Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
4Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Dimitrije Bogdanovic - Knjiga o Kosovu

Dimitrije Bogdanovic - Knjiga o Kosovu

Ratings: (0)|Views: 365 |Likes:
Published by Durlanski

More info:

Published by: Durlanski on Dec 09, 2008
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/18/2012

pdf

text

original

 
Dimitrije Bogdanović
KNJIGA O KOSOVU
VELIKOALBANSKI NACIONALIZAM U NOVIM USLOVIMA
Širokom potvrdom nacionalnih prava albanske narodnosti u organizaciji i političkoj, ekonomskoj ikulturnoj stvarnosti kosovske autonomije, nisu, na žalost, oslabljeni koreni velikoalbanskognacionalizma. Naprotiv: od 1945. do danas nacionalistički pokret među jugoslovenskim Albancima,kako na Kosovu tako i van ove pokrajine, nalazi ce u porastu. Od 1968. godine - u izvesnom pogledui pre toga - mora ce već govoriti o pravoj eskalaciji tog nacionalizma, sa njegovom jasnomtendencijom da ce "problem Kosova" internacionalizuje.Prvi ozbiljan, masovan i upozoravajući sudar sa albanskim nacionalizmom na Kosovu odigrao ce pred sam kraj rata na širem terenu Metohije. Kosovska operacija za uništenje nemačke grupe E unjenom povlačenju iz Grčke [15. X - 20. XI 1944] samo je delimično uspela. Oslobođena odnemačkog okupatora, oblast je dobrim delom bila i dalje pod kontrolom albanske nacionalističkeorganizacije "Bali Kombtar": po terenu su operisale naoružane grupe balista, pri kojima su cenalazili engleski vojni predstavnici, a cela je oblast bila pokrivena mrežom ilegalnih revolucionarnihkomiteta, koje je, kao centralno telo, objedinjavao komitet u Prizrenu. Početkom novembra, još utoku druge faze kosovske operacije, došlo je do sastanka Druge prizrenske lige i balističkog vojnogrukovodstva za Kosovo, na kome je donesena odluka da ce na Kosovu i Metohiji formiraju četirigrupe otpora, koji će delovati na područjima Skopske Crne gore, Šare, Drenice i Kopaonika.Komiteti koji ce organizuju posle oslobođenja Kosova i Metohije [Prizren, Orahovac, Suva Reka idr.] predstavljaju ilegalne organizacije na nacionalno-klasnoj osnovi. U njima su pretežno trgovci,intelektualci, hodže, bogatiji seljaci, a bilo je čak i pojedinih narodnih odbornika koji su bili biranineposredno po oslobođenju iz njihovih redova. Nacionalistička organizacija je, dakle, infiltriralaorganizaciju nove vlasti na Kosovu i Metohiji. Komiteti su održavali vezu sa balističkim grupama,slali nove odmetnike u šumu, snabdevali baliste oružjem i drugim materijalom. Oni takođe šire propagandu o nacionalno-političkoj potlačenosti Albanaca u komunističkoj Jugoslaviji, prodiru uredove NOVJ odnosno Jugoslovenske armije i šire dezerterstvo, razvijaju parolu o "VelikojAlbaniji", koju podržavaju i saveznički oficiri pri balističkim grupama. Karakteristično je da su balisti širili propagandu da ce Srbija nalazi pred pobunom, a da će u Albaniji doći do engleskogiskrcavanja.[1]Oružane akcije balista u Metohiji dobile su mestimično karakter i razmere ustanka. Glavno žarištetoga ustanka bilo je u Drenici, a operacije protiv balista, u kojima su učestvovale i dve brigade HOBAlbanije, započete su metodičnom ofanzivom početkom decembra 1944. Objavljene su neke važnijezapovesti Operativnog štaba HOB i PO Kosmeta štabovima potčinjenih jedinica za čišćenje balističkih bandi u Drenici. Komandant operacije bio je Fadil Hodža.[2] Ocena političke i vojne1
 
situacije, prilikom preduzimanja ove operacije, bila je veoma realistična: "neprijatelj je uspio", kažece u zapovesti od 2. decembra 1944, "da na pojedinim delovima te oblasti čvrsto ce poveže samasama da bi eventualno organizovao sela na otpor protivu nas". Zahteva ce najveća obazrivost iobzir prema običajima i radu šiptarskog naroda i najstrože zabranjuje pljačka, nasilje i samovoljnozlostavljanje stanovništva, jer ove operacije imaju veliki značaj "za dalji razvoj bratstva i jedinstvanaroda Kosova i Metohije", ali je postupak pri izvođenju operacija zbog toga ne manje strog iodlučan: "Neprijatelja koji bude davao otpor treba žestoko i odlučno napasti i uništiti. Zarobljenevojnike i oficire ne smijete ubijati nego ih sprovoditi Operativnom štabu Kosmeta. Pošto ce ovladaterenom razoružanje izvršiti samo nad neprijateljski raspoloženim elementima a mobilizaciju poštenih seljaka sprovoditi na principu dobrovoljnosti. One koji .ne žele da priđu HO vojsci takođerazoružati. U toku borbe kuću ili kuće iz kojih ce puca i daje žestok otpor smatrati bunkerom i kaotakve uništiti. Paljevinu sela vršiti samo onda, i to po odobrenju Štaba brigade, ako ce selo utvrdi ičitavo selo daje otpor. O ovome strogo voditi računa. Imovinu zlikovaca odbeglih konfiskovatiostavljajući najnužnije za potrebe preostalih članova porodice. Ulazeći na teritoriju naseljenušiptarskim življem pronaći način za uspostavu kontakta sa selima da bi im ce stavilo do znanja daono selo koje bude utočište šiptarskim bandama biće strogo kažnjeno".[3]Vrhovni štab HOB i POJ zaveo je 8. februara 1945. Vojnu oblast i Vojnu upravu na Kosmetu iimenovao štab Kosovske divizije. Naime, tek u toku januara i februara 1945. u teškim, skoro jednomesečnim borbama, umirena su žarišta balističkog ustanka u predelu Drenice. No ilegalninacionalistički pokret održavao ce neko vreme i posle toga: zahvaljujući delovanjukontrarevolucionarnog komiteta u nekim krajevima Metohije [Orahovac] marta i aprila 1945. merenarodne vlasti su teško sprovođene u život. Vojna uprava ce zato zadržala na Kosovu i Metohiji svedo jula 1945. godine.[4]Prvi direktni sudar nove Jugoslavije sa albanskim nacionalizmom na Kosovu, decembra 1944. dofebruara 1945. godine, prema tome, bio je veoma žestok. Ustanak i oružana formacija balistaugušeni su energičnom akcijom trupa, a nekoliko meseci posle toga razbijena je i ilegalna mreža balista na teritoriji Jugoslavije. Tek tada su stvoreni uslovi za punu političku i državnopravnuintegraciju Kosova i Metohije u novoj Jugoslaviji, za konstituisanje kosovsko-metohijskeautonomije. Odluka o "prisajedinjenju", doneta u Prizrenu 9. jula 1945, dobija u svetlu tek ugušene pobune i kontrarevolucije naročiti prizvuk.Prisustvo albanskog nacionalizma, međutim, osećalo ce i dalje na Kosovu i Metohiji. Treća prizrenska liga, osnovana u Americi 1946. sa istovetnim programom kao prethodne dve - a to jestvaranje "Velike Albanije", obara ce svim propagandnim sredstvima protiv Jugoslavije, naročito posle 1948. i sukoba sa Albanijom u sklopu opšte konfrontacije sa Kominformom i SSSR-om. SukobJugoslavije sa Sovjetskim Savezom 1948. omogućio je Albaniji da povede protiv Jugoslavijekombinovanu propagandno-diverzantsku borbu, sa nacionalističkim parolama, pod plaštom"marksizma-lenjinizma". Od tada ce u kosovskom zbivanju javlja i taj elemenat, kojivelikoalbanskom nacionalizmu i hegemonizmu daje vid "leve" revolucionarnosti i radikalizma, pogotovu posle sukoba Tirane sa Moskvom i vezivanja Albanije za Kinu [1961]. Pored te političke i propagandne aktivnosti sračunate na dugi rok, ubacivane su iz Albanije diverzantsko-terorističkegrupe, kao nekada kačačke bande između dva rata, koje su ubijale naše graničare i pripadnike snaga bezbednosti, političke aktiviste, i zavodile teror nad srpskim stanovništvom. Ubacivano je oružje,koje je, uz ono zaostalo od balista, predstavljalo opasnost od novih pobuna. Akcija nasilnog2
 
 prikupljanja oružja i sistematskog pretresanja terena radi toga, koju je na Kosovu i Metohijisprovodila Služba državne bezbednosti od kraja 1954. sve do sredine 1957. godine, sa oštrinom koja je prelazila svaku meru i pretvarala ce u teror nad stanovništvom, nije bitno izmenila situaciju uoblasti. Za sve to vreme nije prestajalo plansko dejstvo albanskog nacionalizma, koje ce ogledalo utrajnom, takoreći hroničnom pritisku na Srbe da ce iseljavaju iz oblasti, u podsticanju demografskog potiska i eksplozije albanskog stanovništva, i u njegovom vanrednom i neprirodnom pojačavanjuvelikim, do sada još neizbrojanim prilivom albanske narodnosti, pod vidom političke emigracije izAlbanije. Na Četvrtom plenumu CK SKJ na Brionima 1966. diskvalifikovano je dotadašnje ponašanje Službe bezbednosti i njenoga rukovodioca Aleksandra Rankovića, ali je tom prilikom osuđena i tzv."unitaristička" orijentacija u nacionalnoj politici. Među mnogim gresima ove službe navodio ce posebno teror nad Albancima na Kosovu i Metohiji, a to je ujedno trebalo da bude drastičan primer  jedne velikodržavne, unitarističke i opet velikosrpske politike, koju je, prema oceni Brionskog plenuma, sprovodio Aleksandar Ranković. Istorija Brionskog plenuma nije još poznata u svim pojedinostima neophodnim za nepristrastan sud istoričara, ali je nesumnjivo da je bez obzira naobrazloženja, tada sproveden zaokret u nacionalnom pitanju, u položaju i odnosima republika iautonomnih jedinica. Tada su otvoreni putevi ka ustavno pravnoj reviziji jugoslovenske federacije,sa nesumnjivim jačanjem samostalnosti pokrajina u odnosu na republiku Srbiju, kao jednim odglavnih obeležja te revizije. Isto tako, na Kosovu dolazi do prave bujice nacionalističkihraspoloženja, stvara ce klima revanšizma i progona Srba i Crnogoraca. Udarna je parola -iseljavanje: "Šta čekate, što ne idete, hoćete li da vas mi izbacujemo!" Ističu ce zastave, istovetne sadržavnom zastavom HP Albanije, i drugi albanski nacionalni simboli. Pojačava ce teror nad srpskimi crnogorskim stanovništvom. Nastavlja ce sa većim intenzitetom i punom slobodom ono što cekrišom ili polulegalno radilo u prethodnom periodu. Primećuje ce široka nacionalistička solidarnostraznih slojeva, a pogotovu sve izraženija infiltracija partijskih redova. Insistira ce na nacionalnomključu, koji ce primenjuje ne samo rigorozno nego i neosnovano, čak i na štetu ekonomskih interesa pokrajine. Sistematski ce sprovodi nacionalna smena kadrova i preuzimanje odgovornih funkcija u političkim telima, upravi i radnim organizacijama. Albanska omladina izložena je pravoj pliminacionalističke indoktrinacije, a izvesni jubileji - kao pet vekova Skenderbega - dovode izvesnesredine do stupnja histerije. U propagandi protiv "velikosrpskog hegemonizma" prelazi ce naotvoreno antisrpski kurs. Započinje kampanja protiv službe zaštite spomenika srpske kulture,uporedo sa pokušajima podmetanja požara ili oštećivanja tih spomenika. Školovanju srpske decestvaraju ce nepremostive prepreke, stručnjaci srpske narodnosti fizički ce napadaju, i u toj pogromaškoj atmosferi iseljavanje Srba i Crnogoraca počinje da dobija karakter masovnog bekstva.Uporedo s tim, u diskusijama o reorganizaciji jugoslovenske federacije prvi put ce tada izlazi sazahtevom da Kosovo dobije status republike, s pozivom na nacionalno načelo. tj, na načelosamoopredeljenja naroda, i sa argumentom brojnosti; isto tako, prvi put ce zahtev za republikomKosovo pretvara i u zahtev da ce u toj novoj republici ujedine svi Albanci Jugoslavije, što je otvaraloveoma složen problem položaja u federaciji i integriteta ne samo Srbije nego i Makedonije i CrneGore.Apsolutno ce ne može reći da ove "pojave" na Kosovu i van kosovske pokrajine nisu bile poznate.Upozorenja su dolazila sa raznih strana, ali su sve primedbe i sva strahovanja od pretvaranja togatalasa u masovni kontrarevolucionarni, antisrpski i antijugoslovenski pokret frontalno odbačeni iosuđeni kao izraz "velikosrpskog nacionalizma" i "unitarizma". Veoma je karakteristično da je tada,3

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->