸c c¨ng th¨ng. “Cã ë ®©u nh thÕ nµy kh«ng: ®Êt bèc khãi. ngêi ®äc kh«ng chØ thÊy sù to¶ s¸ng cña phÈm chÊt anh hïng mµ cßn h×nh dung ®îc thÕ giíi néi t©m phong phó ë c«.Hä cã t×nh ®ång ®éi g¾n bã. lo l¾ng khi chê Thao vµ Nho ®i trinh s¸t bom trªn cao ®iÓm. nhng ®iÒu Êy chØ tho¸ng qua rÊt mê nh¹t nhêng chç cho ý nghÜ lµm thÕ nµo ®Ó nh÷ng qu¶ bom kia ph¶i næ -> §Æt nhiÖm vô lªn trªn c¶ tÝnh m¹ng). kh«ng khÝ bµng hoµng. s¾c nhän rîn ngêi khi kÒ cËn c¸i chÕt “ThØnh tho¶ng lìi xÎng ch¹m vµo qu¶ bom. ThÇn kinh c¨ng nh ch·o. .. Sau mçi ®ît bom ®¸nh hä l¹i lao lªn mÆt ®êng lµm nhiÖm vô. ch©n ch¹y mµ vÉn biÕt r»ng kh¾p chung quanh cã nhiÒu qu¶ bom cha næ. m¸y bay ®ang Çm × xa dÇn. + T©m hån: C¶m thÊy cã ¸nh m¾t c¸c chiÕn sÜ ®ang dâi theo m×nh. Kh«ng biÕt bao nhiªu lÇn hä bÞ bom vïi. d¸m ®èi mÆt víi thÇn chÕt mµ kh«ng hÒ run sî). th©n thiÕt. ®ßi hái sù dòng c¶m b×nh tÜnh. Mét tiÕng ®éng s¾c ®Õn gai ngêi cøa vµo da thÞt t«i. hoµn c¶nh riªng kh¸c nhau nhng hä ®Òu cã phÈm chÊt chung cña ngêi chiÕn sü thanh niªn xung phong ë chiÕn trêng.Dòng c¶m..Ph¬ng §Þnh (còng nh Nho vµ Thao) lµ h×nh ¶nh tiªu biÓu cho thÕ hÖ trÎ ViÖt Nam thêi chèng Mü cøu níc. + Lª Minh khuª ®· miªu t¶ ch©n thËt cô thÓ ®Õn tõng chi tiÕt khi t¹o nªn søc gîi t¶ trong tõng c©u. quan t©m ch¨m sãc nhau rÊt chu ®¸o (Ph¬ng §Þnh bån chån. Nhanh lªn mét tÝ! Vá qu¶ bom ®ang nãng.-> §©y lµ c«ng viÖc hµng ngµy cña 3 c« g¸i – mét c«ng viÖc v« cïng m¹o hiÓm.

III. Tãm t¾t: Ba n÷ thanh niªn xung phong lµm thµnh mét tæ trinh s¸t mÆt ®êng t¹i mét ®Þa ®iÓm trªn tuyÕn ®êng Trêng S¬n. . BiÕt ¬n nh÷ng con ngêi ®· ®em c¶ tuæi thanh xu©n vµ tÝnh m¹ng cña m×nh ®Ó ®æi lÊy ®éc lËp tù do cho Tæ quèc. C¸i hang ®¸ díi ch©n cao ®iÓm lµ “ng«i nhµ” cña hä ®· lu gi÷a biÕt bao kû niÖm ®Ñp cña ba c« g¸i më ®êng trong nh÷ng th¸ng ngµy gian khæ mµ anh hïng cña cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü. c©u ®Æc biÖt. m¬ méng vµ ®Æc biÖt hä rÊt g¾n bã. nhÞp nhanh t¹o sù nhÞp nhµng phï hîp víi kh«ng khÝ c¨ng th¼ng. Sù hy sinh cña hä ®· gãp phÇn to lín vµo sù nghiÖp gi¶i phãng d©n téc. * Mét sè c©u hái xoay quanh néi dung bµi th¬ Tãm t¾t néi dung cèt truyÖn vµ nªu ý nghÜa cña truyÖn? a. nh÷ng gi©y phót thanh th¶n. NhiÖm vô cña hä lµ quan s¸t ®Þch nÐm bom. vÉn cã nh÷ng niÒm vui hån nhiªn cña tuæi trÎ. ®o khèi lîng ®Êt ®¸ ph¶i san lÊp do bom ®Þch g©y ra. . ®iÓm nh×n bªn trong tõ nh©n vËt Ph¬ng §Þnh còng lµ nh©n vËt chÝnh.VÒ ph¬ng thøc trÇn thuËt: + TruyÖn ®îc kÓ b»ng ng«i thø nhÊt. yªu th¬ng nhau trong t×nh ®ång ®éi. khÈn tr¬ng n¬i chiÕn trêng.Ng«n ng÷ vµ giäng ®iÖu: + Ng«n ng÷ trÇn thuËt phï hîp víi nh©n vËt kÓ chuyÖn – mét c« g¸i thanh niªn xung phong trÎ trung ngêi Hµ Néi – t¹o cho t¸c phÈm cã giäng ®iÖu vµ ng«n ng÷ tù nhiªn. yªu ®êi ngay trong hoµn c¶nh khãi löa ®¹n bom. c©u tØnh lîc. Cã khi dïng nh÷ng c©u v¨n ng¾n. ®Ëm nÐt. hä vÉn l¹c quan yªu ®êi. + Lêi kÓ rÊt linh ho¹t. gîi nh÷ng kû niÖm cña tuæi niªn thiÕu hån nhiªn. Qua ba nh©n vËt trong truyÖn. thèng nhÊt ®Êt níc. Hä gåm cã: hai c« g¸i rÊt trÎ lµ §Þnh vµ Nho. gÇn víi khÈu ng÷. béc lé ý thøc kÕ thõa vµ ph¸t huy truyÒn thèng c¸ch m¹ng cña thÕ hÖ ®i tríc. IV. tinh tÕ.Mét nÐt ®Æc s¾c næi bËt lµ nghÖ thuËt miªu t¶ t©m lý nh©n vËt rÊt ch©n thùc. em c¶m nhËn nh thÕ nµo vÒ tuæi trÎ ViÖt Nam trong thêi kú kh¸ng chiÕn chèng Mü? . + Ng«i kÓ nµy còng t¹o ra mét ®iÓm nh×n phï hîp ®Ó miªu t¶ hiÖn thùc cña cuéc chiÕn ®Êu ë mét träng ®iÓm trªn tuyÕn ®êng Trêng S¬n.Liªn hÖ víi b¶n th©n. Nh÷ng ®o¹n håi tëng nhÞp kÓ chËm r·i. d¸m ®èi mÆt víi khã kh¨n cña hä. lµm cho c©u chuyÖn ch©n thùc h¬n. cßn tæ trëng lµ chÞ Thao lín tuæi h¬n mét chót. §iÒu nµy t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó t¸c gi¶ tËp trung miªu t¶ thÕ giíi t©m hån cña nh©n vËt hiÖn lªn phong phó. ®¸nh dÊu vÞ trÝ c¸c tr¸i bom ca næ vµ ph¸ bom. v« t vµ kh«ng khÝ thanh b×nh tríc chiÕn tranh. NghÖ thuËt ®Æc s¾c . ý nghÜa cña truyÖn 153 . sinh ®éng l¹i võa ®a d¹ng. dòng c¶m. . b. . C«ng viÖc cña hä hÕt søc nguy hiÓm v× lu«n ph¶i ®èi mÆt víi thÇn chÕt trong mçi lÇn ph¸ bom vµ ph¶i lµm viÖc gi÷a ban ngµy díi bom ®¹n cña qu©n thï trªn mét tuyÕn ®êng ¸c liÖt.Tù hµo vÒ tuæi trÎ ViÖt Nam trong kh¸ng chiÕn chèng Mü. Tuy vËy.C¶m phôc tríc lßng yªu níc.Yªu mÕn bëi hä l¹c quan. dï mçi ngêi mét c¸ tÝnh. trÎ trung vµ cã chÊt n÷ tÝnh. . sù gan d¹.

. . xa m¸i trêng. .. ngay c¶ trong hoµn c¶nh chiÕn trêng ¸c liÖt.Lµm næi bËt t©m hån trong s¸ng. t¹o cho ngêi ®äc c¶m gi¸c tin vµo c©u chuyÖn h¬n. hån nhiªn. C©u 2: TruyÖn ®îc trÇn thuËt tõ nh©n vËt nµo? ViÖc chän vai kÓ nh vËy cã t¸c dông g× trong viÖc thÓ hiÖn néi dung truyÖn? . Vµ ë ®©y. ViÖc hä lÊy hang ®¸ lµm nhµ.nhÊt lµ vai kÓ ë ®©y l¹i lµ mét c« g¸i trÎ Hµ Néi cã c¸ tÝnh nhiÒu méng m¬ víi nh÷ng kû niÖm ®Ñp cña thêi thiÕu n÷. “kho¶ng trêi hè hom” cña L©m ThÞ Mü D¹ vµ truyÖn ng¾n “M¶nh tr¨ng cuèi rõng” cña NguyÔn Minh Ch©u.TruyÖn ®îc trÇn thuËt tõ ng«i thø nhÊt vµ nh÷ng ngêi kÓ chuyÖn còng lµ nh©n vËt chÝnh. cuéc sèng chiÕn ®Êu v« cïng gian khæ. C©u 3: T×m hiÓu nh÷ng nÐt chung vµ nh÷ng nÐt riªng cña ba nh©n vËt c« g¸i thanh niªn xung phong trong truyÖn. lßng dòng c¶m kh«ng sî hy sinh. nhiÒu m¬ íc. nhng trong truyÖn nµy. Hä thÝch lµm ®Ñp cho cuéc sèng cña m×nh. ®· t¹m xa gia ®×nh. biÓu hiÖn thÕ giíi t©m hån. m¬ méng. tiªu biÓu vÒ thÕ hÖ trÎ ViÖt Nam trong thêi kú kh¸ng chiÕn chèng Mü.. c« thanh niªn xung phong ” cña Ph¹m TiÕn DuËt. Nho thÝch thªu thïa. ngåi bã gèi m¬ méng vµ h¸t. nguy hiÓm vµ lu«n c¨ng th¼ng nhng hä vÉn b×nh tÜnh. §Þnh thÝch ng¾m m×nh trong g¬ng. lu«n l¹c quan yªu ®êi. cô thÓ vµ sinh ®éng h¬n. NÐt chung nµy kh«ng chØ cã ë ®©y mµ cßn ®îc nãi ®Õn ë nhiÒu t¸c phÈm kh¸c nh “Göi em. coi cao ®iÓm ®Çy bom ®¹n lµ chiÕn trêng hµng ngµy ®èi mÆt víi c¸i chÕt trong gang tÊc ®· nãi lªn tÊt c¶. chñ ®éng. hay m¬ méng.Hä ®Òu cã nh÷ng phÈm chÊt chung cña nh÷ng chiÕn sÜ thanh niªn xung phong ë chiÕn trêng: tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cao ®èi víi nhiÖm vô. nh÷ng c¶m xóc vµ suy nghÜ cña nh©n vËt. Sù lùa chän ng«i kÓ nh vËy phï hîp víi néi dung t¸c phÈm vµ t¹o thuËn lîi ®Ó t¸c phÈm miªu t¶. 154 . chiÕn ®Êu. ®Òu sèng hån nhiªn t¬i trÎ (chi tiÕt trËn ma ®¸ bÊt chît ®Õn vµ niÒm vui trÎ trung cña ba c« g¸i khi ®îc “thëng thøc” nh÷ng viªn ®¸ nhá. Cã lÖnh lµ lªn ®êng. §ã còng lµ do c¸ch lùa chän vµ kÓ cña t¸c gi¶ . T¹o thµnh biÓu tîng g¬ng mÆt ®Ñp vµ ®¸ng yªu c¶u nh÷ng c« g¸i më ®êng thêi kh¸ng chiÕn chèng Mü. C¶ ba ®Òu cha cã ngêi yªu. Khi ®ång ®éi gÆp tai n¹n th× khÈn tr¬ng cøu ch÷a vµ tËn t×nh ch¨m sãc (c©u chuyÖn Nho bÞ th¬ng khi ph¸ bom). chÞ Thao ch¨m chÐp bµi h¸t. hiÖn lªn kh¸ râ lµ thÕ giíi néi t©m cña c¸c c« g¸i thanh niªn xung phong víi vÎ ®Ñp t©m hån cña mét thÕ hÖ thêi kh¸ng chiÕn chèng Mü. nguy hiÓm kh«ng tö n¹n dï ph¶i ®èi mÆt víi m¸y bay vµ bom ®¹n qu©n thï. l¹c quan cña nh÷ng c« g¸i thanh niªn xung phong trªn tuyÕn ®êng Trêng S¬n. a. hy sinh. hy sinh nhng rÊt hån nhiªn.Hä ®Òu thuéc thÕ hÖ nh÷ng c« g¸i thanh niªn xung phong thêi kú kh¸ng chiÕn chèng Mü mµ tuæi ®êi cßn rÊt trÎ (nh Ph¬ng §Þnh vèn lµ mét c« häc sinh thµnh phè). vµ ®· lªn ®êng lµ hoµn thµnh nhiÖm vô (®/c – SGK). tinh thÇn dòng c¶m. tù nguyÖn vµo chiÕn trêng tham gia mét c¸ch v« t... truyÖn viÕt vÒ chiÕn tranh. §Ó cho nh©n vËt lµ ngêi trong cuéc kÓ l¹i th× c©u chuyÖn sÏ thËt h¬n.Cïng lµ ba c« g¸i trÎ víi cuéc sèng néi t©m phong phó ®¸ng yªu: dÔ c¶m xóc. NÐt chung: . cã lý tëng. tÊt nhiªn ph¶i cã bom ®¹n. dÔ vui. t×nh ®ång ®éi g¾n bã. bÊt kÓ trong t×nh huèng nµo. §ã chÝnh lµ h×nh ¶nh ®Ñp. Cuéc sèng vµ chiÕn ®Êu ë chiÕn trêng thËt gian khæ. dÔ buån. trong hang vÉn vang lªn tiÕng h¸t cña ba c« g¸i.

cø quÇn ¸o ít. Nhng chÞ l¹i cã ba quyÓn sæ dµy chÐp bµi h¸t vµ rçi lµ chÞ ngåi chÐp bµi h¸t. c« “c¸i cæ trßn vµ nh÷ng cóc ¸o nhá nh¾n ” rÊt dÔ th¬ng khiÕn Ph¬ng §Þnh “muèn bÕ nã lªn tay”. tæ trëng. trong s¸ng: c« hiÖn lªn rÊt ®êi thêng. ChÞ l¹i hay tØa ®«i l«ng mµy cña m×nh.. Gîi ý: TriÓn khai c¸c ý sau: Ph¬ng §Þnh lµ h×nh ¶nh tiªu biÓu cña nh÷ng ngêi con g¸i Hµ Néi vµo chiÕn trêng ®¸nh giÆc. Ýt nhiÒu cã tõng tr¶i h¬n. . nÐt kiªu kú cña nh÷ng c« g¸i Hµ Thµnh). mÆt t¸i mÐt ”. xoÌ tay xin mÊy viªn ®¸ ma. b×nh tÜnh. . ai còng gêm chÞ vÒ tÝnh c¬ng quyÕt. m¬ íc vµ dù tÝnh vÒ t¬ng lai cã vÎ thiÕt thùc h¬n. rÊt thùc víi nh÷ng nÐt ®Ñp t©m hån: nh¹y c¶m. Vµ trong mét lÇn ph¸ bom. thÊy v¾t lµ chÞ nh¾m m¾t l¹i.Nho lµ mét c« g¸i trÎ. giäng th× chua.C« rÊt trÎ. hµnh ®éng thËt nhanh gän: “Nho cuén trßn c¸i gèi.. xinh x¾n. tuy gian khæ nhng vÉn gi÷ ®îc c¸i phong c¸ch riªng cña ngêi Hµ Néi.Ngay gi÷a chiÕn trêng ¸c liÖt. Nho l¹i rÊt hån nhiªn – c¸i hån nhiªn trÎ th¬: “võa t¾m ë díi suèi lªn. biÕt m×nh ®Ñp vµ ®îc c¸c anh bé ®éi ®Ó ý nhng kh«ng tá ra s¨n sãc. “¸o lãt cña chÞ c¸i nµo còng thªu chØ mµu ”.Lµ c« g¸i kÝn ®¸o trong t×nh c¶m vµ tù träng vÒ b¶n th©n m×nh (hay ng¾m nh×n m×nh qua g¬ng. ®Êt phñ kÝn lªn ngêi. C©u 4: ViÕt ®o¹n v¨n nªu c¶m nhËn vÒ nh©n vËt Ph¬ng §Þnh (kho¶ng 12 -> 15 c©u). . .. c« ®· bÞ sËp hÇm. Cã thÓ nãi ®©y lµ nh÷ng nÐt riªng cña c¸c c« g¸i trÎ Hµ Néi vµo chiÕn trêng tham gia ®¸nh giÆc. Nhng trong c«ng viÖc. chÞ kh«ng h¸t tr«i ch¶y ®îc bµi nµo. cÊt nhanh vµo tói ”. => Nh÷ng nÐt riªng ®ã ®· lµm cho c¸c nh©n vËt sèng h¬n vµ còng ®¸ng yªu h¬n. cã thêi häc sinh hån nhiªn v« t bªn ngêi mÑ trong nh÷ng ngµy thanh b×nh cña thµnh phè.(thÓ hiÖn t©m tr¹ng suy nghÜ cña nh©n vËt trong mét lÇn ph¸ 155 .T×nh c¶m ®ång ®éi s©u s¾c: yªu mÕn hai c« b¹n cïng tæ.b. Ph¬ng §Þnh vÉn kh«ng mÊt ®i sù hån nhiªn. m¸t mÎ nh mét que kem tr¾ng”. NÐt riªng .. hay m¬ méng vµ thÝch h¸t (c¶m xóc cña §Þnh tríc c¬n ma ®¸). Nho quay lng l¹i chóng t«i. rÊt tr÷ t×nh vµ ®¸ng yªu. yªu mÕn vµ c¶m phôc tÊt c¶ nh÷ng chiÕn sÜ mµ c« gÆp trªn tuyÕn ®êng Trêng S¬n.. dåi ¨n kÑo”.Ph¬ng §Þnh còng trÎ trung nh Nho lµ mét c« häc sinh thµnh phè. nhng còng kh«ng thiÕu nh÷ng kh¸t khao vµ rung ®éng cña tuæi trÎ. . t¸o b¹o. vån v·. “tr«ng nã nhÑ. Nho ngåi. Vµ kh«ng ai cã thÓ quªn ®îc chÞ h¸t: nh¹c sai bÐt.). tù tin.. khi bÞ th¬ng n»m trong hang vÉn nhæm dËy. nh¹y c¶m vµ hån nhiªn.Cßn Thao. thong th¶ nhai”.Ngêi lªn nh÷ng phÈm chÊt ®¸ng quý: cã tr¸ch nhiÖm víi c«ng viÖc. chôp c¸i mò s¾t lªn ®Çu ”. dòng c¶m. (ch¨m sãc Nho khi Nho bÞ th¬ng. tØa nhá nh c¸i t¨m. . .. Cã ai ngê con ngêi nh thÕ l¹i sî m¸u vµ v¾t: “thÊy m¸u.. nhng khi m¸y bay giÆc ®Õn th× chiÕn ®Êu rÊt dòng c¶m. thÝch m¬ méng vµ hay sèng víi nh÷ng kû niÖm cña tuæi thiÕu n÷ v« t vÒ gia ®×nh vµ vÒ thµnh phè trµo lªn vµ xo¸y m¹nh nh sãng trong t©m trÝ c« g¸i. §Æc biÖt lµ sù “b×nh tÜnh ®Õn ph¸t bùc”: m¸y bay ®Õn nhng chÞ vÉn “mãc b¸nh quy trong tói.

NiÒm tin Êy cø lÊp l¸nh m·i nh ¸nh s¸ng cña nh÷ng ng«i sao xa x«i mµ kh«ng g×. .Trong c¶m xóc b©ng khu©ng. xao ®éng. rÊt thiÕu n÷. => Nh©n vËt Ph¬ng §Þnh ®· ®Ó l¹i trong lßng ngêi ®äc nçi niÒm ®ång c¶m. h×nh ¶nh ng«i nhµ. rÊt dung dÞ cña ngêi Hµ Néi. tho¸ng qua cña Ph¬ng §Þnh. C©u 5: ViÕt mét ®o¹n v¨n quy n¹p (12 c©u): “Nh÷ng ng«i sao xa x«i” ®· kh¾c ho¹ vÎ ®Ñp t©m hån cña thanh niªn Hµ Néi qua h×nh ¶nh Ph¬ng §Þnh dòng c¶m gan d¹ mµ còng thËt trong trÎo. . kh«ng mét thÓ lùc tµn b¹o.bom). chît ®i. méng m¬. 156 . ngêi mÑ. TÊt c¶ hiÖn lªn trong ¸nh s¸ng lung linh cña ký øc méng m¬. nh÷ng g× th©n thuéc gÇn gòi ®Õn h×nh ¶nh lung linh cña nh÷ng ng«i sao mµ t¸c gi¶ ®· h¬n mét lÇn nh¾c ®Õn. Gîi ý: . yªu mÕn vµ sù kÝnh phôc vÒ phÈm chÊt tèt ®Ñp cña thÕ hÖ trÎ ViÖt Nam trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü. kh¾c nghiÖt nµo cã thÓ dËp t¾t ®îc. ¸nh s¸ng cña ®Ìn ®iÖn ngì lµ thùc mµ nh lµ ¶o.§o¹n v¨n giµu chÊt th¬ (t©m tr¹ng tríc trËn ma ®¸) => c¶m xóc b©ng khu©ng xao xuyÕn. niÒm vui nçi buån chît ®Õn. T¸c gi¶ am hiÓu vµ miªu t¶ sinh ®éng nÐt t©m lý cña nh÷ng n÷ thanh niªn xung phong.

BÕn quª NguyÔn Minh Ch©u A.NguyÔn Minh Ch©u (1930-1989) Quª NghÖ An. tr¶i nghiÖm s©u s¾c cña nhµ v¨n vÒ con ngêi vµ cuéc ®êi. 2. KiÕn thøc c¬ b¶n I. thøc tØnh ë mäi 157 . T¸c gi¶: . Kh¸i qu¸t néi dung vµ nghÖ thuËt: * Néi dung: TruyÖn ng¾n BÕn Quª cña NguyÔn Minh Ch©u chøa ®ùng suy ngÉm. .Sau 1975 «ng cã nhiÒu t×m tßi. T¸c phÈm: 1. ®æi míi vÒ t tëng nghÖ thuËt.¤ng ®îc tÆng gi¶i thëng Hå ChÝ Minh vÒ v¨n häc nghÖ thuËt. . Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: TruyÖn ng¾n “BÕn quª” ®îc in trong tËp truyÖn cïng tªn cña NguyÔn Minh Ch©u xuÊt b¶n 1985. ¤ng lµ c©y bót xuÊt s¾c cña v¨n häc hiÖn ®¹i ViÖt Nam. II.

NhÜ ®· nhê cËu con trai thùc hiÖn gióp m×nh c¸i ®iÒu kh¸t khao Êy. * NghÖ thuËt: næi bËt ë sù miªu t¶ t©m lý tinh tÕ.. trÇn thuËt theo dßng t©m tr¹ng cña nh©n vËt. nhiÒu h×nh ¶nh giµu tÝnh biÓu tîng. bÞ liÖt toµn th©n. truyÖn “BÕn quª” x©y dùng trªn mét t×nh huèng nghÞch lý.Anh sai th»ng TuÊn – con trai thay anh sang bªn kia s«ng ch¬i loanh quanh mét lóc. ngay phÝa tríc cöa sæ nhµ anh.Còng ë thêi ®iÓm Êy. gi¬ c¸nh tay ra ngoµi cöa sæ kho¸t kho¸t nh ra hiÖu khÈn thiÕt cho mét ngêi nµo ®ã.PhÇn cuèi truyÖn kÓ vÒ viÖc NhÜ cè søc ®u m×nh. anh míi c¶m nhËn ®îc hÕt nçi vÊt v¶. Chµng trai v©ng lêi nhng l¹i ham vui nªn muén chuyÕn ®ß. nhËn ®îc sù ch¨m sãc. . II. B. nhoµi ngêi.. NhÜ nh×n qua cöa sæ ph¸t hiÖn thÊy vÎ ®Ñp l¹ lïng cña b·i båi bªn kia s«ng. Vµ ló n»m liÖt giêng.ngêi sù tr©n träng nh÷ng vÎ ®Ñp vµ gi¸ trÞ b×nh dÞ. • ý nghÜa: §Æt nh©n vËt NhÜ vµo mét chuçi nh÷ng nghÞch lý nh trªn. Khi ®· ph¸t hiÖn thÊy vÎ ®Ñp l¹ lïng cña b·i båi bªn kia s«ng ngay phÝa tríc cöa sæ nhµ anh th× anh còng nhËn ra mét c¸ch cay ®¾ng lµ sÏ kh«ng bao giê cã thÓ ®îc ®Æt ch©n lªn m¶nh ®Êt Êy. 3. thêng híng ®Õn nh÷ng ®iÒu cao xa mµ v« t×nh kh«ng biÕt ®Õn nh÷ng vÎ ®Ñp gÇn gòi ngay bªn c¹nh m×nh. NhÜ kh«ng thÓ tù m×nh dÞch chuyÓn lÊy mêi ph©n trªn chiÕc giêng hÑp kª bªn cöa sæ. gÇn gòi cña gia ®×nh. 158 . C¶ mét ®êi NhÜ ®· tõng ®i kh¾p mäi n¬i nhng råi cuèi ®êi anh chØ muèn nhÝch tíi bªn cöa sæ mµ khã kh¨n nh ph¶i ®i hÕt mét vßng tr¸i ®Êt.. chïng ch×nh. anh NhÜ tõng ®i nhiÒu n¬i trªn tr¸i ®Êt nhng cuèi ®êi l¹i bÞ cét chÆt vµo giêng v× mét c¨n bÖnh hiÓm nghÌo. cña quª h¬ng. còng ®Çy nghÞch lý. C¸i lý cña hai bè con kh«ng mét chót ®ång c¶m th× còng lµ mét ®iÒu nghÞch lý vËy. Tãm t¾t truyÖn: . c¸ch x©y dùng t×nh huèng. . sù tÇn t¶o vµ ®øc hy sinh cña vî. n¬i bÕn quª quen thuéc. T×nh huèng truyÖn Còng nh nhiÒu truyÖn ng¾n kh¸c cña NguyÔn Minh Ch©u. Ngay c¶ ng êi vî mét ®êi tÇn t¶o. ph¶i ch¨ng t¸c gi¶ muèn lu ý ngêi ®äc mét nhËn thøc vÒ cuéc ®êi : trong cuéc ®êi ngêi ta thËt khã tr¸nh khái nh÷ng ®iÒu vßng vÌo. giµu t×nh yªu nhng ph¶i ®îi ®Õn lóc s¾p gi· biÖt câi ®êi NhÜ míi c¶m nhËn thÊm thÝa ®îc l¹i cµng lµ nghÞch lý vµ trí trªu. Ph©n tÝch t¸c phÈm I. .Nh©n vËt chÝnh cña truyÖn. kh«ng thÓ tù m×nh di chuyÓn ®îc. Vµ anh ®· chiªm nghiÖm ®îc mét quy luËt. • Nh©n vËt chÝnh cña truyÖn lµ NhÜ r¬i vµo mét hoµn c¶nh ®Æc biÖt. nhng råi cËu ta l¹i kh«ng sao hiÓu næi c¸i kh¸t väng kú côc mµ lín lao cña bè. Nã sµ vµo mét ®¸m choi ph¸ cê thÕ bªn hÌ phè vµ cã thÓ ®Ó lì chuyÕn ®ß ngang duy nhÊt trong ngµy. n¬i gµn gòi nhng ®· trë nªn xa vêi víi anh bëi anh biÕt r»ng c¨n bÖnh hiÓm nghÌo sÏ kh«ng bao giê gióp anh thùc hiÖn ®îc ®iÒu Êy. ý nghÜa cña cuéc ®êi mét c¸ch s©u s¾c lµ con ngêi ta trªn ®êng ®êi thËt khã tr¸nh ®îc nh÷ng c¸i vßng vÌo hoÆc chïng ch×nh. • T×nh huèng trí trªu Êy l¹i dÉn ®Õn mét t×nh huèng tiÕp theo. C¶m xóc vµ suy nghÜ cña NhÜ vÒ vÎ ®Ñp cña thiªn nhiªn n¬i quª. dï nã ë rÊt gÇn anh. ..Vµ trong anh bçng bõng lªn khao kh¸t ®îc ®Æt ch©n lªn vïng ®Êt Êy.

Khi nhËn ra vÎ ®Ñp cña b·i båi bªn s«ng còng lµ lóc ë NhÜ bõng lªn mét niÒm khao kh¸t ch¸y báng: ®îc ®Æt ch©n lªn b·i båi ®ã. III. Qua nh©n vËt NhÜ t¸c gi¶ muèn nãi víi chóng ta : mçi ngêi h·y sím nhËn ra vµ biÕt tr©n träng. triÕt lý vÒ cuéc ®êi con ngêi.Cho dï ®· trë thµnh ngêi ®µn bµ thÞ thµnh nhng ë Liªn ®· vÑn nguyªn vÎ ®Ñp t©m hån trong s¸ng “Còng nh.Tõ viÖc nhê ®a con trai kh«ng thµnh. th©n th¬ng cña quª h¬ng. + Vµo buæi s¸ng ®Çu thu.Nh÷ng ngµy cuèi ®êi n»m trªn giêng bÖnh NhÜ míi c¶m nhËn ®îc vÎ ®Ñp cña Liªn – vî anh... .T×nh huèng truyÖn ®îc x©y dùng trªn c¬ së mét chuçi nghÞch lý. 159 ... NhÜ ®· nghiÖm ra mét quy luËt cã tÝnh chÊt phæ biÕn cña ®êi ngêi “Con ngêi ta.X©y dùng kiÓu nh©n vËt t tëng: Nh÷ng chiªm nghiÖm. .Kh¸t väng Êy thËt b×nh dÞ nhng ®Æt trong hoµn c¶nh cña NhÜ lóc bÊy giê nã l¹i trë thµnh v« väng. §iÒu ®ã thÓ hiÖn sù thøc tØnh. + §Æc biÖt lµ vÎ ®Ñp trï phó.S¸ng t¹o nhiÒu h×nh ¶nh cã ý nghÜa biÓu tîng. hy sinh thÇm lÆng “suèt ®êi. suy ngÉm.Liªn ®· ph¶i chÞu bao nçi vÊt v¶. vßng vÌo”.. hîp lý.. xø së. . .Mçi c¶nh vËt thiªn nhiªn ®Òu mang mét nÐt ®Ñp riªng rÊt ®çi quen thuéc. n©ng niu nh÷ng vÎ ®Ñp cña quª h¬ng xø së vµ t×nh c¶m gia ®×nh. C¶m xóc vµ suy nghÜ vÒ kh¸t väng b×nh dÞ cuèi ®êi. nguyªn vÑn”. .Liªn tÇn t¶o. triÕt lý cña t¸c gi¶ ®îc chuyÓn ho¸ vµo trong cuéc sèng néi t©m cña nh©n vËt.NhÜ xóc ®éng tríc vÎ ®Ñp b×nh dÞ. bÒn v÷ng cña cuéc sèng. b×nh dÞ. -> NhÜ lµ kiÓu nh©n vËt t tëng. .Bëi thÕ hµnh ®éng NhÜ cè thu ngêi “gi¬ tay kho¸t kho¸t” nh muèn thøc tØnh mäi ngêi: h·y mau chãng døt ra khái nh÷ng c¸i chïng ch×nh. cïng víi qu·ng ®êi tuæi trÎ cña m×nh. IV. + Con s«ng Hång mµu ®á nh¹t. . VI. ChØ cã tho¸t ra khái nh÷ng ®iÒu chïng ch×nh mçi ngêi míi cã thÓ híng tíi nh÷ng vÎ ®Ñp ®Ých thùc cña cuéc sèng.. + Vßm trêi thu nh cao xanh h¬n.. qua khung cöa sæ NhÜ ®· nhËn ra vÎ ®Ñp cña bøc tranh thiªn nhiªn n¬i quª h¬ng. vßng vÌo trªn ®êng ®êi ®Ó híng tíi nh÷ng gi¸ trÞ ®Ých thùc. + Nh÷ng b«ng hoa b»ng l¨ng cuèi mïa ®Ëm s¾c h¬n. lµ n¬i n¬ng tù v÷ng ch¾c. ®îc miªu t¶ tinh tÕ. lo toan.Giíi thiÖu vÒ hoµn c¶nh cña NhÜ. thinh”.Vµ còng tËn cuèi ®êi anh míi thÊm thÝa t×nh c¶m gia ®×nh bëi anh ®· nhËn ra gia ®×nh lµ m¸i Êm h¹nh phóc. . Anh xãt xa khi lÇn ®Çu tiªn nh×n thÊy “Liªn mÆc tÊm ¸o v¸” -> VÎ ®Ñp b×nh dÞ. trµn ®Çy s¾c sèng cña b·i båi “mµu vµng thau pha lÉn mµu xanh non”. xãt xa cña NhÜ. NghÖ thuËt ®Æc s¾c : . méc m¹c. víi diÔn biÕn t©m tr¹ng díi sù t¸c ®éng cña hoµn c¶nh. . . VÎ ®Ñp Êy cßn thÊm ®Ém c¶m xóc cña con ngêi ®· tõng ®i kh¾p ®ã ®©y mµ tËn cuèi ®êi míi ngì ngµng nhËn ra. C¶m xóc vµ suy nghÜ cña NhÜ vÒ ngêi vî . .. . Nhµ v¨n ®· göi g¾m vµo nh©n vËt nh÷ng ®iÒu quan s¸t.

NhÜ ®· nhê cËu con trai thùc hiÖn gióp m×nh c¸i ®iÒu khao kh¸t Êy.vî anh s¨n sãc.T×nh huèng trí trªu Êy l¹i dÉn ®Õn mét t×nh huèng tiÕp theo. * T×nh huèng: . c¶ nh÷ng hiÓu biÕt vµ toan tÝnh cña ngêi ta. C©u 2: Tãm t¾t truyÖn “BÕn quª” kho¶ng 5-6 dßng: Buæi s¸ng ®Çu thu. NhÜ bÞ bÖnh nÆng n»m bªn cöa sæ ®Ó Liªn . Bän trÎ hµng xãm sang gióp anh. . Cã nh÷ng ®iÒu gi¶n dÞ song kh«ng dÔ nhËn ra. còng ®Çy nghÞch lý. chïng ch×nh ®Ó híng ®Õn nh÷ng gi¸ trÞ ®Ých thùc vèn gi¶n dÞ. íc muèn. NhÜ nh×n qua cöa sæ ®· ph¸t hiÖn thÊy vÎ ®Ñp l¹ lïng cña b·i båi bªn kia s«ng ngay phÝa tríc cöa sæ nhµ anh vµ trong anh bçng bõng lªn khao kh¸t ®îc ®Æt ch©n lªn vïng ®Êt Êy. gÇn gòi vµ bÒn v÷ng cña cuéc sèng. anh còng biÕt r»ng sÏ kh«ng bao giê thùc hiÖn ®îc ®iÒu Êy. nh÷ng nghÞch lý. ngêi ta híng ®Õn nh÷ng ®iÒu cao xa mµ v« t×nh kh«ng biÕt ®Õn nh÷ng vÎ ®Ñp gÇn gòi ngay bªn c¹nh m×nh. vÒ cuéc ®êi. nhng råi cËu ta l¹i sa vµo mét ®¸m ch¬i cê trªn hÌ phè vµ cã thÓ lì chuyÕn ®ß ngang duy nhÊt trong ngµy. ngêi ®· ®i ®Õn hÇu kh¾p mäi n¬i trªn thÕ giíi . Chµng trai v©ng lêi nhng l¹i ham vui nªn muén chuyÕn ®ß. 160 . Khi NhÜ ®· ph¸t hiÖn thÊy vÎ ®Ñp l¹ lïng cña b·i båi bªn kia s«ng ngay phÝa tríc cöa sæ nhµ anh. t¸c gi¶ muèn lu ý ngêi ®äc mét nhËn thøc vÒ cuéc ®êi: cuéc sèng vµ sè phËn con ngêi chøa ®ùng nh÷ng ®iÒu bÊt thêng. TruyÖn ng¾n “BÕn quª” cña NguyÔn Minh Ch©u ®· gîi cho em suy nghÜ g× vÒ con ngêi vµ cuéc ®êi.Cuéc sèng thËt ®Ñp.C¨n bÖnh hiÓm nghÌo khiÕn NhÜ.hÇu nh bÞ liÖt toµn th©n kh«ng thÓ tù di chuyÓn ®îc. t¸c gi¶ cßn muèn göi g¾m mäi suy ngÉm: trong cuéc ®êi. c¸i ®Ñp b×nh dÞ gÇn gòi vµ t×nh yªu cña con ngêi víi quª h¬ng. ngÉu nhiªn. nhng anh biÕt r»ng sÏ kh«ng bao giê cã thÓ ®îc ®Æt ch©n lªn m¶nh ®Êt Êy. .VII. vît ra ngoµi nh÷ng dù ®Þnh. * Mét sè c©u hái xoay quanh bµi th¬ C©u 1: Nªu t×nh huèng truyÖn “BÕn Quª” vµ t¸c dông cña viÖc x©y dùng t×nh huèng ®ã. Anh sai th»ng TuÊn (con trai) thay anh sang bªn kia s«ng ch¬i loanh quanh mét lóc. cuéc sèng thËt bÒn chÆt. TÊt c¶ mäi sinh ho¹t cña anh ®Òu ph¶i nhê vµo sù gióp ®ì cña ngêi kh¸c mµ chñ yÕu lµ cña Liªn. dï nã ë rÊt gÇn anh. vî anh. ta hiÓu cuéc sèng vµ sè phËn con ngêi cã nh÷ng ®iÒu ngÉu nhiªn vît ra khái nh÷ng dù tÝnh vµ íc muèn tÝnh to¸n cña con ngêi. dï chØ loµ nhÝch nöa ngêi trªn giêng bÖnh. * Gîi ý: TruyÖn ng¾n “BÕn quª” cña NguyÔn Minh Ch©u ®· gîi cho em suy nghÜ g× vÒ con ngêi. . Cô gi¸o KhuyÕn ghÐ vµo hái th¨m.Qua nh÷ng t×nh huèng ®Çy nghÞch lý x¶y ra ®èi víi nh©n vËt NhÜ. NhÜ cè søc gi¬ tay ra ngoµi cöa sæ nh ra hiÖu khÈn thiÕt cho mét ngêi nµo ®ã. Anh nghÜ suèt ®êi m×nh ®· lµm vî khæ. . Bªn c¹nh ®ã.Tõ ®ã c©u chuyÖn thøc tØnh ta ®õng ra vµo nh÷ng ®iÒu vßng vÌo. * T¸c dông: T¹o ra mét chuçi nh÷ng t×nh huèng nghÞch lý nh trªn.

bÕn s«ng vµ toµn bé khung c¶nh thiªn nhiªn ®îc dùng lªn trong truyÖn mang ý nghÜa biÓu tîng cho vÎ ®Ñp gÇn gòi. . Bëi ®©y lµ mét ch©n trêi gÇn gòi mµ l¹i xa l¾c v× cha hÒ bao giê ®i ®Õn”. chïng ch×nh”. C©u 4: Ph©n tÝch niÒm khao kh¸t cña nh©n vËt NhÜ trong giê phót cuèi cïng cña cuéc ®êi. mét mµu tÝm thÉm nh bãng tèi. cè b¸m vÝu hiÖn t¹i nhgn l¹i v« väng bëi chÝnh c¸i sù vßng vÌo vµ chïng ch×nh cña ngêi con. võa kh¸i qu¸t triÕt lý. . Nhng kh«ng dõng ë cô thÓ. cã Ých. ý nghÜa biÓu tîng ®îc gîi ra tõ h×nh ¶nh thùc vµ hai líp nghÜa nµy g¾n bã thèng nhÊt víi nhau ®em ®Õn cho truyÖn ng¾n nµy mét vÎ ®Ñp riªng: võa gîi c¶m. b×nh dÞ. Ch©n dung cña NhÜ ë cuèi truyÖn lµ ch©n dung cña mét con ngêi ®ang ®i vµo câi chÕt nhng ®· thøc nhËn ®îc cuéc ®êi vµ chÝnh m×nh trong “mét nçi mª say ®Çy ®au khæ”. H×nh ¶nh nµy mang ý nghÜa biÓu tîng s©u s¾c. . mÆt s«ng nh réng thªm ra: vßm trêi nh cao h¬n. th©n thuéc cña quª h¬ng. C¸nh tay gÇy guéc ®a ra ngoµi phÝa cöa sæ kho¸t kho¸t nh ®ang hôt hÉng. cña nh÷ng g× th©n th¬ng nhÊt mµ trong mét ®êi ngêi thêng dÔ dµng l·ng quªn bëi chÝnh c¸i ®iÒu vßng vÌo hay chïng ch×nh thêng m¾c ph¶i. ®õng sa vµo nh÷ng c¸i “vßng vÌo. h×nh ¶nh nµy cßn mang ý nghÜa kh¸i qu¸t.. c¸i b·i båi vèn quen thuéc gÇn gòi Êy bçng nh míi mÎ víi anh trong buæi s¸ng ®Çu thu nµy. qua khung cöa sæ. . råi l¹i cµng thÉm mµu h¬n. ThËt kú l¹. nh h¬i thë cña ®Êt mµu mì ”. §ã lµ ý nghÜa biÓu tîng vÒ kh«ng gian vµ thêi gian: c¸i ®Ñp gÇn gòi b×nh dÞ råi còng tµn phai bëi thêi gian lu«n thay ®æi víi nh÷ng bíc ®i cña nhÞp h¶i hµ. NhÜ ®· nhËn thÊy vÎ ®Ñp cña thiªn nhiªn trong mét buæi s¸ng ®Çu thu víi nh÷ng b«ng hoa b»ng l¨ng cuèi mïa tha thít nhng l¹i ®Ëm s¾c h¬n. . Cho nªn trong c¸i giê phót c¶m thÊy s¾p tõ gi· câi ®êi. ®æ ôp vµo trong giÊc ngñ cña NhÜ b¸o hiÖu tríc sù sèng cña nh©n vËt NhÜ còng ®· s¾p lôi tµn.C©u 3: T×m hiÓu nh÷ng h×nh ¶nh. Hµnh ®éng cuèi cïng cña NhÜ cã thÓ hiÓu lµ anh ®ang n«n nãng thóc giôc cËu con trai h·y mau kÎo lì chuyÕn ®ß duy nhÊt trong ngµy. con s«ng Hång mµu ®á nh¹t.Ch©n dung vµ cö chØ cña NhÜ ë ®o¹n cuèi truyÖn: chØ cßn ®«i bµn tay víi nh÷ng ngãn tay ??? chÆt võa run lÈy bÈy. sinh ®éng. chi tiÕt trong truyÖn mang tÝnh biÓu tîng: Trong truyÖn “BÕn quª”. vµ sau cïng lµ ®iÓm nh×n cña anh dõng l¹i ë c¸i b·i bªn kia s«ng vµ c¶ mét vïng phï sa l©u ®êi cña b·i båi bªn kia s«ng Hång lóc nµy ®ang ph« ra tríc khung cöa gian g¸c nhµ NhÜ mét thø mµu vµng thau xen lÉn mµu xanh non – nh÷ng mµu s¾c th©n thuéc qu¶ nh da thÞt. ngì nh lÇn ®Çu tiªn anh c¶m nhËn ®îc tÊt c¶ vÎ ®Ñp vµ sù giµu cã cña nã.Nh÷ng b«ng hoa b»ng l¨ng nhît nh¹t khi míi në: ®Ëm s¾c h¬n khi ®· s¾p hÕt mïa.. vèn rÊt gi¶n dÞ gÇn gòi vµ bÒn v÷ng cña gia ®×nh vµ cña quª h¬ng. h·y døt ra khái nã ®Ó híng tíi nh÷ng gi¸ trÞ ®Ých thùc. C¸i c¸nh tay gi¬ lªn kho¸t kho¸t cña con ngêi ®· bíc tíi ngìng cöa cña c¸i chÕt ph¶i ch¨ng lµ íc muèn cuèi cïng cña NhÜ göi l¹i cho ®êi: anh muèn thøc tØnh mäi ngêi h·y sèng khÈn tr¬ng. trong anh bçng bõng dËy khao kh¸t m·nh liÖt lµ ®îc ®Æt ch©n mét lÇn lªn c¸i b·i båi bªn kia s«ng – c¸i b·i båi th©n quen cña 161 .Nh÷ng t¶ng ®Êt lë bªn bê s«ng khi con lò ®Çu nguån ®· dån vÒ. xø së. hÇu nh mäi h×nh ¶nh ®Òu mang hai líp nghÜa: nghÜa thùc vµ nghÜa biÓu tîng.H×nh ¶nh b·i båi.Trªn giêng bÖnh. khiÕn mÆt mòi “®á rùng mét c¸ch kh¸c thêng”.

khi lµ ®øa con. muèn víi ®Õn miÒn ®Êt m¬ íc? C¸nh tay vÉy vÉy ®ã còng nh ®ang vÉy chµo con ®ß. C¸i vïng “?????t©m tëng” Êy kh«ng ph¶i ai còng hiÓu ®îc nÕu cha ë ®é chÝn cña sù tõng tr¶i hoÆc qu¸ ng©y th¬. khi biÕt th»ng bÐ ®· ®i. trÎ trung nµy lµ m¬ íc cña anh. nh÷ng nÐt ®Ñp vÜnh h»ng cña ®êi sèng mµ nhiÒu khi nh÷ng bËn rén lo toan. T¸c gi¶ miªu t¶ mét nÐt ch©n dung kh¸c thêng víi mét cö chØ còng rÊt kh¸c thêng cña nh©n vËt. thÊy l¹i ®îc vÎ ®Ñp vµ sù giµu cã cña nã th× ®· qu¸ muén vµ niÒm kh¸t khao Êy tuy bïng lªn m¹nh mÏ nhng chØ lµ mét niÒm khao kh¸t v« väng. Ch¼ng h¹n nh TuÊn. C©u 6: Ph©n tÝch h×nh ¶nh nh©n vËt NhÜ ë ®o¹n cuèi truyÖn. khæ ¶i mµ cha ch¾c ®· ®Õn ®îc. l·ng quªn.Sang ®îc bê s«ng bªn kia. ë bªn kia s«ng cã g× l¹. H×nh ¶nh ®øa con. Ph¶i ch¨ng lóc nµy. vßng vÌo mµ bá lì. gÇn gòi. môc ®Ých cña cuéc sèng ®· che lÊp khiÕn cho chóng ta kh«ng dÔ nhËn ra. víi niÒm mª say ®Çy ®au khæ víi quª h¬ng. nçi mª say ®Çy ®au khæ. trong nh÷ng kho¶nh kh¾c cuèi cïng cña cuéc ®êi. Tuy vËy nã l¹i lµ c¸i ®Ých mµ con ngêi ta ph¶i ?????. Anh run lªn trong nçi xóc ®éng. Cßn NhÜ. khi nhËn ra th× 162 . t¹m biÖt con ®ß quen thuéc ®· chë nÆng m¬ íc cña NhÜ. vît qua bao nhiªu gian tru©n. ranh giíi gi÷a sù sèng vµ c¸i chÕt máng manh nh tê giÊy? Ph¶i ch¨ng anh ®ang c¶me nhËn ®îc sù ng¾n ngñi cña ®êi ngêi? V× thÕ anh lÊy hÕt søc “®u m×nh. NhÜ míi thÊm thÝa. H×nh ¶nh tuyÖt vêi. t©m hån anh trµo d©ng bao nhiªu n¸o nøc. nhÊt lµ lóc cßn trÎ. Tríc hÕt ®ã lµ mét íc m¬: con ngêi ta h·y ®i ®Õn c¸i “bªn kia s«ng” cña cuéc ®êi mµ m×nh cha tíi. nh« ngêi ra ngoµi cöa sæ” nh ®Ó ®îc ®Õn gÇn h¬n víi miÒn ®Êt m¬ íc. . víi NhÜ võa lµ íc m¬. Giê ®©y. . v©ng lêi bè mµ ®i nhng kh«ng hÒ biÕt v× sao nã ph¶i ®i. Muèn ®Õn víi c¸i thÕ giíi íc m¬ kia ®õng cã do dù. b×nh thêng mµ s©u xa cña cuéc sèng – nh÷ng gi¸ trÞ thêng bÞ ngêi ta bá qua. anh biÕt ch¾c m×nh sÏ ch¼ng bao giê ®Õn ®îc ®ã. hê h÷ng víi nã. vÜnh biÖt tÊt c¶ nh÷ng g× lµ th©n thuéc. Nã s½n sµng vµ sµ vµo ®¸m ngêi ch¬i ph¸ cê thÕ bªn hÌ ” lµ lÏ dÜ nhiªn. ThÕ giíi íc m¬ Êy ch¼ng qua chØ lµ trong t©m tëng cña con ngêi nªn cã thÓ nã sÏ lµ mét íc m¬ tuyÖt mÜ hoÆc ch¼ng lµ c¸i g× cô thÓ c¶. h×nh ¶nh cña íc väng tõ “c¸i mò cãi réng vµnh vµ chiÕc s¬ mi mµu trøng s¸o ” cø chËp chên. §ã lµ sù thøc tØnh “gièng nh mét niÒm mª say pha lÉn víi nçi ©n hËn ®au ®ín ” nhng ®ã lµ mét “sù thøc nhËn ®au ®ín s¸ng ngêi cña con ngêi” (Lª V¨n Tïng). §©y lµ h×nh ¶nh cuèi cïng cña nh©n vËt ®Ó l¹i mét Ên tîng m¹nh mÏ vµ s©u s¾c trong lßng ngêi ®äc. khi chÝnh lµ m×nh. Giê ®©y. kiÕm t×m. võa lµ suy ngÉm vÒ cuéc ®êi. C¸i vÉy tay Êy nh lêi vÜnh biÖt cña anh. con ®ß ®· ®a NhÜ sang s«ng trong t©m tëng.quª h¬ng mµ suèt c¶ cuéc ®êi dêng nh anh ®· quªn nã. do kh«ng hiÓu ®îc c¸i thÕ giíi íc m¬ kia cña NhÜ. Anh ®ang cè g¾ng bÊu chÆt tay vµo cöa sæ nh b¸m chÆt lÊy niÒm h¹nh phóc cuèi cïng. Nã còng lµ “mét c¸nh buåm võa b¾t giã c¨ng phång lªn ”. khi nh÷ng ham muèn xa vêi ®ang l«i cuèn con ngêi t×m ®Õn. v× h¬n ai hÕt. víi cuéc sèng. con trai anh. TÝnh biÓu tîng tõ c¸i “bªn kia s«ng” më ra hai tÇng ý nghÜa. C¸nh tay gÇy guéc nh khÈn thiÕt ra hiÖu cho con trai thùc hiÖn niÒm mong íc cuèi cïng nµy cña m×nh hay nh muèn ch¹m vµo. H×nh ¶nh con s«ng Hång phï sa?????? giíi gi÷a c¸i thùc vµ c¸i méng mµ chiÕc cÇu nèi lµ con ®ß qua l¹i mçi ngµy chØ cã mét chuyÕn mµ th«i.NiÒm khao kh¸t ®ã nãi lªn nhiÒu ®iÒu cã ý nghÜa: + Sù thøc tØnh vÒ nh÷ng gi¸ trÞ bÒn v÷ng.

C¸c ch¸u HuÖ. Nhan ®Ò truyÖn cho thÊy c¸ch lùa chän ®Ò tµi cña t¸c gi¶ thËt dung 163 . ®iÒu Êy võa b×nh thêng. mét m¬ íc xa x«i. nhng vÉn s½n sµng nghe lêi bè. n¬ng nhÑ gióp anh xª dÞch chç n»m tõ mÐp tÊm nÖm ra mÐp tÊm ph¶n. Mét c©u hái th¨m vÒ søc khoÎ. ChØ lµ mét c©u hái b×nh thêng. C. . kh«ng cã hµm ý g×? B. ngoan ngo·n. day døt cña NguyÔn Minh Ch©u tíi tÊt c¶ chóng ta: h·y sèng cã Ých. Víi nh©n vËt NhÜ. vèn gi¶n dÞ. (C©u C ®óng víi c©u ®ã).Nh÷ng ngêi xung quanh NhÜ lµ nh÷ng ngêi rÊt tèt. kh«ng kªu ca mét lêi. trong são Êy cã “mét vµi tèp ®µn bµ ®i chî vÒ ®ang ngåi kh¸o chuyÖn hoÆc xæ tãc ra b¾t chÊy ” ®»ng kia. day døt ra khái nã ®Ó híng tíi nh÷ng gi¸ trÞ ®Ých thùc. lµm cho anh nh trÎ l¹i “toÐt miÖng cêi víi tÊt c¶. H×nh ¶nh cô gi¸o KhuyÕn s¸ng nµo ®i qua còng t¹t vµo th¨m NhÜ lµ mét h×nh ¶nh ©n t×nh nu«i dìng t©m hån. quan t©m ®Õn mäi ngowif. Cã hµm ý nãi ®Õn viÖc ®Êt lë ven s«ng. xóm vµo. võa cã g× kh¸c thêng. ®õng sa ®µ vµo nh÷ng ®iÒu vßng vÌo. râ h¬n n÷a. mét lêi ®éng viªn. Cã hµm ý nãi ®Õn viÖc ®Êt lë ven s«ng. vÉn mÆc ¸o v¸. ®©y chØ lµ mét miÒn tëng nhí. Hä cã lÏ sèng ©n t×nh. HuÖ ®· gióp nhiÒu nªn ®· quen víi viÖc ®ì cho NhÜ n»m xuèng.còng lµ lóc anh ph¶i xa l×a. c¸i b·i båi bªn kia mµ nh©n vËt NhÜ híng vÒ cha h¼n lµ n¬i ch«n rau c¾t rèn cña anh? Cã lÏ ®ã lµ quª h¬ng cña nh÷ng ngêi mµ anh nh×n thÊy: c¶ mét ®¸m kh¸ch ®îi ®ã. gÇn gòi vµ bÒn v÷ng cña gia ®×nh vµ quª h¬ng. Cã g× h¹nh phóc h¬n khi ®îc sèng trong t×nh yªu th¬ng cña gia ®×nh vµ quª h¬ng nh thÕ? C©u 8: NhËn xÐt nµo sau ®©y ®óng víi c©u: “§ªm qua lóc gÇn s¸ng. dÑp thó ®äc s¸ch l¹i ®Ó ®i sang bªn kia s«ng. cña nh÷ng con ngêi quª h¬ng ®· tõng b«n ba ®©y ®ã. §Æc biÖt lµ vî con NhÜ. gîi sù ®æ vì. Hïng. nh÷ng c¸m dç. V©n. §ã còng lµ lêi nh¾c nhë ®Çy xãt xa. Nã b×nh thêng ë chç “BÕn quª lµ n¬i sinh ho¹t ®«ng vui ë lµng quª nh bÕn níc. TuÊn kh«ng hiÓu môc ®Ých cña chuyÕn ®i. C©u 9: Gi¶i thÝch nhan ®Ò truyÖn “BÕn quª”. tÇn t¶o vµ chÞu ®ùng. chïng ch×nh. Tam. Vµ con ®ß ®Õn bÕn bê còng lµ thùc hiÖn niÒm ao íc Êy. bÕn quª cßn lµ n¬i bÕn ®Ëu cña con ®ß quen thuéc. em cã nghe thÊy tiÕng g× kh«ng?” A. Cßn kh¸c thêng lµ ë chç: c¸i bÕn quª Êy. ®· tõng tr¶i qua nhiÒu sãng giã cña cuéc ®êi nay trë vÒ sèng nh÷ng ngµy th¸ng cuèi cïng. c©y ®a. Con ®ß sang bªn kia s«ng còng lµ con ®ß chë niÒm ao íc gÇn gòi mµ xa vêi cña anh. “H«m nay «ng NhÜ cã vÎ khoÎ ra nhØ? ” thËt cao quý vµ Êm ¸p nghÜa t×nh. Vî NhÜ th× v× chång mµ tõ mét c« th«n n÷ trë thµnh ngêi ®µn bµ thÞ thµnh. an ñi ©n cÇn. lÊy gèi ®Æt sau lng NhÜ. c¶m thÊy ®îc che chë vµ b×nh yªn. C©u 7: Em cã suy nghÜ g× vÒ nh÷ng ngêi xung quanh NhÜ. m¸i ®×nh. BÕn quª víi hä lóc nµy lµ n¬i tró ngô ªm ®Òm nhÊt trong cuéc ®êi mçi con ngêi bëi con ngêi ta ai ch¼ng cã mét quª h¬ng ®Ó mét ®êi g¾n bã. nghe NhÜ gäi chóng rÝu rÝt ch¹y lªn. . mÊt m¸t.§Æt tªn cho truyÖn ng¾n “Bªn quª”. xinh t¬i. quª h¬ng cña nh÷ng ngêi ®i bé hay d¾t xe ®¹p. tËn hëng sù thÝch thó ®îc ch¨m sãc vµ ch¬i víi”. khiÕn anh lo buån thªm. gîi sù liªn t ëng ®au lßng ®Õn t×nh tr¹ng nguy kÞch cña ngêi chång ®ang èm.

h¬i thë. C¸nh buåm tîng trng cho sù nghÌo ®ãi cña quª h¬ng ®îc nh×n díi con m¾t ®Çy t×nh yªu vµ xãt xa cña NhÜ.mét mµu tÝm thÉm nh bãng tèi”. NhËn xÐt nghÖ thuËt miªu t¶ c¶nh thiªn nhiªn trong truyÖn “BÕn quª”. Nh÷ng s¾c mµu th©n thuéc nh khÝ trêi.Thiªn nhiªn trong truyÖn ng¾n “BÕn quª” kh«ng mang vÎ ®Ñp nh thiªn nhiªn trong nhiÒu thi phÈm kh¸c mµ ta ®· ®îc biÕt. nhËn thÊy nh÷ng thay ®æi rÊt nhá nhÆt nh “nh÷ng c¸nh hoa b»ng l¨ng dêng nh thÉm mµu h¬n . 164 . §ã lµ mét ®Æc ®iÓm nghÖ thuËt bao trïm cña “BÕn quª” t¹o nªn c¸ch hiÓu ®a d¹ng vµ ý nghÜa nhiÒu tÇng cña thiªn truyÖn. anh qu¸ hiÓu r»ng m×nh chØ cã thÓ sang bê ®Êt m¬ íc trong t©m tëng mµ th«i. nhng giê ®©y víi anh nã thËt th©n thuéc vµ quý gi¸ biÕt bao ! H×nh nh??? cø trë ®i trë l¹i trªn con s«ng nh ®äng l¹i trong t©m tëng cña NhÜ. ®ã lµ tÊt c¶ h×nh ¶nh quª h¬ng gÇn gòi. “Sang thu” cña H÷u ThØnh. c¶nh thiªn nhiªn ®Ñp rùc rì. yªu th¬ng mµ nÆng trÜu niÒm xãt xa. Trong c©uhái anh hái vî: “§ªm qua em cã nghe thÊy tiÕng g× kh«ng?” ta b¾t gÆp nh÷ng ©m thanh quen thuéc mµ b×nh thêng NhÜ còng ch¼ng bËn t©m. Trong nh÷ng gi©y phót cuèi ®êi. §o¹n truyÖn ®· thÓ hiÖn râ c¸i c¶m quan hiÖn thùc cña ngêi viÕt . M¶nh vµ trªn c¸nh buåm hay trªn tÊm ¸o cña Liªn.mét c¸i nh×n thiªn nhiªn. méng m¬ ®îc c¶m nhËn qua t©m hån rung c¶m cña ngêi nghÖ sÜ th× trong truyÖn ng¾n “BÕn quª”.. huyÒn ¶o. trong cuéc sèng b×nh dÞ còng cã nh÷ng nÐt ®Ñp cña nã nhiÒu khi kh«ng dÔ nhËn ra. lung linh. rÊt gÇn gòi. gÇn gòi nh ®êi sèng nhng dêng nh lÇn ®Çu tiªn NhÜ míi nhËn ra. th¬ng c¶m.. NÕu nh trong c¸c t¸c phÈm “C« T«“ cña NguyÔn Tu©n. míi thÊm thÝa hÕt vÎ ®Ñp cña nã. anh nh×n ra ngoµi cöa sæ. Ph¶i ch¨ng. “§oµn thuyÒn ®¸nh c¸” cña Huy CËn hay “LÆng lÏ Sa Pa” cña NguyÔn Thµnh Long. nh h¬i thë cña ®Êt mµu mì”. khung c¶nh rÊt ®êi. . 10..dÞ nhng mang tÝnh biÓu tîng s©u s¾c. thiªn nhiªn hiÖn lªn dung dÞ h¬n qua c¶m nhËn cña mét ngêi con quª h¬ng.. Nh÷ng tia n¾ng sím ®ang tõ tõ tõ di chuyÓn tõ mÆt níc lªn nh÷ng kho¶ng bê b·i bªn kia s«ng. vµ c¶ mét vïng phï sa l©u ®êi cña b·i båi bªn kia s«ng Hång lóc nµy ®ang ph« ra tríc khung cöa gian g¸c nhµ NhÜ mét thø mµu vµng thau xen lÉn mµu xanh non – nh÷ng mµu s¾c th©n thuéc qu¸ nh da thÞt.

tr. PhÇn II (7 ®iÓm) Bµi th¬ Cµnh phong lan bÓ cña ChÕ Lan Viªn cã c©u: Con c¸ song cÇm ®uèc dÉn th¬ vÒ. cßn t«i bçng thÊy khã thë nh cã bµn tay ai n¾m lÊy tr¸i tim t«i..199) C©u 1: V× sao khi chøng kiÕn gi©y phót nµy.. V× sao vËy? C©u th¬ cña «ng gióp ngêi ®äc hiÓu thªm nh÷ng g× vÒ thiªn nhiªn vµ tµi quan s¸t cña nhµ th¬? C©u 3: Díi ®©y lµ c©u chñ ®Ò cho mét ®o¹n v¨n tr×nh bµy c¶m nhËn vÒ khæ th¬ ®îc chÐp theo yªu cÇu ë c©u 1: 165 .2007 -------------------------------- §Ò chÝnh thøc M«n thi : Ng÷ V¨n Ngµy thi : 16 th¸ng 6 n¨m 2006 Thêi gian lµm bµi: 120 phót PhÇn I (3 ®iÓm) Trong t¸c phÈm ChiÕc lîc ngµ. C©u 1: Em h·y chÐp chÝnh x¸c khæ th¬ cã c©u th¬ ®so theo s¸ch Ng÷ v¨n 9 vµ cho biÕt hoµn c¶nh ra ®êi cña bµi th¬. (S¸ch Ng÷ v¨n 9. bµ con xung quanh cã ngêi kh«ng cÇm ®îc níc m¾t. Bµi §oµn thuyÒn ®¸nh c¸ cña Huy CËn còng cã mét c©u th¬ giµu h×nh ¶nh t¬ng tù. C©u 2: Con c¸ song vµ ngän ®uèc vµ nh÷ng sù vËt vèn kh¸c nhau trong thùc tÕ nhng nhµ th¬ Huy CËn l¹i cã mét sù liªn tëng hîp lý. bµ con xung quanh vµ nh©n vËt t«i l¹i cã c¶m xóc nh vËy? C©u 2: Ngêi kÓ chuyÖn ë ®©y lµ ai? C¸ch chän vai kÓ Êy gãp phÇn nh thÕ nµo ®Ó t¹o nªn sù thµnh c«ng cña ChiÕc lîc ngµ? C©u 3: KÓ tªn hai t¸c phÈm kh¸c viÕt vÒ ®Ò tµi cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu níc cña d©n téc ta mµ em ®· ®îc häc trong ch¬ng tr×nh Ng÷ v¨n 9 vµ ghi râ tªn t¸c gi¶.Së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Hµ Néi ----------- Kú thi tuyÓn sinh vµo líp 10 THPT N¨m häc 2006 . tËp mét – NXB Gi¸o dôc 2005. nhµ v¨n NguyÔn Quang S¸ng viÕt: Nh×n c¶nh Êy. ghi l¹i c¶nh chia tay cña cha con «ng S¸u.

Em h·y viÕt tiÕp kho¶ng 8 ®Õn 10 c©u ®Ó hoµn chØnh ®o¹n v¨n theo phÐp lËp luËn ®iÓm dÞch. 1........ ngêi kÓ cã thÓ 0.ChØ víi bèn c©u th¬..Xóc ®éng tríc t×nh c¶m s©u nÆng.25 ® C©u 3 (1 ®iÓm) : Häc sinh nªu ®óng tªn cña 2 t¸c phÈm vµ 2 t¸c gi¶ cña 2 t¸c phÈm ®ã.... 0.V×: trong thùc tÕ c¸ song cã th©n bµi nhiÒu chÊm.5® Qu¶ng Ninh C©u 2 (1.Nªu ®óng hoµn c¶nh ra ®êi: n¨m 1958.0® (chÐp sai hoÆc thiÕu 1 c©u trõ 0.... Ch÷ ký Gi¸m thÞ sè 2: Kú thi tuyÓn sinh vµo líp 10 THPT N¨m häc 2006 . C©u 2 (1 ®iÓm) Häc sinh nhËn thÊy: . trän vÑn cña cha con «ng S¸u vµ 0.... ngêi b¹n chiÕn ®Êu th©n thiÕt cña «ng S¸u..... v¹ch mµu ®en 0.. Ðo le vµ sù hy sinh mµ «ng S¸u ph¶i chÞu 0.. chia sÎ víi c¸c nh©n vËt.. ® + Chñ ®éng ®iÒu chØnh nhÞp kÓ vµ xen vµo nh÷ng suy nghÜ...25®) .. 0.5 ®iÓm) Häc sinh thÊy ®îc: . trong ®ã cã mét c©u ghÐp vµ mét c©u cã thµnh phÇn t×nh th¸i.2007 -------------------------------- Híng dÉn chÊm m«n ng÷ v¨n PhÇn I (3 ®iÓm) C©u 1 (1 ®iÓm): Mäi ngêi xung quanh vµ nh©n vËt t«i ®Òu: .5® hång nªn díi ¸nh tr¨ng chóng b¬i léi tr«ng nh ríc ®uèc.... trong chuyÕn ®i thùc tÕ ë 0. Ch÷ ký Gi¸m thÞ sè 1: Së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Hµ Néi ----------- Sè b¸o danh:.......T¸c dông cña c¸ch chän vai kÓ: + Lµm c©u chuyÖn trë nªn kh¸ch quan ®¸ng tin cËy.25 ®ång c¶m.. ® + C¸c chi tiÕt...5® ®ùng... kh¸c ®îc béc lé.. lµm truyÖn thªm søc hÊp dÉn.Ngêi kÓ chuyÖn lµ «ng Ba..ChÐp chÝnh x¸c khæ th¬ trong bµi §oµn thuyÒn ®¸nh c¸ 1. .. b×nh 0..5® phÇn nµo c¶ sù ©n hËn cña bÐ Thu.0® PhÇn II (7 ®iÓm) C©u 1 (1. sù viÖc.. Huy CËn ®· cho ta thÊy mét bøc tranh kú thó vÒ sù giµu cã vµ ®Ñp ®Ï cña biÓn c¶ quª h¬ng. --------------------HÕt--------------------- Hä tªn thÝ sinh..HiÓu hoµn c¶nh trí trªu.5 ®iÓm) : Yªu cÇu häc sinh : . 166 .25 ® ....25 luËn.

. Lu ý: .5® nhµ th¬.. liªn kÕt chÆt chÏ. §iÓm 1: §o¹n viÕt qu¸ s¬ sµi. §iÓm 0: Bá giÊy tr¾ng hoÆc sai l¹c hoµn toµn so víi yªu cÇu cña ®Ò.0® dµi kho¶ng tõ 8 ®Õn 10 c©u.5® ..5® + Tµi quan s¸t tinh tÕ vµ trÝ tëng tîng bay bæng.. ®ñ lý lÏ vµ dÉn chøng lµm râ ý kh¸i qu¸t. chñ yÕu diÔn xu«i ý th¬). §iÓm 3: §¹t phÇn lín c¸c yªu cÇu trªn (lý lÏ.. lan man. cña 0..Kh«ng cã thµnh phÇn t×nh th¸i: Trõ 0. ng÷ ph¸p. bè côc cha thËt râ rµng.Kh«ng cã c©u ghÐp: Trõ 0.HiÓu thªm ®îc: ®ªm héi. vÉn cßn mét sè lçi diÔn ®¹t.Kh«ng chÐp l¹i c©u chñ ®Ò: Trõ 0. lung linh nh 0. sai l¹c Ýt nhiÒu vÒ néi dung. C©u 3 (4 ®iÓm): Yªu cÇu chung: §o¹n v¨n tr×nh bµy theo phÐp lËp luËn diÔn dÞch. + Thiªn nhiªn biÓn c¶ ®Ñp huyÒn ¶o. §iÓm 2: ChØ nªu ®îc kho¶ng mét nöa c¸c yªu cÇu trªn (thiÕu h¼n nöa sè ý kh¸i qu¸t hoÆc ph©n tÝch s¬ sµi. dÉn chøng hoÆc ph©n tÝch cha thËt ®ñ ®Ó lµm s¸ng tá ý kh¸i qu¸t..0® . kh«ng lµ trßn sè. BiÓu ®iÓm: §iÓm 4: Hoµn thµnh tèt c¸c yªu cÇu trªn. cßn nhiÒu lçi diÔn ®¹t.§o¹n v¨n qu¸ dµi hoÆc qu¸ ng¾n: Trõ 0. 167 . kh«ng m¾c lçi chÝnh t¶. cã ®é 4.25® Ghi chó: §iÓm toµn bµi lµ tæng ®iÓm cña 2 phÇn.25® .Kh«ng ph¶i lµ ®o¹n diÔn dÞch Trõ 1.5® . cßn m¾c mét sè Ýt lçi diÔn ®¹t).