👨‍👩‍👧

CASE STUDY
Đề bài: Xử lý tình huống sau.

Con của bạn (13 tuổi - Lớp 7) đánh nhau với bạn học cùng
trường. Cô chủ nhiệm mời bạn lên trường họp và thông báo
về các biện pháp kỷ luật nhà trường sẽ áp dụng đối với các
học sinh tham gia vào vụ đánh nhau. Sau cuộc họp với cô
giáo, bạn về nhà và làm việc riêng với con. Bạn sẽ ứng xử
như thế nào trong trường hợp này ?

I) Phân tích tình huống:

Có 2 vấn đề mà cha mẹ cần phải giải quyết:

1. Con xảy ra ẩu đả với bạn học cùng trường.

2. Cô chủ nhiệm trao đổi về việc áp dụng các biện pháp kỷ luật đối với các
học sinh tham gia ẩu đả.

II) Đưa ra biện pháp xử lý:

A. Vấn đề (1): Trao đổi với con về việc xảy ra ẩu đả với bạn ở trường.
1) Tìm hiểu nguyên nhân con xảy ra ẩu đả với bạn cùng lớp:

Bản thân là bậc cha mẹ, việc đầu tiên thay vì lao vào tìm ra biện pháp xử lý
hậu quả khi con đánh nhau, chúng ta cần tìm hiểu nguyên nhân gốc rễ của
vấn đề để có được giải pháp xử lý hiệu quả và phù hợp. Chúng ta sẽ đặt ra
các câu hỏi để giúp vấn đề được sáng tỏ:

1. Các con có bị thương ở đâu trong quá trình ẩu đả hay không ?

2. Chuyện trẻ con đánh nhau là chuyện hoàn toàn bình thường. Nhưng tại các
con lại đánh nhau, xảy ra ẩu đả ?

2. Điều gì khiến cho con xảy ra ẩu đả với các bạn (mâu thuẫn, xung đột, tranh
cãi, …) ?

CASE STUDY 1
 3. Vấn đề của con xuất phát từ phía nào trước, từ phía con hay từ phía bạn
(cần lắng nghe hai bên, lắng nghe thêm từ phía giáo viên để đảm bảo tính
khách quan trong việc bảo vệ con).

4. Nếu có vấn đề tại sao con lại chọn việc giải quyết bằng bạo lực mà không
chọn cách khác (trao đổi với giáo viên; chia sẻ với cha mẹ; … ).

Chúng ta là những người đồng hành cùng trẻ, vì thế ta cần hiểu rõ mỗi đứa
trẻ sẽ có mỗi tính cách khác nhau. Đặc biệt, ở con (13 tuổi - lớp 7), đây là độ
tuổi thiếu niên con bắt đầu dậy thì và là độ tuổi nhạy cảm, có sự thay đổi
được biểu hiện rõ rệt nhất là ở sự chuyển giao giữa giao tiếp trong gia đình
và bạn bè - “Nổi loạn tuổi dậy thì”. Trẻ có xu hướng tập trung vào giao tiếp -
kết bạn đồng trang lứa, “hướng ra bên ngoài” hơn trước đây, mong muốn
được thể hiện cái tôi khác biệt,... Do đó, trong quá trình tìm hiểu vấn đề của
con, bố mẹ cần thấu hiểu và hỗ trợ trẻ lành mạnh nhưng không quá áp lực
và ràng buộc. Khi thực hiện được điều trên ta sẽ dễ dàng đưa ra giải pháp
xử lý hiệu quả và phù hợp, không chỉ hóa giải được vấn đề mà còn bảo vệ
được cảm xúc của con.

⇒ Đáp ứng các nguyên tắc (1), (3), (4).

Nguyên tắc (1): Xác định mục tiêu dài hạn trong việc giáo dục trẻ.

Mục tiên tiên quyết mà ta hướng đến trong quá trình tìm hiểu “nguyên
nhân xảy ra ẩu đả của con” đó là xây dựng được mối quan hệ với con ở
giai đoạn độ tuổi thiếu niên (giai đoạn dễ xảy ra “Nổi loạn tuổi dậy thì”).
Từ đó, ta có thể dễ dàng trong việc hiểu con, hỗ trợ con và cùng con
giải quyết các vấn đề. Quan trọng hơn hết là đảm bảo cho quá trình
phát triển, hình thành nhân cách của con được “khỏe mạnh”.

Đáp ứng được các mục tiêu trung hạn và dài hạn thông qua việc: chọn
hướng giải quyết ôn hòa để bảo vệ cảm xúc của con; tin tưởng vào con
để cùng con giải quyết vấn đề; thấu cảm để chia sẻ vấn đề cùng con.

Nguyên tắc (3): Hiểu suy nghĩ và cảm xúc của trẻ trong các tình huống
khác nhau.

Để đồng hành tốt cùng trẻ, ta cần phải hiểu rằng:

Trẻ em là một thực thể đang phát triển, người lớn có thể
dạy cho trẻ nhiều điều mới mẻ. Những điều trẻ học được
sẽ tạo nền tảng cho quá trình học hỏi và phát triển.

CASE STUDY 2
 Đặc biệt là ở độ tuổi dậy thì, dễ xảy sự nổi loạn ở các con xoay quanh
các vấn đề học tập, mối quan hệ bạn bè, … Phần lớn xuất phát từ sự
không hòa hợp quan điểm giữa cha mẹ và con cái. Mâu thuẫn và xung
đột được trẻ sử dụng để giành quyền tự quyết và sự độc lập với cha mẹ.

Hiểu được hai điều trên, ta đã đáp ứng được nguyên tắc (3), thông qua
việc:

Nhận thức rằng quan điểm của trẻ có thể khác với người lớn.

*Ví dụ: Cần hiểu rằng, suy nghĩ của ta và trẻ không giống nhau, vì thế
muốn đồng hành cùng con trong việc giải quyết “việc xảy ra ẩu đả với
các bạn”, là cha mẹ ta cần phải tìm hiểu để chia sẻ, trải nghiệm cùng
con để từ đó dễ dàng thấu hiểu và hỗ trợ con.

Cần hiểu rằng trẻ có thể không có kinh nghiệm hoặc thông tin cần
thiết để giải quyết tốt mọi vấn đề.

*Ví dụ: Con vẫn đang từng ngày phát triển và lớn lên, vì thế xuyên
suốt quá trình con tìm hiểu, học hỏi về thế giới xung quanh và gặp
những vấn đề như việc con xảy ra ẩu đả với bạn, … là cha mẹ ta cần
bình tĩnh để có thể thấu hiểu và hỗ trợ con kịp thời.

Suy nghĩ về những cách làm khác có thể giúp cho trẻ học hỏi được.

*Ví dụ: Thông qua việc tìm hiểu các nguyên nhân trong vấn đề của
con, ta sẽ có thể suy xét từ đó đưa ra giải pháp vừa hợp lý lại hiệu quả.
Hiệu quả cao nhất có thể đạt được đó là thông qua cách giải quyết ấy
có thể giúp con hiểu rõ vấn đề và học hỏi được thêm nhiều điều mới.

Nguyên tắc (4): Giải quyết vấn đề hơn là trừng phạt, đưa đến mâu thuẫn.

Trong giáo dục, trừng phạt không phải là giải pháp ưu tiên. Trừng phạt
có thể tạo ra những mâu thuẫn. Vì thế trước tiên ta đã tìm hiểu nguyên
nhân vấn đề để có thể đưa ra cách giải quyết vấn đề mang tính tích cực
(hợp lý và hiệu quả) để hướng dẫn trẻ giải quyết vấn đề, giúp trẻ học hỏi
và phát triển.

2) Xoa dịu cảm xúc và lắng nghe con:

Xoa dịu cảm xúc của con: La mắng, chì chiết, đánh đập,… khi thấy con
đánh nhau với bạn chỉ khiến cảm xúc của con bùng nổ hơn. Thay vào đó,
chúng ta nên bình tĩnh và dạy con cách ổn định cũng như kiểm soát cảm
xúc của mình. Điều này sẽ có thể chữa lành cảm xúc tức giận trong con,

CASE STUDY 3
 giúp con hiểu ra và học được cách quản lý cảm xúc của bản thân. Chỉ khi
cha mẹ bình tĩnh, thì con cái mới bình tĩnh.

Lắng nghe ý kiến của con (Tạo sự kết nối với con): Là một bậc cha mẹ,
chúng ta cần phải lắng nghe những điều mà con muốn nói, những thầm kín
ở trong con. Đồng thời, chúng ta cũng cần đặt ra giới hạn cho các con. Yêu
thương không có nghĩa là chìu chuộng. Lắng nghe con đồng thời phải giải
thích cho con hiểu để từ đó uốn nắn con nên người.

⇒ Đáp ứng các nguyên tắc (1), (2), (3).

Nguyên tắc (1): Xác định mục tiêu dài hạn trong việc giáo dục trẻ.

Đáp ứng được các mục tiêu trung hạn và dài hạn thông qua việc: chọn
hướng giải quyết ôn hòa để xoa dịu cảm xúc con, từ đó lắng nghe và
thấu cảm để chia sẻ vấn đề cùng con.

Nguyên tắc (2): Tạo sự ấm áp và cung cấp các nguyên tắc rõ ràng trong
tương tác với trẻ.

Ta đã đáp ứng nguyên tắc qua việc ta tạo được cảm giác ấm áp cho trẻ
(được tôn trọng, được thấu hiểu, được tin tưởng, hơn thế nữa trẻ cảm
thấy được an toàn và yêu thương).

Nguyên tắc (3): Hiểu suy nghĩ và cảm xúc của trẻ trong các tình huống
khác nhau.

Ta đã đáp ứng nguyên tắc thông qua việc ta ưu tiên xao dịu cảm xúc
của con để từ đó dễ dàng trao đổi và tạo sự kết nối với con.

3) Phân tích cho con hiểu:

Khi con đã ổn định cảm xúc, chúng ta cần ngồi lại với con và cùng con
phân tích vấn đề để có biện pháp xử lý hợp lý khi con đánh nhau. Hãy lắng
nghe con, hỏi con xem nguyên nhân tại sao con lại trở nên hung hăng như
vậy. Sau đó, hãy nhẹ nhàng phân tích, thảo luận với con và định hướng cho
con các cách giải quyết xung đột. Hãy lắng nghe và tôn trọng con, đừng la
mắng hay dùng đòn roi với con.

⇒ Đáp ứng các nguyên tắc (3), (4).

Nguyên tắc (3): Hiểu suy nghĩ và cảm xúc của trẻ trong các tình huống
khác nhau.

Ta đã đáp ứng nguyên tắc thông qua việc ta ưu tiên tìm hiểu nguyên
nhân vấn đề thông qua việc trao đổi, giao tiếp với trẻ. Từ đó, phân tích

CASE STUDY 4
 và giải thích cho trẻ hiểu, chỉ khi như vậy trẻ mới dám bày tỏ những điều
từ bên trong thâm tâm trẻ, những khuất mắt, những sự cố ở vấn đề của
chính trẻ, … Việc làm ấy cho trẻ cảm nhận được, ta đang cố hiểu cảm
xúc của trẻ và trẻ sẽ phản hồi lại tạo nên sự kết nối, tiếng nói chung
giữa cả hai.

Nguyên tắc (4): Giải quyết vấn đề hơn là trừng phạt, đưa đến mâu thuẫn.

Ta đã đáp ứng nguyên tắc qua việc chọn phân tích vấn đề cho con hiểu,
đích đến cuối cùng của việc giáo dục con đó là giúp con hiểu và học
thêm nhiều điều mới. Vì thế chọn cách phân tích cho con hiểu vấn đề,
cung cấp lời khuyên và giải pháp cho con, sẽ giúp con được giải tỏa sự
lo lắng, tiếp đến là biết bản thân nên làm gì và bản thân đã làm chưa
đúng ở đâu trong sự việc vừa rồi.

4) Dạy con chịu trách nhiệm và thực hiện cam kết:

Cũng giống như người lớn, con trẻ cần phải học được cách chịu trách nhiệm
đối với những việc con làm. Chúng ta cần phân tích cho con hiểu nguyên
nhân gốc rễ của vấn đề. Nếu như vấn đề xuất phát từ con, hãy dạy con
cách xin lỗi chân thành và chịu trách nhiệm. Khi con nhận ra sai lầm thuộc
về lỗi ở con, con sẽ rút ra được kinh nghiệm và tốt nghiệp được bài học của
cuộc đời mình. Và lần sau, con sẽ không lặp lại hành động đấy nữa.

Bên cạnh đó chúng ta sẽ đặt ra một loạt quy định cho con thấy rằng nếu
không đạt được nó, con sẽ mất đặc quyền nào đó, chẳng hạn như con sẽ
không còn ai chơi cùng; con sẽ không còn ai để nói chuyện mỗi khi con
buồn; con sẽ ít được nhận sự quý mến từ thầy cô và bạn bè; …

Tránh đưa ra hình phạt quá khắc nghiệt, không bao giờ thực hiện hành vi
gây tổn thương cơ thể của trẻ - bên cạnh hành vi ngược đãi (tổn thương về
mặt cơ thể), việc này thực sự có thể khiến các vấn đề về hành vi trở nên tồi
tệ hơn. Bên cạnh đó, cần hạn chế la mắng trẻ (tổn thương về mặt tinh thần).

⇒ Đáp ứng các nguyên tắc (4).

Nguyên tắc (4): Giải quyết vấn đề hơn là trừng phạt, đưa đến mâu thuẫn.

Ta đã đáp ứng nguyên tắc qua việc ta hướng đến giải quyết vấn đề, hơn
là trừng phạt trẻ. Bằng cách đưa ra các cam kết, các qui định và phân
tích cho con hiểu nếu con làm chưa đúng sẽ phải chịu một hậu quả đi
kèm, tệ hơn nữa có thể đó là một hậu quả xấu. Đồng thời dạy con việc
luôn chịu trách nhiệm cho mỗi hành vi của mình, quan trọng hơn hết là
tránh việc giáo dục cực đoan bằng đòi roi, la mắng để tránh làm con bị

CASE STUDY 5
 tổn thương về mặt tinh thần lẫn thể chất và tệ hơn là dẫn đến các vấn đề
khác trong hành vi sau này.

5) Dạy con cách quản lý cảm xúc:

Trẻ con đánh nhau đôi khi chỉ vì muốn giải tỏa những cảm xúc tức giận bên
trong con. Bản thân chúng ta là cha mẹ ngoài việc dạy con chịu trách
nhiệm, cũng cần dạy cho con những kỹ năng xã hội như: giải thích cho con
hiểu rằng cảm xúc tức giận, khó chịu,.. là điều tự nhiên nhưng con không
thể giải tỏa nó bằng cách đập phá, đánh nhau với bạn,… Thay vào đó, con
có thể sử dụng ngôn từ hoặc nhờ sự giúp đỡ từ người lớn (thầy cô, bác bảo
vệ, … )

⇒ Đáp ứng các nguyên tắc (4).

Nguyên tắc (4): Giải quyết vấn đề hơn là trừng phạt, đưa đến mâu thuẫn.

Ta đã đáp ứng nguyên tắc qua việc, không chỉ hướng dẫn, hỗ trợ và
cùng trẻ giải quyết vấn đề mà còn dạy cho trẻ những kỹ năng xã hội (kỹ
năng quản lý cảm xúc; kỹ năng giao tiếp với người lớn khi gặp vấn đề)
giúp trẻ học hỏi và phát triển.

B. Vấn đề (2): Trao đổi với cô chủ nhiệm về vấn đề của con:

Trong tình huống trên, là cha mẹ của con, chúng ta sẽ ưu tiên hẹn gặp giáo
viên chủ nhiệm để trao đổi và tìm hiểu về vấn đề của con, ta có thể thực
hiện theo các bước sau:

1. Đầu tiên, chúng ta cần nhận lỗi về phía mình vì con cũng tham gia vào cuộc
ẩu đả và gửi lời xin lỗi đến cô, cùng gia đình bé còn lại. Bên cạnh đó, hỏi
thăm tình hình bạn học sinh tham gia ẩu đả cùng, nếu bé có thương tích và
xảy ra những sự cố ngoài ý muốn, ta sẽ chủ động nhận phần trách nhiệm
bồi thường về mặt tinh thần lẫn thể chất.

2. Tiếp theo, trao đổi với giáo viên mong các thầy cô tham gia tìm hiểu kỹ
càng nguyên nhân xảy ra vụ ẩu đả giữa các bạn học sinh để có thể đưa ra
giải pháp giáo dục con hợp lý và hiệu quả. Đồng thời, phối hợp với giáo viên
trong việc quan sát và bảo ban trẻ, giúp trẻ thấy được hậu quả và chịu trách
nhiệm trong mỗi hành vi của mình (Ví dụ: Nếu con đánh bạn con sẽ không
còn ai chơi cùng; không còn ai để nói chuyện mỗi khi con buồn; con sẽ ít
được nhận sự quý mến từ phía thầy cô và bạn bè; …). Nếu con tái phạm,
cam kết sẽ chịu mọi biện pháp kỷ luật đến từ phía nhà trường.

CASE STUDY 6
 3. Nếu trong trường hợp con mình không phải là người bắt đầu vụ ẩu đả thì sẽ
nhờ giáo viên liên lạc và sắp xếp buổi gặp mặt với phụ huynh bạn học sinh
kia. Thông qua đó trao đổi về vụ việc nhằm bảo vệ quyền lợi, cảm xúc của
con và tìm cách giải quyết để hòa giải giữa hai bên.

III) Tổng kết:

Trong hành trình khôn lớn và trưởng thành của con, các bậc phụ huynh sẽ
phải trải qua vô vàn những nỗi lo khác nhau, từ khi con đi học mẫu giáo,
cấp 1, cấp 2.. Và một trong những nỗi lo có lẽ ba mẹ sẽ thường xuyên gặp
phải là vấn đề con đánh nhau với bạn. Nếu như cha mẹ không xử lý tốt ngay
từ khi con còn nhỏ sẽ gây ra những ảnh hưởng không tốt đến quá trình hình
thành tính cách và tâm lý của con sau này. Vì thế cách giáo dục phù hợp, sẽ
giúp ta đồng hành xuyên suốt quá trình phát triển và hình thành nhân cách
của con.

CASE STUDY 7