You are on page 1of 45

1

ለ አእምሮ -መጽሔት- ልዩ ዕትም፥ አፍሪቃም ሃምሳ ሆነን!
Posted on May 25, 2013 by ለ አእምሮ / Le'Aimero

ለ አእምሮ -መጽሔትልዩ ዕትም፥ አፍሪቃም ሃምሳ ሆነን!
የግንቦት ወር 2005/ May 2013/ ቅጽ 1፣ ልዩ ዕትም 1

2

ለ አእምሮ -መጽሔት- ልዩ ዕትም፥ አፍሪቃም ሃምሳ ሆነን!
ይ ዘ ት / Content

ለ አእምሮ -መጽሔት- ልዩ ዕትም፥አፍሪቃም ሃምሳ ሆነን!

ከጣረ፥ሞት፣ እስከ „ቅዱስ ነገር“- ርዕስ አንቀጽ 

ፖለካቲካ ምንድን ነው?

ዓለም – የለም ! አፍሪካ እንደት ሰነበተች?

የንጉሠ – ነገሥቱ ንግግር

Case Studies on National Reconciliation
Processes

እኔ፣ከ እኔ ወዲያ

ከታሪክ ማህደር – Ethiopian Orthodox Church: History

3

ከጣረ፥ሞት እስከ „ቅዱስ ነገር“!
Posted on May 25, 2013

ርዕስ አንቀጽ
ከጣረ፥ሞት እስከ „ቅዱስ ነገር“፤ አፍሪቃም! ሃምሳ ሆነን!

5

0

አንዳች ጣረ፥ሞት፣ አንድ አጋንንት፣ ጭራቅ መሳይ አስፈሪ ፍጡር፣ በአውሮፓ
ላይ ያንጃብባል። የዚያ!አስፈሪ ጭራቅ ስሙ ደግሞ– ካርል ማርክስና ፍሬደሪሽ
ኤንግልስ፣ ሁለቱ ተስማምተው፣ በ19ኛው ክፍለ-ዘመን፣ እንደሰየሙትና ያኔ
የዓለምን ሕዝብ፣ በዚህ ትምህርታቸው፣ ሁለቱ ምሁሮች፣ ለማስደንግጥ፣ እንደ
ሞከሩት– ስሙን “ኮምኒዝም“ ብለው፣ ሰይመውታል።
በሃያ አንደኛው ክፍለ ዘመን ደግሞ፣–የበርሊን ግንብ ከወደቀ ወዲህ፣ “ሊበርቲ”፣
ነጻ-ሕዝብ፣ ነጻ -ዜጋ፣ ነጻ ሕብረተሰብ የሚባለው፣ „ቅዱስ ነገር“፣ እየተስፋፋ
መጥቶአል።
ካርል ማርክስና ፍሬደሪሽ ኤንግልስ ስለሚሉት፣ አንቀጥልበት።
ያሉትም ይደርሳል። በአጭር ጊዜ ውስጥ፣ በጥቂት አመታት፣ ይህ አዲስ
ትምህርት፣ ኮሚኒዝም፣ ከጀርመን ተነስቶ ሩሲያ ይገባል። እዚያም የአምባገነን
ሥርዓቱን ዘርግቶ፣ በደንብ…ገንብቶ፣ የብዙ ሰውን ሕይወት አጥፍቶ ወደ ቻይና
4

ይወርዳል። ከዚያም ወደ ቬትናም፣ ወደ ካምቦጂያ፣ ላኦስና ፔቲት ኢንዶቺና፣
ራመድ ብሎም ወደ ኢንዶኔዠያና ወደ ፊሊፒን ይዘልቃል።
ፊቱን አዙሮም፣ ውቅያኖስ አቋርጦ ላቲን አሜሪካም፣ ሳይታሰብ ገብቶ፣ እዚያም
አተረማምሶ ኪዩባ ላይ ቤቱን ሰርቶ ጉብ ይላል። አፍሪካም በአልታወቀ መንገድ
አቆራርጦ፣ ከተፍ ይላል። መካከለኛውን ምሥራቅም ይጎበኛል።
ከቅኝ አገዛዝ ሥርዓት ነጻ -የወጡና ለመውጣት የሚፈልጉ አገርና መሪዎቻቸው፣
ተማሪና አስተማሪዎች፣ ይህን አዲስ ሐሳብ፣ አዲስ ፍልስፍና እና ትምህርት፣
የኮሙኒዝምን ሥርዓት፣ ሳይጠይቁ፣ ሳያመዛዝኑ፣ ሌላው ዓለም እንዴት በሥራ
ተተረጎመው? ብለው ሳይመረምሩ፣ ዝም ብለው ቀድተው፣ የእኛዎቹ፣
አፍሪካውያኖቹ፣ እንዳለ ገልብጠው፣ ቤተ መንግሥት ሰተት ብለው፣ መጽሓፉን
እያገላበጡ፣ እዚያ ይገባሉ።
ገብተውም፣ ትምህርቱ፣ የአምባገነን ሥርዓት ዘርግቶ፣ አንድን ሕዝብ፣ በጥይትና
በጅራፍ አስፈራርቶ ለመግዛት አመች፣ ሰለሆነ፣ ይኼው አሥር – አመት( እሱዋማ
ምን አላት) የለም፣ ሃያና ሰላሳ፣ አርባና…ከዚያም በላይ „እንደ ገል ቀጥቅጦ፣
እንደ አፈር ፈጭቶ“፣ እኛን አፍሪካውያኖቹን፣ ለመግዛት፣ የሰጠ ስለሆነ፣
“ተራማጅ „እራሳቸውን እያሉ፣ „አብዮተኛና ነጻ-አውጭ“ እያሉ፣ እራሳቸውን፣
ተራውን ሕዝብ እየደለሉ፣ ከንጉስ ያላነሰ፣ሥልጣን ይዘው፣ ለልጅ ልጆቻቸውም፣
ማውረሳቸውን ቀጠሉበት ።
ልቀቁ ቢባል አይለቁም። እነሱን እንደምንም ብለው ያስለቀቁት „ድርጅቶች“
ደግሞ በተራቸው፣ ዙፋኑ ላይ ጉብ ብለው፣ አሁንም ትምህርቱ፣ ለአምባገነን
ሥርዓት፣ መቼም የሰጠ ስለሆነ፣ እየገረፉ፣ እያዋከቡ፣ እያሰሩና እያሳደዱ፣ ሃያ
ሰላሳ፣ አርባ ማለታቸውን ቀጥለውበታል።

የዓለም ሁኔታም ለእነሱ አመችቶአል።
5

ከእነሱ ጎን የቆሙት ኃያላን መንግሥታትም፣ በፈለገው ስም ያ ! አምባገነን መሪ፣
ጀሌዎቹን አሰልፎ፣ ድርጅቱን ጭምር አዋቅሮ፣ እጉያቸው እስከሆነ ድረስ፣ ያንን
ሕዝብና አገር እንደፈለገው ይግዛው፣( ይህ ለእነሱ ምንም የራስ ምታት
አያመጣባቸውም፣ „ትንሽ ያሳስበናል“ ማለት ይችሉበታል፣ እሱንም ማለት
ያውቁበታል) የእነሱን ጥቅም እስከ ጠበቀ ድረስ እነሱ፣ የዱሮ ሰው እንደሚለው፣
ምንም „ዴንታም“ የላቸውም።
አፍሪካ „እንደ አህያ እርስ በእራሱ ቢራገጥ፣ ጥርሱ፣ ምንጊዜም አይረግፍም „
የሚሉ ናቸው። ተፈረካክሶ ቢወድቅ ደግሞ፣ አይጨንቃቸውም። መፍትሔ ፥
መድሐኒት ያላቸው ይመስላል።
ይኸው እንግዲህ አፍሪካን ቅኝ ገዢዎቻቸውን ጥለው ከወጡ ስድሳ አመቱ ነው።
ብዙም ነገር ለአህጉሪቱ ያመጣላታል ተብሎ የተመሰረተውም የአፍሪካ አንድነት
ድርጅትም ከተቋቋመ ሃምሳ አመቱ ነው።
ኢትዮጵያም „ነጻነቱዋን“ ጠብቃ ከኖረች፣ ሦስት ወይም አራት አምስት ሺህ
አመቱዋ ነው።
ኤርትራም፣ ከኢትዮጵያ „ቀንበር ነጻ-ከወጣች“ እነሱ እንደሚሉት ይኸው፣ ከሃያ
ሦስት አመት በላይ ነው። ሁሉም የአፍሪካ መሪዎች፣ በግዛት ዘመናቸው ለመሆኑ
ምን አመጡልን?
በአለፉት ሃምሳ አመታት ሰባዊ መብቶችን እንዲከበሩልን አደረጉልን? ዳቦና ሥራ
አዘጋጅተው አቀረቡልን? ለአባቶቻችንና ለእናቶቻችን የጡረታ መብታቸውን
አሰከበሩልን?….ትምህርትና ዕወቀትን አሰፋፉልን? ሕክምና እንዴት ነው?
ሐሳብ መግለጽ ይፈቀዳል? በአገራችን መጻፍ፣ መናገር፣ መስብሰብ፣ መደራጀት፣
መቃወም፣ መምረጥና መመረጥ፣ ለአንድ ሰው ፣ በገዛ አገሩ ይፈቀድለታል?….
ስደቱስ፣ በሰው ሃገር ባገልጋይነትና ብግርድና እንዳውም ይበላችሁ ተብለን፣
እንድከብት የባለጸጋዎቹ የህክምና ሆድእቃ መለዋወጫ መሆኑስ፣ ኧረ ምኑ ቅጡ!
ማነው የመሥራት፣ የመነገድ፣ የመሸጥና መለወጥ መብትና ዕድል ያለው? የግል
ሐብትስ ለሁሉም ይፈቀዳል?
ይህን ሁሉ ጥያቄ እናንሳ እንጂ፣ በጋና እና በኬንያ፣ በደቡብ አፍሪካና በናይጄሪያ
፣ በግብጽና በቦትስዋና፣….ጋዜጣዎች፣ ይታተማሉ፣ ሐሳቦች በነጻ ይንሸራሸራሉ፣

6

ነጻ -ምርጫ በእነዚያ አካባቢ ይካሄዳል፣ ጠበቃ ገዝቶ መከራከር ይቻላል። በዘር፣
በጎሣ፣በመደብ፣…በጂኒጃንካ እነሱ እንደኛ አልተከፋፈሉም። ለምን?
እኛን ግን ምን ነካን?
ጊዜው እንደሚባለው የእስታሊን „ብሔር-ብሔረሰብ እሰከመገንጠል ድረስ“
ሳይሆን፣ ጊዜው፣ የበርሊን ግንብ ከፈረሰ ወዲህ፣ የነጻ እና የግለሰብ፣ የሰብዓዊና
የዲሞክራቲኪ፣መብቶቹ ሁሉ የተከበሩበት፣ ሥርዓት የሚመሰረትበት ጊዜ ነው።
የስታሊን የኮሚኒዝም ዘመን፣ በዓለም ደረጃ አልፎበታል።
——-

© ለ አእምሮ 2005 / © Le’Aimero Copyright 2013

7

ፖለካቲካ ምንድን ነው?
Posted on May 25, 2013

ፖለካቲካ ምንድን ነው?

ስለ ባርነት ምንም ነገር የማያውቅ ሰው ስለ ነጻነት ጥዋት ማታ ቢነግሩት ምንም
አይገባውም። እንዲያውም አትጨቅጭቀኝ ብሎ፣ በመጀመሪይ ይሳደባል። ከአልሆነም
በዱላ ወይም በድንጋይ ያባርራል። ቢቻለው እና እጁ ላይ ያ ሰው ከወደቀ ደግሞ፣ መሣሪያ
አንስቶ አስፈራርቶ፣ ያስረዋል። ወይም በጠበንጃ ረሽኖት ይገድለዋል። ሌኒን አንድ ቦታ ጥሩ
አድርጎ አሰቀምጦታል። አብዮቱን፣ የሩሲያን ኦክቶበር ሪቮሊሲዮን ለመጠበቅና ለመከላከል፣
አስፈላጊ ከሆነ „ በመደዳ፣ ሁሉንም ጸረ-አብዮተኛ አቁሞ መረሸን“ በእሱ እምነት፣“ ተገቢ
ነው „ ብሎአል።
በቶሎ ለመግባባትና አንድ ነጥብ ላይ ለመድረስ፣ በቅርቡ በእኛው ላይ፣ ዓይናችን እያየ
በደረሰው፣ ታሪክ ላይ፣ በእሱ እንጀምር። በኤርትራና በኢትዮጵያ ፣ „ሁለቱን አገሮች፣ እኛ
እንወክላለን „ በሚሉና እራሳቸውን በሰየሙ፣ ወገኖች መካከል የሆነውን ነገር፣ እናንሳ።
ምን ሆነ?
ከዚያ በፊት አንድ ሐቅ አለ።
እሱም ፣ „ በእኩልነት ስም“ –ይህ የአኔ ቋንቋ አይደለም፣ በታሪክ የትም ቦታ ብትሄዱ
የምታዩት ነው– „በእኩልነት ስም በጌቶቻቸው ላይ የሚየምጹ፣ ያመጹ ባሪያዎች“ –
ፈላስፎች ናቸው ይህን ያሉት–„ ሥልጣኑን ነጥቀው እነሱ ቤተ-መንግሥት የገቡ ቀን፣
በሕብረተሰቡ ውስጥ የሚያውጁት፣ አወጅ፣ የጌቶችና የባሪያዎች እኩልነትን ሳይሆን፣ ነገሩን
ሁሉ ቀያይረው እነሱ `ጌታ ሁነው፣ የቀድሞ ጌቶቹን ባሪያ አድርገው` ለመግዛት ነው።
ለመረዳት:- „የኢትዮጵያ አብዮት“ በቂ ነው። በንጉሱ ፋንታ ማን ነው፣ ታላቁ ቤተ
ምንግሥት፣ ስድስት ወር በአልሞላ ጊዜ „ፈላጭ ቆራጭ ሁኖ“ በአናታችን ላይ ገብ ያለው?

8

ማን ነው ከኮነሬል መንግሥቱ ኃያለማሪያም በሁዋላ፣ ኢትዮጵያን ለሁለት ተካፍሎ፣
በአሥመራና በአዲስ አበባ፣ በቤተ- መንግሥቱ ውሰጥ ተንደላቆ ተቀምጦ፣ „የእራሱን ሕግ“
ያወጣው?
ደርግና ሻቢያ፣ ወያኔና ሻቢያ፣ የያዙትን ሥልጣን ከኑጉሠ -ነገሥቱ፣ ከአጼ ኃይለ ሥላሴ
ሥልጣን፣ የሚለየው ምንድነው?
ሌላም ጥያቄ አከታትለን እናንሳ።
ምንድ ነው፣ ሻቢያና ጀበሃን፣ ወያኔና ኦነግን፣ የኦጋዴንና የደቡብ ሕዝቦችን፣ መኢሶንና
ኢህአፓን፣ ወዝና ሰደድ፣ ኢጭአትንና፣ ማሌሪድን፣…የአማራንና፣ የጉራጌን ድርጅት፣
አንዱን ከሌላው የሚለየው?
ከዚህ ሁሉ ትርምስ በሁዋላ ውጤቱ ደግሞ ምንድነው? ምን ሆነ?
በቀጥታ ማሰብ የሚችሉበት እንግለዞች፣ አንድ ነገር ይላሉ። „ከምግብ በሁዋላ
የሚቀርበውን ጣፋጩን ፑዲንግ፣ ፑዲንግ ነው ወይስ አይደለም ብሎ፣ ዝም ብሎ
ከመነታረክ፣ (ምክንያቱም ክርክር የፈለገ ሰው የማያገላብጠው ድንጋይ የለም) በዕውነት ያ
ነገር „ፑዲንግ“ መሆኑን የምታውቀው፣ ስትበላው ብቻ ነው፣… በል ብላው“ ይላሉ።
እንግዲህ ይኸው ፣ ያ ! ስንት ሰው፣ ከአርባ አመት በላይ፣ ከሰሜን ኢትዮጵያ ፣… ከኤርትራ
እሰከ ኦጋዴን፣ ….ከኢሉባቦር እስከ ጅቡቲ ጠረፍ፤… የታገለለት፣…የሞተለት፣
የቆሰለበት፣ አካለ ስንኩል የሆነበት፣… ቤትና ትዳር የተበተነበት፣ ያ አንድ ቀን
ይመጣላችሁዋል ተብሎ በሁሉም ድርጅቶች የተነገረለት „ልዩ የሆነው የኢትዮጵያ
የሶሻሊዝም ፣….ፑዲንግን“ ቀምሰነው ስንመለከተው፣ በመጨረሻም ተንከራተን ያገኘነውና
ያተረፍነው፣—መለስ ብለን ብንመለከተው— በአንድ በኩል–ግልጽ እንሁን– እልቂትና
ትርምስ ብቻ ነው። በሌላ በኩል፣ የሸመትነው፣ ሁለት ትላልቅ ግዙፍ አምባገነኖችን ነው።
ይህ አንደኛው ገጽታ ነው። በሌላው አቅጣጫ ደግሞ ስንመለከተው፣ ያተረፍነው
የኢትዮጵያን ጥፋትና፣ በመካከላችን አለመደማመጥን፣ ብቻ ነው።
እንዴት?

„…ነፃነትና ባርነት፤ ዲሞክራሲና አምባገነንነት፤ ሰብአዊ መብትና ጭቆና፤ ፍትህና ፈላጭ
ቆራጥነት፤ ሌለው ቀርቶ የፓርላማ ሥርዓትና የአንድ ፓርቲ አገዛዝ … ነፃ ጋዜጣና ያንድ
ፓርቲ ልሳን፤ … መለአክና ሰይጣን፤… እነዚህን ሁሉ አምታተውና አንድ አድረገው፤
ይመለከቱ የነበሩ ሰዎች በብዙ አካባቢ ታይተዎል። ብዙ ቦታም፤ አንድ ናቸው ተብሎ፤
ተፅፎአል።

9

እንደ ኢትዮጵያ ግን፤ ይህ ነገር ተምታቶና በማር ተቀብቶ፤ ለገበያ የቀረበበት ቦታ የለም።
የሚገርመው ደግሞ ከሁሉም ነገር፤ ይህ ጉዳይ፤ በኢትዮጵያ፤ ከሌሎች ቦታዎች ሁሉ፤ ሥር
ሰዶ ከሰው አእምሮ አልወጣ ብሎ፤ እስከአሁን ድረስ አስቸግሮአል።
አንድ፤ በቅርቡ የተከሰተ፤ ግን ያልተረሳ ታሪክ ፤ – ግልጽ ለመሆን- ለምሳሌ፤ እዚህ ላይ፣
እናንሳ፤ እሱም:- “…ነፃነት ወይም ባርነት!” የሚለውን፤ ኤርትራ የተገነጠለችበትን ጥያቄ
ነው። መለስ ብለን እንመልከት። መቼም እላይ እንዳልነው፣ ባርነትን የማያውቅ ስለነጻነት
ሊናፍቅና በአግባቡ ሊያውቅ የማይችለውን ያህል፣ ባርነትን የሚያውቅም ስለነጻነትም
የሚያውቀው የለውም፣ ሁለቱም “ፑዲንጉን” ሲቀምሱት ነው፣ ጉዱ የሚገለጥላቸው!
የኤርትራ እህቶቻችንና ወንድሞቻችን፤ አሁን ያሉት፤ “በባርነት ሥር ነው“ ወይስ
„የነፃነትን“ አየርን እየተነፈሱ ነው? … ማነው? ለመሆኑ ከማን ጭቆና፤ እነሱን ነፃ
ያወጣው? …ማነው? ለመሆኑ ዛሬ የማን ባርያ ሆኖ የሚያለቅሰው? ነፃነት፤ በእውነት
በኤርትራ፤ አሁን አለ ወይ? ጌታውስ ማን ነዉ? ባርያውስ ማነው… እዝያ?“
ይህን ነጥብ ወይዘሮ ወለተ ማሪያም፣ በኢትዮ ሚዲያ ላይ አንዴ አንስተውታል።
ግን ደግሞ ከዚሁ፣ ራመድ ብለን እንሂድና አንድ ጥያቄም በቶሎ ለመግባባት፣ እናንስ።
እንደገና! …ለመሆኑ፣ በኮነሬል መንግሥቱ ኃይለ ማሪያምና በእሳያስ አፈወርቂ መካከል፣
በእሱና በአቶ መለሰ ዜናዊ፣…. በኦነግና በሻቢያ፣ በሕዝባዊ ወያኔና ፣… ወይም በኦጋዴን፣
በጀብሃና… በሌሎቹም፣ በኢትዮጵያ፣ ውስጥ በአለፉት አርባና ሃምሳ አመታት በበቀሉት
ድርጅቶች መካከል ምን ዓይነት „ትልቅ ልዩነት“ አለ?
በእርግጥ ሁለቱም ሦስቱም፣ ኢትዮጵያን፣ ወይም ኤርትራን፣ ለአለፉት ረጅም አመታት፣
በጋራ ሆነ በተናጠል ገዝተዋል። ወይም፣ሌሎቹ እንደ አቅማቸው፣ ያቺን አገር አተራምሰው
ሄደዋል። ወይም ደግሞ፣ አንዳዶቹ እንደገና ጫካ ገብተዋል። ከአልሆነም በስወር ትግል፣
ላይ ከአንዳነድ፣ ጽሑፎች ላይ እንደምናነበው፣ ተሰማርተዋል ።
ግን ይህ ሁሉ ሆኖ፣ እነዚህ ድርጅቶች፣ በመጨረሻ አላማቸው፣ „ እነሱ፣ ለእኛ ለኢትዮጵያ፣
ለማምጣት በተለሙት በሶሻሊዝም፣ አምባገነን ሥርዓታቸው“ ላይ፣ ይለያያሉ? አዎ !
አምባገነን ሥርዓታቸው ላይ፣ ይለያያሉ?
አይመስለኝም።
በፖለቲካ ፕሮግራማቸው ላይ፣ በተለያዩ ጊዜያት የተጻፉትን አላማዎችና ግባቸውን
እንደገና፣ በተጨማሪ፣ በቀላሉ ለመግባባት፣ ከፈለግን፣ መለስ ብሎ፣ መመልከት በቂ ነው።
እንግዲህ እነሱ፣ ፕሮግራማቸው ላይ ያሰፈሩት ነጥቦች ሁሉ፣ ስለ እነሱ ማንነት በደንብ
ያስረዳል።
የዕለት ተዕለት ፅሑፋቸውንም እንደገና ፈልጎ፣ መመልከትም፣ በቀላሉ ለመግባባት፣
ይረዳል። እነሱም፣ በጊዜያቸው፣ በልሣናቸው ላይ ያስቀመጡአቸው ፣ ቃላቶች፣ ስለ እነሱ፣

10

ማንነት፣ ግልጽ አድርጎ ያብራራል። አፈ ቀላጤዎ ቻቸውም፣ ባደባባይ አንድ ሁለትቃሎች
ሲሰነዝሩ አዋቂ ያውቃቸዋል።

ማንም ሰው አይደለም ፣ ወዳጆቼ (እዚህ ላይ፣ ለዚህ ሰው እግዚአብሔር ይስጠው
እንዳይባል በዚህ ስም የተካሄደው በደል ቀላል አይደለም፣) እሱ እራሱ ቪላዲሚር ኢሊች
ሌኒን ነው፣ በጽሑፉ ላይ አንድ ቦታ ከዚህ በታች ያለውን ቃል፣ ለማስታወስ ያህል፣
ያሰፈረው። „…ፖለቲካ ሲባል ምን ያህል ትንሽና ቀላል ነገር እንደሆን“ ለማስረዳት፣ እሱ
ሌኒን የተጠቀመውን፣ አነጋገር መልስ ብለን ተመልክተን እናንሳ።
„…ማንም ተራ ሰው፣…አንዲት ወጥ ቀቃይ ሠራተኛም ብትሆን፣ የአገዛዝ ማንቀሳቀሻ ፣
የመኪናውን መሪ እንደምንም ብለው እሱዋን፣ አንዴ ከአሰጨበጡዋት፣ እሱዋ፣ ያኔ
መኪናውን፣…የፖሊት ቢሮውን ይዛ የፈለገችበት ቦታ አሽከርክራ፣ ልታደርሰው፣
ትችላለች…“ ብሎ፣ይህ የሩሲያ አብዮት አርቺቴክት፣ „መሪ“ በጊዜው፣ ፖለቲካ ቀላል ነገር
መሆኑን አስተምሮ ነበር። ከዚሁም ጋር አንድ የኢትዮጵያን ምሁሮች አእምሮ የሰለበ፣
ምሳሌም አብሮ ወርውሮ ነበር። ከአልተረሳ፣ ሌኒንና ግብረ አበሮቹ ስለመገንጠል ሲያውሩ
ሲያስረዱ፣ ይህን ምሳሌ ይጠቅሱ ነበር።
„ባልና ሚስት ከአልተግባቡ፣ ይፋታሉ። ሊፋቱም ይችላሉ።… የብሔሮችም አንድነት እንደ
ጋብቻ እንደዚሁ ነው።… ከአልተግባቡ፣ ብድግ ብለው ሊገነጠሉ ይችላሉ። ይህ ስለተባለ
ግን ሁሉም ፣ ይፋቱ፣ ሁሉም ይገንጠሉ ማለት አይደለም።… የላብ አደሩ አላማ፣
የመጨረሻ ግቡ ለሶሻሊዝም ስለሆነ፣ …የሚቆመው ለአንድነት ነው። ወዘተ…ወዘተ…“
ግሩም ዳይሌክትክ ነው። እላይ እንደተባለው፣ በፖለቲካ „ የፑዲንጉ መፈተኛው፣ መብላት
ነው።“
…. እንግዲህ ይህን ያዳመጡ ሰዎች፣ ምክሩን ፣ ትምህርቱን፣ ተከትለው፣ አገራቸውን
እያሽከረከሩ፣ ዛሬ የት እንዳደረሱ፣ በተለያዩ አህጉሮች ተዘዋውሮ መመልከት ከባድ
አይደለም። ኢትዮጵያ ብቻ ሳትሆን ዩጎዝለቪያም ምሳሌ ናት። እሱዋ ብቻ ሳትሆን፣
ሶቪየትም እራሱዋ። …
ጀርመን ተዋህዳለች። ኮሪያ ልትዋሃድ ትፈልጋለች። አውሮፓ ከለውህደትና አንድነት፣ ተስፋ
የለንም ብለው፣ ድንበራቸውን፣ ገንዘባቸውን፣….ሸንጎአቸውን፣ አንድ አድርገዋል።
ካርል ማርክስ ሌላ ቦታ ላይ፣ ከሌኒን በፊት፣ የጥበበኛዋን የንብ ሥራንና፣ የአንድ ሰነፍ
አናጢን፣ የግንባታ ሥራ አወዳድሮ፣ የሚከተለውን ነገር ያነሳል።
ጥበብ የተሞላው፣ ንቦች ተጠንቅቀው የሚሰሩት የማር ቂጣ፣ በማርክስ አመለካከት፣ አንድ
ሰነፍና ደካማ አናጢ ከሚሰራው የቤት ጣራ ጋር ሲወዳደር፣ የንቦቹ፣ በዲዛይን ደረጃ የትና
የት አጣፍቶ የሚሄድ ነው ይለናል። በእርግጥም፣ እነሱ የሚሰሩት ሥራ የሚያስቀና ነው።

11

ግሩም ሕብረትና የሥራ ክፍፍል አላቸው። እሱ ግን አሁን የጨዋታችን አርእሰት
አይደለም።
ግን ይላል ይህ ፈላስፋ፣ „ጥራት የሌለውን ሥራ የሚሰራው ግንበኛና አናጢ፣ ከንቡዋ
የሚለየው ነገር ቢኖር፣ ያ ሰውዬ ግንቡን ከመገንባቱና ከመሥራቱ፣ በፊት ጠቅላላውን፣
የቤቱን ሥራ ፕላን፣ በመጀመሪያ በጭንቅላቱ ውስጥ፣ ነድፎ፣ ሰርቶ፣ የጨረሰው ነገር ነው „
ይለናል። በእርግጥ፣ የቤቱ ቅርጽ፣ ሥዕሉ በአዕምሮ ውስጥ ተነድፎ ተሰርቶ ያለቀ ነገር ነው።
የንቡዋን የጭንቅላት ሥራ፣ ከምን እንደመጣ፣ እንዴት ከትውልድ ወደ ትውልድ፣ ይህ
ጥበብ በትክክል እንደሚተላለፍ፣ እኔ ባላውቅም፣ አንድ ደራሲ፣ …አንድ ሰዓሊ፣ አንድ
ጸሐፊ፣ እንድ የመኪና ይሁን የልብስ ዲዛይን አውጭ…ወይም አንድ የፊልም ዳይሬክተር፣
…ሥራውን ከመጀመሩ በፊት፣ ፕላኑን በአእምሮው ውስጥ ነድፎ፣ የሚያስቀምጠው ነገር
መሆኑን እኔ በደንብ አውቃለሁ። ደግሞም መሆን ያለበት ነገር ነው። አለበለዚያ ትርፉ
ከወረቀት ጋር ፍጥጫ ነው ። በእርግጥ በሥራ ሂደቱም ውስጥ፣ ያ …ሰው ያን የነደፈውን
ፕላን፣ ወዲያና ወዲህ እየጎተተው፣ ሊቀይረው ይችላል። ግን ያለ ፕላን ምንም ነገር ወረቀት
ላይ አይሞነጫጨርም።
ለምንድነው ይህን ጉዳይ አሁን ያነሳሁት? ፖለቲከኛም፣ እንደ አናጢው የሚሰራውን ሥራ
በመጀመሪያ (ጀሌ ተከታይ እስካልሆነ ድረስ) በደንብ በጭንቅላቱ ውሰጥ ነድፎ
ያስቀመጠው፣ ወይም የደበቀው፣ ነገር በኪሱ፣ ሁል ጊዜ አለው።
ይህም ማለት፣ በሌላ ቋንቋ፣ በሕግ የበላይነት ሥር የሚተዳደረው ዲሞክራቱም ይሁን
ከሕግ በላይ እራሱን የሰየመው አንድ አምባገነኑም፣ ሁለቱም፣ የፖለቲካ ሰዎችና
„መደቦች“፣ አንዱ ከሌላው ሳይለይ፣ የሚጓዙበት፣ አዲስ አይደለም፣ መንገድ ነው። በተለይ
የአምባገነን ሥርዓት ዲዛይን አውጪዎች፣ ይህን ነገር በደንብ ስለሚያውቁበት፣ ሁሉን ነገር
በሕብረተሰቡ ውስጥ ተብትበው፣ ቆልፈውና አስረው፣… ባል ሚስቱን፣ ሚስት ባሉዋን፣
ልጆች ወላጆቻቸውን፣ ጎረቤት ጎረቤቱን፣ ….አንዱ ሌለውን፣ እንደ ማፊያ ድርጅት፣
በአይነ-ቁራኛ እንዲከታተለውም፣ የሚያደርጉት፣ ለዚሁ ነው።
„ፑዲንጉን ቀምሰን“ እንዳየነው፣ እንደዚህ ዓይነቱ ሥርዓት፣ ደግሞ የሰውን መብቱን ገፎ፣
እንዳይናገር፣… እንዳይጽፍ፣ እንዳይተች፣ ከመደገፍ ሌላ፣ ትንፍሽ ብሎ እንዳይቃወም፣
….እንዳይጠይቅ፣ እንዳይመራመር፣ የሚያግድ የአምባገነን ሥርዓት ነው። ኮሚኒስቶች
ይሁኑ ፋሽሽቶች፣ በነገረ ሥራቸው፣ የስውን ልጆች መብት በመርገጥ „አንድ ናቸው“
የሚባሉትም፣ ለዚሁ ነው።
እነዚህ ኃይሎች፣ ከአውሮፓና ከሌሎች አህጉሮች፣ ተራ በተራ እየወደቁ ጠፍተዋል።
በቀድሞው የሶቭየት ሪፓብሊክ፣ በቤላ ሩሲያና በካውሼያን፣ አለፍ ብሎ በቻይናና
በበርማ…በቬትናምና በሰሜን ኮሪያ፣ አሁንም ይታያሉ። እንደገና እያገረሸባቸው የመጡ
አገሮችም አሉ። አንደኛው፣ ሐንጋሪ ነው።

12

ዋናው የአምባገነኖች፣ መሰባሰቢያ መንደር፣ በ21ኛው ክፍለ ዘመን፣ ደግሞ፣ እንዲያውም
መናኸሪያቸው፣ አፍሪካ ሁኖአል። በመካከለኛው ምሥራቅም አሉ። ልክ እነሱም፣ እንደ
አፍሪካውያኖቹ፣ ሥልጣኑን ለልጆቻቸው፣ ወይም ለትግል ጓደኛቻቸው፣ እንደ ዕቃ፣
ማውረስ ከጀመሩ ቆይተዋል።… ያወርሳሉ። አፍሪካውያኖቹ፣ አንዳዶቹ፣ ለሚስቶቻቸው
ሥልጣኑን ሲያውርሱ፣ አረቦቹ ብቻ ይህቺን ነገር ደፍረው፣ እስከ ዛሬ ድረስ አላደረጉም።
የሚያሳዝነው በአፍሪካም ሆነ በመካከለኛው ምሥራቅ:- በአረቦች አገር፣ አምባገነኖችን
ሥልጣን ላይ የሚያወጡት፣ እንዲቆይም የሚያደርጉት፣ ይህ ሚሥጢር አይደለም
ምዕራቦቹ ናቸው።
ግን ቀደም ሲባል እንደተባለው፣ ስለ ባርነት የማየውቅን ሰው ስለነጻነት ጥዋት ማታ
ቢነግሩት፣ ምንም አይገባውም። ወይም ደግሞ እራሱ ማርክስ፣ አንዴ፣ አንድ ቦታ፣
በወጣትነት ዘመኑ፣ እንደአለው፣ „…አንድ አይዶሎጂ፣… አንድ ርዕዮተ-ዓለም ጭንቅላቱን
ስቦ፣ ያንን ሰው ባሪያው ያደረገው ትምህርት፣ ምንም ቢሉት ምንም፣ ልክ እንደ ሃይማኖት፣
በቀላሉ፣ ያንን ሰው፣ ያ አስተሳሰብ፣ ዝም ብሎ፣ — ከመሬት ጋር ሳያዳፋው–እሱን በቀላሉ
አይለቀውም።“ ብሎ ፣ እራሱ ማርክስ ቀልዶ ጽፎአል። ይገርማል! ይህ አመለካከትና
ግንዛቤ በጣም ይደንቃል!
ግን ደግሞ ከሃይማኖትም፣ „ሃይማኖት“ አለው። አንዳንዱ ሃይማኖት፣ ለነጻ-አስተሳሰብ
ክፍት ቦታ ይሰጣል። …ጠይቁ፣… ተመራመሩ፣ …ጥሩውን ነገር ፈልጋችሁ አግኙም
ይላል። አንዳንዱ ደግሞ ፣ „ነጻ-አስተሳሰብንና አመለካከትን፣ ምርመራና ጥያቄዎችን እንደ፣
አንድ አምባገነን ሥርዓት“ ጨርሶ ፣ ለተከታዮቹ፣ ምዕመናኑ፣ ፈጽሞ አይፈቅድላቸውም።
(ተመራመሩ፣ ጠይቁም፣ ከሚሉት ሃይማኖቶች ውስጥ የክርስትና ሃይማኖት ይገኛል።
በተለይ ጳውሎስ፣ ስለ ነጻ ሰውና፣ ስለ ነጻነት አስተሳሰብ፣ በትክክል ስለ አርነት፣ እሱ
ያነሳል። እሱን ግን ሌላ ጊዜ፣ እንመጣበታለን። አሁን ወደ ተነሳንበት አርዕስት፣ ወደ ፖለቲካ
ምንድነው? ወደሚለው ጥያቄአችን እንመለስ)

ፖለቲካ የሰውን፣ መብት መግፈፍና መርገጥ አይደለም። ፖለቲካ እንደሚባለው
„…አሰቀያሚና አሳዛኝ፣…አሰፈሪም፣ የብልጦች ቆሻሻ ጨዋታም“ አይደለም። „ፖለቲካ“
እስከ አሁን ጊዜ ድረስ እንደምናውቀው፣ „ወዳጅና ጠላትን“ በአንድ ሕብረተሰብ ውስጥ
ለይቶ አሰቀምጦ፣ አንዱን አሳዶ ማጥፋት አይደለም። መዋሸትም፣ አይደለም።
ማተረማመስ፣ ከፋፍሎ መግዛት፣ ማስፈራራት፣ ዛሬ ይህን ነገ ያን ማለት፣ ማወናበድ፣ ግራ
ማጋባት፣ ሕግና ሥርዓትን ለእራስ ኢንዲያመች አመቻቻቶ ማስቀመጥም አይደለም።
ፖለቲካ እንዱን ማራቅ፣ሌላውን ማቅረብ፣ ያቀረቡትን ሰው ተጠቅሞ፣ እንደ ሎሚ መጦ
መጣል፣ በሰው ነፍስም ላይ መቀለድ አይደለም።

13

ታዲያ ፖለቲካ ምንድነው? የፖለቲካ ጥበብ ማለት፣ ምኑ ላይ ነው? ምንድነው ፖለቲካ?
የፖለቲካ ሳይንስ፣ አረ ለመሆኑ እሱ ምንድነው? የፖለቲካ ፍልስፍናስ? የፖለቲካ
ቲዎሪዎችስ?
ማንም ከመሬት ተነስቶ ሌኒን እንዳለው፣ „ የፖሊቲ ቢሮውን የመኪና መሪ ጨብጦ፣
አገሪቱንና ድርጅቱን ወደ ፈለገው አቅጣጫ፣ ሊያሽከረክረው ይችላል?“
አንድን ሕዝብ ጠበንጃ ደግኖ፣ ጥይቱን አቀባብሎ፣ አፈ- ሙዙን „ምርኮኛው ላይ
አነጣጥሮ“… ምን ያህል ጊዜ መግዛት ይቻላል?
እነዚህን ሁሉ ጥያቄዎች ለመመለስ፣ ከፕላቶ እሰከ አርስጣጥለስ፣ ከሲሲሮ እሰከ ማይካቬሊ
ድረስ፣ ከ…. መሄድ ያስፈልጋል።
እኔ ግን በማክስ ቬበር፣ በጀርመኑ የሕብረተሰብ ተመራማሪ፣ በእሱ ሁለት ትናንሽ ጽሑፎች
መጀመሩን እመርጣለሁ። በሁለት ምክንያቶች ብቻ ነው፣ ምርጫዬ እነሱ ላይ የወደቀው።
እንደኛው ጽሑፎቹ አጫጭር ና በቀላሉ ስብሰብ ተደርገው የተጻፉ ጽሑፎች በመሆናቸው።
ሁለተኛው ምክንያት ደግሞ፣ ልክ እንደ እኛው „ለተወናበደ ትውልድ“፣ ያ ጽሑፍ የተጻፈ
በመሆኑ ነው።
ጀርመን በአንደኛው ዓለም ጦርነት ተሸንፋ ነበር። ሕዝቡም ተነስቶ ንጉሡን አባሮ፣ አዲሱን
ሪፓብሊክን አውጆአል። የተለያዩ ግን የማይደማመጡ የፖለቲካ ድርጅቶችና ቡድኖች
እንደአሸን በአገሪቱ በጀርመን፣ ፈልተዋል። በሌላ በኩል እዚያ፣ የትርምስ ዘመን ውስጥ
ገብተው፣ የተወናበዱ፣ ነገር ግን ወደፊት ኃላፊነታቸውን ለመረከብ፣ የተዘጋጁ ወጣት
የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎችም፣ ከፊቱ እነደቆሙ፣ ማክስ ቬበር ተመልክቶአል።
ቬበር ፣ አንድ ጊዜ በ1917 ሌላ ጊዜ በ1919 ለዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች፣ በሁለት አመት ጊዜ
ውስጥ ይህን የመሰለ ንግግር ሲያደርግ፣ ሒትለር፣ ወይም ኮሚኒስቶቹ፣ ሥልጣን ላይ
አልወጡም ነበር። ለመውጣት፣ ግን ሁለቱም፣ ወገኖች ይዘጋጁም ነበር።
ግን ከዚያ በፊት አንድ ነገር መለስ ብዬ ላንሳ ።
በዓለም ላይ የአገሪቱ መሪዎች ( የምታውቁ ከአላችሁ አርሙኝ) ሥልጣን ላይ ወጥተው፣
„የአስተዳደር ትምህርት ቤት“ የሄዱበት አገር፣ ኢትዮጵያ ብቻ ነው። በአርባ አመት ጊዜ
ውስጥ፣ አንድ ጊዜ ብቻ ሳይሆን፣ ሁለት ጊዜ ተፈራርቀው ሥልጣኑን፣ በችሎታና በሕዝብ
ምርጫ ሳይሆን በጠበንጃ የነጠቁትና የተነጣጠቁት ኃይሎች፣ (ይህ የተመዘገበ ታሪክ ነው)
ሥልጣኑን ይዘው ቤተ-መንግሥት ገብተው፣ „እንዴት እንደሚያስተዳድሩ፣ ትምህርት
ያገኙት“፣ አስተማሪ ከአውሮፓ እና ከአሜሪካን ከተላከላቸው ወዲህ፣ ወይም ከእሱም
በሁዋላ ነው። ምን ዓይነት ተአምር ነው።

14

የደርግ አባሎች በሞስኮና በምሥራቅ በርሊን ፣ ኢህዴግ፣ ሻቢያና ኦነግ ደግሞ ከለንድንና
ከአሜሪካን እየተነሱ በሚመላለሱ አስተማሪዎች ሰልጥነው፣ አገሪቱን፣ እንዲገዙ
ተደርገዋል። እነሱም፣ ገዝተዋል።
የአውሮፓ አንድነት ማህበር እንዳለው፣ „ለመጨረሻዎቹ ተማሪዎች፣ ወደ ሃያ ሚሊዮን
ዶላር የሚጠጋ ወጪ“ ተደርጎአል። አንዳዶቹም በጥሩ ውጤት ትምህርታቸውን
ሲያገባድዱ፣ ሌሎቹ ጊዜ የለንም ብለው ትምህርታቸውን አቋርጠው „በአስተዳደሩ ሥራ
ላይ፣ በገዢነቱ“ ላይ ቀጥለዋል።
ለምን ተማሩ አይደለም አሁን የውይይቱ አርዕስት ። መማር ጥሩ ነው። መማር ገደብ
የለውም። ግን የተማሩ ሰዎች በአገራችን እያሉ፣… ተወዳድረው፣ ሕዝብ ፊት ቀርበው፣
ችሎታቸውን አሳይተው፣ተመርጠው ኢትዮጵያን ማስተዳደር የሚችሉ ሰዎች፣
በአልጠፉበት አገር፣ ለምን እነዚህ „የዲምክራሲ ሥርዓትና የሰበአዊ መብቶች መከበር
በዓለም ዙሪያ ያሳስበናል „ የሚሉ የምዕራብ መንግሥታት፣ ይህን ዓይነቱን እርምጃ
ለመውሰድ ተገደዱ?
ግን ወደ ተነሳሁበት፣ አርዕስት ልመለስ።
የለም ! ከዚያም በፊት አንድ የተረሣ : – ሰው ሁሉ የሚያነሳው ጥያቄም አለ።
እሱም፣ „ኢትዮጵያንም ሆነ ኤርትራን ከደርግ አገዛዝ ነጻ -አውጥተን፣ ሕዝቡን ፣ … ፣
በብልጽግናና በዕድገት፣… በትምህርትና በምርምር፣ በድርሰትና በኪነጥበብ፣
…የማህበራዊ ኑሮአቸውን ሁኔታም አሻሽለን፣…. በሽታና ረሃብን፣ ከአገሪቱ አጥፍተን ፣
በሰላምና በደስታ፣ እነሱ እንደሚሉት በዲሞክራቲክ ሥርዓት፣ ሕዝቡ እንዴት እንደሚኖር፣
እኛ እናውቃለን“ ይሉ የነበሩ „የነጻ-አውጪ“ ድርጅት መሪዎች፣ ሥልጣን ከያዙ በሁዋላ
ለምን የእነሱ „ትምህርት ቤት“ መግባቱን፣ መረጡ?
ይህ ብዙ ሰው ያኔ የጠየቀው፣ እስከ አሁን ድረስ መልስ ያልተሰጠው ጥያቄ ነው።
እንግዲህ እንደገና ወደ ተነሳሁበት አርዕስት ልመለስ።

በ1917 „ሳይንስ እነደ ሙያ“ በሚለው አርዓስቱ ዙሪያ፣ ማክስ ቬበር፣ ግሩም የሆነ ትንትና
ለተማሪዎቹ እንዲያዳምጡት አቅርቦላቸዋል። በሳይንስ ዓለም ቆይተው ለእራሳቸውና
ለአገራቸው አንድ ነገር ለመሥራት ከፈለጉ፣ ሐሳቡንና ምክሩን እንዲከተሉትም
ጠይቆአቸዋል።፣ ውሳኔአቸውን „በሳይንስ እና በምርምር ላይ፣ ብቻ ከጣሉ ደግሞ፣
መጣልም ከፈለጉ፣ „ከፖለቲካው ዓለም ኢንዲርቁ“ ይህን በመሰለ ቃል እነሱን
መክሮአቸው፣ ምሁሩ ቬበር፣ ያኔ ከተማሪዎቹ ተሰናብቶአል።

15

የመረጠው ሰውም፣ ለተማሪዎቹ ፣ ለማስረዳት ለቅሞ የሰነዘረው ቃልም „…ይመሻል
ይነጋል፣… ጨለማውም አልፎ፣ ነግቶም ጻሐይ ይወጣል፣ እናንተ ግን አሁን ሂዱ ተኙ…“
አንዴ ያለውን፣ የነብዩ ኢሳያስን ቃል ነው።
የግሪኩ ፈላስፋ ኤፒኩር ተመሳሳይ ምክር ለአገሩ ልጆች „ከአደገኛው የፖለቲካ ዓለም
ርቀው በምርመራ ብቻ ላይ እንዲሰማሩ“ ፣ የዛሬ ስንት ሺህ አመት ያነሳውን ምክርም እዚህ
ላይ ማስታወስ ይስፈልጋል። ነገሩ በአጭሩ ፖለቲካ „አደገኛ“ ስለሆነ፣ ከእሱም ራቁ ፣ ብሎ
ማክስ ቬበርም ፣ ኤፒኩርም ፣ ሁለቱም አስተማሪዎች፣ ተማሪዎቻቸውን፣ መክረዋል ።
በምን ምክንያት?… ለምንድነው ፖለቲካ አደገኛ ነው የሚባለው?
ማክስ ቬበር „ሳይንስ እንደ ሙያ“ በሚለው፣ ለተማሪዎች በደረገው ንግግሩ ፣ „ምርምር
…የጠለቀ ጥናት፣ በአንድ ጉዳይ ማካሄድና በእሱ ላይ ብቻ አተኩሮ፣ ወደፊት መጓዝ ምን
ያህል ትልቅ ትረጉሙ፣ በሕይወት ላይ እንደሚያመጣና ምን፣ ያህል ዝናና ክብር፣ የማይሞት
ስምም በዚህች ዓለም ላይ ማፍራት እንደሚቻል ፣ ለተማሪዎቹ፣ እሱ አስረድቶአል። „ሁለት
ነገሮች ውስጥ፣ ገብቶ ከመዋኘት ፣ ከአንዱም፣ በመጨረሻ ስለማትሆኑ፣ አትግቡ“
የሚለውን ምክሩን አብሮ አቅርቦላቸዋል።
ያኔ ፖለቲካ ውስጥ መግባት አደጋ እንዳለውም፣ ቬበር ያውቃል። ምን ዓይነት አደጋ?
እሱን ወደ በሁዋላ ላይ አነሳለሁ። ወደ ፖለቲካው እንደ ሙያ እንሂድ።
„ፖለቲካ እንደ ሙያ“ የሚለው እንደዚሁ ለሙኒክ የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች፣ ቬበር ያደረገው
ንግግር፣ „መጪውን ትውልድ፣ ከጊዜው ጥያቄ ጋር ነገር ግን“ በ1920 ጽሑፉን አሳትመው
ያወጡት፣ ባለቤታቸው፣ በመግብያው ላይ እንደአስቀመጡት“ ጊዜ ሳይሽረው ወደፊት
ለብዙ ትውልድ ለሚተላለፈው ለዘላቂው፣የፖለቲካ አሰራርና አስተሳሰብ፣ መሰረት፣
ምሁሩ፣ ለመጣል፣ አስቦም ነው።“
ይህ ጽሑፍ ለብዙ አመታት ተረስቶ የትም ወድቆ ነበር። ጥያቄው አሁን እኛን ከዘጠና
አመት በሁዋላ ፣ ያ ጽሑፍ ዛሬ ምን ያስተምረናል? የሚለው ላይ ነው።
ቀደም ሲል፣ እንዳልኩት የ1917 እና የ1920 የጀርመን ሁኔታ፣ ከዛሬው ኢትዮጵያ ጋር
በአንዳንድ ነገር „ተመሳሳይ ነው።“ … እነሱም ተወናብደው ነበር፣ እኛም፣ ስንወናበድ፣
ተወናብደናል…ይኸው ከአርባ አመት በላይ ነው። “
አንዱ የእሱ ተማሪ እንደዚህ አድረጎ፣ ጥሩ አድርጎ፣ የሰውዬውን ትምህርት ጠቃሚነት ደህና
አሰቀምጦታል።
„በዚህ ሰውዬ አስተሳሰብ ሥር፣ ሾልኮ የሄደ ሰው፣ እሱ መጪውን፣ ጤናማና ጥርት ያለውን
ጊዜ ፣ በደንብ ለማየት፣ አመች ዕድል ያገኛል። „ ብሎ ዮሴፍ ሹምፔተር ተደንቆ፣ ይህቺን
ነገር ጣል አድርጎ አልፎአል። ዮሴፍ ሹምፔተር አንዱ የእሱ፣ የቬበር ተማሪ የነበር ሰው
ነው።
16

ማክስ ቬበር በዚህች ትንሽ ንግግሩ፣ „….ፖለቲካ ማለት፣ ሌላ ነገር ሳይሆን፣ በአንድ
ሥርዓትና መንግሥት ውስጥ፣ …መፍትሔ አቅርቦ፣ በዚያ ሐሳብ፣ ዙሪያ ሰውን አሳምኖ
እነሱን መምራት ነው …“ይላል። ይህም ማለት እሱ፣ እራሱ ደጋግሞ እንደሚያነሳው፣
„…የሰዎች በሰዎች ላይ፣ ያላቸው የበላይነት ሁኔታ፣ እንዴት ይመሰረታል ? …እንዴትስ
ይመጣል? „የሚለውን ጥያቄ በመጀመሪያ ለመፍታት ነው።።
አንድ መንግሥት ሳይፈረካከስ ቆሞ እንዲቆይ ከተፈለገም፣ ከጽሑፉ ላይ እንደምናነበው
„ገዢው ክፍል፣ ተገዢዎቹን፣ …ተገዢዎቹ ደግሞ፣ በተራቸው ገዢዎቻቸውን፣ ፈቅደውና
ወደው ተቀብለው፣ ´በእነሱ መገዛት ሲፈልጉ ነው፣`… „ ይላል።
መቼና እንዴት ነው?… ተገዢዎቹ ወደው፣ ፈቅደው፣ የገዢዎቻቸውን የበላይነት „አሜን“
ብለው የሚቀበሉት? ….ዕድሜ ልካቸውን ድረስ?… ወይስ ለተወሰነ አመት ብቻ?
…ለአጭር ጊዜ?
እንግዲህ በዚህ ጥያቄ በቀጥታ ወደ “ሌጋሲ”/legacy፣ ወደ „…የገዢዎቹን መደብ፣
ፓርቲ፣ ድርጅት፣ ሕዝቡ ወዶና ፈቅዶ፣ ግዙን ብሎ፣ ወደሚቀበላቸው ሁኔታ ውሰጥ….“
መልስ ፍለጋ ስንሄድደግሞ፣ እዚያ ውስጥ፣ የሚከተለውን ነገር እናገኛለን።
በቬበር ንግግር „ ገዢውም መደብ ሆነ ተገዢውም“፣ ሁለቱም ፣ ወገኖች„ አሜን“ ብለው
ተቀብለው የሚተዳደሩበት– በማንኛውም ፣ ሕብረተሰብ ውስጥ– ሦስት የሌጋሲ፣
የሊጂትሜሽን/legitimation፣ መንገዶች አሉ ይለናል።
አንደኛው ፣ ሲውርድ ሲዋረድ፣ በዘልማድ ይሁን ወይም በተጻፈ ሕግ „በክብረ – ነገሥት“
ላይ እንደሰፈረው፣ የገዢው መደብ በውርስ መንግሥት፣ …ዘውዱና ዙፋኑን ከንጉሱ ወደ
አልጋ ወራሹ፣ እሱ በተራው ለልጁ፣ የሚያስተላለፍበት፣ የዘውድ አገዛዝ ሥርዓት ነው።
ሁለተኛው፣ ጊዜ የወለደው፣ ጊዜ የሚወልደው፣ ባለ-ግርማ ሞገሱ፣… ጀግና አርበኛ፣
ወይም ጦረኛ፣ ወይም ደግሞ ተናጋሪ ነብይ፣… ብቅ የሚልበት ሥርዓት ነው።
ሦሰተኛውና የመጨረሻው ሥርዓት ደግሞ ፣ ሁሉም እኩል በሚቀበለው ሕግ ላይ
የተመሰረተው፣ ከዲሞክራሲ የምርጫ ሥርዓት በአሸናፊነት ተመርጦ የሚወጣው፣
የሥልጣን ዘመኑ የተገደበ፣ መሪ ነው።
ባለግርማ ሞገሱ፣ በአንደኛውም፣ ሆነ በሦስተኛውም ሥርዓት ውሰጥ፣ ብቅ የሚል „ልዩ
ስጦታ ያለው ሰው“ ሊሆንም ይችላል። ይህ ፍጡር ሰፋ ያለ ጥናትና ቦታ የሚወስድ፣
ፖለቲከኛ ነው። ግን አንድ ማለት የምንችለው ነገር ቢኖር፣ ይህ ሰው፣ በትልቅ አድናቆት
የመጣውን ያህል፣ ተዋርዶም ከሥልጣኑ የሚባረር ሰው ነው። እሱን ለጊዜው እንደገና፣
እዚህ ላይ እናሳድረው።
*

17

ዓለም – የለም ! አፍሪካ እንዴት ሰነበተች?
Posted on May 25, 2013

ዓለም እንዴት ሰነበተች?
ዓለም – የለም ! አፍሪካ እንደት ሰነበተች? ብለን አንድንድ ጋዜጣዎችን
አዚህ አምዳችን ላይ መለስ ብለን እናገላብጣለን።
እንደተለመደው ፣ በዚህ ሳምንት በርካታ የአውሮፓና የአሜሪካ ዕለታዊ
ጋዜጣዎች፣ አተኩሮአቸውን እንደተለመደው እንደገና በአፍሪካ ላይ
ጥለው፣ ቀለማቸውን በዚያ ላይ በበቂ አፍሰዋል።
ሃማሣኛውን አመት በዛሬው ቀን አዲስ አበባ ላይ ሰለሚያከብረውም
„የአፍሪካ አንድነት ማህበረሰብ“ ብዙዎቹ እየተቀባበሉ፣ ይህቺ አህጉር
በአለፉት ሃማሣ አመታት ከየት ተነስታ ዛሬ የት እንደደረሰች? አሁን
ደግሞ ምን ዓይነት የኢኮኖሚና የማህበራዊ ኑሮ ችግሮች ፣ ጣጣና
መንጣጣ፤ ውስጥ ገብታ እንደምትደፋደፍ፣ አብረው አያይዘው፣እነሱ
አትተዋል።
የሁለት መሪዎች ስም በተደጋጋሚ ከፍተኛ ቦታ ይዞ እንደገና ስለእነሱ
በበቂ እዚህ ተተርኮአል።

18

የፈረንሣዩ አገር ጋዜጣ „ጄን አፍሪክ“ ቀዳማዊ ኃይለሥላሴን
„…የአፍሪካ አባት ናቸው…“ የሚለውን ግምቱን አምዱ ላይ አስፍሮ፣
ሌሎቹን ሳይረሳ ወደ የጋናው ፕሬዚዳንት ወደ ኩዋሜ ንኩሩማን
ተሸጋግሮ፣ እሳቸውንም በሁለተኛ ደረጃ፣ ቅጠሉ ላይ አሰቀምጦአል።
የሞሮኮው ንጉሥ ፣ ንገሥ ሐሰን ሞሪታኒያን ተቃውመው በምሥረታው
ላይ ፣ ሌሎቹም እነደጻፉት፣ በቦታው ንጉሡ ተገኝተው እንዳልነበሩ
መለስ ብለው አሰታውሰዋል።
„አንድ መንግሥት ፣ አንድ ድንበር፣ አንድ ኢኮኖሚና አንድ ሠራዊት፣
…ለዚያች አህጉር …ለተባበረቺውና አንድ ለሆነቺው አፍሪካ፤
ከእንግዲህ ያስፈልጋታል“ ብለው አዲስ አበባ ላይ ፕሬዚዳንት ኮዋሜ
ኑኩሩማን ተከራክረው እንደ ነበር፣ የአውሮፓ ጋዜጣዎች ዞር ብለው
ታሪኩን መለስ ብለው ተመልክተው ለአንባቢዎቻቸው ጠቅሰዋል።
በሁዋላም እነደምናውቀው፣ እዚህም እንደተጻፈው፣ አጼ ኃይለ ሥላሴ
„በአንድነቱ ምስረታ ብቻ ላይ አፍሪካውያኖቹ አተኩረው፣ በዚህም ላይ
ተመካክረው፣ ተስማምተው ድርጅቱን መሥርተው እንዲለያዩ በጠየቁት
መሰረት ፣ ህብረቱ ተመስርቶ መሪዎቹ እንደተነሱ…“ „ጄን አፍሪክ“
ወረድ ብሎ አትቶአል።

ሌሞንድ የተባለው ሌላው የፓሪሱ ጋዜጣ ደግሞ ፊቱን አዙሮ ወደ
ኤርትራ ገስግሶ አዚያ ያየውንና የሰማውን „ጉድ“ በዚህ ሳምንት፣
በአወጣው እተሙ ጥሩ አድረጎ በአምዱ ላይ አስፍሮአል።
„….ንፋስና ጸሐይ በየቀኑ የሚመታው ፣ ጣራ የሌለው …“ ጋዜጣው „
ትልቁ ኦፕን ኤየር አምስት ሚሊዮን ሕዝቦች ታጉረው የታሰሩበት ትልቁ
የዓለም እሥር ቤት ኤርትራ ነው …“ ብሎ ያንን አገር ለአንባቢዎቹ
ሌሞንድ፣ ማስተዋወቁን መርጦአል።

19

በዚህች ዓረፍተ ነገር ኤርትራን አስተዋውቆም፣ ጋዜጣው ሰተት ብሎ ወደ
„ጦረኛው“ ፕሬዚዳንት ወደ እሳቸው ልዩ ባህሪ ፣ወደ አቶ ኢሳያስ
አፈወርቂ „ሥራና ድርጊት፣ ድረጊቶች“ ጸሐፊው ገብቶ የሚከተሉትን
አረፍተ ነገሮች ቅጠሉ ላይ ለእኛ ለአንባቢዎቹ እንድንመለከተው
አሥፍሮአል።
„ከሱዳንና ከየመን“ ጋዜጣው አስታውሶ እንደጻፈው፣“ ከጅቡቲና
ከደመኛ ጠላቱ ከኢትዮጵያ ጋር አምባገነኑ የኤርትራ ገዢ „ ሌሞንድ
እንዳለው፣ „ጦርነት ከፍቶ በብዙ ሺህ የሚቆጠሩ ወጣት ወታደሮች
ሕይወት ኢንዲጠፋ፣ አቶ ኢሳያስ እንዳደረገ …“ ይኸው ጋዜጣ ወረድ
ብሎ ዘርዝሮአል።
ይህንን እና ሌሎች ነገሮችንም ፕሬዚዳንቱ አውጥተውና አውርደው፣
በደንብ አስበውበት እንደሚያደርጉም የእራሱን አመለካከትና ግምት
ጸሐፊው ከተገነዘባቸውና ከአዳመጣቸው ጉዳዮች ጋር አብሮ አያይዞ
አቅርቦአል።
„…ሥልጣናቸውን በኤርትራ ለማጠናከር፣ ሌላ የሌጋሲ፣ በሕዝቡ ዘንድ
ተቀባይነት የሚያስገኝላቸው ነገር በእጃቸው ሰለሌለ፣ ይህ ብቻ ያዋጣኛል
ከሚለው ከንቱ አስተሳሰብ በመ ነሳት ነው፣….“ ብሎም ለአንባቢዎቹ
ምክንያቱን ገልጦ ጋዜጣው ዞር ማለቱን መርጦአል።

ዋሽንግተን ፖስት የተባለው የሰሜን አሜሪካኑ ዕለታዊ ጋዜጣ ደግሞ
በተራው „የፕሬዚዳንት ኦባማ አስተዳደር ለመጀመሪያ ጊዜ በታሪካቸው
አለአብራሪ በሚከንፈው የጦር አይሮፕላናቸው አሜሪካኖች
ከድንበራቸው ውጭ ክልል አልፈው ፣ በውጭ አገር በየመንና እና
በፓኪስታን አራት ሰው ደብድበው መግደላቸውን አረጋገጡ …“ ብሎ
በቅጠሉ ላይ ይህን የመሰለ አዲስ ዜና አስፍሮ ከአንባቢዎቹ፣ ጋር
የአደባባይ ሚሥጢር ሆኖ የሰነበተውን ታሪክ፣ እንድናውቀው
አድርጎአል። ከየት ተነስቶ ይህ የጦር አይሮፕላን ወደ የመን እንደከነፈ
ሳይገልጽልን ጋዜጣው ታሪኩን ቀጭቶ አልፎታል።
20

ፋይናሻል ታይምስ የተባለው የእንግሊዙ ጋዜጣ ደግሞ ወደ ናይጄሪያ
ወርዶ፣ እዚያ ስለተቀጣጠለው የሃይማኖት ጦርነት ቅድሚያ ሰጥቶ“…
በሦስት ክፍላተ-አገራት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ እዚያ እንደታውጀ ፣
ጋዜጣው ለአንባቢዎቹ ማተቱን መርጦአል።
ሌሎቹ፣ የእንግሊዙን ወታድር በጠራራ ጸሐይ አደባባይ ላይ በጩቤና
በመክተፊያ ቢላዋ ገዝግዘውና ጨቅጭቀው ስለ ገደሉት ሁለቱ አክራሪ
የናይጄሪያ ወጣቶች ዝርዝር ጉዳይ ውሰጥ ገብተው ሰማኑን በርካታ
ጽሁፎች አውጥተዋል።
በርሊኑ ጋዜጣ „በርሊነር ዛይቱንግ“ በነገሩ ተገርሞ ፣ ከዚህ በታች
የሰፈሩትን ቃላቶች አምዱ ላይ እዚህ አስፍሮአል።
„….እንዴት አንድ ወጣት በሥጋ መክተፊያ ቢላ አንድን ወጣት ወታደር
በጭካኔ ገድሎ፣ እጂንም በደም አጨማልቆ ድርጊቱንና ንግግሩን በቪዲዮ
እንዲቀረጽለት ሰዎችን ደፍሮ ይጠይቃል…? „ ብሎ አንባቢውን በተራ
እዚህ ኢንዲያስቡበት መልሶ ጠይቆ፣ ወደ ሌላ አርዕስት ይሸጋገራል።
„ …የብሪታኒያ ሞስሊሞች ምክር ቤት ግሩም መግለጫ አወጣ „ ብሎ
እዚህ ጀርመን አገር ዱስልዶርፍ ከተማ እየታተመ የሚወጣው እንድ
„ቬስት
ዶቸሳይቱንግ“
የሚባል
ጋዜጣ፣
መግለጫውን
አድንቆ“….የናይጄሪያ አክራሪ ወጣቶች በዚህ አሳዛኝና አጸያፊ
ድርጊታቸው ከእስላሙ ማህበረሰብ እራሳቸውን እንደአገለሉ ምክርቤቱን
ጠቅሶ –ይህም ትክክለኛ አቋም ነው“ ብሎ አስተያየቱን አዚህ አረፍተ
ነገር ዘግቶአል።
„ ለሁሉም የእስላም ሃይማኖት ተከታዮች በተለይ እዚህ ከአሉበትና
ከሚኖሩበት ሕብረተሰብ ተቀላቅለውና ተግባብተው በሰላም
አምላካቸውን እያመሰገኑ ከሌሎቹ ጋር ተቻችለው ለመኖር ለሚፈልጉ
አማኞች እንደዚህ ዓይነቱ የአረመኔ ሥራ፣ ለእነሱም ቢሆን መዓት
እንደወረደባቸው ይቆጠራል።“ ብሎ የኮለኙ ጋዜጣ በሐሳቡ ላይ
አስምሮበት አልፎአል።

21

„ለምን ይጠሉናል?…“ የሚለውን ጥያቄ የበርሊኑ ጋዜጣ አንስቶ ወደ
ዝርዝር ሁኔታው ተሸጋግሮአል። „ግለሰቦች አድፍጠው፣ በተለይ
የእስላም አክራሪዎች የሚወስዱት ኢ ሰባዊ የጭካኔ ሥራዎች፣ ወደፊት
ለመቆጣጠር አስቸጋሪ ስለሆነ፣ በደንብ እንዲታሰብበት…“ ሌላው
የበርሊኑ ጋዜጣ „ዲ ታገስሳይቱንግ“ እዚህ የጸታውን ክፍል ጠይቆአል።

ሌሎቹ ዕለታዊ ጋዜጣዎች ፣ ሰሞኑን እዚህ ጀርመን አገርና ኢዚያም
ሎንዶን ከተማ ዘገባውን ለዓለም ሕዝብ ይፋ ያደረገውን „የአምኒስቲ
ኢንተርናሽናል „ ወፍራም ጽሑፍ እሱን ቀበል አድርገው ሰፋ ያለ ቦታ
ሰጥተው፣ አገላብጠው ለእኛ ለአንባቢዎቹ ማቅረቡን መርጠዋል።
„ የበደልና የግፍ፣ የኣሳፋሪ የጭካኔ ሰነድ..“ በሚለው አርዕስቶቻቸው
ሥር ብዙዎቹ ቅጠሎች፣ የሚከተሉትን ሐቆች ከዘገባው ላይ ቦጭቀው፣
ለአንባቢዎቻቸው ሰብሰብ አድርግው እንዲመለከቱት አቅርበዋል።
„ …በአንድ መቶ አሥራ ሁለት መንግሥታትና አገሮች ውስጥ(
አብዛኛው የአፍሪካ አገሮች ናቸው ) እሥረኞች በመንግሥት ወታደሮች፣
ይደበደባሉ፣ በጸጥታፖሊሶች ይገረፋሉ፣ ጥዋት ማታ ይሰቃያሉ…“
ይላሉ።
„ በሰማንያ አገሮች ውስጥ ( አሁንም አብዛኛው በአፍሪካ ውሰጥ ነው)
አለ አግባብ ሰዎች ፍርድ ቤት ቀርበው ተገቢ የሆነ ሕጋዊ እንክብካቤ
ስይደረግላቸው ፍርደ ገምድል ውሳኔ በጉልበት ይበየንባቸዋል። ከዚያም
እሥር ቤት እንዲማቅቁ ይጣላሉ „ ብሎ ዘገባው መንግሥታትን ከሶአል።
…“በአለፈው አመት ብቻ አሥራ ሁለት ሚሊዮን ሰዎች መንደራቸውን
ለቀው ፣አገራቸውን ጥለው እንዲሰደዱም ተደርጎአል። „ አብዛኛዎቹም
አፍሪካውያኖች እንደሆኑም ሰነዱ ላይ ሰፍሮአል።
„…አንድ ሚሊዮን አንድ መቶ አሥራ አምስት ሺህ ሰዎች በተለያዩ
አካባቢዎች እና ቦታዎች በተፈጠሩ የጦር ግጭቶች ሳቢያ ሕይወታቸውን
22

እንዳጡ…“ ሰነዱን መሰረት አድርገው የአውሮፓ ጋዜጣዎች ጉዳዩን
ዘግበዋል።
„ በአንድ መቶ አንድ አገሮችና መንግሥታት ውሰጥ ደግሞ —አሁንም
አብዛኛዎቹ የእኛው ጉድ ናቸው– የመናገርና የመጻፍ ፣የመቃወምና
የመደገፍ፣ የመተቸትና የመጠየቅ፣ የመምረጥና የመመረጥ፣…መብቶች „
ሁሉም ጋዜጣዎች እዚህ ሰሞኑን እንጻፉት „ በአፍሪካ ተገፎአል።“
„ይህን ሁሉ እኛ በደንብ እናውቃለን የሚለውም ማስረጃ „ አብሮ
ታትሞአል።
„…የሰውን ልጆች ሰበአዊና ዲሞክራሲያው መብቶቻቸውን የሚረግጡና
የሚያፍኑ መንግሥታት ከእንግዲህ እራሳቸውን ደብቀው በአጥር
ግቢያቸው ውስጥ የፈለጉትን ነገር እንደልባቸው በአፍሪካም ሆነ በሌላም
አካባቢ ማድረግ አይችሉም …“ የሚለውን የድርጅቱ ተወካይ በርሊን
ላይ የወረወሩትን ቃል ፣ ብዙዎቹ ጋዜጣዎች ቀበል አድርገው ሰሞኑን
በአወጡት አምዶቻቸው ላይ ግጥም አድርገው አውጥተዋል።
ይህ ዜናም ዛሬ አዲስ አበባ ላይ የአፍሪካ መሪዎች ከደገሱት የፈንጠዚያ
ጭፈራ ጋር አብሮ እንደማይሄድ ሰው ሁሉ፣ እዚህ ያውቀዋል።
አብዛኛዎቹ ከእነ ድርጅቶቻቸው በተከታታይ… ሃያ፤ …ሰላሳና አርባ
አመታት በህዝቦቻቸው አናት ላይ ጉብ ብለው እንደሚቀልዱባቸው፣
እዚህ ይታወቃል።
„…አለነጻነት፣ አለነጻ ሰውና አለዲሞክራሲ…አለ ነጻ ዜጋም ….በአንድ
አገር ዕድገት የለም፣ ሰላምም የለም!..“ ብሎ አንዴ የጻፈውን ጸሐፊ
እንደገና ማንሳት ያስፈልጋል። እሱ ግን ወደ ሌላም ቦታ ይወስደናል።

23

የንጉሠ – ነገሥቱ ንግግር፣ የዛሬ ሃምሳ አመት
Posted on May 25, 2013

የንጉሠ – ነገሥቱ ንግግር፣ የዛሬ ሃምሳ አመት

1*
“ Throughout history, it has been the inaction of those who would have acted; the indifference of those who would have known better;
the silence of the voice of justice when it mattered most, that has made it possible for evil to triumph” (HSI)
***

የአፍሪካ አንድነት ድርጅት ሲመሰረት፣ ብዙ አገሮች ከቅኝ ገዢዎች መዳፍ ሥር ነጻ
ወጥተው ነጻነታቸውን ቢቀዳጁም፣ ሌሎቹ የተቀሩት ገና ነጻ አልወጡም ነበር። በአንድ
በኩል፣ በተለይ በፈረንሳይ ሥር የነበሩት፣ የማግሬብ አገሮች የእራሳቸውን መንገድ- ሌላ
ቢከተሉ የሚያዋጣቸውም መስሎአቸውም ነበር።
በሌላ በኩል እንደ እነ ኩዋሜ ንኩሩማን ያሉ መሪዎች፣ ነገር ግን „የተለያዩ“ የአፍሪካ
ሕዝቦች በታሪካቸውና በባህላቸው „አንድ እንዳልሆኑ፣ በቀላሉም ያንን አህጉር አንድ
አድርጎ ጨፍልቆ በአጭር ጊዜ ውስጥ ማዋቀር እንደማይቻል በደንብ ያልገባቸው“ ወጣት
ኃይሎች „ ጠንካራ የሆነ አንድ የአፍሪካ ጦር፣ …አንድ የአፍሪካ የጋራ መንግሥት፣ የጋራ
ድንበር፣… ለመመሥረትና ታላቁን ጠንካራ የጥቁሮች መንግሥት ማቋቋም“ ይፈልጋሉ።
24

እንደ ጀማል አብዱል ናስር፣ እንደ ኔሬሬ፣ በሁዋላ ጋዳፊ….ያሉ ወጣት መሪዎች
„ሶሻሊዝምን…“ በአፍሪካ ለመመሥረት፣ ሥልጣኑን በተለያዩ መንገዶች ተረክበው
ተነስተዋል። ከዚሁ ጋር የሞኖሮቪያ ና የካዛብላንካ ቡድኞች አሉ።
ታሪኩን ጊዜ ወስደን ሌላ ቀን እናነሳለን።
አጼ ኃይለ ሥላሴ፣ የዛሬ 50 ዓመት የአፍሪቃን ህብረት ለመመሥረት ለተሰበሰቡት
የአፍሪቃ መሪዎችና ለዓለም ያደረጉት ታሪካዊ ንግግር ይህ ነበር።
*

ይህን ሰነድ ላቆዩልን ሃገርወዳጆች በዚህ አጋጣሚ ያክብሮት ምስጋና እናደርሳለን።*

His Imperial Majesty Haile Selassie 1st
Emperor of Ethiopia
“The making of Africa will not wait”
We welcome to Ethiopia, in our name and in the name of the
Ethiopian Government and people, the Head of States and
Governments of the independent African nations who are
today assembled in solemn conclave in Ethiopia’s capital city.
This conference, without parallel in history, is an impressive
testimonial to the devotion and dedication of which we all
partake in the cause of our mother continent and that of her
sons and daughters. This is indeed a momentous and historic
day for Africa and for all Africans.
We stand today on the stage of world affairs, before the
audience of world opinion. We have come together to assert our
role in the direction of world affairs and to discharge our duty
to the great continent whose two hundred and fifty million
people we lead. Africa is today at mid-course, in transition from
the Africa of yesterday to the Africa of tomorrow. Even as we
stand here, we move from the past into the future. The task, on
which we have embarked, the making of Africa, will not wait.
We must act, to shape and mould the future and leave our
imprint on events as they slip past into history.
25

We seek, at this meeting, to determine whether we are going
and to chart the course of our destiny. It is no less important
that we know whence we came. An awareness of our past is
essential to the establishment of our personality and our
identity as Africans.
This world was not created piecemeal. Africa was born on later
and no earlier than other geographical area on this globe.
Africans, no more and no less than other men, possess all
human attributes, talents and deficiencies, virtues and faults.
Thousands of years ago, civilisations flourished in Africa which
suffers not at all by comparison with those of other continents.
In those centuries, Africans were politically free and
economically independent. Their social patterns were their own
and their cultures truly indigenous.
The obscurity which enshrouds the centuries which elapsed
between those earliest days and the rediscovery of Africa are
being gradually dispersed. What is certain is that during those
long years Africans were born, lived and died. Men on other
parts of this earth occupied themselves with their own concerns
and, in their conceit, proclaimed that the world began and
ended at their horizons. All unknown to them, Africa
developed in her own pattern, growing in its own life and, in
the Nineteenth Century, finally re-emerged into the world’s
consciousness.
The events of the past hundred and fifty years require not
extended recitations from us. The period of colonialism into
which we were plunged culminated with our continent fettered
and bound; with our once proud and free peoples reduced to
humiliation and slavery; with Africa’s terrain cross-hatched and
checker-boarded by artificial and arbitrary boundaries. Many of
us, during those bitter years, were overwhelmed in battle, and
those who escaped conquest did so at the cost of desperate
resistance and bloodshed. Others were sold into bondage as the
26

price extracted by the colonialists for the “protection” which
they extended and the possessions of which they disposed.
Africa was a physical resource to be exploited and Africans
were chattels to be purchased bodily or, at best, peoples to be
reduced to vassalage and lackeyhood. Africa was the market for
the produce of other nations the sources of the raw materials
with which their factories were fed.
Today, Africa has emerged from this dark passage. Our
Armageddon is past. Africa has been reborn as a free continent
and Africans have been reborn as free men. The blood that was
shed and the sufferings that were endured are today Africa’s
advocates for freedom and unity. Those men who refused to
accept the judgment passed upon them by the colonisers who
held unswervingly through the darkest hours to a vision of an
Africa emancipated from political, economic and spiritual
domination, will be remembered and revered wherever
Africans meet. Many of them never set foot on this continent.
Others were born and died here. What we may utter today can
add little to the heroic struggle of those who, by their example,
have shown us how precious are freedom and human dignity
and of how little value is life without them. Their deeds are
written in history.
Africa’s victory, although proclaimed, is not yet total, and areas
of resistance still remain. Today we name as our first great task
the final liberating of those Africans still dominated by foreign
exploitation and control. With the goal in sight and unqualified
triumph within our grasp, let us not now falter or lag or relax.
We must make one final supreme effort; now, when the
struggle grows weary, when so much has been won that the
thrilling sense of achievement has brought us near satiation.
Our liberty is meaningless unless all Africans are free. Our
brothers in the Rhodesia’s, in Mozambique, in Angola, in South
Africa cry out in anguish for our support and assistance. We
must urge on their behalf their peaceful accession to
27

independence. We must align and identify ourselves with all
aspects of their struggle. It would be betrayal were we to pay
only lip service to the cause of their liberation and fail to back
our words with action to them we say, your pleas shall not go
unheeded. The resources of Africa and of all freedom-loving
nations are marshalled in your service. Be of good heart, for
your deliverance is at hand.
As we renew our vow that all of Africa shall be free, let us also
resolve the old wounds shall be healed and past scars forgotten.
It was thus that Ethiopia treated the invader nearly twenty-five
years ago, and Ethiopians found peace with humour in this
course. Memories of past injustice should not divert us from the
more pressing business at hand. We must live in peace with our
former colonisers, shunning recrimination and bitterness and
forswearing the luxury of vengeance and retaliation, last the
acid of hatred erode our souls and poison our hearts. Let us act
as befits the dignity which we claim for ourselves as Africans,
proud of our own special qualities, distinctions and abilities.
Our efforts as free men must be to establish new relationships,
devoid of any resentment and hostility, restored to our belief
and faith in ourselves as individuals, dealing on a basis of
equality with other equally free peoples.
Today, we look to the future calmly, confidently and
courageously. We look to the vision of an Africa not merely free
but united. In facing this new challenge, we can take comfort
and encouragement from the lessons of the past. We know that
there are differences among us. Africans enjoy different
cultures, distinctive values, and special attributes. But we also
know that unity can be and has been attained among men of
the most disparate origins, that difference of race, of religion, of
culture, of tradition, are no insuperable obstacle to the coming
together of peoples. History teaches us that unity is strength
and cautions us submerge and overcome our differences in the

28

quest for common goals, to strive, with all our combined
strength, for the path to true African brotherhood and unity.
There are those who claim that African unity is impossible, that
the forces that pull us, some in this direction, others in that, are
too strong to be overcome. Around us there is no lack of doubt
and pessimism, no absence of critics and criticism. These speak
of Africa, of Africa’s future and of her position in the twentieth
century in sepulchral tones. They predict dissention and
disintegration among Africans and internecine strife and chaos
on our continent. Let us confound these and, by our deeds,
disperse them in confusion. There are others whose hopes for
Africa are bright, who stand with faces upturned in wonder
and awe at the creation of a new and happier life, who have
dedicated themselves to its realisation and are spurred on by
the example of their brothers to whom they owe the
achievements of Africa’s past. Let us reward their trust and
merit their approval.
The road of African unity is already lined with landmarks. The
last years are crowded with meetings, with conferences, with
declarations and pronouncements. Regional organisations have
been established. Local groupings based on common interests,
backgrounds and traditions have been created.
But through all that has been said and written and done in
these years, there runs a common theme. Unity is the accepted
goal. We argue about techniques and tactics. But when
semantics are stripped away, there is little argument among us.
We are determined to create a union of Africans. In a very real
sense, our continent is unmade; it still awaits its creation and its
creators. It is our duty and privilege to rouse the slumbering
giant of Africa, not to the nationalism of Europe of the
Nineteenth Century, not to regional consciousness, but to the
vision of a single African brotherhood bending its united efforts
toward the achievement of a greater and nobler goal.
29

Above all, we must avoid the pitfalls of tribalism. If we are
divided among ourselves on tribal lines, we open our doors to
foreign intervention and its potentially harmful consequences.
The Congo is clear proof of what We say. We should not be led
to complacency because of the present ameliorated situation in
that country. The Congolese people have suffered untold
misery, and the economic growth of the country has been
retarded because of tribal strife.
But while we agree that the ultimate destiny of this continent
lies in political union, we must at the same time recognise that
the obstacles to be overcome in its achievement are at once
numerous and formidable. Africa’s peoples did not emerge into
liberty in uniform conditions. Africans maintain different
political systems, our economies are diverse; our social orders
are rooted in differing cultures and traditions. Further, no clear
consensus exists on the “how” and the “what” of this union. It
is to be, in form, federal, confederal or unitary? Is the
sovereignty of individual states to be reduced, and if so, by how
much and in what areas? On these and other questions there is
no agreement, and if we wait for agreed answers, generations
hence matters will be little advanced, while the debate still
rages.
We should, therefore, not be concerned that complete union is
not attained from one day to the next. The union which we seek
can only come gradually, as the day to day progress which we
achieve carries us slowly but inexorably along this course. We
have before us the examples of the U.S.A and the U.S.S.R. We
must remember how long these required to achieve their union.
When a solid foundation is laid, if the mason is able and his
materials good, a strong house can be built.
Thus, a period of transition is inevitable. Old relations and
arrangements may, for a time, longer. Regional organisations
may fulfil legitimate functions and needs which cannot yet be
30

otherwise satisfied. But the difference is in this: that we
recognise these circumstances for what they are, temporary
expedients designed to serve only until we have established the
conditions which will bring total African unity within our
reach.
There is, nonetheless, much that we can do to speed this
transition. There are issues on which we stand united and
questions on which there is unanimity of opinion. Let us seize
on these areas of agreement and exploit them to the fullest. Let
us take action now, action which, while taking account of
present realities, nonetheless constitutes clear and unmistakable
progress along the course plotted out for us by destiny. We are
all adherents, whatever our internal political systems, of the
principles of democratic action. Let us apply these to the unity
we seek to create. Let us work out our own programmes in all
fields- political, economic, social and military. The opponents of
Africa’s growth, whose interests would be best served by a
divided and balkanised continent, would derive much
satisfaction from the unhappy spectacle of thirty and more
African States so split, so paralysed and immobilised by
controversies over long-term measures goals that they are
unable even to join their efforts in short-term measures on
which there is no dispute. If we act where we may in those
areas where we adopt will work for us and inevitably impel us
still farther in the direction of ultimate union.
What we still lack, despite the efforts of past years, is the
mechanism which will enable us to speak with one voice when
we wish to do so and take and implement decisions on African
problems when we are so minded. The commentators of 1963
speak, in discussing Africa, of the Monrovia States, the
Brazzaville Group, and the Casablanca Powers, of these and
many more. Let us put an end to these terms. What we require
is a single African organisation through which Africa’s single
voice may be heard, within which Africa’s problems may be
31

studied and resolved. We need an organisation which will
facilitate acceptable solutions to dispute among Africans and
promote the study and adoption of measures for common
defence and programmes for cooperation in the economic and
social fields. Let us at this Conference, create a single institution
to which we will all belong, based on principles to which we all
subscribe, confident that in its councils our voices will carry
their proper weight, secure in the knowledge that the decisions
there will be dictated by Africans and only by Africans and that
they will take full account of all vital African considerations.
We are meeting here today to lay the basis of African unity. Let
us, here and now, agree upon the basic instrument which will
constitute the foundation for the future growth in peace and
harmony and oneness of this continent. Let our meetings
henceforth proceed from solid accomplishments. Let us not put
off, to later consideration and study, the single act, the one
decision, which must emerge from this gathering if it is to have
real meaning. This Conference cannot close without adopting a
single African Charter. We cannot leave here without having
created a single African organisation possessed of the attributes
We have described. If we fail in this, we will have shirked our
responsibility to Africa and to the peoples we lead. If we
succeed, then, and only then, will we have justified our
presence here.
The organisation of which We speak must possess a wellarticulated framework, having a permanent headquarters and
an adequate Secretariat providing the necessary continuity
between meetings of the permanent organs. It must include
specialised bodies to work in particular fields of competence
assigned to the organisation. Unless the political liberty for
which Africans have for so long struggled is complemented and
bolstered by a corresponding economic and social growth, the
breath of life which sustains our freedom may flicker out. In
our efforts to improve the standard of life of our peoples and to
32

flesh out the bones of our independence, we count on the
assistance and support of others. But this alone will not suffice,
and, alone, would only perpetuate Africa’s dependence on
others.
A specialised body to facilitate and coordinate continent-wide
economic programmes and to provide the mechanism for the
provision of economic assistance among African nations is thus
required. Prompt measures can be taken to increase trade and
commerce among us. Africa’s mineral wealth is great; we
should co-operate in its development. An African Development
Programme, which will make provision for concentration by
each nation on those productive activities for which its
resources and geographic and climatic conditions best fit it is
needed. We assume that each African nation has its own
national development programme and it only remains for us to
come together and share our experiences for a proper
implementation of a continent-wide plan. Today, travel
between African nations and telegraphic and telephonic
communications among us are circuitous in the extreme. Road
communications between two neighbouring states are often
difficult or even impossible. It is little wonder that trade among
us has remained at a discouragingly low level. These
anachronisms are the remnants of a heritage of which we must
rid ourselves. The legacy of the century when Africans were
isolated one from the other these are vital areas in which efforts
must be concentrated
An additional project to be implemented without delay is the
creation of an African Development Bank. A proposal to which
all our Governments have given full support and which has
already received intensive study. The meeting of our Finance
Ministers to be held within the coming weeks in Khartoum
should transform this proposal into fact. This same meeting
could appropriately continue studies already undertaken of the
impact upon Africa of existing regional economic groupings
33

and initiate further studies to accelerate the expansion of
economic relations among us.
The nations of Africa, as is true of every continent of the world,
had from time to time dispute among themselves. These
quarrels must be confined to this continent and quarantined
from the contamination of non-African interference. Permanent
arrangements must be agreed upon to assist in the peaceful
settlement of these disagreements which, however few they
may be, cannot be left to languish and fester. Procedures must
be established for the peaceful settlement of disputes, in order
that the threat or use of force may no longer endanger the peace
of our continent.
Steps must be taken to establish an African defence system.
Military planning for the security of this continent must be
undertaken in common within a collective framework. The
responsibility for protecting this continent from armed attacks
from abroad is the primary concern of Africans themselves.
Provision must be made for the extension of speedy and
effective assistance when any African State is threatened with
military aggression. We cannot rely solely on international
morality. Africa’s control over her own affairs is dependent on
the existence of appropriate military arrangements to assure
this continent’s protection against such threats. While guarding
our own independence, we must at the same time determine to
live peacefully within all nations of the world.
Africa has come to freedom under the most difficult and trying
of circumstances. No small measures of the handicaps under
which we labour derive from the low educational level attained
by our peoples and from their lack of knowledge of their fellow
Africans. Education abroad is at best an unsatisfactory
substitute for education at home. A massive effort must be
launched in the educational and cultural field which will not
only raise the level of literacy and provide the cadres of skilled
34

and trained technicians’ requisite to our growth and
development but, as well, acquaint us one with another.
Ethiopia, several years ago, instituted a programme of
scholarships for students coming from other African lands,
which has proved highly rewarding and fruitful, and we urge
others to adopt projects of this sort. Serious consideration
should be given to the establishment of an African University,
sponsored by all Africans States, where future leaders of Africa
will be trained in an atmosphere of continental brotherhood. In
this African institution, the supra-national aspects of African
life would be emphasized and study would be directed toward
the ultimate goal of complete African unity. Ethiopia stands
prepared here and now to decide on the site of the University
and to fix the financial contributions to be made to it.
This is but the merest summary of what can be accomplished.
Upon these measures we are all agreed, and our agreement
should now form the basis for our action.
Africa has become an increasingly influential force in the
conduct of world affairs as the combined weight of our
collective opinion is brought to focus not only on matters which
concern this continent exclusively, but on those pressing
problems which occupy the thoughts of all men everywhere. As
we have come to know one another better and grown in mutual
trust and confidence, it has been possible for us to coordinate
our policies and actions and contribute to the successful
settlement of pressing and critical world issues.
This has not been easy. But coordinated action by all African
States on common problems is imperative if our opinions are to
be accorded their proper weight. We Africans occupy a
different-indeed a unique-position among the nations of this
century. Having for so long known oppression, tyranny and
subjugation, who, with better right, can claim for all the
opportunity and the right to live and grow as free men?
35

Ourselves for long decades the victims of injustice, whose
voices can be better raised in the demand for justice and right
for all? We demand an end to colonialism because domination
of one people by another is wrong. We demand an end to
nuclear testing and the arms race because these activities, which
pose such dreadful threats to man’s existence and waste and
squander humanity’s material heritage are wrong. We demand
an end to racial segregation as an affront to man’s dignity
which is wrong. We act in these matters in the right, as a matter
of high principle. We act out the integrity and conviction of our
most deep founded beliefs.
If we permit ourselves to be tempted by narrow self-interest
and vain ambition, if we barter our beliefs for short-term
advantage, who will listen when we claim to speak for
conscience, and who will contend that our words deserve to be
heeded? We must speak out on major world issues,
courageously, openly and honestly and in blunt terms of right
and wrong. If we yield to blandishments or threats, if we
compromise when no honourable compromise is possible, our
influence will be sadly diminished and our prestige woefully
prejudiced and weakened. Let us not deny our ideals or
sacrifice our right to stand as the champions of the poor, the
ignorant, and the oppressed everywhere. The acts by which we
live and the attitudes by which we act must be clear beyond
question. Principles alone can endow our deeds with force and
meaning. Let us be true to what we believe that our beliefs may
serve and honour us.
We reaffirm today, in the name of principle and right, our
opposition to prejudice, wherever and in whatever form it may
be found and particularly do we rededicate ourselves to the
eradication of racial discrimination from this continent. We can
never rest content with our achievements so long as men, in any
part of Africa, assert on racial discrimination constitutes a
negation of the spiritual and psychological equality which we
36

have fought to achieve and a denial of the personality and
dignity which we have struggled to establish for ourselves as
Africans. Our political and economic liberty will be devoid of
meaning for so long as the degrading spectacle of South
Africa’s apartheid continues to haunt our waking hours and to
trouble our sleep. We must redouble our efforts to banish this
evil from our land. If we persevere, discrimination will one day
vanish from the earth. If we use the means available to us,
South Africa’s apartheid, just as colonialism, will shortly
remain only as a memory. If we pool our resources and use
them well, this spectre will be banished forever.
In this effort, as in so many others, we stand united with our
Asian friends and brothers. Africa shares with Asia a common
background of colonialism, of exploitation, of discrimination, of
oppression. At Bandung, African and Asian States dedicated
themselves to the liberation of their two continents from foreign
domination and affirmed the right of all nations to develop in
their own way, free of any external interference. The Bandung
Declaration and the principles enunciated at that Conference
remain today valid for us all. We hope that the leaders of India
and china, in the spirit of Bandung, will find the way to the
peaceful resolution of the dispute between their two countries.
We must speak, also, of the dangers of the nuclear holocaust
which threatens all that we hold dear and precious, including
life itself. Forced to live our daily existence with this foreboding
and ominous shadow ever at our side, we cannot lose hope or
lapse into despair. The consequences of an uncontrolled nuclear
conflict are so dreadful that no sane man can countenance them.
There must be an end to testing. A programme of progressive
disarmament must be agreed upon. Africa must be freed and
shielded, as a denuclearised zone, from the consequences of
direct albeit involuntary involvement in the nuclear arms race.

37

The negotiations at Geneva, where Nigeria, the United Arab
Republic and Ethiopia are participating, continue and painfully
and laboriously, progress is being achieved. We cannot know
what portion of the limited advances already realized can be
attributed to the increasingly important role being played by
the non-aligned nations in these discussions, but we can, surely
derive some small measure of satisfaction in even the few
tentative steps taken toward ultimate agreement among the
nuclear powers. We remain persuaded that in our efforts to
scatter the clouds which rim the horizon of our future, success
must come, if only because failure is unthinkable. Patience and
grim determination are required and faith in the guidance of
Almighty God.
We would not close without making mention of the United
Nations. We personally, who have throughout Our lifetime
been ever guided and inspired by the principle of collective
security, would not now propose measures which depart from
or are inconsistent with this ideal or with the declarations of the
United Nations Charter. It would be foolhardy indeed to
abandon a principle which has withstood the test of time and
which has proved its inherent value again and again in the past.
It would be worse than folly to weaken the one effective world
organisation which exists today and to which each of us owes
so much. It would be sheer recklessness for any of us to detract
from this organisation which, however imperfect, provides the
best bulwark against the incursion of any forces which would
deprive us of our hard –own liberty and dignity.
The African Charter of which We have spoken is wholly
consistent with that of the United Nations. The African
organisation which We envisage is not intended in any way to
replace in our national or international life the position which
the United Nations has so diligently earned and so rightfully
occupies. Rather, the measures which We propose would
complement and round out programmes undertaken by United
38

Nations and its specialised agencies and, hopefully, render both
their activities and ours doubly meaningful and effective. What
we seek will multiply many times over the contribution which
our joined endeavours may make to the assurance of world
peace and the promotion of human well-being and
understanding.
A century hence, when future generations study the pages of
history seeking to follow and fathom the growth and
development of the African continent, what will they find of
this Conference? Will it be remembered as an occasion on
which the leaders of a liberated Africa, acting boldly and with
determination, bent events to their will and shaped the future
destinies of African peoples? Will this meeting be memorialised
for its solid achievements, for the intelligence and maturity
which marked the decisions taken here? Or will it be recalled
for its failures, for the inability of Africa’s leaders to transcend
local prejudice and individual differences, for the
disappointment and disillusionment which followed in its
train?
These questions give us all pause. The answers are within our
power to dictate. The challenges and opportunities which open
before us today are greater than those presented at any time in
Africa’s millennia of history. The risks and dangers which
confront us are no less great. The immense responsibilities
which history and circumstance have thrust upon us demand
balanced and sober reflection. If we succeed in the tasks which
lie before us, our names will be remembered and our deeds
recalled by those who follow us. If we fail, history will puzzle at
our failure and mourn what was lost. We approach the days
ahead with the prayer that we who have assembled here may
be granted the wisdom, the judgement and the inspiration
which will enable us to maintain our faith with the peoples and
the nations which entrusted their fate to our hands.
1* Picture source : http://www.eineps.org/

39

Case Studies on National Reconciliation Processes
Posted on May 25, 2013

These Case Studies may be valuable references for Ethiopia Today
I.
Anthropological studies of national reconciliation processes
Richard Ashby Wilson
University of Connecticut, USA
Abstract
This article examines how social researchers have evaluated the rise of
institutions to create ‘national reconciliation’ in countries emerging
from authoritarianism and state repression. Reconciliation has been
counter-posed to retributive justice by new political and religious
elites, who have instead sought to construct a new notion of the
national self and psyche, and in so doing used organic models of state
and society and metaphors of illness and health in the body politic.
Intellectuals such as the legal scholar Minow have applauded these
efforts as attempts to transcend the limitations of law and legal
discourse in order to construct a different kind of public space and
collective memory, and to engage in emotional and psychological healing.
Anthropologists have taken a more mixed and critical view. Some such as
Buur and Ross have asserted that truth commissions are not free of the
positivism which characterizes the legal process and which excludes
certain types of voice and subjectivity and creates silences of its own.
Others such as Borneman and Wilson have criticized reconciliation
strategies for undermining the rule of law and they have asserted that
democratizing regimes must instead attempt to rebuild accountability,
and thereby state legitimacy, through retributive justice.
Key Words anthropology of human rights • political violence • reconciliation •
retributive justice transitional justice • truth commissions
http://ant.sagepub.com/content/3/3/367
“In justifying the amnesty legislation in South Africa, Tutu writes:
Social harmony is for us the summum bonum – the greatest good. Anything
that subverts or undermines this sought-after good is to be avoided like
the plague. Anger, resentment, lust for revenge . . . are corrosive of
this good. (1999: 35)
The main metaphor of the organic state is the body politic as a sick
body that is in need of healing.”
http://ant.sagepub.com/content/3/3/367
II.
GHANA’S NATIONAL RECONCILIATION COMMISSION:
A COMPARATIVE ASSESSMENT2
Since gaining independence in 1957, Ghana has experienced four coups and successive military
regimes. Human rights violations occurred under each of the military governments and intensified
following the two coups initiated by former President J. J. Rawlings in 1979 and 1982. Respect for
rights improved during interim periods of civilian rule; however, most civilian administrations were
40

too short-lived to counter the culture of impunity and disrespect or the rule of law that had become
entrenched under former administrations. And here too, civilian administrations abused their powers in
order to target officials of former regimes. As a key consequence of this history, a culture of human
rights and respect for democratic principles was unable to take root during this time.
In the early 1990s, then President Rawlings initiated a gradual return from military rule to
democracy. A new constitution came into effect in 1993 and democratic elections were held in which
Rawlings was returned to power. He remained president of the country until the next elections in 2000.
While much democratization was achieved during this period, Rawlings’ continued position of power
was a roadblock to investigations into the past and justice for historical abuses. To ensure that this
impunity would continue once it was out of power, the Rawlings administration entrenched a selfamnesty in the 1992 Constitution which barred any legal measures being taken against members of
either the Provisional National Defence Council (PNDC) or the Armed Forces Revolutionary Council
(AFRC), both military regimes headed by Rawlings himself.
…….Continue Reading
ሕግ፥ነክ ማስታወሻዎች / Disclaimer & Legal Statements > Le’Aimero’s Disclaimer

ከታሪክ ማህደር – Ethiopian Orthodox Church: HistoryPosted on May 25, 2013
ከታሪክ ማህደር – Ethiopian Orthodox Church: History- ከከበረ ምስጋና ጋርለ ባለ መብቶቹ!
Best regards and thanks to the source!*1
*1 We have taken the privilege of embedding this document as published in the internet. If you feel an
infringement of your copyright through our publication of your document, please let us know. We will remove it
as soon as we get your message.
ሕግ፥ነክ ማስታወሻዎች / Disclaimer & Legal Statements:- Le’Aimero’s Disclaimer
Posted in ባህላዊና ማህበራዊ /Cultural & social, ታሪክና ባህል, ነፃ አስተያየት/Free Opinions, አዳዲስ ሰነዶች/የጥናት
ወረቀቶች/Documents, ኧረ እንዴት ነበረ?, Uncategorized | Leave a reply Edit

41

ከ እኔ ፣ ወዲያ
Posted on May 25, 2013

ከ እኔ ፣ ወዲያ
ዛሬ ጊዜ መቼም ሳጥን የሚወዱ ዓይነታቸው ብዙ ነው።
አንድ ዓይነት ሁሉንም የሚያደርጋቸው ግን አንድ ጉዳይ አለ።
ሳጥን ውስጥ መቅረት ስለሚፈልጉ፣ ሁሉም ከኔ ወዲያ ባዮች
መሆናቸው ነው።
እስቲ አማርኛችንም ወደ ሳጥን (1 ከመላኩ በፊት፣
የለም እንዳውም እንዳይላክ ስንል እንናገርበት፥

*

ከ እኔ ፣ ወዲያ

ነጋ ጠባ እኔ ማለት
ትልቅ ምንጩ ፍርሃት
ሆኖ እኮ ነው ብቸኝነት፤
የሚ-ኖረው ለጥፋት፣ በጥፋት፤
በድክመት፣ ያለምነት፤
ላይቀር ሞት።
ከኔ ወዲያ ማ-ይሙት
እየማለ ሲገዘት
ምኑን አወቆ ስለ መብት፤
ግማሽ ጽዋው የሚ-ሞላው
42

መች ባወቀው ይኸኛው፣
ለመሆኑ በዛ ማዶው
በ-ዚያ ሌ-ላው።
መች አ-ርቆ አሰበው፣
ከኔ ባዩ የጎደለው
ግማሽ ጎኑ አምላኩ ነው፤
ባምባው ብቻ የማይገነው፤
ከኔ ወዲያ የማ-ይለው፣
በሁሉም ቤት የሚ-ሆነው፤
ለ ዝንተ ዓለም የሚዘልቀው።
*

ወጣ ብንል ከራስ ሳጥን፣
ብንተያይ ቆም ብለን ፣
አይ ሲያምርብን በዛ ብርሃን፣
በአንድነት!

ፍሬ፥ነገር ሲወጣን።

43

ለ አእምሮ – መጽሔት -አዲሱ እትም የግንቦት ወር 2005/
May 2013…ቅጽ 1፣ ቁጥር 2
Posted on May 17, 2013

44

የሰሞኑ ጽሁፎችና ሰነዶች










ለ አእምሮ – መጽሔት -አዲሱ እትም የግንቦት ወር 2005/ May 2013…ቅጽ 1፣ ቁጥር 2
የትላንት ለዛሬው፤ የዛሬው ለትላንት ? እስከመቼ ?
ኢትዮጵያና ኢትዮጵያዊነት የኢትዮጵያ ባህልና ሥልጣኔ አነሳሱና አመጣጡ- ክፍል ሁለት
የኢትዮጵያና ኤርትራ ሕብረት – የውይይት ሃሳብና ግንዛቤ
ተዋጊ ሮቦታ / Robot
በሥልጣን መባለግ! ለምሳሌ በቱርክ አገር
የባንክ ዘረፋ በ21ኛው ክፍለ-ዘመን!
“በኢንቨስትመንት ስም የሚፈጸም የመሬት ነጠቃ፤ በኢትዮጵያ” ጥናት
እኛም አለን ሙዚቀኛ፣ ልብን የሚያቃና / ዶክተር አሸናፊ ከበደ
ILLICIT FINANCIAL FLOWS FROM AFRICA
ለ አእምሮ የግንቦት ዕትም /05-2013-Vol-1-No-1

45