Đề tài : Chuẩn ISO cho chế tác phần mềm Thành viên : Đào Duy Oánh Trần Văn

Nam Nguyễn Đức Thuận

GIỚI THIỆU VỀ ISO

ISO là tên viết tắt của Tổ chức Quốc tế về tiêu chuẩn hoá (International Organization for Standardization), được thành lập vào năm 1946 và chính thức hoạt động vào ngày 23/2/1947, nhằm mục đích xây dựng các tiêu chuẩn về sản xuất, thương mại và thông tin.

ISO-9126
ISO-9126 thiết lập một mô hình chất lượng chuẩn cho các sản phẩm phần mềm. Bộ tiêu chuẩn này được chia làm bốn phần:

9126-1 Đưa ra mô hình chất lượng sản phẩm phần mềm 9126-2 Phép đánh giá chất lượng ngoài. 9126-3 Phép đánh giá chất lượng trong. 9126-4 Phép đánh giá chất lượng sản phẩm phần mềm trong quá trình sử dụng.

Phạm vi mô hình chất lượng 9126

ISO-9126 mô tả một mô hình chất lượng sản phẩm phần mềm gồm hai phần:
Chất lượng trong và chất lượng ngoài
 6 tiêu chí chất lượng trong 6 tiêu chí chất lượng ngoài

Chất lượng sử dụng  4 tiêu chí chất lượng sử dụng

Tiêu chí chất lượng 9126
Việc đánh giá sản phẩm phần mềm là một trong những quy trình trong vòng đời phát triển của phần mềm :

Mô hình chất lượng 9126
Tiêu chí chất lượng trong và ngoài

Mô hình chất lượng 9126
Tiêu chí chất lượng sử dụng
Chất lượng sử dụng

Hiệu quả

Năng suất

Tính an toàn

Tính thỏa mãn

Ví dụ :
Những phần mềm đạt chuẩn và không đạt chuẩn :

 Google Search, mySQL, SQLServer 2008, Power Point , Internet Explorer ,KAV ,VLC ,Yahoo messenger ,Adobe Photoshop CS5, Foxit Reader ,Unikey ,Chrome .  Chúng em sẽ xét những phần mềm này đạt những chuẩn nào và chưa đạt chuẩn nào .Ngoài ra chúng em cũng se đề cập tới các phần mềm thông dụng khác.

Phân tích :
1.

Chuẩn theo tính năng : •Tính phù hợp : Đạt được :tất cả các phần mềm Tất cả các phần mềm trên đều cung cấp một loạt các chức năng cho việc sử dụng chúng . -yahoo mesenger ngoài cung cấp chức năng chao đổi tin tức còn có gửi file ,hình ảnh -Adobe Photoshop chỉnh sử ảnh ,thay đổi kích thước ,màu sắc ,định dạng … -VLC đọc các định dạng file ,xem kênh TV ,xem trực tuyến qua link

• Tính chính Xác:  Đạt được : tất cả các phần mềm

Ví dụ : Google Search :công cụ tìm kiếm Google Search là một trong những phần mềm thông minh nhất hiện nay .Trả lại kết quả gần như đúng với gì chúng ta muốn
• Tính an toàn : nói tới những phần mềm cần bảo vệ thông tin và dữ

liệu người dùng vì thế có những phần mềm như sau :  Đạt được : mySQL ,Google Search ,SQLServer ,Yahoo messenger ,chrome - mySQL,Google Search,SQLServer,Yahoo messenger có tài khoản đăng nhập người dùng vì thế bảo vệ được thông tin . Chrome có những tiện ích và các thiết lập tránh bị theo dõi ,cài cài đặt cookie … Chưa đạt được :IE -Trình duyệt IE còn thiếu tính an toàn bảo mật do không được hỗ trợ những tiện ích cũng như khó khăn trong việc thiết lập an toàn

 Tính tương tác : Xét tính chạy trên các hệ điều hành khác nhau  Đạt được : Google Search,mySQL,KAV,VLC,Yahoo

messenger ,foxit reader ,unikey ,chrome,Power Point (có bản cho những HĐH khác nhau),photoshop (có bản cho những HĐH khác nhau)
 Không đạt được : IE, SQLServer (những phần mềm này là

độc quyền của Microsoft vì thế chỉ chạy trên nền tảng Microsoft)

2. Tính tin cậy : •Khả năng chịu lỗi và khả năng phục hồi : Đạt được : Google Search ,chrome,VLC,foxit reader ,KAV Plugin shockwave flash của chorme khi trương chình bị lỗi thì chrome vẫn chạy bịnh thường.Khi tắt chrome không đúng thì có thể phục hồi lại phiên làm việc trước khi bị lỗi. Không đạt được : IE 3. Tính khả dụng : •Tính dễ hiểu,dễ học,khả năng vận hành: Đạt được :Google Search ,chrome ,IE ,VLC ,unikey,yahoo messenger,KAV ,foxit reader Chưa đạt được : mySQL ,SQLServer,Power Point ,adobe photoshop •Tính hấp dẫn : nói tới đại đa số người dùng kể cả người dùng không chuyên và dân tộc Đạt được :Google Search ,chrome ,unikey ,VLC,IE Chưa đạt được : các phần mềm còn lại

4 . Tính hiệu quả :
Tiết kiệm thời gian : Những phần mềm cùng mục đích có những tốc độ khác

nhau . Ví dụ : so sánh tốc độ giữa chrome 21 với IE9 thì chrome có tốc độ tải trang nhanh hơn rất nhiều Chỉ xét về thao tác cài đặt thì mySQL dễ dàng hơn rất nhiều so với SQLServer . Nếu không biết cài SQLServer sẽ phải cài đi cài lại nhiều lần cũng như sau khi cài xong lại phải cấu hình . Việc cài đặt SQLServer tốn rất nhiều thời gian

Sử dụng tài nguyên : Với Google Search chỉ cần gõ bất kì một lí tự nào đó cũng

trả lại một loạt kêt quả có liên quan

5 . Khả năng bảo trì : •Khả năng phân tích : Tất cả các phần mềm đều có điều này Ví dụ : Google Search khi kết quả tìm kiếm là 0 sẽ thông báo là không tìm thấy kết quả nào . Với chrome ,IE khi địa chỉ nhập vào không đúng sẽ thông báo địa chỉ không hợp lệ . Với photoshop khi một thao tác không đúng sẽ không cho thực hiện . Với KAV dữ liệu lỗi thời sẽ update dữ liệu ,mySQL và SQLServer cung thông báo lỗi trong quá trình sử sụng vào công việc nếu thao tác csdl không đúng
•Khả năng thay đổi : Nói về cách cài đặt của phần mềm : Các phần mềm đều có

nhiều cách lựa chọn cài đặt. Ví dụ : - mySQL :có 3 lựa chọn cài đặt là : custom ,Typical ,Complete . Photoshop CS5.1: khi cài đặt sẽ được lựa chọn sản phẩm khác của Adobe như :Adobe Flash Pro CS5 ,Adobe Indesign CS5 ,Adobe Photoshop CS5 …

Tính cân bằng : -Trong Power Point ,PhotoShop khi thao tác sai có thể

nhấn CTRL + Z để quay lại phục hồi lại như ban đầu . - Trong Netbean có lịch sử của chương trình có thể phục hồi lại thông qua lịch sử . - Trong mySQL và SQLServer có thể tạo những file backup tại thời điểm trước . Khi thao tác sai có thể backup lại dữ liệu - Trong window có điểm khôi phục - Trong yahoo thì khi bạn chat đã gửi đi rồi thì không thể dừng lại -Gmail khi bạn gửi đi rồi sẽ không thể lấy lại được mail (bạn có thể cài đặt để cho quá trình gửi mail chậm lại nhưng muốn dừng quá trình này bạn phải thực hiện thao tác dừng gửi gần như ngay lập tức mới có dừng được )

• Khả năng kiểm tra ,bảo trì :  Google Search ,chrome ,VLV ,KAV,IE,Yahoo messenger

,foxit reader đều có khả năng update lên phiên bản mới hơn .  Abobe photoshop ,mySQL ,SQLServer … không có khả năng update lên phiên bản mới hơn mà thay vào đó bản phải cài đặt lại  Phần mềm Window thườn xuyên được Microsoft update để sửa lỗi và nâng cấp lên các phiên bản mới hơn .

5 . Tính khả chuyển : Khả năng thích nghi :  Nói về tương thích với các hệ điều hành khác nhau (Windows ,Mac OS , Linux) : mySQL ,VLC ,Google Search có thể chạy trên tất cả các HĐH mà không cần các phiên bản khác nhau .  Các chương trình khác đều có những phiên bản khác nhau cho từng HĐH .SQLServer chỉ có thể cài đặt trên Windows .  Bộ công cụ văn phòng Microsoft office có các phiên bản dành cho windows ,Mac OS ,Linux • Khả năng cài đặt :  Ví dụ tiêu biểu không đạt được là SQLServer ,Visual Studio : 2 phần mềm này chỉ có thể cài đặt được trên môi trường Windows mà không cài trên các môi trườn khác và cũng không có các phiên bản cho các Mac OS hay Linux

Khả năng sống chung :  Hầu hết tất cả các phần mềm trên đều có điều này.  Ví dụ : cung một bài hát có định dạng mp4 thì VLC ,KMPlayer ,Window Media cùng có thể chạy 1 lúc và tất nhiên cùng có thể cài trên cùng một môi trường (Windows)  Netbean ,Eclipse cài đặt chung môi trường có thể cùng lấy một CSDL trong mySQL ,SQLServer hoặc Access … • Khả năng thay thế :  Giả sử xét tới những phần mềm của Microsoft chạy trên windows và những phần mềm thay thế cũng chạy trên windows  Window Media : VLC ,JetAudio, KMPlayer, Realplayer,MediaMonkey …  Bộ Office : OpenOffice ,Kingsoft Office …  Microsoft Security Esentials : KAV ,BitDefender,Norton Antivirus 2010 ,AVG ,Avast …  Windows Explorer : CubicExplorer ,Explorer++,Q-Dir …  Notepad : Notepad ++

Tiêu chí chất lượng sử dụng 9126
Gồm 4 bước sau
• Đưa ra mô hình chất lượng Phần 1 • Chia nhỏ những thuộc tính chất lượng

Phần 2

• 6 tiêu chí đối với chất lượng ngoài.
• 6 tiêu chí đối với chất lượng trong.

Phần 3

• tập hợp phương pháp đo để đánh giá chất lượng khi sử dụng Phần 4

Áp dụng mô hình chất lượng ISO – 9126
Một phần mềm được coi là tiện dụng khi thỏa mãn những tiêu chí sau:
Dễ hiểu: Người dùng mất ít thời gian, công sức để hiểu tính năng, hiểu các khái niệm trong sản phẩm và ứng dụng sản phẩm. Dễ học: Người dùng mất ít thời gian, công sức để học cách dùng phần mềm. Dễ điều khiển, thao tác: Phần mềm dễ điều khiển, dễ thao tác, tiết kiệm thời gian, công sức của người dùng.

Áp dụng mô hình chất lượng ISO – 9126
Các bước áp dụng như sau:

CHUẨN ISO – 9000
ISO 9000 đưa ra các chuẩn mực cho Hệ thống Quản lý Chất lượng, không phải là tiêu chuẩn cho sản phẩm. ISO 9000 có thể áp dụng trong mọi lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, dịch vụ… và cho mọi quy mô hoạt động.

Cấu trúc của ISO 9000
Bộ tiêu chuẩn ISO 9000:2000 bao gồm nhiều tiêu chuẩn. Trong đó tiêu chuẩn chính ISO 9001: Hệ thống quản lý chất lượng, các yêu cầu, nêu ra các yêu cầu đối với hệ thống quản lý chất lượng mà doanh nghiệp cần phải đáp ứng. Ngoài ra còn các tiêu chuẩn hỗ trợ và Hướng dẫn thực hiện (Tiêu chuẩn ISO 9000:2005, Các tiêu chuẩn ISO 9001 và ISO 9004 ….)

Cấu trúc của ISO 9000
CÁC TIÊU CHUẨN CƠ BẢN của ISO 9000
ISO 9004:2009 Quản lý hướng tới sự thành công của một tổ chức ISO 19011:2002 hướng dẫn đánh giá các HTQL chất lượng và môi trường

ISO 9001:2008 HTQLCL - Các yêu cầu

ISO 9000:2005 Cơ sở và từ vựng

Cấu trúc ISO 9000
Việc áp dụng ISO 9000 đối với một doanh nghiệp sẽ được tiến hành theo 8 bước:
1 2 3 4
• Tìm hiểu tiêu chuẩn • Xác định phạm vi áp dụng

• Lập ban chỉ đạo dự án ISO 9000:2000
• Đánh giá thực trạng của doanh nghiệp và so sánh với tiêu chuẩn • Xấy dựng kế hoạch chi tiết để thực hiện

• Thiết kế và lập văn bản hệ thống chất lượng theo ISO 9000 • Xây dựng và hoàn chỉnh tài liệu theo yêu cầu của chuẩn

Áp dụng ISO 9000
5
• ÁP dụng hệ thống chất lượng theo ISO 9000 • Đánh giá trước chứng nhận • Lựa chọn tổ chức chứng nhận • Tiến hành đánh giá chứng nhận

6 7 8

• Duy trì hệ thống chất lượng sau khi chứng nhận

ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG
Lãnh đạo doanh nghiệp Yếu tố con người Trình độ công nghệ thiết bị Quy mô của doanh nghiệp Chuyên gia tư vấn có năng lực và kinh nghiệm

LỢI ÍCH
 Tạo nền móng cho sản phẩm có chất lượng Tăng năng xuất và giảm giá thành Tăng năng lực cạnh tranh Tăng uy tín của công ty về chất lượng

Khó khăn
Mất nhiều thời gian cho việc nghiên cứu tìm hiểu Không khách quan khi đánh giá thực trạng của mình và so sánh với các yêu cầu tiêu chuẩn đặt ra Mất nhiều thời gian trong việc tìm hướng đi và tiến hành các bước áp dụng Việc duy trì và cải tiến hệ thống sau khi có chứng nhận hầu như không được thực hiện

Ý NGHĨA
Quy tụ kinh nghiệm của Quốc tế trong lĩnh vực quản lý và đảm bảo chất lượng Là phương tiện hiệu quả giúp nhà sản xuất xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý chất lượng cho mình. Áp dụng rộng rãi trong các lĩnh vực kinh doanh, sản xuất và dịch vụ.

ISO/ IEC 15504
ISO/ IEC 15504 còn được gọi là Spice được xuất phát từ vòng đời quy trình tiêu chuẩn ISO 12207. Nó là một tiêu chuẩn quốc tế đề xuất cho mô hình nhiều quốc gia. Là mô hình tham khảo cho các mô hình khác

Cấu trúc của ISO/IEC 15.504
Tiêu chuẩn ISO / IEC 15.504 bao gồm 6 phần Phần 1: giải thích khái niệm và cung cấp một mẫu tổng quan. Phần 2: đề cập đến các tiêu chuẩn vòng đời bên ngoài của quá trình bao gồm tiêu chuẩn ISO/ IEC 12207 và ISO/ IEC 15288. Phần 3: Là hướng dẫn đầy đủ các yêu cầu của phần 2 Phần 4: đánh giá quá trình (PAM) Phần 5: đánh giá mô hình dựa trên ISO/ IEC 12207 Phần 6: đánh giá mô hình dựa trên ISO/ IEC 15288

Áp dụng ISO/IEC 15.504
ISO / IEC 15.504 có thể được sử dụng trong hai ngữ cảnh:  Quá trình cải tiến

Khả năng xác định (= đánh giá khả năng xử lý của nhà cung cấp).

Các công ty áp dụng chuẩn phần mềm tại Việt Nam
1.1. Các doanh nghiệp thuộc VINASA
Hiệp hội doanh nghiệp phần mềm Việt Nam (VINASA) đã chính thức thành lập Ban công tác chất lượng VINASA (VINASA QUALITY COMMITEE -VQC), với nhiệm vụ xây dựng các tiêu chuẩn và đánh giá chất lượng phần mềm Việt Nam. Ban công tác chất lượng này sẽ tư vấn cho các doanh nghiệp phần mềm về quy trình đảm bảo chất lượng phần mềm, cung cấp cho doanh nghiệp các chỉ tiêu, các chuẩn để đánh giá chất lượng phần mềm trong các lĩnh vực khác nhau dựa trên các chuẩn quốc tế (ISO-9000, ISO-9126, ISO-14598...) về chất lượng phần mềm.

1. 3. Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam
Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam thực hiện đánh giá sản phẩm phần mềm theo tiêu chuẩn ISO/IEC 12119:1994 về “Yêu cầu và kiểm tra chất lượng phần mềm”. Ví dụ đánh giá về tài liệu thực hiện theo các bước sau: Tài liệu cần đánh giá bao gồm: tài liệu hướng dẫn sử dụng, tài liệu mô tả sản phẩm và các tài liệu kỹ thuật phục vụ việc triển khai, bảo trì toàn bộ hệ thống. Các sản phẩm phải phù hợp với yêu cầu về xây dựng tài liệu trong tiêu chuẩn

ISO/IEC 12119: 1994.

1.2 Công ty HanoiSoftware
Công ty Cổ phần phần mềm Hà Nội (HanoiSoftware) kinh doanh trên các giải pháp phần mềm cho Website thương mại điện tử, phát triển và triển khai các cổng thông tin tích hợp... Chất lượng sản phẩm phần mềm tuân theo tiêu chuẩn ISO 9126. Công ty xây dựng các sản phẩm phần mềm đáp ứng các mô hình chất lượng của tiêu chuẩn ISO-9126.

Quy trình đánh giá phần mềm
Quy trình đánh giá sản phẩm phần mềm theo ISO/IEC 14598.

Các bước đánh giá :
Bước 1: Thiết lập các yêu cầu đánh giá • Xác lập mục đích đánh giá • Xác định loại sản phẩm cần đánh giá • Xây dựng mô hình chất lượng Bước 2: Xác lập cơ chế đánh giá • Xác lập các đại lượng và độ đo • Thiết lập mức đo chuẩn • Thiết lập các tiêu chí đánh giá

Bước 3: Thiết kế kế hoạch đánh giá sản phẩm phần mềm • Quản lý ở mức tổ chức • Hỗ trợ việc quản lý dự án

Bước 4: Thực hiện đánh giá • Thực hiện đo • So sánh với tiêu chí đánh giá • Đánh giá kết quả thu được

Sản Phẩm

Chương trình này có tên là MyColor .Có chức năng chính là xem mã màu . Chương trình có giao diện 1 bảng hiện màu ,một bảng hiện mã màu .Có 3 thanh Scroll Bar đại diện cho 3 màu là đỏ ,xanh lam và xanh dương và 3 thanh Spinner tương ứng . Có nhiệm vụ thay đổi các chỉ số R , G ,B từ 0 – 255 để thay đổi mã màu và màu . Chương trình dễ hiểu mà bất kì ai chỉ cần nhìn qua cũng có thể hiểu được . Chương trình có thể giúp đỡ cho những người thiết kế trang web .Vì có rất nhiều mã màu mà không thể nhớ hết được .Chương trình sẽ giúp cho người thiết kế có thể lựa chọn màu hợp lí một cách đơn giản .

Do hạn chế về kiến thức cũng như về thời gian nghiên cứu, bài tập lớn của nhóm em chắc chắn không tránh khỏi những sai sót. Nhóm em rất mong nhận được sự góp ý và đóng góp thầy giáo.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful