CadCam

Design Centar d.o.o.

C A T IA Surface Design

Zagreb, 2006.

Surface Design

Surface Design

CadCam Design Centar d.o.o., Zagreb

Sva prava pridrana. Ova publikacija, kao niti jedan njen dio, ne moe biti reproducirana, kopirana niti prevoena, u bilo kom obliku, mehanikom, elektronskom, fotokopiranom ili bilo kojem drugom, bez izriite, pisane suglasnosti CadCam Design Centra d.o.o., Zagreb. Ovi materijali namjenjeni su iskljuivo za interne potrebe kolovanja CATIA V5 korisnika i ne smiju se koristiti u druge svrhe, niti ustupati treim osobama bez izriite, pisane suglasnosti CadCam Design Centra d.o.o., Zagreb.

Surface Design

Surface Design

Sadraj:

Surface Design Vjeba 1 ....................................................................... 7 Surface Design Vjeba 2 ....................................................................... 27 Surface Design Vjeba 3 ....................................................................... 43 Surface Design Vjeba 4 ....................................................................... 61 Surface Design Vjeba 5 ....................................................................... 91

Surface Design

CadCam
Design Centar d.o.o.

C A T IA
Surface Design Vjeba 1 Gumb za potenciometar

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Zadatak: Modelirati 3D model gumba za potenciometar, prema dobivenoj poetnoj geometriji. Svrha vjebe je upoznavanje sa funkcijama i nainom rada u Generative Shape Design-u (Surface Design).

Rabimo slijedee funkcije:

Extrude Revolve Extrapolate Trim Symetry Join Boundary Sweep Fill Shape Fillet Close Surface (Part Design)

Koriteni simboli na slikama:

1 2x

Redni broj akcije Dvostruki klik lijevom tipkom Klik desnom tipkom

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Kreiramo novi dokument funkcijom New From ... (File / New From ...)

2 2

Otvara se novi prozor (File Selection) u kojem pronaemo traeni predloak (Template) i selektiramo ga . . . Odabrati emo predloak ...\Surface Design\Start Model\Gumb_v5r14.CATPart

Funkcija New From ... koristi princip predloaka (Template), tj. kreira novi dokument koji je identina kopija odabranog predloka. Pri tomu, za razliku od veine ostalih windows aplikacija koje za template imaju posebne tipove dokumenata (npr. MS Word: .dot, MS Excel: .xlt, AutoCAD: .dwt, ...), kao predloak moe posluiti bilo koji postojei Catia dokument (part, product, drawing, process, analiza, ...). Takoer, ukoliko kao predloak odaberemo dokument koji je linkovima povezan sa drugim dokumentima (npr. drawing koji je vezan na part), mogue je odjednom kreirati novi set povezanih dokumenata koji su takoer meusobno povezani.

10

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

U dobivenom modelu (CATPart) smo dobili osnovnu geometriju (krivulje) koja definira osnovni oblik i dimenzije gumba:

Kreiramo novi Geometrical Set, kako bi odvojili novu geometriju od dobivenih krivulja, i nazovemo ga 1/4 plata, poto emo kreirati jednu etvrtinu plata gumba, koji je dvostruko simetrian.

3
11

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Geometrical Set, za razliku od Body-a, predstavlja samo kontejner (spremite, mapu,...) u koje slaemo 3D wireframe i surface elemente. Organizacijski se ponaa kao folder (mapa) u Windows-ima, to znai da je mogue kreirati vie nivoa Geometrical Set ova, odnosno kreirati set u setu, ... Geometrijske elemente moemo sortirati u Geometrical Set ove po raznim kriterijima, a najzgodnijim se pokazalo sortiranje po fazama modeliranja. Prilikom kreiranja nove geometrije u nekom Geometrical Set u, mogue je kao reference selektirati i elemente iz drugih setova, kao i elemente iz istog seta. Prije kreiranja novog elementa treba obratiti panju koji set je aktivan (Define In Work Object), kako bi element bio kreiran u pravom setu. Aktivni set je podcrtan. Aktiviranje seta vrimo desnim klikom na set i odabirom komande Define In Work Object , ili preko izbornika Select Curent Tool na Tools toolbaru:

Nastavljamo sa kreiranjem osnovnih povrina koristei dobivene krivulje. Funkcijom Extrude 30mm: kreiramo prvu povrinu, povlaei krivulju Circle.1 u smjeru Y osi za

1 2 4

5
12

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Na isti nain kreiramo drugu povrinu, povlaenjem krivulje Circle.2 u smjeru X osi, takoer za 30mm:

4
Treu povrinu kreiramo koristei funkciju Revolve , kojom emo rotirati krivulju Line.1 u smjeru Z osi za 90.

1 3 2

4 5

13

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Obzirom da nam je povrina Extrude.2 prekratka s obje strane (ravni rubovi), potrebno ju je produiti tangentno du ravnih stranica. Za to koristimo funkciju Extrapolate :

3 4 1 5

Na isti nain dobivenu novu povrinu Extrapolate.1 produljimo na drugu stranu.

14

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Sada kada imamo tri osnovne povrine (Extrude.1, Revolve.1 i Extrapolate.2) moemo poeti krojiti osnovni oblik. Za to koristimo funkciju Trim : Funkcija Trim radi sa povrinama ili sa krivuljama u 3D na iati nain kao i funkcija Trim u sketcher-u, odnosno odree nam dijelove obje povrine (krivulje) sa jedne strane presjecita i preostale dijelove spoji u jedan element. Funkcija Trim zamjenjuje funkciju Split (dva puta: prvu sa drugom i drugu sa prvom) i funkciju Join.

4
Postupak ponovimo sa preostale dvije povrine (Trim.1 i Extrapolate.2), pazei da povrine selektiramo na onom dijelu koji nam treba ostati.

15

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Na dobivenoj povrini Trim.2 trebamo jo zaobliti otre rubove. Najkrai otri rub (nastao izmeu povrina Extrude.1 i Revolve.1) zaoblit emo varijabilnim radijusom tako da na kraju (rubu povrine) radijus bude 5 mm, a u toki gdje se sastaju sva tri otra ruba 10 mm. Koristimo funkciju Variable Radius Fillet :

1 6 2x

2 3 2x 4 9 5 10

Rezultat je vidljiv na slici:

16

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Preostali otri rub na dobivenoj povrini zaoblimo konstantnim radiusom R=2mm, za to koristimo funkciju Edge Fillet :

1
Ovim smo zavrili jednu etvrtinu plata gumba, a konani izgled je vidljiv na slici:

Dobivenoj povrini EdgeFillet.2 promjenimo ime i nazovemo je ETVRTINA PLATA, radi kasnijeg lakeg snalaenja.

17

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Za slijedeu fazu kreiramo novi Geometrical Set i nazovemo ga Plat gumba. Sada emo zrcaljenjem etvrtine plata kreirati polovicu plata, za to koristimo funkciju : Symetry

3 D

4
Na isti nain, ponovno zrcalimo ovaj puta oko ZX ravnine. Da bi dobili posljednju etvrtinu, etvrtinu, ali oko osi Z etvrtinu plata, ali zrcalimo opet prvu

U funkciji Symetry zrcaliti moemo oko ravnine (Plane), linije (Line, Axis) ili oko toke (Point, Vertex).

18

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Na kraju, sve etiri etvrtine spojimo u jednu povrinu funkcijom Join :

5 4 3 2

7
Dobivenoj povrini (Join.1) promjenimo ime u PLAT GUMBA i boju u npr. tamno zelenu (Basic 43). Time smo zavrili modeliranje plata gumba i nastavljamo sa modeliranjem donje strane gumba.

19

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Kreiramo jo jedan Geometrical Set i nazovemo ga Donja strana. Zatim kreiramo rubnu krivulju na platu gumba koju emo koristiti u funkciji Sweep. Krivulju : emo kreirati funkcijom Boundary

2 3
Funkciju Boundary koristimo da bi dobili jednu, zatvorenu krivulju na rubu plata gumba. Inae, program dozvoljava da kao krivulju selektiramo i sam rub povrine, ali, poto je plat gumba sloena povrina (iz 4 dijela) time bi selektirali samo jednu etvrtinu ruba. Stoga je esto praktinije kreirati novu krivulju koju emo dalje koristiti. U pojedinim sluajevima moemo dodatnim opcijama (Propagation type) utjecati na kojem dijelu ruba emo kreirati rubnu krivulju: Complete boundary : Point continuity : Tangent continuity : No Propagation : kreira krivulju na svim rubovima povrine kreira krivulju na cijelom selektiranom rubu kreira krivulju na glatkom dijelu ruba kreira krivulju samo na selektiranom segmentu

Opcijama Limit1/Limit2 moemo definirati rubnu krivulju izmeu dvije proizvoljne toke.

20

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Slijedi kreiranje donje, ravne povrine gumba, oblika krunog vijenca irine 25 mm. Za to koristimo funkciju Sweep .

3 5 6

Na unutarnjem rubu nove prstenaste povrine (Sweep.1) kreiramo rubnu krivulju (Boundary), takoer sa ukljuenom opcijom Tangent continuity.

21

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Kreiranu krivulju (Boundary.2) emo upotrijebiti za kreiranje ekstrudirane cilindrine povrine visine 6mm funkcijom Extrude .

2 3

Na gornjem rubu cilindrine povrine (Extrude.3) kreiramo novu rubnu krivulju (Boundary), takoer sa ukljuenom opcijom Tangent continuity.

22

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Funkcijom Fill emo kreirati povrinu unutar krivulje Boundary.3:

3
Funkciju Fill koristimo da bi kreirali povrinu unutar postojee(ih) krivulja. Pri tomu moemo definirati uvjete tangencijalnosti du pojedine selektirane krivulje ukoliko du iste postoji povrina na drugoj strani. Takoer je mogue zadati da fill prolazi kroz jednu toku, ime dodatno upravljamo razvijanjem povrine. Ukljuivanjem opcije Planar Boundary Only dozvoljavamo selektiranje samo planarnih krivulja (lee u ravnini) ime osiguravamo da emo kreirati i planarnu povrinu.

23

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Izmeu povrina Sveep.1 i Fill.1 emo kreirati zaobljenje radijusa r0,5mm koristei funkciju Shape Fillet :

5 2 3

6 1

8
(3), (4) Strelice pokazuju prema centru radijusa relativno u odnosu na selektiranu povrinu. Smjer mijenjamo klikom na strelicu i time mijenjamo kvadrant u kojem e biti kreirano zaobljenje (Fillet). (6) Ukljuivanjem opcija Trim support selektirane povrine e biti odrezane kreiranim zaobljenjem i sve tri povrine e biti spojene u jednu.

24

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

Kreiramo novi Geometrical Set i nazovemo ga GUMB. Funkcijom Join :spojimo povrine PLAT GUMBA, Fill.1 i Fillet.1.

Ovime smo zavrili kreiranje plata gumba. Dalje moemo koristiti Part Design, tako da funkcijom Close Surface pretvorimo surface model u solid model i nastavimo modeliranje koristei funkcije Part Design-a (npr. buenje rupe za osovinicu potenciometra funkcijom Hole).

25

Surface Design / Vjeba 1: Gumb za potenciometar

26

CadCam
Design Centar d.o.o.

C A T IA
Surface Design Vjeba 2 Odljevak poklopca

Surface Design / Vjeba 2

28

Surface Design / Vjeba 2

Zadatak: Modelirati 3D model poklopca, prema dobivenoj poetnoj geometriji. Svrha vjebe je upoznavanje sa funkcijama i nainom rada u Generative Shape Design-u (Surface Design).

Rabimo slijedee funkcije:

Point Spline Circle Projection Boundary Extrude Sweep Shape Fillet Fill Split Trim Join Symetry

Koriteni simboli na slikama:

1 2x

Redni broj akcije Dvostruki klik lijevom tipkom Klik desnom tipkom

29

Surface Design / Vjeba 2

Kreiramo novi dokument funkcijom New From ... (File / New From ...) Odabrati emo ...\Surface Design\Start Model\Odljevak Poklopca_v5r14.CATPart U dobivenom modelu (CATPart) smo dobili osnovne profile (krivulje) koje definiraju oblik modela:

Kao prvo kreiramo novi Geometrical Set, kako bi odvojili novu geometriju od dobivenih krivulja, i nazovemo ga Osnovna geometrija. Zatim kreiramo etiri toke funkcijom Point toke uzimamo krajeve krivulje Spline.1: , koristei opciju Coordinates. Kao referentne

1
D

B C A

2
B

3 2 4

30

Surface Design / Vjeba 2

Pomou kreiranih toaka kreirati emo dvije krivulje u XZ ravnini, jedan spline i jedan kruni luk radijusa R600 mm. Prvo kreiramo spline od toke Point.118 do toke Point.121, uz dodatni uvjet da je u navedenim tokama smjer tangente na krivulju smjer osi X. Koristimo funkciju Spline :

4 7

3 5

6
Kroz preostale dvije toke kreiramo kruni luk radijusa 600mm, prema slici. Koristimo funkciju Circle :

8 1

4 2

5 7

31

Surface Design / Vjeba 2

Spline.1 ekstrudiramo za 100mm u smjeru Y-osi, a Circle.1 za 80mm, takoer u smjeru Y-osi. Koristimo funkciju Extrude :

Funkcijom Offset 12mm u smjeru Z:

kreiramo jo jednu povrinu, paralelnu s Extrude.2, na udaljenosti

32

Surface Design / Vjeba 2

U slijedeem koraku emo projicirati dobivene krivulje (Spline.1, Spline.2 i Spline.3) na kreirane povrine i to Spline.1 na Extrude.1, Spline.2 na Extrude.2, te Spline.3 na Offset.1. Sva projiciranja vrimo u smjeru Z-osi, a rabimo funkciju Projection :

3 2
Ponovimo postupak za preostale dvije krivulje.

Nakon toga sakrijemo Poetnu geometriju (Hide/Show), te projiciranim krivuljama postavimo odgovarajuu boju prema boji odgovarajuih ishodinih krivulja. Iste boje postavimo i odgovarajuim povrinama, kojim takoer postavimo transparentnost (Opacity) na 50%.

33

Surface Design / Vjeba 2

Nastavljamo sa kreiranjem povrine parabolinog presjeka izmeu krivulja Project.1 i Project.2. Koristimo funkciju Sweep :

5 4 1 7 3

8 10 9 11 14 12 13 16 15
(2) OpcijaConic kreira povrinu ija je jedna izvodnica zadana implicitno, kao elipsa, parabola ili hiperbola. Tip i oblik krivulje definiramo parametrom Parameter (14): 0 < Parameter < 0.5 Elipsa Parameter = 0.5 Parabola 0.5 < Parameter < 1 Hiperbola (9) Opcijom Law definiramo varijabilni parametar (u ovom sluaju kut), koji moemo mijenjati na nekoliko naina (12), od poetne (10) do krajnje (11) vrijednosti. 34

Surface Design / Vjeba 2

Istom funkcijom (Sweep) kreirati emo povrinu od krivulje Project.3 do gornje povrine Extrude.2, takovu da joj je jedna izvodnica linija pod kutem od 10 u odnosu na Z-os:

7 2 3

4 5

6 8

10 11
35

Surface Design / Vjeba 2

Kako smo u prethodnim fazama kreirali svu potrebnu osnovnu wireframe and surface geometriju, za nastavak rada emo ubaciti novi geometrijski set (Insert / Geometrical Set) i nazvati ga Konana geometrija. Slijedi krojenje osnovnih povrina. Prvo idemo spojiti povrine Extrude.2 i Sweep.1, pri emu emo odrezati viak povrine Extrude.2 sa vanjske strane. Koristimo funkciju Trim :

3 5

8 7 4
Prilikom trimanja povrina (krivulja) koje su meusobno tangentne ili u nekom drugom specifinom geometrijskom odnosu software javlja poruku (4) kojom nas obavjetava o specifinom problemu i daje nam smjernice za izbjegavanje/rjeenje problema. U ovom sluaju, zbog tangentnosti, program ne zna koju stranu povrine Extrude.2 treba zadrati, a koju odrezati. To emo rjeiti tako da pod opcijom Elements to remove selektiramo jedan rub na vanjskom dijelu povrine i time oznaiti dio povrine koji treba odrezati. 36

Surface Design / Vjeba 2

Slijedi izrezivanje povrine Offset.1 sa povrinom Sweep.2 i zaobljivanje otrog ruba izmeu navedenih povrina radijusom 5mm. Sve to moemo napraviti u jednom koraku koristei funkciju Shape Fillet :

4 1 3 2 5 6 7

(4) Smjer strelice pokazuje sa koje strane povrine se nalazi centar radijusa zaobljenja. Postupak ponovimo za upravo kreiranu povrinu Fillet.1 i povrinu Trim.1, tako da od povrine Trim.1 ostane vanjski dio. Radijus zaobljenja je 3mm. Rezultat je vidljiv na slici:

37

Surface Design / Vjeba 2

Modeliranje nastavljamo kreiranjem paralelne povrine, povrini Fillet.2, na udaljenosti 2mm sa donje (unutarnje) strane. Ponovo koristimo funkciju Offset :

1 2 3 4

Slijedi odrezivanje povrina Extrude.1 i Offset.2, tako da ostane vanjski dio prve i gornji dio druge povrine, te njihovo spajanje. Koristimo funkciju Trim :

5 1

4
38

Surface Design / Vjeba 2

Ponovimo postupak sa novom povrinom Trim.2 i povrinom Fillet.2, tako da dobijemo jednu spojenu povrinu, kao na slici:

Sada smo dobili jednu polovinu modela. Za drugu (simetrinu) polovinu koristimo funkciju Symetry Simetriju radimo oko XZ ravnine. :

2 1 4
39

Surface Design / Vjeba 2

Na kraju spojimo obje polovine modela (Trim.3 i Symetry.1) skupa. Koristimo funkciju Join :

2 3 1

Dobili smo jednu zatvorenu povrinu, koja predstavlja vanjske plohe modela i koju moemo, po potrebi, funkcijom Close surface (Part Design) pretvoriti u solid model.

4
Prije konanog spremanja (File / Save As...) modela sakrit emo sve vidljive krivulje koristei funkciju Tools / Hide / All Curves.

40

Surface Design / Vjeba 2

Konano, moemo povrini Join.1 promjeniti ime u Vanjska povrina, te boju povrine u bijelu. Konani izgled modela je vidljiv na slici:

Ovime smo zavrili modeliranje.

41

Surface Design / Vjeba 2

42

CadCam
Design Centar d.o.o.

C A T IA
Surface Design Vjeba 3 PE boca

Surface Design / Vjeba 3

44

Surface Design / Vjeba 3

Zadatak: Modelirati 3D model PE boce, prema dobivenoj poetnoj geometriji. Svrha vjebe je upoznavanje sa funkcijama i nainom rada u Generative Shape Design-u (Surface Design).

Rabimo slijedee funkcije:

Point Line Circle Plane Rotate Translate Boundary Sweep Edge Fillet Combine Split Trim Join

Koriteni simboli na slikama:

1 2x

Redni broj akcije Dvostruki klik lijevom tipkom Klik desnom tipkom 45

Surface Design / Vjeba 3

Kreiramo novi dokument funkcijom New From ... (File / New From ...) Odabrati emo ...\Surface Design\Start Model\Boca_Start.CATPart.

Funkcijom Trim definiramo presjek dviju povrina.

46

Surface Design / Vjeba 3

Modeliramo Edge Fillet.

Definiramo dvije nove ravnine prema slici. Zakrenute su za 36u odnosu na ZX ravninu.

47

Surface Design / Vjeba 3

Funkcijom Split reemo model s ravninama. Dobijemo stanje kao na slici.

Tako dobiveni segment rotiramo za 72 pet puta. Na kraju napravimo Join.

48

Surface Design / Vjeba 3

Dodajemo novi Geometrical Set -Tijelo_Boce. U ravnini XZ definiramo novi sketch, te napravimo paralelne krivulje.

49

Surface Design / Vjeba 3

Definiramo ravninu udaljenu 100 mm od XY ravnine. U njoj napravimo krunicu promjera 150 mm i jo jednu paralelnu s njom udaljenu 1,5 mm (prema unutra).

Radimo kombinaciju krivulja prema slici. Koristimo funkciju Combine.

Dvije paralelne krivulje kombiniramo sa krunicom 150mm, a srednju (Sketch) sa paralelnom krunicom (148,5mm). Dobijemo stanje sa slike.

50

Surface Design / Vjeba 3

Radimo Sweep prema skici.

Napravimo Translate, 4 puta po 25 mm, od tako dobivene povrine, te ih na kraju spojimo funkcijom Join. Pri tome je vano da bude iskljuena opcija Check connexity.

51

Surface Design / Vjeba 3

U ravnini ZX definiramo novi Sketch.

Taj Sketch (liniju) rotiramo oko Z osi. Koristimo funkciju Revolve.

52

Surface Design / Vjeba 3

Trimamo povrine kako je pokazano na slici.

53

Surface Design / Vjeba 3

Dodajemo novi Geometrical Set - Grlo boce. Definiramo dvije nove ravnine na udaljenosti 180 i 270 mm od ravnine XY. Zatim u ravnini ZX napravimo sketch.

Sketch rotiramo oko vertikalne osi za 360.

54

Surface Design / Vjeba 3

Izvuemo granice povrina koristei funkciju Boundary. U ravnini udaljenoj 225 mm od XY napravimo krunicu promjera 130 mm. Od te tri krunice napravimo Loft. Dobijemo stanje kao na slici.

Definiramo linije na tako dobivenim Loft-u. Podaci su prikazani na slikama.

55

Surface Design / Vjeba 3

Definiramo i drugu liniju prema slikama.

56

Surface Design / Vjeba 3

Taj Loft sakrijemo (Hide). Zatim napravimo novi Loft prema slici.

57

Surface Design / Vjeba 3

Tako dobiveni Loft rotiramo jo 11 puta i dobijemo povrine kao na slici.

Funkcijom Join spojimo sve povrine I time smo zavrili vjebu.

58

Surface Design / Vjeba 3

59

Surface Design / Vjeba 3

60

CadCam
Design Centar d.o.o.

C A T IA
Surface Design Vjeba 4 Ventilator

Surface Design / Vjeba 4

62

Surface Design / Vjeba 4

Zadatak: Modelirati 3D model rotora ventilatora, prema dobivenoj poetnoj geometriji. Svrha vjebe je upoznavanje sa funkcijama i nainom rada u Generative Shape Design-u (Surface Design).

Rabimo slijedee funkcije:

Spline Plane Boundary Parallel Curve Extrude Revolve Fill Translate Rotate Scaling Trim Join Join

Koriteni simboli na slikama:

1 2x

Redni broj akcije Dvostruki klik lijevom tipkom Klik desnom tipkom 63

Surface Design / Vjeba 4

Kreiramo novi dokument funkcijom New From ... (File / New From ...) Odabrati emo ...\Surface Design\Start Model\Ventilator_Start.CATPart.

Kreiranje osnovnog profila

Kao polazne podatke za kreiranje lopatice ventilatora imamo toke profila, te ulazne i izlazne tangente. Koristei te elemente kreirati emo krivulje (spline) profila (presjeka) lopatice. Kreirati emo 4 krivulje: gornji i donji profil, te ulazni i izlazni profil.

Kreiranje gornjeg i donjeg profila

Funkcija: SPLINE

4 3

2 1

(1) (2) (3) (4) (5)

Selektirajte toku Point.5 kao poetnu toku spline-a Selektirajte liniju Line.1 kao smjer tangente u poetnoj toki Selektirajte redom toke Point.51 do Point.58. Selektirajte toku Point.6 kao zavrnu toku spline-a. Selektirajte liniju Line.4 kao smjer tangente u zavrnoj toki Obratite panju da crvene strelice u tokama u kojima smo definirali tangentu, a koje oznaavaju smjer tangente (krivulje), sve budu orjentirane u istom smjeru du krivulje. 6

64

Surface Design / Vjeba 4

(6) Klikom na OK potvrdite parametre i kreirajte krivulju:

Ovime smo kreirali krivulju gornjeg profila kopatice. !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Na isti nain kreirajte krivulju donjeg profila lopatice. Poetna toka profila je Point.7 sa tangentom Line.2, a zavrna Point.8 sa tangentom Line.5. Toke izmeu su redom od Point.71 do Point.78.

Kreiranim krivuljama promjenite boju po elji i debljinu linije na #3.

65

Surface Design / Vjeba 4

Kreiranje ulaznog i izlaznog profila
Funkcija: SPLINE

3 5 4 (1) (2) Selektirajte toku Point.5

Selektirajte liniju Line.1 kao tangentu u toki Point.5. Smjer tangente je prema toki Point.3. Selektirajte toku Point.3 Selektirajte liniju Line.3 kao tangentu u toki Point.3. Smjer tangente je prema toki Point.7.

(3) (4)

(5)

Selektirajte toku Point.7 prema

(6) Selektirajte liniju Line.2 kao tangentu u toki Point.7. Smjer tangente je krivulji Spline.2. (7) Klikom na OK potvrdite parametre i kreirajte krivulju.

66

Surface Design / Vjeba 4

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Na isti nain kreirajte krivulju izlaznog profila lopatice. Poetna toka profila je Point.6 sa tangentom Line.4, zatim Point.4 sa tangentom Line.6, a zavrna Point.8 sa tangentom Line.5. Pazite da smjer tangente bude odgovarajui. Kreiranim krivuljama promjenite boju i debljinu linije kao i prethodnim. Sve elemente koje ste koristili, osim toaka Point.5, Point.6, Point.7 i Point.8, te Point.0 i linija Line.7 i Line.8 postavite u Hide. Ovime smo kreirali osnovni profil lopatice:

67

Surface Design / Vjeba 4 Kreiranje ostalih presjeka lopatice

Lopatica je definirana pomou 5 profila (presjeka) u zadanim ravninama. Profili su varijacije osnovnog profila.

Kreiranje ravnina presjeka

Ravnine presjeka su paralelne ravnini osnovnog presjeka, na meusobnoj udaljenosti 100mm. Funkcija: PLANE

3 2 1

3 4 5

(1) (2) (3) (4) (5) (6)

Odaberite opciju Offset from plane Kao referentnu ravninu selektirajte xy-ravninu Udaljenost postavite na 100mm Ukljuite opciju Repeat object after OK Klikom na OK kreirajte ravninu . . . . . . nakon ega dobijemo dodatni upit: Upiemo 4 kao broj dodatnih ravnina 7 6

(7) 68

Klikom na OK kreiramo dodatne ravnine.

Surface Design / Vjeba 4

Ovime smo kreirali 5 ravnina u kojima trebamo definirati presjeke lopatice.

69

Surface Design / Vjeba 4

Kreiranje osnovnih profila u referentnim ravninama
U svakoj od novokreiranih ravnina potrebno je kreirati kopiju osnovnog profila. To emo napraviti translacijom krivulja osnovnog profila. Funkcija: TRANSLATE

4 5 2

1 (2)

(1) Selektirajte gornju krivulju (Spline.1) Desnim klikom na polje Direction otvorite novi izbornik u kojem odaberete opciju Z Axis kao smjer translacije.

(3) (4) (5)

Definirajte duljinu translacije 100mm Ukljuite opciju Repeat object after OK Klikom na OK kreirajte translatiranu krivulju . . . . . . nakon ega dobijemo dodatni upit:

(6) (7)

Upiemo 4 kao broj dodatnih krivulja Klikom na OK kreiramo dodatne krivulje.

70

Surface Design / Vjeba 4

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Ponovite postupak za krivulje Spline.2, Spline.3 i Spline.4, te za toku Point.0. Kreiranim krivuljama promjenite boju po izboru i debljinu linije #3. Ovime smo dobili osnovni profil u svakoj od ravnina:

71

Surface Design / Vjeba 4

Kreiranje osi lopatice
Prije nego krenemo modificirati profile potrebno je definirati os lopatice, odnosno liniju koja povezuje sve presjeke i oko koje emo kasnije rotirati krivulje presjeka. Funkcija: LINE 4

(1)

Pod Line type odaberite opciju Point-Direction

(2)

Selektirajte toku Point.0

2 (3) Desnim klikom na polje Direction otvorite novi izbornik u kojem odaberete opciju Z Axis kao smjer linije.

(4) (5)

Odredite parametar End = 500mm Klikom na OK kreirajte liniju.

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Promjenite tip linije u simetralu, boju u crvenu i debljinu u #2. 72

Surface Design / Vjeba 4

Rotiranje profila
Zbog zahtjeva strujanja profil lopatice je zakrenut za odreeni kut u svakom presjeku, u odnosu na prethodni. Stoga emo u svakom od 5 presjeka zarotirati krivulje presjeka za zadani kut: Funkcija: ROTATE

(1)

Selektirajte gornju krivulju profila (Translate.1)u ravnini Plane.1

(2)

Selektirajte os lopatice (Line.1)

(3)

Definirajte kut rotacije 12 stupnjeva u smjeru suprotnom od kazaljke sata. Klikom na OK kreirajte rotiranu krivulju.

(4)

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Ponovite postupak sa preostale tri krivulje na presjeku u ravnini Plane.1. Osnovni profil postavite Hide. Kreiranim krivuljama promjenite boju po izboru i debljinu linije #2. !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Na isti nain kreirajte rotirane profile u ravninama Plane.2, Plane.3, Plane.4 i Plane.5. Kutevi rotacije su 15, 20, 27 i 36 stupnjeva.

73

Surface Design / Vjeba 4

Kreirana geometrija treba izgledati kao na slici:

74

Surface Design / Vjeba 4

Skaliranje profila
Da bi dobili zavrnu formu profila potrebno je profile lopatice skalirati tako da u svakom slijedeem presjeku profil bude 5% manji. Funkcija: SCALING

4 (1) (2) (3) (4) (5) Selektirajte gornju krivulju profila (Rotate.5) u ravnini Plane.2 Selektirajte toku Translate.22 na osi lopatice kao referentnu Definirajte omjer skaliranja Ratio = 0.95 Kliknite na gumb Hide/Show initial element Klikom na OK kreirajte skaliranu krivulju. 5

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Ponovite postupak sa preostale tri krivulje na presjeku u ravnini Plane.2. !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Na isti nain kreirajte skalirane profile u ravninama Plane.3, Plane.4 i Plane.5. Faktori skaliranja (Ratio) su 0.90, 0.85, i 0.80. Kreiranim krivuljama promjenite boju po izboru i debljinu linije #2.

75

Surface Design / Vjeba 4 Kreiranje povrina lopatice

Pomou kreiranih krivulja presjeka sada moemo kreirati osnovne povrine lopatice.

Kreiranje vodeih krivulja

Da bi kvalitetnije definirali povrine kreirati emo dodatne krivulje kojima emo spojiti odgovarajue toke na svim presjecima.

Funkcija: SPLINE

5 4 3 2 1

Selektirajte implicitnu toku na gornjoj krivulji profila presjeka u ravnini Plane.1. (2) do (5) Selektirajte odgovarajue implicitne toke na profilima u ostalim ravninama. (6) Klikom na OK kreirajte krivulju. 6

(1)

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Ponovite postupak za preostale tri implicitne toke na presjecima. Kreiranim krivuljama promjenite boju po izboru i debljinu linije #2.

76

Surface Design / Vjeba 4

Kreiranje povrina lista lopatice

Funkcija: LOFT

5 4 3 2 7 1 6

(1) do (5) Selektirajte redom gornje krivulje profila u ravninama Plane.1 do Plane.5. (6) (7) (8) Kliknite miem u polje Guides, te selektirajte krivulju Spline.5 Selektirajte krivulju Spline.7 Nakon provjere da li sve krivulje imaju isti smjer (crvene strelice), klikom na OK kreirajte povrinu.

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Ponovite postupak za preostale tri krivulje na presjecima sa odgovarajuim Guide krivuljama.

77

Surface Design / Vjeba 4

Rezultat je vidljiv na slici:

Kreiranim povrinama promjenite boju po izboru.

78

Surface Design / Vjeba 4 Kreiranje povrina glavine i vijenca

Kreiranje ravnine kroz os rotacije
Profil glavine i vijenca emo definirati u sketch-u, za koji nam je potrebna ravnina kroz os rotacije ventilatora. Funkcija: PLANE

(1)

Odaberite opciju Through two lines

(2)

Selektirajte liniju Line.7

(3)

Selektirajte liniju Line.1

(4)

Klikom na OK kreirajte ravninu

79

Surface Design / Vjeba 4

Crtanje sketch-eva profila glavine i vijenca
U prije kreiranoj ravnini napravite sketch profila glavine prema donjoj slici:

a zatim jo jedan za vijenac:

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Sketch je potrebno potpuno definirati constraint-ima (mora biti zelen).

80

Surface Design / Vjeba 4

Kreiranje povrina glavine i vijenca

Funkcija: REVOLVE

3 2

4 (1) (2) Selektirajte Sketch.1 kao profil povrine. Kut Angle 1 podesite na 12 stupnjeva, pomou grafikog manipulatora ili upisivanjem vrijednosti. Kut Angle 2 podesite na 18 stupnjeva. Klikom na OK kreirajte povrinu.

(3) (4)

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Ponovite postupak sa Sketch.2 i kreirajte povrinu vijenca.

81

Surface Design / Vjeba 4

Kreirane povrine izgledaju kao na slici:

82

Surface Design / Vjeba 4 Odrezivanje povrina (relimitiranje)

Prije nego krenemo odrezivati povrine spojite etiri povrine lista (Loft.1 do Loft.4) u jednu povrinu.

Odrezivanje povrine lista i glavine

Funkcija: TRIM

2 1

(1) (2) (3)

Selektirajte povrinu lista lopatice 3 Selektirajte povrinu glsvine Ako je prikaz na ekranu odgovarajui, kao na slici (ostaje vanjski dio povrine glavine i vanjski dio povrine lista), klikom na OK kreirajte novu, zajedniku povrinu. Ako je potrebno, prije toga klikom na gumb Other side of element 1 ili Other side of element 2 promjenite dio koji ostaje.

83

Surface Design / Vjeba 4

Na isti nain odreite povrine lista i vijenca kako je prikazano na slici:

2 1

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Postavite Hide sve elemente osim Trim.2, Line.7 i Point.0. Stanje nakon toga je prikazano na slici:

84

Surface Design / Vjeba 4 Slaganje kompletnog ventilatora

Do sada smo napravili jednu lopaticu ventilatora sa pripadajuim dijelom povrine glavine. Kako ventilator ima 12 lopatica potrebno je kreiranu lopaticu 11 puta kopirati sa rotacijom od 30 stupnjeva.

Rotacija lopatice

Funkcija: ROTATE

(1)

Selektirajte povrinu lopatice i vijenca (Trim.2) Selektirajte liniju Line.7 za os rotacije Kut je 30 stupnjeva

(2)

(3)

1 3

2 (4) (5) Ukljuite opciju Repeat After OK Klikom na OK kreirajte rotirani segment nakon ega slijedi novi upit: 5 4

85

Surface Design / Vjeba 4

(6) (7) Upiite broj dodatnih kopija: 10 Klikom na OK kreirajte preostale kopije . . .

nakon ega imamo oploje ventilatora:

86

Surface Design / Vjeba 4

Zatvaranje stranje strane glavine
Prije nego krenemo dalje spojite sve segmente u jednu povrinu (funkcija: Join). Zatim emo kreirati krivulju na rubu povrine:

Funkcija: BOUNDARY

(1) (2)

Selektirajte povrinu ventilatora Klikom na OK kreirajte rubnu krivulju

87

Surface Design / Vjeba 4

Slijedi kreiranje povrine unutar krivulje:

Funkcija: FILL

(1) Selektirajte rubnu krivulju

(2)

Klikom na OK kreirajte povrinu

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Funkcijom Join spojite povrine. Promjenite boju novoj povrini i rubovima povrine po izboru, te debljinu rubova na #1. Ovime smo zavrili oblikovanje ventilatora. Dalje bi rad nastavili u Part Design modu, nakon to bi funkcijom Close kreiranu formu pretvorili u solid. 88

Surface Design / Vjeba 4

89

Surface Design / Vjeba 4

90

CadCam
Design Centar d.o.o.

C A T IA
Surface Design Vjeba 5 Law

Surface Design / Vjeba 5

92

Surface Design / Vjeba 5

Zadatak: Kreiranje povrine koja e biti pod nekim kutom prema osnovnoj, postojeoj povrini, pri emu kut nije konstantan ve se mijenja od minimalne i maksimalne vrijednosti. Svrha vjebe je upoznavanje sa funkcijama i nainom rada u Generative Shape Design-u (Surface Design).

Rabimo slijedee funkcije:

Projection Sweep Split Join Edge Fillet

Koriteni simboli na slikama:

1 2x

Redni broj akcije Dvostruki klik lijevom tipkom Klik desnom tipkom 93

Surface Design / Vjeba 5

Kreiramo novi dokument funkcijom New From ... (File / New From ...) Odabrati emo ...\Surface Design\Start Model\Law_Definition_Start.CATPart.

Krivulju pProjiciramo na povrinu.

94

Surface Design / Vjeba 5

Radimo povrinu izmeu dvije krivulje. Koristimo funkciju Sweep.

95

Surface Design / Vjeba 5

Definiramo ravninu okomitu na projiciranu krivulju. Izaberemo krajnju toku.

S tom ravninom radimo Split. Dobivamo stanje prema slici.

96

Surface Design / Vjeba 5

Funkcijom Split reemo povrine prema slici.

97

Surface Design / Vjeba 5

Dobivene su dvije povrine, te ih je potrebno [Link] radimo funkcijom Join.

98

Surface Design / Vjeba 5

Preostaje napraviti Edge fillet na spoju dvije povrine.

99

Surface Design / Vjeba 5

100

Surface Design / Vjeba 5

101

Surface Design / Vjeba 5

102