Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more ➡
Download
Standard view
Full view
of .
Add note
Save to My Library
Sync to mobile
Look up keyword
Like this
5Activity
×
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
TÜRK DESTANLARINDA ÇORUM

TÜRK DESTANLARINDA ÇORUM

Ratings:

5.0

(1)
|Views: 1,653|Likes:
Published by dieweltdertuerken
Destanların Türk kültüründe özel bir yeri vardır. Türk destanlarının
corafyası; Asya, Avrupa ve Afrika olmak üzere üç kıtayı kapsamaktadır.
Bu makalede Çorum’un Türk destanlarındaki yeri ve önemi hakkında
bilgiler verilecektir.

There is a private position of the epics in Turkish culture,. This
article related to epics of Turkish. It is emphasize that Çorum’s positon in
the epics of Turkish.
Destanların Türk kültüründe özel bir yeri vardır. Türk destanlarının
corafyası; Asya, Avrupa ve Afrika olmak üzere üç kıtayı kapsamaktadır.
Bu makalede Çorum’un Türk destanlarındaki yeri ve önemi hakkında
bilgiler verilecektir.

There is a private position of the epics in Turkish culture,. This
article related to epics of Turkish. It is emphasize that Çorum’s positon in
the epics of Turkish.

More info:

categoriesTypes, Research, Science
Published by: dieweltdertuerken on Jul 31, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See More
See less

03/23/2012

pdf

text

original

 
 TÜRK DESTANLARINDA ÇORUM
*
 “ÇORUM IN THE EPICS OF TURKISH”Prof. Dr. Necati DEM
R
**
 
Özet
Destanların Türk kültüründe özel bir yeri vardır. Türk destanlarınınco
rafyası; Asya, Avrupa ve Afrika olmak üzere üç kıtayı kapsamaktadır.Bu makalede Çorum’un Türk destanlarındaki yeri ve önemi hakkındabilgiler verilecektir.
Anahtar Kelimeler:
destan, Türk destanları, Türk kültürü, Çorum
Abstract
There is a private position of the epics in Turkish culture,. Thisarticle related to epics of Turkish. It is emphasize that Çorum’s positon inthe epics of Turkish.
Key Word:
epic, epics of Turkish, Turkish culture, Çorum
Destanlar, milletlerin bir tür co
rafya ve tarih kitaplarıdır. Hatta herhangi birco
rafya ve tarih kitabında bulunmayan detaylara, bazen destanlarda rastlamakmümkündür. Onlar; bir co
rafyanın binlerce yıl önceki durumu ve tarihi hakkındahiçbir kaynakta yer almayan bilgileri günümüze kadar ula
tırdıkları için e
ibulunamayacak eserlerdir. Türk kültüründe, destanların ve destan kültürünün özel bir yeri vardır. Onlar;Türk milletinin türeyi
ini, büyük ba
arılarını, varlık yokluk mücadelelerini, kültürtarihini, inançlarını, duygularını, samimiyetini, gözler önüne serer.Türk destanları, Türklerin tarih sahnesinde yer almasıyla ba
lar. Yakınzamanlara kadar da sürmü
tür. Türk destanlarının tasnifi yapılırken,
slamiyet ön
*
23-25 Kasım 2007’de Çorum’da düzenlenen
Uluslararası Osmanlı’dan Cumhuriyete ÇorumSempozyumu
’nda bildiri olarak sunulmu
tur.
**
Cumhuriyet Üniversitesi E
itim Fakültesi-Sivas. demir_necati@hotmail.com
 
 
Uluslararası Sosyal Ara
 
tırmalar DergisiThe Journal Of International Social ResearchVolume 1/1 Fall 2007 
73
 DEM 
  
 R, Necati
 
plana çıktı
ı için Türklerin
slamiyeti kabulü, dönüm noktası olarak kabuledilmi
tir.Türklerin
slamiyeti kabulünden önce ne kadar destan te
ekkül etti
ini tamolarak bilememekteyiz. Günümüze ula
anlardan bazıları
unlardır:
 Alper Tunga Destanı, O
  
uz Ka
  
an Destanı, Bozkurt Destanı, Ergenekon Destanı
, …
slamiyetin kabulünden önce te
ekkül etmi
, ancak
slamiyetin kabulündensonra yazıya geçirilen
 Manas Destanı
ve
 Dede Korkut Destanı,
hem
slamiyetöncesi hem de
slamî kültürü yansıtmaktadır. Dolayısıyla geçi
dönemi destanlarıolarak adlandırılmaktadır.Türklerin
slamiyeti kabulünden sonra destan gelene
i devam etmi
tir.
slamî kültür içerisinde Türk milletinin zihninde ve gönlünde te
ekkül etmi
ilk Türkdestanı,
 Hazret-i Ali Cenk-nâmeleri
gibi görünmektedir.
 Hazret-i Ali Cenk-nâmeleri
’nden sonra
 Müseyyeb Gazi Destanı
,
Ebâ Müslim Destanı
,
 Battal Gazi Destanı
,
 Dâni
 
mend Gazi Destanı
ve
Saltık Gazi Destanı
gelmektedir. OsmanlıDevleti’nin duraklama ve gerileme döneminde ise destan gelene
i zayıflamı
tır. Budönemin halk arasındaki en yaygın destanı,
Köro
  
lu Destanı
’dır.
unu özellikle belirtmek gerekir ki Türk tarihinde asıl destan,
Kurtulu
 
 Sava
 
ı Destanı
olmalıdır. Fakat Türk milletinin tarihindeki en büyükmücadelelerden biri olan bu konu hakkında, henüz derli toplu bir destanyazılmamı
tır.Anadolu Türklü
ü dı
ında da Türk destanları te
ekkül etmi
tir. Bu destanları,Anadolu Türklü
ü 1990’dan sonra tanımaya ba
lamı
tır
1
.Türk destanlarının co
rafyası; Asya, Avrupa ve Afrika olmak üzere üç kıtayıkapsamaktadır.Türkiye co
rafyası, geçi
dönemi Türk destanlarında ve
slamî TürkDestanları’nda kar
ımıza çıkmaktadır.
 Dede Korkut Destan;
çok büyük birihtimalle günümüz Türkiye sınırları içerisinde, Bayburt ve Gümü
hane çevresindekaleme alınmı
tır. Dil özellikleri ve destanda geçen olaylar, bu illerimizi i
aretetmektedir. Destanın co
rafyası Sinop, Erzincan, Diyarbakır, Mardin ilimize kadar
1
Emine Gürsoy Naskali,
 Manas
, Ankara 1995; Naciye Yıldız,
 Manas Destanı ve Kırgız Kültürü ile
  
lgiliTespit ve Tahliller 
, Ankara 1995; Metin Ergun-Gaynislam
brahimov,
Türkmen Halk Destanı Göro
  
lu
,Ankara 1996; aynı yazarlar,
 Ba
 
kurt Halk Destanı Ural Batır,
Ankara 1996–2000; Fatma Özkan,
 Altın Arıg Destanı
, Ankara 1997;
brahim Dilek,
 Altay Destanları I 
, Ankara 2002; aynı yazar,
 Altay Destanları II,
Ankara 2007; aynı yazar,
 Altay Destanları III 
. Ankara 2007; Alimcan
nayet,
Uygur Halk Destanları I 
,Ankara 2004; Ufuk Tavkul,
Karaçay- Malkar Destanları
, Ankara 2004; Aynek Caynekova- Mehmet Aça,
Canıl Mırza
, Ankara 2004; Ekrem Arıko
lu,
 Hakas Destanları
- Buyan Borbaanay,
Tuva Destanları,
 Ankara 2007; Ca
tegin Turganbayev,
Kırgız Destanları II,
Ankara 2007; Tuncer Gülensoy,
 Manas Destanı(Türkiye Türkçesi
  
le),
Ankara 2002; Zuhal Yüksel,
Kırım Türk Tatar Destanları
, 2005; MetinErgun- Mehmet Aça,
Tıva Kahramanlık Destanları I-II 
, Ankara 2004-2005; Metin Ergun,
 
or Kahramanlık  Destanları,
Ankara 2006; Timur B. Devletov,
 Huban Arı
  
- Hakas Türklerinin Kadın Yi
  
itlik Destanı,
 Ankara 2006; Erdal
ahin,
 Hakas Destanı Altın Çüs,
 
stanbul 2007.
 
 
Türk Destanlarında ÇorumUluslararası Sosyal Ara
 
tırmalar DergisiThe Journal Of International Social ResearchVolume 1/1 Fall 2007 
74
uzamaktadır. Ancak Çorum ilimiz, Dede Korkut destanı co
rafyasına dahilde
ildir
2
.
slâmî Türk Destanları içerisinde ilk sırayı alan
 Hazret-i Ali Cenk-nâmeleri
’nin co
rafyasının sınırları içerisinde de Çorum ilimiz yoktur. Destandagünümüz Türkiyesi ile ilgili olarak Hazret-i Ali’nin Rumeli’ye yaptı
ı bir sefer,seferden dönerken Rum tekfurunun kızı Hanife’yi götürdü
ü, Hazret-iPeygamber’in izniyle onunla evlendi
i ve bu evlilikten Muhammed Hanife’nindünyaya geldi
i anlatılmaktadır
3
.Hazret-i Ali Cenk-nâmeleri’nden sonra Türk destan zinciri içerisinde yer alan
 Müseyyeb Gazi Destanı
’nın co
rafyası, Ön Asya’nın güneyidir. Günümüz idarî taksimatı bakımından de
erlendirecek olursak olaylar;
Suudi Arabistan, Suriye, Mısır 
,
  
ran Irak, Ürdün’
ün sınırları içerisinde geçmektedir. Sava
lar ve olaylar;
 Mekke
ile
 
am
arasında geçmektedir, diyebiliriz.
 Musul, Kerkük 
ve
  
sfahan
gibi
ehirler de zaman zaman çe
itli nedenlerle zikredilmektedir
4
. Ayrıca destana göreMüseyyeb Gazi, Anadolu’dan giden bir Türkmendir
5
.
Ebâ Müslim Destanı
’nın co
rafyası,
 Horasan, Ba
  
dat, Basra, Belh,
 
am,Küfe, Mekke
civarları yani bugünkü
ran, Irak ve Suudi Arabistan, Mısırtopraklarıdır. Destan içersinde, Anadolu’daki
ehirlerden sadece
 Malatya
ve
Diyar-ı Bekr 
illeri dolaylı olarak geçmektedir.
 Battal Gazi Destanı
’nda cereyan eden olayların mekânı, çok geni
birco
rafyayı göstermektedir. Destanın ba
kenti ve Battal Gazi’nin hareket merkeziMalatya’dır. Battal Gazi, buradan hareket eder. Anadolu’nun hemen herbölgesinde ve bazı ülkelerde faaliyet gösterir.
Kayseri, Samsun, Mamuriyye
 (Ankara)
6
,
Tarsus, Antakya,
  
skenderun, Konstantin
(
stanbul),
  
stanbul, Üsküdar,Feth-i Cebel
(Malatya’da da
),
 Harcin/Harcan
(Amasya)
7
,
 Afyon
, ... gibi bugünsınırlarımız içerisinde bulunan pek çok
ehir, eserde olayların meydana geldi
iyerlerdir.
 Dâni
 
mend Gazi Destanı
 
ise tamamen Anadolu co
rafyası ile ilgilidir.Çorum ilimizin bu eser içerisinde önemli bir yeri vardır. Hatta, Çorum’un Türklertarafından fethedili
i, Dâni
mend Gazi Destanı’nda ayrıntılarıyla anlatılmaktadır.Bu eser, Mevlânâ
bn-i Ala tarafından II.
zzeddin Keykavus zamanında,yine onun emriyle H.642/M.1244-45 tarihinde yazılmı
tır. Bugün elimizdebulunan
 Dâni
 
mend Gazi Destanı
nüshaları, Tokat Kalesi dizdarı Arif Ali
2
M. Fahrettin Kırzıo
lu,
 Dedekorkut O
  
uznâmeleri
, Ankara 2000, s. 40-41.
3
Necati Demir-Mehmet Dursun Erdem,
 Hazret-i Ali Destanı
, Ankara 2007, s. 125-127.
4
Necati Demir,
 Müseyyeb Gazi Destanı
, Ankara 2007, s. 109-110.
5
Necati Demir,
 Müseyyeb Gazi Destanı
, Ankara 2007, s. 109-110.
6
 
 Dâni
 
mend Gazi Destanı
’nda “
 Mamuriyye yani Engüriyye
”,
 Mamuriyye yani Angara
” biçimindegeçmektedir. Demir,
 Dâni
 
mend-nâme II,
Harvard 2002, s. 221.
7
 
 Dâni
 
mend Gazi Destanı
’nda “
 Hara
 
na yani Amasiyye
 
biçiminde geçmektedir. Necati Demir,
 Dani
 
mend Gazi Destanı
, Ankara 2007, s. 48.

Activity (5)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads
Almula Kara liked this
Caner Çetin liked this
umutgunerorkun liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->