O ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ ΠΟΛΕΜΟΥΣ 1912-1913

http://www.militaryhistory.gr/assets/magazines/49/files/assets/basic-html/page103.html

ΜΙΧΑΗΛΗΛ. ΝΤΑΣΚΑΓΙΑΝΝΗΣ

O ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ
ΣΤΡΑΤΟΣ

ΣΤΟΥΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ ΠΟΛΕΜΟΥΣ 1912-1913
ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ......................................................................... 5
Τα αίτια και οι αφορμές του πολέμου
ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΟΘΩΜΑΝΟΥΣ........................................................ 6
H προπαρασκευή για τον πόλεμο
ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ KAI ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ............................16
O κύριος άξονας των επιχειρήσεων
ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΝΟΝΤΑΣ TH ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ........................................30
Αλλες επιχειρήσεις της στρατιάς Θεσσαλίας
H ΠΡΟΕΛΑΣΗ ΜΕΧΡΙ THN ΚΟΡΥΤΣΑ............................................. 50
H εκδίωξη των Οθωμανών από την Ηπειρο
OI ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΙΑΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ................................ 56
Οι ναυτικές επιχειρήσεις

H ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΤΟΥ ΑΙΓΑIΟΥ .................. 78
B' βαλκανικός πόλεμος
H ΣΥΝΤΡΙβΗ ΤΩΝ βΟΥΛΓΑΡΩΝ ...................................................... 92

βαλκανικοι Πολεμοι
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ:
Compupress A.E. Λοχαγού Δεδούση 1 & Λ. Μεσογείων 304, 155 62 Χολαργός.
Τηλ.:
210 9238672,
Fax:
210 9216847,
e-mail:
military@compupress.gr
ΕΚΔΟΤΗΣ:

1

N.O. Μανούσος
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ:
M. Δασκαλάκης
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ:
Γ. Πατρίκος
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ:
A. Λαλιώτη
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ MARKETING:
Λ. Ταλιαδώρου
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ:
Z. Φίλο
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ:
Γ. Ψαρουλάκης
www.e-bookshop.gr
Aνάπτυξη και διάθεση ψηφιακών βιβλίων
Κλάδος της Digital Content A.E.
ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΤΟΜΕΑ E-BOOKS:
Ιάσων Μανούσος
ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ WEB SITE:
Digital Content A.E.
Digital Content A.E.
Λοχαγού Δεδούση 1 & Μεσογείων 304, 155 62 Χολαργός,
Tηλ.:
2109238672,
Fax:

2

2109216847,
Web site:
www.digicon.gr,
e-mail:
info@digicon.gr
ISBN:
978-960-306-903-4

5

Ημέρες δόξας
O μικρός ελληνικός στρατός του 1912-1913 επιτέλεσε έργο γιγάντων. Αφού,
τον Οκτώβριο του 1912 προήλασε μέχρι τη Θεσσαλονίκη, έσπευσε αμέσως, τον Νοέμβριο, να διώξει από τη Βορειοδυτική Μακεδονία τον τουρκικό στρατό, που υποχωρούσε από το σερβικό θέατρο πολέμου, κατόπιν,
κατά τον Δεκέμβριο, να απελευθερώσει την Κορυτσά και να διώξει από αυτή την περιοχή
τους Τούρκους, έπειτα να σπεύσει στην Ηπειρο και, αμέσως μετά την άλωση των Ιωαννίνων, να αφιχθεί εσπευσμένα στη Μακεδονία, για να αντιμετωπίσει το βουλγαρικό κίνδυνο.
Τέλος, έφερε σε πέρας μόνος του, κατά τον Ιούνιο-Ιούλιο του 1913, τον πόλεμο κατά των
Βουλγάρων, απωθώντας τους μέχρι τα σύνορα της παλιάς Βουλγαρίας.

3

210 έφθασε στα 120.952 αυξήθηκαν σε 4. από τον Αραχθο.587 οπλίτες τραυματίστηκαν. Ντασκαγιάννης 7 Τα αίτια και οι αφορμές του πολέμου Ενάντια στους Οθωμανούς H βαλκανική χερσόνησος από το 1870 έγινε η πυριτιδαποθήκη της Ευρώ- 4 . Μιχαήλ Ηλ. μετά την επανάσταση του 1821. H ομόνοια και η ομοψυχία στο επίπεδο τόσο της ηγεσίας . στη λίμνη Πρέσπα.918 οπλίτες. τη Μελούνα και τον Κάτω Ολυμπο στην οροσειρά του Γράμμου. H επιφάνεια του ελληνικού κράτους από 63. Ελευθέριου Βενιζέλου .όσο και του λαού αποτελούσαν την καλύτερη και ασφαλέστερη εγγύηση για την ολοκλήρωση της εσωτερικής ανόρθωσης και της πληρέστερης δικαίωσης των εθνικών επιδιώξεων. H Ελλάδα εξήλθε από τους βαλκανικούς πολέμους με εξαιρετικά ενισχυμένο πολιτικό και στρατιωτικό γόητρο. Στα πεδία των μαχών σκοτώθηκαν 307 αξιωματικοί και 7. έγιναν ξανά τα προπύργια του ελληνισμού.718.όπως εκφράστηκε με τη συνύπαρξη και συνεργασία του βασιλιά Κωνσταντίνου και του πρωθυπουργού. Τα σύνορα της χώρας μεταφέρθηκαν σταθερά και εμπράγματα.308 τετραγωνικά χιλιόμετρα και οι κάτοικοί της από 2.Οι αγώνες του ελληνικού στρατού κατά τους βαλκανικούς πολέμους ήταν τραχείς και πεισματώδεις και οι θυσίες σε αίμα πολύ μεγάλες.221.631. ενώ τα νησιά του Αιγαίου. Οι ελληνικές περιοχές της Μακεδονίας και της Ηπείρου προστέθηκαν κατά το μεγαλύτερο μέρος τους στον εθνικό κορμό. Οι νικηφόροι πόλεμοι του ελληνικού στρατού κατά των Τούρκων και των Βουλγάρων αποτελούν σταθμό στην ελληνική ιστορία και μία από τις μεγαλύτερες εθνικές εξάρσεις του Ελληνισμού. ενώ 555 αξιωματικοί και 32. στην οροσειρά Μπέλες και στον ποταμό Νέστο. H έκταση της χώρας αυξήθηκε κατά 90% και ο πληθυσμός της κατά 80%. εκτός των Δωδεκανήσων.

πης εξαιτίας του ανταγωνισμού των "αφυπνιζόμενων" βαλκανικών εθνών. που αγωνίζονταν για την επικράτησή τους στη χερσόνησο του Αίμου. οξυνόταν ολοένα περισσότερο. τόσο μεταξύ τους όσο και έναντι της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. αλλά και εξωγενών παραγόντων. H κρίση στα Βαλκάνια άρχισε όταν η Ρωσία. δηλαδή ανεξάρτητη από το Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως βουλγαρική εκκλησία. Οι δεύτεροι προέκυψαν καθώς οι ενδοβαλκανικές διαμάχες γίνονταν αντικείμενο εκμετάλλευσης των αλληλοσυγκρουόμενων συμφερόντων των Μεγάλων Δυνάμεων και ιδιαίτερα της Ρωσίας και της Αυστροουγγαρίας. πέτυχε την έκδοση από την Πύλη του φιρμανιού της 27ης Φεβρουαρίου 1870. μεταξύ Δουνάβεως και Αίμου. με έδρα την Κωνσταντινούπολη. Με το άρθρο 10 του οθωμανικού φιρμανιού οριζόταν η εκκλησιαστική έκταση της Εξαρχίας στην κυρίως Βουλγαρία. με το οποίο ιδρυόταν βουλγαρική Εξαρχία. εξαιτίας της προσπάθειας κάθε νέου έθνους να πετύχει την εθνική ολοκλήρωσή του. με 5 . στην προσπάθειά της να αφυπνίσει το βουλγαρικό λαό και να δημιουργήσει δορυφόρο κράτος ως προγεφύρωμα της επεκτατικής πολιτικής της προς τα Στενά. O ανταγωνισμός των χριστιανικών λαών της Βαλκανικής.

η Βάρνα κ. H διάταξη αυτή έδωσε στους Βούλγαρους την ευκαιρία να αρχίσουν αμέσως επεκτατική πολιτική με τον αγώνα υπαγωγής της Μακεδονίας στην Εξαρχία. οι οποίες επεκτάθηκαν το 1876 εναντίον όλων των χριστιανών της Ροδόπης. Οι Βούλγαροι. και προβλεπόταν ότι εκτός από τις παραπάνω περιοχές θα μπορούσε να ενταχθεί στην Εξαρχία και οποιαδήποτε άλλη περιοχή εάν το δήλωναν αυτό τα δύο τρίτα των κατοίκων.εξαίρεση τις σαφώς ελληνοκρατούμενες πόλεις. αλλά η ανταρσία καταπνίγηκε αμέσως από τους Τούρκους με σκληρά μέσα. διότι διαμορφώθηκε η ιδέα ότι πατριαρχικός σημαίνει Ελληνας και εξαρχικός Βούλγαρος. επαναστάτησαν για δέκα ημέρες.. O αγώνας αυτός προσηλυτισμού των χριστιανών της Μακεδονίας στη βουλγαρική ιδέα επέφερε το διαχωρισμό τους σε πατριαρχικούς και εξαρχικούς και προσέλαβε μορφή έντονης αντιπαράθεσης μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων. στην οποία συζητήθηκε σχέδιο αυτονομίας της Βουλγαρίας.λπ. παίρνοντας θάρρος από το κίνημα αυτό. προκάλεσαν τη σύγκληση στην Κωνσταντινούπολη συνδιάσκεψης αντιπροσώπων των Μεγάλων Δυνάμεων. όπως η Φιλιππούπολη. Στα μέσα του 1875 εκδηλώθηκε κίνημα σε Βοσνία και Ερζεγοβίνη εναντίον της Τουρκίας. Οι τουρκικές ωμότητες. Επειδή την πρόταση αυτή και τις άλλες προτάσεις που προέβλεπαν την εκ μέρους της 6 .

Τουρκίας εισαγωγή μεταρρυθμίσεων στις επαρχίες της στην Ευρώπη η Πύλη τις απέρριψε. που αγωνίζονταν για την επικράτησή τους στη χερσόνησο του Αίμου. στο οποίο δινόταν απλόχερα μια τεράστια επικράτεια. 8 κράτος. κατά τον οποίο ο τουρκικός στρατός ηττήθηκε. από το Αιγαίο Πέλαγος 7 . από τις λίμνες Πρέσπα και Αχρίδα προς Δυσμάς. φόρου υποτελές στην Πύλη. O πόλεμος έκλεισε με την ταπεινωτική για την Πύλη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου. H κρίση στα Βαλκάνια άρχισε όταν η Ρωσία πέτυχε την έκδοση από την Πύλη του φιρμανιού της 27ης Φεβρουαρίου 1870. η Σερβία και το Μαυροβούνιο και ιδρυόταν η Μεγάλη Βουλγαρία ως αυτόνομο Τα αίτια και οι αφορμές του πολέμου Ενάντια στους Οθωμανούς H βαλκανική χερσόνησος από το 1870 έγινε η πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης εξαιτίας του ανταγωνισμού των "αφυπνιζόμενων" βαλκανικών εθνών. Στις 24 Απριλίου 1877 κήρυξε τον πόλεμο κατά της Τουρκίας. με το οποίο ιδρυόταν βουλγαρική Εξαρχία. η Ρωσία αποφάσισε να δράσει μόνη της. με σύνορα που ορίζονταν από το Δούναβη προς Βορρά. Με τη συνθήκη αυτή αναγνωρίζονταν ως ανεξάρτητα κράτη η Ρουμανία. της 3ης Μαρτίου 1878.

προς Νότο και από τον Εύξεινο Πόντο προς Ανατολάς.
Ετσι, στη Βουλγαρία συμπεριλήφθηκαν η κυρίως Βουλγαρία, η Ανατολική Ρωμυλία, η Δυτική Θράκη και ολόκληρη η Μακεδονία, πλην της Θεσσαλονίκης και της
Χαλκιδικής, κάτι που σηματοδοτούσε τη δημιουργία στα
Βαλκάνια ενός μεγάλου σλαβικού κράτους υπό την προστασία του τσάρου και επισφραγιζόταν ο έλεγχος της
βαλκανικής χερσονήσου από τους Ρώσους.
H Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου αποτέλεσε μεγάλο
πλήγμα για τον ελληνισμό, γιατί ενταφιάζονταν οι ελληνικές βλέψεις στη Μακεδονία, που στηρίζονταν σε εθνολογικά και ιστορικά δεδομένα. Ταυτόχρονα, γεννήθηκε
το όραμα της Μεγάλης Βουλγαρίας, με το οποίο γαλουχήθηκαν οι επόμενες βουλγαρικές γενιές, δημιουργώντας το βουλγαρικό αλυτρωτισμό που θα έφερνε τόσα
δεινά στη συνέχεια (και θα συνέβαλε στη δημιουργία
του "μακεδονικού ζητήματος"). Εκτοτε η πολιτική της
Βουλγαρίας - παρότι η συνθήκη σύντομα θα ακυρωνόταν - υπήρξε επεκτατική σε βάρος της Ελλάδας.
Μια τέτοια συνθήκη, που καθιστούσε τη Ρωσία νέο
κυρίαρχο της Βαλκανικής, δεν ήταν δυνατό να "επιβιώσει". Κατά της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου, εκτός από
την Ελλάδα, αντέδρασαν και οι Μεγάλες Δυνάμεις και
ιδιαίτερα η Αγγλία και η Aυστροoυγγαρία. Και η μεν
Αγγλία διέβλεπε διόγκωση της ρωσικής επιρροής στην

8

Ανατολή και επικράτηση αυτής στα Βαλκάνια, η δε Aυστροoυγγαρία επιδίωκε τη ματαίωση της δημιουργίας
της Μεγάλης Βουλγαρίας, που θα κυριαρχούσε στη
βαλκανική χερσόνησο και θα απέκλειε την κάθοδο της
Βιέννης προς το Αιγαίο και τη Θεσσαλονίκη. H αγγλική
αντίδραση εκδηλώθηκε με τη στάθμευση αγγλικού στόλου στα Στενά και την επίσημη δήλωση για το απαράδεκτο των όρων της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου,
ενώ η Αυστροουγγαρία αντέδρασε με τη δήλωση ότι είναι έτοιμη να αρχίσει εχθροπραξίες εναντίον της Ρωσίας, εάν αυτή αρνηθεί να αναθεωρήσει τη Συνθήκη του
Αγίου Στεφάνου. Κάτω από την πίεση αυτή, η Ρωσία
κάμφθηκε και δέχθηκε τη σύγκληση διεθνούς συνεδρίου στο Βερολίνο, υπό την προεδρία του καγκελάριου
Βίσμαρκ. Το συνέδριο συνήλθε τον Ιούνιο-Ιούλιο του
1878 και με την τελική πράξη του ακύρωσε τη Συνθήκη
του Αγίου Στεφάνου - έκτοτε, η συνθήκη έλαβε μυθικές
διαστάσεις στα μυαλά των Βουλγάρων, που δημιούργησαν τη δική τους "Μεγάλη Ιδέα".
Με τη Συνθήκη του Βερολίνου επικυρώθηκε η πλήρης
ανεξαρτησία της Ρουμανίας, της Σερβίας και του Μαυροβουνίου, αλλά η Βουλγαρία περιορίσθηκε ως φόρου
υποτελής στο σουλτάνο ηγεμονία, στη μεταξύ του Αίμου και του Δουνάβεως περιοχή, που κατοικούνταν από
Βούλγαρους, ενώ ταυτόχρονα δημιουργήθηκε στα νό-

9

τια, μεταξύ του Αίμου και της Ροδόπης, μία ακόμη αυτόνομη υποτελής στο σουλτάνο επαρχία, η Ανατολική Ρωμυλία, υπό χριστιανό διοικητή, διοριζόμενο από το σουλτάνο με τη συναίνεση των Μεγάλων Δυνάμεων. H Μακεδονία παρέμεινε τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.
Στην Αυστρία δόθηκε η διοίκηση της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, την οποία προσάρτησε αργότερα, το 1908, καθώς
και η μουσουλμανική περιοχή (σαντζάκι) του Νόβι Παζάρ, που χώριζε τη Σερβία από το Μαυροβούνιο. Οσο για
την Αγγλία, εκτός από το ότι απομάκρυνε τη ρωσική
απειλή από την Ανατολική Μεσόγειο και το δρόμο προς
την Ινδία μέσω Σουέζ, πήρε από την Τουρκία μία βάση
πρωτεύουσας στρατηγικής σημασίας, την Κύπρο, έναντι
πληρωμής ετήσιου επιδόματος και της υποχρέωσής της
να υπερασπιστεί τις κτήσεις της Οθωμανικής αυτοκρατορίας σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης στην Ασία.
9
H εφαρμογή της Συνθήκης του Βερολίνου αποτέλεσε
αιτία πολλών δυσχερειών για την Ελλάδα, εξαιτίας της
παρελκυστικής πολιτικής της Τουρκίας στο θέμα της
ρύθμισης της ελληνοτουρκικής μεθορίου. Τελικά, με
την παρέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων, ο σουλτάνος
υποχρεώθηκε, το 1881, με τη Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης, να παραχωρήσει με σύμβαση ένα μέρος της

10

η Βάρνα. πρίγκιπας Αλέξανδρος Μπάτενμπεργκ. την επαρχία της Αρτας και το σύνολο σχεδόν της Θεσσαλίας. καθώς και η Σερβία. Στις 6 Σεπτεμβρίου 1885 έγινε η πραξικοπηματική προσάρτηση στη Βουλγαρία της Ανατολικής Ρωμυλίας. όπου ζούσαν 100. η Μεσημβρία και άλλες. ακολούθησε παμβουλγαρική πολιτική. ο Πύργος.000 Ελληνες και ήκμαζαν πολλές ελληνικές πόλεις. H αναθεωρητική της Συνθήκης του Βερολίνου πολιτική της Βουλγαρίας εκδηλώθηκε αμέσως μόλις εκλέχτηκε ηγεμόνας της ο ανιψιός του τσάρου. Εντονα αντέδρασε και η Ρωσία. η Στενήμαχος. ο οποίος βαθμιαία συγκρούσθηκε με τη Ρωσία. όπως η Φιλιππούπολη. συνεπεία των επεμβάσεών της στα βουλγαρικά πράγματα. η Αγχίαλος. που θεμελιώνονταν στον ελληνικό χαρακτήρα της περιοχής αυτής. O Μπάτενμπεργκ. η οποία τον Νοέμβριο του 1885 κήρυ- 11 . η Σωζόπολη. όταν Βούλγαροι ταγματάρχες πολιόρκησαν το διοικητήριο στη Φιλιππούπολη και εξανάγκασαν το διοικητή Βογορίδη σε παραίτηση.Ηπείρου. με πρώτο στόχο την Ανατολική Ρωμυλία και δεύτερο τη Μακεδονία. το 1879. O Βούλγαρος ηγεμόνας εισήλθε στη Φιλιππούπολη στις 9 Σεπτεμβρίου και κήρυξε την ένωση της Βουλγαρίας με την Ανατολική Ρωμυλία. H πραξικοπηματική κατάληψη από τη Βουλγαρία της Ανατολικής Ρωμυλίας προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Ελλάδα.

με τη βοήθεια του νέου βουλγαρικού κράτους. Στο πατριαρχικό στρατόπεδο συγκεντρώθηκε όλο το ελληνικό στοιχείο της Μακεδονίας.λπ. με τη μεταστροφή του σλαβικού πληθυσμού από το Πατριαρχείο στην Εξαρχία. στον οποίο ηττήθηκε. H ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗ ΕΞΑΡΧΙΑ Στο μεταξύ. στην Αχρίδα κ. είχε ως αποτέλεσμα ένα σημαντικό τμήμα του σλαβικού στοιχείου της Μακεδονίας να ενταχθεί στο στρατόπεδο των εξαρχικών και στη βουλγαρική σφαίρα επιρροής.λπ. ενώ νοτιότερα. το οποίο εκτός από τους ελληνόφωνους και βλαχόφωνους περιλάμβανε και έναν σημαντικό αριθμό σλαβόφωνων. όπως στα Σκόπια. Οι επιτυχίες των εξαρχικών έγιναν ιδιαίτερα αισθητές στη Βόρεια Μακεδονία. που είχαν έντονη την ελληνική εθνική συνείδηση. οι πατριαρχικοί αντιμετώπισαν 12 . με την οποία τέλειωσε ο πόλεμος χωρίς εδαφικές απώλειες για τη Σερβία. η Εξαρχία. μετά την ίδρυση της βουλγαρικής ηγεμονίας (1878). στην Καστοριά... Με επέμβαση της Αυστρίας υπογράφτηκε η Συνθήκη του Βουκουρεστίου (1886). εντατικοποίησε τις προσπάθειές της για την επέκταση της βουλγαρικής εκκλησίας στη Μακεδονία. στα Βελεσσά. που είχε μετατραπεί σε όργανο της βουλγαρικής προπαγάνδας. στη Φλώρινα. στο Κουμάνοβο. H έντονη δραστηριότητα της Εξαρχίας. όπως στο Μοναστήρι. στις Σέρρες κ.ξε τον πόλεμο κατά της Βουλγαρίας.

των οποίων τα μέλη ήταν μετανάστες από τη Μακεδονία. και ιδρύθηκε η "Ανωτάτη Μακεδονική Επιτροπή". σχολείων.με επιτυχία την Εξαρχία και τη βουλγαρική προπαγάνδα. όταν οι διεθνείς εξελίξεις θα το επέτρεπαν. Γι' αυτό στη δεκαετία του 1890 οι βουλγαρικές προσπάθειες για την επέκταση της Εξαρχίας και τη διάδοση του βουλγαρισμού με τα σχολεία στη Μακεδονία οργανώθηκαν σε νέες βάσεις. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1880. θα ενσωματωνόταν στο βουλγαρικό κράτος. Ομως. γλώσσα ή εθνικότητα. η βουλγαρική προπαγάνδα δυσκολευόταν να βρει πρόσφορο έδαφος. ανεξάρτητα από θρησκεία. Τα μέλη της οργάνωσης αυτής ονομάζονταν 13 . Το 1893 ιδρύθηκε η "Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση" (EMEO-IMRO). της οποίας κύριο σύνθημα ήταν "H Μακεδονία για τους Μακεδόνες". που άρχισε αμέσως τις προσπάθειες για το σχηματισμό και την αποστολή στη Μακεδονία ένοπλων σωμάτων. ο αγώνας μεταξύ πατριαρχικών και εξαρχικών ήταν μια ειρηνική αντιπαράθεση με εκκλησιαστικά και εκπαιδευτικά μέσα. οικοτροφείων και φιλεκπαιδευτικών σωματείων. Το 1895 συγκλήθηκε στη Σόφια συνέδριο όλων των Μακεδονικών Επιτροπών. που αργότερα. και σκοπός η αυτονομία της Μακεδονίας. με την ίδρυση εκκλησιών.

H ελληνική κυβέρνηση.O. που θα έθετε υπό έλεγχο όλο το κίνημα στη Μακεδονία και θα κατηύθυνε τη δράση του από τη Σόφια. αντιμετώπισε με σκληρότητα την εξέγερση των Κρητικών του 1896. προχώρησε στις 10 Φεβρουαρίου 1897 στη δήλωση ότι δεν ανέχεται πλέον την τουρκική παρουσία στην Κρήτη και διέταξε το συνταγματάρχη Τιμολέοντα Βάσσο να αποβιβασθεί και να κατα- 14 . που ίδρυσαν οι Ελληνες της περιοχής και επιτελούσε εθνικό έργο. αρχικά. αλλά συγχρόνως επιδιωκόταν η δημιουργία μιας ανώτερης (βερχόβεν) αρχής. 10 βερχοβιστές.. Απέβλεπε δε στην άμεση προσάρτηση της Μακεδονίας στη Βουλγαρία.E. κάτω από την πίεση της κοινής γνώμης.O "Σύνδεσμος Ευελπίδων Μελενοίκου".M. διεξαγόταν με εκκλησιαστικά και εκπαιδευτικά μέσα. H αντιπαράθεση πατριαρχικών και εξαρχικών. H Τουρκία. οι σχέσεις της Ελλάδας με την Τουρκία εισήλθαν σε κρίσιμη καμπή εξαιτίας του Κρητικού ζητήματος. Το 1897. Ως σκοπός της παρουσιαζόταν η υποβοήθηση της E. μη τηρώντας τις υποχρεώσεις που απέρρεαν από τη Συνθήκη του Βερολίνου του 1878.

με ήττα του ελληνικού στρατού.λάβει το νησί για να προστατεύσει το χριστιανικό πληθυσμό. αλλά και για να εγγυηθούν την έκδοση νέου εξωτερικού. που κατείχαν τίτλους των παλαιών ελληνικών δανείων.000 τουρκικών λιρών. H Τουρκία κήρυξε τον πόλεμο κατά της Ελλάδας στις 5 Απριλίου. Για την πληρωμή του υπέρογκου αυτού ποσού. ύψους 4. ο οποίος τέλειωσε άδοξα. Κάτω από τα ερείπια του πολέμου σημειώθηκε και ένα ευχάριστο γεγονός. στις 22 Νοεμβρίου 1897. συνειδητοποιώντας ότι οι μακροχρόνιοι αγώνες των Κρητικών αναπόφευκτα θα λειτουργούσαν αποσταθεροποιητικά για την ειρήνη σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ρωσία και Ιταλία. Με τη συνθήκη ειρήνης που υπογράφτηκε στην Κωνσταντινούπολη. Γαλλία. η Ελλάδα έχασε ορισμένα στρατηγικής σημασίας υψώματα στα βόρεια της Θεσσαλίας. προκειμένου να διασφαλίσουν τα συμφέροντα των υπηκόων τους. εγκατέστησαν στην Ελλάδα Επιτροπή Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου. Βρετανία. και υποχρεώθηκε να καταβάλει πολεμική αποζημίωση στην Τουρκία. οι Μεγάλες Δυνάμεις που δάνεισαν την Ελλάδα. η οποία ανέλαβε τη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών της χώρας.000. αποφάσισαν να επέμβουν και 15 . Οι Μεγάλες Δυνάμεις. στη γραμμή μεταξύ Ολύμπου και Καμβουνίων. που θα διασφάλιζε την πληρωμή της πολεμικής αποζημίωσης προς την Πύλη.

O ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ Για τον ελληνισμό της Μακεδονίας.να υποχρεώσουν την Πύλη να δεχθεί την αυτονομία της Κρήτης και την εκκένωση του νησιού από τις τουρκικές φρουρές. O Γεώργιος αποβιβάστηκε στο νησί το Δεκέμβριο του 1898 και έγινε δεκτός με ενθουσιασμό. Οι Τούρκοι έστρεψαν την εκδικητική μανία τους στους κατοίκους της περιοχής αυτής. Ετσι. ενώ από το 1898 οι Βούλγαροι με τα κομιτάτα τους άρχισαν να διεισδύουν στο χώρο της Μακεδονίας και με σύνθημα την αυτονομία της περιοχής. αντίθετα με τους Κρήτες. πρίγκιπας Γεώργιος. παρά την τυπική κυριαρχία του σουλτάνου. παρουσιάζονταν ως αυτόκλητοι 16 . η Κρήτη είχε κερδηθεί για την Ελλάδα. Ως ύπατος αρμοστής της νήσου ορίστηκε από τις Μεγάλες Δυνάμεις ο δευτερότοκος γιος του βασιλιά Γεωργίου A'. καθώς η παρουσία του ερμηνεύτηκε ως αρχή της ένωσης με την Ελλάδα. ο πόλεμος του 1897 είχε καταστροφικές συνέπειες.

Οι απώλειες της μεραρχίας κατά την ημέρα αυτή ήταν πολύ μεγάλες και ξεπέρασαν τους 530 νεκρούς και τραυματίες. η 1η Μεραρχία συνέχισε την πορεία της πέρα από το χωριό Οσσα προς το χωριό Λαχανάς και ενώ βρισκόταν στο μέσο περίπου της απόστασης Βερτίσκος-Λαχανά ενεπλάκη τις απογευματινές ώρες σε σκληρή μάχη. χωρίς τελικά να μπορέσει να σπάσει τη βουλγαρική αμυντική τοποθεσία.html I natamu 97 θεσία Λαχανά.gr/assets/magazines/49/files/assets/basic-html/page10.http://www. που κράτησε μέχρι τις πρώτες νυχτερινές ώρες.militaryhistory. όπου και αιχμα- 17 . Στις 20 Ιουνίου. H 6η Μεραρχία προελαύνοντας από το πρωί προς το Λαχανά. κατέλαβε γύρω στο μεσημέρι την Ξυλόπολη (παλ. Λιγκοβάνη).

αναγγέλθηκε η νίκη στο Κιλκίς και ανακλήθηκε η διαταγή αποστολής του αποσπάσματος. Οι Βούλγαροι εκμεταλλεύθηκαν την ευκαιρία και επιχείρησαν αντεπίθεση. ύστερα από σύντομη αλλά σφοδρή προπαρασκευή πυροβολικού. Το πρωί της 21ης Ιουνίου αναλώθηκε με τη συγκρότηση και συγκέντρωση του αποσπάσματος και δεν επιχειρήθηκε επίθεση εναντίον του εχθρού. οι Βούλγαροι που είχαν και αυτοί 18 . οι δύο μεραρχίες αποφάσισαν να επιτεθούν ταυτόχρονα κατά του Λαχανά. Τη νύχτα της 20ής προς την 21η Ιουνίου. τα ελληνικά τμήματα των δύο μεραρχιών εξόρμησαν με "εφ' όπλου λόγχη" εναντίον των εχθρικών θέσεων. Τις πρώτες απογευματινές ώρες έφθασε στο πεδίο της μάχης και μία μοίρα πεδινού πυροβολικού και έτσι οι δύο μεραρχίες απέκτησαν την απαραίτητη κάλυψη για να επιχειρήσουν επίθεση. Πράγματι. Μετά από αντίσταση περίπου μίας ώρας.λώτισε έναν βουλγαρικό λόχο. όπου εγκατέστησαν προφυλακές. Το μεσημέρι. όμως. Μονάδες της 1ης και της 6ης Μεραρχίας επιτέθηκαν κατά των εχθρικών θέσεων και στις 18:00 έφθασαν σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από την κύρια βουλγαρική αμυντική τοποθεσία. οι δύο μεραρχίες έλαβαν διαταγή του Γενικού Στρατηγείου να συγκροτήσουν απόσπασμα από δύο συντάγματα και να το αποστείλουν για ενίσχυση στο Κιλκίς. που εξανάγκασε την 6η Μεραρχία να υποχωρήσει. Στις 15:00.

300 τουφέκια. Κατά τον τριήμερο αγώνα για την κατάληψη του Λαχανά. που έδρευε στη Στρώμνιτσα. οι απώλειες της 1ης και της 6ης Μεραρχίας ήταν σοβαρές και ανήλθαν σε 2. λόγω της νύχτας. τα 18 ελληνικά τάγματα είχαν αντιμετωπίσει 20 βουλγαρικά τάγματα. H MAXH ΤΗΣ ΔΟΪΡΑΝΗΣ Οι βουλγαρικές δυνάμεις που υποχώρησαν από το Κιλκίς κατευθύνθηκαν προς τη Δοϊράνη και αποτελούνταν από 11 τάγματα και ανάλογο πυροβολικό. Οι δυνά98 μεις αυτές που ενισχύθηκαν και με 8 ακόμα τάγματα της 1ης Ταξιαρχίας της 6ης Μεραρχίας. Στο Λαχανά. αφήνοντας στο πεδίο της μάχης 16 από τα 24 πυροβόλα τους και περίπου 1. όπου ανέκοψαν την παραπέρα κίνησή τους. υποχώρησαν άτακτα προς τα βόρεια.701 νεκρούς και τραυματίες. οργάνωσαν αμυντική τοποθεσία στα υψώματα νότια από τη Δοϊράνη. κτήνη και κάθε είδους άλλο υλικό. Τα ελληνικά τμήματα κατέλαβαν γύρω στις 16:00 το χωριό Λαχανάς και συνέχισαν την καταδίωξη των Βουλγάρων μέχρι το 63ο χλμ.πληροφορηθεί την έκβαση της μάχης του Κιλκίς. καθώς και οχήματα. Στο αριστερό του ελληνικού στρατού βάδιζαν η 3η και 19 . της οδού Θεσσαλονίκης-Σερρών.

με κατεύθυνση τη Δοϊράνη. Περάσματα. στα νοτιοδυτικά της Δοϊράνης. η 10η και η 3η Μεραρχία αποφάσισαν να επιτεθούν ταυτόχρονα στις 08:30 κατά των βουλγαρικών θέσεων στα υψώματα της Δοϊράνης. όπου δέχθηκε εχθρικά πυρά από την κατεύθυνση της Δοϊράνης και ανέκοψε την παραπέρα κίνησή της. η 10η Μεραρχία. Την επομένη. αφού απελευθέρωσε το χωριό Ηλιόφωτο. αλλά αμέσως μετά την εξόρμησή τους τα τμήματα της μεραρχίας δέχθηκαν σφοδρά πυρά πεζικού και πυροβολικού. αφού πήραν ως ομήρους το Μητροπολίτη και 30 προκρίτους της Δοϊράνης. βόρεια της 20 . Οι Βούλγαροι υποχώρησαν άτακτα προς τα βόρεια. συνέχισε την πορεία της προς την Καλίνδρια. η 3η Μεραρχία συνέχισε την επίθεσή της και μετά από σφοδρή μάχη κατέλαβε τις πρώτες μεταμεσημβρινές ώρες το σιδηροδρομικό σταθμό και την πόλη της Δοϊράνης. H 3η Μεραρχία καθυστέρησε και μόλις στις 10:00 άρχισε την επίθεσή της. Παρόλα αυτά. με αποτέλεσμα να υποστούν σοβαρές απώλειες και να καθηλωθούν. η 10η Μεραρχία επιτέθηκε την καθορισμένη ώρα κατά των υψωμάτων της Διάβασης. H 3η Μεραρχία συνέχισε την καταδίωξη του εχθρού και μέχρι το βράδυ κατέλαβε τα πρώτα υψώματα. Τα τμήματά της δέχθηκαν το σύνολο των πυρών του βουλγαρικού πυροβολικού. Πράγματι. 23 Ιουνίου. H 3η Μεραρχία κατέλαβε τα υψώματα βόρεια της Καλίνδριας. Στις 22 Ιουνίου.η 10η Μεραρχία.

η 2η Μεραρχία ξεκίνησε από το χωριό Κεντρικό (παλ. οι ελληνικές μεραρχίες του κέντρου (2η. που τη χώριζε από την περιοχή της Δοϊράνης το όρος Μπέλες (Κερκίνη). καταδιώκοντας τις βουλγαρικές δυνάμεις που εξακολουθούσαν να συμπτύσσονται προς τα βόρεια. Οι απώλειες της 3ης Μεραρχίας ήταν μικρότερες και ανήλθαν συνολικά σε 146 αξιωματικούς και οπλίτες. κατέλαβε τις πρώτες απογευματινές ώρες το ύψωμα Παλαιό Τριεθνές στο όρος Κερκίνη. H ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΣΤΡΩΜΝΙΤΣΑΣ Σύμφωνα με τις διαταγές του Γενικού Στρατηγείου. με κατεύθυνση την κοιλάδα της Στρώμνιτσας. στις νότιες προσβάσεις του Μπέλες. Οι απώλειες της 10ης Μεραρχίας κατά τη μάχη της Δοϊράνης ήταν πολύ μεγάλες και ανήλθαν σε 5 αξιωματικούς και 101 οπλίτες νεκρούς και 22 αξιωματικούς και 733 οπλίτες τραυματίες. νεκρούς και τραυματίες. 5η και 4η και η Ταξιαρχία Ιππικού) και του αριστερού (10η και 3η) συνέχισαν από το πρωί της 24ης Ιουνίου την προέλασή τους προς τα βορειοανατολικά.πόλης της Δοϊράνης. ακολουθώντας την κατεύθυνση Διάβαση Καστανούσας-Αγία Παρασκευή. Σνέφτσε) και διαμέσου των χωριών Μυριόφυτο και Μπουρνιές έφθασε το βράδυ στο χωριό Μπαϊράμ Ομπασι. H 4η Μεραρχία. 21 . Ετσι. όπου και διανυκτέρευσε.

αλλά όταν η εμπροσθοφυλακή της έφθασε κοντά στο χωριό Βυρώνεια. Ντεντελή). H μονομαχία πυροβολικού συνεχίσθηκε μέχρι το βράδυ. η 2η Μεραρχία επιτέθηκε κατά των βουλγαρικών θέσεων στα υψώματα του χωριού Ντόρλοπος και στην ορεινή διάβαση του χωριού Ορμανλή. όπου και διανυκτέρευσε. Τέλος. ύστερα από σύντομη πορεία. 25 Ιουνίου. δέχθηκε πυρά από τα βουλγαρικά τμήματα που ήταν μέσα στο χωριό και ανέκοψε την παραπέρα κίνησή της. 99 όπου δέχθηκε πυκνά πυρά πυροβολικού από τα υψώματα του Κωστουρίνο και ανέκοψε την κίνησή της. η ταξιαρχία ιππικού κινήθηκε προς τα ανατολικά. H 10η Μεραρχία.όπου και διανυκτέρευσε. Την επομένη. έφθασε στο χωριό Τσανίτσανε. H 3η Μεραρχία. άρχισε να βάλει κατά των εχθρικών θέσεων πυροβολικού. H 3η Μεραρχία συνέχισε την προέλασή της προ τη 22 . κινούμενη στην αμαξιτή οδό Δοϊράνη-Στρώμνιτσα. τις οποίες κατέλαβε ύστερα από σκληρή μάχη μέχρι τις βραδινές ώρες. έφθασε το μεσημέρι στο ύψος του χωριού Ζυκάδι (παλ. Οι απώλειες της μεραρχίας κατά την ημέρα αυτή ανήλθαν σε 20 οπλίτες νεκρούς και 3 αξιωματικούς και 122 οπλίτες τραυματίες. Αφού έταξε το πυροβολικό της. H 5η Μεραρχία έφθασε με τον όγκο των δυνάμεών της στο χωριό Ταταρχή. όπου εγκατέστησε τμήματα ασφαλείας.

όπου και σταθεροποιήθηκε. αλλά όταν γύρω στις 14:00 έφθασε στα χωριά Καγιαλή και Μεμεσλί δέχθηκε πυρά εχθρικού πυροβολικού από τα υψώματα που βρίσκονταν βόρεια από τα δύο χωριά και αναπτύχθηκε σε μάχη. που κράτησε μέχρι το βράδυ. Οι απώλειες της μεραρχίας κατά την ημέρα αυτή ήταν σοβαρές και ανήλθαν σε 1 αξιωματικό και 20 οπλίτες νεκρούς και 3 αξιωματικούς και 211 οπλίτες τραυματίες. στο άκρο αριστερό της ελληνικής στρατιάς. H Ταξιαρχία Ιππικού απέστειλε αναγνωρίσεις προς τις διαβάσεις του όρους Κερκίνη στα βόρεια του χωριού 23 . προχώρησε μέχρι το βράδυ στα νότια υψώματα της διάβασης. συνέχισε την πορεία της μέσω των χωριών Φούρκα-Μπράβιντσε-Μπαλίντσε και έφθασε στο ποτάμι Ανσκα Ρέκα. H 10η Μεραρχία. κατόρθωσε να καταλάβει πολλά δεσπόζοντα σημεία στην κορυφογραμμή του όρους Μπέλες. χωρίς να συναντήσει καμία αντίσταση. στο παλιό Τριεθνές. H 5η Μεραρχία συνέχισε την πορεία της προς τη διάβαση του Κωστουρίνο. H 4η Μεραρχία προώθησε τον όγκο των δυνάμεών της στην κορυφογραμμή του όρους Κερκίνη. Μετά από σκληρό αγώνα.διάβαση του Κωστουρίνο και αφού πέρασε το ποτάμι Ανσκα Ρέκα κάτω από τα σφοδρά πυρά του εχθρικού πυροβολικού και κατέλαβε με σκληρή μάχη το χωριό Ράμπροβο.

η 3η και η 5η Μεραρχία κινήθηκαν γρήγορα και κατέλαβαν τη διάβαση του Κωστουρίνο. Μόλις η υποχώρησή τους έγινε αντιληπτή. η 4η Μεραρχία κατέλαβε με την εμπροσθοφυλακή της το χωριό Σούσιτσα στην κοιλάδα της Στρώμνιτσας και έφραξε την οδό Στρώμνιτσα-Πετρίτσι. Τη νύχτα της 25ης προς την 26η Ιουνίου. ενώ την επομένη.000 ανδρών και 15 περίπου πυροβόλα. 27 Ιουνίου. Ετσι. Οι απώλειες της μεραρχίας ήταν 34 νεκροί και 99 τραυματίες. Στο μεταξύ. το Γενικό Στρατηγείο διέταξε την 4η Μεραρχία να προελάσει αμέσως προς τα χωριά Γκάμπροβο και Κολέσινο και τις άλλες μεραρχίες να προωθήσουν ισχυρές εμπροσθοφυλακές προς την κοιλάδα της Στρώμνιτσας.Ανω Πορόϊα και προς το χωριό Ανω Πετρίτσι και ανέφερε στο Γενικό Στρατηγείο ότι οι Βούλγαροι κατείχαν τα υψώματα δυτικά του Νέου Πετριτσίου. οι Βούλγαροι υποχώρησαν απ' όλες τις θέσεις που κατείχαν στο όρος Μπέλες. H 2η Μεραρχία προωθήθηκε και 24 . Κυρίευσε 12 πυροβόλα και συνέλαβε 52 αιχμαλώτους. τις οποίες και διέλυσε. με δύναμη 1012. οι Βούλγαροι. υποχώρησαν άτακτα στη διάρκεια της νύχτας προς τη Στρώμνιτσα. διαπιστώνοντας τη δύσκολη θέση τους στη διάβαση του Κωστουρίνο. 26 Ιουνίου. προσέβαλε βουλγαρικές φάλαγγες που υποχωρούσαν από το σερβικό μέτωπο. Το πρωί της επομένης.

H ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ Στις 25 Ιουνίου. κατέπλευσε στο λιμάνι της Καβάλας και με άγημά του κατέλαβε στις 16:00 την πόλη. H συντριβΗ των βουλγΑρων 25 . 27 Ιουνίου. Οταν το αίτημά του προς το Γενικό Στρατηγείο να του διαθέσει τμήμα στρατού για να διεξάγει την επιχείρηση δεν ικανοποιήθηκε. έδωσε διαταγή στον κυβερνήτη του αντιτορπιλικού "Δόξα" να καταλάβει αυτός την Καβάλα. ο αρχηγός του ελληνικού στόλου. Την επομένη. συνοδευόμενο από τα ανιχνευτικά "Πάνθηρ" και "Ιέραξ". στις 26 Ιουνίου. το αντιτορπιλικό "Δόξα".αυτή στην κοιλάδα της Στρώμνιτσας και κατέλαβε τη γραμμή των χωριών Κούκλις-Μπάνσκο και ήλθε σε επαφή με την 4η Μεραρχία. που υποχωρούσε προς τα ανατολικά από το σερβικό μέτωπο. αντιναύαρχος Κουντουριώτης. διαπίστωσε ότι οι Βούλγαροι είχαν εγκαταλείψει την Καβάλα και τα περίχωρά της και αποφάσισε να σπεύσει να καταλάβει την πόλη. Συνέλαβε 8 αξιωματικούς αιχμαλώτους και 586 οπλίτες. ενώ η 5η προέλασε και γύρω στις 11!00 έφθασε στην πόλη της Στρώμνιτσας. η μεραρχία απέκρουσε με επιτυχία βουλγαρική αντεπίθεση και προσέβαλε φάλαγγα του εχθρού. την οποία κατέλαβε χωρίς να συναντήσει αντίσταση. Πράγματι.

Τη νύχτα της 25ης προς την 26η Ιουνίου. μέχρι το χωριό Χείμαρρος. η 1η Μεραρχία ξεκίνησε στις 04:00 τα ξημερώματα από το χωριό Θρακικό προς το Νέο Πετρίτσι. το βουλγαρικό πυροβολικό ελάττωσε τη δραστικότητα των πυρών και μετά από λίγη ώρα διέκοψε τη βολή του. Τότε. ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ NEOY ΠΕΤΡΙΤΣΙΟΥ KAI ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟΥ Στις 25 Ιουνίου. οι Βούλγαροι υποχώρησαν απ' όλες τις θέσεις που κατείχαν στο όρος Μπέλες. μετά από πείσμονα αγώνα. H 7η Μεραρχία παρέμεινε στις θέσεις της. οι δυνάμεις της μεραρχίας άρχισαν να προχωρούν και να καταλαμβάνουν διαδοχικά. το δεξιό τμήμα της στρατιάς. επιτηρώντας τη δυτική όχθη του Στρυμόνα από το χωριό Κουμαριά.Εφοδος Ελλήνων στρατιωτών με εφ' όπλου λόγχη εναντίον βουλγαρικών θέσεων στη μάχη του Κιλκίς. εκδιώκοντας από 26 . Στις 16:00. έφθασε με την 6η Μεραρχία στο χωριό Λιβαδιά και με την 1η στο χωριό Θρακικό. Στις 26 Ιουνίου. Οταν τα τμήματά της έφθασαν στις 09:00 στη Βυρώνεια. τα αντερείσματα του όρους Μπέλες προ του χωριού Νέο Πετρίτσι. ακολουθώντας τη δυτική όχθη του ποταμού Στρυμόνα. βλήθηκαν δραστικά από το βουλγαρικό πυροβολικό και από εκείνη τη στιγμή μέχρι το απόγευμα η βολή του εχθρικού πυροβολικού ήταν αδιάκοπη και κάλυπτε όλο το έδαφος από το οποίο θα προχωρούσαν.

όπου εγκαταστάθηκε. Οταν έφθασε δυτικά του χωριού Βυρώνεια. όπου διανυκτέρευσε. κατόρθωσαν γύρω στις 08:00 να καταλάβουν το χωριό Νέο Πετρίτσι. Το τάγμα έφθασε στις 07:00 στο χωριό Ανω Πορόια και στις 10:30 πλησίασε τις βουλγαρικές θέσεις σε απόσταση 3 χιλιομέτρων. H 6η Μεραρχία. κατά την υποχώρησή τους. Παρόλο που τα επιτιθέμενα τμήματα δοκιμάζονταν σοβαρά από τα πυρά των Βουλγάρων. σταμάτησε την προέλασή της στα δυτικά της Βυρώνειας. Στις 26 Ιουνίου. ολόκληρη η 1η Μεραρχία συγκεντρώθηκε και στάθμευσε γύρω από το Νέο Πετρίτσι. στην κορυφογραμμή του όρους Μπέλες. έστειλε ένα τάγμα ευζώνων προς την ορεινή διάβαση της Σιδηρόπορτας.εκεί του Βούλγαρους. 27 . στις 04:45 τα ξημερώματα. Επακολούθησε σφοδρή επίθεση και στις 13:30 το τάγμα κατόρθωσε να καταλάβει τη διάβαση και τα γύρω υψώματα. Στις 14:00. Οι Βούλγαροι. ανατίναξαν τη σιδηροδρομική και μια ξύλινη γέφυρα που υπήρχαν στο Στρυμόνα. με γενική κατά μέτωπο επίθεση των ελληνικών τμημάτων κατά των Βουλγάρων. Από το πρωί της 27ης Ιουνίου ξανάρχισε ο αγώνας προ του χωριού Νέο Πετρίτσι. μόλις άρχισε η μάχη της 1ης Μεραρχίας με τις βουλγαρικές δυνάμεις στη Βυρώνεια. κινήθηκε και η 6η μεραρχία από το χωριό Λιβαδιά ακολουθώντας την 1η Μεραρχία.

μετά από διαταγή του Γενικού Στρατηγείου.Στις 27 Ιουνίου. Οι απώλειες κατά τη διήμερη αυτή μάχη ανήλθαν. 75 οπλίτες τραυματίες και 36 αγνοούμενους. ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ KAI ΤΗΣ ΔΡΑΜΑΣ Το απόγευμα της 27ης Ιουνίου. στο μεταξύ. ενώ για την 6η Μεραρχία. το οποίο. είχαν εγκαταλείψει οι Βούλγαροι. να απελευθερώσει τις Σέρρες και τη Δράμα και να εξασφαλίσει το ανατολικό πλευρό της στρατιάς. Αμέσως. η 6η Μεραρχία πέρασε το Στρυμόνα και στις 19:00 έφθασε στο σιδηροδρομικό σταθμό του Σιδηροκάστρου και με προωθημένα τμήματά της κατέλαβε το Σιδηρόκαστρο. η μεραρχία διέταξε τα τμήματά της. το Γενικό Στρατηγείο διέταξε την 7η Μεραρχία να προελάσει από τις 28 Ιουνίου προς τα ανατολικά. ώστε ολόκληρη η μεραρχία να περάσει από τις γέφυρες Στρυμονικού και Κουμαριάς και να προελάσει προς τα βόρεια. αφού προηγουμένως το λεηλάτησαν και κατέσφαξαν το μητροπολίτη και περισσότερους από 100 προκρίτους. διατάχθηκαν το τάγμα γεφυρο- 28 . σε 1 αξιωματικό και 35 οπλίτες νεκρούς και 1 αξιωματικό και 132 οπλίτες τραυματίες. Παράλληλα. να συγκεντρωθούν στο Στρυμονικό. που ήταν στο χωριό Χείμαρρος και αυτά που ήταν στο Δασοχώρι. για μεν την 1η Μεραρχία σε 3 αξιωματικούς και 4 οπλίτες νεκρούς.

όπου από τις 08:00 φάνηκαν να κατεβαίνουν από τη Βροντού βουλγαρικά τμήματα με κομιτατζήδες. η οποία κατέλαβε την πόλη και εγκατέστησε τμήμα κάλυψης προς τα βόρεια και τα ανατολικά. Μετά από τρίωρη μάχη. την πυρπόλησαν και έσφαξαν ή πήραν μαζί τους ως ομήρους πολλούς από τους κατοίκους.πολιτοφυλάκων). Μόλις περατώθηκε η αποκατάσταση των γεφυρών. που βρίσκονταν στα βόρεια των Σερρών. έφθασαν στις Σέρρες σώματα προσκόπων. για να περάσουν από αυτές οι μονάδες της μεραρχίας. η μεραρχία άρχισε από το μεσημέρι της 28ης Ιουνίου να διαβαίνει τον ποταμό Στρυμόνα και να κινείται εσπευ101 σμένα προς τις Σέρρες. Οι Βούλγαροι κατέλαβαν τις Σέρρες. τα οποία εξανάγκασαν τους Βούλγαρους να αποσυρθούν προς τα υψώματα βορειότερα.ποιών και ο λόχος μηχανικού να αποκαταστήσουν το ταχύτερο τις γέφυρες Στρυμονικού και Κουμαριάς. Τα τμήματα αυτά επιτέθηκαν εναντίον των υπερασπιστών της πόλης (προσκόπων. η 7η μεραρχία έστειλε το 21ο Σύ- 29 . Στις 13:00. Στις 30 Ιουνίου. τη λεηλάτησαν. Οι Βούλγαροι εκδιώχθηκαν και από τα υψώματα αυτά περίπου στις 20:00 από την εμπροσθοφυλακή της 7ης μεραρχίας. τα ελληνικά τμήματα κάμφθηκαν και υποχώρησαν προς τα νότια. που κινήθηκαν εσπευσμένα από το πρωί από τη Νιγρίτα.

που από το πρωί της 1ης Ιουλίου κινήθηκε από τις Σέρρες με κατεύθυνση το Νευροκόπι. το σύνταγμα. η εμπροσθοφυλακή του εξουδετέρωσε εύκολα ενέδρα κομιτατζήδων και συνέχισε την πορεία της. αφού έδωσε μάχη με βουλγαρική φάλαγγα στο δρόμο Δράμας-Προσοτσάνης.000 κατοίκους του. έφθασε το βράδυ στη Δράμα. Το απόσπασμα του 21ου Συντάγματος έφθασε το βράδυ της 30ής Ιουνίου ανεμπόδιστα μέχρι το σιδηροδρομικό σταθμό Αγγίστας. 30 . 1η Ιουλίου. συνέχισε την πορεία του προς τα βορειοανατολικά. την οποία κατέλαβε και πρόλαβε να σώσει από βέβαιο εμπρησμό. όπου διανυκτέρευσε. Οι κάτοικοι της πόλης επιφύλαξαν θερμή υποδοχή στα ελληνικά τμήματα. αφού πρώτα πυρπόλησε το Δοξάτο και έσφαξε τους περισσότερους από τους 3. Την επομένη. Ενα χιλιόμετρο περίπου μετά το χωριό Αλιστράτη. Την επομένη.νταγμα πεζικού και μία μοίρα πυροβολικού προς τη Δράμα και με την υπόλοιπη δύναμή της προέλασε από το πρωί της 1ης Ιουλίου προς το Νευροκόπι. H βουλγαρική φρουρά της περιοχής είχε υποχωρήσει σιδηροδρομικώς προς την Ξάνθη. έφθασε το βράδυ στο ύψωμα Σκέπασμα (Μπάνιτσα). Στη συνέχεια. MAXH ΜΕΓΑΛΗΣ ΚΟΡΥΦΗΣ (ΜΠΑΜΠΙΝΑΣ) KAI ΒΡΟΝΤΟΥΣ H υπόλοιπη δύναμη της 7ης Μεραρχίας. όπου διανυκτέρευσε.

102 2 Ιουλίου. Οι απώλειες της 7ης Μεραρχίας κατά το διήμερο. 2 και 3 Ιουλίου. Υστερα από πείσμονα αγώνα. μόλις τις μεσημβρινές ώρες. αφού εγκατέστησαν τμήματα κάλυψης βόρεια του χωριού. δέχθηκε πυρά από βουλγαρικό πυροβολικό από το ύψωμα Μεγάλη Κορυφή (Μπαμπίνα). Αλλα τμήματα της μεραρχίας κινήθηκαν από τις 04:00 από το χωριό Καρυδοχώρι και μετά από σύντομο. αλλά αποφασιστικό αγώνα. όπου διανυκτέρευσαν. εξανάγκασαν τους Βούλγαρους να υποχωρήσουν προς το χωριό Κατάφυτο. συνεχίστηκε η προέλαση των τμημάτων της μεραρχίας που ήταν στην Μπαμπίνα και νωρίς το απόγευμα έφθασαν στην Κάτω Βροντού και κατέλαβαν τα υψώματα νότια του χωριού. το οποίο κατείχαν ισχυρά βουλγαρικά τμήματα. MAXH ΚΟΠΡΙΒΛΙΑΝΗΣ - 31 . οι ελληνικές δυνάμεις. από τις 01:00 τα ξημερώματα. Στις 3 Ιουλίου. αγώνα ανήλθαν σε περίπου 65 άνδρες νεκρούς και τραυματίες. τα τμήματα έφθασαν στην περιοχή του χωριού Ανω Βροντού. κατόρθωσαν να υποχρεώσουν τους Βούλγαρους σε υποχώρηση και να καταλάβουν το ύψωμα Μεγάλη Κορυφή (Μπαμπίνα). ενώ βάδιζε προς το χωριό Κάτω Βροντού. Νωρίς το απόγευμα.

7 Ιουλίου. Οι απώλειες της μεραρχίας στη μάχη της Κοπρίβλιανης ήταν σημαντικές και ανήλθαν σε 22 οπλίτες νεκρούς και 6 αξιωματικούς και 165 οπλίτες τραυματίες. το οποίο βρήκε κενό από Βούλγαρους και το κατέλαβε. Στις 11 Ιουλίου.ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ. Το πρωί της 6ης Ιουλίου. Την επομένη. η 7η Μεραρχία προχώρησε προς το Νευροκόπι. χωρίς να συναντήσει καμία αντίσταση. ΜΑΧΟΜΙΑΣ Στις 4 Ιουλίου. Οι κάτοικοι της επιφύλαξαν θερμή υποδοχή. Αμέσως αναπτύχθηκε για μάχη. Τις βραδινές ώρες. προώθησε αναγνωρίσεις προς τη Μαχομία και το Πρεντέλ Χαν και άρχισε να συγκεντρώνεται στην περιοχή Μπάνσκο. η οποία κράτησε μέχρι το βράδυ και είχε ως αποτέλεσμα την υποχώρηση των Βουλγάρων πέρα από το Νευροκόπι. ΜΠΑΝΣΚΟ. η 7η Μεραρχία έφθασε στο Κάτω Νευροκόπι και στις 5 συνέχισε την προέλασή της προς τα βόρεια. η μεραρχία λόγω του σκότους και των κακών καιρικών συνθηκών ανέκοψε την καταδίωξη και διανυκτέρευσε γύρω από την Κοπρίβλιανη. κατέλαβε το χωριό Κρέμεν και τα γύρω υψώματα και στις 10 Ιουλίου το χωριό Μπάνσκο.Μαχομία-Μπάνια για να ενεργήσει την 32 . δέχθηκε σφοδρά πυρά από βουλγαρικά τμήματα. αλλά όταν τις πρώτες απογευματινές ώρες η εμπροσθοφυλακή της έφθασε 3 χιλιόμετρα νότια του χωριού Κοπρίβλιανη.

οι Βούλγαροι αντεπιτέθηκαν κατά του 12ου 33 . Σχεδιάγραμμα της μάχης Κιλκίς-Λαχανά MAXH TOY ΠΕΤΣΟΒΟΥ Το τμήμα στρατιάς διέταξε την 3η και τη 10η Μεραρχία να προελάσουν από το πρωί της 6ης Ιουλίου προς τα χωριά Ούμπλιανο και Πέτσοβο αντίστοιχα. Πριν από το μεσημέρι. η 3η Μεραρχία ξεκίνησε από το πρωί της 6ης Ιουλίου από το χωριό Βλαδιμήροβο προς το χωριό Ούμπλιανο με εμπροσθοφυλακή το 12ο Σύνταγμα Πεζικού. Σε εκτέλεση της διαταγής αυτής. όλες οι μονάδες της μεραρχίας πέρασαν τον ποταμό Μπρεγκαλνίτσα και τις μεσημβρινές ώρες τα τμήματα βλήθηκαν με δραστικά πυρά πυροβολικού και πεζικού και καθηλώθηκαν. Στις 14:00.επομένη επίθεση προς το Σιμιτλή.

που αποτελούσε τη δεξιά πλαγιοφυλακή της μεραρχίας. κατέλαβε το ύψωμα και εγκατέστησε τμήματα καλύψεως στα νότια του χωριού Κουρακόβτσι. το 12ο Σύνταγμα κατείχε το ανατολικό τμήμα της λοφοσειράς. ενώ το απόγευμα της ίδιας ημέρας. συνεχίζοντας την προέλασή του προς το Ούμπλιανο και το ύψωμα βόρεια του χωριού. η μεραρχία κινήθηκε προς το ύψωμα Μπεγιάζ Τεπέ και στις 16:00. H 10η Μεραρχία ξεκίνησε το πρωί της 6ης Ιουλίου από το χωριό Ρουσίνοβο προς το Πέτσοβο. να ανατρέψει τους Βούλγαρους και με τη συνεργασία τμημάτων της 3ης Μεραρχίας να τους 34 . Το 12ο Σύνταγμα.Συντάγματος. μετά από σκληρό αγώνα εναντίον των βουλγαρικών δυνάμεων. Τις βραδινές ώρες της επόμενης. που αποτελούσε τη δεξιά πλαγιοφυλακή της μεραρχίας. επιτέθηκε και κατέλαβε τα υψώματα νότια του χωριού Σπίκοβο. Τις πρωινές ώρες απώθησε βουλγαρικά τμήματα που κατείχαν θέσεις στην περιοχή του χωριού Μπέροβο. αλλά αποκρούστηκαν. βόρεια του 103 Ούμπλιανο. και το 5ο Σύνταγμα. η μεραρχία στάθμευσε στο Ούμπλιανο. Τις πρωινές ώρες της 8ης Ιουλίου. 7 Ιουλίου. Τη νύχτα. μετά από ορμητική επίθεση. το 4ο Σύνταγμα ευζώνων. υποχρέωσε τις βουλγαρικές δυνάμεις να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους. κατόρθωσε.

καταδιώξει προς το Ούμπλιανο. Οι απώλειες της μεραρχίας την ημέρα αυτή ανήλθαν σε περίπου 40 άνδρες εκτός μάχης. που ήταν σε εφεδρεία. διατάχθηκαν και κατέλαβαν το Πέτσοβο και το ύψωμα βόρεια απ' αυτό. από τους οποίους 10 αξιωματικοί. κατέλαβαν το ύψωμα Μπούκοβικ και εξανάγκασαν τους Βούλγαρους σε υποχώρηση. που βρίσκονταν μέσα στα Στε- 35 . H ΔΙΑΒΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΤΗΣ ΚΡΕΣΝΑΣ Τα Στενά της Κρέσνας σχηματίζονται μεταξύ των ορεινών όγκων του δυτικού Ορβήλου και του όρους Πιρίν. τα τμήματα της 10ης Μεραρχίας επιτέθηκαν με αποφασιστικότητα κατά των βουλγαρικών θέσεων και μέχρι αργά το απόγευμα. μετά από σφοδρές μάχες. Στις 15:30. οι δύο λόχοι του 2ου Τάγματος Ευζώνων. Οι Βούλγαροι θα μπορούσαν να οχυρώσουν τα στενά αυτά και να τα καταστήσουν απόρθητα. αφού πρώτα κατέστρεψαν τις περισσότερες γέφυρες του Στρυμόνα. Οι απώλειες της 10ης Μεραρχίας κατά τη διήμερη μάχη του Πετσόβου (6 και 7 Ιουλίου) ήταν σημαντικές και ανήλθαν σε περίπου 400 άνδρες εκτός μάχης. αλλά προτίμησαν να υποχωρήσουν πέρα από τη βόρεια έξοδό τους. διαμέσου των οποίων διέρχεται ο ποταμός Στρυμόνας. Νωρίς το πρωί της 7ης Ιουλίου.

1η. Εκεί έμεινε τις επόμενες δύο ημέρες. όπου διανυκτέρευσε. Εξάλλου. η 4η μεραρχία κινήθηκε το πρωί της 8ης Ιουλίου από τις θέσεις της βόρεια του χωριού Μίκροβο και μέχρι το βράδυ έφθασε στα υψώματα 36 . κερδίζοντας έτσι χρόνο και συγκεντρώνοντας μεγαλύτερες δυνάμεις. γι' αυτό ο Ελληνας αρχιστράτηγος αποφάσισε η διάβαση να γίνει από τις 1η. Ετσι. που περνούσαν τα Στενά της Κρέσνας. περιμένοντας να φθάσουν στο ύψος της οι τρεις μεραρχίες.νά. εξακολούθησε την πορεία και μέχρι το βράδυ έφθασε στο χωριό Χουστάβα. όπου δέχθηκε πυρά εχθρικού πυροβολικού. στα βόρεια του χωριού Χάνια Σουρμπίν. Σκοπός τους ήταν να καταπονήσουν τα ελληνικά 104 τμήματα και να τα αντιμετωπίσουν μετά τη διάβαση. H μετωπική διάβαση των Στενών δεν ήταν εύκολο εγχείρημα. Αφού έφθασε ανενόχλητη στην Πολιάνα. 2η και 5η Μεραρχίες και να υποβοηθηθούν αυτές πλευρικά από την 6η Μεραρχία ανατολικά και την 4η δυτικά. Το πρωί της 11ης Ιουλίου ξεκίνησε και πάλι και το βράδυ έφθασε στους λόφους. 2η και 5η. η 6η Μεραρχία ξεκίνησε το πρωί της 8ης Ιουλίου από το χωριό Γκραδέσνιτσα προς το χωριό Πολιάνα. χωρίς να συναντήσει εχθρό. Εκεί εγκατέστησε προφυλακές και διανυκτέρευσε.

περιμένο- 37 . βοήθησε τον αγώνα της 10ης Μεραρχίας στα υψώματα του Ρούγκεν και στις 11 Ιουλίου ενήργησε αποφασιστική επίθεση και με τη λόγχη εκτόπισε τους Βούλγαρους από το ύψωμα Ρούγκεν. Ωστόσο. η μεραρχία συγκεντρώθηκε στη γέφυρα της Κρέσνας. αλλά στην πορεία βρήκε μεγάλες δυσκολίες. Την ίδια ημέρα πέρασε τα Στενά και το 5ο Σύνταγμα και την επομένη. προχώρησε πέρα από τη γέφυρα. που συνέδεε την οδό προς Πέτσοβο με την οδό Κρέσνας. άρχισε να βάλλεται συνεχώς από το βουλγαρικό πυροβολικό. αλλά δεν σταμάτησε την προέλασή της και μετά από σκληρό αγώνα ανέτρεψε ισχυρές βουλγαρικές αντιστάσεις οπισθοφυλακής. Μόλις. ένα τάγμα της πέρασε τα στενά της Κρέσνας και στις 10 Ιουλίου απώθησε βουλγαρικό τάγμα στο χωριό Κρούπνικ. Την άλλη ημέρα. ανέφερε ότι το γεγονός αυτό δεν θα δυσκόλευε καθόλου την προέλασή της. στην περιοχή του χωριού Γενίκιοϊ. σύμφωνα με διαταγή του Γενικού Στρατηγείου. Την επομένη. τη βρήκε κατεστραμμένη. Τις ίδιες ημέρες. και τις βραδινές ώρες κατέλαβε σημαντικά ερείσματα. και η υπόλοιπη μεραρχία. 11 Ιουλίου. 9 Ιουλίου.Τζαμί Τεπέ. Κατά το μεσημέρι. οι κινήσεις των τριών άλλων μεραρχιών στα Στενά της Κρέσνας εξελίχθηκαν ως εξής: η 1η Μεραρχία κινήθηκε το πρωί της 8ης Ιουλίου από το Χάνι Γκραδέσνιτσα διά της αμαξιτής οδού προς τα βόρεια. γιατί όταν έφθασε στη γέφυρα Γενίκιοϊ. όμως. στη νότια έξοδο των Στενών της Κρέσνας.

H MAXH TOY ΣΙΜΙΤΛΗ Τις μεσημβρινές ώρες της 11ης Ιουλίου.ντας την άφιξη της 5ης Μεραρχίας. τα ελληνικά στρατεύματα εισέρχονταν στην Παλιά Βουλγαρία. Σε εκτέλε105 38 . η 2η Μεραρχία. Στις 11 Ιουλίου. έφθασε τις βραδινές ώρες της 8ης Ιουλίου στο χωριό Μοράσκα. η 1η Μεραρχία έλαβε διαταγή του Γενικού Στρατηγείου. στις 9 Ιουλίου κινήθηκε από τη Μοράσκα και κατέλαβε το χωριό Μπρέζνιτσα. που καθόριζε ως αποστολή της 1ης και της 5ης Μεραρχίας. ακολουθώντας παράλληλη πορεία με την 1η. προέλασε και έφθασε τις βραδινές ώρες στο χωριό Σούσιτσα. τέθηκε υπό τις διαταγές της 1ης Μεραρχίας και από το πρωί της 8ης Ιουλίου ξεκίνησε από την περιοχή του χωριού Πλόσκα και μέχρι το βράδυ έφθασε στο Χάνι Γκραδέσνιτσας. Με τη διάβαση των Στενών της Κρέσνας. όπου έμεινε ολόκληρη την επόμενη ημέρα. όπου και διανυκτέρευσε. ύστερα από διαταγή του Γενικού Στρατηγείου. Εκεί έμεινε δύο ημέρες περιμένοντας να περάσει η 1η Μεραρχία τα Στενά και στις 11 Ιουλίου την ακολούθησε με κατεύθυνση τη γέφυρα της Κρέσνας. Τέλος. όπου και διανυκτέρευσε. που με διαταγή του Γενικού Στρατηγείου. στο ύψος των υπόλοιπων μεραρχιών. την επίθεση κατά του χωριού Σιμιτλή.

η 1η Μεραρχία. O αγώνας όλη την ημέρα υπήρξε σκληρός και η μεραρχία πέτυχε μέχρι το βράδυ να απωθήσει τους Βούλγαρους προς την οργανωμένη τοποθεσία του Σιμιτλή. η 1η Μεραρχία στην οποία υπήχθη με διαταγή του Γενικού Στρατηγείου και η 5η.Μάχη Δοϊράνης . ση της διαταγής αυτής. αφού συγκέντρωσε τον όγκο των δυνάμεών της κατά τη διάρκεια της νύχτας της 11ης προς τη 12η Ιουλίου. το πρωί της 12ης Ιουλίου επιτέθηκε κατά των εκεί προωθημένων βουλγαρικών θέσεων. ενήργησε νυχτερινή επίθεση με δύο συντάγματα κατά 39 . Την επομένη. κοντά στο χωριό Κρούνικ. 13 Ιουλίου.Κατάληψη Στρώμνιτσας.

με αποτέλεσμα να προκληθεί σ' αυτά σοβαρή σύγχυση.των βουλγαρικών θέσεων προ του Σιμιτλή και πέτυχε να διεισδύσει σε ικανό βάθος μέσα στη βουλγαρική τοποθεσία. βλέποντας να κινδυνεύει η τοποθεσία τους. οι Βούλγαροι άρχισαν να υποχωρούν πανικόβλητοι προς τα βόρεια. το 4ο Σύνταγμα της μεραρχίας. Το πρωί της 13ης Ιουλίου. Οι Βούλγαροι. αφού κατέλαβε το χωριό Ορέχοβο. που ενεργούσε ανατολικά του Στρυμόνα. Ταυτόχρονα. Κάτω απ' αυτές τις συνθήκες. η μεραρχία ενίσχυσε τις δυνάμεις που ήταν στην πρώτη γραμμή με ένα ακόμη σύνταγμα και εξαπέλυσε νέα σφοδρή επίθεση κατά του Σιμιτλή. O διοικητής της μεραρχίας έκρινε κατάλληλη τη στιγμή και έβαλε στη μάχη ένα ακόμη σύνταγμα και διέταξε γενική κατά μέτωπο επίθεση κατά του Σιμιτλή. Τα τμήματα της 1ης και της 5ης Μεραρχίας καταδίω- 40 . Εκεί. άρχισαν να αποσύρονται από τις θέσεις τους και να συμπτύσσονται προς τα βόρεια. στράφηκε προς τα δυτικά και προσέβαλε το πλευρό των βουλγαρικών τμημάτων που αμύνονταν εκεί. οι ελληνικές δυνάμεις κέρδιζαν συνεχώς έδαφος και μέχρι το μεσημέρι πέτυχαν να καταλάβουν τα υψώματα νοτιοδυτικά του Σιμιτλή. όμως. Παρά την πείσμονα αντίσταση των Βουλγάρων. τα δύο συντάγματα δέχθηκαν σφοδρές αντεπιθέσεις από ισχυρά βουλγαρικά τμήματα και αναχαιτίστηκαν προσωρινά.

106 ελληνικής ζώνης κατοχής προς τα ανατολικά. Μέχρι τις 8 Ιουλίου είχε ολοκληρωθεί η αποβίβαση των τμημάτων δύο συνταγμάτων της στην Καβάλα. ΞΑΝΘΗΣ KAI ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Στις 24 Ιουνίου είχε αποφασισθεί να μεταφερθεί η 8η Μεραρχία από την Ηπειρο στη Μακεδονία για τη φρούρηση της Ανατολικής Μακεδονίας και την επέκταση της Τα τμήματα της 1ης και της 5ης Μεραρχίας καταδίωξαν τους Βούλγαρους και στις 15:30 κατέλαβαν το Σιμιτλή και στη συνέχεια προωθήθηκαν και κατέλαβαν τα βόρεια υψώματά του. Οι απώλειες της 1ης Μεραρχίας κατά τη μάχη του Σιμιτλή ανήλθαν σε 1 αξιωματικό και 40 οπλίτες νεκρούς και 7 αξιωματικούς και 336 οπλίτες τραυματίες. ενώ το τρίτο σύνταγμά της είχε φθάσει στη Δράμα οδικώς.ξαν τους Βούλγαρους και στις 15:30 κατέλαβαν το Σιμιτλή και στη συνέχεια προωθήθηκαν και κατέλαβαν τα βόρεια υψώματά του. 41 . ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. ακολουθώντας την πορεία Κορυτσά-Φλώρινα-ΘεσσαλονίκηΣέρρες-Δράμα. H 5η μεραρχία είχε πολύ μικρές απώλειες.

Την άλλη ημέρα. Στις 14:00 περίπου έφθασε στη Χρυσούπολη. τη Μάκρη. 12 Ιουλίου. Στις 11 Ιουλίου. χωρίς αντίσταση. όπου διανυκτέρευσε. Στις 13 Ιουλίου. τη Μαρώνεια και στο Πόρτο Λάγο. μικρά αγήματα του στόλου αποβιβάστηκαν. η εμπροσθοφυλακή της μεραρχίας είχε προχωρήσει και εγκαταστάθηκε στα υψώματα νοτιοδυτικά της Ξάνθης. χωρίς να συναντήσει εχθρική αντίσταση. όπου πληροφορήθηκε από τους κατοίκους ότι οι Βούλγαροι από τη νύχτα είχαν υποχωρήσει προς τα βόρεια. η 8η Μεραρχία κινήθηκε από την Καβάλα για να καταλάβει την Ξάνθη. Στο μεταξύ.Στις 11 Ιουλίου το πρωί. ο αρχηγός του στόλου πληροφορήθηκε ότι οι Βούλγαροι εγκατέλειψαν την Αλεξανδρούπολη και αμέσως κατέπλευσε στο λιμάνι της και διέταξε άγημα να καταλάβει την επομένη την πόλη και το Πόρτο Λάγο. το οποίο επίσης είχε εκκενωθεί από τους Βούλγαρους. όπου έγινε δεκτή από τους κατοίκους με θερμές εκδηλώσεις. προέλασε από νωρίς το πρωί από τη Χρυσούπολη προς την Ξάνθη και μέχρι τις 13:00 είχε διαβεί τον ποταμό Νέστο και άρχισε να κινείται προς την Ξάνθη. της οποίας οι κάτοικοι διέτρεχαν σοβαρό κίνδυνο από τους Βούλγαρους. στην Αλεξανδρούπολη. H μεραρχία συνέχισε την πορεία της και εισήλθε στην Ξάνθη. όπου έγιναν δεκτά με μεγάλο ενθουσιασμό. η 8η Μεραρχία και τα αγήματα του 42 . Την επομένη.

αλλά τελικά χάρη στο θάρρος και στην αποφασιστικότητα των ελληνικών τμημάτων. κάτω από τις ενθουσιώδεις εκδηλώσεις των κατοίκων της. η 8η μεραρχία κινήθηκε προς την Κομοτηνή. την οποία οι Βούλγαροι είχαν εγκαταλείψει την προηγούμενη νύχτα. 6η και 7η καταλάμβαναν τη γραμμή χωριό Τσέροβο-ύψωμα Αρισβένιτσα. H αντεπίθεση αυτή αιφνιδίασε τον ελληνικό στρατό και προς στιγμή η κατάσταση παρουσιάστηκε απειλητική.στόλου συμπλήρωσαν την απελευθέρωση των περιοχών Ξάνθης. χωρίς να συναντήσει αντίσταση. σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να αναχαιτίσει την ελληνική προέλαση. ενώ οι ελληνικές δυνάμεις συνέχιζαν με την 4η και τη 2η Μεραρχία την επίθεση κατά του υψώματος Χασάν Πασά και με την 1η. 5η. ΑΝΤΕΠΙΘΕΣΗ ΤΩΝ ΒΟΥΛΓΑΡΩΝ ΣΤΟ ΠΕΤΣΟΒΟ KAI ΣΤΗ ΜΑΧΟΜΙΑ Το πρωί της 15ης Ιουλίου. στην οποία έφθασε στις 11:00 και την απελευθέρωσε. Στις 14 Ιουλίου. η 2η βουλγαρική Στρατιά αντεπιτέθηκε κατά της 3ης και 10ης Μεραρχίας στα υψώματα Μπεγιάζ Τεπέ και Ζανόγκα. Αλεξανδρούπολης και Πόρτο Λάγο. καθώς και κατά του αποσπάσματος της 7ης Μεραρχίας στη Μαχομία. Στα υψώματα Μπεγιάζ Τεπέ και Ζανόγκα η βουλγαρική επίθεση κατά της 3ης και 10ης Μεραρχίας άρχισε με νυχτερινή ενέργεια κατά των προφυλακών της 3ης Με- 43 . η επίθεση των Βούλγαρων αποκρούστηκε με επιτυχία.

107 ραρχίας και συνεχίστηκε από τις πρώτες πρωινές ώρες της 15ης Ιουλίου με γενική κατά μέτωπο επίθεση και του αριστερού πλευρού των δύο μεραρχιών. ισχυρές βουλγαρικές δυνάμεις. υποστράτηγος Δαμιανός. ακολουθώντας την κοιλάδα του ποταμού Μπρεγκαλνίτσα. Ταυτόχρονα. κινήθηκαν προς το Πέτσοβο σε μια προσπάθεια να κυκλώσουν από τα αριστερά τις ελληνικές δυνάμεις. διαβλέποντας έγκαιρα τον κίνδυνο κυκλώσεως της μεραρχίας του. Πετριτσίου και Σιδηροκάστρου. οπότε θα δημιουργούνταν σοβαρή απειλή και κατά 44 . O διοικητής της 3ης Μεραρχίας.Απελευθέρωση N.

παρόλο που αντιμετώπιζε πολύ μεγαλύτερες εχθρικές δυνάμεις. έγινε με απόλυτη τάξη στα υψώματα ανατολικά του Πετσόβου. και 45 . H βουλγαρική επίθεση κατά του αποσπάσματος της 7ης Μεραρχίας. όπου τελικά εγκαταστάθηκε. οπότε συμπτύχθηκε από τη Μαχομία στον αυχένα του Πρεντέλ Χαν.του μοναδικού οδικού άξονα συγκοινωνίας του ελληνικού στρατού διαμέσου των Στενών της Κρέσνας. από την κατεύθυνση του χωριού Μπελίτσα. αφού απέκρουσε τις πρωινές ώρες αλλεπάλληλες εχθρικές επιθέσεις και πέτυχε όχι μόνο να κρατήσει τις θέσεις της στο ύψωμα Ζανόγκα. εκδηλώθηκε το απόγευμα της 15ης Ιουλίου. κατόρθωσε να διατηρήσει τις θέσεις του μέχρι το βράδυ. αλλά και να καταδιώξει τους Βούλγαρους προς τη γραμμή εξόρμησής τους. που κινούνταν προς το ύψωμα Αρισβάνιτσα. Το ελληνικό απόσπασμα. άρχισε και αυτή από το μεσημέρι να συμπτύσσεται σταδιακά προς τη γραμμή των υψωμάτων Μπούκοβικ-Καδίτσα. που ήταν στη Μαχομία. αποφάσισε να συμπτύξει σταδιακά τις δυνάμεις του προς τα υψώματα Καδίτσα και Πέτσοβο. Σε ενίσχυσή του έσπευσε ένα σύνταγμα πεζικού της 7ης Μεραρχίας. H σύμπτυξη της 3ης Μεραρχίας άρχισε στις 08:00 και παρά την ισχυρότατη εχθρική πίεση. H 10η Μεραρχία.

με τις οποίες καθόριζε σε γενικές γραμμές τις εξής αποστολές: οι 3η και 10η Μεραρχίες να διατηρήσουν με κάθε θυσία τις θέσεις τους στο Πέτσοβο και στο ύψωμα Καδίτσα. το Γενικό Στρατηγείο εξέδωσε στις 15 Ιουλίου το βράδυ τις διαταγές του. Αν οι ελληνικές δυνάμεις καταλάμβαναν το ύψωμα αυτό. Στο μεταξύ. της κόπωσης των ανδρών. Λόγω. το Γενικό Στρατηγείο. να τις απομονώσουν και να παραλύσουν την επίθεσή του. όμως. η κίνηση του συντάγματος ήταν βραδεία και μόλις το πρωί της 16ης Ιουλίου μπόρεσε να φθάσει στο Πρεντέλ Χαν και να μετάσχει στη μάχη που διεξαγόταν εκεί.όταν άρχισε η βουλγαρική επίθεση. Με βάση τον παράτολμο αυτό ελιγμό. θα μπορούσαν να προσβάλουν τα νώτα των βουλγαρικών δυνάμεων που ήταν στην κοιλάδα του Μπρεγκαλνίτσα. εντείνοντας την πίεση προς το ύψωμα Χασάν Πασά. μέχρις ότου επηρεασθούν οι ενέργειες των Βουλγάρων από την επίθεση των υπο- 46 . βρισκόταν στο ύψος του χωριού Γκράντεβο. αποφάσισε να αντιδράσει αμέσως. επειδή διέβλεπε και αυτό τη σοβαρή απειλή που δημιουργούνταν για τα νώτα των ελληνικών δυνάμεων από την κατεύθυνση του Πετσόβου και επειδή εκτιμούσε ότι κάθε απόπειρα υποχώρησης μπορούσε να κλονίσει τη συνοχή και το ηθικό του ελληνικού στρατού.

για να βοηθήσουν τον αγώνα των 3ης και 10ης Μεραρχιών. να επιτεθούν κατά του υψώματος Χασάν Πασά. συγκροτώντας ίδιο τμήμα στρατιάς υπό το διοικητή της 4ης Μεραρχίας. υποστράτηγο Μοσχόπουλο Κωνσταντίνο. Οι 2η και 4η Μεραρχίες. ενώ η 7η να σταθεροποιηθεί στο ύψωμα Αρισβάνιτσα και να εξασφαλίσει το ανατο- 47 . H 1η Μεραρχία να καταλάβει τα υψώματα νότια της Τζουμαγιάς.λοίπων ελληνικών δυνάμεων προς το Χασάν Πασά και της σερβικής στρατιάς προς το ύψωμα Τσούκα Γκόλεκ και το χωριό Τσάρεβο Σέλο. H 5η Μεραρχία να διαβεί τον Στρυμόνα και να επιτεθεί προς την κατεύθυνση του χωριού Μποστάντσα.

Κατάληψη Νευροκοπίου. Μαχομίας 48 .Μάχη Κοπρίβλιανης . Μπάνσκο.

ως εφεδρεία. της ελληνικής διάταξης. με επείγον τηλεγράφημα προς τον πρωθυπουργό. OI ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ TOY ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΣΤΙΣ 16 KAI 17 ΙΟΥΛΙΟΥ 1913 KAI TO ΤΕΛΟΣ TOY ΠΟΛΕΜΟΥ Στις 16 Ιουλίου. 49 . καλύπτοντας το ανατολικό πλευρό της 2ης Μεραρχίας. ο οποίος επέτρεψε στους Βούλγαρους να μεταφέρουν ισχυρές δυνάμεις απέναντι από τις ελληνικές. η 6η Μεραρχία να συγκεντρωθεί νότια της Μποστάντσας. εξαιτίας της προσωρινής αδράνειας που επέδειξε ο σερβικός στρατός.108 λικό πλευρό της 1ης Μεραρχίας. Τέλος. και η ταξιαρχία ιππικού να αποστείλει ισχυρές αναγνωρίσεις προς τα βόρεια και να προελάσει με τον όγκο της προς το Τσάρεβο Σέλο. προσθέτοντας ότι ο στρατός του έφθασε στα φυσικά και ηθικά όρια της αντοχής του και ότι κάτω από τις συνθήκες αυτές δεν μπορεί πλέον να επιμένει στην άρνηση σύναψης ανακωχής ή εκεχειρίας με τους Βούλγαρους. δεξιού και αριστερού. ανέφερε την κρίσιμη κατάσταση που είχε δημιουργηθεί στο αριστερό της ελληνικής διάταξης (3η και 10η Μεραρχία). χωρίς. οι Βούλγαροι συνέχισαν με αμείωτη ένταση τις επιθέσεις τους κατά των δύο άκρων. Παράλληλα.

Αντίθετα. που προβλεπόταν από το σχέδιο του Γενικού Στρατηγείου. οι Σέρβοι πληροφόρησαν το Γενικό Στρατηγείο ότι άρχισε η επίθεση της 3ης Σερβικής Στρατιάς προς το Τσούκα Γκόλεκ και το Τσάρεβο Σέλο. Στο μεταξύ. Μαγιορέσκου. συμφώνησε να εισηγηθεί στην πρώτη συνεδρίαση της 8ης συνδιάσκεψης του Βουκουρεστίου. να μπορέσουν και πάλι να πετύχουν κάποιο καθοριστικό γι' αυτούς αποτέλεσμα. Εξάλλου. οι λοιπές ελληνικές δυνάμεις. H μόνη σημαντική επιτυχία τους κατά την ημέρα αυτή ήταν η κατάληψη του αυχένα Πρεντέλ Χαν στο δεξιό άκρο της ελληνικής παράταξης. που επρόκειτο να γίνει στις 17 Ιουλίου. την υπογραφή πενθήμε- 50 . προκειμένου την επομένη να εκτοξεύσουν την επίθεση κατά του υψώματος Χασάν Πασά. η οποία εξελισσόταν ευνοϊκά. ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος από το Βουκουρέστι γνώρισε στον αρχιστράτηγο βασιλιά Κωνσταντίνο ότι ο πρωθυπουργός της Ρουμανίας. ύστερα από αλλεπάλληλες προσπάθειες και πολλαπλάσιες δυνάμεις κατά του 19ου συντάγματος πεζικού της 7ης Μεραρχίας που αμυνόταν εκεί.όμως. κατόρθωσαν όχι μόνο να διατηρήσουν ανέπαφη την τοποθεσία που κατείχαν. αλλά και να προωθήσουν τη διάταξή τους στα δυτικά του Στρυμόνα. παρά την ασφυκτική πίεση που δέχθηκαν.

Τη νύχτα της 16ης προς τη 17η Ιουλίου. Παρά τη σφοδρότητα της βουλγαρικής επίθεσης και την ισχυρή υποστήριξή της από μεγάλο όγκο πυροβολικού.ρης ανακωχής των εχθροπραξιών. 3ης και 10ης. οι 3η και 10η Μεραρχίες κατόρθωσαν Μάχη Μεγάλης Κορυφής (Μπαμπίνας) και Βροντούς. 51 . που θα άρχιζε από την επομένη. οι Βούλγαροι πραγματοποίησαν σειρά επιθέσεων κατά των προωθημένων θέσεων της 10ης Μεραρχίας και από το πρωί της 17ης Ιουλίου εξαπέλυσαν νέα γενική επίθεση κατά του μετώπου των δύο μεραρχιών.

να κρατήσουν σταθερά τις θέσεις τους στα υψώματα Μπούκοβικ και Καδίτσα μέχρι τις απογευματινές ώρες. εγκατέλειψαν κάθε παραπέρα προσπάθειά τους και υποχώρησαν προς τα βόρεια. οπότε άρχισε να χαλαρώνει η πίεση των Βουλγάρων. Το πρωί της ίδιας ημέρας (17 Ιουλίου). Οι Βούλγαροι. αλλά και επειδή διέτρεχαν τον κίνδυνο να αποκοπούν από την απειλητική προέλαση του τμήματος στρατιάς Μοσχόπουλου (2η και 4η Μεραρχία) προς το ύψωμα Χασάν Πασά. το τμήμα 52 .109 Διάβαση Στενών Κρέσνας. μετά τις αλλεπάλληλες αποτυχίες και τις μεγάλες απώλειές τους.

συνεχίσθηκε όλη την ημέρα και τις βραδινές ώρες οι ελληνικές δυνάμεις εγκατέστησαν τμήματα κάλυψης κοντά στην κορυφογραμμή του υψώματος Χασάν Πασά. παρά τη μαχητικότητα και τον ηρωισμό των ανδρών της. για την αποκοπή της οδού υποχώρησής τους προς τη Μαχομία. Αντίθετα.στρατιάς Μοσχόπουλου εξαπέλυσε επίθεση κατά του υψώματος Χασάν Πασά με την 4η Μεραρχία και ένα σύνταγμα της 2ης Μεραρχίας. οι δυνάμεις που κινήθηκαν από το ύψωμα Αρισβάνιτσα προς το Καπατνίκ συνάντησαν μεγάλη βουλγαρική αντίδραση και δέχτηκαν πολλές 53 . H προώθηση των ελληνικών τμημάτων. την οποία δεν μπόρεσαν να καταλάβουν. προς την κατεύθυνση του υψώματος Καπατνίκ. αφήνοντας μόνο ένα σύνταγμα στο ύψωμα Αρισβάνιτσα. με ταυτόχρονη μετωπική επίθεση για την ανακατάληψη του Πρεντέλ Χαν. H επέμβαση της μεραρχίας ήταν ταχύτατη και απέβλεπε στην προσβολή των βουλγαρικών δυνάμεων από τα βόρεια. με το μεγαλύτερο μέρος των δυνάμεών της προς το Πρεντέλ Χαν. την ίδια ημέρα η 7η Μεραρχία κατευθύνθηκε από το ύψωμα Αρισβάνιτσα. Επίσης. H μετωπική επίθεση κατά του Πρεντέλ Χαν εκδηλώθηκε νωρίς το πρωί και το απόγευμα κατόρθωσε να εκδιώξει τους Βούλγαρους και να καταλάβει τα ανατολικά υψώματά του. παρά τη σθεναρή βουλγαρική άμυνα.

Οι απώλειες της μεραρχίας κατά την ημέρα αυτή ήταν πολύ μεγάλες και ανήλθαν σε 11 αξιωματικούς και 238 οπλίτες νεκρούς και 17 νεκρούς και 1. και στο κέντρο η 2η και η 4η Μεραρχία βρίσκονταν σε στενή επαφή με την κύρια γραμμή αντίστασης των Διάβαση Στενών Κρέσνας. Οι Βούλγαροι. μετά τις αλλεπάλληλες αποτυχίες και τις μεγάλες απώλειές τους. τα βόρεια υψώματα του Καπατνίκ και το ύψωμα Αρισβάνιτσα. το βράδυ της 17ης Ιουλίου.πλευρικές επιθέσεις και μόλις το βράδυ κατόρθωσαν να φθάσουν στα βορειοδυτικά του υψώματος Καπατνίκ.062 οπλίτες τραυματίες. οι 10η και 3η Μεραρχίες (αριστερό της παράταξης) διατηρούσαν σταθερά τις θέσεις τους στα υψώματα Μπούκοβικ και Καδίτσα. η 7η (αριστερό της παράταξης) κατείχε τα ανατολικά υψώματα του Πρεντέλ Χαν. 54 . εγκατέλειψαν κάθε παραπέρα προσπάθειά τους και υποχώρησαν προς τα βόρεια. Ετσι.

H 7η και μέρος της 4ης βουλγαρικής Μεραρχίας ενεργούσαν κατά της 1ης σερβικής Στρατιάς. που οι Βούλγαροι επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά κατά των Ελλήνων. OI ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ TOY ΣΕΡΒΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ Τη νύχτα της 16ης προς 17η Ιουνίου. το Ιστίπ και το Ρέκτι-Μπούκι. η οποία όμως τελικά δεν έγινε. οι Βούλγαροι κατέλαβαν τη Γευγελή. Στις 17 Ιουνίου. κατόρθωσε και αυτή να ανακόψει τη βουλγαρική προέλαση. Το μεσημέρι της 17ης Ιουνίου. οι Σέρβοι εξαπέλυσαν γενική επίθεση με την 1η Στρατιά. γιατί ήθελαν να διακόψουν την επαφή Ελλήνων και Σέρβων. η οποία κατέλαβε το Δρένεκ και ανέκτησε ολόκληρη τη δεξιά όχθη του ποταμού Σλέτοσκα. Απαραίτητη για τους Βούλγαρους ήταν η κατάληψη του Κριβολάκ. ενώ η 8η και μέρος της 2ης εναντίον της 3ης σερβικής Στρατιάς. επιτέθηκαν και κατά των Σέρβων. Την ίδια ημέρα. Τη νύχτα της 19ης προς 20η Ιουνίου. που συνε- 55 . που μέχρι τότε δεν είχε σημειώσει αξιόλογες επιτυχίες. η 1η σερβική Στρατιά άρχισε νέα επίθεση.110 Βουλγάρων στο ύψωμα Χασάν Πασά και ετοιμάζονταν να επαναλάβουν την επίθεσή τους την επομένη. 18 Ιουλίου. αφού από την ημέρα αυτή τέθηκε σε ισχύ η ανακωχή μεταξύ των εμπολέμων και διακόπηκαν οι εχθροπραξίες. η 3η σερβική Στρατιά.

στις 21 Ιουνίου. επιδίωξε να φέρει αντιπερισπασμό στο σερβικό μέτωπο. οπότε οι Βούλγαροι αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν. O αντιπερισπασμός. που καταλήφθηκαν από τους Σέρβους. κυρίως προς το Ιστίπ. οι οποίες προκάλεσαν μεγάλες απώλειες και στους δύο αντιπάλους. όμως. με κάποια δράση βορειότερα στο Εγκρί Παλάνκα. που από τις 21 Ιουνίου 1913 ανέλαβε τα καθήκοντα του βοηθού αρχιστράτηγου. αυτός δεν απέβλεπε σε κάποιο οριστικό σχέδιο. H 7η βουλγαρική Μεραρχία και στη συνέχεια η 8η υποχώρησαν προς τα Κότσανα. Στις 24 Ιουνίου.χίστηκε και την επόμενη ημέρα. αλλά απλώς σε τοπικούς αγώνες και ως μόνο αποτέλεσμα είχε την άσκοπη αιματοχυσία και από τα δύο μέρη. Στο μεταξύ. οι Βούλγαροι κατείχαν την αριστε- 56 . ο Βούλγαρος στρατηγός. που καταλήφθηκε χωρίς μάχη. H επίθεση συνεχίστηκε και στις 25 Ιουνίου. η 3η σερβική Στρατιά ανακατέλαβε το Κριβολάκ και έθεσε υπό την κατοχή της την αριστερή όχθη του Μπρεγκαλνίτσα. οι οποίες έπρεπε να αντιμετωπίσουν την 4η βουλγαρική Στρατιά. είναι γνωστές στη στρατιωτική ιστορία ως επιχειρήσεις του Μπρεγκαλνίτσα. καθώς και μέρος της 5ης. Οι πολεμικές αυτές επιχειρήσεις από τις 17 έως τις 26 Ιουνίου 1913. Ράτκο Δημήτριεφ. Στις 20 Ιουνίου. Στο Εγκρί Παλάνκα είχαν τοποθετηθεί οι δύο σερβικές μεραρχίες του Δούναβη.

οι επιχειρήσεις είχαν δευτερεύουσα σημασία. 57 . η 1η σερβική Στρατιά εξαπέλυσε τοπική επίθεση. έφθασαν εκεί σερβικές ενισχύσεις και στις 4 Ιουλίου.ρή όχθη της Νουμπροβνίτσας. Τρεις ημέρες αργότερα. Στα παλαιά σερβοβουλγαρικά σύνορα. γιατί οι Βούλγαροι αποσκοπούσαν κυρίως να εμποδίσουν την προέλαση των Σέρβων προς την πεδιάδα της Σόφιας. εξαπολύθηκε νέα τοπική επίθεση από τη μεραρχία του Δούναβη. αποφάσισε να επέμβει ενόπλως. ΡΟΥΜΑΝΙΚΗ ΠΡΟΕΛΑΣΗ ΠΡΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ H Ρουμανία καιροφυλακτούσε μέχρι την τελευταία στιγμή και όταν συνειδητοποίησε ότι η πλάστιγγα έκλινε κατά της Βουλγαρίας. αλλά μετά την απώθηση των Βουλγάρων στο Μπρεγκαλνίτσα.

Την πρώτη ημέρα του πολέμου καταλήφθηκε η Σιλίστρια. Στις 30 Ιουνίου. με επιτελάρχη το στρατηγό Αβαρέσκο. H ρουμανική προέλαση δεν συνάντησε σχεδόν καμία αντίσταση. την ημέρα της ανακωχής (18 Ιουλίου). κυρίως την Αδριανούπολη και τις Σαράντα Εκκλησιές. καθώς καταβάλλονταν η Βουλγαρία. αφετέρου για να παρουσιασθεί ως δύναμη που κρατούσε τα σκήπτρα και την ηγεμονία στα Βαλκάνια.000 ανδρών και 500 πυροβόλων υπό την αρχιστρατηγία του διαδόχου Φερδινάνδου. Δύο φάλαγγες βάδισαν προς το Μπάλτσικ. Το 5ο ρουμανικό Σώμα Στρατού ανέλαβε την κατάληψη της νότιας Δοβρουτσάς. και στις 27 Ιουνίου κήρυξε τον πόλεμο κατά της Βουλγαρίας. ο ρουμανικός στρατός απείχε από τη Σόφια 30 χιλιόμετρα περίπου και οι αντιμαχόμενοι αποδέχθηκαν τους όρους της ανακωχής. οι Ρουμάνοι εισέβαλαν στο Τουρτουκάϊ και στις 2 Ιουλίου στη Βάρνα. έσπευσε να ανακαταλάβει χαμένα εδάφη. H προέλαση των Ρουμάνων προς τη Σόφια δεν συνάντησε καμία αντίσταση. Για το σκοπό αυτό συγκροτήθηκε στρατιά 58 . Επιστράτευσε πέντε σώματα στρατού και δύο μεραρχίες ιππικού. Ετσι. συνολικής δύναμης 200. ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΠΡΟΕΛΑΣΗ ΠΡΟΣ ΘΡΑΚΗ Εκτός από τη Ρουμανία και η Τουρκία.111 αφενός για να επωφεληθεί εδαφικά από την κατάληψη της νότιας Δοβρουτσάς.

πρότειναν ως ακραίο συνοριακό σημείο την κάθετη γραμμή από τον κόλπο του Ορφανού 59 . Την Ελλάδα αντιπροσώπευε ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος. πολύ μικρής δύναμης. H Σόφια εντόπιζε τις προσπάθειές της στην εξασφάλιση της ευρύτερης δυνατής εξόδου προς τη θάλασσα του Αιγαίου. στις 17 Ιουλίου. στο Βουκουρέστι άρχιζε. η οποία θα άρχιζε από την επομένη. Κατά την πρώτη συνεδρίαση αποφασίστηκε η σύναψη πενθήμερης αναστολής των εχθροπραξιών. στις 9 Ιουλίου. μετά από σχετικό αίτημα της Βουλγαρίας. Οι Βούλγαροι. που άρχισε στις 29 Ιουνίου την προέλασή της προς τη Θράκη. H ΣΥΝΘΗΚΗ TOY ΒΟΥΚΟΥΡΕΣΤΙΟΥ Ενώ στο μέτωπο συνεχίζονταν οι επιχειρήσεις.από πέντε σώματα στρατού. Στις 6 Ιουλίου έφθασε μπροστά στις Σαράντα Εκκλησιές και στην Αδριανούπολη. Οι διαφορές γύρω από τον καθορισμό των βουλγαρικών συνόρων με τη Ρουμανία και τη Σερβία επρόκειτο να ρυθμιστούν χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες. και μια ταξιαρχία ιππικού υπό την αρχιστρατηγία του Αχμέτ Ιζέτ πασά. Την 1η Ιουλίου κατέλαβε το Μουρατλί και την Ιστράντζα και την επομένη έφθασε στο Λουλέ Μπουργκάς. στην πρώτη επίσημη συνάντησή τους με τους Ελληνες αντιπροσώπους. η διάσκεψη ειρήνης μεταξύ των εμπολέμων. 18 Ιουλίου. τις οποίες κατέλαβε τρεις ημέρες αργότερα.

Στο μεταξύ. 50 χιλιόμετρα ανατολικά της Καβάλας. 60 . τότε η Ρουμανία και η Σερβία θα ακύρωναν τις συμφωνίες που εκείνες είχαν κάνει με τη Βουλγαρία και θα επαναλάμβαναν τις εχθροπραξίες. 10 χιλιόμετρα δυτικά της Αλεξανδρούπολης. κάμφθηκε η βουλγαρική επιμονή και έγιναν αποδεκτές οι ελληνικές απαιτήσεις και από τους Βούλγαρους. H Αυστρία και η Ρωσία τάσσονταν στο πλευρό της Βουλγαρίας. ενώ η Γαλλία ήταν η μόνη που είχε ταχθεί υπέρ της Ελλάδας. απείλησε ότι. η Ιταλία και η Αγγλία εμφανίζονταν περισσότερο επιφυλακτικές.μέχρι τη συμβολή της σερβοβουλγαρικής μεθορίου. ο Βενιζέλος εγκατέλειψε την απαίτηση για ακραίο συνοριακό σημείο τη γραμμή Μάκρης-Πέριλικ. ο Ρουμάνος πρωθυπουργός. υποστηρίζοντας ότι είναι δίκαιο να έχει η Βουλγαρία ένα λιμάνι στη θάλασσα του Αιγαίου. Αλλά στις 24 Ιουλίου. αν η βουλγαρική αντιπροσωπία δεν αποδεχόταν την ελληνική απαίτηση για την Καβάλα. Απέναντι στη φιλοβουλγαρική στάση της Αυστρίας και της Ρωσίας. H Βουλγαρία απέρριψε ως τελείως απαράδεκτη την πρόταση αυτή της Ελλάδας και αρνούνταν να αποδεχθεί την ελληνική απαίτηση για την Καβάλα. προκειμένου να εξασφαλίσει την επέκταση των ελληνικών συνόρων ως το Νέστο ποταμό. Μαγιορέσκου. H Ελλάδα ζητούσε ως ακραίο συνοριακό σημείο τη γραμμή Μάκρης. Ετσι.

κατευθυνόταν μέσω του υψώματος Περίβλεπτο-ύψωμα Πλάκες και του όρους Κουσλάρ στις εκβολές του Νέστου ποταμού. το Μαυροβούνιο και την Σερβία. Ετσι. αφού η Βουλγαρία παραιτούνταν και τυπικά από κάθε αξίωσή της. Στην Ελλάδα. Με το άρθρο 5 προβλεπόταν η χάραξη της οροθετικής γραμμής μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας από την κορυφογραμμή του όρους Μπέλες. την Ελλάδα. ενώ ο υπόλοιπος χώρος που είχε απελευθερωθεί από τον ελληνικό στρατό παρέμενε τελικά στην Ελλάδα. από την άλλη. Δηλαδή περιέρχονταν στη Βουλγαρία η Δυτική Θράκη και η περιοχή Μελένικο και Νευροκόπι. η οποία με την προκαταρκτική συνθήκη του Λονδίνου (17 Μαΐου 1913) είχε παραχωρηθεί από την Τουρκία στους συμμάχους. από τη μία πλευρά. κατά τον οποίο ο ελληνικός στρατός επέδειξε απαράμιλλο ηρωισμό και έγραψε μία από τις λαμπρότερες σελίδες 61 . περιερχόταν και η Κρήτη. Με τα άρθρα 2. συναντούσε το Στρυμόνα στη συμβολή με το Μπίστριτσα. έληξε ο B' Βαλκανικός πόλεμος. 3 και 4 καθορίζονταν τα νέα σύνορα της Βουλγαρίας με τη Ρουμανία και τη Σερβία. και τη Ρουμανία.Στις 28 Οκτωβρίου υπογράφτηκε οριστικά στο Βουκουρέστι το κείμενο της συνθήκης ειρήνης ανάμεσα στη Βουλγαρία. επιπλέον. με την οποία τερματιζόταν η εμπόλεμη κατάσταση μεταξύ των βαλκανικών κρατών.

21 -/Μάχη Κιλκίς . "Επίτομη Ιστορία των Βαλκανικών Πολέμων 1912-13". ανεβάζοντας το συνολικό αριθμό των νεκρών στους βαλκανικούς πολέμους σε 9. Οι προσβληθέντες από ασθένειες ανήλθαν στο ίδιο διάστημα σε 10. 5 Οκτωβρίου 1912 Κήρυξη Πολέμου 2.560. συνεπεία των τραυμάτων τους. 6 -/Μάχη Ελασσόνας 3. Εκτός από τη Ρουμανία και η Τουρκία.Λαχανά 3. καθώς καταβαλλόταν η Βουλγαρία.142 τραυματιών (αξιωματικών και οπλιτών). 9 -/Μάχη Σαρανταπόρου 4.800 περίπου. 62 . 23 -/Μάχη Δοϊράνης 4.στην ιστορία του ελληνικού έθνους. 26 -/Κατάληψη Στρώμνιτσας 5.000 (αξιωματικούς και οπλίτες) περίπου. 17 Σεπτεμβρίου 1912 Κήρυξη Επιστράτευσης 1. από τους οποίους σχεδόν το 10% απεβίωσε (πηγή: ΓΕΣ/ΔΙΣ. απεβίωσαν περίπου 1. 16 Ιουνίου 1913 Εναρξη Επιχειρήσεων 2. έσπευσε να ανακαταλάβει χαμένα εδάφη. TA ΣημαντικοτΕΡα ΓΕΓονοτα τΩν ΒαλκανικΩν ΠολΕμΩν A' ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ B' ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ A/A ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ ΓΕΓΟΝΟΣ A/A ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ ΓΕΓΟΝΟΣ 1. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Από το σύνολο των 33. Αθήνα 1987).

583 2. 3 Δεκεμβρίου 1912 Ναυμαχία της Ελλης 7.20 -/Μάχη Γιαννιτσών 5. 6 Ιουλίου 1913 Κατάληψη Νευροκοπίου 6. 5 Ιανουαρίου 1913 Ναυμαχία της Λήμνου 9. 21 Φεβρουαρίου 1913 Απελευθέρωση Ιωαννίνων 11. 7 -/Μάχη Πετσόβου 7. 17 Μαΐου 1913 Συνθήκη του Λονδίνου ΕλληνικΕΣ αΠΩλΕιΕΣ κατα τουΣ ΒαλκανικουΣ ΠολΕμουΣ 1912-13 A/A Επιχειρήσεις Αξιωματικοί Οπλίτες Νεκροί Τραυματίες Νεκροί Τραυματίες Αγνοούμενοι Παγόπληκτοι 1. 63 . Κατά των Τούρκων στη Μακεδονία (A' Βαλκανικός Πόλεμος) 81 87 682 3. 26 -/Απελευθέρωση Θεσσαλονίκης 6. 10 -/Διάβαση Κρέσνας 8. 14 -/Μάχη του Σιμιτλή 9. 28 Οκτωβρίου 1913 Συνθήκη Βουκουρεστίου 10. 7 -/Απελευθέρωση Κορυτσάς 8.

918 32.587 188 580 64 .553 ΣΥΝΟΛΟ 307 555 7.549 5. Κατά των Βουλγάρων (B' Βαλκανικός Πό- λεμος) 164 294 5.451 580 3.Κατά των Τούρκων στην Ηπειρο (A' Βαλκανικός Πόλεμος) 62 174 1.687 23.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful