www.zaluu.

com
www.zaluu.com
ÒªÑËÈÉÍ ÀÃÓÓËÃÀ
ÍÝÃ. ÒÀÍÈËÖÓÓËÃÀ.
1.1. ÒªÑËÈÉÍ ÇÎÐÈËÃÎ
1.2. ÒªÑËÈÉÍ ÕÝÐÝÃÆÈÕ ¯ÍÄÝÑËÝË
1.3. ÒªÑËÈÉÍ ÑÀÍÕ¯¯ÆÈËÒ
1.4. ÒªÑËÈÉÍ ÃÀÐÖ
1.5. АМЖИЛТАНД ХҮРЭХ ҮНДЭС
ХО¨Р. СУДАЛГААНЫ ХЭСЭГ
2.1
МАРКЕТИНГИЙН СУДАЛГАА
2.1.1 Зах зээлийн судалгаа
- Зах зээлийн багтаамж
- Çàõ çýýëèéí сегментчлэл
- Хөгжлийн чиг хандлага (салбарын мэдээлэл)
2.1.2 Хэрэглэгчийн судалгаа
2.1.3 Үнийн судалгаа
2.1.4 Орчны хүчин зүйлсийн шинжилгээ
2.1.5 Өрсөлдөгчдийн судалгаа
2.1.6 Борлуулалтын боломж
- SWOT шинжилгээ
- Борлуулалтын тактик (зар сурталчилгаа,
баглаа, бор.суваг, бусад, захиалга )
- Борлуулалтын прогноз
2.2

сав

БАЙГУУЛЛАГЫН УДИРДЛАГА ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТ

ГУРАВ. ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ХҮЧИН ЧАДАЛ, ТЕХНОЛОГИ
3.1 ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН НӨӨЦИЙН БҮРДҮҮЛЭЛТ, ХАНГАМЖ
3.1.1 Материал түүхий эдийн нөөцийн эх үүсвэр, хангамж
3.1.2 Үндсэн капитал бүрдүүлэлт
3.2 ҮЙЛДВЭРИЙН БАЙРШИЛТЫН СОНГОЛТ
3.2.1 Тээврийн загвар
3.2.2 Зардал- хэмжээний шинжилгээ
3.2.3 Хүчин зүйлсийн үнэлгээ
3.3
ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ХҮЧИН ЧАДАЛ
3.4
ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ЖИЛИЙН ПРОГРАМ
3.5
ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ТЕХНОЛОГИ, ТОНОГ ТӨХӨӨРӨМЖ
3.5.1 Технологийн онцлог, давуу тал
3.5.2 Процесс үйл ажиллагаа, дамжлагын бүдүүвч
3.5.3 Байгал орчинд үзүүлэх нөлөө, учруулж болзошгүй хор
хөнөөлөөс урьдчилан сэргийлэх, арилгах арга зам
3.5.4 Тоног төхөөрөмжийн танилцуулга
3.5.5 Тоног
төхөөрөмжийг
тээвэрлэх,
суурилуулах
ажиллагаа, засвар, үйлчилгээний горим, сэлбэг
хэрэгслийн хангамж
3.6
БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙН ТОДОРХОЙЛОЛТ
3.6.1 Бүтээгдэхүүний найрлага, техникийн үзүүлэлт
3.6.2 Сав баглаа боодол, ачих тээвэрлэх горим, тавигдах
шаардлага

www.zaluu.com
www.zaluu.com
3.6.3 Чанарын стандарт
3.6.4 Бүтээгдэхүүн эрүүл ахуйн шаардлагыг хангасан
байдал
3.6.5 Патент, лицензийн асуудлыг шийдвэрлэсэн байдал
ДӨРӨВ. ТӨСЛИЙН ЭДИЙН ЗАСГИЙН ҮЗҮҮЛЭЛТҮҮДИЙН
ТООЦОО
4.1 Бүтээгдэхүүн үлдвэрлэлт, үйлчилгээний жилийн төлөвлөгөө
4.2 Үндсэн хөрөнгө бэлтгэлийн зардлын тооцоо
4.3 Бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийн нийт зардлын тооцоо
4.4 НЭГЖ БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙ ӨӨРИЙН ӨРТГИЙН ТООЦОО,
НЭГЖИЙН ҮНЭ
4.5 ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН
НИЙТ
БОРЛУУЛАЛТЫН
ОРЛОГО,
АШГИЙН ТООЦОО, ХУВИАРИЛАЛТ
ТАВ. ТӨСЛИЙН ЭДИЙН ЗАСГИЙН ҮР АШГИЙН ҮНЭЛГЭЭ
5.1 ТӨСЛИЙН ЭДИЙН ЗАСГИЙН ҮР АШГИЙН ТООЦОО
ЗУРГАА.ДҮГНЭЛТ
ЗУРГАА. ХАВСРАЛТ

www.zaluu.com
www.zaluu.com
ÍÝÃ. ÒÀÍÈËÖÓÓËÃÀ.
1.1.

ÒªÑËÈÉÍ ÇÎÐÈËÃÎ

Чанарын шаардлага хангасан, самрын шинэ хэрэглээг бий
болгосноор байгалын нөөцийг үр ашигтай ашиглах, шинэ бизнесийг
хөгжүүлэхэд оршино.
1.2.

ÒªÑËÈÉÍ ÕÝÐÝÃÆÈÕ ¯ÍÄÝÑËÝË
1. Байгалын нөөц, боломж
-

Манай орны ойн 11,9 хувь нь хуш буюу самрын мод
бөгөөд энэ төрлийн хуш мод нь зөвхөн ОХУ болон
ìàíàé îðîíä óðãàäàã.
Монголчуудын уламжлалт хүнсний хэрэглээ болсон
бөгөөд жил бүр ард иргэд самар түүдэг.

2. Ýð¿¿ë ìýíä, íèéãìèéí àñóóäàë
-

5 төрлийн витамин, амин дэм агуулагддаг, илчлэг
тэжээл сайтай
Боргоцой болон цайруулсан самрыг хэрэглэснээс
болж үүсдэг ахуйн замын өвчнүүдийг багасгана.
(Халдавт өвчин, Хордлого г.м )
Идэхэд хялбар, өнгө үзэмж, эрүүл ахуйн шаардлага
хангасан
амтлаг бүтээгдэхүүн хэрэглэгчидэд
шаардлагатай..

3. Эдийн засгийн үр өгөөж
-

Жил бүр самарчид өөрсдийн хүнсэнд хэрэглээнээс
гадна зах зээлд нийлүүлдэг.
Ìîíãîë óëñûí ýäèéí çàñãèéí áàéäàë òîãòâîðæèæ
ºñºõ õàíäëàãàòàé áîëñîí. 1997 îíîîñ ÄÍÁ –íèé
хэмжээ тогтвортой өсөж байна.
Нэг өрхийн сарын мөнгөн зарлагад хүнсний
бүтээгдэхүүний эзлэх хувийн жин тогвортой ба
ñàðäàà íèéò îðëîãûí 39.7 % áîëæ áàéíà.

4. Гадаад орнуудын туршлага, дэлхий нийтийн чиг
õàíäëàãà
-

Сибирийн хуш мод ургадаг хоѐрхон улсын нэг нь
болох
Оросын
холбооны
улсын
самрын
үйлдвэрлэлийн туршлага
Дэлхий нийтэд самрын хэрэглээ өсч, байгаа бөгөөд
хүнсний шинэ хэрэглээг бий болгож, хагас болон
бүтэн боловсруулж, улс үндэстний хэрэглээний
онцлогт тохирон хөгжиж байна.

www.zaluu.com
www.zaluu.com
-

ÎÕÓ-ä ñàìðààð 60 îð÷èì òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿í
¿éëäâýðëýäýã

5. Хууль эрх зүйн орчин
-

-

1.4.





1.5.

2004 оны байгаль орчнын яамнаас гаргасан 165
тоот тогтоолд “Түүхий самрыг буюу 40-д төрлийн
ургамлын үрийг экспортлохыг хориглосон” ба “хагас
боловсруулан экспортоор гаргахыг зөвшөөрсөн”.
Засгийн газраас үндэсний үйлдвэрлэлийг дэмжин
хөгжүүлэхэд онцгой анхаарч байна

ÒªÑËÈÉÍ ÃÀÐÖ

Улсын төсөвт жилд 310 сая төгрөгийн орлого оруулна.
10 õ¿íèé àæëûí áàéðûã øèíýýð áèé áîëãîíî.
Æèëäýý 150 îð÷èì òîíí õàãàñ áîëîâñðóóëñàí ñàìàð ¿éëäâýðëýíý.
Импортын самрыг эхний жилд 2% бууруулах боломжтой.
¯éëäâýðèéí æèëèéí öýâýð àøèã 379 ñàÿ òºãðºã
АМЖИЛТАНД ХҮРЭХ ҮНДЭС
-

Импортыг орлох бүтээгдэхүүн
Бүтээгдэхүүний онцлог давуу шинжүүд
Цэвэр эрүүл, ахуйн шаардлага хангасан бүтээгдэхүүн
Хөнгөлөлт урамшууллын бодлого
Цөмдөг самрын хэрэглээг бууруулж түүнээс үүсэх
өвчлөлтийг багасгана.
Ой хамгаалах төслийг хэрэгжүүлэх

ХО¨Р. СУДАЛГААНЫ ХЭСЭГ
Зорилго: Монголд самар боловсруулах үйлдвэр байгуулах төслийг
õýðýãæ¿¿ëýõýä çîðèëòîò çàõ çýýë áîëîí ò¿¿íä íýâòðýõ áîäèò áîëîìæèéã
ñóäëàí øèíæëýæ, îíîâ÷òîé ¿ð ä¿íä õ¿ðýõ ÿâäàë þì.
2.1

МАРКЕТИНГИЙН СУДАЛГАА
2.1.1 Зах зээлийн судалгаа

Улаанбаатар хот болон хөдөө орон нутгийн зах зээл дээр өөрийн
гэсэн орон зай бий болгох, цаашдаа дэлхийн зах зээлд гарах зорилго
тавин ажиллах болно.
-

Зах зээлийн багтаамж

Улаанбаатар хотын самрын зах зээлийг дараах үзүүлэлтээр
тодорхойлъѐ.

www.zaluu.com
www.zaluu.com
Монголын хувьд энэ нь шинэ төрлийн бүтээгдэхүүн тул тогтсон зах
зээл одоогоор байхгүй юм. Иймд альтернатив бүтээгдэхүүн болох
“Газрын болон наранцэцгийн самар” –ын импортын хэмжээнээс зах
зээлийн багтаамжийг нь тодорхойлж үзвэл:
Q1 Газрын самрын импортын хэмжээ жилд -3,5 тн
Зах зээлд зарагддаг үнэ (бөөний) 1кг 1500 -1800 төг
Багтаамж 3500*1650=5 775 000 төг
Q2 Ëààçтай давсалсан самрын импортын хэмжээ жилд – 542.9 òí
Çàõ çýýëä çàðàãääàã ¿íý 800-1200 òºã
Áàãòààìæ 1700 *5ø ëààçòàé ñàìàð*365 ºäºð*800 òºã= 2 482 000
000 òºã
Q3 Íàðàíöýöãèéí ñàìðûí èìïîðòûí õýìæýý æèëä -2.5 òí
Çàõ çýýëä çàðàãäàõ ¿íý 800-1200 òºã
Áàãòààìæ 2 500 000 òºã
Q4 Гадуур гудамжинд зарагдаж буй боловсруулаагүй самрын
хэмжээг тодорхой мэдэхэд хүндрэлтэй боловч зах зээлийн багтаамжийг
нарийн тодорхойлох үүднээс тодорхой төслүүдийн мэдээллийг үндэслэн
тооцоо хийхэд хот суурин газруудаар зарагдаж буй хушны самрын
хэмжээ нь 2600 тонн байна. /Хавсралт /
Зах зээлийн үнэ 1кг -500 – 1200 төг
Зах зээлийн багтаамж 2600000*850 =2 210 000 000 төг
Үүнээс нийт зах зээлийн багтаамжыг тооцвол:
Qáàãòààìæ = Q1 + Q2 + Q3 + Q4
Qáàãòààìæ = 4 700 275 000 òºãðºã
-

Çàх зээлийн сегментчлэл

Манай бүтээгдэхүүнийг хэрэглэх зориулалт, хэлбэрээс хамааруулж
1. Ердийн хэрэглэгчид буюу самар болон самран
бүтээгдэхүүнийг дэлгүүр, худалдааны төвүүдээс авдаг
хэрэглэгчид
2. Самраар хийсэн бүтээгдэхүүнээр үйлчилгээ үзүүлдэг
байгууллага. Үүнд BAR, Ресторан, амралтын газар, аялал
жуулчлалын баазууд
Мөн самар авч иддэг хүмүүсийг самраа худалдаж авах эх үүсвэр,
сонирхол, насны онцлог зэргээс хамааруулж:
1. Хүүхэд залуучууд
2. Насанд хүрэгчид гэж авсан болно.
Эндээс зорилтот зах зээлээ
1. Зах зээлийн багтаамж
2. Эрэлтэт бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэх боломж
гэсэн шалгуураар Хүүхэд залуучууд ба BAR цэнгээний газар гэсэн
сегментийг сонгон авлаа.
Зорилтот зах зээлийн нийт багтаамж хэрэглэгчидийн судалгаанд
үндэслэн тогтоовол:

www.zaluu.com
www.zaluu.com
BAR – 2 482 000 000 төг \хавсралт\
-

Хөгжлийн чиг хандлага (салбарын мэдээлэл)

Хушны самар болоод хушны самран бүтээгдэхүүн нь манай орны
хувьд болоод дэлхийн зах зээл дээр шинээр орж ирж байгаа төрөл зүйл
бөгөөд өвөрмөц сайхан амт, тэжээллэг чанараараа эрэлт хэрэгцээ нь
хурдацтайгаар нэмэгдэж буй бүтээгдэхүүн юм. Гол түүхий эд болох
самарыг ургуулдаг “Сибирийн хуш” мод нь зөвхөн Оросын холбооны улс
болон манай оронд л ургадаг бөгөөд энэ боломж нь цаашид манай оронд
ийм үйлдвэр хөгжих таатай нөхцөл болж өгөх юм. ОХУ-д Хушны самраар
40- гаруй нэр төрлийн бүтээгдэхүүн хийж үйлдвэрлэдэг ба 1990 –д оноос
өмнө Монголд самрын тос нийлүүлдэг байсан.
2.1.2 Хэрэглэгчийн судалгаа
Салбарын хувьд тодорхойлж гаргасан зах зээлийн сегмент тус
бүрд тусад нь анкетын аргаар хэрэглэгчийн судалгаа явуулсан. Манай
бүтээгдэхүүний хувьд зах зээл дээр шинээр орж ирэх учир эхлээд
бүтээгдэхүүн, түүний шинж чанар, боломжуудыг танилцуулсны үндсэн
дээр хэрэглэх боломжийн судалгааг авсан юм.
Судалгааны үр дүн нь:
1. Ердийн хэрэглэгчид
Улаанбаатар хотод дунд сургуульд нийт ? хүүхэд суралцдаг ба бид
Баянзүрх дүүргийг сонгон анкетын аргаар судалгаа авсан болно.
Баянзүрх дүүрэгт нийт ? хүүхэд сургуульд сурдаг ба үүний 10% болох ?
хүүхдээс 48, 33, ? –р сургуульд түшиглэн судалгаа авлаа. Судалгааны үр
дүнд хүүхдүүдийн 90.4% нь самар идэх дуртай ба үүний 36.5% нь хушны
самарт, 48.7% нь давсалж боловсруулсан газрын самарт, 8.6% нь
боловсруулаагүй газрын самарт дуртай гэж хариулсан байна.
Нийт судалгаанд оролцогсдын 69.8 %нь хушны самрыг илүү
хэрэглэдэг ба үлдсэн хувь нь бусад самрыг илүү хэрэглэдэг байна.
Хушны самрыг их хэрэглэдэг гол шалтгаан нь амт 69.3% мөн
газрын самрыг 66.7% нь амттай учраас сонгодог байна. (хавсралт )
Эндээс хүүхэд залуус хушны самранд дуртай бөгөөд гол асуудал
нь эрүүл ахуй болон хэрэглээний төвөгтэй байдал гэдэг нь харагдаж
байна. Мөн үнэ хямд бага хэмжээгээр савласан самрыг илүү худалдаж
авдаг онцлогтой.
2. BAR, Ресторан
Давсалсан самар нь биендэх спиртыг өөртөө шингээж маш сайн
цэвэрлэдэг, согтоодоггүй сайн талтай учир согтууруулах ундаа
хэрэглэсэний дараа идэхэд их тохиромжтой байдаг байна. Уг
шалтгаанаар баарууд давстай лаазалсан самраар үйлчилдэг ба бүх баар
ийм самар татан авдаг юм. Улаанбаатар хотод нийт 1297 баар,
цэнгээний газар байдаг. Судалгаанаас баарнууд 100%

www.zaluu.com
www.zaluu.com
3. Нарийн боовны цехүүд
Зарим нарийн боовны цехүүд самартай боов хийдэг бөгөөд үүндээ
газрын самрыг ашигладаг байна. Гадаад улс орнуудад газрын самрыг
маш олон төрлийн хүнсний бүтээгдэхүүнд хольц байдлаар ашигладаг
боловч манай улсад цөөхөн төрлийн хүнсэнд л хэрэглэж байна.
2.1.3 Үнийн судалгаа
Áèä ¿íýý òîãòîîõûí òóëä äàðààõ ¿å øàòûã àâ÷ õýðýãæ¿¿ëíý.
1. Үнийн зорилгыг тогтоох
Бид үнээ тогтоохдоо зах зээлд эзлэх байр сууриар тэргүүлэх стратеги
áàðèìòàëíà.
2. Эрэлтийг тодорхойлох
Сегмент тус бүрийн хэрэглэгчидийн судалгааны дүнд үндэслэн
бүтээгдэхүүний зах зээл дэх эрэлтийн хэмжээг тодорхойлсон болно.
Үүнд баар цэнгээний газруудын нийт эрэлт:
3. Зардлыг тооцох
Ýíýõ¿¿ çàðäëóóäûã ãàðãàõäàà òóõàéí ¿éë÷èëãýýã ¿ç¿¿ëýõýä
øààðäëàãàòàé õºäºëìºðèéí çàðäàë, á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàðäàë, áàãàæ
õýðýãñëèéí çàðäàë, óíààíû çàðäàë çýðãèéã áàãòààñàí áîëíî.
Ä/Ä ¯éë
àæèëëàãààí
û ÷èãëýë

Õàìðàõ ¿éë
Ãàðàõ çàðäàë
àæèëëàãààí ººðèéíõ
íü Компани бүтээгдэхүүнээр
óóä
á¿òýýãäýõ¿¿íýýð
Ãàäààäûí
Äîòîîäûí
¿éë÷ëýõ

4. Өрсөлдөгчийн үнэд Судалгаа хийх
5. Үнэ тогтоох аргачлалаа боловсруулах
Áèä ¿íýý òîãòîîõäîî çàðäàëä ¿íäýñëýí çîðèëòîò àøãèéã õàíãàæ
÷àäàõóéö áàéõààð áîëîâñðóóëíà.
6. Эцсийн үнэ тогтоох
2.1.4 Өрсөлдөгчдийн судалгаа
Өрсөлдөгч бүтээгдэхүүний хувьд хэрэглээ болоод, шинж чанарын
төсөөтэй байдлаар газрын самарыг сонгож авсан бөгөөд 100% импортын
бүтээгдэхүүн болох газрын самрыг зах зээлээс шахах зорилготой
ажиллана.
Харьцуулсан судалгаа.
Лаазалсан газрын самрын хувьд:
Шалгуур,
Давсалсан
Газрын самар
Хушны самарын
үзүүлэлтүүд
газрын самар
цөмөө
Үнэ (1 кг)
6500
1500-1800
2000-3100
Нүүрс ус
7%
7%
9%
Төмөр
10%
10%
8%
Илчлэг
250 калори
250 калори
260 калори
Тосны илчлэг 130 калори
130 калори
200
Уураг
4%
4%
Тослог
23%
23%
44%

Íèéò
çàðäàë

www.zaluu.com
www.zaluu.com
Агуулагддаг
витамин
Хэрэглэгчийн
дур сонирхол

А, В, С

А, В, С

А, В, С, Д, Е, Р

48.7%

8.3 %

36.5%

Газрын самаран бүтээгдэхүүний хувьд нэр төрлийн
дээр үндсэн хэдэн төрөл байна. Үүнд:
Нэр төрөл
Үндсэн хэрэглэгчид
Зах, бөөний худалдааны цэгүүдэд Дэлгүүр,
ястай
самрыг
килограммаар худалдааны төвүүд
худалдаалах
Гудамжинд
граммаар
болон Хүүхэд залуучууд
хилээр
зарагддаг
газрын
давсалсан самар
Супер маркетууд болон томоохон Тэдгээр
дэлгүүрүүдээр зарагддаг 150 гр –н дэлгүүрүүдээр
давсалсан болон ямар нэгэн үйлчлүүлдэг
амтлагчаар бүрсэн лаазтай самар орлогын
түвшин
дундаж
болон
дээгүүр хүмүүс
БАР болон ресторанд зарагддаг Насанд хүрэгчид
150 гр –н давсалсан лаазтай
самар
Голчлон ТҮЦ болон жижигт Хүүхэд, залуучууд
дэлгүүрт зарагддаг 20 гр –ын
амталсан ууттай самар (цагаан
самар, эрдэнэшишийн гурилтай,
давсалсан г\м)
Шуудайнд
хийсэн
стаканаар Хүүхэд, залуучууд
хэмжиж зардаг хушны цөмдөг
самар

хувьд зах зээл
Үнэ \төг\
1 кг нь 15001800 төг
100гр нь 200250
950-1300

800-1200
120-180

1 стакан 100250 төг

Самрыг амталсан амтлагчид
- Давс
- Зөгийн бал
- Чихэр
- Бурам
- Шоколад
Самрыг бүрсэн материалууд нь:
- Эрдэнэшишийн гурил
- Чихэр
- Бурам
- Шоколад
Импортлогч байгууллага, компани.
Самрын зах зээлд төвлөрсөн ганц компани нь газрын самар
савлаж зардаг BJ компани юм. Улаанбаатар хотод “BJ” компани
гудамжинд задгай байдлаар зарагддаг давсалсан газрын самрыг цаасан

www.zaluu.com
www.zaluu.com
саванд лаазлан дэлгүүрүүдэд нийлүүлдэг бөгөөд амт чанар, стандартын
хувьд импортын лаазалсан самраас нэлээд доогуур юм. Бүтээгдэхүүний
нэр төрөл ганц,
Самар зардаг, импортлож нийлүүлдэг компаниуд зөвхөн самран
дээр төвлөрдөггүй ба байх ѐстой хэрэгцээг нь хангах зорилготой.
2.1.5 Борлуулалтын боломж
Зорилтот зах зээлийн хэмжээ үйлдвэрийн гарцын хувьд харьцангуй
том, бүтээгдэхүүний нэр төрөл олшрох, шинэчлэгдэх өргөн боломжтой,
хэрэглэгчидийн зүгээс бүтээгдэхүүнийг хүлээж авах магадлал өндөр
зэргээс борлуулалтаа бүрэн хийх боломжтой гэж үзлээ.
- SWOT шинжилгээ
Давуу тал:
- Эрүүл мэндэд өндөр ач тустай
- Олон төрлийн витамин агуулдаг
- Тэжээллэг, өндөр илчлэгтэй
- Цэвэр байгалын гаралтай бүтээгдэхүүн
- Гудамжинд зарагддаг эрүүл ахуйн
баталгаагүй, халдварт өвчин тарах
нөхцөл, эх үүсвэр болдог самар,
түүнийг хиртэй гараар барьж цөмдөг
нийтийн буруу хэрэглээг соѐлтой
эрүүл, цэвэр хэрэглээгээр солино.
- Байгалийн
баялгийг
үр
ашигтай
хэрэглэнэ.
- Эрүүл ахуйн шаардлага хангасан
хүнсний бүтээгдэхүүний нэр төрлийг
олноор нэмнэ.
Боломж
- Үндэсний Брэнд бүтээгдэхүүн болох
боломжтой
- Цөмөөгөөр үндсэн түүхий эд хийдэг
олон
төрлийн
салбар
үйлдвэр
байгуулах боломжтой. Үүнд самрын
тос,
Самартай
боов,
гурилан
бүтээгдэхүүн, самрын яс боловсруулах,
эмчилгээний бэлдмэл, эмийн үйлдвэр,
г/м
- Үйлдвэрлэлтийг
нэмэгдүүлэх
боломжтой
- Экспортлох (дангаар болон, бүрэн
боловсруул, дайвар бүтээгдэхүүнүүд)
- Шинээр
цөмөөгөөр
хийсэн
бүтээгдэхүүний нэр төрөл бий болох
- Шинэ бүтээгдэхүүн боловч хүмүүс
бүтээгдэхүүний онцлог давуу чанарыг
мэдэх учир нэвтрүүлэхэд хялбар

Сул тал
- Түүхий эд хадгалалтын
горимын шаардлага өндөр
- Түүхий
эд
бэлтгэн
нийлүүлэгчдээс хамаатай
байгаль
экологид
хор
хөнөөл учирч болзошгүй
- Цөмдөг самраас өндөр
үнэтэй
- Хуш мод нь ховордож буй
ховор ургамлын тоонд
ордог, ихэнхи нөөц нь
байгалын
тусгай
хамгаалалттай бүс нутагт
ургадаг.
Аюул занал
- Шинэ бүтээгдэхүүн учир
хэрэглэгчид
хүлээж
авахгүй байх
- Түүхий эдийн хомсдолд
орох,
(цаг
улирлын
байдлаас хамааралтай ган
зуд, самрын ургалтын
онцлогоос ургацгүй жил
түүхий эд хомсдох)
- Түүхий
эд
бэлтгэн
нийлүүлэгчтэй холбоотой
ой
хээрийн
түймэр,
экологийн
нөхцөл
байдалаас
үүдэлтэй
засгийн
газрын
самар
түүхийг
хориглосон
тогтоол шийдвэр
- Салбарын
өрсөлдөгчид
нэмэгдэх,
тэдний
нөлөөлөл хүчтэй болох

www.zaluu.com
www.zaluu.com
Учирч болох аюул заналаас сэргийлэхийн тулд даатгалд
хамрагдах ба мэргэжлийн байгууллагатай нягт харилцаатай ажиллан
байгалын нөөцийн шинжилгээ, мэдээллийг урьдчилан авч үйлдвэрлэлийн
төлөвлөгөөндөө тусгаж ажиллана.
-

Борлуулалтын тактик (зар сурталчилгаа, сав баглаа, бор.суваг,
бусад, захиалга, урамшуулалт )
Өрсөлдөгч бүтээгдэхүүн болох газрын самрын хувьд олон янзын
хэмжээгээр уутан савласан, давсалж уутанд савласан, лаазалсан
байдлаар нийлүүлдэг.
Хуучин бүдүүлэг хэрэглээг халан шинээр гарч ирж буй соѐлтой,
тансаг хэрэглээ тул сав баглаа боодол, түүний өнгө үзэмж, хэмжээ,эрүүл
ахуйн шаардлага, дизайныг онцгой анхаарна.
Бүтээгдэхүүнээ хэрэглэгчидэд таниулах үүднээс эхний жилүүдэд
зар сурталчилгаанд ихээхэн анхаарал тавина.
Үүнд:
 Телевиз
 Радио
 Сонин, хэвлэл
 Тараах материал
 Бусад
Телевиз болон радиогоор явуулах сурталчилгаа нь ижил байхаар
тооцож байна. Учир нь дүрс ба авианы хослосон нөлөөлөл хүний тархинд
тогтвортой санамжийг бий болгодог. Зурагт, радиогоор явуулах реклам
нь хэрэглээний соѐл, бүтээгдэхүүний амт чанарыг сурталчилна. Зурагт
радиогийн зар мэдээгээр үйлдвэрийн түүхий эд болох самар худалдаж
авах зарыг цацна.
Сонин хэвлэл дээр гарах сурталчилгаа нь бүтээгдэхүүний чанар,
нэр төрөл, ач xолбогдолыг танилцуулах зорилготой байна.
Зар сурталчилгааны төсөв
Хүснэгт. 2.7.

2
3
4

Зар
сурталчилгааны
зардал
Реклам
хийлгэх
зардал (телевиз)
Реклам
хийлгэх
зардал (радио)
Зурагт
Радио
Cонин

5
6

Òàðààõ ìàòåðèàë
Бусад

1

Тоо

Нэгжийн
өртөг

1 мин

350.000

Сурталчлах Жилийн
хэмжээ
нийт өртөг
350.000

1 мин
Нэг удаа 120.000
Нэг удаа 2.000
Нэг удаа
(1/8)
75100ø
0.020

104
52

12.480.000
104.000
2.460.000
1.502.000

Зар сурталчилгаа хийлгэсний дүнд хүмүүсийн сэтгэхүйд онцгой
шинэ бүтээгдэхүүний орон зайг бий болгоно. Мөн манай бүтээгдхүүний
давуу тал, онцлог зэрэгийг олж харна. Давуу талтайг хэрэглэгчидэд

www.zaluu.com
www.zaluu.com
ойлгуулсан тохиолдолд борлуулалт өндөр байх нь судалгааны дүнгээс
харагдсан. Зах зээлд нэвтрүүлэхдээ бүтээгдэхүүний өөрийн гэсэн онцлог,
чанар зэргийг багтаасан эмбелем, брэндийн тэмдэгтэй, имижтэй байлгах
нь зах зээлд өөрийн эзлэх байр суурийг олж авахад тустай.
Борлуулалтын сувгаа зах зээлийн сегментүүдийн онцлогт
тохируулж зохион байгуулах ба үүнд:
1.
Насанд хүрэгчдэд хүргэхийн тулд хүнсний томоохон
сүлжээ дэлгүүрүүд, (БОСА, Миний дэлгүүр г\м)
худалдааны төвүүдээр гэрээгээр нийлүүлнэ. Манай
бүтээгдэхүүнийг нийлүүлснээрээ дэлгүүрүүдийн хувьд
үйлчлүүлэгчдийнхээ хүсэлд нийцүүлсэн, тэдэнд илүү
ойртож хэрэгцээг нь хангах ба барааны нэр төрлөө
нэмнэ. Бид бүтээгдэхүүнээрээ дамжуулан эдгээр
дэлгүүрүүд буюу гэрээт борлуулагчдаа сурталчлах тул
харилцан ашигтай ажиллах юм.
2.
Хүүхдүүд, оюутан залуусын хувьд тэд гол төлөв
сургуультай ойролцоо, автобусны буудлын дэргэдэх
жижиг лангуу, дэлгүүр, ТҮЦ зэргээс самарыг худалдаж
авдаг ба тэдгээр дэлгүүр, ТҮЦ, задгай лангууны эзэд
бараагаа
бөөний
худалдааны
төвөөс
өөрсдөө
цуглуулдаг. Тэдэнд хүргэхийн тулд манайх өөрсдийн
бүтээгдэхүүний бөөний худалдааны цэгийг хотын төв,
томоохон захын ойролцоо байгуулна.
3.
BAR, Рестораны хувьд гэрээ байгуулж бүтээгдэхүүнээ
нийлүүлнэ.
Борлуулалтаа нэмэгдүүлэх үүднээс их хэмжээгээр авсан
тохиолдолд үнийг хямдруулах, ердийн хэрэглэгчидэд зориулсан
бүтээгдэхүүнд сугалаа оруулах гэх мэт олон янзын урамшууллын
бодлого баримтална.
- Борлуулалтын прогноз
Эхний удаад ялгаварт маркетингийн бодлого баримтлах ба
2.2

БАЙГУУЛЛАГЫН УДИРДЛАГА ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТ

Захирал

Санхүүгийн
менежер

Технологич

Маркетингийн
менежер

Ажилчин

жолооч

www.zaluu.com
www.zaluu.com
ГУРАВ. ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ХҮЧИН ЧАДАЛ, ТЕХНОЛОГИ
3.1

ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН НӨӨЦИЙН БҮРДҮҮЛЭЛТ, ХАНГАМЖ
3.1.1 Материал түүхий эдийн нөөцийн эх үүсвэр, хангамж
Монгол орны самрын нөөц нь Тарвагатайн нурууны салбар уулс,
Хэнтийн нурууны салбар уулсаар түлхүү байдаг ба жилд самарчдын түүж
цуглуулдаг ба цуглуулах боломжтой самрын хэмжээ нь 4000 тн юм.
/Хавсралт /
Түүхий эдээ Улаанбаатар хотоос татан авах ба самарчид өөрсдөө
авчирч эсвэл ченжүүдээр дамжуулж хотод оруулж ирдэг. Самар авах
цэгийг үйлдвэрийн газрын дэргэд байгуулах ба цайз захын ойролцоо
хуучин самар авдаг байсан газар тул давуу талтай юм.
3.2

ҮЙЛДВЭРИЙН БАЙРШИЛТЫН СОНГОЛТ

Үйлдвэрийг Баянзүрх дүүргийн нутаг дэвсгэрт Цагдаагийн 801-р
ангийн ард байрлах ашигах боломжтой барилгууд бүхий байгууламж
байгаа одоогоор тэнд хэвлэлийн үйлдвэр үйл ажиллагаа явуулж байгаа.
Үйлдвэрийн барилгын хувьд технологийн шаардлага бараг байхгүй
бөгөөд эрүүл ахуйтай холбоотой шаардлагууд тавигдах юм. Тиймээс уг
байшинг засаж тохижуулан үйл ажиллагаа явуулах бүрэн боломжтой юм.
3.3

ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ХҮЧИН ЧАДАЛ

Төслийн хүчин чадал
AO
Ecap 

ES
AO-Бодит гарцын хэмжээ
ES- Боломжит (үр ашиг)хүчин чадал

1
2
3

Боломжит буюу үр ашигтай хүчин чадал
AO
Ucap 

DC
Үйлдвэрийн хүчин чадлын төлөвлөлт
Бүтээгдэхүүн
Хэмжих Нэг
өдөрт Жилд
үйлчилгээний
нэгж
үйлдвэрлэх
ажиллах
нэр
хэмжээ
хоног
Хагас
Кг
боловсруулсан
самар
Хатуу хальс
Кг
Зөөлөн хальс
Кг

36

258

Жилийн
үйлдвэрлэлтийн
дээд
хэмжээ
буюу
төслийн
хүчин чадал
9288

90
24

258
258

23220
6192

3.4
ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ЖИЛИЙН ПРОГРАМ
Үйлдвэрлэл, үйлчилгээний хүчин чадал ашигллалт (загвар)

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Бүтээгдэхүүний Хэмжих
нэр
нэгж
Үйлдвэрлэлийн программ
Хагас
кг
боловсруулсан
самар
Хатуу хальс
Кг
Зөөлөн хальс
Кг

1
2
3

Үйлдвэрлэлийн
хүчин
чадал
ашиглалт
2006
2007
2008
50%
80%
100%
4644
7430.4
9288
11610
3096

18576
4953.6

23220
6192

Үйл ажиллагааны жилийн төлөвлөгөө 2006
№ Хийгдэх ажлууд
III
1
2
3
4
5
6
7

IV

Улирал
I

II

Хөрөнгө оруулалтын асуудлаа шийдвэрлэх
Барилга байшинг засварлах
Боловсон хүчнийг бэлтгэх
Тоног төхөөрөмж бэлтгэх, суурилуулах
Материал түүхий эдийг бэлтгэх
Туршилтын үйлдвэрлэл явуулах
Үйлдвэрийг ашиглалтанд оруулах
3.5

ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ТЕХНОЛОГИ, ТОНОГ ТӨХӨӨРӨМЖ
3.5.1 Технологийн онцлог, давуу тал
Оросын Холбооны Улсаас тоног төхөөрөмжийн хамт
технологио
авсан.
Оросын
Холбооны
Улс
нь
самар
боловсруулалтаараа тэргүүлдэг бөгөөд тоног төхөөрөмжийн хувьд
баталгаа, чанар сайн байдаг. Оросын нийт ойн модны 30%-нь хуш
мод байдаг бөгөөд самрыг боловсруулах чиглэлээр маш олон
ажлыг хийж, судалсан байдаг ба самрын тос, эмчилгээний
зохиулалттай тос, давсалсан самар гэх мэт олон төрлийн
бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэж байна. \Хавсралт\
3.5.2

Хатуу
хальснаас
салгагч

Процесс үйл ажиллагаа, дамжлагын бүдүүвч

Зөөлөн
хальснаас
салгагч

Үлээгч

Угаагч

Хатаагч

Схем.1 Технологийн бүдүүвч
-

Хатуу хальснаас салгагч – боргоцооноос салгасан самрыг хатуу
хальснаас нь салгагч тоног төхөөрөмж
Зөөлөн хальснаас салгагч – цөмөөний зөөлөн хальснаас салгах
тоног төхөөрөмж
Үлээгч – Хөнгөн хальсыг үлээгч
Угаагч –

Савлагч

www.zaluu.com
www.zaluu.com
-

Хатаагч –
Савлагч -

3.5.3

Тоног төхөөрөмжийн танилцуулга

Үндсэн 4-н төрлийн тоног төхөөрөмж

4

70

220380

80

120

Вес кг

220380
380

Шаардагдах
цахилгаан V

100

Хүчин чадал
кг\ц

380

133333.34 руб

3

150180
Хальснаас
180салгагч
200
Үлээгч
180200
Хатаагч \50- 60-80
80С\

үнэ

350000 руб

2

Салгах хэсэг

үнэ
Вес кг

1

Хятад

Шаардагдах
цахилгаан V

Тоног
№ төхөөрөмжийн
нэр

Хүчин чадал
кг\ц

Орос

3.5.4 Тоног
төхөөрөмжийг
тээвэрлэх,
суурилуулах
ажиллагаа, засвар, үйлчилгээний горим, сэлбэг хэрэгслийн
хангамж
3.6
ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ХҮЧИН ЧАДАЛ

1
2
3

Үйлдвэрийн хүчин чадлын төлөвлөлт
Бүтээгдэхүүн
Хэмжих Нэг
цагт Жилд
үйлчилгээний
нэгж
үйлдвэрлэх
ажиллах
нэр
хэмжээ
хоног
Хагас
Кг
боловсруулсан
самар
Хатуу хальс
Кг
Зөөлөн хальс
Кг
3.7

36

258

Жилийн
үйлдвэрлэлтийн
дээд
хэмжээ
буюу
төслийн
хүчин чадал
148 608

90
24

258
258

371520
99 072

ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ЖИЛИЙН ПРОГРАМ

www.zaluu.com
www.zaluu.com

2
3

Үйлдвэрлэл, үйлчилгээний хүчин чадал ашигллалт (загвар)
Бүтээгдэхүүний Хэмжих
Үйлдвэрлэлийн хүчин чадал ашиглалт
нэр
нэгж
2009
2010
2011
Үйлдвэрлэлийн программ
50%
70%
100%
Хагас
кг
4644
7430.4
148 608
боловсруулсан
самар
Хатуу хальс
Кг
11610
18576
371520
Зөөлөн хальс
Кг
3096
4953.6
99 072

Үйл ажиллагааны жилийн төлөвлөгөө 2009
Хийгдэх ажлууд


1

III
1
2
3
4
5
6
7

Улирал
IV
I

II

Хөрөнгө оруулалтын асуудлаа шийдвэрлэх
Барилга байшинг засварлах
Боловсон хүчнийг бэлтгэх
Тоног төхөөрөмж бэлтгэх, суурилуулах
Материал түүхий эдийг бэлтгэх
Туршилтын үйлдвэрлэл явуулах
Үйлдвэрийг ашиглалтанд оруулах
3.8

ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙН ТЕХНОЛОГИ, ТОНОГ ТӨХӨӨРӨМЖ

3.8.1 Технологийн онцлог, давуу тал
Оросын Холбооны Улсаас тоног төхөөрөмжийн хамт
технологио
авсан.
Оросын
Холбооны
Улс
нь
самар
боловсруулалтаараа тэргүүлдэг бөгөөд тоног төхөөрөмжийн хувьд
баталгаа, чанар сайн байдаг. Оросын нийт ойн модны 30%-нь хуш
мод байдаг бөгөөд самрыг боловсруулах чиглэлээр маш олон
ажлыг хийж, судалсан байдаг ба самрын тос, эмчилгээний
зохиулалттай тос, давсалсан самар гэх мэт олон төрлийн
бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэж байна. \Хавсралт\
3.8.2

Процесс үйл ажиллагаа, дамжлагын бүдүүвч

www.zaluu.com
www.zaluu.com
3.7 ¯ÉËÄÂÝÐËÝË ÝÐÕËÝÕ ÁÎËÎÌÆÈÒ ÒÎÍÎà ҪժªÐªÌÆÈÉÍ
ÑÓÄÀËÃÀÀ
Òºñëèéí ¿éëäâýðèéí õ¿÷èí ÷àäàëä òîõèðîõ òîõèðîìæèò òîíîã
төхөөрөмжийг интэрнэтээс судлан үзлээ. Судалгаанаас Орос, Хятад
óëñûí òîíîã òºõººðºìæèéã ñîíãîí àâ÷ õàðüöóóëàëò õèéæ ¿çñýíèé ¿íäñýí
дээр Орос улсын Новосибирскийн тоног төхөөрөмжийг сонгон авсан.
Äýýðõè òåõíîëîãèéí á¿ä¿¿â÷èéí äàãóó òîíîã òºõººðºìæ òóñ á¿ðèéí õ¿÷èí
÷àäëûí õýìæýýã ñóäëàí àâ÷ ¿çüå.

1
2

Үзүүлэлтүүд
Компанийн нэр:
Хаяг:

Орос

НОВОСИБИРСИКИМ ЦСМ
E-mail: kedron2000@mail.ru .
Тел/факс (3833)30-44-93, (3832)919-078,
Юрий Владимирович.
Адрес для корреспонденции: 630090,
Новосибирск, а/я 179.

http://kedroplast.info/gal.html
3
4

5

6
7

8
9

Баталгаат хугацаа:
¯éë àæèëëàãàà ýõýëñíýýñ õîéø 1 æèë
Тээвэрлэлтийн нөхцөл Çàõèàëãàà ºãºñíººñ õîéø 150 õîíîã /5 ñàð/- èéí
болон суурилуулалтын äîòîð
¿éëäâýðëýí,
òýýâýðëýí
зардал
àâ÷èðæ,ñóóðèëóóëæ ºãíº. Ýäãýýð çàðäëóóä íü
¿íýäýý á¿ðýí øèíãýñýí.
Хүний нөөцийн сургалт
Хүний нөөцийг сургахад гарах бүх зардлыг үнэд
оруулж өгсөн ба дагалдах сургалтын лавлах
болон тоног төхөөрөмжийг тайлбарыг хамт
өгнө.
Тоног
төхөөрөмжийн 15 жил
баталгаат хугацаа
Засварын нөхцөл
Өөрсдийн тоног төхөөрөмжөөс шалтгаалсан
эвдрэлийг хөнгөн бол сэлбэгийг шуудангаар
өөрсдийн зардлаар явуулах, хүнд эвдрэлтэй
тохиолдолд өөрсдийн мэргэжилтнээ явуулах
боловч зочид буудал, хоолны зардлыг манай
тал даах ѐстой
Ажиллагааны
хялбар Хагас автоматжисан
байдал
¯íèéí ñàíàë /íèéò ¿íý/
132 000 Рубль

www.zaluu.com
www.zaluu.com
¹

Íýð

¯ç¿¿ëýëò¿¿ä

1.

Самрыг оруулах төхөөрөмж

3

АР-12
- Ìàðê
400*400М
- Õýìæýý /ªðãºí/
Бүтээгдхүүний
үйлдвэрлэлийн 150-180 Кг/цаг
хэмжээ, хүчин чадал
100 êã
- Æèí
Хальснаас салгах

4.

АР-13
- Ìàðê
400*400 mm
- Õýìæýý /ªðãºí/
8 (0,3 m³/saat)
Óðò
4 Êâò.öàã/ýðãýëòèéí õ¿÷
- Õýðýãëýõ ýð÷èì õ¿÷
Бүтээгдхүүний
үйлдвэрлэлийн 150-180 Кг/цаг
хэмжээ, хүчин чадал
100 êã
- Æèí
Угаах

- Ìàðê
- Õýìæýý /ªðãºí/
- Овор
- Òýæýýë
Бүтээгдхүүний
үйлдвэрлэлийн
хэмжээ хүчин чадал
- Æèí
- Тоног төхөөрөмжийн үнэ

Ар-14

400*225 mm
600*1400*600

20/1500 Êâò.öàã/ýðãýëòèéí õ¿÷
3-30 тн/цаг
120 êã
USD3099

www.zaluu.com
www.zaluu.com
5

Хатаах

- Ìàðê
- Õýìæýý /ªðãºí/
- Овор
- Òýæýýë
Бүтээгдхүүний
хэмжээ хүчин чадал
- Æèí
4

Туузан дамжлага

5

- Ìàðê
- Õýìæýý /ªðãºí/
- Овор
- Òýæýýë
Бүтээгдхүүний
хэмжээ хүчин чадал
Жин
Савлах

6

- Ìàðê
- Õýìæýý /ªðãºí/
- Òýæýýë
Бүтээгдхүүний
хэмжээ хүчин чадал
- Æèí
Бэлэн бүтээгдхүүн

АР-15

400*225 mm
1500 х 1300 х 600
20/1500 Êâò.öàã/ýðãýëòèéí õ¿÷
үйлдвэрлэлийн 150-180кг/цаг
80 êã

АР-16

400*225 mm
350*1400*600

20/1500 Êâò.öàã/ýðãýëòèéí õ¿÷
үйлдвэрлэлийн 150-180 кг/цаг
50кг

АР-17

400*225 mm
20/1500 Êâò.öàã/ýðãýëòèéí õ¿÷
үйлдвэрлэлийн 150-180 кг/цаг

- Нийт хэрэглэх эрчим хүч
Нийт тоног төхөөрөмжийн үнэ

140 êã

130-150 кв/цаг
7 665 000

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Хальслагч төхөөрөмж

3.8.3 Байгал орчинд үзүүлэх нөлөө, учруулж болзошгүй хор
хөнөөлөөс урьдчилан сэргийлэх, арилгах арга зам
Самар түүгч иргэд, албан байгууллагууд гал түймэр тавих, хушны
мөчиртэй нь түүх магадлалтай ч байгал хамгаалагч нар үүнийг
таслан зогсоодог. Мөн самар түүхэд тусгай зөвшөөрөл, анхааруулга
авдаг. Тус зөвшөөрөлд галын аюулгүй байдал, байгалийн баялаг
ашигласны төлбөр хураамжыг авдаг.
Манай байгууллагын хувьд самар түүгч иргэн, байгууллагаас самар
худалдан авахдаа зөвшөөрлийг нь харан авна. Мөн манай
байгууллага ой, модыг хамгаалах асуудалд холбогдох байгууллага,
төслүүдтэй хамтрах, өөрсдөө ажиллах бөгөөд гарах зардлыг
маркетингийн үйл ажиллагааны зардалд тусгана.
3.9

БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙН ТОДОРХОЙЛОЛТ
3.9.1

Бүтээгдэхүүний найрлага, техникийн үзүүлэлт

Цэвэр байгаль дээр байгаа самрыг яснаас нь салган, мөн
ясан доторхи шар хальснаас нь салгаж дангаар нь болон амтлан
савласан байна.
Найрлагад давс, нөөшлөх бодисоор хүнсний сода зэрэг
байна. Үйлдвэрлэлийн явцад амтлагч бодис, бүтээгдэхүүний нэр
төрөл нэмэгдэх өргөн боломжтой.
3.9.2 Сав баглаа боодол, ачих тээвэрлэх горим, тавигдах
шаардлага
Зах зээл дээрхи өрсөлдөгч болон алтернатив бүтээгдэхүүний
хувьд зах зээлийн сегментээс хамаарч үндсэн 3 төрлийн савалгаа
байдаг ба үүнд:
1. Жижиг хэрэглэгчидэд зориулсан 20-50 гр –р уутаар
савалсан.
2. Баар, ресторан, монголын хувьд томоохон дэлгүүрүүдээр
зарагдаж буй 150-200 –гр лаазлан савалсан
3. Задгайгаар буюу жигнэж зардаг хүмүүст зориулсан том
хэмжээний уутан савтай

www.zaluu.com
www.zaluu.com

3.9.3 Бүтээгдэхүүн эрүүл ахуйн шаардлагыг хангасан
байдал
Манай орны хувьд энэ төрлийн үйлдвэр байгаагүйгээс яг
нарийн тогтсон чанар стандарт байхгүй. Хүнсний аюулгүй байдлын
тухай хууль, түүнд заагдсан хүнсний үйлдвэрлэл явуулах тухай
ерөнхий шаардлагыг хангах ба бусад стандарчлал, хэмжил зүйн
лабораторитой хамтарч ажиллана. Үйлдвэрийн технологи, машин
худалдан авч байгаа оросын Урал компани өөрийн машиндаа
эрүүл ахуйн чанар, стандартын баталгаа гаргаж өгнө.

www.zaluu.com
www.zaluu.com

ДӨРӨВ. ТӨСЛИЙН ЭДИЙН ЗАСГИЙН ҮЗҮҮЛЭЛТҮҮДИЙН ТООЦОО
САНХҮҮ, ЭДИЙН ЗАСАГ ҮР АШГИЙН ТООЦОО
4.1.1 Үндсэн хөрөнгө бэлтгэлийн зардлын тооцоо
Øààðäàãäàãäàõ ¿íäñýí õºðºíãº

1.
2.

Òýýâýðëýõ
Õýìæèõ
Òîî
Íýã
á¿ðèéí Íèéò ¿íèéí ä¿í ñóóðèëóóëàõ
Àíãèëàë
íýãæ
õýìæýý
үнэ (руб)
(руб)
çàðäàë
/10-хувь, төг/
Áàéøèí áàðèëãà, áàéãóóëàìæ /áàðèëãà 40 æèë ýëýãäýë/
¯éëäâýðèéí
áàðèëãà
Àãóóëàõûí
çîðèóëàëòòàé
áàðèëãà
Ä¿í

Íèéò ä¿í

Ìêâ

50

2 000 000 төг

2 000 000 төг

2 000 000 төг

Ìêâ

150

1500

58 050 000 төг

58 050 000 төг

Ýëýãäëèéí
çàðäàë æèë /
òºã/

800 000

60 050 000 төг

800 000

Ìàøèí òîíîã òºõººðºìæ /10æèë ýëýãäýë òîîöñîí/
1.
2.
3
4
5

Самрыг
хатуу, цогц
зөөлөн хальснаас
салгагч
Угаагч
Ш
Хатаагч
ш
Савлагч
ш
Машин
ш
Дүн

3
3
3
1
1

20 500

61 500

451 125

3 218 625

321862,5

9 500
14 000

28 500
42 000

192 375
283 500

1 566 000төг
2 173 500 төг

1 500 000төг
2 000 000 төг

1500 000 төг
2 000 000 төг

225 000 төг
-

1 725 000 төг
2 000 000төг
9 665 000 төг

156 600
217 350
172 500
200 000
966 500

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Ýä õîãøèë, òàâèëà, õýðýãñýë /10-í æèë ýëýãäýë/
1.
2.
3.
4.

Îôèñûí
çîðèóëàëòòàé
ñàíäàë øèðýý
Êîìïüþòåð
Ïðèíòåð

Õîñ

5

90 000 төг

450 000

45 000

495 000

Ø
Ø

1
1

560 000
80 000

560 000
80 000

56 000
8 000

616 000
88 000

61 600
8 800

Äîòîîä ñ¿ëæýý
Óòàñíû àïïàðàò

Êîì
ø

5
2

5 000
20 000

25 000
40 000

2 500
4 000

27 500
44 000

2 750
4 400

1 270 500

127 050

Íèéò ä¿í
4.1.2 Үндсэн ба үйл ажиллагаатай хобогдсон зардлууд
4.1.2.1 Шаардагдах материал, түүхий эдийн зардал
Ìàòåðèàëûí
Õýðýãöýý

=

¯éëäâýðëýõ á¿òýýãäýõ¿¿íèé
òîî õýìæýý

*

Ìàòåðèàëûí îðíöûí
õýìæýý

Материал түүхий эдийн зардал

Түүхий эд

1.

Самар

2.
3.

Ус
Хөөлгөгч
бодис
Íèéò ä¿í

Õýìæèõ
íýãæ

Òîî
Жилийн нийт Íýãæèéí
õýìæýý õýðýãöýý
үнэ /төг/

Íèéò ¿íèéí ä¿í
/мян.төг/

кг

150

619200

500 -1000

464 400 000

Тн

0,5

2064

500

1 032 000

Тн

1

297 216

20

5 944 320
471 386 320

49 500

www.zaluu.com
www.zaluu.com

4.1.2.2

Ажиллах хүч хөдөлмөрийн зардал

Цалингийн задал

Албан
тушаал

Орон
тоо

Сарын
дунлдаж
цалин /төг/

Сарын
цалингийн
сан /төг/

Øàãíàë
öàëèí
/20%/

НДШ,
ЭМД
/19%/

Æèëèéí
Сарын
хөдөлмөрийн
цалингийн
хөлсний сан
зардал /төг/
(мян.төг)

Үндсэн ажилтан
1

Ажилчин

2

Маркетингийн
1
менежер

3

70 000

210 000

42 000

39 900

291 900

3 502 800

70 000

70 000

14 000

13 300

97 300

Бага тушаалын ажиллагсад
1
Үйлчлэгч
1
50 000
2
Манаач
1
50 000
3
Жолооч
1
60 000

50 000
50 000
60 000

10 000
10 000
12 000

9 500
9 500
11 400

69 500
69 500
83 400

834 000
834 000
1 000 800

100 000

100 000

19 000

139 000

1 668 000

90 000

90 000

20 000
18 000

17 100

264 100

80 000

80 000

16 000

15 200

111 200

3 169 200
1 334 400

710 000

142 000

134 900

1098 100

13 177 200

Удирдлагын зардал
1
Захирал
1
2
Санхүүгийн
1
менежер
3
Технологч
1
Нийт
10

1 167 600

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Æèëèéí õºäºëìºðèéí = Àæèë àëáàí
ñàð
õºëñíèé ñàí
òóøààëûí àíãèëàë
Øàãíàë óðàìøóóëëûí
óðàìøóóëëûí
ñàíãèéí õýìæýý
/20% õ¿ðòýë/

=

* Àæèë àëáàí òóøààë * 12
àæèë÷èäûí òîî

Æèëèéí õºäºëìºðèéí

*

õºëñíèé ñàí

Øàãíàë
íîðìàòèâ

Íèéãìèéí äààòãàëûí = Æèëèéí õºäºëìºðèéí * Íèéãìèéí äààòãàëûí
øèìòãýë
õºëñíèé õýìæýý
øèìòãýëèéí õóâü
/16%/
Ýð¿¿ë ìýíäèéí
äààòãàëûí
Äààòãàëûí øèìòãýë
/3%/

= Æèëèéí õºäºëìºðèéí *
õºëñíèé õýìæýý

Ýð¿¿ë ìýíäèéí
øèìòãýëèéí õóâü

Õºäºëìºðèéí çàðäàë
Хэмжих
нэгж

Үзүүлэлт

1.

Õºäºëìºðèéí
ìÿí.òºã
õºëñíèé ñàí
Øàãíàë óðàìøóóëàë ìÿí.òºã
Íèéãìèéí áà ýð¿¿ë
ìýíäèéí äààòãàëûí ìÿí.òºã
øèìòãýë
Íèéò ä¿í

2.
3.

4.1.2.3

Õóâü
õýìæýý

Íèéò ä¿í
( сар. төг)
710 000

20%
16%
3%

142 000
134 900
1098 100

Эрчим хүчний зардал

Öàõèëãààí эрчим хүчний зардал

1.
2.
3.
4.

Öàõèëãààí
õýðýãëýã÷
гэрэлтүүлэх цэг

áà

Компьютер
Принтер
Үйлдвэрийн тоног төхөөрөмж
Өдрийн гэрэл /1м2*12 /
Нийт дүн

Хүч
òîî ÷àäàë
(êâò/öàã)
1
0.1
1
0.1
1
130
8
0.01

Æèää
àæèëëàõ
öàã
2064
2064
4128
4128

æèëèéí íèéò
õýðýãöýý
(êâò)
206,4
206,4
536 640
330,24

Нийт дүн
(төг)
14 654,4
14 654,4
38 101 440
23 447,04
38 154 195,84

Õàëààëòûí çàðäàë
/Õàëààëòûí 7-í ñàðûí õóãàöààí àøèãëàíà. 1ì2-íü 1050òºã áàéäàã./
Äóëààí õàëààëòûí = Õàëààõ òàëáàéí *
õàëààëòûí

1ì 2 òàëáàéí

* Æèëèé

www.zaluu.com
www.zaluu.com
çàðäàë
õóãàöàà

õýìæýý

õàëààëòûí ¿íý

Дулаан õалаалтын зардал = 200 * 1050 * 6=1 260 000 төг
Óñíû çàðäàë = 10 * 0,02 * 4128 * 500=412 800
Àõóéí õýðýãöýýò = Àæèë÷èäûí òîî
Àæëûí öàãèéí ôîíä
óñíû õýìæýý
Óñ õýðýãëýã÷èéí òîî
4.1.2.4

*

íýã àæèëòàíû íýã

*

ºäðèéí óñíû õýðýãëýý

Тээврийн зардал

Òýýâðèéí çàðäàë
№ Зардлын нэр

Машины
тоо

Явах зай /км/

1

1

50

Шатхууны зардал
Нийт

Нэгжийн
зардал,
/òºã/
810

Жилйин
нийт зардал
/òºã/
10 449 000
10 449 000

4.1.2.5 Хөдөлмөр хамгаалалтын зардал
Хөдөлмөр хамгааллын зардал

Хамгаалах
хэрэгсэл

Үйлдвэр
1. Иж бүрэн хувцас
2. Гутал
3. Бээлий
4. Хамгаалалтын
малгай
5, Ãàë óíòðààã÷
Бүгд
4.1.2.6

Норм

Хэрэгцээ
/ Жилд /

Нэгжийн
үнэ /төг/

Жидийн
нийт
зардал /төг/

1/ хагас жил
1/ хагас жил
1/ Сар

3
3
5

15 000
5000
300

90 000
30 000
18 000

1/5 жил

3

12 000

36 000

øèðõýã

5

1 500

7 500
181 500

Үйлдвэрлэл үйлчилгээний бусад зардал

Ариун цэврийн зардал
Ариун
№ цэврийн
зүйл
1
2

Барааны
саван
Угаалгын

Сарын
нийт
зардал
/төг/

Хэрэглээ

Хэмжээ

Нэгжийн
зардал
/òºã/

Сар

1

200

200

Сар

1

1500

1500

Жилийн
нийт
зардал
/төг/
2400

www.zaluu.com
www.zaluu.com

3
4
5
6
7
8

нунтаг
Ариун
цэвэрийн
цаас
Хогийн шүүр
Гарын саван
Хувин
Алчуур
Ариутгалын
бодис
Дүн

Сар

2

200

400

Улирал
Сар
Хагас жил
Улирал

1
1
1
1

1000
250
3000
500

1000
250
3000
500

Сар

1

500

500
6350

4.1.2.7

18000
12000
3000
36000
6000
6000
83400

Сав баглаа боодлын зардал

Ñàâ áàãëàà áîîäëûí çàðäàë

1

Нэр төрөл
Цаасан уут
Нийт

Òîî õýìæýý
/ш/
594 432

Нэгжийн үнэ
(төг)
8-10

Нийт үнийн дүн
(төг)
5 349 888
5 349 888

4.1.2.8 Удирдлагын зардал
Удирдлагын хангамжын зүйлийн зардал
Жилийн нийт дүн
(òºã)

Çàðäëûí àíãèëàë

1.

Албан томилолтын зардал
Áè÷èã õýðãèéí çàðäàë
Äîõèîëîë, ãàëûí àþóëã¿é áàéäëûí çàðäàë
Харилцаа холбооны зардал:
- Суурин холбоо
Суурилуулах зардал

2.
3.
4.

Нийт дүн

5 000 000
60 000 *2 ш = 120 000
5 120 000

4.1.2.9
Маркетингийн зардал

Маркетингийн зардал

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Зардалын төрөл

Зар сурталчилгааны зардал
1
Зурагт
2
3

Радио
Cонин

4
5

Òàðààõ ìàòåðèàë
Өдөрлөг зохиох зардал

Хэмжих
нэгж

Нэгжийн
өртөг

Сурталчлах
Жилийн нийт
хэмжээ
өртөг /төг/
/удаа.жил/

Нэг удаа

120 000

10

1 200 000

15

30 000

150

3 000

Нэг удаа
2 000
Нэг
удаа
(1/8)
ш
20

1 233 000

Íèéò

¯ÉËÄÂÝÐÈÉÍ
ЖИЛЭЭР/
1.

2.

3.
4.
5.
6.
7.
8.

9.
10.
11.

Á¯ÒÝÝÃÄÝÕ¯¯ÍÈÉ

ªªÐÈÉÍ

ªÐÒÃÈÉÍ

¯íäñýí ìàòåðèàë ò¿ëøíèé çàðäàë:
- Нэг тонн самрыг тээврийн зардлын хамт:
- Жилд авах самрын хэмжээ:
- Самрын жилийн зардал
Òóñëàõ ìàòåðèàëûí çàðäàë:
Нэг тонн хөөлгөгч бодис тээврийн зардлын хамт:
- Æèëä õýðýãëýõ õýðýãöýý
- жилийн зардал:
- Íýã ì3 óñíû ¿íý
- Æèëä çàðöóóëàõ óñíû õýìæýý
- Æèëä õýðýãëýõ óñíû çàðäàë
Бүтээгдэхүүнийг тээвэрвэх зардал
- Шатхууны зардал
- Явах зам
Àæèëëàãñàäûí öàëèí õºëñíèé çàðäàë
- Æèëèéí íèéò öàëèíãèéí ôîíä
Íèéò öàëèíãààñ àâàõ íèéãìèéí äààòãàëûí øèìòãýë
æèëèéí ôîíäîîñ 19% áîäîæ àâàâ:
¯íäñýí áà òóñëàõ ìàòåðèàë, òýýâýð, öàëèíãèéí
çàðäàëûí íèéò ä¿í /1+2+3+4/
Òîîöîîëîîã¿é áóñàä çàðäàë
¯íäñýí ôîíäûí ýëýãäýë:
Áàðèëãààñ 40 æèëýýð,
òîíîã òºõººðºì溺ñ 10 æèëýýð ýëýãäëèéã òîîöñîí
Ýä õîãøèëèéí ýëýãäýë 10 æèë
Цахилгаан эрчим хүчний зардал /1кВт/цаг *47төг,
ͪÒ-òýé 71òºã/ *
Óóð, óñ äóëààíû çàðäàë
Ñàâ áàãëàà áîîäîë
Тооцоолсон нийт өөрийн өртөг

ÒÎÎÖÎÎ

464 400 000
750 000 төг
619,2 тн
464 400 000
6 968 320
297 216
5 944 320
500
2064
1 032 000
10 449 000
810
12 900
13 177 200
13 177 200
1 618 800
494 994 520

800 000
966 500
127 050
38 154 195,84
1 672 800
5 349 888
527 261 203,84

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Борлуулалтын орлого
¹

Ãàðöûí
íîðì
24%

Гарц /кг/

Çàðàãäàõ ¿íý

Орлого /төг/

1

Á¿òýýãäýõ¿¿íèé
íýð
Цөмөө

148 608

52 012 800

2
3

Хатуу хальс
Зөөлөн хальс

60%
16%

371520
99 072

250 гр нь 887төг өртөг
250 гр нь 350төг зарна
2 000
5 000

743 040 000
495 360 000
1 290 412 800

ТАВ. ТӨСЛИЙН ЭДИЙН ЗАСГИЙН ҮР АШГИЙН ҮНЭЛГЭЭ
5.1
ТӨСЛИЙН ЭДИЙН ЗАСГИЙН ҮР АШГИЙН ТООЦОО

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11

Үзүүлэлтүүд
Борлуулалтын орлого
Борлуулсан бүтээгдхүүний
өөрийн өртөг
Ашиг
Түрээсийн зардал
Хангамжийн материал
Зар
сурталчилгааны
зардал
Шатхууны зардал
Бусад
Татварын өмнөх ашиг
Татварын зардал
ХАОАТ
Байгаль ашигласан
Цэвэр ашиг

Эхний жил /төг/
1 290 412 800
527 261 203,84
763 151 596,16
58 050 000
83 400
1 233 000
10 449 000
5 120 000
688 216 196,16
103 232 429,424
206 464 858,848
378 518 907,888

ЗУРГАА. ДҮГНЭЛТ
Монголчууд бид эртнээс нааш байгалийн баялгаа зүй зохистой үр
дүнтэй ашигласаар ирсэн билээ. Хэрэглэгчид эрүүл ахуй, хувийн соѐлтой
хэрэглээ төлөвшсөн өнөө үед хушны самрыг эрүүл ахуйн наад захын
шаардлага хангахгүй гудамжинд ил задгай худалдаалах нь буруу үзэгдэл
юм. Ийм самар нь улмаар олон төрлийн халдварт өвчин дамжих,
дэлгэрэх уг сурвалж болж байна.
Энэ хэрэгцээг шинээр хангаж, нийгмийн соѐлтой, өндөр түвшний
хэрэглэдэг импортын бүтээгдэхүүн болох газрын самрын хэрэглээг

www.zaluu.com
www.zaluu.com
үндэсний үйлдвэрийн бүтээгдэхүүнээр солих бүрэн боломжтой. Энэ
зөвхөн эхлэл бөгөөд цаашид үйлдвэрлэл, бүтээгдэхүүний нэр төрөл, зах
зээлийн хэмжээгээ нэмэгдүүлэх, хөгжих өргөн боломж байгаа юм.
Сүүлийн жилүүдэд дэлхийн зах зээл дээр чухам энэ төрлийн
бүтээгдэхүүний эрэлт хэрэгцээ маш хурдацтай нэмэгдэж байгаа бөгөөд
манай урд хөрш үүнийг соргогоор мэдрэн манай улсаас түүхий эд татан
авах бүх боломжийг хайж буй юм.
Цаашид гадаад зах зээлд төвлөрч үйл ажиллагаа явуулах ба
одоогийн байдлаар жижиг үйлдвэрийн хувьд өндөр ашигтай болох нь энэ
төслөөс харагдаж байна.
ЗУРГАА. ХАВСРАЛТ

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful