Differentiation 2020
Differentiation 2020
h -
ixhqla; .Ks;h
Nuwan Athukorala
▬ wjl,kh ▬
BSc(Hons)-University of Moratuwa
1. my; Y%s;hka x úIfhka wjl,k ix.=Klh ,nd .ekSu i|yd odu m%fïhh ,shd
𝑑𝑦
olajd tuÕska fidhkak'
𝑑𝑥
2. my; oefjk Y%s;hka 𝑥 úIfhka wjl,kh lr olajkak'
1. 𝑦 = (3𝑥 + 8)10 25.
5𝑥+2
𝑦 = 𝑥 4 −5𝑥 3 +2𝑥+7
2. 𝑦 = sin 2𝑥 + 3 cos 5𝑥
26. 𝑦 = sec{cot 8𝑥}
3. 𝑦 = cos 6𝑥
27. 𝑦 = sec(4𝑥 + 5)
4. 𝑦 = cos 4𝑥 + 3𝑥
28. 𝑦 = 𝑥12 + 1211
5. 𝑦 = 3 sin 4𝑥
29. 𝑦 = 6 sin 4𝑥
3
6. 𝑦 = 4cos 5𝑥 + 𝑥 + 2𝑥 + 4
30. 𝑦 = {sin 3𝑥 + 4 cos 5𝑥}4
sin 𝑥+6 sin 3𝑥
7. 𝑦 = 3 sin 2𝑥−8 cos 8𝑥 31. 𝑦 = 𝑠𝑖𝑛4 5𝑥 + 𝑠𝑖𝑛3 2𝑥 + 𝑠𝑖𝑛2 𝑥
8. 𝑦 = 𝑥 3 sin 2𝑥 𝑥 3 sin 𝑥
32. 𝑦 = 𝑥 3 +6𝑥+7
9. 𝑦 = (2𝑥 + 1) sin 2𝑥
33. 𝑦 = cos 7𝑥 sin 8𝑥 sec 2𝑥
10. 𝑦 = 𝑒 𝑥 𝑠𝑖𝑛2𝑥
34. 𝑦 = (2𝑥 + 1)(𝑥 + 1)(1 −
11. 𝑦 = 𝑥 3 sec 2𝑥
8𝑥)(3𝑥 + 7)
4 3𝑥
12. 𝑦=𝑥 𝑒
35. 𝑦 = 𝑥 3 sin 5𝑥 cos 4𝑥
13. 𝑦 = (2𝑥 + 1)(3𝑥 + 7) sin 2𝑥
36. 𝑦 = 4 tan 2𝑥 + 8 sin 3𝑥
14. = sin 5𝑥 + cos 5𝑥 + 9
37. 𝑦 = sin 6𝑥 + 𝑥 5 + 3𝑥 3
𝑥
15. 𝑦= 38. 𝑦 = sin 𝑥 sec 2𝑥 cot 3𝑥
sin 𝑥+𝑥 cos 𝑥
𝑥+𝑥 2 +𝑥
16. 𝑦 = 𝑥 5 +𝑥 2 −2𝑥+4 39. 𝑦 = cos 7𝑥 + 8 sin 2𝑥
3 3𝑥+𝑠𝑖𝑛4 5𝑥−8𝑥+6} 40. 𝑦 = cos{7 sin 3𝑥}
17. 𝑦 = 𝑒 {𝑠𝑖𝑛
41. 𝑦 = sin{cos{sin(𝑥 2 + 1)}}
18. 𝑦 = 𝑥 5 sin 3𝑥 𝑐𝑜𝑠 3 4𝑥
sin 𝑥+𝑥 tan 𝑥
42. 𝑦 = 𝜃 sin 3𝜃
19. 𝑦 = (3𝑥+1)(7𝑥+8) 2𝑥+7
43. 𝑦 = (2𝑥+9)(9𝑥+7)
20. 𝑦 = 𝑥(3𝑥 + 7)7
44. 𝑦 = 7𝑠𝑖𝑛3 7𝑥 + 8 sec 4𝑥 + 8
𝑥 2 +5𝑥+2
21. 𝑦 = 𝑥 2 +8𝑥−7
45. 𝑦 = sin 7𝑥
22. 𝑦 = √𝑥 + 𝑟 + √ 𝑥 − 𝑟 46. 𝑦 = {sin 2𝑥 + cos 3𝑥}4
23. 𝑦 = {𝑥 3 + 𝑥𝑒 2𝑥+1 }5 47. 𝑦 = cos 2𝑥 tan 6𝑥 + 𝑥 5
1
6 3 1
24. 𝑦 = tan (𝑥 + 𝑥 + 𝑥)
𝑥 3 +3𝑥 2 +2𝑥+1 70. 𝑦 = 7𝑠𝑖𝑛3 7𝑥 + 8 sec 4𝑥 + 8
48. 𝑦= √ 𝑥 3 +7
71. 𝑦 = sin 7𝑥 sec 3𝑥 +
49. 𝑦 = cos 8𝑥 − 8 cosec 4𝑥 sin 𝑥 tan 𝑝𝑥
3 sin 8𝑥+cos 3𝑥
50. 𝑦 = √cosec 𝑥−9 sec 5𝑥 72. 𝑦 = sin 7𝑥
73. 𝑦 = {sin 2𝑥 + cos 3𝑥}4
51. 𝑦 = sin 8𝑥 sec 7𝑥 tan 12𝑥
1
74. 𝑦 = cos 2𝑥 tan 6𝑥 + 𝑥 5
52. 𝑦 = (5𝑥 + 1)(7𝑥 + 3)
𝑒 𝑥 sin 3𝑥 𝑥 3 +3𝑥 2 +2𝑥+1
53. 𝑦= (8𝑥+11) 75. 𝑦= √
𝑥 3 +7
𝑑𝑦
3. my; § we;s Y%s;hkaj, fidhkak'
𝑑𝑥
1. 𝑥 3 + 𝑦 2 − 3𝑥 − 4𝑦 = 𝑥 4 6. sin(𝑦 − 𝑥) = 𝑥 2 + 3𝑦
2. 𝑥4 + 𝑦3 − 𝑥3 − 𝑦2 = 0 7. 𝑥 4 ln 𝑥 − 𝑦 2 ln 𝑥𝑦 = 10
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
1. 𝑦 = 𝑒 3𝑥 cos 2𝑥 kï − 6 𝑑𝑥 + 13𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑𝑥 2
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
2. 𝑦 = 𝑥. 𝑠𝑖𝑛𝑥 kï 𝑥 2 𝑑𝑥 2 − 2 𝑥 𝑑𝑥 + (𝑥 2 + 2)𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
3. 𝑦 = 𝑒 4𝑥 cos 3𝑥 kï −8 + 25𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑𝑥 2 𝑑𝑥
𝑑2 𝑦
4. 𝑦 = 𝑎𝑠𝑖𝑛𝑥 + 𝑏𝑐𝑜𝑠𝑥 kï + 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑𝑥 2
3 𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
5. 𝑦 = [𝑥 − √1 + 𝑥 2 ] kï (1 + 𝑥 2 ) 𝑑𝑥 2 + 𝑥 𝑑𝑥 − 9𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
6. 𝑦 = sin(𝑚 cos −1 𝑥) kï (𝑥 2 + 1) 𝑑𝑥 2 − 𝑥 𝑑𝑥 + 𝑚2 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦
7. 𝑦 = 𝐴𝑐𝑜𝑠𝑚𝑥 + 𝐵𝑠𝑖𝑛𝑚𝑥 kï + 𝑚2 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑𝑥 2
1
𝑑𝑦 2 2
𝑑𝑦 (1+( ) )
𝑑𝑥
8. 𝑥 = 𝑎(cos 𝜃 + 𝜃 sin 𝜃 ), 𝑦 = 𝑎(sin 𝜃 − 𝜃 cos 𝜃) kï tan−1 (𝑑𝑥 ) = 𝑑2 𝑦
𝑎 2
𝑑𝑥
nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦
9. 𝑦 = 𝑡𝑎𝑛2 𝑥 kï = 2(1 + 𝑦)(1 + 3𝑦) nj fmkajkak'
𝑑𝑥 2
𝑎𝑥 2 +𝑏𝑥+𝑐 𝑑3 𝑦 𝑑2 𝑦
10. 𝑦= kï (1 − 𝑥) 𝑑𝑥 3 = 3 𝑑𝑥 2 nj fmkajkak'
1−𝑥
2
𝑎𝑥−𝑏 𝑑𝑦 𝑑3 𝑦 𝑑2 𝑦
11. 𝑦= kï 2(𝑑𝑥 )(𝑑𝑥 3 ) = 3 (𝑑𝑥 2 ) nj fmkajkak'
𝑐𝑥−𝑑
2
𝑎𝑥−𝑏 𝑑𝑦 𝑑3 𝑦 𝑑2 𝑦
12. 𝑦= kï 2(𝑑𝑥 )(𝑑𝑥 3 ) = 3 (𝑑𝑥 2 ) nj fmkajkak'
2𝑎−𝑏𝑥
𝑑2 𝑦
13. 𝑦 = 2𝑠𝑖𝑛3𝑥 − 5𝑐𝑜𝑠3𝑥 kï + 9𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑𝑥 2
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
14. 𝑦 = 𝑎 sin(log 𝑥) kï 𝑥 2 𝑑𝑥 2 + 𝑥 𝑑𝑥 + 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
15. 𝑦 = sin(𝑠𝑖𝑛𝑥) kï + 𝑑𝑥 𝑡𝑎𝑛𝑥 + 𝑦𝑐𝑜𝑠 2 𝑥 = 0 nj fmkajkak'
𝑑𝑥 2
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
16. 𝑦 = 2 cos(𝑙𝑜𝑔𝑥) + 3sin(𝑙𝑜𝑔𝑥) kï 𝑥 2 𝑑𝑥 2 + 𝑥 𝑑𝑥 + 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
17. y = sin √𝑥 kï 4𝑥 𝑑𝑥 2 + 𝑥 𝑑𝑥 + 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
18. y = xsin−1 𝑥 kï (1 − 𝑥 2 ) 𝑑𝑥 2 − 𝑥 𝑑𝑥 + 𝑦 = 2√1 − 𝑥 2 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
19. y =(sin−1 𝑥)2kï (1 − 𝑥 2 ) 𝑑𝑥 2 − 𝑥 𝑑𝑥 = 2𝑦 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦 2
20. y = tan−1 (𝑒 𝑥 ) kï 𝑡𝑎𝑛2𝑦 = 2 [𝑑𝑥 ] nj fmkajkak'
𝑑𝑥 2
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
21. y = xsinx kï 𝑥 2 𝑑𝑥 2 − 2𝑥 𝑑𝑥 + (2 + 𝑥 2 )𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
22. y = 𝑒 −𝑥 sin 𝑝𝑥 kï + 2𝑑𝑥 + 5𝑦 = 0 jk mßos p ys w.h fidhkak'
𝑑𝑥 2
𝑑2 𝑦
23. 𝑦 = 𝐴𝑠𝑖𝑛𝑚𝑥 + 𝐵𝑐𝑜𝑠𝑚𝑥 kï + 𝑚2 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑𝑥 2
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
24. 𝑦 = acos(𝑙𝑜𝑔𝑥) + 𝑏𝑠𝑖𝑛(𝑙𝑜𝑔𝑥) kï 𝑥 2 𝑑𝑥 2 + 𝑥 𝑑𝑥 + 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑚 𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
25. 𝑦 = [𝑥 + √1 − 𝑥 2 ] kï (1 + 𝑥 2 ) 𝑑𝑥 2 + 𝑥 𝑑𝑥 = 𝑚2 𝑦 nj fmkajkak'
𝑑𝑦 𝜃
26. x =a(𝜃 − sin 𝜃), 𝑦 = 𝑎(1 − 𝑐𝑜𝑠𝜃) kï = 𝑐𝑜𝑡 2 nj fmkajkak'
𝑑𝑥
3𝑎𝑡 3𝑎𝑡 2 𝑑𝑦 2𝑡
27. 𝑥 = 1+𝑡 2 yd 𝑦 = 1+𝑡 2 kï = nj fmkajkak'
𝑑𝑥 1−𝑡 2
𝑒𝑥 𝑑𝑟 𝑦
28. 𝑦 = 1+𝑥 2 o 𝑦 (𝑟) hkq o fõ kï [1 + 𝑥 2 ]𝑦 (3) + 6𝑥𝑦 (2) + 6𝑦 (1) = 𝑒 𝑥 nj
𝑑𝑥 𝑟
fmkajkak'
29. f(x) = 𝑒 𝑥 𝑠𝑖𝑛𝑥 kï 𝑓 ′′ (𝑥) = 2𝑓 ′ (𝑥) − 2𝑓(𝑥) nj fmkajkak'
30. f(x) = √𝑎2 − 𝑥 2 kï 𝑓 ′′ (x) f(x)+(𝑓 ′ (𝑥))2 + 1 = 0 nj fmkajkak'
𝑥 𝑥2 𝑥3 𝑥𝑛 𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
31. Y= 1 + 1! + + + ⋯ , + 𝑛! kï x𝑑𝑥 2 - (n+x)𝑑𝑥 + ny =0 nj fmkajkak
2! 3!
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
32. y = acos ln 𝑥 + 𝑏 sin ln 𝑥 kï 𝑥 2 𝑑𝑥 2 + 𝑥 𝑑𝑥 + 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
33. 𝑦 = 𝐴𝑒 −𝑘𝑡 cos(𝑝𝑡 + 𝑐) kï + 2𝑘 + 𝑛2 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑𝑡 2 𝑑𝑡
fuys 𝑛2 = 𝑝2 + 𝑘 2 fõ'
𝑑2 𝑦
34. 𝑦 = 𝑒 𝑎𝑥 sin(𝑏𝑥 + 𝑐)kï = 𝑟 2 𝑒 𝑎𝑥 sin(𝑏𝑥 + 𝑐 + 2𝜑) nj fmkajkak. fuys
𝑑𝑥 2
𝑟 yd 𝜃 ks¾Kh l, hq;=h'
−1 𝑥 𝑑𝑛+2 𝑦 𝑑𝑛+1 𝑦 𝑑𝑛 𝑦
37. 𝑦 = 𝑒 𝑎 sin kï(1 − 𝑥 2 ) 𝑑𝑥 𝑛+2 − (2𝑛 + 1)𝑥 𝑑𝑥 𝑛+1 − (𝑛2 + 𝑎2 ) 𝑑𝑥 𝑛 = 0 nj
fmkajkak'
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
38. 𝑦 = (sin−1 𝑥)2 kï(1 − 𝑥 2 ) 𝑑𝑥 2 − 𝑥 𝑑𝑥 = 2𝑦nj fmkajkak' tkhska
𝑑𝑛+2 𝑦 𝑑𝑛+1 𝑦 𝑑𝑛 𝑦
(1 − 𝑥 2 ) − (2𝑛 + 1)𝑥 𝑑𝑥 𝑛+1 − 𝑛2 𝑑𝑥 𝑛 = 0 nj idOkh lrkak'
𝑑𝑥 𝑛+2
𝑑𝑛 𝑦 1 𝑑2 𝑦 𝑑𝑦 1
39. 𝑦 = 𝑥 2 𝑒 𝑥 kï = 2 𝑛(𝑛 − 1) 𝑑𝑥 2 − 𝑛(𝑛 − 2) 𝑑𝑥 + 2 (𝑛 − 1)(𝑛 − 2)𝑦 nj
𝑑𝑥 𝑛
fmkajkak'
𝑑2 𝑦 2 𝑑𝑦 3
40. 𝑦 = 𝑥 2 − 3𝑥 + 5 kï = ( ) nj fmkajkak'
𝑑𝑥 2 (2𝑥−3)3 𝑑𝑥
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
41. 2𝑦 = √𝑥 + 1 + √𝑥 − 1 kï 4(𝑥 2 − 1) 𝑑𝑥 2 + 4𝑥 𝑑𝑥 − 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦 𝑦
42. 𝑦 𝑚 + 𝑦 −𝑚 = 2𝑥 kï (𝑥 2 − 1) 𝑑𝑥 2 + 𝑥 𝑑𝑥 − 𝑚2 = 0 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
43. 𝑦 = √2𝑥 + 1 + √2𝑥 − 1 kï (4𝑥 2 − 1) 2 + 4𝑥 − 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑𝑥 𝑑𝑥
𝑑2 𝑦 𝑎3 𝑥𝑦
44. 𝑥 3 + 𝑦 3 = 3𝑎𝑥𝑦 kï = −2 (𝑦 2 −𝑎𝑥)3 nj fmkajkak'
𝑑𝑥 2
𝑛 𝑑𝑦
45. 𝑦 = [𝑥 + √1 + 𝑥 2 ] kï (𝑥 2 + 1)𝑦 + 𝑥 𝑑𝑥 − 𝑛2 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑚 𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
46. 𝑦 = [𝑥 + √𝑥 2 − 1] kï (𝑥 2 − 1) 𝑑𝑥 2 + 𝑥 𝑑𝑥 − 𝑚2 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦 2
47. √𝑥 + 𝑦 + √𝑦 − 𝑥 = 𝑐 kï 𝑑𝑥 2
= 𝑐 2 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦 ℎ 2 −𝑎𝑏
48. 𝑎𝑥 2 + 2ℎ𝑥𝑦 + 𝑏𝑦 2 = 1 kï 𝑑𝑥 2
= (ℎ𝑥+𝑏𝑦)3 nj fmkajkak'
3
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
49. 𝑦 = (1 − 𝑥 2 )2 kï (1 − 𝑥 2 ) 𝑑𝑥 2 + 𝑥 𝑑𝑥 + 3𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦
5. i) 𝑦 = 𝑠𝑖𝑛𝑥 + 𝑥𝑐𝑜𝑠𝑥 kï fidhkak'
𝑑𝑥 2
𝑑2 𝑦
ii) 𝑦 = 𝑡𝑎𝑛5 (3𝑥 + 4) kï fidhkak'
𝑑𝑥 2
𝑑2 𝑦
iii) 𝑠𝑖𝑛𝑥 + 𝑐𝑜𝑠𝑦 = 8 kï fidhkak'
𝑑𝑥 2
𝑑𝑦
6. i) 𝑦 = 𝑐𝑜𝑠𝑥𝑐𝑜𝑠𝑒𝑐 𝑛−1 𝑥 kï = (𝑛 − 2)𝑐𝑜𝑠𝑒𝑐 𝑛−2 𝑥 − (𝑛 − 1)𝑐𝑜𝑠𝑒𝑐 𝑛 𝑥 nj
𝑑𝑥
fmkajkak'
𝑑2 𝑥
ii) 𝑥 = 𝐴𝑠𝑖𝑛𝑛𝑡 + 𝐵𝑐𝑜𝑠𝑛𝑡 kï + 𝑛2 𝑥 = 0 nj fmkajkak' fuys 𝐴, 𝐵, 𝑛 ksh;
𝑑𝑡 2
fõ'
𝑑𝑛 𝑦
7. 𝑦 = (𝑥 2 + 2𝑥 + 7)3/2 f,i § ;sfí' = 𝑦𝑛 hkqfjka oelafõ kï
𝑑𝑥 𝑛
𝑦 2 𝑦 𝑦 𝐴 𝐵
( 𝑦1 ) , 2
, 𝑦3 hk tla tla w.h + wdldrhg m%ldYl, yels
𝑦 1 𝑥 2 +2𝑥+7 (𝑥 2 +2𝑥+7)2
𝑦3 𝑦2
nj fmkajkak' fuys 𝐴, 𝐵 msysgkafka 𝑥 flfrka iajdhla;jh' − +
𝑦1 𝑦
4 𝑦1 2
( 𝑦 ) = 0 njo fmkajkak'
9
𝑥+𝑎 𝑑2 𝑦 𝑑𝑦 2 𝑑𝑦
8. i) 𝑦 = 1−𝑏𝑥
kï (𝑥 + 𝑎) 𝑑𝑥 2 = 2(1 − 𝑏𝑥) (𝑑𝑥 ) − 2 𝑑𝑥 nj fmkajkak'
𝐵 𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
ii) 𝐴𝑥𝑦 + = 1 hk iólrfha 𝐴, 𝐵 ksh; fõ' 𝑥 2 + 5𝑥 + 3𝑦 = 0 nj
𝑥2 𝑑𝑥 2 𝑑𝑥
fmkajkak'
1
iii) 𝐴 yd 𝐵hkq ´kEu ksh; folla úg 𝑦 = 2 + 𝐴𝑐𝑜𝑠(2𝑥 2 ) + 𝐵𝑠𝑖𝑛(2𝑥 2 ) Y%s;h
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
𝑥 𝑑𝑥 2 − 𝑑𝑥 + 16𝑥 3 𝑦 = 8𝑥 3 iólrKh ;Dma;lrk nj fmkajkak'
x+1 x+2
9. i) lim x [tan−1 x+2 − cot −1 ] ys w.h fidhkak'
x→∞ x
1
x2 sin −x
x
ii) lim ( ) ys w.h fidhkak'
x→∞ 1−|x|
dy dy 2
iii) y = sin−1(2x√1 − x 2 ) 0 < 𝑥 < 1 fõ' fidhd = nj
d sin−1 x dx √1−x2
fmkajkak'
cosx dy
10. i) y = tan−1 (1+sinx) kï = −1 nj fmkajkak'
dx
U U U U ……………U dy 1 dUi 1 dVi
ii) y=V 1V 2V 3V 4……………..Vn kï dx
=y∑ [U −V ]nj fmkajkak' fuys U.V
1 2 3 4 n i dx i dx
d2 y dy
11. i) y = A[x + √1 + x 2 ]n kï (1 + x 2 ) dx2 + x dx − n2 y = 0 nj fmkajkak'
x2 −y2 dy y
ii) cos−1 (x2 +y2 ) = log a kï = ⁄x nj fmkajkak'
dx
1+x d2 y 1 1 1 1
iii) y = 𝑥 ln | 1−x | hehs .ksuq' =(x+1)2 + + + jk nj
dx2 (1−x)2 (x+1) (x−1)
fmkajkak'
xcosx−sinx
12. i) lim iSudj w.hkak'
x→0 x2 sinx
y
d3 y dy 2
ii) (α + βx)ex = x kï x 3 dx3 = (x − y) nj fmkajkak'
dx
(ex −e−x ) dy e−x −ex
iii) y= lncos[tan−1 ] kï = nj fmkajkak'
2 dx e−x +ex
1 n
iv) lim (1 + ) = e nj fmkajkak'
n→∞ n
dn y
13. i) 𝑦 = 𝑥 𝑚 𝑒 𝑎𝑥 fjhs' ioyd m%ldYkhla jHq;amkak lrkak'
dxn
dn y
ii) 𝑦 = 𝑐𝑜𝑠𝑎𝑥 + 𝑠𝑖𝑛𝑏𝑥 fjhs' ioyd m%ldYkhla jHq;amkak lrkak' fuys
dxn
𝑎, 𝑏 ∈∥ 𝑅 fjhs'
𝑑𝑦 d2 y d3 y
14. i) 𝑦 = ln(𝑥 3 + 5) fjhs' , dx2 iy fidhkak'
𝑑𝑥 dx3
𝑑𝑦 d2 y
ii) 𝑦 = (𝑥 + 2)𝑒 𝑥+2 fjhs' , dx2 fidhkak'
𝑑𝑥
𝑑3 𝑦 𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
iii) 𝑦 = 2𝑐𝑜𝑠𝑥 + 𝑠𝑖𝑛𝑥 kï + 𝑑𝑥 2 + 𝑑𝑥 + 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑𝑥 3
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
15. i) 𝑦 = (sin−1 𝑥)2 kï (1 − 𝑥 2 ) 𝑑𝑥 2 − 𝑥 𝑑𝑥 − 2 = 0 nj fmkajkak'
𝑑2 𝑦 1
ii) 𝑥 = 𝑎(𝑐𝑜𝑠𝜃 + 𝜃𝑠𝑖𝑛𝜃), 𝑦 = 𝑎(𝑠𝑖𝑛𝜃 − 𝜃𝑐𝑜𝑠𝜃) kï = 𝑠𝑒𝑐 3 𝜃 nj
𝑑𝑥 2 𝑎𝜃
fmkajkak'
𝑑2 𝑝 𝑎2 𝑏 2
iii) 𝑝2 = 𝑎2 𝑐𝑜𝑠 2 𝜃 + 𝑏 2 𝑠𝑖𝑛2 𝜃 kï 𝑝 + = nj fmkajkak'
𝑑𝜃2 𝑝3
𝑑𝑛 𝑦 𝑛𝜋
16. i) 𝑦 = cos(𝑎𝑥 + 𝑏) kï = 𝑎𝑛 cos (𝑎𝑥 + 𝑏 + ) nj fmkajkak'
𝑑𝑥 𝑛 2
𝑑𝑛 𝑦 𝑛𝜋
ii) 𝑦 = sin(𝑎𝑥 + 𝑏) kï = 𝑎𝑛 sin (𝑎𝑥 + 𝑏 + ) nj fmkajkak'
𝑑𝑥 𝑛 2
𝑥2
17. i) (𝑥−𝑎)(𝑥−𝑏) ys 𝑛 jk wjl,k ix.=klh fidhkak' tkhska tan−1 𝑥⁄𝑎 , tan−1 𝑥
𝑑𝑦
20. i) 𝑦 = (tan 𝑥 + sec 𝑥)𝑛 kï = 𝑛𝑦 sec 𝑥 nj fmkajkak' fuys n hkq Ok
𝑑𝑥
ksÅ,hls'
𝑑𝑦
ii) 𝑦 = tan 𝑥 (1 + 2𝑠𝑒𝑐 2 𝑥) − 3𝑥𝑠𝑒𝑐 2 𝑥 kï = 6𝑠𝑒𝑐 2 𝑥 tan 𝑥 (tan 𝑥 − 𝑥) nj
𝑑𝑥
fmkajkak'
𝑑2 𝑦
iii) 𝑦 = 𝑒 3𝑥 sin 4𝑥 kï = 𝑒 3𝑥 (24𝑐𝑜𝑠4𝑥 − 7𝑠𝑖𝑛4𝑥) nj fmkajkak'
𝑑𝑥 2
𝑑2 𝑦 1 𝑡
21. i) 𝑦 = 𝑎(𝑡 − 𝑠𝑖𝑛𝑡) iy 𝑥 = 𝑎(1 + 𝑐𝑜𝑠𝑡) kï = 4𝑎 𝑐𝑜𝑠𝑒𝑐 4 (2) nj
𝑑𝑥 2
fmkajkak'
𝑑2 𝑦
ii) 𝑦 = 𝐴𝑒 𝑎𝑥 + 𝐵𝑒 −𝑎𝑥 kï − 𝑎2 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑑𝑥 2
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
iii) 𝑦 = (sin−1 𝑥)2 kï (1 − 𝑥 2 ) 𝑑𝑥 2 − 𝑥 𝑑𝑥 − 2 = 0 nj fmkajkak' tfukau
𝑑𝑛+2 𝑦 𝑑𝑛+1 𝑦 𝑑𝑛 𝑦
(1 − 𝑥 2 ) − 𝑥(2𝑛 + 1) 𝑑𝑥 𝑛+1 − 𝑛2 𝑑𝑥 𝑛 = 0 nj o idOkh lrkak'
𝑑𝑥 𝑛+2
𝑑2 𝑦 𝑛
22. i) 𝑥 = 𝑚(3𝑐𝑜𝑠𝜃 − 𝑐𝑜𝑠 3 𝜃) , 𝑦 = 𝑛(3𝑠𝑖𝑛𝜃 − 𝑠𝑖𝑛3 𝜃) kï = − 𝑚2 𝑐𝑜𝑡 2 𝜃𝑐𝑜𝑠𝑒𝑐 5 𝜃
𝑑𝑥 2
𝑑𝑦
23. my; Y%s; j, fidhkak'
𝑑𝑥
1. 𝑦 = (𝑥 2 )𝑐𝑜𝑠𝑥
−1 (2𝑥+1)
2. 𝑦 = 𝑥 sec
3. 𝑦 = sin[𝑥 + sin[𝑥 + sin[𝑥 + sin[𝑥 + sin[𝑥 + ⋯ … … . ]]]]]
2
4. 𝑦 = 𝑥𝑥
5. 𝑦 = (𝑡𝑎𝑛𝑥 + 𝑐𝑜𝑠𝑥) 𝑠𝑖𝑛𝑥
6. 𝑦 = (sin−1 𝑥)𝑥
7. cos(𝑥 + 2𝑦) = 𝑠𝑖𝑛𝑦
8. 𝑦 = √𝑥 + √𝑥 + √𝑥 + ⋯ … … … ∞
wjl,kh Nd
3. 𝑦 = 2𝑥 3 + 9𝑥 2 − 24𝑥 + 2 8. 𝑦 = 𝑥 4 − 4𝑥 + 3
1 1
26. 𝑦 = 𝑥 2 (1 + 𝜆𝑥) g (3 , 𝜇) ys§ yereï ,laIhla we;' fuys 𝜆, 𝜇 ksh; fõ' 𝜆 = −2
𝑥3 𝑥2
27. i) 𝑦 = − Y%s;fha o< igykla woskak'
3 2
(𝑥+1)
28. 𝑥 ≠ −2 i|yd 𝑓(𝑥) = hehs .‚uq' 𝑓(𝑥) ys jHq;amkakh jQ 𝑓′(𝑥) hkak 𝑥 ≠ −2
(𝑥+2)2
−𝑥 2(𝑥−1)
i|yd 𝑓′(𝑥) = (𝑥+2)3 u.ska fokq ,nk nj fmkajkak' 𝑥 ≠ −2 i|yd 𝑓′′(𝑥) = (𝑥+2)4
yerjqï ,laIHh iy k;sj¾;k ,laIHh olajñka 𝑦 = 𝑓(𝑥) ys m%ia:drfha o< igykla
wÈkak'
(𝑥−3)
29. i). 𝑥 ≠ 6 i|yd 𝑓(𝑥) = hehs .‚uq' 𝑓(𝑥) ys jHq;amkakh jQ 𝑓′(𝑥) hkak 𝑥 ≠ 6
(𝑥−6)2
−𝑥 2(𝑥+3)
i|yd 𝑓′(𝑥) = (𝑥−6)3 u.ska fokq ,nk nj fmkajkak' 𝑥 ≠ 6 i|yd 𝑓′′(𝑥) = (𝑥−6)4
𝑥
30. i). 𝑥 ≠ −4 i|yd 𝑓(𝑥) = hehs .‚uq' 𝑓(𝑥) ys jHq;amkakh jQ 𝑓′(𝑥) hkak 𝑥 ≠
(𝑥+)2
4−𝑥
−4 i|yd 𝑓′(𝑥) = (𝑥+4)3 u.ska fokq ,nk nj fmkajkak' 𝑥 ≠ −4 i|yd 𝑓′′(𝑥) =
2(𝑥−8)
nj § we;' fuys 𝑓′′(𝑥) u.ska 𝑓(𝑥) ys fofjks jHq;amkakh olajhs' iam¾fYdakauqL
(𝑥+4)4
32. i). 𝑥 𝑦 + 𝑦 𝑥 = 2 jl%%h u; (1,1) ,laIfhaoS w|sk ,o iam¾Ilh m%Odk wlaIhka yuqjk
ia:dkj, LKavdxl fidhkak'
ii) A yd B hkq 5km ÿßka msysá k.r 2 ls. A yd B isg ir, f¾Çh .x bjqrlg jefgk
,ïNl ms<sfj,ska AM yd BN fõ' AM = 1km yd BN = 4km jk fia M yd N w;r
msysá P ia:dkhl c, fmdïmhla iúl, hq;af;a P isg A yd B g fhdok c, k,j, uq¿
os. wju jk fiah¡ túg P u.ska MN, 1:4 wkqmd;hg fnok nj fmkajkak'
𝑥3
iii) 𝑦 = ys m%ia:drh w¢kak' tkhska 𝑘𝑥 4 − 𝑥 3 + 27𝑘 = 0 hk iólrKhg
𝑥 4 +27
(1−𝑐𝑜𝑠2𝑥)𝑠𝑖𝑛5𝑥
33. i) lim iSudj w.hkak'
𝑥 →0 𝑥 2 𝑠𝑖𝑛3𝑥
ii) m%uQ,O¾u uÕska 𝑠𝑖𝑛𝑥 wjl,kh lrkak' tkhska sin−1 𝑥 ys wjl,k ix.=Klh
,nd .kak'
𝑑2 𝑦 𝑎
𝑥√1 − 𝑦 2 + 𝑦√1 − 𝑥 2 = 𝑎 kï = − 3 nj fmkajkak'
𝑑𝑥 2 (1−𝑥 2 )2
𝜋 𝜋
^ − 2 ≤ sin−1 𝑥 ≤ 2 , 𝑎 ksh;hls &
𝑥2
iii) 𝑦 = Ys;fha o, igykla w¢kak'
1+𝑥 4
𝑑𝑦
34. i) 𝑒 𝑥 + 𝑒 𝑦 = 𝑒 𝑥+𝑦 kï + 𝑒 𝑦−𝑥 = 0 nj fmkajkak'
𝑑𝑥
√1+𝑠𝑖𝑛𝑥+√1−𝑠𝑖𝑛𝑥 𝑑𝑦 1
14. i) 𝑦 = cot −1 { } kï = nj fmkajkak'
√1+𝑠𝑖𝑛𝑥−√1−𝑠𝑖𝑛𝑥 𝑑𝑥 2
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
ii) 𝑎 yd 𝑏 ksh; úg 𝑦 = 𝑒 𝑎𝑥 cos 𝑏𝑥 fõ' − 2𝑎 𝑑𝑥 + (𝑎2 + 𝑏 2 )𝑦 = 0 nj Tmamq
𝑑𝑥 2
lrkak'
3𝜋 𝑑2 𝑦 𝑑𝑦 9𝜋
𝑥= úg = 3𝑏 yd = 2𝑏 fõ' 𝑎 ys w.h fidhkak' 𝑏 = 8 ln 2 nj Tmamq lrkak
2 𝑑𝑥 2 𝑑𝑥
iii). 𝑓(𝑥) = (𝑥 − 2)2 (𝑥 + 2)f,i ,nd § we;' 𝑓′(𝑥) fidhd 𝑓(𝑥)ys ia:djr ,laIHhka
1
f.kyer olajñka 𝑦 = 𝑓(𝑥)ys o< igykla w¢kak' tf,iu 𝑦 = 𝑓(𝑥) ys m%ia:drho
wfmdaykh lrkak'
36. f,dAy oKAXl os. 28m jk w;r th fldgiA follg fjkA lrkq ,efns' tlA fldgila
jD;A;dldr f,io wfklA fldgi iup;ri%dldr f,io isák fia ks¾udKh lrhs'
jD;A;dldr yd iup;=ri%dldr fldgiAj, j¾.M,hkaf.a Ml;=j wju jk mrsos
ks¾udKh lsrSug f,dAy fldgiA wmf;A fkdhjd oKAfvkA lmd.;hQ;= MlA MlA
fldgiaj, os. fjk fjku fidhkak'
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
37. 𝑦 = (1 + sin−1 𝑥) sin−1 𝑥hehs .ksuq'(1 − 𝑥 2 ) 𝑑𝑥 2 − 𝑥 𝑑𝑥 hkak x j,ska iajdhla; nj
𝑑𝑛 𝑦
idOkh lrkak' ta khska" 𝑛 = 1, 2, 3, 4, 𝑥 = 0 , i|yd fidhkak'
𝑑𝑥 𝑛
3−4𝑥
39. 𝑓(𝑥) = f,i .ksuq' fuys 𝑥 ∈ 𝐼𝑅 fõ' m<uqjk jHq;amkakh ms<sn| ±kqu
𝑥 2 +1
Ndú;fhka f Y%s;hg yereï ,CIH folla we;s nj fmkajd" y = f(x) ys o< m%ia;drh
w¢kak' tu m%ia;drh Ndú;fhka y = |𝑓(𝑥)| ys o< m%ia;drh fjk;a xy - ;,hl w¢kak'
ta khska"
|3 − 4𝑥| 𝑒 𝑥 − 𝑥 2 − 1 = 0 iólrKhg wvqu jYfhka ;d;a;aúl uQ, ;=klaj;a we;s
nj fmkajkak'
40. iup;=ri% m;=,la iys; tfy;a mshla rys; Odrs;dj 256𝑐𝑚3 lska hq;a iDPqfldaKdi%
fmÜáhla iEosh hq;=j we;' m;=, ioyd wjYHh øjH j, j¾. fikaÜïgrhlg fuka 8
.=Khla iDPqfldaKdi% me;s ioyd wjYHh øjHj, j¾. fikaÜïgrhlg jeh fjhs kï
jvd;a ,dNodhs fmÜáfha udk fidhkak'
41. >KldNhl yevh we;s õjD; f,day gexlshl m;=f,a jQ iDPqfldaKdi%fha os. iy m<,
w;r wkqmd;h 1: 2la fjhs' gexlsfha mrsudj 𝑉 fjhs' Ndõ;d lrk f,day ;yvqfõ
1⁄ 1⁄
3𝑉 3 1 2𝑉 3
j¾.M,h wvq;u õug kï gexlsfha udk( 4 ) , (6𝑉) ⁄3 ,( 9 ) õh hq;= nj
fmkajkak'
42. mshka rys; m;=, iup;=ri%dldr fmÜÜhla ;ekSug jehk< ;yvq j¾.M,h 𝑘 2 fjhs'
3
fuu fmÜÜfha Wmrsu mrsudjla õg th 𝑘 ⁄ mrsudjla .kakd nj fmkajkak'
6√3
25. iDcq jD;a;dldr is,skavrdldr gexlshla tys wlaIh isriajo m;=, ;sriajo ;ekshhq;=
fõ' jl% mDIaGfha j¾. tallhla ;ekSu i|yd úhou re 𝑎 fõ' m;=f,a j¾. tallhla
;ekSu i|yd úhou re 3𝑎 fõ' gexlsfha jl% mDIGh iy m;=, ;ekSug uq¿úhou remsh,a
𝑐 fõ' j¾.M, ish,a, i,lKqfha gexlsfha wNHka;rfhks' wNHka;r wrh 𝑥 jk úg
wNHka;r mßudj 𝑣hehs .ksuq' 𝑣 ys w.h 𝑥, 𝑎, 𝑐j,ska m%ldY lrkak' 𝑥 úp,khjk úg
𝑣 Wmßu w.fha§ m;=,g hk úhou 𝑐/3 nj fmkajkak'
jk 𝜃 ys w.h fidhkak'
ii) § ;sfnk wrhla we;s f.da,hla ;=, iDcqjD;a; fla;=jla wka;¾.; lr ;sfnhs'
fla;=fõ mßudj Wmßuhla kï" th f.da,fha mßudfjka 8/27 la nj idOkh lrkak'
iii) wrh a jk f.da,hla ;=, wka;¾.; l, yels Wmrsu mrsudjla ;sfnk is,skavrfha
2𝑎
Wi la jk nj fmkajkak'
√2
28. i) ixLHd foll tl;=j 100 la jka mßÈo tys .=‚;h Wmßuhlao jYfhka mj;sk
ixLHd fol ks¾Kh lrkak'
ii) ixLHd foll wka;rh 100 lao tys .=‚;h wjuhlao jYfhka mj;sk
ixLHdfol ks¾Kh lrkak'
iii) Ok ixLHd foll .=‚;h 100 g iudkjk mßÈo tys tl;=j wjuhlao
jYfhka mj;sk mßÈjk ixLHd fol fidhkak'
𝑑𝑦 𝑑2 𝑦
29. i) 𝑥 = 𝑠𝑖𝑛𝜃 , 𝑦 = 𝑠𝑖𝑛𝑛𝜃 o fjhs kï n iy 𝜃 weiqfrka iy ,nd .kak'
𝑑𝑥 𝑑𝑥 2
𝑑2 𝑦 𝑑𝑦
tkhska (1 − 𝑥 2 ) 𝑑𝑥 2 − 𝑥 𝑑𝑥 + 𝑛2 𝑦 = 0 nj fmkajkak'
𝑥 2 −9
ii) Wmßuhka" wju w.hka iy k;sj¾;k bÈßm;a lrñka 𝑦 = 𝑥 2 −16 Y%S;fha
m%ia:drh wÈkak'
iii) j;=r gexlshla wrh óg¾ 3 lao Wi óg¾ 5 la o jQ iDcq jD;a;dldr fla;=jl
wdldrh .kS' wlaIh isriajo YS¾Ih há w;g msysgk mrsos gexlsh iúlr we;'
ld,h t = 0 oS 15𝑚3 ℎ−1 l ksh; iS.%;djhlska ysia gexlshg P,h msfrkakg
mgka .kS' gexlsh ;=, P,fha .eUQr 3 m jkjsg P, mDIaGh jeäjk iS.%;djh
fidhkak'