BAB 1

:

DUNIA MELALUI DERIA KITA

1.1 ORGAN DERIA DAN FUNGSINYA

1. Manusia mempunyai lima organ deria:  Kulit  Hidung  Lidah  Telinga  Mata 2. Organ-organ deria ini digunakan untuk mengesan rangsangan luar. 3. Setiap organ deria mempunyai struktur istimewa yang sensitif kepada rangsangan (reseptor).

Apakah yang akan berlaku selepas rangsangan dikesan? Rangsangan Reseptor dalam organ deria Impuls saraf Saraf Impuls saraf Otak Efektor Contoh: otot Impuls saraf Impuls saraf Gerak balas Saraf Rajah 1: Laluan gerak balas manusia terhadap rangsangan .

1.2 DERIA SENTUH .

2. sentuhan.1. sakit. Kulit mempunyai reseptor-reseptor yang peka terhadap rangsangan sejuk. panas. 3. reseptor akan menghasilkan impuls kemudian dihantar ke otak melalui saraf tunjang kemudian ditafsirkan. Apabila kulit menerima rangsangan. tekanan. Kulit merupakan organ deria bagi sentuhan. Reseptor Hujung saraf yang peka terhadap rangsangan .

Dermis (mengandungi banyak salur darah dan reseptor) Reseptor sejuk Reseptor sakit Reseptor sentuh Epidermis Reseptor panas Dermis Tisu lemak Reseptor tekanan .Epidermis (kalis air.4. Kulit mempunyai dua lapisan utama: . lapisan pelindung) .

Kepekaan (sensitiviti) kulit bergantung kepada: a) Bilangan reseptor b) Ketebalan lapisan epidermis 6. c) Melindungi badan daripada sinaran ultraungu matahari. . b) Mencegah kehilangan air dari badan. Fungsi-fungsi lain kulit adalah: a) Mencegah kemasukan bakteria dan kuman. d) Mengawal suhu badan.5.

dan E dalam gambarajah di bawah. B. D. B C A D E . Namakan dan nyatakan fungsi bagi reseptor yang berlabel A. C.1.

Nyatakan dua faktor yang mempengaruhi kepekaan kulit. a) : b) : 3.2. Mengapakah doktor biasanya menyuntik bahagian punggung pesakit? .

.

daging. telur. ‡ Mengeluarkan tenaga makanan jenis bijirin daripada karbohidrat (padi. susu. jagung) ‡ Kesihatan kulit ‡ Pembentukan sel darah merah ‡ Kesihatan sistem saraf Buah-buahan dan sayuran segar C ‡ menyembuhkan penyakit ‡ pendarahan gusi ‡ melawan penyakit .Vitamin Sumber Lobak merah. ragi. susu Fungsi ‡ Untuk penglihatan yang baik waktu malam ‡ Memelihara kesihatan kulit Penyakit apabila kekurangan vitamin ‡ Rabun malam ‡ Kulit kering dan bersisik ‡ Beri-beri ‡ Anemia A B Telur.

Kuning telur. ‡ Tulang dan gigi yang kuat telur Minyak sayuran. sayuran hijau ‡ membantu melawan penyakit ‡ penggumpalan darah .Vitamin Sumber Fungsi Penyakit apabila kekurangan vitamin ‡ Riket (kerapuhan tulang dan gigi) ‡ kemandulan ‡ pendarahan yang berterusan D E K Cahaya matahari. susu. padi. kacang.

Garam mineral diperlukan untuk mengekalkan kesihatan badan. . Badan kita memerlukan lebih banyak kalsium dan fosforus berbanding dengan garam mineral lain.Garam mineral diperlukan dalam kuantiti sedikit sahaja.

sayur ² sayuran. garam beriodin. sayur-sayuran Pembinaan hemoglobin dalam sel darah merah untuk pengangkutan oksigen Iodin Makanan laut. telur. daging.Garam mineral Sumber makanan Susu. sayursayuran hijau. rumpai laut Penghasilan hormon untuk ‡ Penyakit goiter mengelakkan penyakit (beguk) goiter . telur. keju Fungsi ‡ Pembentukan tulang dan gigi yang kuat ‡ Pembekuan darah Kesan kekurangan ‡ Penyakit riket ‡ tulang dan gigi rapuh ‡Pembekuan darah yang lambat ‡ Penyakit anemia Kalsium Besi Hati.

sayur-sayuran Daging. telur. kacang Air minuman. ikan. bijirin Fungsi Kesan kekurangan Memelihara Kekejangan otot keseimbangan badan Pembentukan tulang ‡ riket dan gigi yang kuat ‡ kerosakan gigi Pembentukan tulang ‡ Penyakit karies gigi dan gigi yang kuat Memelihara fungsi sistem saraf ‡ kelesuan dan kekejangan otot . susu. ikan.Garam mineral Natrium Fosforus Fluorin Kalium Sumber makanan Garam (natrium klorida) Daging. ikan.

buah-buahan iaitu . Pelawas membantu pergerakan bahan makanan di sepanjang salur pencernaan.Sayur-sayuran . kesukaran membuang tinja. .bijirin . Kekurangan pelawas menyebabkan sembelit. Contoh makanan yang mengandungi pelawas.Pelawas adalah bahan bergentian (selulosa) yang tidak dapat dicernakan dalam sistem pencernaan.

sayur-sayuran dan buah-buahan. . Air boleh didapati daripada minuman.Kira-kira 70% daripada berat badan seseorang terdiri daripada air.

Air diperlukan oleh badan untuk: ‡ membantu proses pencernaan makanan ‡ mengangkut makanan yang tercerna dan oksigen ‡ mengangkut hasil perkumuhan seperti urea dan karbon dioksida ‡ mengawal kepekatan darah ‡Mengawal suhu badan .

2.2 Kepentingan Gizi Seimbang .

. Gizi seimbang ialah gizzi yang mengandungi semua kelas makanan yang diperlukan dalam nisbah yang betul.Gizi ialah makanan dan minuman yang kita ambil setiap hari. Kandungan gizi seimbang adalah mengikut keperluan seseorang dan berbeza daripada seorang individu kepada induvidu lain.

Gizi seimbang seseorang bergantung kepada faktor berikut: ‡ Umur ‡ Jantina ‡ Saiz atau berat badan ‡ Pekerjaan ‡ Keadaan kesihatan badan .

.Tenaga dalam makanan disukat dalam unit joule (J) atau kalori (cal).2 joule (J) Nilai kalori makanan ialah jumlah tenaga haba yang dibebaskan apabila satu gram makanan dibakar dengan lengkap dalam udara. 1 Kalori (cal) = 4.

ditentukan dengan .Nilai kalori makanan disukat dalam kilojoule per gram (kJ g-1) atau kilokalori per gram (kcal g-1) 1000 joule (J) = 1 kilojoule (kJ) 1000 kalori (cal) = 1 kilokalori (kcal) Nilai kalori makanan boleh menggunakan kalorimeter.

Kelas makan yang berbeza akan mempunyai nlai kalori yang berlainan. Nilai kalori bagi tiga kelas makanan utama adalah seperti berikut: ‡ karbohidrat ² 17 kJ ‡ protein ² 18 kJ ‡ Lemak ² 19 kJ .

4 .3 13.Nilai kalori juga berlainan bagi makan yang berlainan jenis seperti yang ditunjukkan dalam jadual di bawah: Makanan Mentega Kek Nasi Roti canai Mi goreng Kari ayam Telur Pisang Betik Bayam Kubis Nilai kalori (kJ g-1) 35.0 7.3 1.0 13.8 3.65 0.3 15.88 0.5 18.8 6.

Keperluan tenaga harian bagi individu daripada pelbagai peringkat umur. (kJ) Lelaki 7 600 11 200 9 800 14 000 8 600 Perempuan 6 800 9 200 8 500 10 500 6 400 . pekerjaan dan jantina ditunjukkan dalam jadual berikut. Jenis individu dan aktiviti Kanak-kanak 5 tahun Remaja 14 tahun Dewasa 25 tahun (kerja ringan) Dewasa 25 tahun (kerja berat) Dewasa 65 tahun Tenaga diperlukan.

Semasa makan tengahari.Latihan 1. Anggarkan nilai kalori makan yang diambil oleh syafiq (rujuk jadual di atas). Makanan Nasi goreng Susu coklat Donat Kuantiti 1 piring 1 gelas 1 biji Nilai kalori (kJ) 1 273 800 315 3.Apakah yang dimaksudkan dengan gizi seimbang? 2. . segelas susu coklat dan 2 biji donat. Syafiq telah mengambil makanan 1 piring nasi goreng. Nyatakan faktor-faktor yang perlu diambil kira semasa merancang gizi seimbang.

2.3 Sistem pencernaan manusia .

Apakah yang berlaku terhadap makanan yang kita makan? .

protein dan lemak perlu dipecahkan kepada molekul yang lebih kecil. .Makanan yang kita makan mengandungi campuran karbohidrat.

.Pencernaan Pencernaan adalah proses pemecahan molekul makanan kepada molekul yang lebih kecil.

.Pencernaan berlaku di sepanjang salur pencernaan yang bermula dari mulut hingga ke dubur (8 meter panjang). Hati dan pankreas mengeluarkan bahan kimia untuk memecahkan makanan yang kita makan.

2 cara pencernaan makanan: Pencernaan fizikal Melibatkan pemecahan makanan kepada butiran yang lebih kecil oleh gigi. . Pencernaan kimia Melibatkan tindakan enzim yang menguraikan molekul kompleks makanan.

Enzim Suatu bahan yang bertindak sebagai mangkin yang mempercepatkan tindak balas kimia dalam badan kita. .

Amylase ² memecahkan molekul karbohidrat seperti kanji.3 jenis enzim yang bertindak dalam usus kita: 1. Lipases ² memecahkan molekul lemak. . 3. Protease ² memecahkan molekul protein. 2.

Organ yang terlibat dalam sistem pencernaan makanan a). Esofagus c). Perut d). Mulut b). Bahagian bawah usus kecil . Duodenum e).

Mulut Mulut ‡ Makanan dipotong dan dikisar kepada potongan yang lebih kecil oleh gigi. ‡ Kalenjer air liur merembeskan air liur mengandungi enzim. akan yang .

Esofagus
‡ Makanan yang telah dicernakan akan ditolak ke perut melalui pengecutan dan pengenduran esofagus. ‡ Proses pengecutan dan pengenduran otot esofagus dikenali sebagai peristalsis.
Esofagus

Perut
‡ Makanan dicampur dengan jus gaster yang dirembes oleh kalenjar gaster. ‡ Jus gaster mengandungi asid hidroklorik dan enzim (protease). ‡Asid hidroklorik menghentikan tindakan enzim dalam air liur dan membunuh bakteria. ‡Enzim (protease) dalam jus gaster akan memulakan proses pencernaan protein.
Perut

Duodenum
‡ Duodenum ialah bahagian pertama usus kecil yang bersambung dengan hati dan pankreas. ‡ Jus hempedu dan jus pankreas yang dirembeskan mengalir ke dalam duodenum semasa pencernaan makanan.
Duodenum ‡ Jus hempedu berfungsi untuk: -Meneutralkan asid daripada perut - mengemulsikan lemak dan minyak

‡ Jus pankreas mengandungi amylase, protease dan lipase.

‡ Jus usus bersifat alkali dan mengandungi enzim mengandungi maltase. Bhagian bawah usus lecil .Bahagian bawah usus kecil ‡ Makanan yang telah dicernakan dalam deudenum akan memasuki usus kecil. ‡ Makanan itu akan bercampur dengan jus usus. protease dan lipase.

Hasil Akhir Pencernaan ‡ Makanan akan dipecahkan kepada bentuk teringkas: ‡ Karbohidrat ditukarkan kepada glukosa ‡Protein ditukarkan kepada asid amino ‡ Lemak ditukarkan kepada asid lemak dan gliserol .

4 Penyerapan Makanan Tercerna .2.

Selain pencernaan makanan. usus kecil manusia bersedia untuk proses penyerapan makanan. .

Permukaan dalam usus kecil mempunyai banyak unjuran halus yang disebut vilus. .

asid amino.Usus kecil yang panjang dan kehadiran vilus yang banyak menambahkan luas permukaan usus kecil supaya penyerapan makanan lebih cepat. Hasil pencernaan seperti glukosa. garam mineral dan vitamin yang larut dalam air diserap ke dalam kapilari darah. .

. Dari hati. nutrien ini diangkut ke seluruh badan. nutrien diangkut melalui darah ke hati.Selepas diserap.

2.5 Penyahtinjaan .

Rajah menunjukkan penyerapan semula air dan pembentukan tinja di usus besar. .

Di dalam usus besar. air diserap semula.Bahan makanan yang tidak tercerna dan air berlebihan akan dibawa dari usus kecil ke usus besar. .

Bahan yang tertinggal ialah tinja yang akan disimpan dalam rektum usus besar sebelum disingkir keluar dari badan melalui dubur. . Proses penyingkiran tinja daripada badan dikenali sebagai penyahtinjaan.

.Gizi harian yang kekurangan pelawas boleh menimbulkan masalah penyahtinjaan. iaitu sembelit. Kekurangan pelawas mengakibatkan pergerakan makanan tidak tercerna dalam usus besar menjadi lambat dan sukar dibuang.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful