Goienkaria 394

Maite Lazkano etaAitzol Enadantzariak

> 45

Jon AnderRamos

Ikerlaria > 09

2009ko urriaren 23a > Egubakoitza > IX. urtea >394. zenbakia > Doan banatzekoa

www.goiena.net

ESKORIATZAErrotarria aurkitu dute, ezustean,Atxorrotzeko indusketetan

> 11

ARRASATEHerriko sarrera-irteerako bidegorrizatien proiektuak abian dira

> 12

ANTZUOLAMatz-Erreka eta Goizper lantegiak,10 urte euskara planekin

> 38

G2a

"Amerikarrekgurekiko zutenirudia asko aldatuzen 1959anNevadan egindako jaiarekin"

AURKIBIDEA

Debagoiena

> 04-06

Iritzia

> 08

Elkarrizketa

> 09

Gutunak

> 10

Herriak

> 11-41

Kirola

> 42-43

Kultura

> 46-47

Sailkatuak

> 48

Gazteak

> 50

Telebista-Irratia

> 51

Zerbitzuak

> 52

Berri-zakua

> 53

Eskelak

> 53

Non-zer

> 54-55

Aldunditik 4,8milioi gehiagodatoz ibarrera

IGOERA

2009kokopurua baino%16,42 handiagoa da2010eko fondoa

ZERGA GUTXI

Zerga-ekarpena %23,9 jaitsidela berretsi duteerakundeek

> 05

EKONOMIA

> UDAL FINANTZAKETA FORU FONDOA

Putreekardiei erasoegin diete

JENDARTEA

> NATURA

Goseak daude etabizirik dauden ardieiegin diete eraso

> 04

Palestinarreilaguntzekokanpaina

JENDARTEA

> ELKARTASUNA

'Elkartasunez tour'Arrasatera iritsikoda astelehenean

> 04

ElkarlanarenbatzarorokorraArrasaten

AHT Gelditu! Elkarlana tal-deak

Borroka antolatuz, inda-rrak bildu!

leloarekin egingodu batzarra. Hori bukatuta,13:30ean, giza katea egingodute Kulturaten.

> 05

AZPIEGITURAK

> AHT

'Debagoienekoerronkak'gehigarria

GOIENKARIArekin batera,bailarako azpiegituren etagizarte-zerbitzuen gainekoorrialde bereziak barruan.

Ordu aldaketa

23

Neguko ordutegiaestreinatuko duguzapatuan: goizeko

hiruretan ordu biak

izango dira. Ez ahaztu!

"Jasoko dudan saria urteotakolanaren errekonozimendua da"

> 42

XABIER URTZELAI

Jonathan Perez atletaMojategin, hainbat pertikaeskuan dituela

ELKARRIZKETA

> JONATHAN PEREZ PERTIKA JAUZILARIA

Sahararrenegoerazkezkatuta

Mendebaleko Saharan ikusieta bizi izandako esperien-tziarekin kezkatuta eta saha-rarren eskubide urraketasalatzeko asmoarekin itzulidira Agurne Juldain eta OlaiaSagredo debagoiendarrakhandik.

> 09

JENDARTEA

> SAHARA

Agurne Juldain eta Olaia Sagredo, Brahim Dahane sahararrarekin.

AGURNE JULDAIN

ASTEKO GAIA

02

GOIENKARIA

2009ko urriaren 23a

arau-hauste arinek, gorotzak ez jasotzea, adibidez, 43 eta 431 euroarteko isuna izan dezakete; Ber-garan, 30 eta 300 euro artekoa–,baina txakur-jabea araua haus-ten harrapatu ezean, zaila dahori egin ahal izatea. Kasu horie-tan, udaltzainek atentzioa ema-ten diote, eta gorotza batarazi.Beste aukera da edozein herri-tarrek jokaera horien ingurukosalaketa ipintzea; baina horiinork gutxik egiten du: "Jendeaetortzen da kexaka, oso haserre,baina jakin arren zein den txa-kur horren jabea, ez du salaketaipini gura izaten, pertsona horrenizen-abizenak eta norberarenakematerik; aukera hori ematendiegunean, atzera botatzen dira",esaten du Aretxabaletako udal-tzainburu Martin Garaik.Gorotzena da, duda barik, txa-kurren jabeek sarrien egitenduten arau-urratzea, baina ezbakarra: oraindik ikusten diratxakurrak solte, adibidez –arauakdio uhalarekin eta lotuta era-man behar direla bide publikoe-tan eta jendea dabilen leku guz-tietan, oro har–; eta zaunkek-etasortutako zaraten gaineko kexakere jasotzen dituzte noizbehinkaudaltzainek.Arauak oso garbiak dira: txa-kurrek egiten dituzten kalteakedo trabak jabearen erantzukizu-na dira, eta jabeak arduratu behardu txakurron kakak jasotzeaz.Bailarako bi herritan, Arrasateneta Bergaran, instalazio bereziakdaude txakurrek euren beharrakegin ditzaten; eta Elgetako Uda-lak ere interesa azaldu du etaherrian ipintzea aztertzen dabil.Baina horiek ez egotea ez da aitza-kia, Oñatiko udaltzainburu IdoiaLaspitak dioen moduan: "Jabebatzuek galdetzen digute zer egin-go duten gorotz horrekin. Bada,oso sinplea dela erantzuten die-gu: batu eta ondoko zakarrontzi-ra edo edukiontzira bota; ez dau-ka aparteko zailtasunik".

LEIRE KORTABARRIA

> BERGARA

Txakurren kakak oraindik ara-zo dira –eta arazo larria, gaine-ra–; baina horren azpian arazolarriago bat dago: pertsonon arte-ko elkarbizitza arauak askotanez direla errespetatzen, ez etaanimalion duintasuna ere.Denon elkarbizitzarako arau ego-ki, gizatiar eta animalien hobebeharra ere aintzat dutenen pre-mia dago, txakurren jabeen etagainerako herritarren artean sor-tzen diren egoerek adieraztendutenaren arabera.

LORATEGIAN, 45 KAKA

Txakurren kakak kale erdian,lorategietan edo behar ez denedozein lekutan topatzeaz gogaiteginda daude herritarrak. Deba-goien osoan dago arazo hori, udal-tzaingoek ondo dakiten moduan:herri guztietan baieztatzen digu-te hori horrela dela, eta txakur- jabe askok "jaramonik ez" diete-la egiten txakurron gorotzak jasoeta zakarrontzira edo edukiontzi-ra bota behar direla agintzenduten arauei –Eusko Jaurlaritza-ren urriaren 29ko 6/1993 Anima-lien Babeserako Legeak dio hori;eta, hori garatzeko dauden udalordenantzetan, hala erabakiduten udalerrietan, ere bai; hor-taz, araudi faltagatik ez da–; eta,Arrasateko Udaleko zerbitzubu-ru Amaia Aranak dioen moduan,"jendeak ondo asko daki ze araudauden; ez dituzte betetzen guraez dutelako".Leku batzuetan, txakur-jabehorien errespetu falta berezikilarria da, eta bizilagunak publi-koki kexatu dira: adibidez, Are-txabaletako Bedarreta auzokolorategian, 50 m2-an, 45 gorotzkontatu zituzten behin, eta ezzen salbuespeneko kasu bat auzohartan.Egoera horiek ez dute konpon-bide samurrik; izan ere, isunakzehazten dituzte udal ordenan-tzek –Aretxabaletan, adibidez,

Udal arduradunekesaten dutetxakur-jabe askok"jaramonik ez"dietela egitenarauei, eta arazoaez dela informaziofalta, borondatefalta baizik"Txakurraren kaka jasotzen ez duenadinako zikina datxistua, txiklea edopapera lurrerabotatzen duena.Hori ez da zikinkeria,ala?", diotxakur-jabe batek

JENDARTEA

> BIZIKIDETZA

Kaken arazoa,pertsononbizikidetzaarazoen seinale

Pertsonondako zein anima-liendako gaitz eta infekzio-iturriizan daitezke gorotzak; eta, par-ke eta lorategien kasuan berezi-ki, umeek eta leku horiek zain-tzen lan egiten dutenek dute arris-ku handien.Baina araua bete nahi ez etaerosotasunaren bidetik jo nahiduenak hala egin dezake samurasko, kalean agertzen diren goro-tzek adierazten duten moduan.

"ZIKINAK PERTSONOK GARA"

Txakur-jabeek ere badaukate zeresan, jakina. Denak zaku bereansartzearen arriskua azpimarra-tzen dute. Hala, Bergarako Oiha-na Iturraldek orain bost urte etaerdi ekarri zuen txakurra, etahauxe dio: "Nik beti jaso izan dituttxakurraren kakak, eta jabe guz-tiek horixe egin beharko lukete-la uste dut". Baina harantzago doabere erreibindikazioa: "Betikokexa da txakurren kakena; bai-na arazoa eta errua ez dira ani-maliena, pertsonona baizik, ezgarelako arduradun egiten dau-kagunaz". Eta jarraitzen du: "Txa-kurraren kaka jasotzen ez duenadinako zikina da txistua, txikleaedo papera lurrera botatzen due-na. Nire txakurrak ez du oineta-korik, zergatik zapaldu behar duinoren txistukada? Hori ez da,bada, zikinkeria?" Iturraldereniritziz, "jendea hezi" egin beharda, "norberak dituen ardurenkontzientzia har dezan", eta"horrela ez lirateke kalean kakakegongo, ez eta egun osoan jabe-ek ateratzen ez dituzten txaku-rrak, ehiza denboraldia buka-tzen denean jabeek akabatzendituztenak, abandonatuak…"Arrasaten lehendik zeudentxakurrendako komunak edoguneak, eta Bergaran orain ipi-ni dituzte. Oihana Iturraldekhauxe dio: "Nik uste dut ekimenona dela, betiere desinfekzio etahigiene neurri zorrotzak bete-tzen badira; baina garrantzitsua-

BETIKO KEXUA

Debagoien osoan, jende asko gogaituta dago kaleanagertzen diren txakur-kakekin, jabeek jasotzen ez dituztenak

ARDURAGABEKERIA

Txakur-jabeekesaten dute jabe askok jasotzendituztela kakok eta benetako arazoapertsonon ardura falta dela

Oihana Iturralde bergararra,

Ender

txakurrarekin.

Txakurra babestendu Jaurlaritzarenlegeak

HAU DIO LEGEAK

>ETXE-ABEREA

Bizi izateko gizakiaren mendedagoen animalia da.

>JABEAREN ERANTZUKIZUNA

Higiene eta osasun aldetik zaindubeharko du: instalazio onak, jatekoeta edatekoa, albaitariaren zaintzaeta ariketa fisikoa egiteko aukeraeman behar dizkio.

>JABEARENDAKO DEBEKUAK

Guztiz debekatuta dago animaliariedozein motako tratu txarraematea, abandonatzea, jateko etaedateko nahikoa ez ematea edohigiene eta osasun baldintzakbetetzen ez dituzten lekuetanedukitzea; gorputz-atalen batmoztea; drogak edo botikakkontrol gabe ematea; edo animaliabehar ez bezala sakrifikatzea.

>BESTE DEBEKU BATZUK

Ezingo da horretarako baimenik ezduten 14 urtetik beherakoei edogutxituei animaliarik saldu, emanedo utzi. Baimenik ez dutenmerkatuetan ezingo dira saldu;Administrazioak kontrolatu barik,ezingo da laborategi edo klinikeianimaliarik saldu; edo publizitate,sari edo ordain gisa animaliarikeman.

>GARRAIOA

Leku batetik bestera eraman beharbadu, nahikoa espazio eta zaintzaeman beharko dizkio.

>KALTEEN ERANTZULEA

Jabea da animaliak egiten dituenkalteen erantzule, eta behar direnneurriak hartu beharko ditugorotzak kale eta leku publikoetangera ez daitezen. Jabeak salaketaipiniko du hura galdu egiten bada.

ASTEKO GAIA

03

GOIENKARIA

2009ko urriaren 23a

Telleria 4 - 11. Pab

• Aramaioko bidea • Tel.: 943 79 11 35 • ArrasatePosta elektronikoa:

ion.a@euskalnet.net

•

www.ventaion.com

LEIHOEN RENOVE PLANA AURREZTU

leihoak aldatzerakoan.EEE-n

DIRU-LAGUNTZAZ

aprobetxa zaitez.

ESANAK

"Txakurrendakoguneak gutxi dira,txikiak, eta ez daudebehar bezala txakurragustura ibil dadin"

Ana Landa

> Txakur-jabea

"Duintasunez tratatubehar ditugu: kakak jaso, paseatzeraeraman etaelkarbizitza bermatu"

Oihana Iturralde

> Txakur-jabea

"Oso zaila da jabeaaraua apurtzenharrapatzea; eta jendea kexaka dator,baina ez du salatzen"

Andoni Azkarate

> Udaltzaina

"Gorotza batu etaondoko zakarrontziraedo edukiontzirabota; ez daukaaparteko zailtasunik"

Idoia Laspita

> Udaltzaina

DATUA

30

EUROTIK GORAKO ISUNA

Bergarako Udal Ordenantzak30,05 eta 300,5 euro artekoisunak zehazten ditu txakurren jabeek araua arin urratzenbadute.

2

TXAKUR HILERO

Ibarreko herri bakoitzean, hilero,batez beste, abandonatutako edogaldutako bi txakur jasotzen dituudaltzaingoak; hala ere, Oñatin,aurten, bederatzi topatu dituzte.

goa deritzot txakurron jabeokkontzientziatzea eta gure txaku-rrak duintasunez tratatzea: eurenkakak jaso, euren paseorako den-bora eman, eta beste herritarren-ganako eta txakurrenganakoelkarbizitza bermatzea".Txakurrendako txoko horiekezagutzen ditu Ana Landak, bereherrian, Arrasaten, urte askoandaudelako. Landak ere ez dituerabiltzen, ez dituelako egoki ikus-ten: "Alde batetik, ez daude beharadina: haraino ailegatu orduko,txakurrak bidean egin ditu beha-rrak. Bestetik, txikiak dira, eta ezdaude behar bezala txakurra gus-tura ibil dadin eta bere beharrakegiteko eroso egon dadin. Gaine-ra, jendeak hesiak apurtu ditu etatxakurrak ihes egin dezake".Horrez gain, "guneotan poltsakipintzen dituzte, baina sekula ezdaude: jendeak hartu egiten ditu,eta batzuetan, inguruan botataagertzen dira". Txakurrarekinirteten duenean, berak, beste jabeaskok bezala, aldean eramatenditu beti poltsa batzuk. Gunehoriei ikusten dien beste akats batda ez daudela estalita, eguraldi txa-rra egiten duenerako.Ana Landaren esanetan, bes-talde, "herrian ez dute non jolas-tu, non antxintxika egin; txaku-rrak askatzea debekatuta dagoleku guztietan. Urkulura eramannuen aurreko baten, askatzekoasmoz, baina han ere ezin da".Zikinkeriaz galdetuta, AnaLandaren iritzia Oihana Iturral-dek esandakoaren oso antzekoada: "Pertsonok zikintzen duguherria, ez txakurrek".

ABANDONATUTAKO TXAKURRAK

Jabe batzuek abandonatu egitendutelako txakurra, edo txaku-rrak ihes egin edo galdu egindelako, kalean agertzen dirabatzuetan. Udaltzainek hura jasoeta, derrigorrezkoa den identiﬁ-kazio-txip elektronikoaren bidez,Jaurlaritzaren txakur-jabe errol-dan bilatzen dute jabea. Huraagertu ezean, abisua ematen dio-te Bergarako Elurra txakurtegi-ko Axen Garitanori, eta harkbatzen ditu. Jabeak obligazioadauka txakurra desagertu delasalatzeko, eta haren bila joateko.Aipatzekoa da Elgetan agertzendirela kanpoko asko; eta horie-tako asko nahita utzitakoak dire-la: Aste Santuan eta udan ager-tzen dira gehien, inguruko herrie-takoek mendian utzita. Bergaran,adibidez, 30 bat batzen dituzte, etaArrasaten, azken zortzi urteo-tan, batez beste, 20.

Ana Landa arrasatearra eta

Kodi

txakurra.

ARGAZKIAK: LEIRE KORTABARRIALEIRE KORTABARRIA

Bidegorriko Txakur Txokoa.

Hilabete inguru daroate zabalik Bergarako Txakur Txokoak direlakoak.Sei daude –Artzamendin, Madalena plazan, bidegorrian, Boni Laskurai-nen, San Lorentzon eta Bolun–, eta beste hiru egingo dituzte –Labega-raietan, Martokon eta Ortuibarren–. Bada, horiek daudela eta zelanerabili behar diren gogorarazteko, eskuorri batzuk banatuko dituUdalak txakurren jabeen artean. Plano baten, Txakur Txokoak nondauden adierazten da. Bestalde, azaltzen da txakurren kakek gaitzakeragin ditzaketela eta lorategiak kalte ditzaketela; eta indarreandagoen udal araudiko puntu batzuk ere batzen ditu orriak.

Txakur Txokoez kanpaina egingo du Udalak