You are on page 1of 32

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

BIZNES GLOBALNY
UWARUNKOWANIA INSTYTUCJONALNE

Dr Anna Matysek-Jdrych
anna.jedrych@ue.poznan.pl

JAK ROZUMIE BIZNES GLOBALNY?

Ujcie instytucjonalne: Formalne i nieformalne reguy funkcjonowania

Ujcie zasobowe: Zasoby i potencja bdce w posiadaniu firmy

Co determinuje sukces i porak biznesu na rynku globalnym?

dr Anna Matysek-Jdrych

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

UJCIE INSTYTUCJONALNE W BIZNESIE GLOBALNYM


Instytucje jako reguy gry na rynku globalnym Prowadzenie biznesu midzynarodowego wymaga posiadania wiedzy na temat formalnych i nieformalnych instytucji w rnych krajach, regionach caego wiata (MNE dziaajca globalnie powinna dysponowa wiedz na ten temat w ujciu globalnym) Instytucje naley postrzega jako:
Rozwizania, ktre mog zagwarantowa firmie sukces Rozwizania, ktre mog zadecydowa o porace
dr Anna Matysek-Jdrych

UJCIE ZASOBOWE W BIZNESIE GLOBALNYM


Sukces lub poraka w biznesie midzynarodowym zale rwnie od czynnikw wewntrznych najwaniejszymi z nich s zasoby firmy i jej potencja Np. dziaajce w tym samym globalnym otoczeniu firmy z brany samochodowej w tym samy czasie zmniejszay (GM, Ford) i zwikszay (Toyota) udziay w globalnym rynku Podobne rozbiene tendencje dotyczyy brany lotniczej: wikszo firm w ostatnich latach ma coraz nisze zyski, podczas gdy Ryanair i Southwest z roku na rok generuj coraz wiksze zyski
dr Anna Matysek-Jdrych

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

RPA ZARZDZANIE RYZYKIEM W BIZNESIE


Jakie s podstawowe zagroenia instytucjonalne dla realizacji biznesu w RPA? Jakie s instytucjonalne bariery wejcia na rynek poudniowoafrykaski? Mechanizmy, jakie mona wykorzysta w pokonywaniu tych barier Jak oceniasz rozwizania instytucjonalno-prawne w RPA z punktu widzenia
a) inwestora zagranicznego b) obywatela RPA
dr Anna Matysek-Jdrych

CZYM S INSTYTUCJE?
Instytucje to reguy gry, ktre obowizuj w danym rodowisku biznesowym.

Instytucje to stworzone przez czowieka ograniczenia, ktre strukturyzuj interakcje polityczne, ekonomiczne i spoeczne. Skadaj si na nie ograniczenia nieformalne oraz reguy sformalizowane. Wykreowano je w celu stworzenia porzdku i zredukowania niepewnoci.
[D.C. North]
dr Anna Matysek-Jdrych

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

RAMY INSTYTUCJONALNE PRZEDSIBIORSTWA MIDZYNARODOWEGO


Max Weber (m.in. wpyw historii i religii na wzrost gospodarczy)

INSTYTUCJE HOME COUNTRY

Walter Eucken (m.in. wpyw prawa niemieckiego na niemiecki cud gospodarczy) Roland Coase (30.) i Olivier Williamson (70.) badali koszty transakcyjne Douglas North zintegrowa wiedz na temat instytucji
dr Anna Matysek-Jdrych

INSTYTUCJE HOST COUNTRIES

REGUY INSTYTUCJI PONADNARODOWYCH (WTO, IMF, UE)

JAKIE S FUNKCJE INSTYTUCJI?


REDUKCJA NIEPEWNOCI: wpywaj na decyzje podmiotw gospodarczych sygnalizujc, co jest dozwolone, a co zakazane (ograniczenie dziaa do akceptowalnego spoecznie, moralnie poziomu) Niepewno moe mie rne podoe: polityczne, finansowe, ekonomiczne, spoeczne konsekwencje zawsze jednak s takie same: brak dugoterminowych dziaa gospodarczych lub zastj rynku [np. rynek midzybankowy na wiecie po upadku Lehman Brothers]

dr Anna Matysek-Jdrych

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

JAKIE S FUNKCJE INSTYTUCJI? Cont.


KOSZTY TRANSAKCYJNE: koszty zwizane z przeprowadzaniem
transakcji na rynku (najczciej wynikaj z oportunistycznych postaw)

Instytucje maj za zadanie redukowa koszty [np. prawo zobowizuje do wywizywania si z kontraktu; tworzenie sdw polubownych, arbitraowych dla spraw spornych, etc.] Brak odpowiednich instytucji moe powodowa zaamanie rynku na skutek bardzo wysokich kosztw transakcyjnych [np. brak ochrony inwestora powoduje brak napywu inwestycji decyzje inwestycyjne oligarchw rosyjskich]

dr Anna Matysek-Jdrych

TRANSFORMACJA W ZAKRESIE INSTYTUCJI

Gospodarka centralnie planowana

[]

Gospodarka rynkowa

Chiny proces stopniowy, reformy obejmuj wybrane elementy rodowiska biznesowego Rosja reformy big bang, proces obejmujcy radykalne zmiany, caociowe spojrzenie na rodowisko biznesowe [CEL: szybkie stworzenie demokratycznych struktur i instytucji chronicych wasno prywatn]
dr Anna Matysek-Jdrych

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

FORMALNE INSTYTUCJE

SYSTEMY POLITYCZNE

SYSTEMY EKONOMICZNE

SYSTEMY PRAWNE

dr Anna Matysek-Jdrych

SYSTEMY POLITYCZNE ZNACZENIE


System polityczny obejmuje wszelkie reguy gry, ktre s nastpstwem przyjcia okrelonych rozwiza w sferze politycznej (Jak zarzdzane jest pastwo? Kto i w jaki sposb nim rzdzi?) Biznes wchodzi w porednie interakcje z systemem politycznym System polityczny determinuje ksztat regu i regulacji biznesowych i jednoczenie jest wanym rdem ryzyka dla biznesu

dr Anna Matysek-Jdrych

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

SYSTEMY POLITYCZNE SPOJRZENIE GLOBALNE

totalitaryzm Systemy polityczne demokracja


dr Anna Matysek-Jdrych

TOTALITARYZM (DYKTATURA)

Jedna osoba (jedna partia) posiada peni wadzy politycznej i realizuje j w imieniu caego spoeczestwa Na caym wiecie systematycznie spada liczba krajw, w ktrych istnieje ten system polityczny [w Europie jedynym pastwem jest Biaoru] Totalitaryzm moe wynika z odmiennej ideologii:
komunizm [Chiny, Kuba, Wietnam, Korea Pn., Laos] kombinacja motyww religijnych i nacjonalizmu

dr Anna Matysek-Jdrych

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

DEMOKRACJA

System, w ktrym wadza sprawowana jest w imieniu spoeczestwa, a jej przekazanie dokonuje si w akcie demokratycznych i wolnych wyborw

Wybory (spoeczestwo dokonuje wyboru)

Parlament, Prezydent (rzd, inne kluczowe instytucje narodowe)

Reguy, normy, prawo, ktre determinuje sposb prowadzenia biznesu

dr Anna Matysek-Jdrych

FREKWENCJA WYBORCZA W POLSCE


Wybory parlamentarne 1989 62,70% Wybory prezydenckie 1990 60,63% Wybory parlamentarne 1997 47,93% Wybory parlamentarne 2001 46,29% Referendum w sprawie akcesji do UE 2003 58,85% (Dania 87,6%) Wybory parlamentarne UE 2004 20,87% Wybory parlamentarne 2005 40,57% Wybory parlamentarne UE 2009 24,53% Wybory prezydenckie 2010 54,94%
dr Anna Matysek-Jdrych

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

JAK DEMOKRACJA PRZEKADA SI NA SPRAWOWANIE WADZY?

Reprezentacja proporcjonalna Gosy wyborcw po zsumowaniu wskazuj kto zasidzie w parlamencie (miejsca s alokowane proporcjonalnie do liczby uzyskanych gosw), z reguy obowizuje prg wyborczy (Niemcy, Polska 5%; Rosja 7%; Dania 2%, Szwecja 4%) First-past-the-post Jednomandatowe okrgi wyborcze, system taki faworyzuje silne partie, silnych kandydatw i w zasadzie uniemoliwia wejcie do Parlamentu przedstawicieli sabych partii [USA, UK, Indie]

dr Anna Matysek-Jdrych

JAK DEMOKRACJA PRZEKADA SI NA SPRAWOWANIE WADZY? Cont.

Poredni wybr rzdu Wyborcy decyduj o skadzie Parlamentu, wybieraj wic swoich przedstawicieli, ktrzy w ich imieniu wybieraj i monitoruj rzd oraz inne najwaniejsze instytucje pastwowe Bezporedni wybr rzdu We Francji i USA spoeczestwo wybiera Prezydenta, ktry peni funkcje wykonawcze

dr Anna Matysek-Jdrych

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

JAK DEMOKRACJA PRZEKADA SI NA SPRAWOWANIE WADZY? Cont.

Demokracja reprezentatywna Wyborcy decyduj o skadzie Parlamentu, wybieraj wic swoich przedstawicieli, ci z kolei w ich imieniu ustanawiaj prawo, decyduj o wysokoci podatkw, wydatkw rzdowych, etc.

Demokracja bezporednia W Szwajcarii i w kilku stanach Stanw Zjednoczonych, wyborcy decyduj o konkretnych regulacjach, bezporednio tworz prawo (wiksza wadza spoeczestwa przy jednoczesnym ryzyku niespjnoci prawa)

dr Anna Matysek-Jdrych

SYSTEM POLITYCZNY A BIZNES GLOBALNY


1) System polityczny okrela kto tworzy prawo, czyje interesy mog by odzwierciedlone w regulacjach, a czyje pominite (first-past-the-post system a grupy interesu: farmerzy, klastry zlokalizowane w danym regionie) 2) System polityczny determinuje rwnie czy i jakimi metodami mona wpywa na wynik wyborw (lobbying, korupcja) 3) System polityczny okrela rwnie, jak czsto mog zmienia si reguy gry w zwizku ze zmian rzdu; jest to podstawowe rda ryzyka politycznego w biznesie midzynarodowym

dr Anna Matysek-Jdrych

10

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

WYBORY NA WIECIE 2012

dr Anna Matysek-Jdrych

SYSTEMY EKONOMICZNE
System ekonomiczny stanowi reguy opisujce w jaki sposb kraj jest zarzdzany w aspekcie ekonomicznym (gospodarczym) Teoretycznymi prototypami dla obecnie istniejcych systemw s: Gospodarka rynkowa [niewidzialna rka A. Smitha, 1776; rzd nie ingeruje w gospodark (wycznie te produkty, usugi, ktrych sektor prywatny nie dostarcza obrona narodowa, czciowo drogi), rodki produkcji s w rkach prywatnych i istnieje wolno wymiany wszelkich dbr] Gospodarka centralnie zarzdzana [wszystkie czynniki produkcji nale do rzdu/ pastwa lub s przez nie kontrolowane; popyt, poda i cena s wynikiem planw rzdu, nie istnieje mechanizm rynkowy regulujcy te wielkoci w sposb naturalny skutek tej polityki np. w Polsce to kolejki i braki w sklepach]
dr Anna Matysek-Jdrych

11

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

KTRE PASTWO JEST NAJBARDZIEJ ZBLIONE DO CZYSTEJ GOSPODARKI RYNKOWEJ?


1. Hong Kong (89,3) 2. Singapur (88,0) 3. Australia (82,6) 4. Nowa Zelandia (81,4)

8. Mauritius (76,9)

7. Chile (79,0)

6. Kanada (79,4)

5. Szwajcaria (81,0)

9. Dania (76,1)

10. Stany Zjednoczone (76,0)

[]

57. POLSKA (66,0)

dr Anna Matysek-Jdrych

dr Anna Matysek-Jdrych

12

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

dr Anna Matysek-Jdrych

TRANSFORMACJA GOSPODARCZA
Pocztek XXI w. charakteryzuje si dominacj gospodarki rynkowej [wikszo krajw na wiecie okrela swj system ekonomiczny jako rynkowy] Sposb implementacji rynku w gospodarkach jest odmienny [pastwa akceptuj, e to gwnie siy rynkowe organizuj gospodark] W konsekwencji Chiny, Rosja, USA i Szwecja uznaj, e obowizujcym w ich kraju systemem ekonomicznym jest gospodarka rynkowa

dr Anna Matysek-Jdrych

13

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

MODELE KAPITALIZMU
KOORDYNOWANA GOSPODARKA RYNKOWA NL IT FI FR DK Ochrona pracownikw CA AUS LIBERALNA GOSPODARKA RYNKOWA Kapitalizacja giedy
dr Anna Matysek-Jdrych

GER AT JP SWE

UK US

PRZYPADEK KRAJW SKANDYNAWSKICH

Pastwo dobrobytu z duym stopniem koordynacji pastwowej (charakterystyczne dla koordynowanej gospodarki rynkowej)

Elastyczne rynki pracy, silny rynek kapitaowy, otwarte rynki towarowe (charakterystyczne dla liberalnej gospodarki rynkowej)

dr Anna Matysek-Jdrych

14

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

SYSTEMY PRAWNE
System prawny okrela sposb, w jaki tworzone i egzekwowane jest prawo w danym kraju
PRAWO CYWILNE Regulacje prawne s skodyfikowane Tworzenie prawa odbywa si w parlamencie Sdy wydajc wyroki kieruj si liter prawa PRAWO POWSZECHNE Regulacje prawne s skodyfikowane tylko w oglnym wymiarze Sdy bior aktywny udzia w tworzeniu prawa (case law, precedensy) Przepisy ewoluuj wraz z werdyktami sdowymi
dr Anna Matysek-Jdrych

GDZIE, JAKIE PRAWO?


Rodzina Cywilne Pod-grupa Francuskie prawo cywilne Niemieckie prawo cywilne Nordyckie prawo cywilne Powszechne Prawo angielskie Kraje Francja, Hiszpania, Wochy, Belgia, Holandia, Polska, Am. aciska Niemcy, Austria, Szwajcaria, Wgry, Grecja, Turcja, Japonia, Korea, Tajwan Dania, Finlandia, Islandia, Norwegia, Szwecja Anglia, Walia, Australia, Kanada, Irlandia, Nowa Zelandia USA Afryka Pd. Szkocja, Quebec (Kanada), Luizjana (USA) Iran, Libia, Maroko, Arabia Saudyjska
dr Anna Matysek-Jdrych

Prawo angielskie z lokalnymi cechami Bye kolonie brytyjskie w Afryce i Azji Prawo amerykaskie Mieszane [cywilne i powszechne] Religijne Prawo islamskie

15

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

SYSTEMY PRAWNE A KONTRAKTY BIZNESOWE

PRAWO CYWILNE Ograniczona swoboda w zakresie tworzenia kontraktw Ewentualne spory rozstrzygane s w oparciu o przepisy prawne (i zapis kontraktu drugorzdne) Przejrzysto i szczegowo przepisw (ograniczone znaczenie negocjacji)

PRAWO POWSZECHNE Wiksza swoboda w tworzeniu kontraktw biznesowych Ewentualne spory rozstrzygane s w oparciu o tre kontraktu Kontrakty s dugie, szczegowe i sporzdzane przy udziale prawnikw (ogromne znaczenie negocjacji)

dr Anna Matysek-Jdrych

POSTRZEGANIE PRAWA W HOST COUNTRIES

PRAWO CYWILNE Firmy z krajw anglosaskich okrelaj prawo jako silnie zbiurokratyzowane Szczegowe uregulowanie wikszoci kwestii w aktach prawnych ogranicza moliwoci manipulowania prawem (pewno szansa i brak elastycznoci zagroenia)

PRAWO POWSZECHNE Firmy z krajw nie-anglosaskich: Brak jasnych, przejrzystych regu Kada instytucja, firma tworzy wasne prawo, ktrego interpretacja jest zindywidualizowana (umiejtnoci prawnikw) Kontakty biznesowe z punktu widzenia prawa maj chroni interesy

dr Anna Matysek-Jdrych

16

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

OCHRONA WASNOCI INTELEKTUALNEJ


Wasno intelektualna warto posiadanych aktyww niematerialnych, w szczeglnoci:
Patenty prawo, przyznane przez publiczn instytucj uprawnion do przyznawania patentu, do wycznego uytkowania wynalazku, rozwizania technologicznego (uytkowanie: produkowanie, licencjonowanie i sprzeda) Prawo autorskie wyczne prawo autora/ wydawcy do publikowania i rozpowszechniania efektu wasnej pracy (ksiki, zdjcia, utwory muzyczne, etc.) Znaki towarowe (handlowe, firmowe, marka) wyczne prawo do wykorzystywania okrelonych, zaakceptowanych przez publiczn niezalen instytucj znakw, logotypw, etc.
dr Anna Matysek-Jdrych

OCHRONA WASNOCI INTELEKTUALNEJ DYLEMATY W BIZNESIE MIDZYNARODOWYM (2i + 4e)

Internet

Indywidualne rozwizania prawne

Egzekwowanie prawa

Edukacja (a popyt)

External pressure (presja zewntrzna)

Economic growth (wzrost gospodarczy i case Japonii)

dr Anna Matysek-Jdrych

17

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

dr Anna Matysek-Jdrych

RYNEK PODRABIANYCH LEKW

rdo: The Economist 2010.


dr Anna Matysek-Jdrych

18

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

PROGRAM II CZCI WYKADU


Karykatury Mahometa a biznes globalny case study Skd si wziy instytucje nieformalne? Kultura a biznes midzynarodowy Znaczenie rnic jzykowych dla skutecznego biznesu midzynarodowego Wpyw religii na decyzje biznesowe Etyka w wymiarze globalnym

dr Anna Matysek-Jdrych

KARYKATURY MAHOMETA case study


Publikacja karykatur nielegalna czy niewaciwa? Implikacje publikacji dla biznesu duskiego ( skandynawskiego europejskiego zachodniego) Jak radzi sobie z podobn sytuacj (jak pokonywa konflikty kulturowe, w ktrych jestemy jedynie ofiar)? Z jakimi instytucjami nieformalnymi stykamy si w omawianym przypadku (perspektywa Muzumanw i perspektywa Duczykw)?

dr Anna Matysek-Jdrych

19

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

INSTYTUCJE NIEFORMALNE I FORMALNE


Instytucje nieformalne okrelaj niesformalizowane reguy gry, obowizujce na terenie danego kraju, ktre maj swoje rda w kulturze, religii, wartociach, normach danej spoecznoci W sytuacji istnienia efektywnych instytucji formalnych, instytucje nieformalne odgrywaj drugorzdn rol (stanowi uzupenienie ram instytucjonalnych) W sytuacji nieistnienia efektywnych formalnych instytucji, struktura nieformalnych instytucji moe stanowi alternatywne rodowisko biznesowe (okrela porzdek ekonomiczny)
dr Anna Matysek-Jdrych

SKD SI WZIY INSTYTUCJE NIEFORMALNE?


Religia [np. czym jest zniewaga, grzech?] Naturalne, racjonalne zachowanie
Ewolucja w czasie

Obserwacja i ocenianie innych czonkw spoeczestwa

Moralno zachowa

dr Anna Matysek-Jdrych

20

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

ETNOCENTRYZM
Postawy i przekonania waciwe grupom etnicznym, dla ktrych kultura wasnej grupy spoecznej stanowi punkt odniesienia w opisie i ocenie kultur innych grup
Np. Amerykanie wierz w amerykask wyjtkowo, niezwyko, to przekonanie sprawia, e widz swj kraj jako lidera globalnego, przywdc caego wiata Chiczycy okrelaj swoje pastwo jako zhong guo czyli Krlestwo rodka Skandynawowie uznaj wolno sowa za warto podstawow Mylenie i dziaanie zdroworozsdkowe, oparte na przekonaniach, normach Mylenie i dziaanie cakowicie niezgodne ze zdrowym rozsdkiem, normami, przekonaniami
dr Anna Matysek-Jdrych

KULTURA JAKO INSTYTUCJA NIEFORMALNA


Kultura to sposb ycia okrelonej grupy, zestawienie bardziej lub mniej stereotypowych wzorw zachowa, przekazywane z pokolenia na pokolenie, a bdce konsekwencj wychowania i naladowania Kultura moe mie wymiar materialny, dostrzegalny (architektura, malarstwo, kuchnia narodowa, taniec narodowy, etc.) oraz niematerialny (wartoci, normy spoeczne) Rnice w kulturze, dostrzeenie ich w kontekcie prowadzenia biznesu stanowi podstawowe wyzwanie dla firm midzynarodowych i globalnych
dr Anna Matysek-Jdrych

21

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

JAK ANALIZOWA KULTUR?

Podejcie wykorzystujce kontekst

Podejcie wykorzystujce klastry

Podejcie wykorzystujce wymiary kultury


dr Anna Matysek-Jdrych

KONTEKST W KULTURZE
Kontekst okrela to komunikacji midzyludzkiej [zdarzenie, ktrego dotyczy, zachowanie jednostek] W kulturze niskiego kontekstu cao przekazu zawarta jest w sowach, nie przywizujemy wagi do zachowania jednostki [tak oznacza tak] W kulturze wysokiego kontekstu komunikacja opiera si w duej mierze na niewerbalnych znakach, a sowa maj cisy zwizek z kontekstem sytuacyjnym [tak moe oznacza tak, zgadzam si z tob lub tak, sysz ci]

dr Anna Matysek-Jdrych

22

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

PODZIA KULTUR WG ZNACZENIA KONTEKSTU

Kultura wysokiego kontekstu

Kultura niskiego kontekstu

Wysoki kontekst

Niski kontekst

Chiny

Korea Japonia Kr. Arabskie

Hiszpania USA, UK Skandynawia Niemcy Szwajcaria Kanada

dr Anna Matysek-Jdrych

ZNACZENIE KONTEKSTU W BIZNESIE

Nieuwzgldnienie rnic w znaczeniu kontekstu moe prowadzi do bdnej interpretacji komunikatw podczas np. negocjacji biznesowych [np. Japoczycy nie powiedz twardo NIE w procesie negocjacji, mog natomiast stwierdzi zastanowimy si nad tym, z kontekstu naley odczyta T/N] Biznesmeni z Chin, Korei, Japonii przed rozpoczciem negocjacji, wsppracy d do stworzenia kontekstu wzajemnego zaufania i przyjani Biznesmeni z Niemiec, Kanady, USA, UK koncentruj si na faktach, przepisach, standardach, zapisach kontraktu, etc.
dr Anna Matysek-Jdrych

23

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

KLASTRY W KULTURZE
Podejcie oparte na klastrach wykorzystuje podobne charakterystyki rnych kultur i dokonuje podziau kultur na grupy (klastry kulturowe) Podejcie takie pozwala spojrze na konsumenta, klienta, pracownika, dostawc, odbiorc na zagregowanym poziomie kulturowym (Polak, Czech, Sowak, Litwin CEEC) Ludzie [firmy] lepiej wsppracuj z innymi osobami [firmami] z tego samego klastra kulturowego (wsplna historia, religia, wartoci, zwyczaje) zmniejszenie niepewnoci w biznesie globalnym
dr Anna Matysek-Jdrych

PROPOZYCJA KLASTRW KULTUROWYCH


Angloamerykaski Nordycki Niemiecki Romaski europejski

Izraelski

rodkowoeuropejski

Blisko Wschodni Arabski


[Turcja, Grecja, Cypr]

Indyjski

Subsaharyjski

aciski amerykaski

Brazylijski

Dalekowschodni
Wg. Ronen & Shenkar

Japoski

dr Anna Matysek-Jdrych

24

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

CYWILIZACJE WG. HUNTINGTONA

Zachodnia

Sowiaska

Islamska

Hindu

Afrykaska

aciska (Am.)

Japoska

Konfucjaska

dr Anna Matysek-Jdrych

KLASTRY KULTUROWE A BIZNES GLOBALNY


Wiedza na temat istnienia klastrw kulturowych pozwala na:
Ograniczenie kosztw indywidualizowania produktw i usug Ograniczenie kosztw zarzdzania zasobami ludzkimi (zrnicowane kulturowo zasoby ludzkie mona agregowa na poziomie klastrw kulturowych) Ograniczenie kosztw komunikacji (np. w sytuacji kryzysowej, problemy Toyoty w USA) Ograniczenie kosztw PR i reklamy

dr Anna Matysek-Jdrych

25

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

WYMIARY KULTURY (wg. Hofstedea)


DYSTANS WADZY postawa wobec zjawiska nierwnoci spoecznych; stopie, w jakim sabsi czonkowie spoeczestwa akceptuj fakt nierwnomiernego podziau wadzy [Brazylia: 10% populacji zarabia ok. 50% dochodu narodowego; Szwecja: 10% populacji zarabia ok. 22% dochodu narodowego]
duy dystans wadzy (Francja, Wochy) skonno do centralizacji wadzy may dystans wadzy (UK, USA) wczanie podwadnych w proces zarzdzania, uwzgldnianie feedbacku, zabieganie o opini

INDYWIDUALIZM I KOLEKTYWIZM postawa wobec oczekiwa grupy: dobro grupy przedkadane nad dobro jednostki/ dobro jednostki przedkadane nad dobro grupy [relacje midzy czonkami grupy, poziom zaufania spontanicznego] zakupy przez Internet (Hong-Kong vs. USA)

dr Anna Matysek-Jdrych

WYMIARY KULTURY (wg. Hofstedea) cont.


MASKULINIZM/ FEMINIZM przypisywanie pciom okrelonych rl spoecznych, cech, zachowa, wartoci
Mczyni asertywno, atwo podejmowania decyzji, agresja (w pozytywnym rozumieniu) polityk, onierz, finansista Kobiety wspczucie, troska, opieka, atwo nawizywania relacji nauczycielka, pielgniarka, dziaalno spoeczna

traktowanie wzajemne pci, okazywanie kobietom szacunku


Francuz-dyrektor i Amerykanka-sekretarka Problemy Mitsubishi Motors na rynku amerykaskim

dr Anna Matysek-Jdrych

26

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

WYMIARY KULTURY (wg. Hofstedea) cont.


UNIKANIE NIEPEWNOCI stopie, w jakim ludzie czuj si zagroeni przez dwuznaczno oraz tworz instytucje i przekonania pozwalajce jej unikn [akceptowanie dwuznacznych sytuacji i przyjmowanie niepewnoci z ni zwizanych jako norma]:
Grecja: podstawowe znaczenie zabezpieczenia miejsca pracy i dochodw emerytalnych [polityka socjalna powinna to gwarantowa kademu obywatelowi]; opieranie si zmianom (= niepewno), maa elastyczno Singapur dua skonno do podejmowania ryzyka (mobilno pracownikw, ryzyko finansowe, etc.) oraz mniejszy opr wobec zmian

ORIENTACJA DUGOTERMINOWA uzaleniona od historii, czasu trwania danej spoecznoci [stopa oszczdnoci, planowanie w korporacjach japoskich, koreaskich i anglo-amerykaskich]
dr Anna Matysek-Jdrych

DWA BIEGUNY WYMIARW KULTURY


Indywidualizm/ kolektywizm USA Gwatemala, Ekwador

Dystans wadzy Malezja Austria

Maskulinizm/ Feminizm Japonia Szwecja

Unikanie niepewnoci Grecja Singapur

dr Anna Matysek-Jdrych

27

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

JZYK JAKO WYZNACZNIK KULTURY


Na wiecie posugujemy si ok. 6 000 jzykw
jzyk angielski 6%

jzyk chiski 20%

pozostae jzyki 56%

jzyk hindi 5% jzyk hiszpaski 5% jzyk arabski 4% jzysk rosyjski 4%


dr Anna Matysek-Jdrych

KOMUNIKACJA WERBALNA W BIZNESIE GLOBALNYM


MNE z reguy prowadz dziaalno na wszystkich kontynentach, komunikacja moliwa jest dziki: Przyjciu zasady tumaczenia dokumentw na jzyki wszystkich pracownikw korporacji [UE 23 jzyki z 27 krajw, roczny koszt 1,1 mld euro, czas] Wypracowanie jzyka korporacyjnego [z reguy dominujcy jzyk, najczciej amana angielszczyzna, tzw. lingua franca midzynarodowa gwara zoona z wyrazw pochodzcych z popularnych jzykw] Przewaga Amerykanw, Anglikw w biznesie, prby narzucania jzyka partnera biznesowego

dr Anna Matysek-Jdrych

28

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

AKCEPTACJA GLOBALNEGO JZYKA BIZNESOWEGO


Firma Coors Beer przetumaczya swj slogan reklamowy (to Ci rozluni) na jzyk hiszpaski [Pij Coors i dosta rozwolnienia] General Motors ponis klsk reklamujc samochd Nova w Ameryce aciskiej [no va po hiszpasku oznacza nie jed] Rolls-Royce omieszy si reklamuj samochd Silver Mist w Niemczech [mist po niemiecku oznacza mie, tandeta] GLOBALNY FENOMEN nazwy Zara Kiedy szef opisuje twoj prac jako niez [not bad], w USA moe to oznacza, e jeste w kolejce do zwolnienia, w Chinach, Danii to najwysza forma uznania i docenienia pracownika
dr Anna Matysek-Jdrych

RELIGIA JAKO INSTYTUCJA NIEFORMALNA

dr Anna Matysek-Jdrych

29

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

RELIGIE WIATA
Religia stanowi wizualn form manifestacji kultury i jest rdem wielu norm, zachowa, rnic midzy spoeczestwami Dominujce religie na wiecie:
Chrzecijastwo 1,7 mld osb Islam 1 mld osb Hinduizm 750 mln Buddyzm 350 mln I ewolucja dominacji w zwizku z tendencjami demograficznymi na wiecie

dr Anna Matysek-Jdrych

JAK RELIGIA ODDZIAUJE NA BIZNES?


wita religijne (szansa na wzrost sprzeday i zagroenie w zwizku z przerw w pracy)
50% rocznej sprzeday zabawek przypada w USA na miesic przed witami (25% globalnej sprzeday), wyzwanie dla dystrybucji!

Codzienne, co tygodniowe rytuay zwizane z religi


[5 przerw Muzumanina na modlitw w cigu dnia, chrzecijanie niedziela, Muzumanie, ydzi pitek i sobota]

Symbole religijne, wito


Maj wiksze znaczenie w spoeczestwach religijnych [spoeczestwa wieckie vs. religijne] Krowy w Indiach, taboo, USA-Arabia Saudyjska i skrzana oprawa
dr Anna Matysek-Jdrych

30

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

ETYKA
Etyka okrela zesp zasad, norm, standardw zachowa osb i firm Etyka jest cznikiem midzy instytucjami nieformalnymi i formalnymi [znajduje silne, ale nie pene odzwierciedlenie w prawie, regulacjach: nieetyczne niezgodne z prawem] Coraz wicej firm wprowadza kodeksy postpowania, ktre obowizuj nie tylko pracownikw, ale rwnie partnerw biznesowych, franszyzobiorcw, etc. (wszystkie podmioty, ktre mog wpywa na postrzeganie marki)

dr Anna Matysek-Jdrych

JAK ZARZDZA ETYK W BIZNESIE GLOBALNYM?


RELATYWIZM ETYCZNY
Bdc w Rzymie, postpuj jak Rzymianie; wkraczajc na dany rynek naley cakowicie dostosowa dziaalno do obowizujcych lokalnych norm i zasad

PODEJCIA W ZARZDZANIU ETYK

IMPERIALIZM ETYCZNY
Przekonanie, e istnieje jedna suszna wykadnia etyki i to wanie my si ni posugujemy (Europa i USA)

dr Anna Matysek-Jdrych

31

Globalizacja_wykad_5

Dr Anna Matysek-Jdrych

PRZYKAD KORUPCJI JAKO NORMY ETYCZNEJ


TOP TEN najmniej skorumpowanej kraje Dania Finlandia Nowa Zelandia Szwecja Singapur Szwajcaria Australia Norwegia Kanada Holandia Polska 41 miejsce (64) 90 90 90 88 87 86 85 85 84 84 TOP TEN najbardziej skorumpowane kraje Somalia Korea Pn. Afganistan Sudan Myanmar Uzbekistan Turkmenistan Irak Wenezuela Haiti 8 8 8 13 15 17 17 18 19 19
rdo: Transparency International 2013
dr Anna Matysek-Jdrych

KORUPCJA NA WIECIE 2012

rdo: Transparency International 2013

dr Anna Matysek-Jdrych

32