FENOMENOLOGIA JAKO DIALOG.

W STRONĘ PRZEFORMUŁOWANIA PROJEKTU
FILOZOFII TRANSCENDENTALNEJ
dr Witold Płotka
Instytut Filozofii, Socjologii i Dziennikarstwa Uniwersytet Gdański

IX Zjazd Filozoficzny Gliwice-Katowice-Wisła 17-21 września 2012 r.

WSKAZANIE TRUDNOŚCI I SFORMUŁOWANIE
PROBLEMU

Inny jest jedynie ukonstytuowany Zawężenie obszaru badawczego Wyróżnioną pozycję zajmuje Ja

Walka z transcendentalizmem

Czy i jak w ogóle możliwa jest transc. filozofia dialogu?

Redukcja problematyzuje relację Ja-Inny
2

PRZEDSTAWIENIE TEZ
relacji Ja-Inny jest możliwa tylko w perspektywie fenomenologii transcendentalnej  Zabieg redukcji, otwierający fenomenologię na badania transcendentalne, umożliwia badanie istotowych struktur dialogu i komunikacji  Transcendentalna filozofia dialogu realizuje się na płaszczyźnie praktycznej
 Problematyzacja
3

TEORIA SEMANTYCZNA „BADAŃ LOGICZNYCH”
Wyrażenie jako egzemplifikacja intencjonalności

Odniesienie do przedmiotu za pomocą znaczenia

Obiektywność wyrażeń jako korelacja „bytu w sobie” i „prawd w sobie”

To jest tylko możliwe w monologu

Wyrażenie (wyraża)

Znaczenie

Przedmiot

(odnosi)
4

KONSEKWENCJE TEORII „BADAŃ LOGICZNYCH” DLA DIALOGU
Wypowiadając to samo wyrażenie ma się wrażenie, że posiada ono Wyrażenie idealne znaczenie Znaczenie Wyrażenie  Uwaga: wyrażenie „pierwotnie powołane” do pełnienia roli Wyrażenie komunikacyjnej  Trudności komunikacji:
Wyrażenie

„Mowa nieprawdomówna”  Mowa „nie pasuje” do myśli
 

Wniosek: komunikację (dialog) należy wykluczyć z badań fenomenologicznych
5

WPROWADZENIE PERSPEKTYWY
TRANSCENDENTALNEJ

 

Redukcja i badanie warunków możliwości: jak możliwa jest wiedza? Badanie warunków możliwości jako badanie istotowe „Program badawczy”: badania istotowe w ramach najściślejszej redukcji, kierujące się „zasadą wszystkich zasad” Zawężenie badań do tzw. ontologii materialnych, czyli poszczególnych obszarów bytu

Uwaga: transcendentalna filozofia dialogu jest możliwa jako badanie istotowych struktur dialogu, rozumianego jako budowanie ontologii materialnej dialogu

6

REALIZACJA ZAKREŚLONEGO „PROGRAMU”
  

Podmiot nie jest monologizujący, lecz już zawsze jest związany z Innymi Podmioty w interakcjach budują „świat komunikacyjny” „Wspólny duch” jako transcedentalne badanie dialogu:
Komunikacja buduje osobowość wyższego stopnia, a mianowicie „wspólnotę komunikacyjną”  Nie jest to statyczny zbiór podmiotów, lecz raczej obszar wzajemnych interakcji, w których buduje się jedność  Zasada komunikacji: „miłość” i „odpowiedzialność”

Trudność: zarzut solipsyzmu („najbardziej przykrego nieporozumienia”)
7

EUGENA FINKA UJĘCIE BADAŃ
TRANSCENDENTALNYCH
 „Musimy

jasno sobie zdać sprawę, że »byt transcedentalny«, jako pojęcie przeciwstawne do »naturalnego« lub »światowego bytu«, w ogóle nie jest rodzajem bytu” (Szósta medytacja kartezjańska)  Czy zatem należy zamilknąć i w monologu kontemplować byt transcendentalny?

Jeżeli chce się zachować konsekwencję – tak! Nie, jeżeli przyjmie się tezę o paradoksalności badań transcendentalnych – konieczny powrót do 8 nastawienia naturalnego – „uświatowienie”

PRAKTYCZNY WYMIAR KOMUNIKACJI
Poprzez komunikację możliwe jest wprowadzanie zmian w świecie  Komunikacja jako działanie  Wymiar praktyczny uzasadnia:
 

Umiarkowane warunki stawiane przed fenomenologią transcendentalną, aby była możliwa jako dialog:
Fenomenolog jest omylny  Bezzałożeniowość to idea regulatywna  Fenomenolog rości sobie pretensje do uznania

9

„Odpowiedzialność” jako zasadę dialogu  Następuje zniesienie solipsyzmu

KU TRANSCENDENTALNEJ FILOZOFII DIALOGU
• Głoszenie stanowiska idealizmu transcendentalnego jako jednoczesne przekroczenie własnego stanowiska

• Transcendentalizm nie jest „żadną hipotezą argumentacyjną” (Fink)
• Transcendentalizm realizuje się we wspólnotowym wysiłku filozofowania poprzez dialog
10

DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ

wnswp@ug.gda.pl www.phenomenology.pl