You are on page 1of 15

LỚP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA NGÀY MỚI 18A/88 – ĐINH VĂN TẢ - TP.

HẢI DƯƠNG
TẠP CHÍ HÓA HỌC & TUỔI TRẺ © HOAHOC.ORG
Ngô Xuân Quỳnh - 0979.817.885 – 0936.717.885 – Ym: netthubuon – admin@hoahoc.org
T

p

C
h
í

H
ó
a

H

c

&

T
u

i

T
r


w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

M

i

s


s
a
o

c
h
é
p

v
à

s


d

n
g

t
à
i

l
i

u

c

a

h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

c

n

g
h
i

r
õ

n
g
u

n

t
r
í
c
h

d

n

(
T
r
í
c
h

t
h
e
o
:

w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g
)

CHUYÊN ĐỀ 02:
LIÊN KẾT HÓA HỌC

A. LIÊN KẾT HÓA HỌC
Kh¸i niÖm ph©n tö vµ liªn kÕt hãa häc
Ph©n tö lµ phÇn tö nhá nhÊt cña chÊt, mang tÝnh chÊt ®Æc tr-ng cho chÊt, cã thÓ ph©n chia thµnh c¸c
h¹t nhá h¬n trong c¸c ph¶n øng ho¸ häc vµ cã thÓ tån t¹i ®éc lËp.
Sù kÕt hîp gi÷a c¸c nguyªn tö ®Ó ®¹t tíi tr¹ng th¸i bÒn v÷ng h¬n ®-îc gäi lµ liªn kÕt hãa häc.
C¸c khuynh h-íng h×nh thµnh liªn kÕt hãa häc - Qui t¾c b¸t tö (Octet)
Néi dung cña qui t¾c b¸t tö: “ Khi tham gia vµo liªn kÕt hãa häc c¸c nguyªn tö cã khuynh h-íng dïng
chung electron hoÆc trao ®æi ®Ó ®¹t ®Õn cÊu tróc bÒn cña khÝ hiÕm bªn c¹nh víi 8 hoÆc 2 electron líp ngoµi
cïng”.
VÝ dô:
H . + . Cl Cl :
.. ..
..
:
..
H H-Cl :
Na . . Cl
Na
+
Cl
-
(2/8) (2/8/8)
+
NaCl
:
..
..
(2/8/1) (2/8/7)

I. liªn kÕt ion
1. Sự hình thành ion
Trong nguyên tử, số proton bằng số electron nên nguyên tử trung hòa điện. Trong phản ứng hóa học,
nếu nguyên tử mất bớt hoặc thu thêm electron, nó sẽ trở thành phần tử mang điện tích dương hoặc
âm.Nguyên tử hoặc nhóm nguyên tử mang điện được gọi là ion.
a. Ion dương
Các nguyên tử kim loại dễ nhường 1, 2, 3 electron ở lớp ngoài cùng để trở thành các ion
mang 1, 2, 3 đơn vị điện tích dương.
Thí dụ: Mg→Mg
2+
+2e Al→Al
3+
+ 3e
Ion mang điện tích dương được gọi là ion dương hay cation.
Người ta gọi tên cation kim loại bằng cách đặt trước tên kim loại từ "cation" như cation liti (Li
+
),
cation magie Mg
2+
, cation nhôm (Al
3+
), cation đồng I (Cu
+
), cation đồng II (Cu
2+
),...
b. Ion âm
Các nguyên tử halogen khác và các nguyên tử phi kim như O, S có thể thu thêm 1, 2 electron và
trở thành các ion âm.
Thí dụ: Cl + e → Cl

O + 2e → O
2−
S + 2e → S
2−
Ion mang điện tích âm được gọi là ion âm hay anion.
Người ta thường gọi tên các anion bằng tên gốc axit tương ứng, thí dụ các ion F

, Cl

, S
2−
lần lượt
được gọi là ion florua, clorua, sunfua. Ion O
2−
được gọi là ion oxit.
c. Ion đơn và ion đa nguyên tử
Ion đơn nguyên tử là ion được tạo nên từ một nguyên tử.
Thí dụ: Li
+
, Mg
2+
,Al
3+
,Cu
2+
,F

,Cl

,S
2−
,...
Ion đa nguyên tử là ion được tạo nên từ nhiều nguyên tử liên kết với nhau để thành một nhóm
nguyên tử mang điện tích dương hay âm. Thí dụ, ion amoni (
+
4
NH ), các ion gốc axit như ion
nitrat (
÷
3
NO ), ion sunfat (
÷ 2
4
SO ), ion photphat
÷ 3
4
PO ...
2. Sự hình thành liên kết ion


LỚP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA NGÀY MỚI 18A/88 – ĐINH VĂN TẢ - TP.HẢI DƯƠNG
TẠP CHÍ HÓA HỌC & TUỔI TRẺ © HOAHOC.ORG
Ngô Xuân Quỳnh - 0979.817.885 – 0936.717.885 – Ym: netthubuon – admin@hoahoc.org
T

p

C
h
í

H
ó
a

H

c

&

T
u

i

T
r


w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

M

i

s


s
a
o

c
h
é
p

v
à

s


d

n
g

t
à
i

l
i

u

c

a

h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

c

n

g
h
i

r
õ

n
g
u

n

t
r
í
c
h

d

n

(
T
r
í
c
h

t
h
e
o
:

w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g
)

§Þnh nghÜa liªn kÕt ion: liªn kÕt ion lµ liªn kÕt ho¸ häc ®- îc t¹o thµnh do lùc hót tÜnh ®iÖn gi÷a c¸c ion
mang ®iÖn ng- îc dÊu.
- B¶n chÊt cña lùc liªn kÕt ion: lµ lùc hót tÜnh ®iÖn.
- Thường được hình thành giữa kim loại điển hình và phi kim điển hình.
Xét mạng tinh thể NaCl:
Mạng tinh thể NaCl có cấu trúc hình lập phương. Các ion Na
+
và Cl

nằm ở các nút của mạng tinh
thể một cách luân phiên. Trong tinh thể NaCl, cứ một ion Na
+
được bao quanh bởi 6 ion Cl

. Ngược lại,
một ion Cl

được bao quanh bởi 6 ion Na
+


Tinh thể NaCl được tạo bởi rất nhiều ion Na
+
và Cl

, không có phân tử NaCl riêng biệt. Tuy vậy
khi viết công thức phân tử muối natri clorua, để đơn giản người ta chỉ viết NaCl.
Tính chất của các hợp chất liên kết ion:
+ C¸c hîp chÊt ion cµng khã nãng ch¶y
+ Khã bÞ hoµ tan trong dung m«i ph©n cùc h¬n.
+ Cứng và dễ vỡ
+ Hình thành tinh thể, có dạng rắn
+ Tinh thể ion thường không màu
+ Dẫn điện ở trạng thái nóng chảy và dung dịch, ở trạng thái rắn thường không dẫn điện.
Tãm l¹i: Kim lo¹i cµng dÔ nh- êng electron, phi kim cµng dÔ nhËn electron, c¸c ion ®- îc t¹o thµnh hót nhau
cµng m¹nh th× cµng thuËn lîi cho sù t¹o thµnh liªn kÕt ion.

II. Liªn kÕt céng hãa trÞ
1. Sù h×nh thµnh liªn kÕt céng hãa trÞ.
- Khi h×nh thµnh liªn kÕt céng hãa trÞ, c¸c nguyªn tö cã khuynh h- íng dïng chung c¸c cÆp electron ®Ó
®¹t cÊu tróc bÒn cña khÝ hiÕm gÇn kÒ ( víi 8 hoÆc 2 electron líp ngoµi cïng).
- C¸c cÆp electron dïng chung cã thÓ do sù gãp chung cña hai nguyªn tö tham gia liªn kÕt (céng hãa
trÞ th«ng th- êng) hoÆc chØ do mét nguyªn tö bá ra (liên kết cho nhận hay liên kết phối trí).
- Sè electron gãp chung cña mét nguyªn tö th- êng b»ng 8 - n (n: sè thø tù cña nhãm nguyªn tè). Khi
hÕt kh¶ n¨ng gãp chung, liªn kÕt víi c¸c nguyªn tö cßn l¹i ®- îc h×nh thµnh b»ng cÆp electron do mét
nguyªn tö bá ra (th- êng lµ nguyªn tö cña nguyªn tè cã ®é ©m ®iÖn nhá h¬n).
VÝ dô: C«ng thøc ph©n tö C«ng thøc electron C«ng thøc cÊu t¹o
H
2
O H :O: H H - O - H
SO
2
:O:: S: O:
O= S÷O
a. Sự hình thành phân tử đơn chất

Các phân tử H
2
, N
2
tạo nên từ hai nguyên tử của cùng một nguyên tố (có độ âm điện như
nhau), nên các cặp electron chung không bị hút lệch về phía nguyên tử nào. Do đó, liên kết trong các
phân tử đó không bị phân cực. Đó là liên kết cộng hóa trị không cực.
..
..
..
..
..
..
LỚP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA NGÀY MỚI 18A/88 – ĐINH VĂN TẢ - TP.HẢI DƯƠNG
TẠP CHÍ HÓA HỌC & TUỔI TRẺ © HOAHOC.ORG
Ngô Xuân Quỳnh - 0979.817.885 – 0936.717.885 – Ym: netthubuon – admin@hoahoc.org
T

p

C
h
í

H
ó
a

H

c

&

T
u

i

T
r


w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

M

i

s


s
a
o

c
h
é
p

v
à

s


d

n
g

t
à
i

l
i

u

c

a

h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

c

n

g
h
i

r
õ

n
g
u

n

t
r
í
c
h

d

n

(
T
r
í
c
h

t
h
e
o
:

w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g
)

b. Sự hình thành phân tử hợp chất

Liên kết cộng hóa trị trong đó cặp electron chung bị lệch về phía một nguyên tử được gọi là liên kết
cộng hóa trị có cực hay liên kết cộng hóa trị phân cực.

Độ âm điện của oxi (3,44) lớn hơn độ âm điện của C (2,55) nên cặp electron chung lệch về
phía oxi. Liên kết giữa hai nguyên tử oxi và cacbon là phân cực, nhưng phân tử CO
2
có cấu tạo thẳng
nên độ phân cực của hai liên kết đôi (C=O) triệt tiêu nhau, kết quả là toàn bộ phân tử không bị phân
cực.
2. Liªn kÕt céng ho¸ trÞ cho-nhËn (liªn kÕt phèi trÝ).
a) §Þnh nghÜa: Liªn kÕt céng ho¸ trÞ cho - nhËn lµ liªn kÕt céng ho¸ trÞ trong ®ã cÆp electron dïng chung chØ
do mét nguyªn tö cung cÊp – gäi lµ nguyªn tö cho, nguyªn tö cßn l¹i lµ nguyªn tö nhËn.
VD:
N
H
H
H
+ H
+
N
H
H
H
H
+
hay N
H
H
H
H
+

N
O
O
N
O
O
hay

Trong công thức cấu tạo, người ta biểu diễn cặp electron chung bằng một gạch nối, cặp electron cho
- nhận bằng một mũi tên có chiều hướng về phía nguyên tử nhận.

b) §iÒu kiÖn t¹o ra liªn kÕt cho nhËn:
- Nguyªn tö “ cho ” ph¶i cã líp vá e ®· b·o hoµ vµ cßn Ýt nhÊt mét cÆp e tù do (ch­a tham gia liªn kÕt) cã
b¸n kÝnh nhá, ®é ©m ®iÖn t- ¬ng ®èi lín.
- Nguyªn tö “ nhËn ” ph¶i cã obitan trèng.
3. Tính chất của các chất có liên kết cộng hóa trị
Các chất mà phân tử chỉ có liên kết cộng hóa trị có thể là chất rắn như đường, lưu huỳnh, iot,..., có
thể là chất lỏng: nước, ancol,... hoặc chất khí như khí cacbonic, clo, hiđro,...
Các chất có cực như ancol etylic, đường,... tan nhiều trong dung môi có cực như nước.
Phần lớn các chất không cực như iot, các chất hữu cơ không cực tan trong dung môi không cực như
benzen, cacbon tetraclorua,...
Nói chung, các chất chỉ có liên kết cộng hóa trị không cực không dẫn điện ở mọi trạng thái.
MỐI QUAN HỆ GIỮA LIÊN KẾT ION VÀ LIÊN KẾT CỘNG HÓA TRỊ
Với liên kết A – B thì để xét về đặc điểm của liên kết của A – B, người ta dựa vào giá trị hiệu độ âm điện
của hai nguyên tố A và B
4 , 0 < A
÷B A
_ => Liên kết cộng hóa trị không cực
4 , 0 > A
÷B A
_ => Liên kết ion 7 , 1 4 , 0 < A s
÷B A
_ => Liên kết cộng hóa trị có cực
LỚP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA NGÀY MỚI 18A/88 – ĐINH VĂN TẢ - TP.HẢI DƯƠNG
TẠP CHÍ HÓA HỌC & TUỔI TRẺ © HOAHOC.ORG
Ngô Xuân Quỳnh - 0979.817.885 – 0936.717.885 – Ym: netthubuon – admin@hoahoc.org
T

p

C
h
í

H
ó
a

H

c

&

T
u

i

T
r


w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

M

i

s


s
a
o

c
h
é
p

v
à

s


d

n
g

t
à
i

l
i

u

c

a

h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

c

n

g
h
i

r
õ

n
g
u

n

t
r
í
c
h

d

n

(
T
r
í
c
h

t
h
e
o
:

w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g
)

Dạng liên kết Ví dụ Đặc điểm liên kết
Liên kết cộng
hóa trị
Không phân cực Cl : Cl Cặp e dùng chung nằm giữa hai nguyên tử
Phân tực H : Cl
Cặp e dùng chung lệch phía nguyên tử có độ âm điện
lớn hơn
Cho nhận
(Phối trí)
H
3
N :
+
÷H
Cặp e dùng chung chỉ do một nguyên tử đơn phương
cung cấp
Liên kết ion Na+Cl-
E chuyển hẳn về một nguyên tử trong phân tử tạo thành
các ion
CÁC LOẠI TINH THỂ
Tinh thể ion Tinh thể nguyên tử Tinh thể phân tử Tinh thể kim loại
Khái
niệm
Được hình thành từ những
ion mang điện tích trái dấu,
gồm cac cation và anion ở
nút mạng tinh thể
Được hình thành từ
các nguyên tử
Được hình thành từ
các phân tử
Được hình thành từ
những ion nguyên
tử kim loại và các
electron tự do
Ví dụ Muối ăn Kim cương Iot, nước đá Na, Fe, Cu ...
Đặc
tính
- Liên kết có bản chất tĩnh
điện
- Rất bền
- Khó nóng chảy
- Khói bay giờ
- Lực liên kết có bản
chất cộng hóa trị
- Nhiệt độ nóng chảy
và nhiệt độ sôi cao
- Lực liên kết là lực
tương tác tĩnh phân
tử
- Kém bền
- Độ cứng nhỏ
- Nhiệt đô nóng chảy,
nhiệt độ soi thấp
- Ánh kim
- Dẫn điện
- Dẫn nhiệt
- Dẻo – dễ dát
mỏng


III. Liªn kÕt kim lo¹i
1. §Þnh nghÜa: Liªn kÕt kim lo¹i lµ liªn kÕt ho¸ häc h×nh thµnh do c¸c electron tù do g¾n kÕt c¸c ion d- ¬ng
kim lo¹i trong mang tinh thÓ kim lo¹i hay trong kim lo¹i láng.
- B¶n chÊt cña lùc liªn kÕt kim lo¹i lµ lùc hót tÜnh ®iÖn gi÷a c¸c electron tù do vµ c¸c ion (+) kim lo¹i.
2. ¶nh h- ëng cña liªn kÕt kim lo¹i ®Õn tÝnh chÊt vËt lý cña kim lo¹i
Do cÊu tróc ®Æc biÖt cña m¹ng tinh thÓ kim lo¹i mµ c¸c kim lo¹i r¾n cã nh÷ng tÝnh chÊt vËt lý chung: tÝnh
dÉn ®iÖn, tÝnh dÉn nhiÖt, tÝnh dÎo, ¸nh kim. C¸c tÝnh chÊt vËt lý chung ®ã ®Òu do electron tù do trong kim lo¹i g©y ra.
Ngoµi ra ®Æc ®iÓm cña liªn kÕt kim lo¹i: MËt ®é nguyªn tö (hay ®é ®Æc khÝt), mËt ®é electron tù do, ®iÖn
tÝch cña cation kim lo¹i còng ¶nh h- ëng ®Õn c¸c tÝnh chÊt vËt lý kh¸c cña kim lo¹i nh- : ®é cøng, nhiÖt ®é
nãng ch¶y, nhiÖt ®é s«i, tû khèi.

IV. Liªn kÕt hi®ro
1. Kh¸i niÖm
- Liªn kÕt hy®ro lµ liªn kÕt ho¸ häc ®- îc h×nh thµnh b»ng lùc hót tÜnh ®iÖn yÕu gi÷a mét nguyªn tö hy®ro
linh ®éng víi mét nguyªn tö phi kim cã ®é ©m ®iÖn lín, mang ®iÖn tÝch ©m cña ph©n tö kh¸c hoÆc trong
cïng ph©n tö.
C
O
O
O
H
H
VD
O
H H
O
H
H
O
H
H

2. B¶n chÊt cña lùc liªn kÕt hy®ro.
- B¶n chÊt cña lùc liªn kÕt hy®ro lµ lùc hót tÜnh ®iÖn.
- Liªn kÕt hi®ro thuéc lo¹i liªn kÕt yÕu, cã n¨ng l- îng liªn kÕt vµo kho¶ng 10-40 kJ/mol, yÕu h¬n nhiÒu
so víi liªn kÕt céng hãa trÞ mµ n¨ng l- îng liªn kÕt vµo kho¶ng vµ tr¨m ®Õn vµi ngµn kJ/mol, nh- ng l¹i
g©y nªn nh÷ng ¶nh h- ëng quan träng lªn tÝnh chÊt vËt lÝ (nh- nhiÖt ®é s«i vµ tÝnh tan trong n- íc) còng
nh- tÝnh chÊt hãa häc (nh- tÝnh axit) cña nhiÒu chÊt h÷u c¬.
LỚP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA NGÀY MỚI 18A/88 – ĐINH VĂN TẢ - TP.HẢI DƯƠNG
TẠP CHÍ HÓA HỌC & TUỔI TRẺ © HOAHOC.ORG
Ngô Xuân Quỳnh - 0979.817.885 – 0936.717.885 – Ym: netthubuon – admin@hoahoc.org
T

p

C
h
í

H
ó
a

H

c

&

T
u

i

T
r


w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

M

i

s


s
a
o

c
h
é
p

v
à

s


d

n
g

t
à
i

l
i

u

c

a

h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

c

n

g
h
i

r
õ

n
g
u

n

t
r
í
c
h

d

n

(
T
r
í
c
h

t
h
e
o
:

w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g
)

+
÷ ÷
÷
o o
H X ... : ÷
÷
1
o
Y
3. §iÒu kiÖn h×nh thµnh liªn kÕt hy®r«.
+ X ph¶i cã ®é ©m ®iÖn cao, b¸n kÝnh nguyªn tö ph¶i t-¬ng ®èi nhá( O, N, F)
+ Y: cã Ýt nhÊt mét cÆp e ch-a sö dông, cã r nhá (O, N, F)
Cã 2 lo¹i liªn kÕt H
+ Liªn kÕt H gi÷a c¸c ph©n tö ( liªn kÕt H liªn ph©n tö)
VD:

O H
R

O H
R

Cã thÓ cã lo¹i liªn kÕt H liªn ph©n tö t¹o thµnh vßng khÐp kÝn (d¹ng ®ime) rÊt bÒn rÊt khã t¸ch nhau ra
ngay c¶ khi bay h¬i
+ Liªn kÕt H néi ph©n tö: XuÊt hiÖn trong ph©n tö cã c¶
+
÷ ÷
÷
o o
H X vµ :
÷
÷
1
o
Y
vµ chóng ph¶i ë
t- ¬ng ®èi gÇn nhau ®Ó khi h×nh thµnh liªn kÕt H t¹o thµnh ®- îc vßng 5-6 c¹nh ( th- êng th× vßng 5 c¹nh
bÒn h¬n)
VD
CH
2
H
2
C
O
H
O
H
C
O
OH
O H
;

- Trong ph©n tö cã liªn kÕt H néi ph©n tö: ngoµi ra cßn cã liªn kÕt H liªn ph©n tö nh-ng v« cïng khã
kh¨n v× nã t¹o ra liªn kÕt H néi ph©n tö dÔ dµng h¬n vµ bÒn h¬n liªn kÕt H liªn ph©n tö
4. ¶nh h- ëng cña liªn kÕt H
+) ¶nh h-ëng ®Õn ®é s«i, nhiÖt ®é nãng ch¶y
- Liªn kÕt hy®ro liªn ph©n tö lµm t¨ng nhiÖt ®é nãng ch¶y, nhiÖt ®é s«i, søc c¨ng bÒ mÆt vµ kh¶ n¨ng hoµ
tan vµo n- íc cña chÊt.
- C¸c chÊt cã liªn kÕt hy®ro néi ph©n tö sÏ gi¶m kh¶ n¨ng t¹o liªn kÕt hy®ro liªn ph©n tö, lµm gi¶m nhiÖt
®é nãng ch¶y, nhiÖt ®é s«i, kh¶ n¨ng ho¸ láng so víi hîp chÊt cã khèi l- îng ph©n tö t- ¬ng ®- ¬ng nh- ng
cã liªn kÕt hy®ro liªn ph©n tö.
C
O O
O
H
H
(I)
C
O O H
O
H
(II)
VD

(II) cã nhiÖt ®é nãng ch¶y vµ nhiÖt ®é s«i cao h¬n(I).
+) ¶nh h-ëng ®Õn ®é tan: XÐt ¶nh h- ëng cña liªn kÕt H gi÷a ph©n tö vµ dung m«i
- NÕu cã liªn kÕt H gi÷a ph©n tö hîp chÊt vµ dung m«i th× ®é tan lín
- Nh÷ng chÊt cã kh¶ n¨ng t¹o liªn kÕt H néi ph©n tö dÔ tan trong dung m«i kh«ng ph©n cùc, khã tan trong
dung m«i ph©n cùc h¬n so víi nh÷ng chÊt cã liªn kÕt H liªn ph©n tö
VD: Do cã liªn kÕt hy®ro nªn H
2
O, NH
3
, HF cã nhiÖt ®é s«i cao h¬n c¸c hîp chÊt cã khèi l- îng ph©n tö
t- ¬ng ®- ¬ng(hoÆc lín h¬n) nh- ng kh«ng cã liªn kÕt hy®ro nh- H
2
S, HBr, HI... Liªn kÕt hy®ro cña C
2
H
5
OH
víi H
2
O lµm cho r- îu etylic tan v« h¹n trong n- íc.
o
+

o
-

o
+

o
-

o
+

o
-

• • • • • • • • •
LỚP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA NGÀY MỚI 18A/88 – ĐINH VĂN TẢ - TP.HẢI DƯƠNG
TẠP CHÍ HÓA HỌC & TUỔI TRẺ © HOAHOC.ORG
Ngô Xuân Quỳnh - 0979.817.885 – 0936.717.885 – Ym: netthubuon – admin@hoahoc.org
T

p

C
h
í

H
ó
a

H

c

&

T
u

i

T
r


w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

M

i

s


s
a
o

c
h
é
p

v
à

s


d

n
g

t
à
i

l
i

u

c

a

h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

c

n

g
h
i

r
õ

n
g
u

n

t
r
í
c
h

d

n

(
T
r
í
c
h

t
h
e
o
:

w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g
)

...
O - H
C
2
H
5
...
H- O
C
2
H
5
...
O - H
C
2
H
5
...
O - H
H
...
O - H
H
... ...

+) ¶nh h-ëng ®Õn ®é bÒn cña ®ång ph©n
VD: HiÖn t- îng ®ång ph©n tautome:





+) ¶nh h-ëng ®Õn tÝnh axit – baz¬
- Ngoµi ra liªn kÕt hy®ro cßn ¶nh h- ëng ®Õn kh¶ n¨ng cho vµ nhËn proton(H
+
), tøc ¶nh h- ëng ®Õn tÝnh
axit-baz¬ cña chÊt.
VD: HF t¹o liªn kÕt hy®ro m¹nh trong dung dÞch nªn tÝnh axit cña HF gi¶m m¹nh so víi c¸c axit HCl, HBr,
HI.








CH
3
– C – CH
2
– C – CH
3

|| ||
O O

CH
CH
3
– C C – CH
3

|| ||
O - H . . . O
LỚP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA NGÀY MỚI 18A/88 – ĐINH VĂN TẢ - TP.HẢI DƯƠNG
TẠP CHÍ HÓA HỌC & TUỔI TRẺ © HOAHOC.ORG
Ngô Xuân Quỳnh - 0979.817.885 – 0936.717.885 – Ym: netthubuon – admin@hoahoc.org
T

p

C
h
í

H
ó
a

H

c

&

T
u

i

T
r


w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

M

i

s


s
a
o

c
h
é
p

v
à

s


d

n
g

t
à
i

l
i

u

c

a

h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

c

n

g
h
i

r
õ

n
g
u

n

t
r
í
c
h

d

n

(
T
r
í
c
h

t
h
e
o
:

w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g
)

MỘT SỐ BÀI TẬP TỰ LUẬN
Câu 1:
Hai nguyên tố M và X tạo thành hợp chất có công thức là M
2
X. Cho biết:
- Tổng số proton trong hợp chất bằng 46.
- Trong hạt nhân của M có n - p = 1, trong hạt nhân của X có n’ = p’.
- Trong hợp chất M
2
X, nguyên tố X chiếm
47
8
khối lượng.
1. Tìm số hạt proton trong nguyên tử M và X.
2. Dựa vào bảng tuần hoàn hãy cho biết tên các nguyên tố M, X.
3. Liên kết trong hợp chất M
2
X là liên kết gì? Tại sao? Viết sơ đồ hình thành liên kết trong hợp chất đó.
Câu 2:
1. Viết cấu hình electron của các nguyên tử A, B biết rằng:
- Tổng số các loại hạt cơ bản trong nguyên tử A là 34. Số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện
là 10.
- Kí hiệu của nguyên tử B là
19
9
B.
2. Liên kết trong hợp chất tạo thành từ A và B thuộc loại liên kết gì? Vì sao? Viết công thức của hợp chất
tạo thành .
Câu 3:
Một hợp chất có công thức XY
2
trong đó Y chiếm 50% về khối lượng. Trong hạt nhân của X có n =
p và hạt nhân Y có n’ = p’. Tổng số proton trong phân tử XY
2
là 32.
a. Viết cấu hình electron của X và Y.
b. Dựa vào bảng tuần hoàn, cho biết X, Y là những nguyên tố gì? Cho biết bản chất liên kết và công thức
cấu tạo của phân tử XY
2
.
Câu 4:
X là nguyên tố thuộc chu kì 3, X tạo với hiđro một hợp chất khí có công thức H
2
X, trong đó X có số oxi hóa
thấp nhất.
1. Xác định vị trí của X trong bảng tuần hoàn.
2. Trong oxit cao nhất của R thì R chiếm 40% khối lượng. Tìm khối lượng nguyên tử của R.
3. Dựa vào bảng tuần hoàn hãy cho biết X là nguyên tố nào. Viết phương trình phản ứng khi lần lượt cho H
2
X
tác dụng với nước Cl
2
, dung dịch FeCl
3
, dung dịch CuSO
4
.
Câu 5:
R là một nguyên tố phi kim. Tổng đại số số oxi hóa dương cao nhất với 2 lần số oxi hóa âm thấp nhất của R là +2.
Tổng số proton và nơtron của R nhỏ hơn 34.
1. Xác định R
2. X là hợp chất khí của R với hiđro, Y là oxit của R có chứa 50% oxi về khối lượng. Xác định công thức phân
tử của X và Y.
3. Viết công thức cấu tạo các phân tử RO
2
; RO
3
; H
2
RO
4
.
Câu 6:
Cation X
+
do 5 nguyên tử của 2 nguyên tố hóa học tạo nên. Tổng số proton trong X
+
là 11.
1. Xác định công thức và gọi tên cation X
+
.
2. Viết công thức electron của ion X
+
. Cho biết cấu trúc hình học của ion này?
Câu 7:
Anion Y
2-
do 5 nguyên tử của 2 nguyên tố hóa học tạo nên. Tổng số electron trong Y
2-
là 50.
1. Xác định công thức phân tử và gọi tên ion Y
2-
, biết rằng 2 nguyên tố trong Y
2-
thuộc cùng một phân nhóm
và thuộc hai chu kì liên tiếp.
2. Viết công thức electron của ion Y
2-
. Cho biết cấu trúc hình học của ion này?
Câu 8:
Hòa tan hoàn toàn 7 gam kim loại M trong 200 gam dung dịch HCl vừa đủ thu được 206,75 gam dung dịch
A.
1. Xác định M và nồng độ % của dung dịch HCl.
2. Hòa tan 6,28 gam hỗn hợp X gồm M và một oxit của M trong 170 ml dung dịch HNO
3
2M (loãng, vừa
đủ) thu được 1,232 lit NO (đktc).
Tìm công thức của oxit. Cho biết số oxi hóa và hóa trị của M trong oxit.
LỚP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA NGÀY MỚI 18A/88 – ĐINH VĂN TẢ - TP.HẢI DƯƠNG
TẠP CHÍ HÓA HỌC & TUỔI TRẺ © HOAHOC.ORG
Ngô Xuân Quỳnh - 0979.817.885 – 0936.717.885 – Ym: netthubuon – admin@hoahoc.org
T

p

C
h
í

H
ó
a

H

c

&

T
u

i

T
r


w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

M

i

s


s
a
o

c
h
é
p

v
à

s


d

n
g

t
à
i

l
i

u

c

a

h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

c

n

g
h
i

r
õ

n
g
u

n

t
r
í
c
h

d

n

(
T
r
í
c
h

t
h
e
o
:

w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g
)

Câu 9:
Khử hoàn toàn 4,06 gam một oxit kim loại bằng CO ở nhiệt độ cao thành kim loại. Dẫn toàn bộ khí sinh ra
vào bình đựng dung dịch Ca(OH)
2
dư, thấy tạo thành 7 gam kết tủa. Nếu lấy lượng kim loại sinh ra hòa tan
hết vào dung dịch HCl dư thì thu được 1,176 lit khí H
2
(đktc).
1. Xác định công thức oxit kim loại.
2. Cho 4,06 gam oxit kim loại trên tác dụng hoàn toàn với 500ml dung dịch H
2
SO
4
đặc, nóng (dư) được
dung dịch X và có khí SO
2
bay ra.
Hãy xác định nồng độ mol/lit của muối trong dung dịch X.
Coi thể tích của dung dịch không thay đổi trong suốt quá trình phản ứng.
(Trích đề thi tuyển sinh ĐH- CĐ khối A năm 2003)
Câu 10:
Để khử hoàn toàn 8 gam oxit của một kim loại thành kim loại cần dùng 3,36 lit H
2
. Hòa tan hết lượng kim
loại thu được vào dung dịch HCl loãng thấy thoát ra 2,24 lit khí H
2
. Biết các khí đo ở đktc.
Xác định công thức của oxit. Cho biết số oxi hóa và hóa trị của kim loại trong oxit.
ĐÁP ÁN – HƯỚNG DẪN
Câu 1:
1. Tổng số proton trong hợp chất M
2
X bằng 46 nên : 2p + p’ = 46. (1)
Trong hợp chất M
2
X, nguyên tố X chiếm
47
8
khối lượng nên:
39
8
2M
M
M
X
= ÷
39
8
p) 2(n
p n
, ,
=
+
+
÷
39
8
1) 2(2p
p 2
,
=
+
÷ 39p’ = 8(2p + 1). (2)
Từ (1), (2) ta tìm được: p = 19; p’ = 8.
2. M là kali (K) và X là oxi (O).
3. Liên kết trong hợp chất K
2
O là liên kết ion vì K là kim loại điển hình, O là phi kim điển hình.
Sơ đồ hình thành liên kết:
O + 2e ÷ O
2-

2K ÷ 2K
+
+ 2×1e
Các ion K
+
và O
2-
tạo thành mang điện tích trái dấu, chúng hút nhau bằng lực hút tĩnh điện, tạo thành
hợp chất K
2
O:
2K
+
+ O
2-
÷ K
2
O
Câu 2:
1. Gọi tổng số hạt proton, nơtron, electron của nguyên tử A là P, N, E (trong đó P = E).
Ta có: P + N + E = 34 và P + E - N = 10.
Từ đây tìm được P = E = 11; N = 12.
Kí hiệu của nguyên tử B là
19
9
B nên Z
B
= 9
Cấu hình electron của A, B:
A (Z = 11) : 1s
2
2s
2
2p
6
3s
1

B (Z = 9) : 1s
2
2s
2
2p
5

2. Liên kết trong hợp chất giữa A và B là liên kết ion vì A là kim loại điển hình (nhóm IA), B là phi kim
điển hình (nhóm VIIA).
Sơ đồ hình thành liên kết:
A ÷ A
+
+ 1e B + 1e ÷ B
-

Các ion A
+
và B
-
tạo thành mang điện tích trái dấu, chúng hút nhau bằng lực hút tĩnh điện, tạo thành
hợp chất AB: A
+
+ B
-
÷ AB.
Câu 3:
a. Trong hợp chất XY
2
, X chiếm 50% về khối lượng nên:
50
50
M
2M
X
Y
= ÷ 1
n) (p
) n 2(p
, ,
=
+
+
÷ p = 2p’.
Tổng số proton trong phân tử XY
2
là 32 nên p + 2p’ = 32.
Từ đây tìm được: p = 16 và p’ = 8 .
Cấu hình electron của X: 1s
2
2s
2
2p
6
3s
2
3p
4
và của Y: 1s
2
2s
2
2p
4

b. Dựa vào bảng tuần hoàn ta thấy X là S, Y là O. Hợp chất cần tìm là SO
2
.
LỚP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA NGÀY MỚI 18A/88 – ĐINH VĂN TẢ - TP.HẢI DƯƠNG
TẠP CHÍ HÓA HỌC & TUỔI TRẺ © HOAHOC.ORG
Ngô Xuân Quỳnh - 0979.817.885 – 0936.717.885 – Ym: netthubuon – admin@hoahoc.org
T

p

C
h
í

H
ó
a

H

c

&

T
u

i

T
r


w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

M

i

s


s
a
o

c
h
é
p

v
à

s


d

n
g

t
à
i

l
i

u

c

a

h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

c

n

g
h
i

r
õ

n
g
u

n

t
r
í
c
h

d

n

(
T
r
í
c
h

t
h
e
o
:

w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g
)

Sơ đồ hình thành liên kết trong phân tử SO
2
:








Tương ứng với công thức cấu tạo:


Câu 4:
1. Theo bài ra, hóa trị của X trong hợp chất với hidro là II nên hóa trị cao nhất trong oxit là VI.
Vậy X thuộc chu kỳ 3, nhóm VIA trong bảng tuần hoàn.
2. R thuộc nhóm VI nên hóa trị cao nhất trong oxit là VI, vậy công thức oxit cao nhất có dạng RO
3
.
Trong oxit này R chiếm 40% khối lượng nên:
60
40
16 3
M
R
=
×
÷ M
R
= 32.
3. X là S. Các phương trình phản ứng:
H
2
S + 4Cl
2
+ 4H
2
O ÷ H
2
SO
4
+ 8HCl
H
2
S + 2FeCl
3
÷ 2FeCl
2
+ S+ + 2HCl
H
2
S + CuSO
4
÷ CuS+ + H
2
SO
4
Câu 5:
1. Gọi số oxi hóa dương cao nhất và số oxi hóa âm thấp nhất của R lần lượt là +m và -n.
Số oxi hóa cao nhất của R trong oxit là +m nên ở lớp ngoài cùng nguyên tử R có m electron.
Số oxi hóa trong hợp chất của R với hiđro là -n nên để đạt được cấu hình 8 electron bão hòa của khí
hiếm, lớp ngoài cùng nguyên tử R cần nhận thêm n electron.
Ta có: m + n = 8. Mặt khác, theo bài ra: +m + 2(-n) = +2 ÷ m - 2n = 2.
Từ đây tìm được: m = 6 và n = 2. Vậy R là phi kim thuộc nhóm VI.
Số khối của R < 34 nên R là O hay S. Do oxi không tạo được số oxi hóa cao nhất là +6 nên R là lưu
huỳnh.
2. Trong hợp chất X, S có số oxi hóa thấp nhất nên X có công thức là H
2
S.
Gọi công thức oxit Y là SO
n
.
Do %S = 50% nên
16n
32
=
50
50
÷ n = 2. Công thức của Y là SO
2
.
3. Công thức cấu tạo của SO
2
; SO
3
; H
2
SO
4
:




Câu 6:
1. Số proton trung bình của một hạt nhân nguyên tử trong X
+

5
11
= 2,2. Vậy một nguyên tố trong X
+
có điện
tích hạt nhân nhỏ hơn 2,2, nguyên tố đó là H (Z = 1). Ta loại trường hợp He (Z = 2) vì He là khí hiếm không tạo
được hợp chất.
Vậy công thức ion X
+
có dạng: [A
5-n
H
n
]
+
. Trong đó : (5-n).Z
A
+ n = 11.
Ta lập bảng sau:
N 1 2 3 4
Z
A
(A) 2,5 (loại) 3 (Li) 4 (Be) 7 (N)
O
O
S
O:
O:
S:
Liên kết σ

Liên kết σ “cho nhận”

O
O
S O
O
S
O
O
S
S
S
O HO
HO
LỚP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA NGÀY MỚI 18A/88 – ĐINH VĂN TẢ - TP.HẢI DƯƠNG
TẠP CHÍ HÓA HỌC & TUỔI TRẺ © HOAHOC.ORG
Ngô Xuân Quỳnh - 0979.817.885 – 0936.717.885 – Ym: netthubuon – admin@hoahoc.org
T

p

C
h
í

H
ó
a

H

c

&

T
u

i

T
r


w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

M

i

s


s
a
o

c
h
é
p

v
à

s


d

n
g

t
à
i

l
i

u

c

a

h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

c

n

g
h
i

r
õ

n
g
u

n

t
r
í
c
h

d

n

(
T
r
í
c
h

t
h
e
o
:

w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g
)

Ta loại các trường hợp A là Li, Be vì các ion X
+
tương ứng không tồn tại.
Trường hợp A là nitơ thỏa mãn vì ion amoni tồn tại. Vậy X
+
là ion NH
+
4
.
2. Công thức electron của ion NH
+
4
như sau:







Công thức electron Công thức cấu tạo
Câu 7:
Gọi công thức của Y
2-

÷
÷
2
m m 5
] F [E .
Theo bài, tổng số electron trong Y
2-
bằng 50 nên tổng số proton trong Y
2-
bằng 48.
Ta có: (5-m)Z
E
+ mZ
F
= 48. (1)
Ta nhận thấy:
Số proton trung bình của một hạt nhân nguyên tử trong Y
2-

5
48
= 9,6 nên E thuộc chu kỳ 2, F ở chu
kỳ kế tiếp với E nên F thuộc chu kỳ 3.
Mặt khác, hai nguyên tố E và F thuộc cùng một phân nhóm nên Z
F
- Z
E
= 8. (2)
Từ (1), (2) ta có: 5Z
E
+ 8m = 48.
Ta lập bảng sau:
M 1 2 3
4
Z
E
(E) 8 (O) 6,4 (loại) 4,8 (loại) 3,2 (loại)
Vậy E là O. Từ đó suy ra F là S. Ion Y
2-
cần tìm là ion sunfat SO
÷ 2
4
.
2. Công thức electron của ion SO
÷ 2
4
như sau:








Công thức electron Công thức cấu tạo
Câu 8:
1. Gọi hóa trị kim loại là n và số mol là a mol. Ta có: Ma = 7.
2M + 2nHCl ÷ 2MCl
n
+ nH
2 |
(mol): a a 0,5na
Khối lượng dung dịch sau phản ứng tăng 6,75 gam nên: 7 - 0,5na×2 = 6,75 hay na = 0,25.
Lập tỉ lệ: 28
na
Ma
n
M
= = . Vậy M = 28n.
Ta lập bảng sau:
N 1 2 3
M 28 (loại) 56 (nhận) 84 (loại)
Vậy kim loại M là Fe.
2. Gọi số mol: Fe = b và Fe
x
O
y
= c mol. Ta có 56b + (56x + 16y)c = 6,28.
Fe + 4HNO
3
÷ Fe(NO
3
)
3
+ NO| + 2H
2
O
(mol): b 4b b
H
H
H H
..
.
.
.
.
N
..
H H
H
N
H
..
.
.
.
.
..
..
..
..
..
.
.
.
.
.
.
.
.
..
..
.
.
.
.
O
O
O O S
2-
O
O
O
S
O
2-
LỚP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA NGÀY MỚI 18A/88 – ĐINH VĂN TẢ - TP.HẢI DƯƠNG
TẠP CHÍ HÓA HỌC & TUỔI TRẺ © HOAHOC.ORG
Ngô Xuân Quỳnh - 0979.817.885 – 0936.717.885 – Ym: netthubuon – admin@hoahoc.org
T

p

C
h
í

H
ó
a

H

c

&

T
u

i

T
r


w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

M

i

s


s
a
o

c
h
é
p

v
à

s


d

n
g

t
à
i

l
i

u

c

a

h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

c

n

g
h
i

r
õ

n
g
u

n

t
r
í
c
h

d

n

(
T
r
í
c
h

t
h
e
o
:

w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g
)

3Fe
x
O
y
+ (12x - 2y)HNO
3
÷ 3xFe(NO
3
)
3
+ (3x - 2y)NO| + (6x - y)H
2
O
(mol): c
3
2y)c (12x ÷

3
2y)c (3x ÷

Ta có: 4b +
3
2y)c (12x ÷
= 0,34 và b +
3
2y)c (3x ÷
= 0,055.
Từ đây tính được: b = 0,05 mol; xc = 0,045 mol và yc = 0,06 mol.
Lập tỉ lệ:
4
3
yc
xc
y
x
= = . Vậy công thức oxit là Fe
3
O
4
.
Số oxi hóa của sắt trong oxit là +
3
8
, hóa trị của sắt là II và III (FeO.Fe
2
O
3
).
Câu 9:
Gọi công thức oxit là: M
x
O
y
= a mol. Ta có: a(Mx + 16y) = 4,06.
M
x
O
y
+ yCO ÷÷ ÷
0
t
xM + yCO
2

(mol): a ax ay
CO
2
+ Ca(OH)
2
÷ CaCO
3
+ + H
2
O
(mol): ay ay
Ta có: ay = 0,07. Từ đây suy ra: Max = 2,94.
2M + 2nHCl ÷ 2MCl
n
+ nH
2 |
(mol): ax 0,5nax
Ta có: 0,5nax = 0,0525 hay nax = 0,105.
Lập tỉ lệ: 28
nax
Max
n
M
= = . Vậy M = 28n.
Ta lập bảng sau:
N 1 2 3
M 28 (loại) 56 (nhận) 84 (loại)
Vậy kim loại M là Fe.
Lập tỉ lệ:
4
3
ay
ax
y
x
= = . Vậy công thức oxit là Fe
3
O
4
.
Câu 10:
Gọi công thức oxit là M
x
O
y
= a mol.
M
x
O
y
+ yH
2
÷÷ ÷
0
t
xM + yH
2
O
(mol): a ay ax
Ta có: a(Mx + 16y) = 8 và ay = 0,15. Như vậy Max = 5,6.
2M + 2nHCl ÷ 2MCl
n
+ nH
2 |
(mol): ax 0,5nax
Ta có: 0,5nax = 0,1 hay nax = 0,2.
Lập tỉ lệ: 28
nax
Max
n
M
= = . Vậy M = 28n.
Ta lập bảng sau:
N 1 2 3
M 28 (loại) 56 (nhận) 84 (loại)
Vậy kim loại M là Fe.
Lập tỉ lệ:
3
2
ay
ax
y
x
= = . Vậy công thức oxit là Fe
2
O
3
.
Số oxi hóa của sắt trong oxit là +3, hóa trị của sắt là III.
LỚP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA NGÀY MỚI 18A/88 – ĐINH VĂN TẢ - TP.HẢI DƯƠNG
TẠP CHÍ HÓA HỌC & TUỔI TRẺ © HOAHOC.ORG
Ngô Xuân Quỳnh - 0979.817.885 – 0936.717.885 – Ym: netthubuon – admin@hoahoc.org
T

p

C
h
í

H
ó
a

H

c

&

T
u

i

T
r


w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

M

i

s


s
a
o

c
h
é
p

v
à

s


d

n
g

t
à
i

l
i

u

c

a

h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

c

n

g
h
i

r
õ

n
g
u

n

t
r
í
c
h

d

n

(
T
r
í
c
h

t
h
e
o
:

w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g
)

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM CỦNG CỐ KIẾN THỨC

Câu 1: X, A, Z là những nguyên tố có số đơn vị điện tích hạt nhân là 9, 19, 8. Liên kết có thể có giữa 2
nguyên tử của nguyên tố nào là liên kết cộng hóa trị?
A. X và Z B. A và Z C. Không có trường hợp này xảy ra D. X và A
Câu 2: Nguyên tử X có 20 proton, nguyên tử Y có 17 proton. Công thức hợp chất hình thành từ hai nguyên
tử này là:
A. X
2
Y với liên kết ion B. X
2
Y với liên kết cộng hoá trị.
C. XY
2
với liên kết cộng hoá trị D. XY
2
với liên kết ion.
Câu 3: Liên kết hóa học trong NaCl được hình thành do
A. hai hạt nhân nguyên tử hút electron rất mạnh.
B. mỗi nguyên tử Na và Cl góp chung một electron.
C. nguyên tử clo nhường electron, nguyên tử Na nhận electron tạo nên hai ion ngược dấu, hút nhau tạo nên
phân tử NaCl
D. nguyên tử Na nhường electron, nguyên tử clo nhận electron tạo nên hai ion ngược dấu, hút nhau tạo nên
phân tử NaCl.
Câu 4: Độ âm điện của nitơ bằng 3,04; của clo là 3,16 khác nhau không đáng kể nhưng ở điều kiện thường
khả năng phản ứng của N
2
kém hơn Cl
2
là do
A. Cl
2
là halogen nên có hoạt tính hóa học mạnh. B. điện tích hạt nhân của N nhỏ hơn của Cl.
C. N
2
có liên kết ba còn Cl
2
có liên kết đơn. D. trên trái đất hàm lượng nitơ nhiều hơn clo.
Câu 5: Cho tinh thể các chất sau: iod (1), kim cương (2), nước đá (3), muối ăn (4), silic (5). Tinh thể nguyên
tử là các tinh thể
A. (1), (2), (5). B. (1), (3), (4). C. (2), (5). D. (3), 4).
Câu 6: Hóa trị của nitơ trong các chất: N
2
, NH
3
, N
2
H
4
, NH
4
Cl, NaNO
3
tương ứng là
A. 0, -3, -2, -3, +5. B. 0, 3, 2, 3, 5. C. 2, 3, 0, 4, 5. D. 3, 3, 3, 4, 4.
Câu 7: Dãy nào trong số các dãy sau đây chỉ chứa các liên kết cộng hóa trị?
A. BaCl
2
; CdCl
2
; LiF. B. H
2
O ; SiO
2
; CH
3
COOH.
C. NaCl ; CuSO
4
; Fe(OH)
3
. D. N
2
; HNO
3
; NaNO
3
.
Câu 8: Cho các tinh thể sau:





Kim cương (C) Iot (I
2
) H
2
O
Tinh thể nào là tinh thể phân tử:
A.Tinh thể kim cương và Iốt B.Tinh thể kim cương và nước đá.
C.Tinh thể nước đá và Iốt. D.Cả 3 tinh thể đã cho.
Câu 9: Một phân tử XY
3
có tổng các hạt proton, electron, notron bằng 196. Trong đó số hạt mang điện
nhiều hơn số hạt không mang điện là 60, số hạt mang điện của X ít hơn số hạt mang điện của Y trong phân
tử là 76. XY
3
là công thức nào sau đây ?
A. SO
3
B. AlCl
3
C. BF
3
D. NH
3
Câu 10: X, Y là hai nguyên tố thuộc cùng một nhóm A, ở hai chu kỳ liên tiếp. Cho biết tổng số electron
trong anion XY
÷ 2
3
là 42. Xác định hai nguyên tố X, Y và XY
÷ 2
3
trong số các phương án sau
A. Be, Mg và MgBe
3
B. S, O và
÷ 2
3
SO C. C, O và
÷ 2
3
CO D. Si, O và
÷ 2
3
SiO
LỚP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA NGÀY MỚI 18A/88 – ĐINH VĂN TẢ - TP.HẢI DƯƠNG
TẠP CHÍ HÓA HỌC & TUỔI TRẺ © HOAHOC.ORG
Ngô Xuân Quỳnh - 0979.817.885 – 0936.717.885 – Ym: netthubuon – admin@hoahoc.org
T

p

C
h
í

H
ó
a

H

c

&

T
u

i

T
r


w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

M

i

s


s
a
o

c
h
é
p

v
à

s


d

n
g

t
à
i

l
i

u

c

a

h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

c

n

g
h
i

r
õ

n
g
u

n

t
r
í
c
h

d

n

(
T
r
í
c
h

t
h
e
o
:

w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g
)

Câu 11: Cặp chất nào sau đây đều có cả ba loại liên kết: liên kết cộng hóa trị, liên kết ion , liên kết phối trí?
A. NaCl , H
2
O B. NH
4
Cl , Al
2
O
3
C. K
2
SO
4
, KNO
3
D. SO
2
, SO
3

Câu 12: Tìm câu sai trong các câu sau đây:
A. Nước đá thuộc loại tinh thể phân tử.
B. Trong tinh thể phân tử, lực liên kết giữa các phân tử là liên kết cộng hóa trị.
C. Trong tinh thể phân tử, lực liên kết giữa các phân tử là liên kết yếu.
D. Tinh thể iot là tinh thể phân tử.
Câu 13: Tìm câu sai trong các câu sau đây:
A. Kim cương là một dạng thù hình của cacbon, thuộc loại tinh thể nguyên tử.
B. Trong mạng tinh thể nguyên tử, các nguyên tử được phân bố luân phiên đều đặn theo một trật tự nhất
định. C. Lực liên kết giữa các nguyên tử trong tinh thể nguyên tử là liên kết yếu.
D. Tinh thể nguyên tử bền vững, rất cứng, nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi khá cao.
Câu 14: Chọn mệnh đề đúng:
A. Trong liên kết cộng hóa trị, cặp electron lệch về phía nguyên tử có độ âm điện nhỏ hơn.
B. Liên kết cộng hóa trị có cực được tạo thành giữa 2 nguyên tử có hiệu độ âm điện từ 0,4 đến nhỏ hơn 1,7.
C. Liên kết cộng hóa trị không cực được tạo nên từ các nguyên tử khác hẳn nhau về tính chất hóa học.
D. Hiệu độ âm điện giữa hai nguyên tử lớn thì phân tử phân cực yếu.
Câu 15: Cho các nguyên tố K,Na,Ca,Al, F,O, Cl. Có bao nhiêu phân tử hợp chất ion tạo thành từ 2 nguyên
tố trong các nguyên tố trên có cấu hình electron của cation khác cấu hình electron của anion ?
A. 4 B. 5 C. 6 D. 7
Câu 16: Anion XY
3
2–
có tổng số hạt mang điện là 62. Số hạt mang điện trong hạt nhân của Y nhiều hơn số
hạt mang điện trong hạt nhân của X là 2. Nhận định nào sau đây là sai?
A. Y là nguyên tố thuộc chu kì 2.
B. X là nguyên tố cacbon.
C. Trong phân tử hợp chất giữa Na, X,Y vừa có liên kết ion vừa có liên kết cộng hóa trị.
D. Nếu Z là nguyên tố cùng phân nhóm với Y ở chu kì kế tiếp thì phân tử hợp chất giữa X và Z có tổng số
hạt mang điện là 48.
Câu 16: Nguyên tử X có tổng số hạt proton, nơtron, electron là 115 trong đó số hạt không mang điện chiếm
39,13% tổng số hạt. Trong hợp chất ion giữa M và X số hạt mang điện của M chiếm 14,63% tổng số hạt
mang điện của phân tử. M là :
A. Na B. Mg C. Na D. K
Câu 17: Anion X

và cation M
2+
(M không phải là Be) đều có chung 1 cấu hình electron R. Khẳng định nào
sau đây là sai?
A. Nếu M ở chu kì 3 thì X là Flo.
B. Nếu R có n electron thì phân tử hợp chất ion đơn giản giữa X và M có 3n electron.
C. X là nguyên tố p và M là nguyên tố s.
D. Số hạt mang điện của M–số hạt mang điện của X = 4.
Câu 18: Cho các phân tử : H
2
, CO
2
, HCl, Cl
2
, CH
4
. Có bao nhiêu phân tử có cực ?
A.1 B.2 C.3 D. 4
Câu 19 (B-07): Cho các chất: axit propionic (X), axit axetic (Y), ancol (rượu) etylic (Z) và đimetyl ete (T).
Dãy gồm các chất được sắp xếp theo chiều tăng dần nhiệt độ sôi là
A. T, Z, Y, X. B. T, X, Y, Z. C. Z, T, Y, X. D. Y, T, X, Z.
Câu 20: Dãy nào sau đây sắp xếp đúng theo thứ số oxi hoá tăng dần của nitơ trong các chất?
A. N
2
, NO, N
2
O, NO
2
, NH
3
, NaNO
3
. B. NO, N
2
, N
2
O, NH
3
, NO
2
, NaNO
3
.
C. NH
3
, N
2
, N
2
O, NO, NO
2
, NaNO
3
. D. NH
3
, N
2
, N
2
O, NO, NaNO
3
, NO
2
.
LỚP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA NGÀY MỚI 18A/88 – ĐINH VĂN TẢ - TP.HẢI DƯƠNG
TẠP CHÍ HÓA HỌC & TUỔI TRẺ © HOAHOC.ORG
Ngô Xuân Quỳnh - 0979.817.885 – 0936.717.885 – Ym: netthubuon – admin@hoahoc.org
T

p

C
h
í

H
ó
a

H

c

&

T
u

i

T
r


w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

M

i

s


s
a
o

c
h
é
p

v
à

s


d

n
g

t
à
i

l
i

u

c

a

h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

c

n

g
h
i

r
õ

n
g
u

n

t
r
í
c
h

d

n

(
T
r
í
c
h

t
h
e
o
:

w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g
)

Câu 21: Cho các nguyên tố và độ âm điện tương ứng : oxi 3,5 ; hiđro 2,1 ; natri 0,9 ; lưu huỳnh 3,0.
a) Độ phân cực của các liên kết trong các phân tử tăng dần theo dãy:
A. SO
2
, H
2
O, H
2
S, Na
2
O. B. SO
2
, H
2
O, Na
2
O, H
2
S.
C. SO
2
, H
2
S, H
2
O, Na
2
O. D. H
2
S, Na
2
O, SO
2
, H
2
O.
Câu 22: Cho các phân tử các chất CaO, CH
4
, CO
2
, NH
3
, Na
2
O, KCl. Tổng số các chất có liên kết ion là
A. 4 B. 5 C. 3 D. 2
Câu 23: Cho
6
C,
7
N,
1
H,
17
Cl. Sự phân cực các chất được sắp xếp theo thứ tự tăng dần như sau:
A. NH
3
< CH
4
< HCl. B. HCl < NH
3
< CH
4
.
C. CH
4
< NH
3
< HCl. D. CH
4
< HCl < NH
3
.
Câu 24 : Chỉ ra nội dung sai :
A. Số oxi hoá của nguyên tố trong các hợp chất bằng hoá trị của nguyên tố đó.
B. Trong một phân tử, tổng số oxi hoá của các nguyên tố bằng không.
C. Số oxi hoá của ion đơn nguyên tử bằng điện tích của ion đó.
D. Tổng số oxi hoá của các nguyên tố trong ion đa nguyên tử bằng điện tích của ion đó.
Câu 25 : Số oxi hoá của nguyên tố nitơ trong các hợp chất : NH
4
Cl, HNO
3
, NO, NO
2
, N
2
, N
2
O lần lượt là :
A. –4, +6, +2, +4, 0, +1. B. –4, +5, –2, 0, +3, –1. C. –3, +5, +2, +4, 0, +1. D. +3, –5, +2, –4, –3, –1
Câu 26 : Hoàn thành nội dung sau: “Số oxi hoá của một nguyên tố trong phân tử là ...(1)… của nguyên tử
nguyên tố đó trong phân tử, nếu giả định rằng liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử là ...(2)….”.
A. (1): điện hoá trị; (2): liên kết ion. B. (1): điện tích; (2): liên kết ion.
C. (1): cộng hoá trị; (2): liên kết cộng hoá trị. D. (1): điện hoá trị; (2): liên kết cộng hoá trị.
Câu 27 : Ở các nút mạng của tinh thể natri clorua là
A. phân tử NaCl. B. các ion Na
+
, Cl

.
C. các nguyên tử Na, Cl. D. các nguyên tử và phân tử Na, Cl
2
.
Câu 28 : Trong tinh thể nguyên tử, các nguyên tử liên kết với nhau bằng
A. liên kết cộng hoá trị. B. liên kết ion. C. liên kết kim loại. D. lực hút tĩnh điện.
Câu 29 : Trong tinh thể kim cương, ở các nút mạng tinh thể là
A. nguyên tử cacbon. B. phân tử cacbon. C. cation cacbon. D. anion cacbon.
Câu 30 : Trong tinh thể iot, ở các điểm nút của mạng tinh thể là :
A. nguyên tử iot. B. phân tử iot. C. anion iotua D. cation iot.
Câu 31 : Trong tinh thể nước đá, ở các nút của mạng tinh thể là :
A. Nguyên tử hiđro và oxi. B. Phân tử nước. C. Các ion H
+
và O
2–
. D. Các ion H
+
và OH

.
Câu 32 : Trong phân tử amoni clorua có bao nhiêu liên kết cộng hoá trị ?
A. 1 B. 2 C. 4 D. 5
Câu 33 : Trong mạng tinh thể NaCl, các ion Na
+
và Cl

được phân bố luân phiên đều đặn trên các đỉnh của
các
A. hình lập phương. B. hình tứ diện đều. C. hình chóp tam giác. D. hình lăng trụ lục giác đều.
Câu 34 : Chỉ ra nội dung sai khi xét phân tử CO
2
:
A. Phân tử có cấu tạo góc. B. Liên kết giữa nguyên tử oxi và cacbon là phân cực
C. Phân tử CO
2
không phân cực D. Trong phân tử có hai liên kết đôi.
Câu 35 : Trong phản ứng hoá học, nguyên tử natri không hình thành được
A. ion natri. B. cation natri. C. anion natri. D. ion đơn nguyên tử natri.
Câu 36 : Trong phản ứng : 2Na + Cl
2
÷ 2NaCl, có sự hình thành
A. cation natri và clorua. B. anion natri và clorua.
C. anion natri và cation clorua. D. anion clorua và cation natri.
LỚP BỒI DƯỠNG VĂN HÓA NGÀY MỚI 18A/88 – ĐINH VĂN TẢ - TP.HẢI DƯƠNG
TẠP CHÍ HÓA HỌC & TUỔI TRẺ © HOAHOC.ORG
Ngô Xuân Quỳnh - 0979.817.885 – 0936.717.885 – Ym: netthubuon – admin@hoahoc.org
T

p

C
h
í

H
ó
a

H

c

&

T
u

i

T
r


w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

M

i

s


s
a
o

c
h
é
p

v
à

s


d

n
g

t
à
i

l
i

u

c

a

h
o
a
h
o
c
.
o
r
g

c

n

g
h
i

r
õ

n
g
u

n

t
r
í
c
h

d

n

(
T
r
í
c
h

t
h
e
o
:

w
w
w
.
h
o
a
h
o
c
.
o
r
g
)

Câu 37 : Hoàn thành nội dung sau : “Bán kính nguyên tử...(1) bán kính cation tương ứng và ... (2) bán kính anion
tương ứng”.
A. (1) : nhỏ hơn, (2) : lớn hơn. B. (1) : lớn hơn, (2) : nhỏ hơn.
C. (1) : lớn hơn, (2) : bằng. D. (1) : nhỏ hơn, (2) : bằng.
Câu 38 : Trong tinh thể NaCl, xung quanh mỗi ion có bao nhiêu ion ngược dấu gần nhất ?
A. 1 B. 4 C. 6 D. 8
Câu 39 : Liên kết ion là liên kết được hình thành bởi
A. sự góp chung các electron độc thân.
B. sự cho – nhận cặp electron hoá trị.
C. lực hút tĩnh điện giữa các ion mang điện trái dấu.
D. lực hút tĩnh điện giữa các ion dương và electron tự do.
Câu 40 : Chỉ ra nội dung sai khi nói về tính chất chung của hợp chất ion :
A. Khó nóng chảy, khó bay hơi. B. Tồn tại dạng tinh thể, tan nhiều trong nước.
C. Trong tinh thể chứa các ion nên dẫn được điện. D. Các hợp chất ion đều khá rắn.
Câu 41: Liên kết cộng hóa trị:
A. không có tính định hướng, không có tính bão hòa C. Không có tính định hướng, có tính bão hòa
B. có tính định hướng, không có tính bão hòa D. Có tính định hướng và có tính bão hòa
Câu 42: Liên kết ion
A. không có tính định hướng, không có tính bão hòa C. Không có tính định hướng, có tính bão hòa
B. có tính định hướng, không có tính bão hòa D. Có tính định hướng và có tính bão hòa
Câu 43: Trong phân tử Cl
2
, xác xuất có mặt các electron tập trung lớn nhất:
A. tại khu vực giữa hai hạt nhân nguyên tử
B. lệch về phía một trong hai nguyên tử
C. tại khu vực nằm về hai phía trên đường nối hai hạt nhân nguyên tử
D. tại mọi nơi trong phân tử
Câu 44: liên kết ion là liên kết được tạo thành:
A. bởi cặp electron dùng chung giữa hai nguyên tử liên kết
B. bởi cặp electron dùng chung giữa một kim loại điền hình và một phi kim điển hình
C. bởi lực hút hạt nhân giữa hai nguyên tử
D. bởi lực hút tĩnh điện giữa các ion mang điện tích trái dấu.
Câu 45: Cho độ âm điện của các nguyên tố : C (2,55) ; H (2,20) ; S (2,58) ; Na (0,93) ; O (3,44) ; N (3,04) ;
P (2,19) ; Cl (3,16) ; K (0,82) ; Ba (0,89). Nhóm các hợp chất có cùng bản chất liên kết là
A. CO
2
, H
2
S, Na
2
O, SO
2
, SO
3
, B. CO
2
, N
2
, H
2
S, PCl
5
, BaCl
2
.
C. CO
2
, H
2
O, KOH, NaCl, H
2
SO
4
. D. SO
2
, H
2
S, HCl, PCl
3
, H
2
O.
Câu 46: Nhận xét nào sau đây không đúng?
A. Kim cương là tinh thể nguyên tử nên nhiệt độ nóng chảy rất cao
B. Nước đá là tinh thể ion nên nhiệt độ nóng chảy rất thấp
C. Iot là tinh thể phân tử nên dễ hóa hơi khi đun nóng
D. NaCl là tinh thể ion nên dễ bị hòa tan trong nước
ĐÁP ÁN
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
31 32 33 34 35 36 37 38 39 40
41 42 43 45 45 46