ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ

Ε

Ν ∆ Ο Ν
Έντυπο πνευματικής εσωτερικής καταγραφής

Περίοδος Α΄ Έτος 10ο Τεύχος 50ο Απρίλιος 2016

Φιλοδοξία και απαίτηση και
τρόπος θεραπείας τους.
Του Αρχ. Ανανία Κουστένη
Πέμπτη Κυριακή των Νηστειών σήμερα, αγαπητοί, και η Εκκλησία μας
προετοιμάζει όλο και περισσότερο για
το πάθος του Χριστού μας.
Ακούμε τον Ίδιο, στο Ευαγγέλιο, να
μιλά πιο καθαρά για το πάθος Του
στους μαθητές και Αποστόλους.
Ενώ στην προηγούμενη Κυριακή τους
είπε πως θα παραδοθεί στα χέρια των
ανθρώπων, γενικά και αόριστα, τώρα
εξονομάζει αυτούς τους ανθρώπους,
που ’ναι οι Γραμματείς και οι Αρχιερείς και η πνευματική ηγεσία του λαού
των Ιουδαίων.
Και στη συνέχεια τους λέγει καθαρά
πια για τα πάθη Του, ότι θα Τον εμπαίξουν και θα Τον σταυρώσουν και θα
πεθάνει. Και τους δίνει και τη χαρμόσυνη νότα, πως μετά τρεις ημέρες θα
αναστηθεί. Έτσι είναι ο Χριστός μας.
Όταν έχει να συμβεί κάτι μεγάλο και
δύσκολο μας προετοιμάζει με τον τρόπο Του. Και αυτό μας συγκινεί.
Οι Απόστολοί όμως δεν συγκινήθηκαν· έδειξαν πως δεν κατάλαβαν. Και
μάλιστα δύο απ’ αυτούς, ο Ιάκωβος
και ο Ιωάννης, απ’ την αγαπημένη Του
τριάδα, ζήτησαν κάτι πολύ βαρύ. Βγήκαν μπροστά απ’ τους άλλους Αποστόλους και παρεκάλεσαν τον Χριστό,
αφού πρώτα είχαν βάλει και την μητέρα τους τη Σαλώμη, να τους δώσει τις
δύο πρώτες θέσεις στη Βασιλεία Του.
Πίστευαν πως η βασιλεία Του θα είναι
επίγεια, και ήθελαν τα πρωτεία. Τι
κακό που είναι η φιλοδοξία! Να θέλει

κανείς να πατήσει επάνω στους άλλους,
για να αναδειχθεί, και να εξουσιάζει
όλους και να φαίνεται. Και ο Κύριος τους
μάλωσε. Στενοχωρείται με τέτοιες φιλοδοξίες. Υπάρχει και καλή φιλοδοξία —θα
μας πει πιο κάτω. Στενοχωρείται και τους
λέει: «Δεν ξέρετε τι ζητάτε. Πρώτα απ’
όλα εγώ δεν θα κάμω κοσμική βασιλεία,
και δεύτερον εγώ δεν θέλω τέτοιο τρόπο
ανόδου, διότι αυτός είναι ο τρόπος της
πτώσεως, θέλω άλλο τρόπο, και προπαντός τρόπο κόπου, θυσίας και χάριτος».
Και τους είπε στη συνέχεια αν μπορούν
να πιουν το ποτήριο που θα πιει Αυτός,
δηλαδή να πεθάνουν μαρτυρικά. Και Του
είπαν: «Ναι». Ο φιλόδοξος έχει σύγχυση,
τα βλέπει όλα διαφορετικά, και νομίζει
πως τα μπορεί όλα, αρκεί να πετύχει το
σκοπό του. Και τα χαρίζει όλα, αρκεί να
πετύχει το σκοπό του.
Και ο Κύριος τους είπε; «Θα πεθάνετε
μαρτυρικά, αλλά το να λάβετε θέση εκ
δεξιών και εξ ευωνύμων δεν είναι δική
μου δουλειά· είναι του Θεού αφενός, και
αφετέρου δική σας, διότι οι μεγάλες θέσεις θέλουν μεγάλους κόπους και μεγάλες
θυσίες».
Και όταν τ’ άκουσαν οι δέκα αγανάκτησαν, διότι και εκείνοι ήσαν φιλόδοξοι και
εκείνοι ήθελαν τις πρώτες θέσεις. Και σου
λέγει: «Γιατί αυτοί και όχι εμείς;». Ότι
(Συνέχεια στη σελίδα 6)

Οι ιερείς του ναού
και η συντακτική ομάδα του
περιοδικού σας εύχονται,
ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΣΕ ΑΥΤΟ
ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ
Λόγος εις τα Βάϊα
του Αγίου Πρόκλου
Ο Νικόλας ο Μπούκης
του Βασ. Μουστάκη
Οι άγιοι Πατέρες περί
νηστείας
Ο σταυρός μας και ο
Σταυρός του Χριστού
του Αγίου Ιγνατίου
Μπριατσανίνωφ
Υιός ανθρώπου
του Αγίου Νεκταρίου
Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΤΕΥΧΟΥΣ :

Λόγος εις τα Βάϊα

2

Λόγια σοφά και επίκαιρα

3

Ο Νικόλας ο Μπούκης

4

Αποσπάσματα από επιστολές
του γ. Σωφρονίου Σαχάρωφ

6

Οι άγιοι Πατέρες περί νηστείας

7

Ο σταυρός μας και ο Σταυρός του Χριστού

8

Υιός ανθρώπου

10

Ιερές Ακολουθίες και εκδηλώσεις του ναού.

11

Από το Γεροντικό

11

Σελίδα 2

Λόγος εις τα Βάϊα.
Του Αγίου Πρόκλου Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως.
Φίλοι μου αυτή η περίοδος είναι η σπουδαιότερη και
σημαντικότερη, αλλά και αυτή που θα πρέπει να είμαστε περισσότερο προετοιμασμένοι για να προϋπαντήσουμε τον Επουράνιο Βασιλέα.
Αυτό ακριβώς είπε και ο Απόστολος Παύλος ευαγγελιζόμενος: « ὁ Κύριος ἐγγύς· μηδὲν μεριμνᾶτε.» (Φιλ. 4
5,6). Κοντά μας λοιπόν βρίσκεται ο Κύριος, όχι λόγω
βέβαια του γρήγορου βαδίσματός του, αλλά μέσω των
αγαθών που μας παρέχει. Γι αυτό και πάλι ακούγεται
στ’ αυτιά μας η φωνή του Αποστόλου Παύλου: « ἡ
νὺξ προέκοψεν, ἡ δὲ ἡμέρα ἤγγικεν. ἀποθώμεθα οὖν τὰ
ἔργα τοῦ σκότους καὶ ἐνδυσώμεθα τὰ ὅπλα τοῦ
φωτός.» (Ρωμ. 13, 12). Ας περπατήσουμε σεμνά,
όπως στο φως της ημέρας, ας ανάψουμε τις λαμπάδες
της πίστεως, το λάδι της ελεημοσύνης ας περισσεύσει,
για να μοιάσουμε με τις πέντε φρόνιμες παρθένες της
παραβολής. Ανύστακτοι ας υποδεχθούμε τον Χριστό·
ας υμνήσουμε το Φοίνικα της δικαιοσύνης· ας σκεπαστούμε με το μύρο της Μαρίας και ας υπακούσουμε
στη φωνή του ξεσηκωμού και με θεοπρεπή φωνή κι
εμείς ας φωνάξουμε, τα λόγια του πλήθους: «ὡσαννά,
εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, βασιλεὺς
τοῦ Ἰσραήλ» (Ιωαν. 12,13). Σωστά, ο ερχόμενος· αυτός που πάντοτε έρχεται και ποτέ δεν μας εγκαταλείπει. Αυτός που είναι πάντα κοντά σε αυτούς που αληθινά τον επικαλούνται.
«Ευλογημένος αυτός που έρχεται στο όνομα του Κυρίου, ο Βασιλιάς του Ισραήλ». Όλα αυτά είναι γνωρίσματα, σύμβολα και αποδείξεις του περάσματος του
Βασιλιά. Οι υπήκοοι του κάθε επίγειου βασιλείου,
όταν περιμένουν την είσοδο του βασιλιά στην περιοχή
τους, καλλωπίζουν τους δρόμους, στολίζουν τις πύλες
που θα περάσει ο επίγειος και πρόσκαιρος βασιλιάς,
ομορφαίνουν την πόλη, καθαρίζουν τις αυλές, τοποθετούν κατά τόπους χορωδίες που ψάλλουν εγκωμιαστικούς ύμνους. Έτσι λόγω αυτής της προετοιμασίας
καθίσταται γνωστό ότι ο βασιλιάς του κράτους εισέρχεται σε κάποια πόλη. Κάτι λοιπόν ανάλογο ας κάνουμε και εμείς. Αλλά αποδίδοντας πολύ περισσότερη
δόξα και τιμή, εφ όσον η δύναμη του Επουρανίου Βασιλιά είναι υπεράνω των γήινων βασιλείων, έτσι και η
δική μας συμμετοχή στην προϋπάντηση του θα πρέπει
να είναι υπέρλαμπρη.
Στην πόρτα μας έφθασε ο πράος και ειρηνικός βασιλιάς. Αυτός που στον ουρανό, πάνω στα Χερουβίμ
κάθεται, στη γη φθάνει πάνω σε γαϊδουράκι. Ας ετοιμάσουμε τους οίκους της ψυχής μας, ας ξαραχνιάσουμε τους ιστούς του μίσους προς τους αδελφούς μας·
να μη βρεθεί μέσα μας σκόνη βλασφημίας· και με το
άφθονο νερό της αγάπης ας καθαρίσουμε και κάθε

Ε Ν ∆ Ο Ν
ανωμαλία της έχθρας ας την ισιώσουμε. Και τις εισόδους των χειλιών μας ας στεφανώσουμε με τα άνθη της
ευσεβείας και μαζί με το πλήθος που φωνάζει, ας φωνάξουμε και εμείς «εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι
Κυρίου, βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ».
Ποιος δεν θα φωνάξει; Ποιος δεν θα θαυμάσει, το πλήθος αυτό, τους εχθρούς των Ιουδαίων και των Χριστιανών φίλους; Προσφώνησαν τον Κύριο, βασιλιά, χωρίς
να δουν με τα σωματικά τους μάτια κάποιο σύμβολο
βασιλικό. Δεν είδαν χρυσές άμαξες, δεν είδαν αστραφτερά υποζύγια, ούτε όλη εκείνη την αλαζονεία που
συνηθίζουν οι επίγειοι βασιλιάδες για να επιδεικνύονται
στις παρελάσεις. Δεν είδαν όπλα, δεν είδαν ασπίδες, δεν
είδαν σημαίες, δεν είδαν πολυτελή ενδύματα, δεν είδαν
εντυπωσιακούς έφιππους σωματοφύλακες, ούτε επίδειξη
ελεφάντων, ούτε τη σύγκλητο να προηγείται. Τίποτα απ΄
όλα αυτά δεν είδανε. Το αντίθετο μάλιστα. Είδαν ένα
κακόμοιρο γαϊδουράκι, που επάνω κάθονταν, και έντεκα
μαθητές να τον ακολουθούν. Ο Ιούδας ήδη ασχολούνταν με την προδοσία. Και παρότι, την τόση φτώχεια
που είδε το πλήθος, σα να είχε φώτιση και τα ουράνια
κατενόησε, και ψέλνοντας μαζί με τους αγγέλους, σα να
δανείστηκαν τα στόματα των Σεραφίμ, όλοι μαζί με τις
ίδιες φωνές έψαλαν: «εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν
ὀνόματι Κυρίου, βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ».
Οι Αρχιερείς και οι Φαρισαίοι αγανακτούσαν που
άκουγαν το πλήθος να φωνάζει: «βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ».
Δεν άντεχαν να το ακούνε! Αυτοί τον αποκαλούσαν
δαιμονισμένο, και το πλήθος τον προσφωνούσε βασιλιά;
«Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, βασιλεὺς
τοῦ Ἰσραήλ». Που βασιζόταν το πλήθος και το φώναζε
αυτό; Ποιος τους έβαλε στο μυαλό αυτό το παίνεμα;
Ποιος τους έδωσε τα κλαδιά των φοινίκων; Και ποιος
είναι αυτός που τους μάζεψε όλους εκεί ξαφνικά και
τους καθοδήγησε να φωνάζουν αυτά τα λόγια όλοι;
Η Χάρις, η ουράνια του Αγίου Πνεύματος, η θεϊκή Αποκάλυψη, γι’ αυτό και θαρρετά φώναζαν «εὐλογημένος ὁ
ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ».
Όλοι υμνούσαν. Οι γήινοι στρατιώτες, οι άγγελοι στον
ουρανό, οι θνητοί, οι αθάνατοι, αυτοί που βάδιζαν στη
γη και αυτοί που έπλεαν στον αιθέρα. Όλοι!
«Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, βασιλεὺς
τοῦ Ἰσραήλ». Εγκατέλειψαν τους Φαρισαίους, σιχάθηκαν τους Αρχιερείς, και με φωνές θαυμάσιες ανυμνούσαν. Χαροποίησαν ολόκληρη την κτίση, έκαναν τον
αιθέρα να αγιάσει, τάραξαν τους νεκρούς πριν την ώρα
τους, άνοιξαν τα ουράνια και καλλιέργησαν τον Παράδεισο, και όλους τους θνητούς συμπαρέσυραν με το ζήλο τους. Γι’ αυτό και κάποιοι Έλληνες που βρίσκονταν
εκεί, εξ αιτίας αυτών των θαυμασίων ύμνων που
άκουγαν, καταλαμβανόμενοι και αυτοί από ιερό ζήλο,
γύρισαν προς τον Απόστολο Φίλλιπο και είπαν: «κύριε,
θέλομεν τὸν Ἰησοῦν ἰδεῖν» (Ιωαν. 12,21). Βλέπετε εδώ το
αποτέλεσμα των φωνών του πλήθους; Οι Έλληνες ενώ
ανέβαιναν προς την πόλη γύρισαν πίσω και ευθέως εί-

Έντυπο πνευματικής εσωτερικής καταγραφής
παν προς τους μαθητές του Κυρίου: «θέλομεν τὸν
Ἰησοῦν ἰδεῖν». Σαν άλλοι Ζακχαίοι συμπεριφέρθηκαν
οι ειδωλολάτρες, που όμως δεν ανέβηκαν στη συκομουριά, αλλά κινούμενοι από θείο ζήλο θέλησαν να
γνωρίσουν τον Θεό.
«Θέλομεν τὸν Ἰησοῦν ἰδεῖν». Όχι όμως τόσο για να
δουν το πρόσωπο του αλλά για να βαστάξουν τον
σταυρό του. Γι’ αυτό και ο Ιησούς βλέποντας την πρόθεση τους, ξεκάθαρα είπε προς του παρευρισκόμενους:
«ἐλήλυθεν ἡ ὥρα ἵνα δοξασθῇ ὁ υἱὸς τοῦ
ἀνθρώπου» (Ιωαν. 12,23). Δόξα εννοεί τον ερχομό στη
θεογνωσία των Ελλήνων, αυτή τη θεογνωσία που απογυμνώθηκαν οι Ιουδαίοι και περιτυλίχτηκαν οι ειδωλολάτρες. Γι αυτό και επικρίνοντας τους Ιουδαίους, ο
Ιησούς, έλεγε με τα λόγια του προφήτου: «εἰ πατήρ εἰμι
ἐγώ ποῦ ἐστιν ἡ δόξα μου καὶ εἰ κύριός εἰμι ἐγώ ποῦ
ἐστιν ὁ φόβος μου;» (Μαλαχ. 1,6). Ενώ για τους ειδωλολάτρες είπε: «ἐλήλυθεν ἡ ὥρα ἵνα δοξασθῇ ὁ υἱὸς τοῦ
ἀνθρώπου».
Δόξα, η σταύρωση. Εδώ ακριβώς φάνηκε η υπέρτατη
εξουσία του Κυρίου, που τη ντροπή της σταυρώσεως
την μετέτρεψε σε δόξα. Τη περιφρόνηση σε τιμή, την
κατάρα σε ευλογία, τη χολή σε γλυκασμό, το ξύδι σε
γάλα, το χτύπημα σε ελευθερία, το θάνατο σε τιμή.
«ἐλήλυθεν ἡ ὥρα ἵνα δοξασθῇ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου».
Δόξα το σταυρό ονομάζει. Από τον Χριστό και μετά
δοξάζεται ο σταυρός.
Αυτός λοιπόν ο σταυρός, δοξάζει τους βασιλιάδες, λαμπρύνει την ιεροσύνη, είναι φύλακας της παρθενίας,
στηρίζει την άσκηση, περιβάλλει τη συζυγία, περιτειχίζει την εγκατάλειψη, υπερασπίζεται την ορφάνια, πληθαίνει και ευλογεί τα παιδιά, αυξάνει την Εκκλησία,
φωτίζει τον λαό, φυλάει τους ερημίτες, ανοίγει τον Παράδεισο και τον ληστή οδηγεί, αποδιώχνει την έχθρα,
σβήνει το μίσος, εξορίζει τους δαίμονες και διώχνει
τον διάβολο.

Σελίδα 3

Λόγια σοφά και επίκαιρα.
Δεν μπορείς να μιλάς σε κάποιον για τον Θεό, ενώ
εκείνος πεινάει, ενώ δεν έχει ρούχο να βάλει επάνω
του ή έχει οποιαδήποτε υλική ανάγκη. Θα τον βοηθήσεις πρώτα, όσο γίνεται, στην υλική του ανάγκη και
έπειτα θα του μιλήσεις και για την ψυχή του.
* * *
Σας το λέω με απόλυτη πεποίθηση. Ένα δίνεις δέκα
σου προσφέρει ο Θεός. Κανείς δεν γίνεται πτωχός από
ελεημοσύνη. Από τσιγκουνιά πτωχεύει!
* * *
Ο Θεός δεν κάνει λάθη. Ότι κάνει είναι καλό και πάνσοφο. Όλα χρειάζονται και μη θέλουμε να του κάνουμε τον έξυπνο. (απάντηση σε διαμαρτυρία για τις καιρικές καταστάσεις).
* * *
Αν θέλετε ακούστε με. Φροντίστε μόνον να κάνετε το
θέλημα του Θεού και Αυτός θα σας δώσει ότι χρειασθείτε στη ζωή. Να είσθε βέβαιοι, βεβαιότατοι!
* * *
Καλλίτερα να μας λείψει το οξυγόνο, παρά ο κλήρος.
Το οξυγόνο είναι για το φθαρτό σώμα, ενώ ο κλήρος
είναι για την αιώνια ψυχή. Χάσαμε τον κλήρο;
Χάσαμε το Θεό! Χωρίς τον κλήρο Θεό δεν βλέπουμε.
Αν γνωρίζαμε την αξία του κληρικού θα του φιλούσαμε και τα πόδια του! Αλλά ο διάβολος που την γνωρίζει, βάζει έχθρα ανάμεσα σ’ εμάς και στον κλήρο και
από κει και πέρα μας παίρνει χωρίς κόπο.
* * *
Να βλέπουμε όχι τι κάνει ο Ιερεύς, αλλά τι στέλνει σ’
εμάς ο Θεός δια του Ιερέως.
* * *

Έτσι κι εμείς, παίρνοντας τα κλαδιά των φοινίκων, ας
εξέλθουμε να προϋπαντήσουμε τον Κύριο και ας πούμε προς τους Αρχιερείς: εσείς δεν είστε που λέτε ότι
«οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τοῦ τέκτονος υἱός;» (Ματθ. 13,55).
Θεός είναι κραταιός και ισχυρός!

Ο Μοναχισμός είναι ο πνεύμονας των ανθρώπων· και
αν ο πνεύμονας σταματήσει και δεν δώσει οξυγόνο
στην καρδιά, σταματά η ζωή.

Τρέξτε γρήγορα και όλοι μαζί φωνάξτε σε αυτόν που
ανέστησε τον Λάζαρο: «εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν
ὀνόματι Κυρίου»! Σε Αυτόν ανήκει η δόξα εις τους
αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Αν δεν μας έχει αφανίσει ο διάβολος το χρωστούμε
στις προσευχές των Μοναχών…

* * *

Δημήτριος Παναγόπουλος

(Για τη μεταγραφή στη Νέα Ελληνική Σ.Σ.)

Θέλεις να συγκεντρωθεί η εσκοτισμένη σου
σκέψις και να φωτισθεί; Τούτο δύναται να επιτύχει η ανάγνωσις των ιερών Βιβλίων.
Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης

Ε Ν ∆ Ο Ν

Σελίδα 4

Του Βασ. Μουστάκη

Ο Νικόλας ο Μπούκης
«...Τούτο μου ενθύμισε μίαν άλλην μικρὰν κορασίδα,
την Κούλαν (Αγγελικὴν) τοῦ φίλου μου Νικόλα τοῦ
Μπούκη. Απλούς μανάβης, ή οπωροπώλης ήτον ὁ
άνθρωπος, αλλ᾿ είχε λάβει θεόθεν δια την φιλοξενίαν
του την ευλογίαν του Αβραάμ. Η μικρὰ οικία ήτο
ξενὼν δια τους φίλους και τους διαβατικούς, δια τους
εκλεκτοὺς καὶ τους τυχόντας. Είχεν απολύσει η λειτουργία μετά την παννυχίδα εις τὸ παρεκκλήσι του
Αγίου Ελισσαίου και την ώραν του αντιδώρου, η γυνὴ
τού Μπούκη του φίλου μου, ακολουθουμένη από την
μικράν κόρην της, την Αγγελικούλαν, μ᾿ επλησίασεν
εις το στασίδι, δια να μου υπομνήσῃ, ως συνήθως, ότι
έπρεπε να υπάγω εις το γεύμα.
Τότε η μικρὰ παιδίσκη (ήτο ως εννέα ετών, ροδίνη και
καστανή, και την είχαν υιοθετήσει από το βρεφοκομείον, ως άτεκνον οποὺ ήτο το ανδρόγυνον· αλλ᾿ αυτὴ το
ηγνόει),
μ᾿
εχαιρέτησε
καὶ
μου
λέγει:
―Εσύ, μπαρμπ᾿- Αλέξανδρε, ψέλνεις τα τραγούδια
του Θεοῦ...».
(Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη:
Θεού».)

«Τα τραγούδια του

Αυτός ο Νικόλας ο Μπούκης, που αναφέρει ο κυρ Αλέξανδρος, στάθηκε ένας άγιος άνθρωπος και ήρωας
μιας θαυμαστής ιστορίας. Άγνωστο γιατί, δεν θέλησε
να τη γράψει ο Παπαδιαμάντης, ο μόνος που άξιζε να
το κάνει. Την άκουσα από το στόμα ενός κοινού φίλου
τους, και την έβαλα να διασωθεί μέσα στην «Κιβωτό».
Ο καινός αυτός φίλος του Παπαδιαμάντη και του
Μπούκη δεν είναι άλλος από τον σεπτό ηγούμενο της
Λογγοβάρδας της Πάρου, τον πάτερ Φιλόθεο Ζερβάκο.
Ο Νικόλας ο Μπούκης ήτανε σπάταλα χαριτωμένος
από τον Θεό. Απλοϊκός στην καρδιά, ταπεινός, ευσεβέστατος, γεμάτος συμπόνια στους φτωχούς, πήγαινε
ταχτικά στο εκκλησάκι του Αγίου Ελισσαίου όπου
γνωρίστηκε με τον Παπαδιαμάντη και τον πατέρα Φιλόθεο, που ήτανε τότε λαϊκός ακόμα και έκανε τον
ψάλτη.
Όταν λοιπόν, ο Νικόλας έφτασε στα τριανταεφτά του
χρόνια, αποφάσισε να παντρευτεί.
Τι πιο φυσικό, να σκεφτεί να πάρει για σύντροφο της
ζωής του μια κόρη που θα του ταίριαζε, ευσεβή, σεμνή
και προκομμένη. Όμως ο νους του δεν πήγε εκεί.
Με την ευκολία που έχουν οι αληθινοί άγιοι, ο μακάριος εκείνος σηκώθηκε και πήγε σ’ ένα σπίτι της αμαρτίας και είπε στην πρώτη που αντίκρυσε εκεί μέσα
αμαρτωλή:
- Σήκω κι έλα μαζί μου. Έταξα στον Θεό να γλυτώσω
μια ψυχή από τη λάσπη. Έλα να σε κάνω γυναίκα μου.
Εκείνη σάστισε στην αρχή, μα ούτε στιγμή δεν της

Αναδημοσίευση από το περιοδικό
«Κιβωτός» (Μάϊος 1952)
πέρασε από το μυαλό πως ήτανε κάποιο άσπλαχνο πείραγμα. Κι ύστερα από λίγο, τον ακολούθησε.
Ο Μπούκης σκεφτότανε μέσα του το χαμένο πρόβατο
της παραβολής κι ευχαριστούσε από τα κατάβαθα της
ψυχής του τον Κύριο γιατί αξιωνότανε να τον μιμηθεί.
Την έβαλε κι εξομολογήθηκε κι αφού μεταλάβανε μαζί
το Σάββατο, στεφανωθήκανε την Κυριακή.
«Η πρώην άσωτος γυνή» ήτανε τώρα στο πλευρό του
Μπούκη σαν αγνότατο ρόδο. Φρόνιμη και χαμηλοβλεπούσα, με τα εικοσιδυό χρόνια της δροσάτα, σαν και να
την είχε μόλις δρέψει από τον κόρφο της μάνας της.
Το μάθανε και τα’ αδέρφια της κι ήρθανε απ’ το Μενίδι
- όπου ήτανε το πατρικό τους - και την καμάρωσαν μ’
όλο τον άλλο κόσμο.
Ύστερα πέρασε κάμποσος καιρός ανέφελα κι ευλογημένα.
Αλλά η αμαρτία είναι δυνατή και δεν παρατάει εύκολα
τα πλάσματα που δουλέψανε σ’ αυτή.
Κι έτσι - κατά τον Σολομώντα που λέγει «ώσπερ κύων
επί τον εαυτού έμετον» - η γυναίκα του Μπούκη κύλισε
ξαφνικά εκεί απ’ όπου η χάρη του Θεού την είχε τραβήξει κι έγινε μοιχαλίδα.
Σαν ο άντρας της την έπιασε, δεν της είπε κανένα πικρό
λόγο. Μα τώρα πια δεν βάσταγε να την κρατήσει. Την
είδε να φεύγει από το σπίτι τους, χωρίς να την προφτάξει και να της πεί: «Γυναίκα, δε σου κρατάω κακία».
Εκείνη πήγε και έμεινε σε μια συγγένισσα της. Φοβότανε και τα’ αδέρφια της και καθότανε εκεί κρυμμένη.
Ο Νικόλας είπε τότε με το νου του: «Άλλο πια δεν μου
μένει παρά να πάω στ’ Αγιονόρος να ασκητέψω».
Μπήκε στο βαπόρι, παρατώντας σπίτι και μαγαζί και
ήρθε στ’ Αγιονόρος.
Εκεί ρώτησε ποιος ήτανε ο καλύτερος πνευματικός, για
να του εμπιστευθεί τον πόνο του και την απόφασή του.
Του είπανε:
- Να πας στον πάτερ Σάββα.
Ο πάτερ Σάββας δεν καθότανε σε μοναστήρι, παρά σε
μια βραχότρυπα. Ήτανε βαθύγερος και διαβόητος πνευματικός. Ήξερε, ανάλογα με την ψυχή που ερχότανε σ’
αυτόν, να φέρνεται. Άλλοτε έβαζε βαριούς κανόνες,
γιατί έβλεπε πως τους άντεχε ο αμαρτωλός. Κι άλλοτε
διάβαζε μονάχα την ευχή κι ύστερα σιγά-σιγά έβαζε
νηστείες και μετάνοιες και αγρυπνίες.
Κάποια φορά ένας φοβερός ληστής είχε πάει σ’ αυτόν

Έντυπο πνευματικής εσωτερικής καταγραφής
να εξομολογηθεί. «Βαρέθηκα, του είπε, να σκοτώνω.
Λέω να σώσω την ψυχή μου. Αν θέλεις διάβασε μου
την ευχή, αλλά κανόνα μη μου βάζεις, γιατί δε βαστάω
τέτοια». Ο πάτερ Σάββας τον κοίταξε με ιλαρή ματιά
και του αποκρίθηκε: «Ένα κανόνα σου βάζω. Να μη
ξαναβλάψεις άνθρωπο». Ο ληστής απόρεσε: «Καλά,
αυτό το αποφάσισα», είπε. «Ε, αυτό φτάνει». «Και τίποτε άλλο;» «Τίποτε άλλο. Αν θέλεις νηστεύεις μονάχα
Τετράδη και Παρασκευή. Και να λες που και που: Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησον με τον αμαρτωλόν».
Βουρκώσανε τα μάτια τ’ ανθρώπου. Ύστερα από κάμποσες μέρες ξανάρθε. «Γέροντα - λέει - αυτά που
μούπες τα κάνω. Θέλω και κανέναν άλλο κανόνα». Ο
πάτερ Σάββας του λέει: «Αν βαστάς νήστευε και τη
Δευτέρα. Κάνε και σαράντα μετάνοιες κάθε βράδυ πριν
πλαγιάσεις». Ύστερα από κάμποσες μέρες ήρθε πάλι
στον γέροντα ο ληστής. «Λέω να νηστεύω και την Τρίτη και την Πέμπτη. Και να ξεπουλήσω όλα μου τα υπάρχοντα και να καθίσω εδώ για πάντα». Και πρόσθεσε με λυγμούς. «Πως ξεπλερώνεται ο Θεός;» Η καρδιά
του είχε μαλακώσει ολότελα.

Σελίδα 5

Τότε πια δεν του έμεινε κανένας δισταγμός. Και γύρισε στην Αθήνα γρήγορα.
Πήγε στο συγγενικό σπίτι απ’ όπου η γυναίκα του δεν
είχε ξεπορτίσει, γιατί τα’ αδέρφια της, της είχανε μηνύσει πως θα τη σκοτώνανε.
Πριν φτάσει εκεί, τους συνάντησε στη γωνιά του δρόμου. Παραφυλάγανε εκεί, νύχτα μέρα, με τα μαχαίρια
στα ζουνάρια.
- Που πάς; τον ρωτήσανε αγριεμένοι.
- Πάω να την πάρω.
- Άμα το κάνεις, θα σε βρεί και σένα κακό, του είπε ο
μικρότερος. Άς τηνε τη σκύλα.
Ο Νικόλας δεν μίλησε. Τράβηξε ίσα στο σπίτι, με σταθερή περπατησιά. Όταν τον είδε εκείνη, έριξε κάτω τα
μάτια. Έσκυψε της χάιδεψε τα μαλλιά. Τα λόγια των
δύο πνευματικών γινόντανε τώρα ζωντανή εικόνα.
Ναι, ήτανε η γιδούλα που ερχότανε τώρα να την πάρει
πίσω στο σπίτι του.

Σ’ αυτόν τον άγιο γέροντα πήγε κι ο Νικόλας.

- Ας τα ξεχάσουμε, γυναίκα, της είπε με ραγισμένη
φωνή. Ο Θεός είναι μεγάλος. Μη ντρέπεσαι, έλα πάμε.

Σαν τον άκουσεν εκείνος, πήρε αυστηρή όψη και του
αποκρίνεται:

Κάποιος του είπε:

- Δεν έχεις καμιά δουλειά εδώ πέρα. Αμαρτάνεις μ’
αυτά που σκέφτεσαι. Αν είχες μια γίδα και σούφευγε,
θα την παράταγες; Δεν θα πήγαινες να τη βρεις και να
τη φέρεις σπίτι σου; Το ίδιο είναι και με τη γυναίκα
σου. Έταξες να τη σώσεις. Να σηκωθείς και να πας
πίσω και να την πάρεις με το στανιό σπίτι σου.
Ο Νικόλας στεναχωρέθηκε. Του φάνηκε βαριά η συμβουλή του γέροντα, μα καταλάβαινε πως είχε δίκιο.
Έφυγε αναποφάσιστος από τον αναχωρητή. Δεν ήξερε
τι να κάνει.
Εκεί που περπατούσε του έρχεται μια ιδέα.
- Μπορεί και να μην είναι έτσι, συλλογίσθηκε. Ας πάω
και σε κανέναν άλλο πνευματικό.
Ρωτάει και τον στέλνουνε τώρα στον πάτερ Δανιήλ,
άλλον αιωνόβιο ασκητή. Τούτος ήτανε από τη Σμύρνη
κι ήξερε και γράμματα πολλά, άγιος όπως ο πρώτος.
Έπεσε στα γόνατα ο Νικόλας και του λέει την ιστορία
του. Μα ξαφνιασμένος ακούει από το στόμα του πάτερ
Δανιήλ τα ίδια που του είχε πει κι ο πάτερ Σάββας. Τα
ίδια ακριβώς.
Χωρίς να το θέλει γυροφέρνει τα μάτια μέσα στο κελί
μην ήτανε κανένα τηλέφωνο. Αλλιώς δεν μπορούσε να
εξηγήσει πως ήτανε τόσο απαράλλαχτη η δεύτερη απόκριση με την πρώτη. Εκείνο τον καιρό τα τηλέφωνα
ήτανε σπάνια, αλλά πώς να το χωρέσει ο νους του Νικόλα αυτό το θαύμα; Να ακούει τα ίδια λόγια και τώρα, σαν και νάχανε πρίν συνεννοηθεί οι δυο πνευματικοί.

- Καθόμαστε και φυλάμε μη μπούνε τα’ αδέρφια της.
Είναι στο δρόμο και θέλουνε να τη σκοτώσουνε.
- Δεν θα το κάνουνε, αποκρίθηκε ήσυχα ο Νικόλας.
Ύστερα από λίγο βγήκανε στο δρόμο. Προσπεράσανε
τα’ αδέρφια της, εκείνη με τις παλάμες στο πρόσωπο,
ο άντρας της κοιτώντας τους μια στιγμή με χαμόγελο.
Τα παλληκάρια δεν κινηθήκανε. Ότι βλέπανε τους είχε
παραλύσει την κακούργα θέληση.
Έτσι ο Νικόλας έφερε τη γυναίκα του στο σπίτι του
και ζήσανε κάμποσο καιρό πάλι ανέφελα. Εκείνη φαινότανε συντριμμένη, μα σιγά - σιγά πήρε πάλι θάρρος
και δεν θυμότανε κανένας τους ότι είχε συμβεί.
Μα η γυναίκα του Νικόλα ξανάπεσε. Έπεσε πολλες
φορές. Τώρα όμως ο άντρας της δεν λιγοψύχησε. Υπόμενε. Εγκαρτερούσε. Και δεν έπαυε να την αγαπά, να
προσεύχεται γι’ αυτήν.
Ερεθισμένη απ’ αυτή την ανοχή, εκείνη πρόσθεσε
στην ντροπή την κακή συμπεριφορά. Του φερνότανε
σαν δαίμονας. Τον εξευτέλιζε με τα λόγια της, τον μάτωνε καθημερινά με τους θυμούς και τις κοροϊδίες της.
Πόσο θα μπορούσε να βαστάξει ο ανεξίκακος, ο άγιος
εκείνος άνθρωπος;
Οι μέρες διαβαίνανε σκληρές, ο σταυρός του γινότανε
ολοένα και πιο αβάσταχτος.
Μια μέρα δεν μπόρεσε να κρατηθεί άλλο. Λύγισε
μπροστά στη σιωπή του Θεού, που έκανε πως δεν τον
πρόσεχε, πως τον είχε εγκαταλείψει να υποφέρει μονά(Συνέχεια στην επόμενη σελίδα )

Σελίδα 6
(Συνέχεια από την προηγούμενη σελίδα)

χος, αβοήθητος, τη θηριώδη κακία αυτής που είχε ευεργετήσει και συγχωρούσε ολοένα.
Επήγε κάτω από το εικονοστάσι και με δάκρυα είπε
στο Θεό:
- Θεέ μου, δεν βαστάω άλλο. Ή φώτισε την ή σταμάτα μ’ έναν τρόπο που εσύ ξέρεις ετούτο το βάσανό
μου.
Η γυναίκα του, που ο Νικόλας νόμιζε πως έλειπε από
το σπίτι, ήρθε από πίσω του.
Άκουσε τα λόγια του. Την πήρανε τα κλάματα. Κατάλαβε ξαφνικά την άβυσσο των κριμάτων της. Συνήλθε
ολότελα. Κεραυνωμένη από τη θεία φώτιση, σωριάστηκε στα πόδια του και του φώναξε:
- Συχώρεσε με, Νικόλα. Συχώρεσε με. Είμαι μια τιποτένια. Δεν θέλω να σε ξαναπικράνω.
Ο Χριστός, την τελευταία στιγμή, εκεί πια που ο δούλος του θάσπαζε κάτω από το βάρος του πειρασμού,
«εποίησε την έκβασιν».
Από εκείνη τη στιγμή ζήσανε μονιασμένοι. Εκείνη
αφοσιώθηκε στη θρησκεία, γύριζε όλη τη μέρα σε φιλανθρωπίες και συνόδευε τον άντρα της στις αγρυπνίες του Αγίου Ελισαίου.
Πήρανε και την Αγγελικούλα από το βρεφοκομείο και
η ευλογία του Θεού θρονιάστηκε στο σπιτάκι τους που
ήτανε σ’ ένα σοκάκι της οδού Πειραιώς.
Μετά τις παννυχίδες του Αγίου Ελισαίου, ο Παπαδιαμάντης κι ο πάτερ Φιλόθεος πηγαίνανε στο σπιτάκι
του Μπούκη να γευματίσουνε. Όπως τόγραψε στα
«Τραγούδια του Θεού ο Κυρ Αλέξανδρος.
(Συνέχεια από τη σελίδα 1)

γίνεται στη γη και ζωή μας κάθε στιγμή και κάθε ώρα.
Όπως και σήμερα, τα βλέπουμε και υποφέρουμε, και
θέλουν οι δυνατοί της γης, «οι δοκούντες άρχειν των
εθνών», να επιβάλουν τις θελήσεις τους με τη βία και
τη δυναστεία, με το αίμα και την αγριότητα.
Τους κάλεσε στη συνέχεια ο Ιησούς μας, τους πήρε
κοντά Του, δεν τους μάλωσε, ούτε τους συμβούλευσε
γι’ αυτό ακριβώς που έκαμαν οι δυό και οι υπόλοιποι
που αγανάκτησαν, αλλά τους είπε: «Έλατε εδώ, βρε
παιδιά. Οι κοσμικοί κάνουν αυτά κι αυτά που προείπαμε· σε μας όμως τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά,
εκ διαμέτρου αντίθετα: Όποιος θέλει να γίνει μέγας, θα
γίνει υπηρέτης όλων. Και όποιος θέλει να είναι πρώτος,
θα είναι δούλος όλων. Θέλετε παράδειγμα; Πάρτε εμένα. Εγώ δεν ήλθα να με υπηρετήσουν, αλλά να υπηρετήσω. Δεν ήλθα να θυσιάσω, αλλά να θυσιαστώ και να

Ε Ν ∆ Ο Ν

Αποσπάσματα από επιστολές του Γέροντος
Σωφρονίου Σαχάρωφ.
..Με ρώτησες ακόμη, τί σημαίνει να σωθείς… Αν μιλήσουμε γι’ αυτό απλά, τότε πρέπει να πούμε ότι από
τη δική μας πλευρά αυτό σημαίνει: Με όλες τις δυνάμεις της ψυχής μας, όλου του είναι μας, να αγωνιζόμαστε, για να μην δεχθούμε μετοχή σε αμαρτία,
να αποστραφούμε την αμαρτία. Αυτή η άρνηση είναι η μόνη επιλογή που έχουμε. Η ίδια όμως η σωτηρία, ως καινούργια πια ζωή, είναι δώρο του Θεού.
Αυτή μπορεί να δοθεί οποιαδήποτε στιγμή σε κάθε
άνθρωπο που κάνει τον εαυτό του ικανό να την δεχθεί. Ως εκ τούτου συγκεντρώνουμε την προσοχή
μας στο να τηρούμε τις εντολές του Θεού, να μην
διαπράξουμε αμαρτία, να ζήσουμε κατά τη δικαιοσύνη του Θεού. Και τίποτε άλλο δεν περιμένουμε
από τον εαυτό μας ούτε από τον Θεό, για να μην πέσουμε σε πλάνη με την προσμονή αυτή. Γιατί, αν
έχουμε αυτή την προσμονή, σημαίνει ότι θεωρούμε
τον εαυτό μας άξιο της δωρεάς του Θεού και γι’ αυτό
μπορεί να δεχθούμε εκείνο που δεν είναι δώρο Θεού.
Θεολογικά όμως σωτηρία σημαίνει θέωση του ανθρώπου. Ο σωσμένος δέχεται το πλήρωμα της θείας
ζωής. Και αυτό είναι δώρο από τον Θεό.
...Χαίρομαι που το μάγουλο έγινε καλύτερα. Να το
αλείφεις με το λάδι εκείνο που έχεις τώρα. Αυτό
γίνεται ως εξής: Να παίρνεις στην άκρη του
δακτύλου σου λάδι, να σχηματίζεις με αυτό σταυρό
στο άρρωστο μέρος και να λες: «Εις το Όνομα του
Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος …
Κύριε, θεράπευσε τις ψυχικές και σωματικές
ασθένειές μου, και σώσε με με όποιον τρόπο Εσύ
γνωρίζεις». Έπειτα, μια μικρή εντριβή του άρρωστου
μέρους του σώματος. Έτσι να κάνεις σε κάθε σημείο
που πάσχει. Ανεξάρτητα από το αν επακολουθεί ή όχι
βελτίωση, πρέπει να το κάνεις χάριν αγιασμού.
Γνώρισα όμως στη ζωή μου πλήθος περιπτώσεων με
εκπληκτικές ιάσεις. Το λάδι αυτό είναι επιπλέον
αγιασμένο. Αγιάζεται την Τετάρτη ή την Πέμπτη της
Μεγάλης Εβδομάδος …

δώσω την ψυχή μου λύτρον αντί πολλών, για να ελευθερωθούν όλοι».
Η θεραπεία, λοιπόν, της φιλοδοξίας είναι η ταπείνωση
και η αγάπη. Η έργω αγάπη και η έργω ταπείνωση.
Όπως έκαμε ο Χριστός μας. Αν θέλομε ας Τον ακολουθήσομε και θα θεραπευθούμε τότε από κάθε κακή φιλοδοξία, από κάθε κακή απαίτηση, και από κάθε τι το αρνητικό, και θα λάμψει η ζωή μας και η ψυχή μας και
εδώ και στην αιώνια πλάση.

Έντυπο πνευματικής εσωτερικής καταγραφής

Οι Άγιοι Πατέρες περί νηστείας.

Σελίδα 7

πράξης.
(Άγιος Αστέριος Αμασείας)

Γι αυτό και από την αρχή , δημιουργώντας ο Θεός τον
άνθρωπο, αμέσως τον έφερε και τον παρέδωσε στα
χέρια της νηστείας, και της εμπιστεύθηκε τη σωτηρία
του ανθρώπου, θεωρώντας τη νηστεία φιλόστοργη
μητέρα και άριστο δάσκαλο.
Αν η νηστεία ήταν αναγκαία στον Παράδεισο, είναι
πολύ περισσότερο αναγκαία έξω από τον Παράδεισο.
Αν ήταν χρήσιμο το φάρμακο πριν τον τραυματισμό,
είναι πολύ περισσότερο χρήσιμο μετά τον τραυματισμό.
Η νηστεία είναι φάρμακο. Αλλά το φάρμακο κι αν
είναι μύριες φορές ωφέλιμο, συχνά γίνεται άχρηστο
εξαιτίας της απειρίας αυτού, που το χρησιμοποιεί. Διότι πρέπει να γνωρίζουμε και τον καιρό, κατά τον οποίον επιβάλλεται να το χρησιμοποιήσουμε, και την
ποσότητα του ίδιου του φαρμάκου και την ιδιοσυγκρασία του σώματος αυτών, που θα το δεχθούν, και
τη φύση του τόπου και την εποχή του έτους και την
κατάλληλη δίαιτα και πολλά άλλα, από τα οποία, αν
κάποιο παραβλέψουμε, αυτό βλάπτει και όλα τα άλλα
που αναφέραμε.
Η νηστεία είναι η γαλήνη των ψυχών μας, το στολίδι
των ηλικιωμένων, η παιδαγωγός των νέων, ο δάσκαλος αυτών που αγωνίζονται να ζουν με εγκράτεια, και
η αρετή εκείνη η οποία στολίζει, σαν διάδημα, τους
ανθρώπους κάθε ηλικίας και φύσης που την ασκούν.
(Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος)
Επειδή δεν νηστέψαμε ξεπέσαμε από τον Παράδεισο.
Ας ξανανηστέψουμε, λοιπόν, για να ξαναμπούμε σ’
αυτόν.
Η νηστεία είναι όπλο, που έχουμε στον πόλεμο, που
διεξάγουμε εναντίον του σατανά.
(Μέγας Βασίλειος)
Η νηστεία, που γίνεται με διάκριση, είναι λεωφόρος,
που μας οδηγεί σε κάθε καλό, ενώ αυτός, που δείχνει
αμέλεια για τη νηστεία, βάζει σε κίνδυνο κάθε καλό,
που έχει.
(Άγιος Ισαάκ ο Σύρος)
Γιατί νηστεύουμε; Για να περιορίσουμε τις σαρκικές
επιθυμίες μας και να μαλακώσουμε την καρδιά μας.
(Άγιος Συμεών ο νέος Θεολόγος)
Κάθε καλό και αγαθό έργο κατορθώνεται και ολοκληρώνεται με τη νηστεία.
(Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς)
Νηστεία είναι η κοινή ειρήνη της ψυχής και του σώματος, εικόνα της μέλλουσας ζωής, μίμηση θεϊκής
διαγωγής, σύντροφος των αγίων, αρχηγός κάθε καλής

Η νηστεία είναι νίκη κατά της φύσεως, περιτομή της
ηδονής του λάρυγγα, εκτομή των πονηρών σκέψεων,
απελευθέρωση από τους ενυπνιασμούς, απόσβεση της
σαρκικής πύρωσης, καθαρότητα της προσευχής, φωτεινό αστέρι της ψυχής, προφύλαξη του νου από πονηρούς λογισμούς.
(Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος)
Η νηστεία προστατεύει κάθε αρετή. Είναι η αρχή του
πνευματικού αγώνα, το στεφάνι αυτών που εγκρατεύονται, το κάλλος της παρθενίας και της αγιότητος, η
λαμπρότητα της σύνεσης, η αρχή της χριστιανικής
ζωής, η μητέρα της προσευχής, η πηγή της σωφροσύνης και της φρόνησης. Αυτή διδάσκει την ησυχία και
προηγείται όλων των καλών έργων.
(Άγιος Ισαάκ ο Σύρος)
Να νηστεύεις, όχι μόνο από ψωμί και κρασί και κρέας
και από άλλα φαγητά ή ποτά, αλλά πολύ περισσότερο
από κακές σκέψεις.
(Άγιος Νείλος Αγκύρας)
Αυτός είναι στην πραγματικότητα ο τρόπος της νηστείας, σ’ αυτά είναι η φανέρωση των πιο καλών
έργων: Να μην τρέφεις το μυαλό με ακόλαστες ηδονές, και να έχεις ελεύθερη τη γνώμη από τα πάθη.
(Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας)
Η αληθινή νηστεία είναι η αποχή από κάθε κακό.
(Άγιος Θεόδωρος Στουδίτης)
Επειδή παρασυρόμαστε δια μέσου όλων των αισθήσεων, ας τις περιφράξουμε όλες με την εγκράτεια. Αν
λοιπόν νηστεύεις από τροφές, η όραση όμως σε κάνει
να πορνεύεις στα βάθη της ψυχής σου και να υποκύπτεις στην εφάμαρτη περιέργεια και στο φθόνο, η ακοή σου δέχεται βρισιές, πορνικά τραγούδια και κακολογίες, και αποδέχεσαι πράγματα, που αντιστοίχως
βλάπτουν και τις άλλες αισθήσεις, ποιο είναι το
όφελος της νηστείας; Οπωσδήποτε κανένα.
Εκείνη είναι η αληθινή νηστεία, η οποία διαπερνά τα
πάντα και η οποία όλα τα καθαρίζει και όλα τα θεραπεύει.
(Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς)

Σελίδα 8

Ο σταυρός μας και ο Σταυρός του Χριστού.
Ὁ Κύριος εἶπε στοὺς μαθητές Του: «Ὅποιος θέλει νὰ
μὲ ἀκολουθήσει, ἂς ἀπαρνηθεῖ τὸν ἑαυτό του, ἂς σηκώσει τὸν σταυρό του κι ἂς μὲ ἀκολουθεῖ».
Γιατὶ εἶπε, «τὸν σταυρό του»; Ἐπειδὴ εἶναι σταυρὸς
προσωπικός. Κάθε ἄνθρωπος, δηλαδή, ἔχει νὰ σηκώσει τὸν δικό του σταυρό, ὁ ὁποῖος, ὅμως, ὁνομάζεται
συνάμα καὶ Σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ.
Γιὰ κάθε ἄνθρωπο «ὁ σταυρός του» εἶναι οἱ θλίψεις
καὶ οἱ ὀδύνες τῆς ἐπίγειας ζωῆς, θλίψεις καὶ ὀδύνες
προσωπικές.
Γιὰ κάθε ἄνθρωπο «ὁ σταυρός του» εἶναι ἡ νηστεία, ἡ
ἀγρυπνία καὶ οἱ ἄλλες ἀσκήσεις τῆς εὐσέβειας, μὲ τὶς
ὁποῖες ταπεινώνεται ἡ σάρκα καὶ ὑποτάσσεται τὸ
πνεῦμα. Εἶναι κι αὐτὲς προσωπικές, καθώς πρέπει νὰ
ἀναλογοῦν στὶς δυνάμεις τοῦ καθενός.
Γιὰ κάθε ἄνθρωπο «ὁ σταυρός του» εἶναι οἱ
ἁμαρτωλὲς ἀδυναμίες καὶ τὰ πάθη, προσωπικά ἐπίσης.
Μὲ ὁρισμένα ἀπ' αὐτὰ γεννιέται, ἐνῶ ἄλλα τὰ ἀποκτᾶ
στὴν πορεία τῆς ἐπίγειας ζωῆς του.
Ὁ Σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ διδασκαλία τοῦ
Χριστοῦ.
Μάταιος καὶ ἀτελέσφορος ὁ σταυρός - ὅσο βαρὺς κι
ἂν εἶναι - ποὺ σηκώνουμε, ἀκολουθώντας τὸν Χριστό,
ἂν δὲν μεταβληθεῖ σὲ Σταυρὸ τοῦ Χριστοῦ.
Γιὰ τὸν μαθητὴ τοῦ Χριστοῦ «ὁ σταυρός του» γίνεται
Σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ. Γιατὶ ὁ μαθητής τοῦ Χριστοῦ
ἔχει τὴν ἀκλόνητη πεποίθηση ὅτι Ἐκεῖνος πάντοτε
ἀγρυπνεῖ γι' αὐτόν, ὅτι Ἐκεῖνος εἶναι ποὺ παραχωρεῖ
ὅλες τὶς θλίψεις, ὡς ἀπαραίτητο καὶ ἀναπόφευκτο ὅρο
τῆς χριστιανικῆς ἰδιότητας, καὶ ὅτι μ' αὐτὲς μιμεῖται
καὶ οἰκειώνεται τὸν Χριστό, γίνεται μέτοχος τῶν παθημάτων Του στὴ γῆ, γιὰ νὰ γίνει μέτοχος καὶ τῆς δόξας Του στὸν οὐρανό.
Γιὰ τὸν μαθητὴ τοῦ Χριστοῦ «ὁ σταυρός του» γίνεται
Σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ. Γιατὶ ὁ ἀληθινὸς μαθητής τοῦ
Χριστοῦ μοναδικό σκοπό τῆς ζωῆς του ἔχει τὴν
ἐκπλήρωση τῶν ἐντολῶν Ἐκείνου. Οἱ πανάγιες
ἐντολὲς τοῦ Χριστοῦ γίνονται γιὰ τὸν μαθητή Του
σταυρός, ποὺ πάνω του διαρκῶς σταυρώνει τὸν
παλαιὸ ἁμαρτωλὸ ἑαυτό του «μαζὶ μὲ τὰ πάθη καὶ τὶς
ἐπιθυμίες του».
Ἔτσι γίνεται φανερό ὅτι, γιὰ νὰ σηκώσει κανεὶς τὸν
σταυρό του καὶ ν' ἀκολουθήσει τὸν Χριστό, πρέπει ν'
ἀπαρνηθεῖ τὸν ἑαυτό του νὰ τὸν ἀπαρνηθεῖ ὡς τὸν
ἀφανισμὸ τῆς ψυχῆς του! Ναί, γιατὶ τόσο βαθιά, τόσο
πληθωρικὰ διαπότισε ἡ ἁμαρτία τὴ φθαρμένη φύση
μας, ὥστε ἡ ψυχή μας πρέπει ν' ἀφανιστεῖ καὶ νὰ
γεννηθεῖ πάλι ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα.
Γιὰ νὰ σηκώσεις τὸν σταυρό σου, πρέπει, πρῶτον, νὰ

Ε Ν ∆ Ο Ν

Του Αγίου Ιγνατίου Μπριατσανίνωφ
ἀρνηθεῖς στὸ σῶμα τὴν ἱκανοποίηση τῶν ἰδιότροπων
ἐπιθυμιῶν του, προσφέροντας του μόνο τὰ ἀπαραίτητα
γιὰ τὴ συντήρηση του· δεύτερον, νὰ παραδεχθεῖς ὅτι τὸ
δίκαιό σου εἶναι ἀπάνθρωπη ἀδικία καὶ ἡ λογική σου
τέλειος παραλογισμὸς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καί, τρίτον, νὰ
παραδοθεῖς στὸν Κύριο μὲ ἀκλόνητη πίστη καὶ νὰ
ἐπιδοθεῖς στὴν ἐπιμελὴ σπουδὴ τοῦ Εὐαγγελίου,
ἀποστεργώντας τὸ θέλημά σου.
Ὅποιος μ' αὐτὸν τὸν τρόπο ἀπαρνεῖται τὸν ἑαυτό του,
εἶναι ἱκανὸς νὰ σηκώσει τὸν σταυρό του. Μὲ πνεῦμα
ὑποταγῆς στὸν Θεό καὶ μὲ τὴν ἐπίκληση τῆς βοήθειας
Του, ἡ ὁποία ἔρχεται νὰ τὸν ἐνισχύσει, κοιτάζει ἄφοβα
καὶ ἀτάραχα τὴ θλίψη νὰ τὸν πλησιάζει καὶ ἑτοιμάζεται
μεγαλόψυχα νὰ τὴν ὑπομείνει. Ἐλπίζει ὅτι ἔτσι θὰ γίνει
μέτοχος τῶν παθημάτων τοῦ Χριστοῦ καὶ θὰ φτάσει
στὴν ὁμολογία Του, ὁμολογία μυστική, μὲ τὸν νοῦ καὶ
τὴν καρδιά, ἀλλὰ καὶ φανερή, μὲ τὶς πράξεις καὶ
ὁλόκληρη τὴ ζωή.
Ὅσο ὁ σταυρὸς παραμένει μόνο δικός μας, εἶναι πολύ
βαρύς. Ὅταν μεταβληθεῖ σὲ Σταυρὸ τοῦ Χριστοῦ, γίνεται ἐξαιρετικὰ ἐλαφρός. «Γιατὶ ὁ ζυγός μου εἶναι
χρηστὸς καὶ τὸ φορτίο μου ἐλαφρό» (Ματθ. 11,30), εἶπε
ὁ Κύριος.
Ὁ σταυρὸς τοποθετεῖται στοὺς ὥμους τοῦ μαθητῆ τοῦ
Χριστοῦ, ὅταν αὐτὸς ἀναγνωρίσει πὼς εἶναι ἄξιος τῶν
θλίψεων ποὺ τοῦ ἔστειλε ἡ πρόνοια τοῦ Θεοῦ.
Ὁ μαθητὴς τοῦ Χριστοῦ σηκώνει ὀρθὰ τὸν σταυρό του,
ὅταν παραδέχεται ὅτι οἱ θλίψεις εἶναι ἀπαραίτητες γιὰ
τὴ μεταμόρφωση του, τὴν ὁμοίωση του μὲ τὸν Χριστὸ
καὶ τὴ σωτηρία του.
Ἡ καρτερική ἄρση τοῦ σταυροῦ σου εἶναι ἡ καθαρή
θέαση καὶ ἐπίγνωση τῆς ἁμαρτωλότητάς σου. Σ' αὐτὴ
τὴν ἐπίγνωση δὲν ὑπάρχει αὐταπάτη. Ἀπεναντίας, ἂν
ὁμολογεῖς πὼς εἶσαι ἁμαρτωλὸς ἀλλὰ βαρυγκωμᾶς γιὰ
τὸν σταυρό σου, ἀποδεικνύεις πὼς ἔχεις ἐπιφανειακὴ
γνώση τῆς ἀμαρτωλότητάς σου καὶ βρίσκεσαι μέσα
στὴν αὐταπάτη.
Ἡ καρτερική ἄρση τοῦ σταυροῦ σου εἶναι ἡ πραγματικὴ
μετάνοια.
Καρφωμένος στὸν σταυρό, ὁμολόγησε μπροστὰ στὸν
Κύριο πὼς οἱ ἀποφάσεις Του εἶναι ἀλάθητες. Κατηγόρησε τὸν ἑαυτό σου, δικαίωσε τὴν κρίση τοῦ Θεοῦ, καὶ
θὰ λάβεις τὴν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν σου.
Καρφωμένος στὸν σταυρό, γνώρισε τὸν Χριστό, καὶ θ'
ἀνοιχθοῦν γιὰ σένα οἱ πύλες τοῦ παραδείσου.
Καρφωμένος στὸν σταυρό σου, δόξασε τὸν Κύριο,
ἀποδιώχνοντας ὡς ἄνομο καὶ βλάσφημο κάθε λογισμὸ
παραπόνου καὶ γογγυσμοῦ.

Έντυπο πνευματικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 9

Καρφωμένος στὸν σταυρό σου, εὐχαρίστησε τὸν Κύριο
γι' αὐτὸ τὸ ἀνεκτίμητο δῶρο Του τὴ δυνατότητα, δηλαδή, ποὺ σοῦ δίνει νὰ Τὸν μιμηθεῖς μὲ τὶς ὀδύνες σου.

τους κατεβαίνουν ἀπὸ τὸν σταυρὸ τῶν θλίψεων μόνο
νεκρές, γιὰ νὰ ριχθοῦν στὸν αἰώνιο τάφο, στὴ φυλακὴ
τοῦ ἄδη.

Καρφωμένος στὸν σταυρό σου, νὰ θεολογεῖς- γιατὶ ὁ
σταυρὸς εἶναι τὸ ἀληθινό σχολεῖο, τὸ μοναδικό θησαυροφυλάκιο καὶ ὁ ὕψιστος θρόνος τῆς αὐθεντικῆς θεολογίας. Δίχως σταυρὸ δὲν ὑπάρχει ζωντανὴ γνώση τοῦ
Θεοῦ.

Ὁ Σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ ἀνυψώνει πάνω ἀπὸ τὴ γῆ τὸν
σταυρωμένο σ' αὐτὸν μαθητὴ τοῦ Χριστοῦ. Ὁ μαθητὴς
τοῦ Χριστοῦ, καρφωμένος στὸν σταυρό του καὶ
Σταυρὸ τοῦ Χριστοῦ, ἔχει τὶς σκέψεις του στραμμένες
στὰ αἰώνια καὶ ἄφθαρτα ἀγαθά, μὲ τὸν νοῦ καὶ τὴν
καρδιά του ζεῖ στὸν οὐρανὸ καὶ θεωρεῖ τὰ μυστήρια
τοῦ Πνεύματος.

«Μὴ ζητᾶς τὴν τελειότητα τοῦ νόμου τῆς ἐλευθερίας
(δηλ. τοῦ Εὐαγγελίου) σὲ ἀνθρώπινες ἀρετές, γιατὶ τέλειος ἄνθρωπος μ' αὐτὲς τὶς ἀρετὲς δὲν ὑπάρχει, ἡ τελειότητα του εἶναι κρυμμένη στὸν Σταυρὸ τοῦ
Χριστοῦ».
Σὲ Σταυρὸ τοῦ Χριστοῦ μεταβάλλεται ὁ σταυρὸς τοῦ
μαθητῆ τοῦ Χριστοῦ, ὅταν αὐτὸς τὸν σηκώνει μὲ
εἰλικρινὴ συναίσθηση τῆς ἁμαρτωλότητας του
εὐχαριστώντας καὶ δοξολογώντας τὸν Κύριο. Ἀπὸ τὴν
εὐχαριστία καὶ τὴ δοξολογία ἔρχεται ἡ πνευματικὴ παρηγοριά. Ἡ εὐχαριστία καὶ ἡ δοξολογία γίνονται πλούσιες πηγὲς ἀσύλληπτης καὶ ἄφθαρτης χαρᾶς, ποὺ κοχλάζει εὐεργετικά μέσα στὴν καρδιά, ξεχύνεται στὴν
ψυχή, ἀπλώνεται στὸ σῶμα, κυριεύει ὅλη τὴν ὕπαρξη
τοῦ ἀνθρώπου.
Ὁ Σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ εἶναι γιὰ τοὺς σαρκικοὺς
ἀνθρώπους ἀσήκωτος. Γιὰ τὸν μαθητὴ καὶ ἀκόλουθο
τοῦ Χριστοῦ, ὅμως, εἶναι ἀστείρευτη πηγὴ
ἀνέκφραστης πνευματικῆς εὐφροσύνης. Τόσο μεγάλη
εἶναι αὐτὴ ἡ εὐφροσύνη, ποὺ ἐξουδετερώνει ἐντελῶς
τὴ θλίψη καὶ τὸν πόνο.
Ἡ νεαρὴ Μαύρα εἶπε στὸν σύζυγό της Τιμόθεο, ὅταν
ἐκεῖνος, ὑπομένοντας μὲ καρτερία φοβερὰ βασανιστήρια γιὰ τὴν πίστη του στὸν Χριστό, τὴν καλοῦσε στὸ
μαρτύριο: "Φοβᾶμαι, ἀδελφέ μου, νὰ μὴ δειλιάσω,
ὅταν δῶ τὰ βασανιστικὰ ὅργανα καὶ τὸν ὀργισμένο
ἡγεμόνα φοβᾶμαι μήπως λυγίσω, ἐπειδὴ εἶμαι νέα".
Καὶ ὁ Τιμόθεος τῆς ἀπάντησε: "Νὰ στηρίξεις τὴν
ἐλπίδα σου στὸν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό, καὶ τὰ βασανιστήρια θὰ γίνουν λάδι, ποὺ θὰ χυθεῖ πάνω στὸ
σῶμα σου, θὰ γίνουν πνοὴ δροσιᾶς, ποὺ θὰ σὲ
ἀνακουφίσει ἀπὸ τοὺς πόνους σου".
Ὁ Σταυρὸς εἶναι ἡ δύναμη καὶ ἡ δόξα τῶν Ἁγίων ὅλων
τῶν αἰώνων.
Ὁ Σταυρὸς εἶναι ὁ θεραπευτὴς τῶν παθῶν καὶ ὁ
ἐξολοθρευτὴς τῶν δαιμόνων.
Θανατηφόρος εἶναι ὁ σταυρός τους γιὰ ὅσους δὲν φρόντισαν νὰ τὸν μεταβάλουν σὲ Σταυρὸ τοῦ Χριστοῦ, γιὰ
ὅσους βαρυγκωμοῦν ἐνάντια στὴ θεία πρόνοια, γιὰ
ὅσους παραδίνονται στὴν ἀπελπισία καὶ τὴν ἀπόγνωση.
Οἱ ἁμαρτωλοὶ ποὺ δὲν ἔχουν ἐπίγνωση τῆς
ἁμαρτωλότητάς τους, ἑπομένως οὔτε καὶ μετάνοια,
πεθαίνουν γιὰ πάντα πάνω στὸν σταυρό τους καὶ
στεροῦνται, ἀπὸ ἔλλειψη αὐτογνωσίας καὶ καρτερίας,
τὴν ἀληθινὴ ζωή, τὴ ζωή μαζὶ μὲ τὸν Θεό. Οἱ ψυχές

«Ὅποιος θέλει νὰ μὲ ἀκολουθήσει», εἶπε ὁ Κύριος, «ἂς
ἀπαρνηθεῖ τὸν ἑαυτό του, ἂς σηκώσει τὸν σταυρό του
καὶ ἂς μὲ ἀκολουθήσει» (Μαρκ. 8,34). Ἀμήν.

Μέγα Σάββατο 1980, ώρα 7 το πρωί, την ώρα που
στο Καθολικό διαβαζόταν ο Άμωμος εκοιμήθη κι ο
Γέρο - Ευστράτιος. Ετών 85. Σαν έτοιμος από καιρό.
Ήσυχος, γαλήνιος, πράος, ύστερα από μικρή γρίπη,
δίχως πόνους, προείδε το τέλος του. Κομποσχοίνι να
μου κάνετε μέχρι του Ευαγγελισμού, έλεγε. Δεν κατέκρινε άνθρωπο. Καλογέρι τελευταίο του ονομαστού Ιγνατίου του Πνευματικού του Κατουνακιώτη.
Όταν κάποτε στη Νέα Σκήτη κάποιος μοναχός τον
προσέβαλε, γύρισε και του είπε ειρηνικά: Σ’ ευχαριστώ. Ακτήμων. Πριν δυο μέρες έψελνε, τραγουδούσε, έλεγε ποιήματα και αστεία. Ο Γέροντας είπε είναι σημείο ότι είναι αναπαυμένος. Ετάφη τ’ απόγευμα της ίδιας ημέρας. Πήγε να συναντήσει τους προαπελθόντες.
Εκοιμήθησαν κι οι Γέροντες Παύλος Λαυριώτης ο
ιατρός, Αθανάσιος ο Παντοκρατορινός, Μύρων ο
Χιλανδαρινός, που είχε 40 χρόνια να βγει απ’ το μοναστήρι. Ανεπαύθη κι ο Γέροντας Καλλίστρατος ο
Λαυριώτης.
Φυσά ένα αεράκι, τρίζει η θύρα της κουζίνας του
νοσοκομείου, χτυπάνε τα κουδούνια των μουλαριών,
βηματίζει πέρα – δώθε ο Γέρο - Βαρλαάμ, γουργουρίζουν τα περιστέρια, στα τηλέφωνα ο Μύρων, το
καραβάκι άφησε έναν στον αρσανά.
Μοναχός Μωυσής Αγιορείτης
«Αγρυπνία στο Άγιον Όρος»

Σελίδα 10

Ότι το όνομα «Υιός ανθρώπου», έτσι το όνομα,
δι’ ου ευηγγελίσθη η ανθρωπότης τον μέλλοντα
Σωτήρα και Λυτρωτήν.
Η έκφρασις Υιός ανθρώπου, ην ο Κύριος ως περιφραστικόν προσδιορισμόν του Ιδίου Προσώπου μετεχειρίζετο οσάκις αν ωμίλει περί Εαυτού, είναι το όνομα, δι'
ου ευηγγελίσθη η ανθρωπότης τον μέλλοντα Σωτήρα
και Λυτρωτήν αυτής. Η Παλαιά Γραφή φαίνεται συνηγορούσα υπέρ της γνώμης ταύτης. Εν τη Γενέσει αναφέρεται ότι ο Θεός καταρώμενος τον όφιν τον αίτιον της
πτώσεως του ανθρώπου προανήγγειλεν αυτώ ότι το
σπέρμα της γυναικός θέλει συντρίψει την κεφαλήν αυτού, ειπών: «ἔχθραν θήσω ἀνὰ μέσον σου καὶ ἀνὰ μέσον
τῆς γυναικὸς καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ σπέρματός σου καὶ ἀνὰ
μέσον τοῦ σπέρματος αὐτῆς· αὐτός σου τηρήσει κεφαλήν
καὶ σὺ τηρήσεις αὐτοῦ πτέρναν»¹ (Γεν.γ' 15). Την κατά
του όφεως ταύτην κατάραν εθεώρησαν πάντες οι εξ
Αδάμ ως ευαγγέλιον προς την ανθρωπότητα. Το ανθρώπινον γένος λαβόν την επαγγελίαν ταύτην, εξεδέχετο το σπέρμα της γυναικός, τον Υιόν της γυναικός, δηλονότι τον Υιόν του ανθρώπου. Η εβραϊκή λέξις Ζαρά,
‫ ז ְַר ָ ֑ע·הּ‬ην οι Εβδομήκοντα μετέφρασαν κυριολεκτικώς
σπέρμα, λαμβάνεται εν τη Αγία Γραφή, οσάκις αν απαντά, αντί του Υιός. Η Άννα η μήτηρ του προφήτου Σαμουήλ, ζητούσα παρά του Θεού υιόν, μετεχειρίσθη την
λέξιν Ζαρά· αλλ' ως γυνή έχουσα σύζυγον, προσέθετο
την λέξιν ανασίμ (Ζαρρά ανασίμ) ‫ = ֶז ַ֣רע אֲ נ ִָ֑שׁים‬σπέρμα
ανδρός, ήτοι υιόν ανδρός.
Επειδή όμως εν τη επαγγελία δεν ανεφέρετο το ανδρός
αλλά απλώς υιός γυναικός = ζαρά έσά, έπεται ότι ερρήθη προς δήλωσιν του ότι ο μέλλων λυτρωτής, ο μέλλων
να συντρίψη την κεφαλήν του όφεως έμελλε να είναι
υιός της γυναικός, άνευ ανδρός συλλαβούσης, ήτοι υιός
του ανθρώπου, διότι η αναμέσον του σπέρματος της
γυναικός της απειρογάμου και του σπέρματος του
όφεως έχθρα εδήλου την μεταξύ του υιού του ανθρώπου και του όφεως έχθραν. Υπό την έννοιαν ταύτην
εξεδέχοντο τον Σωτήρα όλα τα έθνη και οι λαοί. Η
έλευσις Σωτήρος και Λυτρωτού ήτο κοινή προσδοκία πάντων των εθνών. Τα έθνη εφαίνοντο αναμένοντα
Σωτήρά τινα· η προσδοκία του Ισραήλ ην το περιεχόμενον της λατρείας Αυτού. Διά του αναμενομένου
Σωτήρος εξεδέχοντο πάντα τα μέλλοντα να χορηγηθώσι
τη ανθρωπότητι αγαθά. Εξ αυτού εξεδέχοντο την κατάργησιν της τυραννίδος του διαβόλου, την απελευθέρωσιν του ανθρωπίνου γένους από της δουλείας του
1. Τοιαύτη διδασκαλία φέρεται και εν ταις παραδόσεσι ξένων
εθνών και εν θρησκευτικοίς μάλιστα βιβλίοις. Εν τη θρησκεία
του Ζωροάστρου φέρεται διδασκαλία ομοία προς την της Γραφής· εν δε τη των Αιγυπτίων εικονίζεται ανήρ συντρίβων με το
δόρυ την κεφαλήν όφεως.

Ε Ν ∆ Ο Ν

Του Αγίου Νεκταρίου
Απόσπασμα από το βιβλίο «Χριστολογία»
εχθρού, και την μετά του Θεού φιλίωσιν και επικοινωνίαν. Τον αναμενόμενον τούτον Σωτήρα και λυτρωτήν
της ανθρωπότητος ο προφητάναξ Δαυΐδ περιγράφει ως
υιόν ανθρώπου (Ψαλμ.β' ρθ' 1). Επίσης και ο προφήτης Δανιήλ Χριστόν ηγούμενον ονομάζει τον μέλλοντα Λυτρωτήν, ον είδεν εν αποκαλύψει, εν μορφή υιού
ανθρώπου, ου ορίζει και τον χρόνον της ελεύσεως.
(Δανιήλ κεφ.θ' όρασις ι' και κεφ.ι' όρασις ια'. Επίσης
και ο Ιεζεκιήλ κεφ. α'). Ώστε το όνομα Υιός ανθρώπου, ήτο το ακριβές χαρακτηριστικόν όνομα του
Σωτήρος, υπό το οποίον εξεδέχοντο Αυτόν πάσαι αι
φυλαί της γης· διό και ο Σωτήρ ημών οσάκις ωμίλησε περί Εαυτού πάντοτε το αυτό χαρακτηριστικόν όνομα μετεχειρίσθη. Παρά τω Ματθαίω 28κις
φαίνεται ο Κύριος ποιούμενος λόγον περί έαυτοϋ· και
εν πάσι τοις λόγοις Αυτού Υιόν ανθρώπου εκάλει Εαυτόν. Η αυτή ακρίβεια παρατηρείται και εν τοις λοιποίς
Ευαγγελισταίς, Μάρκω, Λουκά και Ιωάννη. Τα ονόματα Ιησούς Χριστός, Εμμανουήλ, υιός του Ευλογητού καί υiός Δαυΐδ, καθ' έκαστον λαμβανόμενα,
δεν δύνανται να εκφράσωσι την έννοιαν, ην εκφράζει το χαρακτηριστικόν όνομα υιός ανθρώπου· διότι
το μεν Ιησούς εκφράζει μόνον την έννοιαν του Σωτήρος της ανθρωπότητος, το δε Μεσσίας = Χριστός, την έννοιαν του προφητικού, αρχιερατικού
και βασιλικού αξιώματος του Σωτήρος· τα δε ονόματα υιός Ευλογητού καί υιός Δαυΐδ, το μεν, την
θείαν φύσιν του Χριστού, το δε, την ανθρωπίνην
εδήλου φύσιν και καταγωγήν. Ουδέν λοιπόν εξ αυτών καθ' έκαστον λαμβανόμενον ηδύνατο να δώση
πλήρη και τελείαν έννοιαν του προσώπου του Κυρίου
ημών, διότι έκαστον όνομα μίαν ιδιότητα Αυτού υπεδήλου, ένα Αυτού χαρακτήρα εξέφραζεν. Ητο άρα
ανάγκη να χαρακτηρίση Εαυτόν δι' ονόματος περιληπτικού, εν ω πάντες οι χαρακτήρες Αυτού να υποδηλώνται· τοιούτον δε εθεώρησεν ο Θεάνθρωπος
Κύριος ως κατάλληλον χαρακτηριστικόν του προσώπου Αυτού το όνομα Υιός ανθρώπου· η δε υπό
του Σωτήρος εκλογή του ονόματος δήλον ότι δίδωσι τέλειον ορισμόν του Θεανθρώπου, και εκφράζει
πάσας συλλήβδην τας ιδιότητας Αυτού.

Έντυπο πνευματικής εσωτερικής καταγραφής

Σελίδα 11

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΚΑΙ ΕΚ∆ΗΛΩΣΕΙΣ
Κάθε Τρίτη μετά την ακολουθία του
Μεγάλου Αποδείπνου γίνεται ερμηνεία του
βιβλίου της Γενέσεως.

Το μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως τελείται από τους ιερείς Ιερού Ναού κατόπιν
συνεννοήσεως ( τηλ. 2104615704 )

Κάθε Δευτέρα και ώρα 18:00 λειτουργεί
τμήμα εκμάθησης Βυζαντινής Αγιογραφίας.

Η εβδομαδιαία συνάντηση των παιδιών
του κατηχητικού σχολείου γίνεται κάθε
Κυριακή 10:30 - 11:30

Πρόγραμμα Θείων Λειτουργιών
Μεγάλης Εβδομάδος
Το πρόγραμμα των ιερών ακολουθιών της
Αγίας και Μεγάλης Εβδομάδος θα δοθεί σε
ιδιαίτερο φυλλάδιο.
Κάθε Κυριακή και ώρα 19:00 λειτουργεί τμήμα
εκμάθησης παραδοσιακών χορών ενηλίκων.
Κάθε Σάββατο τελείται Θεία Λειτουργία.
Κάθε Κυριακή και ώρα 18:00 γίνονται οι
νεανικές συναντήσεις, όπου συζητούνται
θέματα και σύγχρονοι προβληματισμοί της
εν Χριστώ ζωής, μέσα από την σοφία των
πατέρων της Εκκλησίας,
με τον π. Γεώργιο Θεοδωρόπουλο.

έφθασε στο κεφάλαιο που λέει ο Ιακώβ: «Ο Ιωσήφ δεν
υπάρχει στη ζωή· ο Συμεών δεν είναι, θα μου πάρετε
Είναι ανάγκη να επαγρυπνούμε ώστε να μη κρί- και τον Βενιαμίν και θα γκρεμίσετε καταλυπημένα τα
νουμε κανένα.
γηρατειά μου στον Άδη» (Γεν. 42, 36-38).
Σε κάποιον αδελφό που έμενε στο κοινόβιο του αββά Αποκρίθηκε στη στιγμή εκείνη ο Γέροντας και είπε:
Ηλίτ, συνέβη κάποτε ένας πειρασμός. Γι’ αυτό τον «Δεν σου φτάνουν οι άλλοι δέκα, αββά Ιακώβ;»
έδιωξαν από κει και πήγε κοντά στον αββά Αντώνιο,
στο όρος. Αφού έμεινε ο αδελφός κοντά του κάποιο «Πάψε, Γέροντα - λέει ο αββάς Αγάθων - εάν ο Θεός
χρονικό διάστημα, τον έστειλε ο αββάς στο κοινόβιο είναι αυτός που τον δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα
απ’ όπου είχε φύγει. Εκείνοι όμως μόλις τον είδαν, τον τον κατακρίνει;»
ξανάδιωξαν και ο αδελφός γύρισε πάλι στον αββά Α* * *
ντώνιο και του είπε: «Δεν θέλησαν να με δεχθούν, πάτερ». Τον έστειλε πάλι ο Γέροντας και τους μήνυσε το Ο αββάς Αντώνιος προφήτευσε στον αββά Αμμωνά και
εξής: «Ένα καράβι ναυάγησε μέσα στο πέλαγος, έχασε είπε: «Θα προκόψεις στον φόβο του Θεού». Τον έβγαλε
το φορτίο του και με κόπο πολύ έφθασε στη στεριά. έξω από το κελί, του έδειξε μια πέτρα και του είπε:
Και εσείς ότι σώθηκε και έφθασε στη στεριά, θέλετε να «Βρίσε αυτή την πέτρα και κτύπησε την». Και το ‘κανε.
Τον ρωτάει ο αββάς Αντώνιος: «Μήπως μίλησε η πέτο καταποντίσετε;»
τρα;», «Όχι», του απάντησε εκείνος. «Και συ - του είπε
Κι εκείνοι όταν άκουσαν ότι ο αββάς Αντώνιος τον ο αββάς Αντώνιος - πρόκειται να φθάσεις σ’ αυτό το
έστειλε, ευθύς τον δέχθηκαν.
μέτρο»· όπως και έγινε. Πρόκοψε ο αββάς Αμμωνάς
τόσο πολύ, ώστε από πολλή αγαθότητα να μη διακρίνει
* * *
πια τη κακία. Παράδειγμα χαρακτηριστικό είναι το εΟ αββάς Αγάθων όταν έβλεπε κάτι που ο λογισμός του ξής: Όταν έγινε ο ίδιος επίσκοπος, του έφεραν μια κοήθελε να το κρίνει, έλεγε μέσα του: « Αγάθων, εσύ μην πέλα έγκυο, και του λένε «Τιμώρησε την». Κι εκείνος
το κάνεις αυτό»· και έτσι ο λογισμός του ησύχαζε.
σταύρωσε την κοιλιά της και παρήγγειλε να της δώσουν
δύο ζεύγη σεντόνια λέγοντας : «Μη τυχόν πάνω στη
* * *
γέννα πεθάνει αυτή ή το βρέφος και δεν βρεί τα απαραίΑρρώστησε κάποτε ο αββάς Αγάθων και μαζί του κά- τητα για την κηδεία».
ποιος άλλος από τους Γέροντες. Καθώς ξάπλωναν στο
(Συνέχεια στην επόμενη σελίδα)
κελί, ο αδελφός άρχισε να διαβάζει από τη Γένεση. Και

Από το Γεροντικό.

Σελίδα 12

ENDON
Περιοδική ενημερωτική έκδοση του
Ιερού Ναού Αγίου Παντελεήμονος
Δραπετσώνας
Διευθυντής εκδόσεως
π. Γεώργιος Θεοδωρόπουλος
Αρχισυντάκτης
Στέφανος Φ. Σωτηρόπουλος

Στοιχεία επικοινωνίας για παρατηρήσεις ,
σχόλια , προτάσεις , συνεργασίες
Ι.Ν. Αγίου Παντελεήμονος
Αγίου Παντελεήμονος 12
Τ.Κ. 186 48 Δραπετσώνα
Τηλέφωνο: 210-4615704
Τηλεομοιότυπο: 210-4615759
Ηλ. διεύθυνση: periodikoendon@yahoo.gr
Διαδικτυακό ιστολόγιο :
http://www.periodikoendon.blogspot.gr
Διαδικτυακό ιστολόγιο Ιερού Ναού :
http://www.agios-panteleimon.blogspot.gr

∆ιανέμεται από τον
Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήμονος
∆ραπετσώνας
Εισφορές προαιρετικές.
Στείλτε μας την ηλεκτρονική σας
διεύθυνση , για να έχετε το
περιοδικό Ε Ν ∆ Ο Ν σε .pdf
αρχείο , στον υπολογιστή σας .

(Συνέχεια από τη προηγούμενη σελίδα)

Του λένε τότε οι κατήγοροί της:
«Γιατί το ‘κανες αυτό; Βαλ’ της κανόνα». Κι εκείνος τους είπε:
«Αδελφοί, βλέπετε ότι κινδυνεύει να
πεθάνει· τι μπορώ εγώ να της κάνω;» Και την άφησε να φύγει.
Και ποτέ δεν τόλμησε ο Γέροντας
να καταδικάσει άνθρωπο.
* * *
Πήγε κάποτε ο αββάς Αμμωνάς σε
κάποιον τόπο για να γευματίσει.
Εκεί κοντά ήταν κι ένας αδελφός
που είχε κακή φήμη. Συνέβη μάλιστα να πάει και να μπει στο κελί του
αδελφού η γυναίκα για την οποία
τον κακολογούσαν. Οι κάτοικοι της
περιοχής μόλις το έμαθαν, ξεσηκώθηκαν και πήραν την απόφαση να
διώξουν τον μοναχό από το κελί.
Όταν πληροφορήθηκαν ότι ο επίσκοπος Αμμωνάς βρισκόταν στην
περιοχή τους, πήγαν και τον παρακάλεσαν να πάει μαζί τους.
Σαν τα έμαθε αυτά ο αδελφός, πήρε
τη γυναίκα και την έκρυψε μέσα σ’
ένα μεγάλο πιθάρι. Κατέφθασε το
πλήθος και ο αββάς Αμμωνάς αντιλήφθηκε τι συνέβη αλλά χάριν του
Θεού σκέπασε το γεγονός. Μπήκε
λοιπόν στο κελί του αδελφού, κάθισε πάνω στο πιθάρι και διέταξε να
ερευνήσουν το κελλί. Όταν όμως
έψαξαν και δεν βρήκαν τη γυναίκα,
τους είπε ο αββάς Αμμωνάς: «Τι
συμβαίνει λοιπόν; Ο Θεός να σας
συγχωρήσει». Και αφού προσευχήθηκε, απομάκρυνε τον κόσμο.
Έπιασε τότε από το χέρι τον αδελφό
και του είπε: «Πρόσεχε την ψυχή
σου, αδελφέ». Και με τον λόγο αυτόν έφυγε.
* * *
Έναν αδελφό που είχε πέσει σε κάποιο αμάρτημα, τον απομάκρυνε ο
πρεσβύτερος από την εκκλησία. Σηκώθηκε τότε ο αββάς Βησσαρίων
και βγήκε μαζί του λέγοντας: «Κι
εγώ αμαρτωλός είμαι».
* * *
Είπε ο αββάς Ηλίας: «Είδα εγώ κάποιον να βάζει κάτω από τη μασχά-

λη ένα δοχείο κρασί και για να καταισχύνω τους δαίμονες ότι ήταν
εντύπωση πλανερή (και όχι πραγματική), λέω στον αδελφό: «Κάνε αγάπη και σήκωσέ το μου αυτό. Και
μόλις σήκωσε το επανωφόρι του,
αποδείχθηκε ότι δεν υπήρχε τίποτε
κάτω από τη μασχάλη του. Αυτό το
ανέφερα με την έννοια ότι και με τα
ίδια σας τα μάτια αν δείτε κάτι ή
ακούσετε κάτι, μην το πιστέψετε.
Πολύ περισσότερο να προσέχετε
τους λογισμούς, τις σκέψεις και τα
νοήματα, γνωρίζοντας ότι οι δαίμονες τα σπέρνουν αυτά στην ψυχή για
να τη διαστρέψουν, ώστε να σκέφτεται αυτά που την βλάπτουν και
για να απομακρύνουν τον νού από
τις αμαρτίες μας και από τον Θεό».
* * *
Είπε ο αββάς Ησαΐας: «Εάν σου
έρθει λογισμός να κατακρίνεις τον
πλησίον για κάποιο αμάρτημά του,
πρώτα να σκεφθείς ότι εσύ είσαι
περισσότερο αμαρτωλός απ’ αυτόν
και εκείνα που νομίζεις ότι σωστά
τα κάνεις, μην πιστέψεις ότι ήσαν
αρεστά στον Θεό. Και έτσι δεν θα
τολμήσεις να καταδικάσεις τον πλησίον». Είπε επίσης: «Εάν δεν κατακρίνεις τον πλησίον αλλά εξουθενώνεις τον εαυτό σου, παρέχεις ανάπαυση στη συνείδησή σου».
* * *
Ήλθε κάποτε ένα παιδί δαιμονισμένο, για να θεραπευθεί· και επισκέφθηκε κάποιον αδελφό από ένα κοινόβιο της Αιγύπτου. Βγαίνει ο Γέροντας έξω και βλέπει τον αδελφό να
αμαρτάνει με το παιδί και δεν τον
ήλεγξε λέγοντας: «Εφόσον ο Θεός
που τον έπλασε τον βλέπει και δεν
τον καίει, ποιος είμαι εγώ, για να
τον ελέγξω;;»
* * *
Έλεγε ο αββάς Παφνούτιος, ο μαθητής του αββά Μακαρίου: «Παρακάλεσα τον Γέροντά μου λέγοντας:
Πές μου κάποιον λόγο». Κι εκείνος
είπε: «Να μην κακομεταχειριστείς
κανέναν ούτε να τον κατακρίνεις.
Αυτά να κάνεις και σώζεσαι».