You are on page 1of 2

Η Αποκατάσταση της εμπιστοσύνης

14 Φεβρουαρίου 2013
της Ζωής Μαυρουδή
Χρειάζονται χρόνια σκληρής δουλειάς και υπομονής για να χτίσεις εμπιστοσύνη με κοινότητες
ευάλωτων και στιγματισμένων ανθρώπων, αλλά χρειάζεται μόνο μία ολονύκτια επιχείρηση της
αστυνομίας για να την καταστέψει.
Στην Ελλάδα, οι επαγγελματίες που δουλεύουν με οροθετικούς και χρήστες ναρκωτικών, έχουν ζήσει
από πρώτο χέρι τη δοκιμασία του να ξαναστήνεις απ' την αρχή σχέσεις εμπιστοσύνης με τις κοινότητες
που δουλεύουν, από τότε που η Ελληνική Αστυνομία έβαλε στο στόχαστρο τους οροθετικούς χρήστες
ενδοφλέβιων ουσιών στο κέντρο της Αθήνας, πριν από δέκα μήνες.
Η επιχείρηση “σκούπα”, όπως ονομάστηκε, οδήγησε στη σύλληψη και φυλάκιση 26 οροθετικών
γυναικών, κατηγορούμενων για παράνομη πορνεία και για το κακούργημα της βαρειάς σκοπούμενης
σωματικής βλάβης κατά των πελατών τους. Οι γυναίκες αυτές είδαν τις φωτογραφίες τους και τα
προσωπικά τους στοιχεία να δημοσιεύονται στην επίσημη ιστοσελίδα της Ελληνικής Αστυνομίας και να
αναδημοσιεύονται από τα τηλεοπτικά κανάλια, αμέσως μετά τη σύλληψή τους. Παρότι όλες οι
κατηγορίες, για τις περισσότερες γυναίκες έχουν πια αποσυρθεί ή μειωθεί, οι εργαζόμενοι στο δρόμο,
γιατροί και ακτιβιστές κατά του AIDS, λένε ότι τα σημάδια που άφησε αυτό το περιστατικό θέλουν πολύ
χρόνο για να επουλωθούν.
“Τα τηλέφωνα χτυπούσαν ασταμάτητα. Στην αρχή δεν ξέραμε τι συνέβαινε”, αναφέρει η Μαριανέλα
Κλόκα, διευθύντρια της ΜΚΟ, με έδρα την Αθήνα, “Θετική Φωνή”, καθώς θυμάται τις ώρες μετά τη
δημοσίευση των φωτογραφιών και των προσωπικών δεδομένων των γυναικών. Η “Θετική Φωνή”, η
οποία αγωνίζεται για τα δικαιώματα των οροθετικών στην Ελλάδα, ήταν ανάμεσα στις διάφορες ομάδες
και πρωτοβουλίες που διαμαρτυρήθηκαν έντονα για τις συλλήψεις. Σύμφωνα με την Μαριανέλα Κλόκα,
η κοινότητα των οροθετικών βίωσε ξαφνικά "ένα πραγματικό φόβο ότι θα μπορούσαν να κατηγορηθούν,
οποιαδήποτε στιγμή, για κακούργημα χωρίς να έχουν μεταδώσει τον ιό."
“Ήταν τραγικό”, δηλώνει η Ουρανία Γεωργίου, γιατρός η οποία παρακολουθεί οροθετικούς ασθενείς στο
Γενικό Νοσοκομείο Ευαγγελισμός, στην Αθήνα. Η Ουρανία Γεωργίου είπε επίσης ότι αμέσως μόλις είδε
τις φωτογραφίες των γυναικών να αναπαράγονται στις ειδήσεις, το Μάιο του 2012, άρχισε να καλεί στα
τηλεοπτικά κανάλια, ζητώντας τους να διακόψουν τη μετάδοσή τους.
«Δεν έχετε ιδέα πώς είναι να κάνεις τη δουλειά σου για πολλά χρόνια και να καταστρέφονται όλα σε
κλάσματα του δευτερολέπτου από μια τηλεοπτική εκπομπή. Θα χρειαστεί πολύς χρόνος για να
αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη με τους ασθενείς μας."
Οι οροθετικοί Έλληνες αισθάνθηκαν ότι είχαν "χάσει τη γη κάτω από τα πόδια τους», δήλωσε η Άννα
Καβούρη, επικεφαλής των κοινωνικών υπηρεσιών στο “Κέντρο Ζωής” - ΜΚΟ που υποστηρίζει οροθετικά
άτομα. «Ήταν το πιο συγκλονιστικό πράγμα που είχαμε δει στα 20 χρόνια που υπάρχει η οργάνωσή μας.
Ο ιός HIV ξαφνικά θεωρείται μάστιγα, από την οποία η κυβέρνηση θα μας σώσει", είπε. "Τους είπαμε
'είμαστε κι εμείς οροθετικοί, ελάτε να μας συλλάβετε'” είπε η Καβούρη, ανακαλώντας τη μέρα που
πραγματοποιήθηκαν διαδηλώσεις έξω από το δικαστήριο όπου οι γυναίκες οδηγήθηκαν στον
εισαγγελέα υπό την πλήρη κάλυψη των τηλεοπτικών συνεργείων.
Οι κοινωνικοί λειτουργοί που παρέχουν υποστήριξη σε χρήστες ουσιών έχουν συναντήσει παρόμοιες
προκλήσεις από όταν ξέσπασε η υπόθεση. Η Ελένη Μαρίνη, εργαζόμενη στην προσέγγιση για
απεξάρτηση από τα ναρκωτικά στο δίκτυο ΚΕΘΕΑ, ηγείται μιας ομάδας που εργάζονται στους δρόμους
της Αθήνας καθημερινά και έχει έρθει σε επαφή με πολλές από τις γυναίκες μετά την απελευθέρωσή

τους από τη φυλακή. "Η εμπιστοσύνη χάθηκε. Δεν ήταν εύκολο να συνεχίσουμε τη σχέση μας μαζί τους,
ακόμη κι αν ήμασταν κοντά τους από την πρώτη στιγμή", δήλωσε.
Παρά το γεγονός ότι το ΚΕΘΕΑ έχει διατηρήσει την ικανότητα να υποδέχεται τοξικομανείς στις μονάδες
του, οι αστυνομικές επιχειρήσεις συχνά αναγκάζουν τους χρήστες ναρκωτικών να μετεγκατασταθούν,
γεγονός που περιπλέκει το έργο ανθρώπων όπως η Μαρίνη στην προσέγγιση τους και την προσφορά
υποστήριξης.
Ο ιός HIV έχει σημαντική αύξηση στους χρήστες ενδοφλέβιων ουσιών στην Ελλάδα, μια ανησυχητική
τάση που συνέπεσε με τις περικοπές λιτότητας στον τομέα της υγείας και των κοινωνικών υπηρεσιών,
συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών πρόληψης. Αυτή την εβδομάδα, αναφέρθηκε ότι τα φάρμακα
για ΗΙV-AIDS έχουν αφαιρεθεί από τον κατάλογο των φαρμάκων που καλύπτονται από τον ελληνικό
ασφαλιστικό φορέα, ΕΟΠΥΥ. Δεν υπάρχει νομική διαδικασία συνταγογράφησης στα νοσοκομεία
σήμερα, πράγμα που δημιουργεί περαιτέρω αβεβαιότητα για τους οροθετικούς Έλληνες. Το Ευρωπαϊκό
Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC) αναφέρει στην έκθεσή του το 2012, ότι ο αριθμός των
κρουσμάτων HIV στους χρήστες ενδοφλέβιων ουσιών κατά το 2011 αντιπροσώπευε το 27% του συνόλου
των περιπτώσεων έναντι 2-3% το 2010. Σχεδόν τα τρία τέταρτα των νέων περιστατικών αφορούσε
άνδρες χρήστες, ενώ η πλειοψηφία του συνόλου των περιπτώσεων HIV ήταν επίσης μεταξύ του
ανδρικού πληθυσμού και ήταν Έλληνες υπήκοοι και κάτοικοι της Αθήνας.
Εκτιμάται ότι 96 γυναίκες προσήχθησαν και εξαναγκάστηκαν σε τεστ για HIV μέσα σε κεντρικό
αστυνομικό τμήμα από τους γιατρούς του Ελληνικού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων,
ΚΕΕΛΠΝΟ, λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές της 6ης Μαΐου. Το περιστατικό καταδικάστηκε διεθνώς,
συμπεριλαμβανομένης και μιας δήλωσης από το Κοινό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το HIVAIDS, UNAIDS, η οποία χαρακτηρίστηκε από τους Έλληνες ακτιβιστές ως σπάνια παρέμβαση του εν λόγω
οργανισμού σε εσωτερικές υποθέσεις μιας χώρας. Ακόμα κι αν έκτοτε ασκήθηκε κοινή μήνυση από
μερικές από τις γυναίκες και τέσσερις ΜΚΟ εναντίον ενός γιατρού του ΚΕΕΛΠΝΟ και ενός αστυνομικού
που εμπλέκονται στις συλλήψεις, δεν υπήρξε διαθεσιμότητα ή γνωστή διερεύνηση για κάποιον απ'
αυτούς.
"Νιώθω σαν να έχουμε πάει πίσω στο 1980, όταν υπήρχε τεράστιος φόβος και άγνοια για το AIDS",
δήλωσε η Κλόκα. Προς το παρόν, ακτιβιστές όπως η ίδια, πρέπει να κάνουν σκληρή δουλειά
προσπαθώντας να αναστρέψουν την κατάσταση και να διορθώσουν τη ζημιά που έγινε.