Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
243

243

Ratings:

4.5

(2)
|Views: 85|Likes:
Published by calibann

More info:

Published by: calibann on Jul 18, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/17/2011

pdf

text

original

 
TEK PART
İ
DÖNEM
İ
N
İ
N "
İ
SLAMCI"BA
Ş
BAKANI:M.
Ş
EMSEDD
İ
N GÜNALTAY
Ar 
ş
. Gör. Bayram Ali ÇET
İ
 NKAYA
*
 
I-
 
G
İ
İŞ
 
Toplumlar kültür, inanç, adet ve geleneklerin, nesilden nesile aktarabildikleri ölçüdeayakta kalmaya muvaffak olurlar. Özellikle yirminci yüzy
ı
l
ı
n son y
ı
llar 
ı
nda, belirtti
ğ
imizfaktörler daha da önem kazanmaktad
ı
r. Tarihi yüzlerce asra dayanan bir milletin evlatlar 
ı
 olarak, geçmi
ş
imize, kültürümüze, inanç ve benli
ğ
imize sahip ç
ı
kmam
ı
z ve bu de
ğ
erlerimuhafaza etmemiz, bizim ve bizden sonraki nesillerimiz için bir güvence olacakt
ı
r.Toplumlarda en geç dejenerasyona u
ğ
rayan ögelerin ba
ş
ı
nda din ve kültür gelmektedir.Bunlar 
ı
n sonraki nesillere ula
ş
t
ı
ı
lmas
ı
nda yaz
ı
l
ı
ve sözlü bilgi birikimi, elbette milletlerinkaderlerini belirlemektedir.Osmanl
ı
Devleti'nin üç k 
ı
tada farkl
ı
din, dil ve
ı
rka mensup insanlar 
ı
bir arada bar 
ı
ş
 içinde ya
ş
ayabilme ortam
ı
na haz
ı
rlad
ı
ğ
ı
Ortaça
ğ
da, Bat
ı
karanl
ı
k dönemini ya
ş
am
ı
ş
t
ı
r. FakatOsmanl
ı
Devleti'nin yükselme (zirve) dönemi, zaman içerisinde duraklama, gerilemedönemlerinden geçerek, yerini y
ı
ı
lmaya b
ı
rakm
ı
ş
t
ı
r. Osmanl
ı
Devleti'nin son iki yüzy
ı
l
ı
ndaBat
ı
'ya yönelik ve ona aç
ı
k bir siyaset uygulanm
ı
ş
t
ı
r. Özellikle Osmanl
ı
Devleti'nin sonçeyrek yüzy
ı
l
ı
, çok farkl
ı
ş
ünce ve uygulamalara sahne olmu
ş
tur. Ku
ş
kusuz bunda IslahatFerman
ı
'n
ı
n, Tanzimat ve Me
ş
rutiyet Dönemlerinin etkisi büyüktür.Çal
ı
ş
mam
ı
z
ı
n konusu olan M.
Ş
emseddin Günaltay da Osmanl
ı
Me
ş
rutiyet Dönemifikir ak 
ı
mlar 
ı
ndan büyük ölçüde etkilenmi
ş
tir. Ya
ş
ad
ı
ğ
ı
zaman diliminin farkl
ı
yönetim biçimlerinin hakim oldu
ğ
u bir döneme rast gelmesi, onun ehemmiyetini bir kat dahaart
ı
rmaktad
ı
r. Türk siyasi ve fikir hayat
ı
, en yo
ğ
un dü
ş
ünce hareketlerine ve tart
ı
ş
malara -budönemle ilgili inceleme ve ara
ş
t
ı
rmalar çok az olmakla birlikte- sahne olmu
ş
tur. Halbuki,gerek Osmanll
ı
Devleti, gerekse yeni Türkiye Cumhuriyeti ile ilgili al
ı
nan kararlara veuygulamalara, bu zaman dilimindeki fikir ve eylemler kaynakl
ı
k etmi
ş
tir.
II-
 
HAYATI
 
Ş
emseddin Günaltay, "yorgun ve hasta" Osmanl
ı
ile yeni Türkiye aras
ı
nda köprüvazifesini yerine getiren ender fikir ve siyaset adamlar 
ı
m
ı
zdan birisidir. Günaltay 1883y
ı
l
ı
nda Erzincan'a ba
ğ
l
ı
Kemaliye (E
ğ
in)' de dünyaya geldi. Babas
ı
huzur derslerine kat
ı
lm
ı
ş
 Müderris Ethem Efendi, annesi Saliha Han
ı
m'd
ı
r.
Ş
emseddin Bey, Üsküdar'da Ravza-iTerakki'de Vefa
İ
dadisi'nde okuduktan sonda Daru'l-Muallimin-i Aliye (Yüksek MuuallimMeektebi) ye girmi
ş
, fen kolundan mezun olmu
ş
tur. Bilimsel çal
ı
ş
malar yapmak maksad
ıı
ylayurt d
ı
ş
ı
na giderek, Lozan Üniversite'si'nin Tabiyat (Do
ğ
a Bilimleri) bölümünü bitirmi
ş
tir.Bir müdddet ö
ğ
retmenlik yapm
ı
ş
t
ı
r. 1914' de Daru'l-Fünun Edebiyat fakültesinde Türk Tarihi
*
C. Ü.
İ
lahiyat Fakültesi
İ
slam Felsefesi Ar 
ş
. Gör.
 
ve
İ
slam Kavimleri müderrisi olarak dersler vermi
ş
, sonra da
İ
lahiyat Fakültesi dekanl
ı
ğ
ı
naatanm
ı
ş
t
ı
r. 1915 de
İ
ttihat ve Terakki F
ı
rkas
ı
'ndan Ertu
ğ
rul (Bilecik) mebusu olmu
ş
ve bugörevi 1920 de Meclis-i Mebusan da
ğ
ı
l
ı
nncaya kadar sürdürmü
ş
tür. Ayn
ı
zamanda Daru'l-Funun'daki derslerini de ihmal etmemi
ş
tir.Günaltay, bir müddet
İ
ttahat ve Terakki ba
ş
kanl
ı
ğ
ı
nda bulunduktan sonra 1918 dekurulan Teceddüd F
ı
rkas
ı
'n
ı
n
1
kurucular 
ı
aras
ı
na kat
ı
lm
ı
ş
t
ı
r. Mütarekeden sonra kurulanDivan-
ı
Harp'de, harp sorumlusu olarak,
İ
ttihat ve Terakki'nin ileri gelenlerini sorgulayankomisyonda görevlendirilmi
ş
tir (1918). Ankara Hükümeti 1920 de kurulduktan sonra,
İ
stanbul belediye meclis üyeli
ğ
ine ve reis vekilli
ğ
ine seçilmesinin ard
ı
ndan Anadolu veRumeli Müdafaay
ı
Hukuk Cemiyeti'nin
İ
stanbul
ş
ubesinde faaliyetlerini sürdürmü
ş
tür.Mustafa Kemal'in emriyle
İ
stanbul Cumhuriyet Halk Partisi te
ş
kilat
ı
n
ı
kurmaya memur edilmi
ş
tir.1923 de II. Büyük Millet Meclisi'ne Sivas Milletvekili olarak giren Günaltay, Sivas veard
ı
ndan Erzincan milletvekilli
ğ
ini 1954 y
ı
l
ı
na kadar sürdürmü
ş
tür. Milletvekilli
ğ
iyle birlikte
İ
stanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde Tarih profesörlü
ğ
ü yapm
ı
ş
, dersler vererek ö
ğ
renciler yeti
ş
tirmi
ş
tir. Hasan Saka'n
ı
n istifas
ı
ndan sonra 15 Ocak 1949 da TürkiyeCumhuriyeti'nin 14. Ba
ş
 bakan
ı
s
ı
fat
ı
yla tek parti devri Cumhuriyet Halk Partisi'nin sonhükümet ba
ş
kanl
ı
ğ
ı
na seçilmi
ş
tir (15. 1. 1949-22. 5. 1950). Ankara
İ
lahiyat Fakültesi'nin
ı
lmas
ı
ve dini e
ğ
itime a
ğ
ı
rl
ı
k verilmesi, serbest seçimlerin yap
ı
lmas
ı
ve 1946 seçimleriyle
ş
aibelerin son bulmas
ı
onnu ba
ş
 bakanl
ı
k döneminin önemli olaylar 
ı
ndand
ı
r. 14 May
ı
s 1950seçimlerinde Demokrat Parti'nin ço
ğ
unlu
ğ
u almas
ı
yla Ba
ş
 bakanl
ı
ktan uzakla
ş
ı
 p, 1950seçimlerinde Erzincan milletvekili olarak Meclis'e girmi
ş
, 1954 seçimlerinde milletvekiliseçilememi
ş
, 1958-59 y
ı
llar 
ı
nda C.H.P.
İ
stanbul
İ
l Ba
ş
kanl
ı
ğ
ı
ndabulunduktan sonra 27 May
ı
s1960 ihtilalinde Kurucu Meclis üyeli
ğ
inde görev alm
ı
ş
, 1961 y
ı
l
ı
nda C.H.P. den
İ
stanbulSenatörü olmu
ş
tur. Ancak bu göreve ba
ş
lamadan vefat etmi
ş
tir (19 Ekim 1961). CenazesiAnkara Cebeci Asri Mezarl
ı
ğ
ı
'na defnedilmi
ş
tir 
2
.
III-
 
İ
LM
İ
İŞİ
L
İĞİ
 
Günaltay, hayat
ı
boyunca ilimden ve ilim çevresinden bir an için dahi olsaayr 
ı
lmam
ı
ş
t
ı
r. Ya
ş
am
ı
n
ı
n büyük bir bölümünü politika olu
ş
turmu
ş
sa da, o, politika içindedahi ilmi çal
ı
ş
mal
ı
ı
n sürdürmü
ş
, ara
ş
t
ı
rmalar yapm
ı
ş
t
ı
r. Millet Meclisi'ndeki konu
ş
malar 
ı
ndada s
ı
k s
ı
k tarihi olaylardan, ara
ş
t
ı
rmalardan bahseden ve bunlar 
ı
gündeme getirmektençekinmeyen bir tav
ı
ra sahip olmu
ş
tur.
İ
limden ve ara
ş
t
ı
rmalar 
ı
ndan uzak kalmad
ı
ğ
ı
n
ı
n ensomut kan
ı
t
ı
; kendisinin 1930'da Türk Tarih Kurumu'nun kurucu üyeleri aras
ı
nda yer alm
ı
ş
 olmas
ı
d
ı
r.
1
Mondros Mütarekesi'nden (30 Ekim 1918) sonra iktidardaki
İ
ttihat ve Terakki F
ı
rkas
ı
ola
ğ
aanüstü bir kongreile kendisini feshetme karar 
ı
ald
ı
. 1 Kas
ı
m 1918 de toplanan kongrede Teceddüd F
ı
rkas
ı
ad
ı
yla yeni bir partikuruldu. Geni
ş
bilgi için bak 
ı
n
ı
z
Ana Britannica,
"Teceddüd F
ı
rkas
ı
" mad., Ana yay.,
İ
stanbul 1990,XX,477.
2
 
Meydan Larousse
, "Günaltay" maddesi, Konya, ty., V,433; Ana Britannica, "Günaltay" mad., X,159-160;Çubukcu,
İ
. Agah, "Cumhuriyet Devrinin Bir Dü
ş
ünürü
Ş
. Günaltay'
ı
n Dini Dü
ş
üncesi",
İ
F. 50. Y
ı
lArma
ğ
an
ı
,
Ankara 1973, s. 185; Co
ş
kun,
İ
smail,
Türkiye'de Sosyoloji,
 
İ
stanbul 1991, s. 174.
 
Günaltay, 1941 y
ı
l
ı
ndan itibaren vefat tarihi olan 1961'e kadar bu kurumun ba
ş
kanl
ı
ğ
ı
n
ı
yapm
ı
ş
t
ı
r. Tarih kongrelerine kat
ı
lm
ı
ş
; tebli
ğ
ler sunmu
ş
tur. Türk Tarih Tezi'nigeli
ş
tirilmesinde ve resmi tarih kitaplar 
ı
n
ı
n yaz
ı
lmas
ı
nda etkin görevler alm
ı
ş
t
ı
3
.M.
Ş
emseddin Günaltay, Bat
ı
taklitçili
ğ
i kar 
ş
ı
s
ı
nda milletin uyand
ı
ı
lmas
ı
, Bat
ı
l
ı
lar 
ı
nve Bat
ı
c
ı
lar 
ı
n iddialar 
ı
n
ı
n aksine
İ
slam'
ı
n geli
ş
meye engel olmad
ı
ğ
ı
, yanl
ı
ş
anlay
ı
ş
lardankaynaklanan aksakl
ı
klar bulundu
ğ
u,
İ
slam'
ı
n ana kaynaklar 
ı
ndan ö
ğ
renilmesi gerekti
ğ
i, Türk milletinin
İ
slam Medeniyeti'nin olu
ş
mas
ı
nda ve yerle
ş
mesinde önemli roller üstledi
ğ
i gibikonular üzerinde durmu
ş
tur 
4
. Türk ve
İ
slam Tarihi alan
ı
ndaki çal
ı
ş
malar 
ı
, Cumhuriyetdöneminde daha çok Anadolu, Mezopotamya ve
İ
ran'
ı
n ilk ça
ğ
tarihi üzerindeyo
ğ
unla
ş
m
ı
ş
t
ı
5
.Günaltay, Bat
ı
l
ı
lar 
ı
n yapm
ı
ş
oldu
ğ
u tahrifleri ve iftiralar 
ı
, ilmi metodlarla çal
ı
ş
mak suretiyle, zekalar 
ı
çemberleyen fikir kapitülasyonlar 
ı
ndan uzakla
ş
arak bo
ş
a ç
ı
kar 
ı
laca
ğ
ı
nai
ş
aret etmi
ş
tir. Bunun için de Türk çocuklar 
ı
n
ı
n sahip olmas
ı
gerekli olan ilmi metoduntahrifleri, vesikalara ve belgelere dayanarak sonuçsuz b
ı
rakmak oldu
ğ
unu; bu yöntemle de pe
ş
in fikirlerin isnadlar 
ı
n haks
ı
zl
ı
k ve iftiralar 
ı
n ortadan kalkaca
ğ
ı
n
ı
savunmu
ş
tur. Ona göre, bunlar 
ı
yapabilmek içinöncelikle "höyükleri kazarak, mezarlar 
ı
de
ş
erek tarihten öncekizamanlar 
ı
ayd
ı
nlatacak eserleri meydana ç
ı
karmak" gerekmektedir. Di
ğ
er taraftan kitabeleriderleyerek, ar 
ş
ivleri didikleyerek yerli ve yabanc
ı
kütüphanelerde tarihimizle ilgili vesikalar toplayarak yaz
ı
l
ı
devirleri ayd
ı
nlatmak laz
ı
md
ı
r.
Ş
emseddin Bey, Büyük Türk Tarihi'ninortaya ç
ı
kar 
ı
lmas
ı
için, öncelikle yukar 
ı
da zikredilen faaliyetlerin yap
ı
lmas
ı
n
ı
n gereklili
ğ
ini belirtmi
ş
tir 
6
. Günaltay'
ı
n ilmi
ş
ahsiyetinde, "ilim ve fende ça
ğ
da
ş
uygarl
ı
ğ
ı
benimsemek"
ş
üncesi yatmaktad
ı
7
.
IV-
 
ESERLER 
İ
 
A-
 Eski Türk Harfleri ile Yaz 
ı
lm
ı
 ş
Eserleri:
Zulmetten Nura (1925); Hurafattan Hakikate (1916); Maziden Atiye (1923); Tarih-iEdyan (1922); Felsefe-i Ûla
İ
sbat-
ı
Vacib ve Ruh Nazariyeleri (1923);
İ
slam Tarihi (1922);Mufassal Türk Tarihi (1922);
İ
slam Dini Tarihi (1924); Fennin En Son Ke
ş
fiyat
ı
ndan (1912);
İ
slam'da Tarih ve Müverrihler (1923); Muntehap K 
ı
raat (1923).B-
Yeni Türk 
 
 Harfleriyle Yaz 
ı
lm
ı
 ş
Eserleri:
Müslümanl
ı
ğ
ı
n Ç
ı
kt
ı
ğ
ı
ve Yay
ı
ld
ı
ğ
ı
Zamanlarda Orta Asya'n
ı
n Umumi Vaziyeti;Mezopotamya-Sümerler: II. Babil
İ
mparatorlu
ğ
u (1934); Suriye ve Palastin (1934); Türk Tarihinin Ana Hatlar 
ı
Eserinin Müsveddeleri (1934);
İ
 braniler (1936); La Decande du MondeMusulman Est-Elle Due A L'
İ
nvasion des Seldjocides? (1937); Türk Tarihihin
İ
lk DevirleriUzak 
Ş
ark, Kadim Çin ve Hind (1937); Türk Tarihinin
İ
lk Devirlerinden Yak 
ı
n
Ş
ark, Elam ve
3
Kara,
İ
smail,
Türkiye'de
İ
slamc
ı
l
ı
k Dü
ş
üncesi,
 
İ
stanbul 1987, II,403-404.
4
Bkz. Günaltay,
Ş
emseddin,
Zulmetten Nur'a,
 
İ
stanbul 1. Bask 
ı
, 1331, s. 98 vd; Günaltay,
Maziden Atiye
,
İ
stanbul 1923, s. 8-153.
5
Küçük, Abdurrahman, "
İ
lim, Fikir ve Siyaset Adam
ı
Olarak M.
Ş
emseddin Günaltay
", bas
ı
lmam
ı
ş
 makale, Ankara 1992.
6
"
Türk Tarih Kurumu Ba
ş
kan
ı
Prof.
Ş
. Günaltay'
ı
n Nutku
", Belleten, cilt 2, say
ı
29, s. 57.
7
Çubukcu,
agm.,
s. 185-187.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->