You are on page 1of 8

Kefalonia & Ithaca

Smart Islands

Εισαγωγή

1.1 Οι «έξυπνοι» άνθρωποι μεγαλώνουν σε «έξυπνες» πατρίδες , όπως ο πολυμήχανος Οδυσσέας.

Τί είναι όμως «έξυπνο;»

Έξυπνος επί παραδείγματι, είναι ο τρόπος που εντάσσεις τις δραστηριότητες σου στο περιβάλλον .
Οι δομές και τα μέσα που επιλέγεις να παρέχεις στο κοινωνικό σύνολο ως Πολιτεία, ώστε να
δημιουργηθεί ένα πολιτισμικά γόνιμο έδαφος για τις τωρινές και επόμενες γενιές.

Έξυπνο Νησί : Το σύνολο των υποδομών & υπηρεσιών του τόπου που αξιοποιούν τη
σύγχρονη τεχνολογία σε συνδυασμό με την ορθή περιβαλλοντική διαχείριση, με στόχο τη
βελτίωση του βιοτικού και ποιοτικού επιπέδου των κατοίκων και των επισκεπτών του νησιού,
μέσα στα πλαίσια μιας βιώσιμης ανάπτυξης. Είναι μια σύγχρονη ολιστική θεώρηση του
«κοινωνικού ιστού», που δομείται ώστε να εξελίσσεται και αναμορφώνεται, σύμφωνα με τις
νέες κοινωνικές αντιλήψεις και τις νέες ανάγκες που δημιουργούνται κάθε στιγμή.

Το έξυπνο νησί δεν είναι ένα ευφυές νησί, ούτε ένα ψηφιακό νησί, ούτε ένα πράσινο νησί.
Είναι ένα νησί που συμπεριλαμβάνει οτιδήποτε εμπεριέχουν οι άλλες τρεις περιπτώσεις αλλά, παίρνει
σοβαρά υπόψη τον ανθρώπινο παράγοντα ως οντότητα ώστε το βιοτικό επίπεδο να γίνει ποιοτικότερο.
Οι παράγοντες που συμβάλουν σε αυτό είναι :

 Η τεχνολογική πρόοδος συμβάλει ουσιαστικά στην απλούστευση των διαδικασιών, στην


εξοικονόμηση πόρων και χρόνου καθώς και στην προστασία του περιβάλλοντος από
διαφόρων ειδών επιβαρύνσεις και υποβάθμιση
 Οι υποδομές δίνουν προτεραιότητα στην ανθρώπινη ψυχική και σωματική υγεία μέσω της
προστασίας του περιβάλλοντος και της αισθητικής
 Η ξεχωριστή ταυτότητα (brand name) γίνεται αμέσως αντιληπτή στον επισκέπτη από την
στιγμή που θα πατήσει το πόδι του στο νησί, διότι απολαμβάνει smart προνόμια,
συνειδητοποιεί τη διαφορά του προορισμού συγκριτικά με άλλους και αρχίζει να νιώθει μια
ιδιαίτερη ικανοποίηση.

Σκοπός του σχεδίου είναι η Κεφαλονιά και η Ιθάκη να γίνουν ΕΞΥΠΝΑ ΝΗΣΙΑ (smart islands) σε
αντιστοίχιση με το όλο και περισσότερο ευρέως γνωστό project των έξυπνων πόλεων.
(βλ . Παράρτημα 1 )

Smart Islands Project


Με αφορμή τα παραπάνω δημιουργήθηκε μια ομάδα συντονισμού (βλ . Παράρτημα 1) η οποία
αποτελείται από εκπροσώπους φορέων και προωθεί την πραγματοποίηση του παραπάνω σχεδίου. Η
ομάδα βρίσκεται σε συνεχή συνεργασία με το ΚΑΠΕ ( Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ).
Στα πλαίσια του σχεδιασμού θα προσδιοριστούν :

 οι στόχοι
 ο οδικός χάρτης
 τα επιθυμητά επίπεδα προσαρμογής
 συνεργίες μεταξύ των φορέων.

Επίσης θα καθοριστούν επακριβώς οι ελάχιστες απαιτούμενες προδιαγραφές σε υπηρεσίες-υποδομές


ώστε ένας φορέας, είτε ιδιωτικός είτε δημόσιος, να μπορεί να χαρακτηριστεί smart και να ενταχθεί στο
δίκτυο.
Όταν το εν λόγω πλάνο υλοποιηθεί, η Ιθάκη και η Κεφαλονιά θα σκοπεύσουν την αειφορία με το δικό
τους ξεχωριστό τρόπο, λειτουργώντας πιλοτικά για τα υπόλοιπα νησιά της Ελλάδας και της Ευρώπης.
Η ανάπτυξη με τον τρόπο αυτό προϋποθέτει :

 την ενεργό συμμετοχή όλων των φορέων (τοπικής αυτοδιοίκησης και ιδιωτικός τομέας) των
νησιών
 το συνολικό μακροπρόθεσμο σχεδιασμό παρεμβάσεων και ανάπτυξης των νησιών, με
ποικίλους τρόπους και μέσα, εμπλέκοντας όλους τους φορείς θέτοντας χρονικούς ορίζοντες
επίτευξης στόχων, έχοντας κοινό στόχο, όπως αυτός παραμένει μακροπρόθεσμα αποδεκτώς ή
επικαιροποιείται από όλους τους εμπλεκόμενους
 την αξιοποίηση φορέων και συμβούλων εκτός των νησιών, που θα ενστερνίζονται τον κοινό
στόχο και το όραμα των τοπικών φορέων (Κ.Α.Π.Ε., διεθνείς συνεργασίες με Πανεπιστημιακά
Ιδρύματα, Οργανισμούς, κλπ)

ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

2.1 Κατάρτιση Ομάδας Έργου.


 Η Ομάδα αυτή θα είναι ολιγομελής (από πέντε έως οκτώ άτομα) και θα έχει τον γενικό
συντονισμό του έργου.
 Θα επικοινωνεί με τους ενδιαφερόμενους (πραγματικούς ή δυνητικούς), τους άμεσα και
έμμεσα εμπλεκομένους.
 Θα ενημερώνει αυτούς που λαμβάνουν αποφάσεις. Τα
 Τέλος, η Ομάδα Έργου θα πλαισιώνεται από συνεργάτες και συμβούλους, όποιους και όποτε
κρίνει απαραίτητο.

2.2. Συνολικός σχεδιασμός βιωσιμότητας της Κεφαλονιάς:


 Θα δημιουργηθεί μια ψηφιακή πλατφόρμα ώστε να μπορεί ο καθένας, είτε φορέας είτε ως
πολίτης να καταθέσει τις απόψεις του, τις προτάσεις του. Ο υπεύθυνος της πλατφόρμας θα
κωδικοποιεί τα εισερχόμενα και θα ενημερώνει την Ομάδα Έργου. Οι θεματικές ενότητες της
πλατφόρμας θα είναι : ενέργεια, νερό, περιβάλλον, υποδομές, ανάπτυξη (οικονομική,
τουριστική, κ.α.), θέσεις εργασίας, κοινωνικοί σκοποί.

Smart Islands Project


 Ο σχεδιασμός θα έχει ποσοτικούς στόχους με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, με την ευελιξία
επικαιροποίησης και προσαρμογών.
 Η υλοποίηση, παρακολούθηση εφαρμογής και επικαιροποίηση του σχεδιασμού θα είναι στην
ευθύνη Επιτροπής που θα καταρτίσει η Ομάδα Έργου. Στόχος του σχεδιασμού θα είναι:
 η αξιοποίηση τοπικών πόρων
 η ελαχιστοποίηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των δραστηριοτήτων που
λαμβάνουν χώρα στο νησί
 η τοπική ανάπτυξη, η δημιουργία και συντήρηση θέσεων εργασίας
 η διατήρηση υψηλού επιπέδου διαβίωσης κατοίκων και επισκεπτών

Ένα πρώτο βήμα στην εκπόνηση του σχεδιασμού βιωσιμότητας, είναι η συμμετοχή της Περιφερειακής
Ενότητας Κεφαλληνίας & Ιθάκης και των Δήμου Κεφαλονιάς και Ιθάκης, στην Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία
του «Συμφώνου των Δημάρχων».
Επίσης, μπορούν να αξιοποιηθούν τα τεχνικά τμήματα των Οδηγών που έχει δημοσιεύσει το ΚΑΠΕ
στα πλαίσια του έργου του «Ενδιάμεσος Φορέας Διαχείρισης Προγραμμάτων του Ε.Σ.Π.Α.»

2.3 Περιγραφή ανά τομέα

1. Υποδομές –Δίκτυα

 Δικτύωση των φορέων από ενιαίο σύστημα


 COC (control center)
 Παροχή δικτύου (Wi-Fi) σε κοινόχρηστους χώρους και μεταφορές
 Πεζοδρομήσεις κέντρων πόλεων με σταδιακή κατάργηση των αυτοκινήτων και αντικατάσταση
αυτών με ποδήλατα και ηλεκτρικά οχήματα
 Έξυπνες στάσεις λεωφορείων
 Ηλεκτροκίνητα mini-bus
 Σταθμός φόρτισης ηλεκτρικών αυτοκινήτων με ΑΠΕ
 Εγκατάσταση ΑΠΕ σε όλα τα σχολεία Πανεπιστήμια του νησιού για εκπαιδευτικούς σκοπούς
 Ενεργειακή αναβάθμιση φωτισμού (δημοτικού και δημόσιου)
 Προγράμματα εξοικονόμησης υδάτινων πόρων
 Έξυπνες – καινοτόμες εφαρμογές στη διαχείριση υγρών και στερεών αποβλήτων
 Προγράμματα κομποστοποίησης
 Ένταξη Περιφερειακής Ενότητας και Δήμων στο Σύμφωνο των Δημάρχων

2. Ενέργεια

 ΑΠΕ στα δημόσια κτήρια, Αθλητικές εγκαταστάσεις , αντλιοστάσια


 Κίνητρα ενεργειακής αναβάθμισης τουριστικών καταλυμάτων
 Ενεργειακή αναβάθμιση (χρήση ΑΠΕ, μόνωση κ.α.) στα υφιστάμενα κτήρια
 Νέα κτήρια, σωστός ενεργειακός σχεδιασμός
 Αγροκτηνοτροφικές εγκαταστάσεις , αυτοπαραγωγή ενέργειας
 Δημόσιος φωτισμός, αντικατάσταση με LED
 Προγράμματα αναβάθμισης φωτισμού στις επιχειρήσεις

Smart Islands Project


3. Νερό

Σε συνεργασία με τη ΔΕΥΑΚ και την ΕΔΕΥΑ:

 Εφαρμογή προγραμμάτων εξοικονόμησης νερού σε οικίες και επιχειρήσεις


 Εφαρμογή καινοτόμων εφαρμογών για μείωση διαρροών
 Διαχείριση υγρών αστικών αποβλήτων σε κάθε τουριστικό οικισμό
 Υποχρεωτικές δεσμεύσεις διαχείρισης υγρών αποβλήτων για κάθε νέα κατοικία ή
επιχείρηση

4. Τουρισμός

Ελάχιστες απαιτήσεις μιας τουριστική επιχείρησης (Hotel -Villa - Apartment) για να ενταχθεί στο δίκτυο
Smart Islands και να πιστοποιηθεί με το ειδικό σήμα.

1. Κατάρτιση Υπεύθυνου μονάδος ( σεμινάριο -πιστοποίηση )


2. Δίκτυο Wi-Fi με σύνδεση στο CοC.
3. Υποχρέωση να εφοδιάζει τους πελάτες με το ειδικό φυλλάδιο.
4. Βασική ανακύκλωση (στερεών ) και κομποστοποίηση
5. Βασικός εξοπλισμός εξοικονόμησης ενέργειας
6. Smart Islands TV channel.
7. Σύστημα κρατήσεων (online -real time)
8. Πινακίδες σήμανσης και περιβαλλοντική πολιτική, στα πρότυπα του EcoLabel
9. Περιβαλλοντική διαχείριση των υγρών αποβλήτων

Όφελος μιας τουριστική επιχείρηση από την ένταξή της στο δίκτυο Smart Islands.

a) Αναβάθμιση και εκσυγχρονισμός της επιχείρησης. Αύξηση ανταγωνιστικότητας


b) Added value υπηρεσίες.
c) Διαφήμιση μέσω του δικτύου Smart Islands
d) Συνεργασία με τους επιστημονικούς συμβούλους της ομάδας Smart Islands
e) Αύξηση κρατήσεων μέσω του online συστήματος.
f) Ευκολότερη ένταξη σε προγράμματα χρηματοδότησης.
g) Συμβολή στην αειφόρο τουριστική ανάπτυξη.

Οι ΟΤΑ μέσω του Smart Islands μπορούν να ενδυναμώσουν το τουριστικό προϊόν τους:

i) Έχοντας το στρατηγικό σχεδιασμό είναι πιο απλό να προβούν σε στοχευμένες δράσεις.


ii) Μέσω του δικτύου Smart Islands κάνουν γνωστά τα αξιοθέατα και τα σημεία ενδιαφέροντος
στους τουρίστες.
iii) Η προβολή είναι σαφώς διαφοροποιημένη από τους ανταγωνιστές και φθηνότερη
iv) Η συνεργασία μεταξύ των φορέων λύνει πολλά από τα προβλήματα λειτουργίας των Ο.Τ.Α.
v) Η ένταξη σε χρηματοδοτικά προγράμματα είναι πολύ πιο εύκολη και εξειδικευμένη.
vi) Η δυνατότητα για διεθνής συνεργασίες μεγαλώνει το δίκτυο globally με ότι αυτό συνεπάγεται.

Smart Islands Project


5. Πολιτισμός

 Ανάδειξη όλων των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων του τόπου, με έμφαση στον Οδυσσέα.
 Εκπόνηση Film για την Κεφαλονιά και την Ιθάκη, « Πορεία από τον Κέφαλο έως το σήμερα»
 Ανάδειξη των ιστορικών προσωπικοτήτων της Κεφαλονιάς στο πέρασμα των αιώνων
 Σύγχρονη κουλτούρα των νησιών, Θέατρο, Καλλιτέχνες, τοπικοί χοροί και τραγούδια

6. Κοινωνική πρόνοια

 Δικτύωση υπηρεσιών, υγείας και πρόνοιας (Νοσοκομείο- Ιατρεία -Βοήθεια στο σπίτι)
 Ενεργή συμμετοχή στο πρόγραμμα ατόμων με ειδικές ανάγκες και ειδικών ομάδων πληθυσμού,
ώστε να αρθεί η κοινωνική απομόνωση

7. Μεταφορές

 Ηλεκτρικά Αυτοκίνητα και σταθμοί φόρτισης ηλεκτρικών Αυτοκινήτων


 ποδήλατα , ηλεκτρικά αμαξίδια (σύστημα gps)
 ηλεκτρικά mini bus
 Wi-Fi σε λεωφορεία και στάσεις λεωφορείων
 smart application για τα taxi
 smart screen στο αεροδρόμιο, green-kiosk στα λιμάνια

8. Εθνικός Δρυμός Αίνου

Σε Συνεργασία με τον Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Αίνου:

 Δημιουργία έξυπνης εφαρμογής ( για smart phones-tablets) όπου ο χρήστης θα μπορεί να


μάθει για χλωρίδα και την πανίδα του βουνού αλλά και να βρει μονοπάτια για εξερεύνηση
 Αξιοποίηση του ήδη υπάρχοντος και ανακαινισμένου περιπτέρου
 Αξιοποίηση του τηλεσκοπίου “Εύδοξος”

9. Τοπική Αυτοδιοίκηση
 Smart applications για πληροφόρηση πολιτών
 ψηφιακά έγγραφα
 διασύνδεση μεταξύ Οργανισμών και φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης
 Σε δημόσιες εκτάσεις πρόγραμμα δεντροφύτευσης για απορρόφηση του εκλυόμενου CO2

Smart Islands Project


10. Πρωτογενής Παραγωγή

 Σύνδεση της τοπικής παραγωγής με τον τουρισμό και τις επιχειρήσεις του
 Συστήματα αυτοπαραγωγής ενέργειας στον αγροτικό και κτηνοτροφικό τομέα
 Συστήματα διαχείρισης κτηνοτροφικών αποβλήτων
 Μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων μέσω προγραμμάτων εκπαίδευσης των
εμπλεκομένων, της παραγωγής compost από το Δήμο, της εισαγωγής νέων μεθόδων
καλλιέργειας
 Ψηφιακή πλατφόρμα καταγραφής και προώθησης όλων των τοπικών παραγωγών.

11. Δράσεις εκπαίδευσης και Δράσεις επικοινωνίας

 Δράσεις εκπαίδευσης και επικοινωνίας στα σχολεία


 Δράσεις επιμόρφωσης και κατάρτισης στους Δημοσίους υπαλλήλους
 Ξεχωριστές δράσεις επικοινωνίας και επιμόρφωσης σε κάθε συλλογικό φορέα
 Συμμετοχή του ΤΕΙ σε ενημερωτικές καμπάνιες και εκπόνηση ερωτηματολογίων
 Δράσεις επικοινωνίας μέσω διεθνών αθλητικών συναντήσεων

12. Πρότυπα - Καινοτόμα projects

 Plastic Free Island, σε συνεργασία με τον Οργανισμό Plastic Pollution Coalition


 Green Plate, για τα εστιατόρια
 Plant a tree

Για όλα τα παραπάνω θα γίνει προσπάθεια να ενεργοποιηθούν Εταιρίες Ενεργειακών Υπηρεσιών


(Ε.Ε.Υ. – ESCO’s), για βελτιστοποίηση του ενεργειακού/περιβαλλοντικού αποτελέσματος και
μεγιστοποίηση της οικονομικής μόχλευσης από την Περιφέρεια, την υπόλοιπη Ελλάδα ή και το
εξωτερικό.

2.4. Τα επιμέρους έργα θα υποβάλλονται για χρηματοδότηση σε κατάλληλα Εθνικά ή Ευρωπαϊκά


Προγράμματα, όπως Ε.Σ.Π.Α. ΙΙ (Τομεακά Επιχειρησιακά Προγράμματα ή στο Περιφερειακό
Επιχειρησιακό Πρόγραμμα της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων), Intereg Europe 2014 - 2020,
Life+, MED, κ.λπ.

2.5. Κύριος ωφελούμενος του Προγράμματος είναι η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, που θα έχει τον
κύριο λόγο στην έγκριση και υλοποίησή του.

2.6. Τον γενικό τεχνικό συντονισμό θα τον έχει το Τεχνικό Επιμελητήριο Κεφαλονιάς.

Smart Islands Project


2.7. Τεχνικός – ενεργειακός σύμβουλος θα είναι το ΚΑΠΕ.

2.8. Επόμενα βήματα:

2.8.1. Σχεδιασμός των κύριων αξόνων του «Έξυπνου Νησιού»


2.8.2. Προσδιορισμός τομεακών (επιμέρους) έργων και δράσεων με βραχυπρόθεσμο,
μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα
2.8.3. Προτεραιοποίηση των παραπάνω έργων και δράσεων, με γνώμονα:
1. Το χρόνο σχεδιασμού και ωρίμανσης
2. Το κόστος και τον χρόνο υλοποίησης
3. Τη χρονική και ποσοτική διαθεσιμότητα πόρων
2.8.4. Επεξεργασία των παραπάνω με απαντήσεις στα έξι κύρια θέματα:
1. Τίτλος
2. Αντικείμενο – στόχοι – ωφελούμενοι
3. Εμπλεκόμενοι – αρμοδιότητες – ευθύνες
4. Χρονοδιάγραμμα
5. Κοστολόγηση
6. Χρηματοδότηση

3.1 Επίλογος

Είναι εφικτό η Κεφαλονιά και η Ιθάκη σύντομα να καταστούν «Έξυπνα Νησιά» και να γίνουν
τα πρώτα νησιά στην Ελλάδα που θα λειτουργούν οργανωμένα στους ρυθμούς της αειφορίας
και της ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ.
Είναι στη διακριτική ευχέρεια των εμπλεκόμενων να προσπαθήσουν να υλοποιήσουν το
σύνολο ή έστω μέρος των παραπάνω. Κάθε βήμα, θα είναι προς τη σωστή κατεύθυνση και τη
θετική συνεισφορά για την επόμενη γενιά.
Όπως έχει γράψει ο μεγάλος Έλληνας ποιητής και νομπελίστας, Οδυσσέας Ελύτης

Το περιβάλλον δεν είναι απλώς αυτό που μερικοί πιστεύουν, δηλαδή ένα σύνολο
δέντρων, φυτών και υδάτων. Είναι η προβολή της Ψυχής ενός λαού επάνω στην Υλη.

Smart Islands Project


ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

1.1 ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS

http://smartcity.bcn.cat/en

1.2 ΟΜΑΔΑ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ

Σταύρος Τραυλός (ΤΕΕ)


Κωνσταντίνος Πρέντζας ( ΕΕΤΕΜ, ΚΡΑΝΗ)
Γεράσιμος Τιμοθεάτος ( Πρόεδρος Ξενοδόχων)
Κατερίνα Ατσάρου ( Πρόεδρος Ενοικιαζομένων)
Χρήστος Καμπανός ( Πρόεδρος Αρκείσιου – Εστιατόρια – Καφέ & Bar)
Κατερίνα Ποδάρα ( ΤΕΕ)
Βασίλης Χατζηφωτιάδης ( ΤΕΕ)
Αγησίλαος Κονιδάρης ( ΤΕΙ)
Τερέζα Φορέστη ( Υπεύθυνη Επικοινωνίας)
Έλενα Παπαρούπα ( Υπεύθυνη Επικοινωνίας)
Ευάγγελος Θωμάτος ( Υπεύθυνος Δικτύων)
Γεράσιμος Ατσάρος (ΚΤΕΛ)
Γεώργιος Αγερίδης (ΚΑΠΕ)

Smart Islands Project