11ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

Εορτασμός Επετείου του Πολυτεχνείου

17 Νοέμβρη 2010
Η μουσική ομάδα «11 και κάτι»

παρουσιάζει:
 Αφιέρωμα:
Ο «πολιτικός» Νίκος Καββαδίας
 Ένα μαχαίρι

Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος

Ο Νίκος Καββαδίας γεννήθηκε
στις 11 Ιανουαρίου 1910 στο
Νίκολσκι Ουσουρίσκι, μια
επαρχιακή πόλη της περιοχής του
Χαρμπίν στη Μαντζουρία της
Κίνας από γονείς Κεφαλλονίτες.
Το 1914 με την έκρηξη του
Πολέμου, η οικογένεια έρχεται
στην Ελλάδα, πρώτα στο
Αργοστόλι και μετά στον Πειραιά.
Τελειώνοντας το Γυμνάσιο,
δίνει εξετάσεις στην Ιατρική
Σχολή. Όμως την ίδια περίοδο
πεθαίνει ο πατέρας του και
αναγκάζεται να εργαστεί σε
ναυτικό γραφείο. Το Νοέμβριο
του 1928, ο Καββαδίας βγάζει
ναυτικό φυλλάδιο και
μπαρκάρει ως "ναυτόπαις" τον
επόμενο χρόνο στο φορτηγό
"Άγιος Νικόλαος".
 Γράμμα σ’ έναν ποιητή

Μουσική: Δημήτρης Ζερβουδάκης

Το 1934 η οικογένεια μετακομίζει από
τον Πειραιά στην Αθήνα. Το σπίτι της
γίνεται τόπος συγκέντρωσης
λογοτεχνών, ζωγράφων και ποιητών.
Στον πόλεμο του ’40 υπηρετεί στην
Αλβανία. Με τη λήξη του Εμφυλίου
Πολέμου, ο ποιητής μπαρκάρει και πάλι
αφού έχει εξασφαλίσει την άδεια της
ασφάλειας, που τον θεωρεί
"κομμουνιστή άνευ δράσεως" και του
χορηγεί ειδικά διαβατήρια
περιορισμένης χρονικής ισχύος. Το 1975
στην Αθήνα, στην κλινική «Άγιοι
Απόστολοι», αφήνει την τελευταία του
πνοή ύστερα από εγκεφαλικό επεισόδιο.
Ένας νέγρος θερμαστής από το Τζιμπουτί

Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος

Τα ποιήματά του περιλαμβάνονται
στις συλλογές: Μαραμπού (1933),
Πούσι (1947) και Τραβέρσο (1975,
λίγο μετά το θάνατό του). Επίσης
έχει γράψει τα πεζογραφήματα:
Βάρδια (1954), Λι (1987) και Του
πολέμου/ Στ’ άλογό μου (1987),
ενώ και άλλα ανέκδοτα ποιήματα
και πεζά του περιλήφθησαν στο
«Το ημερολόγιο ενός τιμονιέρη:
Αθησαύριστα πεζογραφήματα και
ποιήματα» σε επιμέλεια του Guy
(Michel) Saunier (Άγρα, Αθήνα
2005).
Ιδανικός κι ανάξιος εραστής
(Mal du de’ part)

Μουσική: Γιάννης Σπανός

Ο Νίκος Καββαδίας έχει θεωρηθεί ως
ο ποιητής της θάλασσας και των
περιπλανήσεων. Όμως αρκετά
ποιήματά του έχουν πολιτική
διάσταση, ενώ έχει γράψει και
αμιγώς πολιτικά ποιήματα, κάποια
από τα οποία δε συμπεριλήφθηκαν
στις ποιητικές του συλλογές. Ο
Καββαδίας ως άνθρωπος ήταν
αριστερός και προοδευτικός.
Συνεργάστηκε με το αριστερό
περιοδικό Ελεύθερα Γράμματα και
τον καιρό της μεταξικής δικτατορίας
με τα Νεοελληνικά Γράμματα. Κατά
τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής
διετέλεσε επικεφαλής του ΕΑΜ
Λογοτεχνών –Ποιητών για ένα
διάστημα.
Έχει εξακριβωθεί ότι βοήθησε
πολλούς πατριώτες-
αντιστασιακούς την περίοδο της
κατοχής να αποφύγουν τη
σύλληψη, όπως επίσης περιέθαλψε
στο εξωτερικό, όπου συνήθως
βρισκόταν, και βοήθησε πολλούς
προοδευτικούς διανοούμενους
κατά την περίοδο της δικτατορίας
των Συνταγματαρχών.
 Kuro Siwo

Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος

Ωστόσο ο Καββαδίας ήταν
δημοκρατικός και καθόλου φανατικός.
Όχι μόνο δεν έγραψε στρατευμένη
ποίηση, μα δεν εντάχθηκε μετά τον
εμφύλιο και μέχρι το θάνατό του σε
κανένα κόμμα. Εραστής της
ελευθερίας, δεν ήθελε δεσμεύσεις
οποιουδήποτε είδους και, φυσικά, ούτε
κομματικές. Εξάλλου είχε δει πολλά
και δεν εμπιστευόταν τους πολιτικούς
της αριστεράς. Για αυτόν το λόγο η
επίσημη αριστερά σχεδόν τον αγνόησε,
ενώ ορισμένοι εκπρόσωποί της
αναφέρθηκαν απαξιωτικά στο
πρόσωπό του.
 Αρμίδα

Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος

«Εγώ δεν είμαι ποιητής... Είμαι
στοχαστής... Είμαι αρμενιστής
φιλόσοφος. Οι στίχοι μου είναι λόγια,
ιστορίες, ζωή ατόφια... αλλά μην το
παίρνεις για επάγγελμα. Αν δεν έχω
τίποτα ουσιαστικό να πω, σωπαίνω.
Τη σέβομαι την ποίηση. Γι' αυτό, όσο
λιγότερο γράφω, τόσο περισσότερο
πρέπει να καταλαβαίνεις ότι τη
σέβομαι...» (Από συνέντευξη στη
Φλέρυ Κούβελα- Τασιάκου)
Ο Καββαδίας δεν έμεινε ασυγκίνητος
από το δράμα του ισπανικού λαού,
όταν τον έριξε σε αιματηρές
περιπέτειες το εθνικιστικό κίνημα
του στρατηγού Φρανσίσκο Φράνκο.
Από αυτό εμπνεύστηκε το ποίημα
Federico Garcia Lorca. Με αυτό το
ποίημα παίρνει φανερά και
συνειδητά υπέρ εκείνων (όπου γης)
που πολεμάνε για τη λευτεριά, υπέρ
των τίμιων αγωνιστών του λαού που
τους σκοτώνουν οι φασιστικές
τρομοκρατίες.
 Federico Garcia Lorca

Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος

Ανέμισες για μια στιγμή το μπολερό
και το βαθύ πορτοκαλί σου μεσοφόρι
Αύγουστος ήτανε δεν ήτανε θαρρώ
τότε που φεύγανε μπουλούκια οι σταυροφόροι

Παντιέρες πάγαιναν του ανέμου συνοδειά

και ξεκινούσαν οι γαλέρες του θανάτου
στο ρογοβύζι ανατριχιάζαν τα παιδιά
κι ο γέρος έλιαζε, ακαμάτης, τ'αχαμνά του
Του ταύρου ο Πικάσο ρουθούνιζε βαριά
και στα κουβέλια τότε σάπιζε το μέλι
τραβέρσο ανάποδο, πορεία προς το βοριά
τράβα μπροστά, ξοπίσω εμείς και μη σε μέλει

Κάτω απ' τον ήλιο αναγαλιάζαν οι ελιές

και φύτρωναν μικροί σταυροί στα περιβόλια
τις νύχτες στέρφες απομέναν οι αγκαλιές
τότες που σ' έφεραν, κατσίβελε, στη μπόλια
Ατσίγγανε κι αφέντη μου με τι να σε στολίσω;
φέρτε το μαυριτάνικο σκουτί το πορφυρό
στον τοίχο της Καισαριανής μας φέραν από πίσω
κι ίσα ένα αντρίκειο ανάστημα ψηλώσαν το σωρό

Κοπέλες απ' το Δίστομο, φέρτε νερό και ξύδι

κι απάνω στη φοράδα σου δεμένος σταυρωτά
σύρε για κείνο το στερνό στην Κόρδοβα ταξίδι
μέσα απ' τα διψασμένα της χωράφια τα ανοιχτά
Δίστομο
Βάρκα του βάλτου ανάστροφη
φτενή δίχως καρένα
σύνεργα που σκουριάζουνε σε γύφτικη σπηλιά
σμάρι κοράκια να πετάν στην έρημην αρένα
και στο χωριό να ουρλιάζουνε τη νύχτα εφτά
σκυλιά.
 Θεσσαλονίκη

Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος

«Παρόλο που λένε πως τα καράβια
είναι σκλαβιά, εγώ ένιωθα εκεί μια
ελευθερία που προσπαθούσα πάντα να
μεταδώσω και στους άλλους. Εκτός από
την κατοχή και τα εφτά χρόνια –που τα
θεώρησα χειρότερα και από την κατοχή
– όλη μου την άλλη ζωή ήμουν
ελεύθερος. Πάντα πήγαινα αριστερά το
τιμόνι και ποτέ δεν κοίταζα την
πρύμνη!»
(Από συνέντευξη στη Μιράντα
Ζαχαριάδη για το μηνιαίο περιοδικό
Τετράδιο)
 Σταυρός του Νότου

Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος

 «Αθήνα 1943»

(Δημοσιεύτηκε στο παράνομο

περιοδικό Πρωτοπόροι το Δεκέμβριο
του 1943 με το ψευδώνυμο Α.
Ταπεινός)
Οι δρόμοι κόκκινες γιομάτοι επιγραφές
τρανά την ώρα διαλαλούν την ορισμένη.
Αγέρας πνέει βορεινός απ' τις κορφές
κι αργοσαλεύουνε στα πάρκα οι
κρεμασμένοι.
Μες στην Αθήνα όλα τα πρόσωπα βουβά
και περπατάν αργά στους δρόμους «εν
κινδύνω»
ως τις εφτά που θ' ακουστεί «Σιστάς
Μοσκβά»
και στις οχτώ (βάλ' το σιγά) «Εδώ Λονδίνο ».
Φύσα ταχιά σπιλιάδα, φύσα βορεινή.
Γραίγο μου κατρακύλα απ' την Κριμαία.
Κατά τετράδας παν στο δρόμο οι γερμανοί
κάτου από μαύρη, κακορίζικη σημαία.

Μήνα το μήνα και πληθαίνουν οι πιστοί,

ώρα την ώρα και φουντώνει το μελίσσι
ως τη στιγμή πού μες στους δρόμους θ'
ακουστεί
η μουσική που κάθε στόμα θα λαλήσει.
 Γυναίκα

Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος

 Στον τάφο του Επονίτη

(Δημοσιεύτηκε το 1944 στο

περιοδικό Νέα Γενιά, όργανο του
κεντρικού συμβουλίου της ΕΠΟΝ)
Επέταξα τη σάκα μου και τρέχω με τουφέκια
Μικρούλης φαίνομαι Αδερφέ, το μάτι δε με πιάνει.
Στη μάχη όμως κουβάλησα χιλιάδες τα φουσέκια
κι ακόμα μ' είδαν Γερμανούς να στρώνω στο
ρουμάνι.
Στη γειτονιά με ξέχασε το τόπι, το ξυλίκι.
Και μοναχά πού πέρναγα με το χωνί στο στόμα.
Παιδί! Μα με λογάριασαν οι λυσσασμένοι λύκοι.
Τεράστιο το κουράγιο μου. Και που να δεις ακόμα.
Μια μέρα μας μπλοκάρανε. Δυο εμείς και αυτοί
σαράντα,
Σφαίρα τη βρήκε την καρδιά πού 'μοιαζε με γρανίτη.
Σε μια γωνιά με θάψανε χωρίς άνθους, μα πάντα
Σα ρόδο θα μοσκοβολάει ο τάφος του Επονίτη.
 Σπουδαστές

Μουσική: Αγγελική Γλένη

Το ποίημα «Σπουδαστές» είναι
αφιερωμένο στους Μάκη Ρηγάτο και
Γιάννη Καούνη, μέλη της
Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη.
Δημοσιεύτηκε στην
«Πανσπουδαστική» λίγο πριν από το
πραξικόπημα του 1967.
Σας είδα κάτου από την πύρινη βροχή
με τα πλακάτ και τα σκουτιά τα ματωμένα
εσάς που κάματε τη δύσκολην αρχή
κείνα τα χρόνια τα βαριά τα κολασμένα.

Σήμερα βλέπω τα δικά σας τα παιδιά

σμάρι πηχτό μες στου πελάγου τη
σπιλιάδα.
Πάντα κατάντικρα στην κάθε αναποδιά
και σ’ όσους πάνε να σταυρώσουν την
Ελλάδα.
 Guevara

Μουσική: Βασίλης Λέκκας

Το 1972 στην Έφεσο ο Καββαδίας
έγραψε το ποίημά του Guevara, το
οποίο απασχολούσε τη σκέψη του
επί πολλά χρόνια, από τον τραγικό
θάνατο του Αργεντινού επαναστάτη
το 1967. Στο ποίημα είναι έκδηλη η
ταραχή που προκάλεσε στον
ποιητή ο θάνατος του ρομαντικού
αγωνιστή.
Ήτανε ντάλα μεσημέρι κι έδειξε μεσάνυχτα.
Έλεγε η μάνα του παιδιού: 'Καμάρι μου
κοιμήσου'.
Όμως τα μάτια μείνανε του καθενός
ορθάνοιχτα
τότε που η ώρα ζύγιαζε με ατσάλι το κορμί
σου.

Λεφούσι ο άσπρος μέρμηγκας, σύννεφο η

μαύρη ακρίδα.
Όμοια με τις Μανιάτισσες μοιρολογούν οι
Σχόλες.
Λάκισε ο φίλος, ο αδελφός. Που μ' είδες και
που σ' είδα;
Φυλάει το αλώνι ο Σφακιανός κι ο Αρίδα την
κορίδα.
Ποιος το 'λεγε, ποιος το 'λπιζε και ποιος να το
βαστάξει.
Αλάργα φεύγουν τα πουλιά και χάσαν τη λαλιά
τους.
Θερίζουν του προσώπου σου το εβένινο μετάξι,
νεράιδες και το υφαίνουνε να δέσουν τα μαλλιά
τους.

Πάνθηρας ακουρμάζεται θωράει και κοντοστέκει.

Γλείφει τα ρόδα απ' τις πληγές, μεθάει και
δυναμώνει.
Ξέρασε η γη τα σπλάχνα της και πήδησαν δαιμόνοι.
Σφυρί βαράει με δύναμη, μένει βουβό τ' αμόνι.
Πυγολαμπίδες παίζουνε στα μάτια τ' ανοιχτά.
Στ' όμορφο στόμα σου κοιμήθηκε ένας γρύλος.
Πέφτει από τα χείλη σου που ακόμα είναι ζεστά,
ένα σβησμένο cigarillos.

Τ' όνειρο πάει με τον καπνό στον ουρανό,

έσμιξε πια με το καράβι του συννέφου.
Το φως γεννιέται από παντού μα είναι αχαμνό
και τα σκοτάδια το ξεγνέθουν και σου γνέφουν.
Χοσέ Μαρτί (κόνδορας πάει και χαμηλώνει,
περηφανεύεται, ζυγιάζεται, θυμάται.
Με τα φτερά του θα σκοτείνιαζ' ένα αλώνι).
Απόψε οι δυο συντροφιαστοί θα πιείτε μάτε.

Φτάνει ο Μπολίβαρ καβαλώντας σαϊτάρι.

Παραμονεύει ορθή κουλέμπρα γκαστρωμένη.
Βότανα τρίβει η Περουβάνα σε μορτάρι
και μασουλάει φαρμακωμένη μανιτάρι.
Του Λόρκα η κόκκινη φοράδα χλιμιντράει
μ' αυτός μπλεγμένος στα μετάξινα δεσμά του
μακρύ κιβούρι με τον πέτρινο κασμά του
σενιάρει ο φίλος και στο μπόι σου το μετράει

Γέροντας ναύτης με τα μούτρα πισσωμένα

βάρκα φορτώνει με την πιο φτηνή πραμάτεια.
Έχει τα χέρια από καιρό ψηλά κομμένα
κι ήθελε τόσο να σου σφάλαγε τα μάτια
 Fata Morgana

Μουσική: Μαρίζα Κωχ

Η μουσική ομάδα «11 και κάτι»:

Ηρώ Αναγνωστάκη (Γ5): Τραγούδι

Μαριάννα Ασλάνη (Γ4):Κιθάρα
Αγγελική Γλένη (Γ4): Πιάνο, τραγούδι
Μάριος Ηλιάκης (Β1): Κιθάρα, τραγούδι
Ραφαήλ Κτιστάκης (Α6): Μπουζούκι
Αντώνης Μουτζιάνου (Β5): Κιθάρα,
τραγούδι
Άννα Παπαδάκη (Β3): Τραγούδι
Σοφία Φιλίππου (Α2): Βιολί
Μουσική επιμέλεια και διδασκαλία:

Αγγελική Γλένη
 Ρύθμιση ήχου:

Αντώνης Μουτζιάνου
Τα στοιχεία αντλήθηκαν από τη μελέτη:
Φ. Φιλίππου, Ο πολιτικός Νίκος
Καββαδίας, Άγρα, Αθήνα 1996.

Επιλογή και επεξεργασία υλικού:

Ξένια Περακάκη
Ευχαριστούμε τη Σχολική Επιτροπή, τη
Διευθύντρια και το Σύλλογο Καθηγητών
του 11ου Γενικού Λυκείου

Ευχαριστούμε τα παιδιά μας για τις

υπέροχες στιγμές που μας χαρίζουν

Ξένια Περακάκη
Άννα Νταβέλη