Ἑρμηνεία τῆς Θείας Λειτουργίας : Ἀντίφωνα

Στό προηγούμενο τεῦχος ἀναφερθήκαμε στήν ἑρμηνεία τοῦ Γ’ Ἀντιφώνου τῆς Θείας
Λειτουργίας καί ἐξηγήσαμε τήν ἐκφώνηση τοῦ ἱερέως κατά τήν ἔξοδο «Σοφία Ὀρθοί». Μέ
«ὄρθιες» λοιπόν τίς ψυχές, ἀκούραστες καί ἄγρυπνες παρακολουθοῦμε τήν ἐπόμενη ἐκφώνηση
τοῦ λειτουργοῦ πού μέ εὐλάβεια καί ἀργό μέλος ψάλλει «Δεῦτε προσκυνήσωμεν καί
προσπέσωμεν Χριστό» :
«Ἐλᾶτε νά προσκυνήσουμε καί νά γονατίσουμε λατρευτικά μπροστά στό Δεσπότη Χριστό».
Καί τί νά Τοῦ ποῦμε ;;
«Σῶσον ἡμᾶς Ὑιέ Θεοῦ ὁ Ἀναστάς ἐκ νεκρῶν (ἤ
«ὁ ἐν Ἁγίοις θαυμαστός» – γιά τίς καθημερινές)
ψάλλοντας Σοί Ἀλληλούϊα», δηλαδή «Σῶσε μας Ὑιέ
τοῦ Θεοῦ, Σύ πού ἀναστήθηκες ἀπ’ τούς νεκρούς (ἤ
«Σύ πού ἀπό τούς Ἁγίους σου φανερώθηκες
θαυμαστός») σῶσε ἐμᾶς πού Σοῦ ψάλλουμε Ἀλληλούϊα
(=αἰνεῖτε τόν Θεόν).
Νά προσκυνήσουμε καί νά προσπέσουμε. Νά
προσκυνήσουμε ὡς «δούλοι Χριστοῦ». Ὑπήρξαν
βεβαίως ἅγιες ψυχές πραγματικά πνευματοφόρες ὅπως
ὁ πρῶτος μετά τόν Ἕνα, ὁ Ἀπόστολος Παύλος, πού
θεωροῦσε καύχημά του τό νά εἶναι «δοῦλος Χριστοῦ».
Ὁ Χριστός ὅμως δέν μᾶς ἀφήνει σ’ αὐτήν τήν θέση. Καί ἄν ἀκόμη δέν τό ἀξίζουμε μᾶς καλεῖ
«φίλους» Του (Ιωαν.ΙΕ’,15), μᾶς καλεῖ «ἀδελφούς» Του (Εβρ.Β’, 11). Καί αὐτό γιατί μᾶς
ἀγαπᾶ. Μᾶς ἀγαπᾶ ὅπως ξέρει μόνον ὁ Θεός.
Οἱ πιστοί ὅμως μπροστά στήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, μπροστά στήν σοφία, τήν δύναμη καί τήν
τελειότητά Του, καταλαβαίνουμε τήν μικρότητά μας, τήν οὐτιδανότητά μας καί τόν
προσκυνοῦμε. Προσκυνοῦμε μέ ἐσωτερική λατρευτική διάθεση μέσα ἀπό τήν ψυχή μας, ἀλλά
καί προσκυνοῦμε καί μέ τήν ἐξωτερική ἀνάλογη στάση τοῦ σώματός μας. Ἀκολουθοῦν κάποια
τροπάρια, ἀπολυτίκια τοῦ ἤχου καί τοῦ Ἁγίου πού τιμᾶται ὁ Ἱερός Ναός καί ἀκοῦμε τό
λειτουργό νά ἐκφωνεῖ ὅτι «Ἅγιος εἶ ὁ Θεός ἡμῶν», (διότι εἶσαι ἀπό Μόνος Σου καί ἀπόλυτα
Ἅγιος, Θεέ μας) «καί Σοί τήν δόξα ἀναπέμπωμεν τῷ Πατρί καί τῷ Ὑιῷ καί τῷ Ἁγίῳ
Πνεύματι…».
Ἡ ἱερή ὥρα γιά τόν Τρισάγιο Ὕμνο ἔφθασε. Πρόκειται γιά τήν πιό μικρή ἐκείνη προσευχή
πού ὅλοι μας ἀπό πολύ μικροί διδαχθήκαμε μέσα στήν εὐσεβή οἰκογένειά μας. Τότε πού
μαθαίνοντας νά κάνουμε τό σημεῖο τοῦ Σταυροῦ ψελλίζαμε κι’ ἐμεῖς τόν οὐράνιο αὐτόν ὕμνο
«Ἅγιος ὁ Θεός, Ἅγιος Ἰσχυρός, Ἅγιος Ἀθάνατος ἐλέησον ἡμᾶς».
Ἕνας οὐράνιος ὕμνος πού ψάλλεται στήν γῆ, ἔμπνευση τοῦ οὐρανοῦ, ἀλλά καί μελωδία
ἐγκόσμια. Καί αὐτό γιατί σάν βάση του ὁ ὕμνος ἔχει τό Ἅγιος, Ἅγιος, Ἅγιος πού ἔψαλλαν τά
Σεραφείμ στόν ἄπειρο Θεό σύμφωνα μέ τό ὄραμα τοῦ προφήτου Ἠσαΐα. Γι’αυτό καί ὁ ἱερός

1

Χρυσόστομος ἀποκαλεῖ τούς πιστούς πού τό ψάλλουν «συγχορευτάς» τῶν Ἁγίων Ἀγγέλων.
Ἑνώνεται ἡ γῆ μέ τόν οὐρανό σέ μιά δοξολογία τοῦ Θεοῦ, ἰδιαίτερα ἐντυπωσιακή, ἰδιαίτερα
θριαμβευτική. Τρεῖς φορές ἀποδίδεται μέ ἐνθουσιασμό τό Ἅγιος στόν Θεό γι’ αὐτό καί ὁ ὕμνος
ὀνομάστηκε «Τρισάγιος». Ἀναφέρεται δέ καί στά τρία πρόσωπα τῆς Ἁγίας Τριάδος πού τά
ἐννοεῖ καί χωριστά ἀλλά καί ἑνωμένα.
Ἅγιος ὁ Θεός : ὁ Πατέρας, ὁ Παντοκράτορας
Ἅγιος Ἰσχυρός : ὁ Ὑιός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ
Ἅγιος Ἀθάνατος : τό Πανάγιο Πνεῦμα, πού εἶναι τῆς «ζωῆς χορηγός».
Ὅμως κάθε μιά ἀπ’ αὐτές τίς ἰδιότητες δέν ἀναφέρεται μόνο σ’ ἕνα πρόσωπο ἀλλά καί στά τρία
πρόσωπα τῆς Ἁγίας Τριάδος. Γι’ αὐτό καί ὁ ὕμνος ψάλλεται τρεῖς φορές. Ἔτσι Ἅγιος καί
Ἱσχυρός καί Ἀθάνατος εἶναι ὁ Πατέρας, Ἅγιος καί Ἱσχυρός καί Ἀθάνατος εἶναι καί ὁ Ὑιός, Ἅγιος
καί Ἰσχυρός καί Ἀθάνατος εἶναι καί τό Ἅγιο Πνεῦμα. Ὥς ἕνα νοοῦνται καί τά τρία πρόσωπα γι’
αὐτό καί ἡ ἐπίκλησή μας καταλήγει σέ ἐνικό ἀριθμό «Ἐλέησον (Σύ) ἡμᾶς» : ἐλέησέ μας.
Μετά τήν ὁλοκλήρωση τοῦ Τρισαγίου Ὕμνου προβάλει ὁ Διάκονος ἤ ὁ Λειτουργός στήν
Ὠραία Πύλη καί στρέφεται πρός τούς ἱεροψάλτες λέγοντας ἐπιβλητικά «Δύναμις». Καί ἡ λέξη
αὐτή «Δύναμις» εἶναι ἕνα σύνθημα, μιά προτροπή, μιά παρακίνηση πρός τούς ψάλτες νά
ψάλλουν ἀκόμη μιά φορά μέ περισσότερη δύναμη φωνῆς καί ψυχῆς τόν Τρισάγιο Ὕμνο. Γιά
νά ἀκουστοῦν ἀκόμη μιά φορά μέ στεντορεία τή φωνή τά Θεία ἰδιώματα. Καί γεμίζει ὁ χῶρος
τῆς Ἐκκλησίας καί ὁ χῶρος τῆς καρδιᾶς μας ἀπό ὑψηλά συναισθήματα.
Ἄς ἀποταμιεύουμε ὅσο γίνεται περισσότερο αὐτήν τήν ἱερή ἀτμόσφαιρα, αὐτήν τήν
ἀτμόσφαιρα τῶν ἀγγελικῶν μελωδιῶν, γιά νά μετατρέπεται σέ ἰσχυρά ἀντισώματα ὅταν τό
κακό μᾶς περιβάλλει, γιά νά μᾶς παρακινεῖ σέ ὠραίους καί καταξιωμένους
ἀγῶνες. Γιά νά τελεσφορήσουν ἅγια τά λόγια καί τά ἔργα μας, τά συναισθήματα καί οἱ σκέψεις
μας καί γενικᾶ ἡ ὅλη μας ζωή.
Μέ ἀγάπη
π.Μηνᾶς Ἀλεξιάδης

«Ἡ οἰκογένεια…πολύτιμη μα παραμελημένη…!!»
Γράφει ὁ Δημήτρης Νατσιός, Δάσκαλος Κιλκὶς – Θεολόγος βάζοντας τίτλο στό ἄρθρο του
«ὃ,τι ξεκίνησε στή Ρωσία θά τελείωσει στή δύση». Εἶναι πολύ ὠφέλιμο νά διαβάσουμε αὐτές
τίς γραμμές διαπιστώνοντας τήν ἀλήθειά τους καί ἱσως λαμβάνοντας καί ἐφαρμόζοντας τό
μήνυμά τους.
«Στὰ χρόνια τοῦ Σταλινισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχε μετατρέψει τὴν σοβιετικὴ χώρα σὲ ἀπέραντο
ἐργοτάξιο κνουτοκρατούμενων μυρμηγκιῶν ἢ σὲ στρατόπεδα ἐξοντώσεως ἀνεπιθυμήτων,
χιλιάδες φυλακισμένοι εἶχαν ἐπισκεπτήριο μία φορὰ τὸν χρόνο, γιὰ 15 λεπτά. Οἱ γυναῖκες τους
- ὅπως μᾶς τὸ διηγεῖται ὁ Σολζενίτσιν στὸ «Ἀρχιπέλαγος Γκουλὰγκ -, ποὺ συχνὰ ζοῦσαν
χιλιάδες μίλια μακριά, μάζευαν καπίκι-καπίκι τὰ ναῦλα τους, ὅλο τὸ χρόνο, γιὰ νὰ ταξιδέψουν
τὴν ὁρισμένη ἡμερομηνία, ποὺ μποροῦσαν νὰ ἀντικρίσουν τὸ πρόσωπο τοῦ συζύγου τους,
μόλις γιὰ 15 λεπτά, καὶ μάλιστα πίσω ἀπὸ μία χοντρή, προστατευτικὴ σίτα. Κι ἐνῶ «ζοῦσαν» γι’
αὐτὴν τὴν στιγμὴ καὶ ἑτοίμαζαν τὰ λόγια, ποὺ θὰ τοὺς ἔλεγαν μὲς στὰ 15 αὐτὰ λεπτά, τὶς πιὸ
πολλὲς φορὲς δὲν ἄνοιγαν καθόλου τὸ στόμα, μόνο κοιτάζονταν μὲ πόνο ὅλη τὴν ὥρα, ὥσπου
νὰ τὶς ἀπομακρύνουν οἱ δεσμοφύλακες. Κί αὐτὸ γινόταν γιὰ 10, 15 καὶ 25 χρόνια. Τί κρατοῦσε
τόσο σφιχτὰ δεμένες τὶς καρδιὲς ἐκεῖνες; Μὰ τό βαθὺ καὶ δυνατὸ μυστήριο τῆς οἰκογένειας, τὸ
εὐλογημένο καταφύγιο. Τὰ 15 λεπτὰ ἀρκοῦσαν, γιὰ νὰ βιώσουν καὶ νὰ ἐπιβεβαιώσουν οἱ
δύστυχες ἐκεῖνες γυναῖκες, τὴν θεόζευκτο ἕνωση.

2

Εἶναι γνωστὸ πώς, ὅσο βασίλευαν στὶς χῶρες ἐκεῖνες τὰ
σκοτάδια τοῦ μαρξισμοῦ, οἱ θεσμοὶ ποὺ δέχτηκαν τὰ πιὸ
βαριὰ πλήγματα ἦταν ἡ οἰκογένεια καὶ ἡ Ὀρθοδοξία, ἡ
ὁποία περιβάλλει τὸν γάμο καὶ τὴν οἰκογένεια μὲ τὴν
ὀμορφιὰ καὶ τὴν ἱερότητα... τοῦ μυστηρίου.
Θυμίζω ὅτι ἥρωας τῆς Σοβιετικῆς Ἕνωσης καὶ
παράδειγμα πρὸς μίμηση, εἶχε ἀναδειχθεῖ ὁ Πάβελ Μορόζιν,
ὁ φανατισμένος ἔφηβος, ποὺ κατήγγειλε στὶς ἀρχὲς τοὺς
γονεῖς του, ὡς κουλάκους (=εὔποροι χωρικοί),
προκαλώντας τὴν δολοφονία τους καὶ τοῦ ὁποίου τὸ
ἄγαλμα κατεδαφίστηκε, ὅταν σαρώθηκε ὁ «ὑπαρκτός». Ὁ
Μορόζιν εἶχα ὑψωθεῖ σὲ πρότυπο ἐπαναστατικῆς ἀρετῆς
καὶ κομματικῆς ἀφοσιώσεως, ὄντας στὴν πραγματικότητα
ἡ πιὸ κυνικὴ ἐνσάρκωση τοῦ ὁλοκληρωτικοῦ πνεύματος, αὐτοῦ ποὺ ἀπέκοβε τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ
κάθε κοινωνικό, πνευματικὸ καὶ προσωπικὸ δεσμό, γιὰ νὰ μπορεῖ νὰ ἀπορροφηθεῖ ἐξ
ὁλοκλήρου ἀπὸ τὸ Κόμμα, νὰ μεταβληθεῖ σὲ πειθήνιο ἐνεργούμενό του.
Ὅταν κατέπεσε τὸ καθεστὼς τοῦ τρόμου, ὅλα αὐτὰ σωριάστηκαν. Ὅμως, ὅ,τι ἄρχισε ἐκεῖ,
τελειώνει στὴν σάπια Δύση, τῆς ὁποίας καταντήσαμε σκωληκοειδῆ ἀπόφυση καὶ κακέκτυπο. Τὸ
βλέπουμε ὅλοι. Βάλθηκαν ὅλα τὰ κατακάθια τῆς ψευτοπροόδου νὰ μαγαρίσουν καὶ νὰ
διαλύσουν τὴν οἰκογένεια. Σύμφωνα συμβίωσης, ἀναγνώριση τῆς ὁμοφυλοφιλικῆς ἀσέλγειας,
ποινικοποίηση οὐσιαστικά τῆς πολυτεκνίας, πράξεις ποὺ μαραζώνουν τὸ ὁλόδροσο δέντρο τῆς
οἰκογένειας. Καὶ ὅπως ἔχω ξαναγράψει τὰ δηλητήρια ἐνσταλάζονται ἀπὸ τὸ σχολεῖο ἀκόμη. Δὲν
θὰ βρεῖς στὸ Δημοτικὸ καὶ τὸ Γυμνάσιο οὔτε ἕνα κείμενο στὰ «περιοδικὰ ποικίλης ὕλης», τὰ
ζοφερὰ βιβλία Γλώσσας, στὸ ὁποῖο νὰ ἐξυμνεῖται καὶ νὰ προβάλλεται ἡ ὑγιὴς οἰκογένεια.
Διαζύγια, ἀπιστίες γονέων, ἐνδοοικογενειακὴ βία, σκύβαλα καὶ περιτρίμματα, ποὺ μαυρίζουν τὶς
ψυχὲς τῶν παιδιῶν.
Ἐκεῖνο ὅμως ποὺ ἄφησε κυριολεκτικὰ ἐμβρόντητο τὸν συντάκτη αὐτῶν τῶν γραμμῶν, γιὰ τὸ
μέγεθος τῆς ἀνευθυνότητας καὶ τοῦ ἐσκεμμένου διασυρμοῦ τοῦ θεσμοῦ τῆς οἰκογένειας εἶναι
ὅσα «ἐκτόξευαν» κάποιοι δημοσιολογοῦντες σὲ πρωινὴ ἐκπομπὴ τῆς λεγόμενης Δημόσιας
Τηλεόρασης. Οὔτε λίγο οὔτε πολὺ ἐκθείαζαν τὰ ὀφέλη τοῦ διαζυγίου ἐν μέσω τῆς
κρίσης.Πολλὰ ζευγάρια καταφεύγουν ἢ ὠθοῦνται στὸ διαζύγιο γιατί ἔτσι ἐπιτυγχάνουν :
πρόωρη συνταξιοδότηση, ἀποφυγὴ κατασχέσεως οἰκίας, λαμβάνουν ἐπιδόματα προνοίας,
ἐλαχιστοποιεῖται ἡ περίπτωση διαθεσιμότητας-ἀπόλυσης, ἀντιμετωπίζονται εὐνοϊκότερα
φορολογικῶς, τὰ παιδιὰ τους γίνονται δεκτὰ σὲ παιδικοὺς σταθμοὺς καὶ εἰσάγονται σὲ ἑστίες ἢ
λαμβάνουν ὑποτροφίες οἱ φοιτητὲς-παιδιὰ χωρισμένων γονέων. (Ἤδη στὸ νομὸ Ἀττικῆς τὰ
διαζύγια, ἀπὸ 4.600 ποὺ ἦταν ὅλο τὸ 2012, μέχρι τὸν Αὔγουστο τοῦ 2013 ἔφτασαν τὰ 4.800.
Τὰ διαζύγια αὐτὰ χαρακτηρίζονται εἰκονικά. Οἱ πνευματικὲς καὶ ἠθικές, ὅμως συνέπειες αὐτοῦ
τοῦ γεγονότος εἶναι τεράστιες καὶ καλὸ εἶναι κάποιος ἔμπειρος πνευματικὸς νὰ τὶς ἀναλύσει. Τὸ
μόνο ποὺ μπορῶ νὰ πῶ, εἶναι ὅτι κατάρρευση τῆς οἰκογένειας εἶναι ἡ φρικτότερη ἐμπειρία
στὴν ζωὴ ἑνὸς παιδιοῦ).
Τὸ θέμα ὅμως εἶναι ἀλλοῦ. Ὁ θεσμὸς τῆς οἰκογένειας, ἐκτὸς ἀπὸ προστασία καὶ θαλπωρή,
ἱκανοποιεῖ καὶ τὴν ἀνάγκη ποὺ αἰσθάνεται τὸ ἄτομο νὰ εἶναι μέλος μίας κοινότητας οἰκείας,
ἀμεσότερης καὶ προσωπικῆς. Λειτουργεῖ ὡς συνεκτικὸς ἱστὸς καὶ καταφύγιο, κάτι παρόμοιο
ἰσχύει καὶ γιὰ τὴν ἔννοια τῆς πατρίδας. («Δὲν ζεῖ χωρὶς πατρίδα, ἡ ἀνθρώπινη ψυχὴ» λέει ὁ
Παλαμᾶς).
Τὶς τελευταῖες ὅμως δεκαετίες ἐν ὀνόματι κάποιου νεφελώδους προοδευτισμοῦ καὶ
ἀβασάνιστου ἐξευρωπαϊσμοῦ, καταστρέψαμε ἀδίστακτα τῆς ἐθνικές μας ρίζες, ἐγκαταλείψαμε
τὴν ἔξοχη παράδοσή μας, ποὺ δὲν ἦταν ἕνα στοιχεῖο αἰσθητικὸ καὶ διακοσμητικὸ ὅπως
συνήθως τὸ θεωροῦν οἱ «θολοκουλτουριάρηδες», ἀλλὰ τὸ ὑπαρξιακὸ ὑφάδι ζωῆς τοῦ λαοῦ
μας, ἀποδυναμώσαμε καὶ διαλύουμε πιὰ τὴν οἰκογένεια καὶ ἰδοὺ τὰ ἐπιχείρα τῆς ἀφροσύνης.

3

Διαζύγια καί, κυρίως τὰ νέα παιδιά, ἀνέστια καὶ πνευματικῶς λιμοκτονοῦντα, μίας καὶ δὲν
βρίσκουν «καταφυγὴ καὶ σκέπη κραταιὰ» στὴν οἰκογένεια, ἀποδημοῦν «εἰς χώραν μακράν»,
βρίσκουν ἄλλες «οἰκογένειες» ἐπικίνδυνες καὶ ἀκραῖες ποὺ τοὺς προσφέρουν, ἐκτὸς ἀπὸ
προστασία, καὶ κουκοῦλες, γκλόμπς, μολότωφ, βία, μίσος, φανατισμὸ καὶ καταστροφή.
Πόσο ἐπίκαιρος εἶναι ὁ Φώτης Κόντογλου, ὅταν ἔγραφε πρὶν ἀπὸ 50 χρόνια, στὰ «Μυστικὰ
Ἄνθη» : «Ἡ νεότητα μαραζώνει γιατί δὲν ἔχει, ἡ δυστυχισμένη, μήτε σκοπὸ στὴ ζωή της, μήτε
ἐνθουσιασμὸ γιὰ κάποιες ἰδέες, μήτε ὄρεξη γιὰ τίποτα. Ἄκεφη καὶ ἀνόρεχτη. Εἶναι σὰν
ὑπνοβάτης. Συζητᾶ ὁλοένα γιὰ ἀσήμαντα πράγματα ποὺ τοὺς δίνει μεγάλη σημασία καὶ εἶναι νὰ
κλαίγει κανεὶς ἀκούγοντας τὶς κουβέντες της, τὰ πειράγματά της, καὶ βλέποντας τὶς ἀνόητες
σκηνοθεσίες, ποὺ μ’ αὐτὲς προσπαθεῖ νὰ δώσει κάποια σημασία στὴ ζωή.»
Καὶ ἡ τρισάθλια κυβέρνηση, οἱ γελωτοποιοί τῆς Μέρκελ, ἀντὶ νὰ στηρίζει τὴν οἰκογένεια καὶ
δὴ τὴν πολύτεκνη, νὰ διατηρήσει τὰ οὕτως ἢ ἄλλως πενιχρὰ εὐεργετήματα τοῦ γάμου καὶ τῆς
παιδοποιΐας, ἐπιβραβεύει τὸ διαζύγιο. Ἂς μην ἀποροῦμε γιὰ τὶς δολοφονίες, τὰ μαχαιρώματα,
τὶς βιαιοπραγίες ποὺ «φυτρώνουν» στὶς καρδιὲς τῶν κατοίκων αὐτῆς τῆς χώρας. Ὅπως ὅμως
λέει θυμόσοφα ὁ λαός μας «ὅπως ἔστρωσες θὰ κοιμηθεῖς»...
Ἐπιμέλεια : Ἀγγελή Βίκυ , Φιλόλογος

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ

4

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful