Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
68Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Timawa

Timawa

Ratings: (0)|Views: 20,916 |Likes:
Published by api-3830277

More info:

Published by: api-3830277 on Nov 26, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/18/2014

pdf

text

original

 
Materyal para sa pelikula ang nobelang
(1951) ni
Agustin C. Fabian
. Nasabiko ito dahil sa masalimuot nitong banghay, pakikipagsapalaran ng mga tauhan, at pabago-bagong kaligirang tinambalan ng kapana-panabik na paglalahad. Higit pa rito, pinapaksa ng nobela ang nagaganap ngayon sa Filipinas: ang kasalatan ng mga mediko,ang kabulukan ng alta sosyedad, ang prostitusyon ng sarili’t propesyon, at ang pag-iibigan ng magkakaibang lahi.Tampok sa nobela ni Fabian ang pakikipagsapalaran ni Andres Talon sa Estados Unidos,na pumasok ng kung ano-anong trabaho, gaya ng upahang obrero sa California,Washington, at Oregon; manggagawa sa salmunan sa Alaska; tagalatag ng riles sa Nevada; at weyter sa ospital sa Chicago. Magsisikap makatapos ng medisina si Andres,ngunit daranas muna siya ng matinding diskriminasyon at pag-aaglahi sa mga putingAmerikano at sa mga kapuwa Filipinong nagmula sa alta sosyedad. Mamumuo sa loob niAndres ang paghihiganti, at gagamitin ang talino at katusuhan upang gatasan ang mgamapagmataas na kababayang gaya nina Alfredo at Estrella.Magiging ganap na doktor si Andres, at darating ang sandali na sisiklab ang IkalawangDigmaang Pandaigdig. Magsisilbi siya sa Medical Corps ng hukbong Amerikano, upanggantihan ng utang na loob ang nakamit niyang propesyon at nang makabalik saka pagsilbihan ang mga kababayan niyang dukha. Masasabak sa digmaan si Andres, tataasang ranggo at aani ng papuri mula sa sandatahang lakas ng Amerika. Isang araw,masasabugan ang kanilang kampo, at inakala ng awtoridad na isa sa mga nasawingmedikong kawal si Andres. Hindi itutuwid ni Andres ang gayong balita, at magtutungo saFilipinas upang itago ang lihim niyang katauhan. Ngunit darating ang hukbong mediko sa Filipinas, at makikilala si Andres. Sisikat siAndres sa hanay ng mayayaman, aakitin ng mga dalaga, at magsisikap na magbigay nglibre at epektibong serbisyong medikal para sa mga dukha. Lumabis sa trabaho ang binata, at isang gabing dumalaw siya sa tahanan ni Lily—na isang puta at tanyag sasirkulo ng mayayaman—ay nahilo at nabagok ang ulo sa sahig. Magkakaroon ng amnesiasi Andres, at gagamitin ni Lily ang pagkakataon upang papaniwalaing siya at si Andresay mag-asawa.Samantala, hahanapin siya ng kaniyang kasintahang Amerikana na si Alice. Si Alice ang pinadalhan ng kasulatan ni Andres na sakali’t masawi ito sa digmaan ay siya angmamamahala ng salaping naipon ng binata upang maipagpatayo ng pagamutan para samga maralita. Magtutungo si Alice sa Filipinas, at gagawin ang nais ng kasintahan.Maraming matutulungang tao si Alice habang kabalikat sina Alredo, Bill, at Estrella.Magbabalik ang alaala ni Andres nang muling mabagok ito, at saklolohan ni TandangPedro. Mababatid din sa wakas ang panlilinlang ni Lily, at magkakabalikan sina Andresat Alice habang ipinahihiwatig ang paninirahan nila nang lubos dito sa Filipinas.Pambihira ang ganitong nobela dahil inuurirat nito ang usapin ng pag-aaglahi (racism)hindi lamang ng mga puting Amerikano bagkus ng mga Filipinong nagmula samaykayang angkan. Ang deskriminasyon na matatamo ni Andres ay magmumula sa liblibna baryong pinaghaharian ng panginoong maylupang si Don Marcos. Iigting ito pagsapit
 
sa Estados Unidos, at aabot sa sukdol nang magbalik siya sa Filipinas pagkaraan ngdigma. Kung babalikan ang kasaysayan, itinatag ang programang Apartheid sa TimogAfrica noong 1949 at naganap ang madugong bakbakan sa Johannesburg laban saApartheid noong 1950. Sa Amerika, magkakagulo nang bugbugin ng mga Puti at pulisang mga Itim na Amerikano sa Birmingham, Alabama, na ang sukdol ay ang pagkakadakip kay Martin Luther King at pagpapakalat ng may tatlong libong kawalnoong 1963. Malalim ang ugat ng rasismo sa Amerika, at maiuugnay sa pang-aalipin samga Itim na Afrikano at sa mga baluktot na patakaran ng pamahalaang pinaghaharian ngPuti.Ilalatag sa nobela ni Fabian ang masalimuot na usapin ng prostitusyon at pagbawi ngdangal. Ang prostitusyon ay hindi lamang kakatawanin ni Lily, bagkus maging si Andresmismo na gagawin ang lahat upang makapiga ng salapi sa mga bulsa nina Alfredo,Estrella, at Lily at maibahagi iyon sa higit na nangangailangang maralita. Maituturing dinna puta ang gaya nina Alfredo at Estrella, na pawang gagamitin ang salapi upang paikutinang mga dukha at iba pang tao, alinsunod sa kanilang nais. Sa kabila ng lahat, aasa siLily na maiaahon siya sa lusak sakali’t mapangasawa si Andres. Maghuhunos ang pagkatao nina Bill, Alfredo, at Estrella dahil sa leksiyong ibibigay ni Andres. Atmagbabago si Andres dahil kay Alice na magtuturo sa kaniya na paganahin angdamdamin imbes na isip lamang.Walang bida sa kumbensiyonal na pakahulugan ng “bida” sa nobela ni Fabian. Lahat ngtauhan ay may kahinaan, at nalulutas lamang ang kahinaan dahil may banggaan ng isip atloob ang mga tauhan. Ang naturang banggaan ay lumikha ng sintesis upang maituwid ang pagkakamali. Si Andres ang ultimong halimbawa, na ang isang tagapagligtas ay dumanasng pagkatimawa mulang pagsilang hanggang pagkatigulang at nawalan ng gunita.Makaaahon lamang si Andres sa madilim na yugto sa tulong ng kaniyang mga kaibigan atng gaya ni Tandang Pedro; at dahil nagmumula sa loob mismo ni Andres angkapasiyang umahon sa karukhaang pangkatawan, pangkabuhayan, at pangkaisipan.Kung sisipatin naman ang bayan ni Andres, mababago lamang ang sistema ng gamutan sanaturang lugar nang dumating si Andres at magpasimula ng bagong sistema. Mababagorin ang diskriminasyon sa mga dukha nang ipagpatuloy ni Alice ang naiwan ni Andres.Sa panig ni Alice, matutuklasan niya na hindi sapat na gamutin ang pisikal na katawan.Kailangan ding gamutin ang masasamang kaugalian na bumabalot sa isip ng taumbayan.Makatutulong din ang hukbong mediko ng Amerika nang magtungo ito sa bayan paragamutin ang mahihina, maysakit, at sugatan. Ngunit ang sukdulan ng paggamot ay hindilamang sa pisikal na antas. Ito ay ang pagbabago sa pananaw ng mga panginoongmaylupang gaya ng mga magulang nina Estrella at Mercedes tungo sa mga dukhangmagbubukid. Magiging tulay sa naturang pagbabago ng pananaw si Andres, na animo’yhumuhugot ng alusyon sa himagsikang pinasimulan ng kaniyang tukayo at nagkataongsupremo ng Katipunan.Mahalaga ring pansinin ang pagkakasal ng dalawang lahi. Magpapakasal sina Bill atEstrella, at ipahihiwatig ang muling pagbabalikan nina Andres at Alice. Sina Alice at Billang mga halimbawa ng pagbasag sa de-kahong pagtingin na ang mga Amerikano’y
 
sadyang tarantado at mapaniil. Kinakatawan nila ang mga tao na may puso kahit sa ibangtao na iba ang lahi at estado sa buhay. Ang pag-iisang dibdib naman nina Alfredo atMercedes ay tila nagsasaad na kahit magkaiba ang kanilang kinamulatang gawi at asal aymagkakaayos ang magkasintahan sa mabuting usapan. Ipinakikita rin sa nobela ang pagiging alyado ng Filipinas at Amerika, na isa ring uri ng pagbibigkis ng lahi sa oras ng pandaigdigang digmaan.Ang konsepto ng “timawa” ay mauugat sa mga tala ni Juan de Isla (1565), naipinakahulugang uring panlipunan na katumbas ng ”malayang tao.” Kabilang ng“timawa” ang “datu” na maykaya at ang “alipin” na siyang utusan ng mga datu. Sa pag-aaral ni William Henry Scott at alinsunod sa mga tala ni Miguel de Loarca, ang “timawa”ay anak o salinlahi ng asawa o kabit ng datu, o kaya’y anak ng aliping inanakan ng datu.Walang karapatang makamana o magmana ang timawa, at tanging datu lamang ang maykapangyarihang gawin ito. Maglalaho ang uring panlipunan na kinakatawan ng timawa pagsapit ng kolonisasyon ng Espanyol, at ang nasabing taguri ay ilalapat pagkaraan samga tao na “dukha” sa ekonomiko, pisikal, at intelektuwal na antas. Nang lumaon,ginamit na mapanlibak na taguri ang “timawa” sa mga maralita, at kinargahan ngnegatibong pahiwatig saka inalis ang pakahulugang may kaugnayan sa “kalayaan,”“laya,” at “paglaya.” Ang doble-karang konsepto ng “timawa” ang mahihinuhangkinasangkapan ni Fabian sa nobela, na hindi lamang tungkol sa karukhaan bagkusmaging sa kalayaan ng tao sa sistemang mapaniil.Kailangang balikan ng bagong henerasyon ng mga mambabasa ang
Timawa
ni Fabian.Maraming Filipinong mediko, nars, at parmasyotiko ang nagtutungo sa ibayong dagatupang maghanapbuhay, at nauubos ang hanay nila sa Filipinas. Ang pag-alis nila saFilipinas kung minsan ay ganap na paglagot sa ugnayan sa Filipinas, bagaman may ilangmagbabalik upang dito magretiro at gugulin ang naipong pensiyon. Ang nobela ni Fabianay paggunita sa kakayahan ng tao na makaahon sa madilim niyang nakaraan, papaghilumin ang sugat sa kalooban at isipan, o kaya’y sa gunita at lipunan. Ngunit hindiito magagawa lamang ng isang tao. Kailangan ang pagtutulungan, at ang bisa ng pagbabayanihan ay isang susi upang mabuksan ang pinakamaringal at pinakamatayog sa puso ng tao anuman ang kaniyang lahi. Higit sa lahat, ang nobela ay isang mahabang paglalakbay, at ang nagbabalik ay maaaring hindi ang taong dating umalis, bagkus bagong tao na magpapatuloy sa naiwang tungkulin noong nakalipas na panahon.

Activity (68)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
Jester Magaling liked this
Jester Magaling liked this
Jim Amora liked this
Jayzel B. Calibo liked this
Aen Alingod liked this
Justine Membrido liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->