You are on page 1of 102

KANUNLAR


TÜRK PARASININ KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 
KANUN ...................................................................................................3 
İHRACATI GELİŞTİRMEK AMACI İLE VERGİLERLE 
İLGİLİ OLARAK HÜKÜMETÇE ALINACAK 
TEDBİRLERE DAİR KANUN ..............................................................7 
DIŞ TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN..............8 
KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU ................................................9 
SERBEST BÖLGELER KANUNU .....................................................42 
İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİ 
HAKKINDA KANUN...........................................................................47 
OLAĞANÜSTÜ HAL BÖLGESİNDE VE KALKINMADA 
ÖNCELİKLİ YÖRELERDE İSTİHDAM YARATILMASI 
VE YATIRIMLARIN TEŞVİK EDİLMESİ İLE 193 
SAYILI GELİR VERGİSİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK 
YAPILMASI HAKKINDA KANUN ...................................................54 
ÜRÜNLERE İLİŞKİN TEKNİK MEVZUATIN 
HAZIRLANMASI VE UYGULANMASINA DAİR KANUN............58 
ENDÜSTRİ BÖLGELERİ KANUNU .................................................67 
DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR KANUNU.........................73 
ELEKTRONİK İMZA KANUNU .......................................................77 
YATIRIMLARIN VE İSTİHDAMIN TEŞVİKİ İLE BAZI 
KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA 
KANUN .................................................................................................87 
TÜRKİYE YATIRIM DESTEK VE TANITIM AJ ANSI 
KURULMASI HAKKINDA KANUN .................................................95


TÜRK PARASININ KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 
KANUN 
Resmi Gazete Tarihi: 25 Şubat 1930 
Resmi Gazete Numarası: 1433 

Kanun Numarası: 1567 

Kabul Tarihi: 20 Şubat 1930 

Madde  1­  Kambiyo,  nukut,  esham  ve  tahvilat  alım  ve  satımının  ve  bunlar  ile 
kıymetli madenler ve kıymetli taşlarla bunlardan mamul veya bunları muhtevi her nevi 
eşya  ve  kıymetlerin  ve  ticari  senetlerle  tediyeyi  temine  yarayan  her  türlü  vasıta  ve 
vesikaların  memleketten  ihracı  veya  memlekete  ithalinin tanzim  ve tahdidine  ve Türk 
parasının  kıymetinin  korunması  zımnında  kararlar  ittihazına  Bakanlar  Kurulu 
selahiyetlidir. 

Madde  2­  Bu  kararlar  (Türk  Parası  Kıymetini  Koruma)  başlığı  altında  Resmi 
Gazete  ile  ve  Hazine  Müsteşarlığının  bağlı  bulunduğu  Bakanlığın  münasip  göreceği 
diğer neşir vasıtalarıyle neşir ve ilan olunur. 

Şu kadar ki kararların yürürlüğe girmesinde Resmi Gazete ile yapılacak neşir ve 
ilan  esas  olup  bu  gazete  ile  neşredilen  kararlar  başka  vasıtalarla  neşir  ve  ilan  edilmiş 
olsun  olmasın  metinlerinde  meriyet  tarihi  varsa  o  tarihten  yok  ise  Resmi  Gazete  ile 
neşredildiğinin ertesi gününden itibaren Türkiye'nin her tarafında yürürlüğe girer. 
(*) 
Madde 3­ a) Bakanlar Kurulunca 1 inci maddeye göre alınan kararlara aykırı 
hareket eden veya bu kararlarda belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen gerçek 
ve  tüzel  kişiler  iki  milyar  liradan  yirmibeş  milyar  liraya  kadar  ağır  para  cezasıyla 
cezalandırılırlar. 

Ancak, karara aykırı fiil 1 inci maddede yazılı kıymetlerin izinsiz olarak yurttan 
çıkarılması  veya  yurda  sokulması  mahiyetinde  ise  eşya  ve  kıymetlerin  rayiç  bedeli 
kadar,  teşebbüs  halinde  bu  bedelin  yarısı  kadar  ağır  para  cezasına  hükmolur. 
Yakalanan  eşya  ve  kıymetler,  fiil  teşebbüs  derecesinde  kalsa  dahi,  müsadere  olunur. 
Yakalanamadığı için müsadere edilemeyen eşya ve kıymetlerin rayiç bedeli kadar ağır 
para cezasına hükmolunur. 

b) Her türlü mal, kıymet, hizmet ve sermaye ithal ve ihraç edenler veya bu işlere 
aracılık  edenlerden  bu  işlemlerinden  doğan  alacaklarını  1  inci  maddeye  göre  alınan 
kararlardaki hükümlere göre yurda getirmeyenler yurda getirmekle yükümlü oldukları 
kıymetin rayiç bedelinin yüzde beşi tutarında ağır para cezasıyla cezalandırılırlar. 

Ancak,  yargı kararının kesinleşmesinden önce alacaklarını  yurda getirenlere, bu 


maddenin (a) bendinin birinci paragrafındaki hükümler uygulanır. 

(*) 
6  Ağustos  2003 tarih  ve  25191  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  4961  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.


c) İthalat, ihracat ve diğer kambiyo işlemlerinde döviz veya Türk parası kaçırmak 
kastıyla  muvazaalı  işlemlerde  bulunanlar,  kaçırdıkları  kıymetlerin  rayiç  bedeli  kadar 
ağır para cezasıyla cezalandırılırlar. 

Muvazaalı  işlemlere  teşebbüs  edenler  hakkında  hükmolunacak  para  cezası 


kaçırmaya teşebbüs edilen kıymetin rayiç bedelinin yarısından az olamaz. 

d) Bu Madde uygulamasında dövizlerin rayiç  bedelinin tespitinde, suç tarihinde 
geçerli döviz alış kurları uygulanır. 

Hükmolunacak  para  cezasına,  suç  tarihi  ile  tahsil  tarihi  arasındaki  süreler  için 
6183 sayılı kanuna göre tespit edilen gecikme zammı oranında, para cezası ile birlikte 
tahsil  olunmak  üzere,  gecikme  faizi  uygulanır.  Gecikme  faizinin  hesaplanmasında  ay 
kesirleri nazara alınmaz. 

e)  Yukarıda  bentlerde  yazılı  suçların  tekerrürü  halinde  verilecek  cezalar  iki  kat 
olarak hükmedilir. 
(*) 
Madde  4­  Bakanlar  Kurulunca  1  inci  maddeye  müsteniden  ittihaz  edilecek 
kararlara  aykırı  hallere  ait  takip  ve  duruşma  meşhut  suçların  muhakeme  usulü 
hükümleri mucibince yapılır. Bu davaları rüyet edecek mahkemelerle bu mahkemelerin 
kaza  çevreleri  Adalet  ve  Maliye  Vekaletlerince  müştereken  tayin  ve  ilan  olunur. 
Cumhuriyet savcıları, doğrudan doğruya veya Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu 
Bakanlık  veya  tavzif  edeceği  mercilerin  yazılı  müracaatı  üzerine  mezkur  kanun 
hükümlerine tevfikan takibe geçerler. 

Kararlara  aykırı  fiillere  sair  suretlerle  ıttıla  hasıl  eden  Cumhuriyet  savcıları 
hemen  Hazine  Müsteşarlığının  bağlı  bulunduğu  Bakanlığını  veya  tavzif  edeceği 
mercileri haberdar ederek keyfiyetin tetkikini talep edebilirler. 

Cumhuriyet  müdeiumumileri  ve  mahkemelerce  umumi  hükümlere  tevfikan 


takibat  icrasına  zaruret  görülen  hallerde  takip  ve  duruşmaya  üç  günden  fazla  fasıla 
verilemez. 

Cumhuriyet  Savcılıkları  ve  mahkemeler  bu  Kanun  hükümlerine  istinaden 


cereyan edecek takip ve duruşmalarda bilirkişi dinlenmesine lüzum gördükleri takdirde 
münhasıran  resmi  bilirkişi  listesinde  isimleri  yazılı  kimselerden  seçecekleri 
bilirkişilerin  rey  ve  mütalaasını  alırlar.  Resmi  bilirkişi  listeleri  her  yargı  çevresi  için 
dokuzar  kişiden  aşağı  olmamak  üzere  Türkiye  Ticaret  Odaları,  Sanayi  Odaları  ve 
Ticaret  Borsaları  Birliğinin  mütalaası  alınmak  suretiyle  Hazine  ve  Dış  Ticaret 
Müsteşarlığı tarafından tespit olunur. 

Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlık, Vekaletin veya tavzif edeceği 
mercilerin  Cumhuriyet  müddeiumumiliğine  yazılı  müracaatta  bulunmasıyla  müdahil 
sıfatını iktisap eder. 

Madde  5­  Bakanlar  Kurulunca  ittihaz  olunacak  karara  muhalif  hareketler  için 
1447 numaralı kanunla sair kanunlarda müdahil sıfatını iktisap eder. 

(*) 
7 Mayıs 1985 tarih ve 3196 sayılı kanun ile değiştirilmiştir.


(*) 
Ek Madde 1­ Maliye müfettişleri ile Maliye müfettiş muavinleri, hesap uzman 
ve  yardımcıları,  Hazine  kontrolörleri  ve  stajyer  Hazine  kontrolörleri  ve  kambiyo 
murakabe mercileri bu kanun hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında tetkikat ve 
tahkikat yapmak ve tahkikat sırasında suç emareleri bulunursa maznunlar ve suçla ilgili 
görülenler  nezdinde  Ceza  Mahkemeleri  Usulü  Kanununun  zabıt  ve  arama  hakkındaki 
hükümleri gereğince muamele ifa etmek salahiyetini haizdir. 
(**) 
Ek  Madde  2­  Muhacir  ve  mültecilerin  İskan  Kanununun  31  inci  maddesi 
haricinde, menkul ve gayrimenkul mallarının bedeli ve ellerindeki nakitler karşılığında 
yapacakları ithalat bu kanun hükümlerine tabidir. 

Hariçteki  servetlerin  tevsik  şekli,  getirilecek  malların  cins  ve  nev'i  ile  ithal  için 
müracaat  zamanı  ve  Maliye  Bakanlığınca  verilecek  müsaadelerin  geçerlik  süresi  ve 
konuyla alakalı diğer hususlar ayrı bir Bakanlar Kurulu Kararı ile tesbit olunur. 

Bu kanun yürürlükte kaldığı müddetçe İskan Kanununun 32 nci maddesinin ithal 
edilecek  eşyaların  cins  ve  nev'inin  tahdit  ve  tayin  eden  hükmü  ile  33  üncü  maddesi 
uygulanmaz. 

Geçici  Madde­  2510  sayılı  kanunun  32  nci  maddesi  şumulüne  giren 
müracaatlardan  bu  kanunun  neşri  tarihinde  henüz  Maliye  Bakanlığınca  ithal 
mücaadesine bağlanmamış olanlar hakkında da bu kanun hükümleri uygulanır. 
(*) 
Ek  Madde  3­  Bu  kanuna  aykırı  fiilleri  ihbar  edenlerle  suç  delillerinin 
tesbitinde  hizmeti  görülenlere,  hangi  hallerde  ikramiye  verileceği  ve  verilecek 
ikramiyenin miktar ve nispeti Bakanlar Kurulu kararı ile tespit olunur. 

Ancak  verilecek  ikramiyenin  miktarı,  bu,  kanun  mucibince  hükmolunacak  para 


cezalarından tahsil edilecek miktarın % 45’ini geçemez. 
(****) 
Ek  Madde  4­  Bu  Kanuna  göre  gerçek  ve  tüzelkişiler  hakkında 
hükmolunacak  para  cezalarıyla  1  inci  maddeye  göre  alınan  karalar  uyarınca  tahsili 
gereken  alacaklar  hakkında  6183  sayılı  Amme  Alacaklarının  Tahsil  Usulü  Hakkında 
Kanun hükümleri uygulanır. 
(***) 
Ek Madde 5­ Bu Kanunun 1 inci maddesine göre Bakanlar Kurulunca alınan 
kararlarda  lehe  değişiklik  yapılması  veya  bu  kararların  yürürlükten  kaldırılması 
hallerinde;  değiştirilen  veya  kaldırılan  kararlara  aykırı  davranışta  bulunmuş  olanlar 
hakkında, failin lehine olan kararlar ve kanun hükümleri tatbik ve infaz olunur. 

Madde 6­Bu Kanun neşri tarihinden üç sene müddetle muteberdir. 

(*) 
15 Şubat 1954 tarih ve 6258 sayılı kanun ile değiştirilmiştir. 
(**) 
8 Mart 1966 tarih ve 753 sayılı kanun ile değiştirilmiştir. 
(****) 
15 Şubat 1989 tarih ve 3521 sayılı kanun ile değiştirilmiştir. 
(***) 
7 Mayıs 1985 tarih ve 3196 sayılı kanun ile değiştirilmiştir.


Madde 7­ Bu Kanun hükümlerinin icrasına Bakanlar Kurulu memurdur. 
(*) 
Geçici Madde 1­ Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 1567 sayılı Kanunun 3 
üncü maddesinin (b) bendine istinaden kesinleşen mahkeme kararları ile hükmolunan, 
ancak  henüz  tahsil  edilmemiş  bulunan  para  cezalarına  esas  teşkil  eden  yurda 
getirilmesi  gereken  kıymetin  ödeme  tarihindeki  Türkiye  Cumhuriyet  Merkez  Bankası 
alış  kurları  üzerinden  yüzde  beşinin,  bu  Kanunun  yayımı  tarihinden  itibaren  doksan 
gün  içinde  ilgili  vergi dairesine ödenmesi  veya  bu Kanunun  yürürlük tarihinden önce 
6183  sayılı  Amme  Alacaklarının  Tahsil  Usulü  Hakkında  Kanun  hükümlerine  göre 
kısmen  tahsil  edilen  para  cezasının  yurda  getirilmesi  gereken  kıymetin  başvuru 
tarihindeki  Türkiye  Cumhuriyet  Merkez  Bankası  alış  kurları  üzerinden  hesap  edilen 
tutarının yüzde beşine tekabül ettiğinin tespiti halinde, kesinleşmiş mahkeme kararları 
bütün neticeleri ile ortadan kalkar. Fazla ödenen tutarlar iade edilmez. 

Bu  Kanunun  yürürlüğe  girdiği  tarihten  itibaren  doksan  gün  içinde  yükümlü 
oldukları  kıymetleri  cari  kurdan  yurda  getirenlerin,  cari  kur  üzerinden  hesaplanan 
değer  ile  defter  kayıtlarında  yer  alan  ihracat  bedeli  arasındaki  fark,  pasifte  bir  fon 
hesabında  izlenir. Bu  fon  sermayeye eklenmesi  halinde gelir  veya kurumlar vergisine 
tabi tutulmaz. 
(*) 
Geçici  Madde  2­  Bu  Kanunun  yürürlük  tarihinden  önce  1567  sayılı  Kanuna 
istinaden  yürürlüğe  konulan  mevzuat  hükümleri  uyarınca  süresi  içinde  zorunlu  döviz 
ve  efektif  devir  ve  satış  yükümlülüklerini  yerine  getirmeyen  yetkili  müesseseler  ve 
kıymetli  maden  aracı  kuruluşları,  bu  Kanunun  yayımı  tarihinden  itibaren  yüzelli  gün 
içinde  devirle  yükümlü  oldukları  kıymetin  yüzde  birine  tekabül  eden  tutarın,  ödeme 
tarihindeki  Türkiye  Cumhuriyet  Merkez  Bankası  alış  kurları  üzerinden  Türk  Lirası 
karşılığını ilgili vergi dairesine ödemeleri halinde, bu konuda açılmış davalar ile idarî 
işlemler bütün neticeleri ile ortadan kalkar. 

Bu  Kanunun  yürürlük  tarihinden  önce  1567  sayılı  Türk  Parasının  Kıymetini 
Koruma  Hakkında  Kanun  hükümlerine  göre  haklarında  kambiyo  takibi  başlatılan, 
ancak  henüz  yargıya  intikal  ettirilmeyenlerin,  bu  Kanunun  yayımı  tarihinden  itibaren 
yüzelli  gün  içinde  yükümlü  oldukları  kıymeti  yurda  getirmeleri  halinde  bu  konuda 
yürütülen  idarî  işlemler  ortadan  kalkar.  Bu  hüküm  çerçevesinde  yurda  getirilen 
kıymetler için cari kur uygulanır. 

Kanunun  yayımı  tarihinden  itibaren  en  çok  yüzseksen  gün  içinde  kambiyo 
takibine konu kıymetin yüzde dördüne tekabül eden tutarın ödeme tarihindeki Türkiye 
Cumhuriyet  Merkez  Bankası  alış  kurları  üzerinden  Türk  Lirası  karşılığını  ilgili  vergi 
dairesine  ödemeleri  halinde,  bu  konuda  açılmış  davalar  ile  idarî  işlemler  ortadan 
kalkar. 

25.2.2003 tarihli  ve  4811  sayılı  Vergi  Barışı  Kanunundan  yararlanarak  adlarına 


salınan  vergileri  ödeyen  ya  da  ödeme  plânına  bağlatan  ihracatçı  gözüken  malî 
kuruluşlar  hakkında  geçici  2  nci  maddedeki  yüzde  dört  oran  yüzde  bir  olarak 
uygulanır. 
(*) 
6  Ağustos  2003 tarih  ve  25191  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  4961  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.


İHRACATI GELİŞTİRMEK AMACI İLE VERGİLERLE 
İLGİLİ OLARAK HÜKÜMETÇE ALINACAK 
TEDBİRLERE DAİR KANUN 
Resmi Gazete Tarihi: 5 Temmuz 1963 
Resmi Gazete Numarası: 11446 

Kanun Numarası: 261 

Kabul Tarihi: 27 Haziran 1963 

Madde 1­ Ürünlerimize dışsatım gücü kazandırmak ve müteahhitlik hizmetlerini 
özendirmek amacıyla aşağıda belirtilen önlemlerin alınmasına; 

a)  Ürünlerimize  dışsatım  gücü  kazandırmak  ve  dışsatımı  özendirmek,  amacıyla 


bunların  belgelerle  belirlenecek  dışsatım  fiyatlarına  giren  vergi,  resim,  harç  ve 
benzerleri etkiler yapan diğer yükümlülükleri, bağışıklık ve ayrıcalıklar tanımak ya da 
iade  suretiyle  ve  gerektiğinde  yürürlükte  bulunan  mali  mevzuattaki  dışsatıma  ilişkin 
bağışıklık, geçici kabul ve iade hükümlerini de geride bırakarak tamamen ya da kısmen 
gidermeye  ve  bu  amaçla  gerekli  usulleri  saptamaya,  bunların  uygulanmasını 
sağlayacak koşulları hazırlamaya, bu usul ve koşullarda gerekli değişiklikleri yapmaya, 

b) Yurtdışı Müteahhitlik hizmetlerindeki vergi yükünü azaltmak için, Türkiye'ye 
giren net döviz girdisi üzerinden belirlenecek bir oranda vergi iadesi yapmaya, 

c)  Yabancı  kuruluşlarca  tümü  ya  da  bir  bölümü  finanse  edilen  yurtiçi 
yatırımlardan  uluslararası  ihaleye  çıkarılanların  gerçekleştirilmesini  yüklenen  yerli 
müteahhitlerin,  finanse  eden  kuruluşlarca  T.C.  Merkez  Bankasına  transfer  edilen  ve 
Türkiye'de kalan dövizlerin miktarı üzerinden belirlenecek bir oranda vergi iadesinden 
yararlandırmaya, 

Bakanlar Kurulu Yetkilidir. 

Dışsatım,  yurtdışı  müteahhitlik  ve  yurtiçi  yatırımlardan  uluslararası  ihaleye 


çıkarılanların  gerçekleştirilmesini  yüklenen  yerli  müteahhitlerin,  bu  hizmetlerden 
dolayı  vergi  iadesi  olanaklarından  haksız  olarak  yararlanıldığının  saptanması  halinde, 
bu  yolla  elde  olunan  vergi  iadeleri  ilgililerden  6183  sayılı  Yasa  hükümleri  uyarınca 
geri  alınır.  (Bu  Madde  28  Eylül  1979  tarihli  Resmi  Gazete'de  yayınlanan  34  sayılı 
KHK ile yukarıdaki biçimde değiştirilmiştir.) 

Madde 2­ Yürürlükten kaldırılmıştır. 

Madde 3­ Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

Madde 4­ Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.


DIŞ TİCARETİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN 
Resmi Gazete Tarihi: 15 Şubat 1984 
Resmi Gazete Numarası: 18313 

Kanun Numarası: 2976 

Kabul Tarihi: 2 Şubat 1984 

Amaç ve Kapsam 

Madde  1­  Dış  ticaretin  ülke  eko  numarası  yararına  düzenlenmesini  sağlamak 
amacıyla  ithalat,  ihracat  ve  diğer  dış  ticaret  işlemleri  üzerine  vergi  ve  benzeri 
yükümlülükler  dışında  ek  mali  yükümlülükler  konulması  ve  kaldırılması,  bu 
yükümlülüklere  ilişkin  esasların  tespit  edilmesi  ve  oluşan  fonların  kullanılması  bu 
Kanun hükümlerine göre yürütülür. 

Yetki 

Madde  2­  Bakanlar  Kurulu  bu  Kanun  kapsamındaki  konularda  düzenlemeler 


yapmaya yetkilidir. 

Ek Mali Yükümlülükler 

Madde  3­  İthalat,  ihracat  veya  dış  ticaret  işlemleri  üzerine  konulan  ek  mali 
yükümlülüklerin  nevi,  miktarı,  tahsili,  takibi,  iadesi,  gerektiğinde  bütçeye  irat 
kaydedilmesi,  bir  fonda  toplanması  ve  fonun  kullanım  esasları  Bakanlar  Kurulu 
kararında gösterilir. 

Ek  mali  yükümlülüklerin  tahsilinde  6183  sayılı  Amme  Alacaklarının  Tahsil 


Usulü Hakkında Kanun uygulanır. 

Müeyyide 

Madde 4­ Bakanlar Kurulu kararıyla tahsil edilen ek mali yükümlülükleri yerine 
getirmeden  ithalat,  ihracat  veya  diğer  dış  ticaret  işlemlerini  gerçekleştirenler, 
Numarasıksan ek mali yükümlülüğün iki katı para cezasına çarptırılırlar. 

Yürür lük 

Madde 5­ Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

Yürütme 

Madde 6­ Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.


KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU 
Resmi Gazete Tarihi: 2 Kasım 1984 
Resmi Gazete Numarası: 18563 

Kanun Numarası: 3065 

Kabul Tarihi: 25 Ekim 1984 

BİRİNCİ KISIM 

Mükellefiyet 

BİRİNCİ BÖLÜM 

Verginin Konusu 

Verginin Konusunu Teşkil Eden İşlemler 
(*) 
Madde 1­ Türkiye'de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir: 

1.  Ticarî,  sınaî,  ziraî  faaliyet  ve  serbest  meslek  faaliyeti  çerçevesinde  yapılan 
teslim ve hizmetler, 

2. Her türlü mal ve hizmet ithalatı, 

3. Diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetler: 

a)  Posta,  telefon,  telgraf,  teleks  ve  bunlara  benzer  hizmetler  ile  radyo  ve 
televizyon hizmetleri, 

b) Spor­Toto oynanması, piyango tertiplenmesi (Millî Piyango dahil), at yarışları 
ve diğer müşterek bahis ve talih oyunları tertiplenmesi, oynanması, 

c)  Profesyonel  sanatçıların  yer  aldığı  gösteriler  ve  konserler  ile  profesyonel 
sporcuların  katıldığı  sportif  faaliyetler,  maçlar,  yarışlar  ve  yarışmalar  tertiplenmesi, 
gösterilmesi, 

d) Müzayede mahallerinde ve gümrük depolarında yapılan satışlar, 

e) Boru hattı ile ham petrol, gaz ve bunların ürünlerinin taşınmaları, 

f)  Gelir  Vergisi  Kanununun  70  inci  maddesinde  belirtilen  mal  ve  hakların 
kiralanması işlemleri, 

g) Genel ve katma bütçeli  idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile 
bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki 

(*) 
31 Temmuz 2004 tarih ve 25539 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 5228 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.


kuruluşlara  ait  veya  tabi  olan  veyahut  bunlar  tarafından  kurulan  veya  işletilen 
müesseseler  ile  döner  sermayeli  kuruluşların  veya  bunlara  ait  veya  tabi  diğer 
müesseselerin ticarî, sınaî, ziraî ve meslekî nitelikteki teslim ve hizmetleri, 

h)  Rekabet  eşitsizliğini  gidermek  maksadıyla  isteğe  bağlı  mükellefiyetler 


suretiyle vergilendirilecek teslim ve hizmetler. 

Ticari, sınaî, ziraî faaliyet ile serbest meslek faaliyetinin devamlılığı, kapsamı ve 
niteliği  Gelir  Vergisi  Kanunu  hükümlerine  göre;  Gelir  Vergisi  Kanununda  açıklık 
bulunmadığı  hallerde, Türk Ticaret Kanunu  ve diğer  ilgili  mevzuat  hükümlerine göre 
tayin ve tespit edilir. 

Bu  faaliyetlerin  kanunların  veya  resmî  makamların  gösterdiği  gerek  üzerine 


yapılması,  bunları  yapanların  hukukî  statü  ve  kişilikleri,  Türk  tabiyetinde  bulunup 
bulunmamaları,  ikametgâh  veya  işyerlerinin  yahut  kanunî  merkez  veya  iş 
merkezlerinin  Türkiye'de  olup  olmaması  işlemlerin  mahiyetini  değiştirmez  ve 
vergilendirmeye mani teşkil etmez. 

İthalatın  kamu  sektörü,  özel  sektör  veya  herhangi  bir  gerçek  veya  tüzelkişi 
tarafından  yapılması  veya  herhangi  bir  şekil  ve  surette  gerçekleştirilmesi,  özellik 
taşıması vergilendirmeye tesir etmez. 

Teslim 
(*) 
Madde  2­  1.  Teslim,  bir  mal  üzerindeki  tasarruf  hakkının  malik  veya  onun 
adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesidir. Bir malın 
alıcı  veya  onun  adına  hareket  edenlerin  gösterdiği  yere  veya  kişilere  tevdii  teslim 
hükmündedir.  Malın  alıcıya  veya  onun  adına  hareket  edenlere  gönderilmesi  halinde, 
malın  nakliyesinin  başlatılması  veya  nakliyeci  veya  sürücüye  tevdi  edilmesi  de  mal 
teslimidir. 

2.  Bir  mal  üzerindeki  tasarruf  hakkının  iki  veya  daha  fazla  kimse  tarafından 
zincirleme âkit yapılmak suretiyle, malın bu arada el değiştirmeden doğrudan sonuncu 
kişiye devredilmesi halinde, aradaki safhaların her biri ayrı bir teslimdir. 

3.  Su,  elektrik,  gaz,  ısıtma,  soğutma  ve  benzeri  şekillerdeki  dağıtımlar  da  mal 
teslimidir. 

4.  Kap  ve  ambalajlar  ile  döküntü  ve  tali  maddelerin  geri  verilmesinin  mutat 
olduğu  hallerde  teslim,  bunlar  dışında  kalan  maddeler  itibariyle  yapılmış  sayılır. 
Bunların  yerine  aynı cins  ve  mahiyette kap ve ambalajlar  ile döküntü tali  maddelerin 
geri verilmesinde de aynı hüküm uygulanır. 

5. Trampa iki ayrı teslim hükmündedir. 

Teslim Sayılan Haller 

(*) 
20 Haziran 1986 tarih ve 19140 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 3297 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

10 
Madde 3­ Aşağıdaki haller teslim sayılır: 

a)  Vergiye  tabi  malların  her  ne  suretle  olursa  olsun,  vergiye  tabi  işlemler 
dışındaki  amaçlarla  işletmeden  çekilmesi,  vergiye  tabi  malların  işletme  personeline 
ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesi, 

b) Vergiye tabi malların, üretilip teslimi vergiden istisna edilmiş olan mallar için 
her ne suretle olursa olsun kullanılması veya sarfı, 

c) Mülkiyeti muhafaza kaydıyla yapılan satışlarda zilyedliğin devri, 

d) 4369 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır. 

Hizmet 

Madde 4­ 1. Hizmet, teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan 
işlemlerdir. 

Bu işlemler; bir şeyi yapmak, işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak, 
temizlemek,  muhafaza  etmek,  hazırlamak,  değerlendirmek,  kiralamak,  bir  şeyi 
yapmamayı taahhüt etmek gibi, şekillerde gerçekleşebilir. 

2. Bir hizmetin karşılığının bir mal teslimi veya diğer bir hizmet olması halinde 
bunların  her  biri  ayrı  işlem  olup,  hizmet  veya  teslim  hükümlerine  göre  ayrı  ayrı 
vergilendirilirler. 

Hizmet Sayılan Haller 

Madde 5­ Vergiye tabi bir hizmetten, işletme sahibinin, işletme personelinin veya 
diğer şahısların karşılıksız yararlandırılması hizmet sayılır. 

İşlemlerin Tür kiye'de Yapılması 
(*) 
Madde 6­ İşlemlerin Türkiye'de yapılması: 

a) Malların teslim anında Türkiye'de bulunmasını, 

b) Hizmetin Türkiye'de yapılmasını veya hizmetten Türkiye'de faydalanılmasını, 

ifade eder., 

Uluslarar ası Taşıma İşleri 

Madde  7­  Türkiye  ile  yabancı  ülkeler  arasında  yapılan  taşımacılık  ile  transit 
taşıma işlerinde, hizmetin iç parkura isabet eden kısmı Türkiye'de yapılmış sayılır. 

İKİNCİ BÖLÜM 

(*) 
29  Ocak  2000  tarih  ve  23948  namaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  4503  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

11 
Mükellef ve Vergi Sorumlusu 

Mükellef 
(**) 
Madde 8­ 1. Katma Değer Vergisinin Mükellefi: 

a) Mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde bu işleri yapanlar, 

b) İthalatta mal ve hizmet ithal edenler, 

c) Transit taşımalarda gümrük veya geçiş işlemine muhatap olanlar, 

d) PTT İşletme Genel Müdürlüğü ve radyo ve televizyon kurumları, 

e)  Spor­Toto,  piyango  (Millî  Piyango  dahil)  ve  benzeri  oyunlarda  oyunların 
teşkilat müdürlükleri, 

f) At yarışları ve diğer müşterek bahis ve talih oyunlarında bunları tertipleyenler, 

g)  1  inci  maddenin  3  üncü  fıkrasının  (c)  bendine  giren  hallerde  bunları 
tertipleyenler veya gösterenler, 

h) Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakları kiraya 
verenler, 

ı) İsteğe bağlı mükellefiyette talepte bulunanlardır. 

2. Vergiye tabi  bir  işlem sözkonusu olmadığı  veya katma değer  vergisini  fatura 


veya  benzeri  vesikalarda  göstermeye  hakkı  bulunmadığı  halde;  düzenlediği  bu  tür 
vesikalarda  katma  değer  vergisi  gösterenler,  bu  vergiyi  ödemekle  mükelleftirler.  Bu 
husus kanuna göre borçlu oldukları vergi tutarından daha yüksek bir meblağı gösteren 
mükellefler  için  de  geçerlidir.  Bu  gibi  sebeplerle  fazla  ödenen  vergiler,  Maliye 
Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslara göre ilgililere iade edilir. 

Vergi Sorumlusu 
(*) 
Madde  9­  1.  Mükellefin  Türkiye  içinde  ikametgâhının,  işyerinin,  kanunî 
merkezi  ve  iş  merkezinin  bulunmaması  hallerinde  ve  gerekli  görülen  diğer  hallerde 
Maliye  Bakanlığı,  vergi  alacağının  emniyet  altına  alınması  amacıyla,  vergiye  tabi 
işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir. 

(**) 
2  Ocak  2004  tarih  ve  25334  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  5035  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir. 
(*) 
29 Temmuz 1998 tarih ve 23417 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 4369 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

12 
2. Fiilî yada kaydî envanter sırasında belgesiz mal bulundurulduğu veya belgesiz 
hizmet satın alındığının tespiti halinde, bu alışlar nedeniyle ziyaa uğratılan katma değer 
vergisi, belgesiz mal bulunduran veya hizmet satın alan mükelleften aranır. 

Belgesiz  mal  bulundurdukları  veya  hizmet  satın  aldıkları  tespit  edilen 


mükelleflere,  bu  mal  ve  hizmetlere  ait  alış  belgelerinin  ibrazı  için  tespit  tarihinden 
itibaren  10  günlük  bir  süre  verilir.  Bu  süre  içinde  alış  belgelerinin  ibraz  edilememesi 
halinde,  belgesi  ibraz  edilemeyen  mal  ve  hizmetlerin  tespit  tarihindeki  emsal  bedeli 
üzerinden  hesaplanan  katma  değer  vergisi,  alışlarını  belgeleyemeyen  mükellef  adına 
re'sen tarhedilir. Bu tarhiyata vergi ziyaı cezası uygulanır. 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 

Vergiyi Doğuran Olay 

Vergiyi Doğuran Olayın Meydana Gelmesi 
(*) 
Madde 10­ Vergiyi Doğuran Olay: 

a) Mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde, malın teslimi veya hizmetin yapılması, 

b)  Malın  tesliminden  veya  hizmetin  yapılmasından  önce  fatura  veya  benzeri 
belgeler  verilmesi  hallerinde,  bu  belgelerde  gösterilen  miktarla  sınırlı  olmak  üzere 
fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi, 

c) Kısım kısım mal teslimi veya hizmet yapılması mutad olan veya bu hususlarda 
mutabık kalınan hallerde, her bir kısmın teslimi veya bir kısım hizmetin yapılması, 

d)  Komisyoncular  vasıtasıyla  veya  konsinyasyon  suretiyle  yapılan  satışlarda, 


malların alıcıya teslimi, 

e)  Malın  alıcıya  veya  onun  adına  hareket  edenlere  gönderilmesi  halinde,  malın 
nakliyesine başlanması veya nakliyeci veya sürücüye tevdii, 

f) 4369 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır. 

g)  Su,  elektrik,  gaz,  ısıtma,  soğutma  ve  benzeri  enerji  dağıtım  veya 
kullanımlarında bunların bedellerinin tahakkuk ettirilmesi, 

h) 3316 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır. 

ı)  İthalatta,  Gümrük  Kanununa  göre  gümrük  vergisi  ödeme  mükellefiyetinin 


başlaması,  gümrük  vergisine  tabi  olmayan  işlemlerde  ise  gümrük  beyannamesinin 
tescili, 

(*) 
29  Ocak  2000  tarih  ve  23948  namaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  4503  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

13 
j)  İkametgâhı,  işyeri,  kanunî  merkezi  ve  iş  merkezi  Türkiye'de  bulunmayanlar 
tarafından  yabancı  ülkeler  ile  Türkiye  arasında  yapılan  taşımacılık  ile  transit 
taşımacılıkta gümrük bölgesine girilmesi veya gümrük bölgesinden çıkılması, 

anında meydana gelir. 

İKİNCİ KISIM 

İstisnalar 

BİRİNCİ BÖLÜM 

İhracat İstisnası 

Mal ve Hizmet İhracatı 
(*) 
Madde 11­ 1. Aşağıdaki teslim ve hizmetler vergiden müstesnadır: 

a) İhracat teslimleri ve bu teslimlere ilişkin hizmetler ile yurt dışındaki müşteriler 
için  yapılan  hizmetler  ve  karşılıklı  olmak  şartıyla  uluslararası  roaming  anlaşmaları 
çerçevesinde yurt dışındaki müşteriler için Türkiye'de verilen roaming hizmetleri, 

b) Türkiye'de ikamet etmeyen yolcuların satınalarak Türkiye dışına götürdükleri 
malların  teslimi  anında  Katma  Değer  Vergisi  tahsil  edilir.  Ancak  gümrükten  malın 
çıkışı  anında  fatura  veya  belgenin  ibrazında  tahsil  edilen  Katma  Değer  Vergisi  iade 
olunur. 

Türkiye'de ikametgâhı, işyeri, kanuni ve iş merkezi bulunmayanların taşımacılık 
faaliyetlerine  ilişkin  olarak  satın  alacakları  mal  ve  hizmetler  ile  fuar,  panayır  ve 
sergilere katılımları dolayısıyla  satın alacakları  mal  ve  hizmetler  nedeniyle ödedikleri 
katma değer vergisi, karşılıklı olmak kaydıyla iade edilir. 

Maliye Bakanlığı iadeden faydalanacak mal ve hizmetler ile uygulamaya ilişkin 
usul ve esasları tespit etmeye yetkilidir. 

c) İhraç edilmek şartıyla imalatçılar tarafından kendilerine teslim edilen mallara 
ait  katma  değer  vergisi,  ihracatçılar  tarafından  ödenmez.  Mükelleflerce  tahsil 
edilmeyen  ancak  ilgili  dönem  beyannamesinde  beyan  edilecek  olan  bu  vergi,  vergi 
dairesince tarh ve tahakkuk ettirilerek tecil olunur. 

Söz konusu malların, ihracatçıya teslim tarihini takip eden ay başından itibaren 3 
ay içinde ihraç edilmesi halinde, tecil edilen vergi terkin olunur. 

İhracatın  yukarıdaki  şartlara  uygun  gerçekleştirilmemesi  halinde,  tecil  olunan 


vergi  tahakkuk  ettirildiği  tarihten  itibaren  6183  sayılı  Amme  Alacaklarının  Tahsil 
Usulü  Hakkında  Kanunun  51'inci  maddesine  göre  belirlenen  gecikme  zammıyla 
birlikte tahsil olunur. Ancak,  ihraç edilmek şartıyla teslim edilen  malların  Vergi Usul 

(*) 
31 Temmuz 2004 tarih ve 25539 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 5228 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

14 
Kanununda belirtilen mücbir sebepler nedeniyle ihraç edilmemesi halinde, tecil edilen 
vergi  tecil  edildiği  tarihten  itibaren  6183  sayılı  Amme  Alacaklarının  Tahsil  Usulü 
Hakkında  Kanunun  48'inci  maddesine  göre  ilgili  dönemler  için  geçerli  tecil  faizi  ile 
birlikte tahsil edilir. 

Tecil  veya  terkin  edilen  bu  vergiler  hakkında  ihracatçılar  bakımından  bu 
Kanunun 32'inci maddesi hükmü uygulanmaz. 

İhracatçılara  mal  teslim  eden  imalatçılara  iade  edilecek  Katma  Değer  Vergisi 
ihraç  edilen  mala  ilişkin  imalatçı  satış  bedeline  göre  hesaplanan  vergiden  imalatçı 
aleyhine  matrahta  meydana  gelen  değişikliğe  ilişkin  verginin  düşülmesinden  sonra 
kalan tutardan fazla olamaz. 

İhracatçılara  mal  teslim  eden  imalatçılara  iade  edilmesi  gereken  Katma  Değer 
Vergisi ihracat işlemlerinin tamamlanmasından sonra yapılır. İade veya tecil olunacak 
vergi  miktarı  mükellefin  ilgili  dönem  beyannamesinde  yer  alan  bilgiler  mukayese 
edilmek suretiyle hesaplanır. 

İhracatın  mücbir  sebepler  veya  beklenmedik  durumlar  nedeniyle  üç  ay  içinde 
gerçekleştirilememesi halinde, en geç üç aylık sürenin dolduğu tarihten itibaren onbeş 
gün  içinde  başvuran  ihracatçılara,  Maliye  Bakanlığınca  veya  Bakanlığın  uygun 
görmesi halinde vergi dairelerince üç aya kadar ek süre verilebilir. 

2.  Maliye  ve  Gümrük  Bakanlığı,  Katma  Değer  Vergisi  tahsil  edilmeden  teslim 
edilecek  mal  miktarını;  ihracatçı  ve  ihracatçıya  mal  teslim  edenlerin  her  biri  için,  bir 
önceki  yıl  iş  hacmi,  cari  yıldaki  işlemler  ve  vergi  alacağının  emniyet  altına  alınması 
amacıyla  gerekli  görülen  hallerde  sınırlamaya  ve  bu  istisnaların  uygulamasına  ilişkin 
usul ve esaslar ile istisnanın uygulanacağı asgari miktarları tespite yetkilidir. 

İhracat Teslimi ve Yurt Dışındaki Müşteriler İçin Yapılan Hizmetler 
(*) 
Madde  12­  1.  Bir  teslimin  ihracat  teslimi  sayılabilmesi  için  aşağıdaki  şartlar 
yerine getirilmiş olmalıdır: 

a)  Teslim  yurt  dışındaki  bir  müşteriye  veya  bir  serbest  bölgedeki  alıcıya  ya  da 
yetkili gümrük antreposu işleticisine yapılmalıdır. 

b) Teslim konusu mal Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgesinden çıkarak bir dış 
ülkeye  veya  bir  serbest  bölgeye  vasıl  olmalı  ya  da  yurt  dışındaki  müşteriye 
gönderilmek  üzere  yetkili  gümrük  antreposuna  konulmalıdır.  Teslim  konusu  malın 
ihraç edilmeden önce yurt dışındaki alıcı adına hareket eden yurt içindeki firmalar veya 
bizzat  alıcı  tarafından  işlenmesi  veya  herhangi  bir  şekilde  değerlendirilmesi  durumu 
değiştirmez. 

İhracat  teslimi  yapılacak  yetkili  gümrük  antrepoları  ile  buralarda  düzenlenmesi 


zorunlu  belgeleri  belirlemeye,  konulacak  mal  miktarı  ve  cinsi  ile  bunların  antrepoda 

(*) 
24  Nisan  2003  tarih  ve  25088  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  4842  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

15 
bekleme sürelerine ilişkin olarak sınırlama getirmeye, Gümrük Müsteşarlığının görüşü 
alınmak suretiyle, Maliye Bakanlığı yetkilidir. 

Gümrük  antreposuna  konulan  malın  ihracatının  belirlenen  sürede  veya  şartlara 


uygun  olarak  gerçekleşmemesi  veya  tevsik  edilememesi  hallerinde;  ziyaa  uğratılan 
vergi,  buna  ilişkin  olarak  kesilecek  ceza  ve  hesaplanacak  gecikme  faizinin 
ödenmesinden  katma  değer  vergisi  iadesi  alanla  birlikte  antrepo  işleticisi  de 
müteselsilen sorumludur. 

2.  Yurt  dışındaki  müşteri  tabiri;  ikametgâhı,  işyeri,  kanunî  ve  iş  merkezi  yurt 
dışında  olan  alıcılar  ile  yurt  içinde  bulunan  bir  firmanın  yurt  dışında  kendi  adına 
müstakilen  faaliyet  gösteren  şubelerini  ifade  eder.  Bir  hizmetin  yurt  dışındaki 
müşteriler  için  yapılan  hizmet  sayılabilmesi  için  aşağıdaki  şartlar  yerine  getirilmiş 
olmalıdır. 

a) Hizmetler yurt dışındaki bir müşteri için yapılmış olmalıdır. 

b) Hizmetten yurt dışında faydalanılmalıdır. 

İKİNCİ BÖLÜM 

Araçlar,  Kıymetli  Maden  ve  Petrol  Aramaları  ile  Ulusal  Güvenlik 


Harcamaları ve Yatırımlarda İstisna 
(*) 
Madde 13­ Aşağıdaki teslim ve hizmetler vergiden müstesnadır. 

a)  Faaliyetleri  kısmen  veya  tamamen  deniz,  hava  ve  demiryolu  taşıma 
araçlarının,  yüzer tesis  ve  araçların kiralanması  veya  çeşitli şekillerde  işletilmesi olan 
mükelleflere  bu  amaçla  yapılan  deniz,  hava  ve  demiryolu  taşıma  araçlarının,  yüzer 
tesis ve araçlarının teslimleri, bu araçların imal ve inşaası ile ilgili olarak yapılan teslim 
ve hizmetler ile bunların tadili, onarım ve bakımı şeklinde ortaya çıkan hizmetler, 

b)  Deniz  ve  hava  taşıma  araçları  için  liman  ve  hava  meydanlarında  yapılan 
hizmetler, 

c)  Altın,  gümüş  ve  platin  ile  ilgili  arama,  işletme,  zenginleştirme  ve  rafinaj 
faaliyetleri  ile  6326  sayılı  Petrol  Kanunu  hükümlerine  göre  yapılan  petrol  arama 
faaliyetlerine  ilişkin  olmak  üzere,  bu  faaliyetleri  yürütenlere  yapılan  teslim  ve 
hizmetler, 

d)  Yatırım  Teşvik  Belgesi  sahibi  mükelleflere  belge  kapsamındaki  makina  ve 
teçhizat  teslimleri  (Şu  kadar  ki,  yatırımın  teşvik  belgesinde  öngörüldüğü  şekilde 
gerçekleşmemesi  halinde,  zamanında  alınmayan  vergi  alıcıdan,  vergi  ziyaı  cezası 
uygulanarak  gecikme  faizi  ile  birlikte  tahsil  edilir.  Zamanında  alınmayan  vergiler  ile 
vergi  cezalarında  zamanaşımı,  verginin  tarhını  veya  cezanın  kesilmesini  gerektiren 
durumun meydana geldiği tarihi takip eden takvim yılının başından itibaren başlar). 

(*) 
31 Temmuz 2004 tarih ve 25539 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 5228 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

16 
e) Limanlar ve  hava  meydanlarının  inşası,  yenilenmesi  ve genişletilmesi  işlerini 
fiilen  kendisi  yapan  veya  yaptıran  mükelleflere  bu  işlere  ilişkin  olarak  yapılan  mal 
teslimleri ve inşaat taahhüt işleri, 

f)  Milli  Savunma  Bakanlığı,  Jandarma  Genel  Komutanlığı,  Sahil  Güvenlik 


Komutanlığı,  Savunma  Sanayii  Müsteşarlığı,  Milli  İstihbarat  Teşkilatı  Müsteşarlığı, 
Emniyet  Genel  Müdürlüğü  ve  Gümrük  Muhafaza  Genel  Müdürlüğüne  milli  savunma 
ve  iç  güvenlik  ihtiyaçları  için  uçak,  helikopter,  gemi,  denizaltı,  tank,  panzer,  zırhlı 
personel  taşıyıcı,  roket,  füze  ve  benzeri  araçlar,  silah,  mühimmat,  silah  malzeme, 
teçhizat ve sistemleri ile bunların araştırma­geliştirme, yazılım, üretim, montaj, yedek 
parça,  bakım­onarım  ve  modernizasyonuna  ilişkin  olarak  yapılan  teslim  ve  hizmetler 
ve  bu  teslim  ve  hizmetleri  gerçekleştirenlere  bu  kapsamda  yapılacak  olan,  miktarı  ve 
nitelikleri yukarıda sayılan kuruluşlarca onaylanan teslim ve hizmetler. 

Bakanlar Kurulu, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 232 nci maddesinde yer alan 
ve  ilgili  yılda  uygulanmakta  olan  haddi,  istisna  uygulamasında  asgari  tutar  olarak 
belirlemeye  ve  belirlenen  bu  tutarı  iki  katına  kadar  artırmaya,  sıfıra  kadar  indirmeye 
yetkilidir.  Maliye  Bakanlığı,  istisna  kapsamına  girecek  teslim  ve  hizmetleri 
tanımlamaya, istisnaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir. 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 

Taşımacılık İstisnası 

Transit Taşımacılık 

Madde 14­ 1. Transit ve Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yapılan taşımacılık 
işlerinde, Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek taşıma işleri vergiden müstesnadır. 

2. Bu istisna, ikametgâhı, kanunî merkezi ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan 
mükelleflere, ilgili ülkeler itibariyle karşılıklı olmak şartıyla tanınır. 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 

Diplomatik İstisnalar 

Diplomatik İstisnalar 

Madde 15­ 1. Aşağıdaki teslim ve hizmetler vergiden müstesnadır: 

a)  Karşılıklı  olmak  kaydıyla,  yabancı  devletlerin  Türkiye'deki  diplomatik 


temsilciliklerine, konsolosluklarına ve bunların diplomatik haklara sahip mensuplarına 
yapılan teslim ve hizmetler, 

b)  Uluslararası  anlaşmalar  gereğince  vergi  muafiyeti  tanınan  uluslararası 


kuruluşlara ve bunların mensuplarına yapılan teslim ve hizmetler, 

2.  Bu  istisnaların  uygulanmasına  ilişkin  usul  ve  esaslar  ile  istisnanın 
uygulanacağı asgarî miktarları tespite Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.

17 
BEŞİNCİ BÖLÜM 

İthalat İstisnası 

İthalat İstisnası 
(*) 
Madde 16­ 1. Aşağıdaki teslim ve hizmetler vergiden müstesnadır: 

a) Bu Kanuna göre teslimleri vergiden istisna edilen mal ve hizmetlerin ithali, 

b) 4458 sayılı Gümrük Kanununun 167 nci maddesi [(5) numaralı fıkrasının (a) 
bendi  ile  (7)  numaralı  fıkrası  hariç],  geçici  ithalat  ve  hariçte  işleme  rejimleri  ile  geri 
gelen  eşyaya  ilişkin  hükümleri  kapsamında  gümrük  vergisinden  muaf  veya  müstesna 
olan eşyanın ithali, (Bu Kanunun 11 inci maddesinde düzenlenen ihracat istisnasından 
yararlanarak  ihraç  olunan  ancak,  Gümrük  Kanununun  168,  169  ve  170  inci 
maddelerinde  belirtildiği  şekilde  geri  gelen  eşyanın  ithalat  istisnasından 
faydalanabilmesi  için,  bu  eşyayla  ilgili  olarak  ihracat  istisnasından  faydalanılan 
miktarın  gümrük  idarelerine  ödenmesi  veya  bu  miktar  kadar  teminat  gösterilmesi 
şarttır.) 

c) Gümrük Kanunundaki transit ve gümrük antrepo rejimleri ile geçici depolama 
ve serbest bölge hükümlerinin uygulandığı mallar, 

2. Gümrük  Kanununa göre geri gelen  eşyanın dışarıda  bir  işleme  tabi tutulması 


veya  asli  kısmına  bir  ilave  yapılması  halinde  eşyanın  kazandığı  değer  farkı  istisnaya 
dahil değildir. 

ALTINCI BÖLÜM 

Sosyal ve Askerî Amaçlı İstisnalar la Diğer İstisnalar 

Sosyal ve Askerî Amaçlı İstisnalar la Diğer İstisnalar 
(*) 
Madde 17­ 1. Kültür ve Eğitim Amacı Taşıyan İstisnalar: 

Genel  ve  katma  bütçeli  daireler,  il  özel  idareleri,  belediyeler,  köyler,  bunların 
teşkil  ettikleri  birlikler,  üniversiteler,  döner  sermayeli  kuruluşlar,  kanunla  kurulan 
kamu  kurum  ve  kuruluşları,  kamu  kurumu  niteliğindeki  meslek  kuruluşları,  siyasî 
partiler  ve  sendikalar,  kanunla  kurulan  veya  tüzelkişiliği  haiz  emekli  ve  yardım 
sandıkları,  kamu  menfaatine  yararlı  dernekler,  tarımsal  amaçlı  kooperatifler  ve 
Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıfların: 

a)  İlim,  fen  ve  güzel  sanatları,  tarımı  yaymak,  ıslah  ve  teşvik  etmek  amacıyla 
yaptıkları teslim ve hizmetleri, 

(*) 
2  Ocak  2004  tarih  ve  25334  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  5035  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir. 
(*) 
31  Aralık  2004  tarih  ve  25687  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  5281  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

18 
b)  Tiyatro,  konser  salonu,  kütüphane,  sergi,  okuma  ve  konferans  salonları  ile 
spor  tesisleri  işletmek  veya  yönetmek  suretiyle  ifa  ettikleri  kültür  ve  eğitim 
faaliyetlerine ilişkin teslim ve hizmetleri, 

2. Sosyal Amaç Taşıyan İstisnalar: 

a)  Yukarıda  sayılan  kurum  ve  kuruluşların  hastane,  nekahathane,  klinik, 


dispanser, prevantoryum, sanatoryum, kan bankası ve organ nakline mahsus bankalar, 
anıtlar,  botanik  ve  zooloji  bahçeleri,  parklar  ile  veteriner,  bakteriyoloji,  seroloji  ve 
distofajin laboratuvarları gibi kuruluşlar, öğrenci veya yetiştirme yurtları, yaşlı ve sakat 
bakım  ve  huzurevleri, parasız  fukara aşevleri, düşkünevleri  ve  yetimhaneleri işletmek 
veya yönetmek suretiyle ifa ettikleri kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri, 

b)  Üniversite  ve  yüksekokullar  ile  8.6.1965  tarihli  ve  625  sayılı  Kanun 
hükümlerine  tâbi  özel  okullar  tarafından  ilgili  dönemdeki  kapasitelerinin  %10'unu 
geçmemek  üzere  verilen  bedelsiz  eğitim  ve  öğretim  hizmetleri,  kanunların  gösterdiği 
gerek  üzerine  bedelsiz  olarak  yapılan  mal  teslimi  ve  hizmet  ifaları,  birinci  fıkrada 
sayılan  kurum  ve  kuruluşlara  bedelsiz  olarak  yapılan  her  türlü  mal  teslimi  ve  hizmet 
ifaları  ile  fakirlere  yardım  amacıyla  gıda  bankacılığı  faaliyetinde  bulunan  dernek  ve 
vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda 
maddelerinin teslimi, 

c) Yabancı devletlerin Türkiye’deki diplomatik temsilcilik ve konsoloslukları ile 
yabancı  hayır  ve  yardım  kurumlarına,  bu  maddenin  1  numaralı  fıkrasında  sayılan 
kurum  ve  kuruluşlara  bedelsiz  olarak  yapacakları  teslim  ve  hizmetlere  ilişkin  olarak 
yapılan teslim ve hizmetler. 

Maliye Bakanlığı, istisna kapsamına girecek mal ve hizmetler ile bunların asgari 
tutarlarını ve bu bendin uygulamasına ilişkin usul ve esasları tespit etmeye yetkilidir. 

d)  2863  sayılı  Kültür  ve  Tabiat  Varlıklarını  Koruma  Kanunu  kapsamındaki 
tescilli  taşınmaz  kültür  varlıklarının  rölöve,  restorasyon  ve  restitüsyon  projelerine 
münhasır  olmak  üzere,  bu  projelendirmelerden  yararlananlara  verilen  mimarlık 
hizmetleri ile projelerin uygulanması kapsamında yapılacak teslimler. 

İstisna kapsamına girecek mal ve hizmetler ile bunların asgarî standartları ve bu 
bendin  uygulanmasına  ilişkin  usul  ve  esaslar  Maliye  Bakanlığınca  çıkarılacak  bir 
yönetmelikle belirlenir. 

e)  Kamu  kurumu  niteliğindeki  meslek  kuruluşlarının,  kanunlarla  kendilerine 


verilen  görev  gereği  ve  kuruluş  amaçlarına  uygun  ruhsat,  izin,  onay  ve  benzeri 
hizmetleri  ile  bu  hizmetlerle  ilgili  olarak  kullanılacak  basılı  kâğıtların  bu  kuruluşlar 
tarafından teslimi (motorlu taşıtlar tescil plaka teslimleri hariç), 

3. Askeri Amaç Taşıyan İstisnalar: 

a)  Askeri  fabrika,  tersane  ve  atölyelerin  kuruluş  amaçlarına  uygun  olarak 
yaptıkları teslim ve hizmetler,

19 
b) 3297 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır. 

c) 3099 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır. 

4. Diğer İstisnalar: 

a)  Gelir  Vergisi  Kanununa  göre  vergiden  muaf  esnaf  ile  basit  usulde 
vergilendirilen mükellefler tarafından yapılan teslim ve hizmetler, 

b) Gelir Vergisi Kanununa göre gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiler ile 
aynı  Kanunun  66'ncı  maddesine  göre  vergiden  muaf  olan  serbest  meslek  erbabı 
tarafından yapılan teslim ve hizmetler, 

c) Gelir Vergisi Kanununun 81 inci maddesinde belirtilen işlemler ile Kurumlar 
Vergisi  Kanununa  göre  yapılan  devir  ve  bölünme  işlemleri  (Bu  kapsamda  vergiden 
istisna  edilen  işlemler  bakımından  Katma  Değer  Vergisi  Kanununun  30  uncu 
maddesinin (a) bendi  hükmü uygulanmaz. İşlem  sonunda  faaliyetini  bırakan, bölünen 
veya  infisah  eden  mükelleflerce  yüklenilen  ve  indirilemeyen  vergiler,  faaliyete 
başlayan  veya  devir  ve  bölünme  sonrasında  devredilen  veya  bölünen  kurumların 
varlıklarını  devralan  mükellefler  tarafından  mükerrer  indirime  yol  açmayacak  şekilde 
indirim konusu yapılır.), 

d) İktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri, 

e)  Banka  ve  sigorta  muameleleri  vergisi  kapsamına  giren  işlemler  ve  tali 
acenteler  dahil  sigorta  acente  ve  prodüktörlerinin  sigorta  muamelelerine  ilişkin 
işlemleri  ile  Kurumlar  Vergisi  Kanununun  7  nci  maddesinin  (24)  numaralı  bendinde 
belirtilen kurumların kredi teminatı sağlama işlemleri, 

f) Darphane ve Damga Matbaası tarafından yapılan teslim ve hizmetler ile Milli 
Piyango  İdaresi  Genel  Müdürlüğünce  düzenlenen  piyango,  sayısal  loto,  hemen  kazan 
ve benzeri oyunların tertiplenmesi veya oynanması, 

g)  Külçe  altın,  külçe  gümüş,  kıymetli  taşlar  (elmas,  pırlanta,  yakut,  zümrüt, 
topaz,  safir,  zebercet,  inci,  kübik  virconia)  döviz,  para,  damga  pulu,  değerli  kâğıtlar, 
hisse senedi, tahvil ile metal, plastik, lastik, kauçuk, kâğıt, cam hurda ve atıkları (hurda 
metalden elde edilen külçeler dahil) teslimi, 

h)  Ziraî  amaçlı  su  teslimleri  ile  köy  tüzel  kişiliklerince  köyde  ikamet  edenlere 
yapılan  ticarî  amaçlı  olmayan  perakende  içme  suyu  teslimleri  ,  kamu  kuruluşları, 
tarımsal kooperatifler ve çiftçi birliklerince yapılan arazi ıslahına ait hizmetler, 

ı) Serbest bölgelerde verilen hizmetler, 

j) Boru hattı ile yapılan yabancı ham petrol, gaz ve bunların ürünlerinin taşınması 
hizmetleri, 

k)  Organize  sanayi  bölgeleri  ile  küçük  sanayi  sitelerinin  kurulması  amacıyla 
oluşturulan iktisadi işletmelerin arsa ve işyeri teslimleri ile konut yapı kooperatiflerinin 
üyelerine konut teslimleri.

20 
l)  30.1.2002  tarihli  ve  4743  sayılı  Kanun  hükümlerine  göre  kurulan  varlık 
yönetim  şirketlerinin  bankalar,  özel  finans  kurumları  ve  diğer  mali  kurumlardan 
devraldığı  alacakların  tahsili  amacıyla  bu  alacakların  teminatını  oluşturan  mal  ve 
hakların  (müzayede  mahallinde  satışı  dahil)  teslimi  ile  aynı  Kanuna  göre  finansal 
yeniden  yapılandırma  çerçeve  anlaşmaları  hükümleri  kapsamında  yeniden 
yapılandırılan  borçların  ödenmemesi  nedeniyle  bu  borçların  teminatını  oluşturan  mal 
ve hakların (müzayede mahallinde satışı dahil) teslimi, 

m)  Bankalar  Kanunu  uyarınca;  mal  ve  hakların  Tasarruf  Mevduatı  Sigorta 
Fonuna  teslimi  ile  bunların  Tasarruf  Mevduatı  Sigorta  Fonu  tarafından  (müzayede 
mahallinde  satışı  dahil)  teslimi,  bu  Fonun  devraldığı  alacakların  tahsili  amacıyla, 
bunların  teminatını  oluşturan  mal  ve  hakların  (müzayede  mahallinde  satışı  dahil) 
teslimi  ve  temettü  hariç  ortaklık  haklarıyla  yönetim  ve  denetimleri  devralınan 
şirketlerin  aktiflerinin  Fon  alacaklarının  tahsili  amacıyla  (müzayede  mahallerinde 
yapılan satışlar dahil) teslimi, 

Bu istisna işlem bedelinden Fona intikal eden tutarla orantılı uygulanır. 

n) Basın, Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğüne verilen haber hizmetleri. 

o)  Gümrük  antrepoları  ve  geçici  depolama  yerleri  ile  gümrük  hizmetlerinin 
verildiği  gümrüklü  sahalarda;  ithalat  ve  ihracat  işlemlerine  konu  mallar  için  verilen 
ardiye,  depolama  ve  terminal  hizmetleri  ile  vergisiz  satış  yapılan  işyerlerinin  ve  bu 
işyerlerine ait depo ve ardiye gibi bağımsız birimlerin kiralanması, 

p) Hazine ve Arsa Ofisi Genel Müdürlüğünce yapılan taşınmaz mal teslimleri ile 
Hazinece yapılan irtifak hakkı tesisi işlemi. 

r)  Kurumların  en  az  iki  tam  yıl  süreyle  aktiflerinde  yer  alan  iştirak  hisseleri  ile 
gayrimenkullerinin  satışı  suretiyle  gerçekleşen  devir  ve  teslimleri,  bankalara  borçlu 
olanların  ve  kefillerinin  borçlarına  karşılık  gayrimenkul  ve  iştirak  hisselerinin 
(müzayede mahallerinde yapılan satışlar dahil) bankalara devir ve teslimleri. 

İstisna  kapsamındaki  kıymetlerin  ticaretini  yapanların,  bu  amaçla  ellerinde 


bulundurdukları  gayrimenkul  ve  iştirak  hisselerinin  teslimleri  istisna  kapsamı 
dışındadır.  Bu  şekilde  teslim  edilen  kıymetlerin  iktisabında  yüklenilen  ve  teslimin 
yapıldığı döneme kadar indirim yoluyla giderilemeyen Katma Değer Vergisi, teslimin 
yapıldığı  hesap  dönemine  ilişkin  Gelir  veya  Kurumlar  Vergisi  matrahının  tespitinde 
gider olarak dikkate alınır. 

YEDİNCİ BÖLÜM 

İstisnadan Vazgeçme ve İstisnaların Sınırı 

İstisnadan Vazgeçme

21 
(*) 
Madde 18­ 1. Vergiden istisna edilmiş işlemleri yapanlar, ilgili vergi dairesine 
yazılı  başvuruda  bulunarak,  belirtecekleri  işlem  türleri  için  vergiye  tâbi  tutulmalarını 
talep edebilirler. Bu talebin dilekçede  belirtilen  ve dilekçe tarihinden sonra  ifa edilen 
işlemlerin tamamını kapsaması şarttır. Şu kadar ki, mükellefiyetin devam etmekte olan 
işlemlere şümulü yoktur. 

2.  Kamu  menfaatine  yararlı  dernekler  ve  Bakanlar  Kurulunca  vergi  muafiyeti 
tanınan  vakıfların  kuruluş  amaçlarına  uygun  olarak  işletmek  veya  yönetmek  suretiyle 
ifa ettikleri teslim  ve hizmetlere  ilişkin  istisnalar  hariç olmak üzere, 17 nci  maddenin 
(1)  ve  (2)  numaralı  fıkralarıyla  (3)  numaralı  fıkranın  (a)  ve  (4)  numaralı  fıkranın  (e) 
bentlerinde  yazılı  istisnalar  hakkında  yukarıdaki  (1)  numaralı  fıkra  hükmü 
uygulanmaz. 

3.  İstisnadan  vazgeçeceklerin  talepleri  üzerine,  vergi  dairesince,  vergi 


muafiyetleri  talep  tarihinden  itibaren  tesis  olunur.  Bu  şekilde  mükellef  olanlar  üç  yıl 
geçmedikçe mükellefiyetten çıkamazlar. Mükellefler üç yıllık sürenin bitiminden önce 
mükellefiyetten  çıkma  talebinde  bulunmadıkları  takdirde  mükellefiyet  yeniden  üç  yıl 
süre ile uzatılmış sayılır. 

İstisnaların Sınırı 

Madde  19­  1.  Diğer  kanunlardaki  vergi  muaflık  ve  istisna  hükümleri  bu  vergi 
bakımından geçersizdir. Katma değer vergisine ilişkin istisna ve muafiyetler ancak bu 
Kanuna hüküm eklenmek veya bu Kanunda değişiklik yapılmak suretiyle düzenlenir. 

2. Uluslararası anlaşma hükümleri saklıdır. 

ÜÇÜNCÜ KISIM 

Matrah, Nispet ve İndirim 

BİRİNCİ BÖLÜM 

Matrah 

Teslim ve Hizmet İşlemlerinde Matrah 

Madde  20­  1.  Teslim  ve  hizmet  işlemlerinde  matrah,  bu  işlemlerin  karşılığını 
teşkil eden bedeldir. 

2. Bedel deyimi, malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar 
adına  hareket  edenlerden  bu  işlemler  karşılığında  her  ne  suretle  olursa  olsun  alınan 
veya  bunlarca  borçlanılan  para,  mal  ve  diğer  suretlerde  sağlanan  ve  para  ile  temsil 
edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade eder. 

3. 4369 sayılı Kanunun ile yürürlükten kaldırılmıştır. 

(*) 
31 Temmuz 2004 tarih ve 25539 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 5228 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

22 
4. Belli bir tarifeye göre fiyatı tespit edilen işler ile bedelin biletle tahsil edildiği 
hallerde tarife ve bilet bedeli Katma Değer Vergisi dahil edilerek tespit olunur ve vergi 
müşteriye ayrıca intikal ettirilmez. 

İthalatta Matrah 
(*) 
Madde 21­ İthalatta verginin matrahı aşağıda gösterilen unsurların toplamıdır: 

a) İthal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin 
kıymet esasına göre alınmaması  veya  malın gümrük vergisinden  muaf olması  halinde 
sigorta  ve  navlun  bedelleri  dahil  (CIF)  değeri,  bunun  belli  olmadığı  hallerde  malın 
gümrükçe tespit edilecek değeri, 

b) İthalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar, 

c)  Gümrük  beyannamesinin  tescil  tarihine  kadar  yapılan  diğer  giderler  ve 
ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur 
parkı gibi ödemeler. 

Uluslarar ası Yük ve Yolcu Taşımalarında Matrah 

Madde 22­ İkametgâhı, kanuni merkezi ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayanlar 
tarafından  yabancı  ülkeler  ile  Türkiye  arasında  yapılan  taşımacılık  ile  transit 
taşımacılıkta  şahıs  ve  ton  başına  kilometre  itibariyle  yurt  içi  emsalleri  göz  önüne 
alınmak suretiyle matrah tespitine Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir. 

Özel Matrah Şekilleri 
(**) 
Madde 23­ Özel matrah şekilleri şunlardır: 

a)  Spor­Toto  oyununda  ve  Millî  Piyango  dahil  her  türlü  piyangoda,  oyuna  ve 
piyangoya katılma bedeli, 

b) At yarışları ve diğer müşterek bahis ve talih oyunlarında bu yarış ve oyunlara 
katılma karşılığında alınan  bedel  ile  bunların  icra edildiği  mahallere giriş karşılığında 
alınan bedel, 

c)  Profesyonel  sanatçıların  yer  aldığı  gösteriler  ve  konserler  ile  profesyonel 
sporcuların  katıldığı  sportif  faaliyetler,  maçlar  ve  yarışlar  ve  yarışmalar  tertiplenmesi 
ve gösterilmesinde bunların icra edildiği mahallere giriş karşılığında alınan bedel ile bu 
mahallerde yapılan teslim ve hizmetlerin bedeli, 

d)  Gümrük  depolarında  ve  müzayede  salonlarında  yapılan  satışlarda  kesin  satış 
bedeli, 

(*) 
30  Aralık  2001  tarih  ve  24626  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  4731  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir. 
(**) 
3099 sayılı kanun ile değiştirilmiştir.

23 
e) Altından mamül veya altın ihtiva eden ziynet eşyaları ile sikke altınların teslim 
ve ithalinde matrah, külçe altın bedeli düşüldükten sonra kalan miktardır, 

f)  Maliye  ve  Gümrük  Bakanlığı  işin  mahiyetini  gözönünde  tutarak  özel  matrah 
şekilleri tespit etmeye yetkilidir. 

Matraha Dahil Olan Unsur lar 

Madde 24­ Aşağıda yazılı unsurlar matraha dahildir: 

a) Teslim alanın gösterdiği  yere kadar satıcı tarafından  yapılan taşıma,  yükleme 


ve boşaltma giderleri, 

b)  Ambalaj  giderleri,  sigorta,  komisyon  ve  benzeri  gider  karşılıkları  ile  vergi, 
resim, harç, pay, fon karşılığı gibi unsurlar, 

c) Vade farkı, fiyat farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ile servis ve benzer adlar 
altında sağlanan hertürlü menfaat, hizmet ve değerler. 

Matraha Dahil Olmayan Unsurlar 

Madde 25­ Aşağıda yazılı unsurlar matraha dahil değildir: 

a)  Teslim  ve  hizmet  işlemlerinde  fatura  ve  benzeri  vesikalarda  gösterilen  ticarî 
teamüllere uygun miktardaki iskontolar, 

b) Hesaplanan katma değer vergisi. 

Döviz İle Yapılan İşlemler 

Madde 26 ­ Bedelin döviz ile hesaplanması halinde döviz, vergiyi doğuran olayın 
meydana  geldiği  andaki  cari  kur  üzerinden  Türk  parasına  çevrilir.  Cari  kuru  belli 
olmayan  dövizlerin  Türk  parasına  çevrilmesine  ilişkin  esasları  Maliye  ve  Gümrük 
Bakanlığı belirler. 

Emsal Bedeli ve Emsal Ücreti 

Madde  27­  1.  Bedeli  bulunmayan  veya  bilinmeyen  işlemler  ile  bedelin  mal, 
menfaat, hizmet gibi paradan başka değerler olması halinde matrah işlemin mahiyetine 
göre emsal bedeli veya emsal ücretidir. 

2. Bedelin emsal bedeline veya emsal ücretine göre açık bir şekilde düşük olduğu 
ve  bu  düşüklüğün  mükellefçe  haklı  bir  sebeple  açıklanamadığı  hallerde  de,  matrah 
olarak emsal bedeli veya emsal ücreti esas alınır. 

3.  Emsal  bedeli  ve  emsal  ücreti  Vergi  Usul  Kanunu  hükümlerine  göre  tespit 
olunur.

24 
4.  Katma  değer  vergisi  uygulaması  bakımından  emsal  bedelin  tayininde  genel 
idare  giderleri  ve  genel  giderlerden  mamule  düşen  hissenin  bedele  katılması 
mecburidir. 

5. Serbest meslek  faaliyetleri  için  ilgili  meslek teşekküllerince tespit edilmiş  bir 


tarife varsa, hizmetin bedeli, bu tarifede gösterilen ücretten düşük olamaz. 

İKİNCİ BÖLÜM 

Oran 

Oran 
(*) 
Madde 28­ Katma değer vergisi oranı, vergiye tabi her bir işlem için % 10'dur. 
Bakanlar  Kurulu  bu  oranı,  dört  katına  kadar  artırmaya,  %  1'e  kadar  indirmeye,  bu 
oranlar  dahilinde  muhtelif  mal  ve  hizmetler  ile  bazı  malların  perakende  safhası  için 
farklı vergi oranları tespit etmeye yetkilidir. 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 

İndirim 

Vergi İndirimi 
(**) 
Madde  29­  1.  Mükellefler,  yaptıkları  vergiye  tabi  işlemler  üzerinden 
hesaplanan  katma  değer  vergisinden,  bu  Kanunda  aksine  hüküm  olmadıkça, 
faaliyetlerine ilişkin olarak aşağıdaki vergileri indirebilirler: 

a)  Kendilerine  yapılan  teslim  ve  hizmetler  dolayısıyla  hesaplanarak  düzenlenen 


fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisi, 

b) İthal olunan mal ve hizmetler dolayısıyla ödenen katma değer vergisi, 

c)  Götürü  veya  telafi  edici  usulde  vergiye  tabi  mükelleflerden  gerçek  usulde 
vergilendirmeye geçenlerin, çıkarılan envantere göre hesap dönemi  başındaki  mallara 
ait fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisi, 

2.  Bir  vergilendirme  döneminde  indirilecek  katma  değer  vergisi  toplamı, 


mükellefin  vergiye  tâbi  işlemleri  dolayısıyla  hesaplanan  katma  değer  vergisi 
toplamından fazla olduğu takdirde, aradaki fark sonraki dönemlere devrolunur ve iade 
edilmez. Şu kadar ki, 28 inci madde uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından vergi nispeti 
indirilen  teslim  ve  hizmetlerle  ilgili  olup  teslim  ve  hizmetin  gerçekleştiği 
vergilendirme  döneminde  indirilemeyen  ve  tutarı  Bakanlar  Kurulunca  tespit  edilecek 
sınırı  aşan  vergi,  bu  mükelleflerin  vergi  ve  sosyal  sigorta  prim  borçları  ile  genel  ve 
katma bütçeli idareler ile belediyelere olan borçlarına ya da döner sermayeli kuruluşlar 

(*) 
3505 sayılı kanun ile değiştirilmiştir. 
(**) 
2  Ocak  2004  tarih  ve  25334  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  5035  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

25 
ile  sermayesinin  %  51'i  veya  daha  fazlası  kamuya  ait  olan  veya  özelleştirme 
kapsamında  bulunan  işletmelerden  temin  ettikleri  mal  ve  hizmet  bedellerine  ilişkin 
borçlarına mahsuben ödenir. Yılı içinde mahsuben iade edilemeyen vergi nakden iade 
edilir.  Maliye  Bakanlığı  bu  fıkranın  uygulanmasına  ilişkin  usul  ve  esasları  tespit 
etmeye yetkilidir. 

3.  İndirim  hakkı  vergiyi  doğuran  olayın  vuku  bulduğu  takvim  yılı  aşılmamak 
şartıyla,  ilgili  vesikaların  kanuni  defterlere  kaydedildiği  vergilendirme  döneminde 
kullanılabilir. 

4.  Maliye  ve  Gümrük  Bakanlığı  vergi  indirimi  uygulamasında  doğabilecek 


aksaklıkları, vergi mükerrerliğine ve vergi muafiyetine meydan vermeyecek şekilde, bu 
Kanunun  ana  ilkelerine  uygun  olarak  gidermeye  ve  indirimle  ilgili  usul  ve  esasları 
düzenlemeye yetkilidir. 

İndirilemeyecek Katma Değer Vergisi 
(*) 
Madde  30­  Aşağıdaki  vergiler  mükellefin  vergiye  tabi  işlemleri  üzerinden 
hesaplanan katma değer vergisinden indirilemez: 

a)  Vergiye  tabi  olmayan  veya  vergiden  istisna  edilmiş  bulunan  malların  teslimi 
ve  hizmet  ifası  ile  ilgili  alış  vesikalarında  gösterilen  veya  bu  mal  ve  hizmetlerin 
maliyetleri içinde yer alan katma değer vergisi, 

b)  Faaliyetleri  kısmen  veya  tamamen  binek  otomobillerinin  kiralanması  veya 


çeşitli  şekillerde  işletilmesi  olanların  bu  amaçla  kullandıkları  hariç  olmak  üzere 
işletmelere ait binek otomobillerinin alış vesikalarında gösterilen katma değer vergisi, 

c)  Deprem,  sel  felaketi  ve  Maliye  Bakanlığının  yangın  sebebiyle  mücbir  sebep 
ilân ettiği  yerlerdeki  yangın  sonucu zayi olanlar  hariç olmak üzere, zayi olan  mallara 
ait katma değer vergisi, 

d) Gelir ve Kurumlar Vergisi kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul 
edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen katma değer vergisi. 

Amortismana Tabi İktisadî Kıymetler e Ait İndirim 

Madde 31­ 4369 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır. 

İstisna Edilmiş İşlemlerde İndirim 
(*) 
Madde 32­ Bu kanunun 11, 13, 14, 15 inci maddeleri uyarınca vergiden istisna 
edilmiş bulunan işlemlerle ilgili fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen Katma Değer 
Vergisi,  mükellefin  vergiye  tabi  işlemleri  üzerinden  hesaplanacak  Katma  Değer 
Vergisinden  indirilir.  Vergiye  tabi  işlemlerin  mevcut  olmaması  veya  hesaplanan 
verginin indirilecek vergiden az olması hallerinde indirilemeyen Katma Değer Vergisi, 

(*) 
31 Temmuz 2004 tarih ve 25539 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 5228 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

26 
Maliye  ve  Gümrük  Bakanlığınca  tespit  edilecek  esaslara  göre  bu  işlemleri  yapanlara 
iade olunur. 

Maliye  Bakanlığı  katma  değer  vergisi  iadesini,  hak  sahiplerinin  vergi  ve  sosyal 
sigorta prim borçları ile genel ve katma bütçeli daireler ile belediyelere olan borçlarına 
ya da döner sermayeli kuruluşlar ile sermayesinin % 51'i veya daha fazlası kamuya ait 
olan veya özelleştirme kapsamında bulunan işletmelerden temin ettikleri mal ve hizmet 
bedellerine ilişkin borçlarına mahsup suretiyle sınırlayabilir. 

Kısmî Vergi İndirimi 

Madde  33­  1.  Bu  Kanuna  göre  indirim  hakkı  tanınan  işlemlerle  indirim  hakkı 
tanınmayan  işlemlerin  bir  arada  yapılması  halinde,  fatura  ve  benzeri  vesikalarda 
gösterilen  Katma Değer Vergisinin ancak  indirim hakkı tanınan  işlemlere  isabet eden 
kısmı indirim konusu yapılır. 

2.  Kısmî  vergi  indirimine  ilişkin  usul  ve  esasları  tespite  Maliye  ve  Gümrük 
Bakanlığı yetkilidir. 

İndirimin Belgelendirilmesi 

Madde  34­  1.  Yurt  içinden  sağlanan  veya  ithal  olunan  mal  ve  hizmetlere  ait 
Katma  Değer  Vergisi,  alış  faturası  veya  benzeri  vesikalar  ve  gümrük  makbuzu 
üzerinden  ayrıca  gösterilmek  ve  bu  vesikalar  kanunî  defterlere  kaydedilmek  şartıyla 
indirilebilir. 

2.  Katma  Değer  Vergisinin  fatura  ve  benzeri  vesikalarda  ayrıca  gösterilmesine 
gerek  görülmeyen  işlemlerde  vergi  indiriminin  nasıl  belgelendirileceği  Maliye  ve 
Gümrük Bakanlığınca tespit olunur. 

Matrah ve İndirim Miktar larının Değişmesi 

Madde  35­  Malların  iade  edilmesi,  işlemin  gerçekleşmemesi,  işlemden 


vazgeçilmesi  veya  sair  sebeplerle  matrahta  değişiklik  vukubulduğu  hallerde,  vergiye 
tabi  işlemleri  yapmış  olan  mükellef  bunlar  için  borçlandığı  vergiyi;  bu  işlemlere 
muhatap  olan  mükellef  ise  indirme  hakkı  bulunan  vergiyi  değişikliğin  mahiyetine 
uygun  şekilde  ve  değişikliğin  vukubulduğu  dönem  içinde  düzeltir.  Şu  kadar  ki,  iade 
olunan  malların  fiilen  işletmeye  girmiş  olması  ve  bu  girişin  defter  kayıtları  ile 
beyannamede gösterilmesi şarttır. 

Yetki 

Madde  36­  Bakanlar  Kurulu  indirim  hakkını  kısmen  veya  tamamen  kaldırmaya 
veya  yeniden  koymaya  ve  bu  şekilde  indirim  hakkı  kısıtlanan  mal  veya  hizmetleri 
belirlemeye yetkilidir. 

DÖRDÜNCÜ KISIM 

Verginin Tarhı ve Ödenmesi

27 
BİRİNCİ BÖLÜM 

Vergilendir me Usulleri 

Gerçek Usulde Vergilendirme 

Madde  37­  1.  Aksine  hüküm  bulunmadıkça  mükellefler  gerçek  usulde 


vergilendirilirler. 

Götürü Usulde Vergilendirme 

Madde 38­ 4369 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır. 

İKİNCİ BÖLÜM 

Vergilendir me Dönemi ve Beyan Esası 

Vergilendir me Dönemi 
(**) 
Madde  39­  1.  Katma  Değer  Vergisinde  vergilendirme  dönemi,  faaliyet 
gösterilen takvim yılının üçer aylık dönemleridir. Ancak, Maliye ve Gümrük Bakanlığı 
mükelleflerin  yıllık gayri  safi  hâsılatlarına göre üç aylık vergilendirme dönemi  yerine 
birer aylık vergilendirme dönemi tespit etmeye yetkilidir. 

2. Aşağıdaki hallerde vergilendirme dönemi: 

a) Götürü usulde vergilendirilen mükellefler için bir takvim yılı, 

b) Vergi kesintisi yapmakla sorumlu tutulanlar için bir ay, 

c)  İthalat, transit  ve  Türkiye  ile  yabancı  ülkeler  arasındaki  taşımacılık  işlerinde 
gümrük bölgesine girildiği veya gümrük bölgesinden çıkıldığı andır. 

3.  Maliye  ve  Gümrük  Bakanlığı,  mükellefleri  gruplar  içinde  toplamaya  ve 
gruplar için vergilendirme dönemlerinin başlangıç aylarını tespit etmeye yetkilidir. Bu 
takdirde üçer aylık dönemlerin aynı takvim yılı içinde olması şartı aranmaz. 

Beyan Esası 
(*) 
Madde 40­ 1. Katma Değer Vergisi, bu Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça 
mükelleflerin yazılı beyanları üzerine tarholunur. 

2.  Bu  kanunun  9  uncu  maddesinde  belirtilen  hallerde  bu  beyan,  vergi  kesintisi 
yapmakla sorumlu tutulanlar tarafından yapılır. 

(**) 
29  Ocak  2000  tarih  ve  23948  namaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  4503  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir. 
(*) 
2  Haziran  1995  tarih  ve  22301  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  4108  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

28 
3.  Herhangi  bir  vergilendirme  döneminde  vergiye  tabi  işlemleri  bulunmayan 
mükellefler de beyanname vermek mecburiyetindedirler. 

4.  İthalatta  alınan  Katma  Değer  Vergisi,  gümrük  giriş  beyannamesindeki  beyan 
üzerine,  gümrük  giriş  beyannamesi  verilmeyen  haller  ve  motorlu  kara  taşıtları  ile 
Türkiye  ile  yabancı  ülkeler  arasında  yapılan  yük  ve  yolcu  taşımaları  ile  transit 
taşımalara  ait  Katma  Değer  Vergisi  mükelleflerin  yapacakları  özel  beyan  üzerine 
tarholunur.  Bu  fıkra  hükmüne  göre  tarhiyata  esas  alınacak  beyannamelerde,  vergi 
matrahının unsurları ile vergi oranının açıkça gösterilmesi gereklidir. 

5.  Maliye  Bakanlığı,  bu  Kanunun  17  nci  maddesinin  1  inci  fıkrasında  sayılan 
kurum  ve  kuruluşlara  sadece  vergiye  tabi  işlemlerinin  bulunduğu  dönemler  için 
beyanname  verdirmeye,  beyanname  yerine  kaim  olmak  üzere  işleme  esas  olan 
belgeleri  kabul  etmeye,  bu  mükelleflere  ait  verginin  beyan  ve  ödeme  zamanı  ile 
tahsiline ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir. 

Beyanname Ver me Zamanı 
(*) 
Madde  41­  1.  Mükellefler  ve  vergi  kesintisi  yapmakla  sorumlu  tutulanlar 
Katma  Değer  Vergisi  beyannamelerini,  vergilendirme  dönemini  takibeden  ayın 
yirminci günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine vermekle yükümlüdürler. 

2.  Katma  Değer  Vergisi  beyanının  gümrük  giriş  beyannamesi  veya  özel 
beyanname  ile  yapılması  gerektiği  hallerde  bu  beyannameler  vergi  mükellefiyetinin 
başladığı anda ilgili gümrük idaresine verilir. 

3. 4108 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır. 

4.  İşi  bırakan  mükellefin  Katma  Değer  Vergisi  beyannamesi,  işin  bırakıldığı 
tarihi izleyen ayın yirminci günü akşamına kadar verilir. 

Beyannamelerin Şekil ve Muhtevası 

Madde  42­  Katma  Değer  Vergisi  beyannamelerinin  şekil  ve  muhtevası  ile 
gümrük  giriş  beyannamelerinde  Katma  Değer  Vergisine  ilişkin  olarak  yer  alacak 
bilgiler Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tespit ve tanzim olunur. 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 

Tarh İşlemleri 

Tarh Yeri 

Madde  43­  1.  Katma  Değer  Vergisi,  mükellefin  iş  yerinin  bulunduğu  yer  vergi 
dairesince tarh olunur. 

(*) 
2  Ocak  2004  tarih  ve  25334  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  5035  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

29 
2.  Mükellefin,  ayrı  ayrı  vergi  dairelerinin  faaliyet  bölgelerinde  iş  yerleri  varsa, 
Katma  Değer  Vergisi,  Gelir  veya  Kurumlar  Vergisi  yönünden  bağlı  olduğu  vergi 
dairesi tarafından tarholunur. 

3.  Gayrimenkul  teslimlerinde  mükellefin  istemi  halinde,  Katma  Değer  Vergisi 


beyan üzerine gayrimenkulün bulunduğu yer vergi dairesince tarholunur. 

4. İthalde alınan Katma Değer Vergisi ilgili gümrük idaresince tarholunur. 

5.  İkametgâhı,  kanunî  merkezi  ve  iş  merkezi  Türkiye'de  bulunmayanlar 


tarafından  motorlu  kara  taşıtlarıyla  Türkiye  ile  yabancı  ülkeler  arasında  yapılan 
taşımacılık ile transit taşımacılığa ait Katma Değer Vergisi de, ilgili gümrük idaresince 
tarholunur. 

6.  Maliye  ve  Gümrük  Bakanlığı,  faaliyetin,  gereğini  gözönünde  tutarak 


mükelefin müracaatı üzerine veya re'sen tarh yerini tayin etmeye yetkilidir. 

Tarhiyatın Muhatabı 

Madde 44­  Katma Değer Vergisi,  bu  vergiyle  mükellef gerçek  veya tüzelkişiler 


adına tarholunur. 

Şu kadar ki: 

a) Adi ortaklıklarda,  verginin ödenmesinden  müteselsilen sorumlu olmak üzere, 


ortaklardan herhangi biri, 

b)  Türkiye'de  yerleşmiş  olmayan  gerçek  kişiler  ile  kanunî  merkez  veya  iş 
merkezlerinden her ikisi de Türkiye içinde bulunmayan tüzelkişilerde, bu kanuna göre 
vergi  kesintisi  yapmakla  sorumlu  kişi;  vergi  kesintisi  yapmakla  sorumlu  tutulan  bir 
şahsın  bulunamaması  halinde,  mükellefin  Türkiye'deki  daimî  temsilcisi,  Türkiye'de 
birden  fazla  temsilcisinin  mevcudiyeti  halinde  mükellefin  tayin  edeceği  temsilci; 
tarhiyat  tarihine  kadar  böyle  bir  tayin  yapılmamışsa  temsilcilerden  herhangi  birisi, 
daimî temsilci mevcut değilse işlemleri mükellef adına yapanlar, 

tarhiyata muhatap tutulurlar. 

Tarh Zamanı 

Madde  45­  Katma  Değer  Vergisi  beyannamenin  verildiği  günde,  beyanname 


posta  ile  gönderilmişse,  vergiyi  tarh  edecek  daireye  geldiği  tarihi  takibeden  yedi  gün 
içinde tarhedilir. 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 

Verginin Ödenmesi 

Verginin Ödenmesi

30 
(*) 
Madde  46­  1.  Beyanname  vermek  mecburiyetinde  olan  mükellefler  ile  vergi 
kesmekle  sorumlu  tutulanlar,  bir  vergilendirme  dönemine  ait  katma  değer  vergilerini 
beyanname verecekleri ayın yirmialtıncı günü akşamına kadar ödemeye mecburdurlar. 

2. İthalde alınan katma değer vergisi, gümrük vergisi ile birlikte ve aynı zamanda 
ödenir. 

3. Gümrük  vergisine tabi olmayan  ithalata ve  ikametgâhı, kanunî  merkezi  ve  iş 


merkezi yurt dışında bulunanlar tarafından motorlu kara taşıtlarıyla Türkiye ile yabancı 
ülkeler arasında yapılan taşımacılık ile transit taşımacılığa ait Katma Değer Vergisi, bu 
işlemlere ait özel beyannamelerin verilme süresi içinde ödenir. 

4.  Beyanname  vermek  mecburiyetinde  olmayan  mükelleflerin  Katma  Değer 


Vergisi, tarh süresi içinde ödenir. 

Götürü  usulde  vergilendirilen  mükelleflerin  katma  değer  vergisi,  Gelir  Vergisi 


Kanununun götürü vergilendirmeye ilişkin usul ve esasları ile vergilendirme dönemine 
ait hükümleri çerçevesinde tarh ve tahakkuk ettirilerek, götürü gelir  vergisinin ödeme 
süreleri içinde ödenir. 

5.  Maliye  ve  Gümrük  Bakanlığı,  işlemin  mahiyetini  göz  önünde  tutarak  Katma 
Değer Vergisinin işlemden önce ödenmiş olması şartını koymaya yetkilidir. 

6. 3946 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılnıştır. 

Gümrük Makbuzu 
(**) 
Madde 47­ İthal sırasında alınan  Katma Değer Vergisi gümrük  makbuzunda 
ayrıca gösterilir. 

Düzeltme İşlemleri 

Madde  48­  Bu  kanuna  göre  vergisi  ödenmeden  veya  eksik  ödenerek  yurda 
sokulan  eşyaların  hiç  alınmamış  veya  eksik  alınmış  Katma  Değer  Vergileri  hakkında 
Gümrük  Kanunundaki  esaslara  göre  işlem  yapılır.  Ancak,  indirim  hakkı  tanınan 
işlemlere konu eşyanın serbest dolaşıma girdiği tarihin içinde bulunduğu veya sonraki 
vergilendirme  dönemlerine  ilişkin  olarak  vergi  dairesine  verilen  beyannamelere  göre 
ödenen  katma  değer  vergisi  (sorumlu  sıfatıyla  ödenenler  hariç),  ithalde  hiç 
ödenmemesi  veya  eksik  ödenmesi  nedeniyle  tahsili  gereken  katma  değer  vergisinden 
düşülür. 

İthal edilen eşya ile ilgili olarak; katma değer vergisinden müstesna olduğu halde 
yanlışlıkla  alınan  veya  fazla  alındığı  anlaşılan  Katma  Değer  Vergisi,  indirim  hakkına 
sahip olmayan mükelleflere, Gümrük Kanuna göre iade olunur. 

(*) 
2  Ocak  2004  tarih  ve  25334  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  5035  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir. 
(**) 
31 Temmuz 2004 tarih ve 25539 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 5228 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

31 
Teminatlı işlemler 
(*) 
Madde  49­  Gümrük  Kanunu  ile  diğer  kanunlar  gereğince  gümrük  vergisi 
teminata  bağlanarak  işlem  gören  her  türlü  madde  ve  kıymetlere  ait  Katma  Değer 
Vergisi de aynı usule tabi tutulur. 

İhraç  edilecek  ürünlerin  imalinde  kullanılacak  maddelerin  ithalinde  ödenmesi 


gereken katma değer vergisini teminata bağlatmak suretiyle işlem yaptırmaya, teminata 
tabi işlemleri tespit etmeye, teminatın türü, şekli ve miktarı ile uygulamaya ilişkin usul 
ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir. 

Muhatap 

Madde  50­  1.  Gümrükte  tarhedilen  Katma  Değer  Vergisi,  tarh  sırasında  hazır 
bulunan mükellefe, kanunî temsilcisine, adına hareket eden komisyoncusu ile gümrük 
veya geçiş işlemine muhatap olanlara tebliğ edilir. 

2. Bu tebliğ üzerine açılacak davalar için Gümrük Vergisinin tabi olduğu usul ve 
esaslar uygulanır. 

Matrah Far klarına Uygulanacak İşlemler 

Madde  51­  Mükelleflerin  ithalde  beyan  ettikleri  matrahla  tahakkuk  veya 


inceleme yapanların veyahut teftişe yetkili kılınanların buldukları matrahlar üzerinden 
hesaplanan  vergi  farkları  hakkında  Gümrük  Kanunu  uyarınca  Gümrük  Vergisindeki 
esaslar dairesinde ceza uygulanır. 

Maktu Vergi 

Madde  52­  Gümrük  Vergisinin  maktuen  alındığı  hallerde,  tek  ve  maktu  tarife, 
ithalde alınacak Katma Değer Vergisi de dahil edilmek suretiyle tespit olunur. 

BEŞİNCİ KISIM 

Usul Hükümleri 

Fatura ve Benzeri Vesika Düzenlenmesi 

Madde  53­  Bu  Kanunda  geçen  fatura  ve  benzeri  vesikalar  tabiri  Vergi  Usul 
Kanununda düzenlenen vesikaları ifade eder. 

Kayıt Düzeni 

Madde  54­  1.  Katma  Değer  Vergisi  mükellefleri,  tutulması  mecburî  defter 
kayıtlarını  bu  verginin  hesaplanmasına  ve  kontrolüne  imkân  verecek  şekilde 
düzenlerler. 

(*) 
29  Ocak  2000  tarih  ve  23948  namaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  4503  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

32 
Bu kayıtlarda en az aşağıdaki hususların açıkça gösterilmesi şarttır: 

a)  Vergi  konusu  işlemlerin  mahiyeti,  vergisiz  tutarları,  hesaplanan  vergi, 


indirilebilir vergi miktarları, 

b)  Vergiden  istisna  edilen  işlemlerin,  indirim  hakkı  tanınan  ve  tanınmayanlara 
göre mahiyeti ve ayırımı ile hesaplanan indirilebilir vergi miktarı, 

c) İndirim konusu  yapılamayacak  işlemlerin  niteliği  ve bu  işlemlerle  ilgili  vergi 


miktarları, 

d) Matrah ve indirim miktarlarındaki değişmelerle, ödenen, terkin edilen ve iade 
olunan vergiler. 

2. Emtia üzerine iş yapanlar, emtia envanterinde veya envanter defterinde, hesap 
dönemi  sonunda  mevcut  emtiayı  Katma  Değer  Vergisine  tabi  olan  ve  olmayanlar 
itibariyle tefrik edip göstermeye mecburdurlar. 

Vergi Teminatı 

Madde 55­ Mükelleflerin fabrika, imalathane, ticarethane, şube satış mağazası ve 
depolarında mevcut ilk madde, yarı mamul ve mamul madde stokları, üçüncü şahıslara 
satılmış veya rehnedilmiş olsa dahi, Katma Değer Vergisi ile zam ve cezaların teminatı 
hükmünde olup, bedellerinden ilk önce sözü edilen hazine alacağı tahsil olunur. 

ALTINCI KISIM 

Çeşitli Hükümler 

Asgarî Randıman Oranlar ı ve Birim Satış Bedelleri 

Madde  56­  1.  Maliye  ve  Gümrük  Bakanlığı;  imal  ve  inşa  işlerinde,  hammadde, 
yardımcı  madde, enerji,  işçilik  ve  benzeri ölçüleri esas alarak  belli  iş  ve  sanat kolları 
itibariyle  asgarî  randıman  oranları  tespit  etmeye,  alım­satım  ve  hizmet  işlerinde  ise 
asgarî birim satış bedellerini belirlemeye yetkilidir. 

2.  Mükelleflerin  Katma  Değer  Vergisi,  bu  oranlara  ve  birim  satış  bedellerine 
göre hesaplanacak Katma Değer Vergisinden aşağı olamaz. 

Verginin Etikette Gösterilme Mecburiyeti 

Madde  57­  1.  Perakende  satışı  yapılan  mallara  ait  etiketlerde,  Katma  Değer 
Vergisinin  satış  fiyatına  dahil  olup  olmadığı  açıkça  belirtilir.  Vergi  satış  fiyatından 
hariç ise bunun miktarı ayrıca gösterilir. 

2.  Katma  Değer  Vergisinin  fatura  ve  benzeri  vesikalarda  ayrıca  gösterilmesine 
gerek görülmeyen işlemlerde yukarıdaki hüküm uygulanmaz. 

Verginin Gider Kaydedilemeyeceği

33 
Madde 58­ Mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan Katma Değer 
Vergisi ile mükellefçe indirilebilecek Katma Değer Vergisi, Gelir ve Kurumlar Vergisi 
matrahlarının tespitinde gider olarak kabul edilmez. 

Kanunların Uygulama Alanı 

Madde 59­ Bu Kanunla yürürlükten kaldırılan vergilerle ilgili olarak Vergi Usul 
Kanunu ile diğer Kanunlarda yer alan ve bu Kanuna aykırı olmayan hükümler Katma 
Değer Vergisi bakımından da geçerli sayılır. 

Ek Vergi 
(*) 
Madde 60­ 1. Aşağıda yazılı malların ithali veya imalatçıları tarafından teslimi 
hizalarında gösterilen nispetlerde ek vergiye tabidir. 

a) Tütün mamülleri (sigara, puro, pipo tütünleri, kıyılmış tütün, enfiye, tömbeki 
ve benzeri) % 100 

b)  Her  türlü  alkollü  içkiler  (Tabiî  köpüren  şarap  ile  vermut  ve  kınakına  şarabı 
dahil, sair şarap ve bira hariç) % 50 

c) Sair şaraplar ve bira % 15 

d) Her türlü alkolsüz içkiler (sade gazoz, meyvalı gazoz ve meyva suları hariç) % 
10 

e) Her türlü ispirtolar ve füzel yağı % 50 

f) Oyun kâğıtları (çocuklara mahsus oyuncak kâğıtlar hariç) % 60 

g) Röntgen filmleri % 60 

2.  Ek  Verginin  matrahı,  Katma  Değer  Vergisi  matrahını  oluşturan  unsurlardan 
teşekkül  eder.  Şu  kadar  ki  Savunma  Sanayii  Destekleme  Fonuna  gönderilecek 
miktarlar matraha dahil edilmez. 

3.  Ek  verginin  tarh,  tahakkuk  ve  ödenmesi  ile  vergilendirmeye  ilişkin  diğer 
hususlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanır. 

4. Ek vergi Katma Değer Vergisinden indirilemez. 

5.  Mükellefler  satış  faturalarında  ek  vergiyi  ayrıca  göstermeye  mecburdurlar. 


İthal sırasında ödenen ek vergi ise, gümrük makbuzlarında ayrıca gösterilir. 

(*) 
20 Haziran 1986 tarih ve 19140 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 3297 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

34 
6. (3099 sayılı Kanunun 6'ıncı maddesiyle değişen fıkra) Ek vergiye tabi malların 
vergi  nispetlerinin  herbirini  ayrı  ayrı  üç  katına  kadar  artırmaya  veya  sıfıra  kadar 
indirmeye ve tekrar kanunî seviyelerine getirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. 

7.  Bu  maddenin  1  numaralı  fıkrasının  (a)  ve  (b)  bentlerine  göre  alınan  ek 
verginin % 30'u ile (c) ve (d) bentlerine göre alınan ek verginin % 100'ü tahsilini takip 
eden ay içinde Toplu Konut Fonuna gelir olarak aktarılır. Bu konudaki usul ve esaslar 
Maliye ve Gümrük Bakanlığı tarafından tespit edilir. 

8.  Bu  maddenin  1  numaralı  fıkrasının  (f)  ve  (g)  bentleri  gereğince  bir  ay 
içerisinde  tahsil  edilen  ek  verginin  %  75'i  ertesi  ayın  sonuna  kadar  Türkiye  Kızılay 
Derneği Genel Müdürlüğüne aktarılır. Türkiye Kızılay Derneği Genel Müdürlüğü vergi 
hasılatını kayıtlarında ve netice hesaplarında göstermek zorundadır. 

BİRİNCİ BÖLÜM 

Kaldırılan Hükümler 

Kaldırılan Hükümler 

Madde 61­ a) 6802 Sayılı Gider Vergileri Kanunu (Banka ve sigorta muameleleri 
vergilerine ilişkin hükümleri hariç), 

b) 2456 sayılı İşletme Vergisi Kanunu, 

c) 1318 sayılı Finansman Kanununun Spor­Toto Vergisine ilişkin hükümleri, 

d) 6747 sayılı Kanunun Şeker İstihlak Vergisine ilişkin hükümleri, 

yürürlükten kaldırılmıştır. 

İKİNCİ BÖLÜM 

Geçiş Hükümleri 

Geçiş Hükümleri 
(*) 
Geçici Madde 1­ Telafi Edici Vergilendirme Usulü: 

1. Maliye ve Gümrük Bakanlığı perakende mal satışı ile uğraşan mükelleflerden 
belirleyeceği  iş  gruplarına  veya  sektörlere  dahil  olanları  telafi  edici  vergilendirme 
usulüyle vergilendirmeye yetkilidir. 

2. Telafi edici vergilendirme usulünde Katma Değer Vergisi, mal alış bedellerine 
mal  alışları  sırasında,  kanuni  vergi  nispetinin  %  30  fazlası  tutarındaki  nihai  vergi 
nispeti uygulanmak suretiyle hesaplanır. 

(*) 
3099 sayılı kanun ile değiştirilmiştir.

35 
3.  Bu  usule  tabi  mükellefler,  mal  ve  hizmet  satışları  dolayısıyla,  Katma  Değer 
Vergisi uygulamazlar. Bu mükelleflerden mal ve hizmet satın alanların, bu alışları için 
vergi indirimi hakları yoktur. 

4.  Bu  usule  tabi  tutulan  mükellefler  diledikleri  takdirde,  genel  esaslara  göre 
Katma Değer Vergisine tabi tutulurlar. 

5. Bu usul, Kanunun yürürlük tarihinden sonra gelen 10 yıl süre ile uygulanabilir. 

Geçici  Madde  2­  1.  Bu  kanunun  yürürlüğe  girdiği  tarihten  önce  fatura  veya 
benzeri  belge  düzenlenmiş  veya  ödeme  yapılmış  olmakla  beraber,  bu  belge  veya 
ödeme  ile  ilgili  işlemler  Kanunun  yürürlüğünden  sonra  yapılmış  ise,  işlemin  tamamı 
hakkında bu Kanun hükümleri uygulanır. 

2. Birden fazla takvim yılına sirayet eden her türlü inşaat ve taahhüt işlerinin, bu 
Kanunun  yürürlüğe  girdiği  tarihten  sonra  ifa  edilen  kısmı,  Maliye  ve  Gümrük 
Bakanlığınca tespit olunacak usul ve esaslara göre vergiye tabi tutulur. 

Geçici  Madde  3­  Bu  Kanunun  yürürlüğünden  önce  yapılmış  olup,  yürürlükten 
sonraki  döneme  de  sirayet  eden  kiralama  sözleşmelerinde,  kira  bedeli  peşin  tahsil 
edilmiş olsa  bile,  Kanunun  yürürlük tarihinden sonraki süreye  isabet eden kira  bedeli 
Katma  Değer  Vergisine  tabidir.  Bu  süreye  ait  kira  bedelinin  Kanunun  yürürlüğünden 
önce  tahsil  edilmiş  olması  halinde,  bu  bedele  ait  Katma  Değer  Vergisinin  ne  şekilde 
ödeneceği Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tespit edilir. 

Geçici  Madde  4­  1.  Bu  Kanuna  göre teslim  veya  ithali  Katma  Değer  Vergisine 
tabi olan ve stok mal olarak beyan edilmiş olan mallara ait veya bünyelerinde yer alan 
İstihsal Vergisi bu malların teslimini takibeden ilk vergilendirme döneminde ödenecek 
Katma Değer Vergisinden indirilir. 

2.  Bu  maddeye  göre  yapılacak  indirime  ait  usul  ve  esaslarla;  stok 
beyannamesinin  zamanına,  şekil  ve  muhtevasına  ilişkin  esaslar  Maliye  ve  Gümrük 
Bakanlığı tarafından tayin olunur. 
(*) 
Geçici  Madde  5­  1.  Katma  Değer  Vergisi  hazırlık  ve  uygulamasıyla  ilgili 
harcamaları  yapmak  üzere  1985  yılından  başlamak  üzere  10  yıl  süreyle  Bütçe 
Kanunlarının  Maliye  ve  Gümrük  Bakanlığına  ait  (A)  cetvelinin  112  kod  numaralı 
"Devlet  Gelirlerine  İlişkin  Hizmetler  Yönetim­Uygulama,  Denetim  ve  Yargı 
Hizmetleri"  programında  yer  alan  toplam  ödeneklerin  her  yıl  için  %  30'una  kadar 
kısmını  bir  fonda  toplamaya  ve  her  harcama  kaleminden  ne  kadarının  fona 
aktarılacağını belirlemeye, Maliye ve Gümrük Bakanı yetkilidir. 

2.  Bu  fondan;  bina  satın  alınarak  veya  kiralanarak  yeni  vergi  dairelerinin 
kurulması,  vergi  dairelerinin  döşenmesi,  mekanizasyon,  basılı  kâğıtların  hazırlanması 
ve diğer uygulama hizmetleri ile eğitim ve tanıtma çalışmaları yapılmasına ilişkin her 
türlü  harcamalar,  1050  ve  2886  sayılı  Kanunlara,  121  sayılı  Kanun  Hükmünde 

(*) 
20 Haziran 1989 tarih  ve 20201  numaralı  Resmi Gazete’de  yayımlanan 3571sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

36 
Kararname  ve  eklerine,  832  sayılı  Kanunun  30­37  nci  maddelerinde  yer  alan  vize 
hükümlerine tabi olmadan yapılır. 

3.  Fonun  kullanılmasına  ilişkin  hizmetlerde  görevlendirilen  personele,  Bütçe 


Kanunları  ve diğer  mevzuatla sınırlı olmaksızın  fazla  mesai  ve  yolluk ödenmesine  ve 
bu  hizmetlerde  çalıştırılmak  üzere  geçici  personel  istihdamına  Maliye  ve  Gümrük 
Bakanlığı yetkilidir. 

4.  Katma  Değer  Vergisi  ile  ilgili  basılı  kâğıtların  basım,  depolama  ve  dağıtım 
hizmetleri Gelirler Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür 
(*) 
Geçici  Madde  6­  Tam  mükellefiyete  tabi  kurumların  1987,  1988  ve  1989 
yıllarında  5422  sayılı  Kurumlar  Vergisi  Kanununun  geçici  10  uncu  maddesi 
kapsamındaki Gayrimenkul teslimleri vergiden müstesnadır. 

Bu  şekilde  teslim  edilen  gayrimenkullerin  iktisabında  yüklenilen  ve 


indirilemeyen  Katma  Değer  Vergisi,  Kurumlar  Vergisi  matrahının  tespitinde  gider 
olarak kabul edilir. 

Şu kadar ki; vadeli satış nedeniyle kazancın tamamının, teslimi takip eden takvim 
yılı  başından  itibaren  2  yıl  içerisinde  ödenmiş  sermayeye  dönüştürülmemesi  halinde, 
gayrimenkulün satış bedelinden ödenmiş sermayeye dönüşen kısım düşüldükten sonra 
kalan miktar üzerinden, teslimin yapıldığı tarihteki Katma Değer Vergisi nispetine göre 
hesaplanacak  Katma  Değer  Vergisi,  6183  sayılı  Amme  Alacaklarının  Tahsil  Usulü 
Hakkında  Kanun  hükümlerine  göre,  teslim  dolayısıyla  oluşan  vadeden  itibaren 
gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. 
(**) 
Geçici Madde 7­ Plaka tahdidi uygulanan illerde Bakanlar Kurulu Kararı ile 
yetkili kılınan trafik komisyonlarınca yapılan ticarî plaka satışları, 31.12.1987 tarihine 
kadar Katma Değer Vergisinden müstesnadır. 
(***) 
Geçici Madde 8­ Net alanı 150 m2'ye kadar konutların teslimi ile konutyapı 
kooperatiflerine  yapılan  inşaat  taahhüt  işleri,  31.12.1997  tarihine  kadar  Katma  Değer 
Vergisinden müstesnadır. 
(***) 
Geçici  Madde  9­  Sadece  150  m2'yi  aşmayan  konutlar  için  yapılan  inşaat 
taahhüt  işlerine  münhasır olmak üzere, Kanunla kurulmuş sosyal güvenlik kuruluşları 
ile  belediyelere  yapılan  inşaat  taahhüt  işleri  31.12.1997  tarihine  kadar  Katma  Değer 
Vergisinden müstesnadır. 

(*) 
3336 sayılı kanun ile değiştirilmiştir. 
(**) 
30 Haziran 1987 tarih ve 19503 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 3336 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir. 
(***) 
22 Kasım 1995 tarih ve 22471 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 4134 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

37 
(***) 
Geçici Madde 10­ 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun) geçici 28 inci 
maddesi  ile  geçici  29  uncu  maddesinin  birinci  fıkrasının  (6)  ve  (7)  numaralı  bentleri 
kapsamındaki teslimler vergiden müstesnadır. 

Bu şekilde teslim edilen kıymetlerin iktisabında yüklenilen ve teslimin yapıldığı 
dönemde  indirilemeyen  katma  değer  vergisi,  bu  hesap  dönemine  ait  kurumlar  vergisi 
matrahının tespitinde gider olarak kabul edilir. 

Şu kadar ki; satış nedeniyle oluşan kazancın tamamının, teslimi takip eden hesap 
dönemi  başından  itibaren  ikinci  hesap  dönemi  sonuna  kadar  ödenmiş  sermayeye 
dönüştürülmemesi  halinde,  satıştan  doğan  kazancın  ödenmiş  sermayeye  dönüşmeyen 
kısmına  ait  katma  değer  vergisi,  teslimin  yapıldığı  tarihteki  katma  değer  vergisi 
nispetine  göre  hesaplanarak  213  sayılı  Vergi  Usul  Kanunu  hükümlerine  göre  tarh 
edilir. 
(**) 
Geçici  Madde  11­  Götürü  usule  tabi  mükelleflerden  1995  vergilendirme 
dönemine ait katma değer vergisi aranmaz. 
(*) 
Geçici  Madde  12­  4046  sayılı  Kanunun  1  inci  maddesinin  (A)  fıkrası  ile 
özelleştirme kapsamına alınan iktisadi kıymetlerin aynı Kanun hükümleri çerçevesinde 
teslim  ve  kiralanması  işlemleri  vergiden  müstesnadır.  Bu  kapsamda  istisna  edilen 
işlemler  bakımından  Katma Değer Vergisi  Kanununun 30 uncu  maddesinin (a)  bendi 
hükmü uygulanmaz. 
(***) 
Geçici  Madde  13­  Gelir  Vergisi  Kanununa  eklenen  geçici  48  inci  madde 
uyarınca  beyan  edilen  makina teçhizat ve demirbaşların  bedeli üzerinden % 10 oranı, 
genel ve yükseltilmiş orana tabi emtianın bedeli üzerinden % 10 oranı, diğer emtianın 
bedeli  üzerinden  bu  emtianın  tabi  olduğu  oranların  yarısı  esas  alınarak  katma  değer 
vergisi  hesaplanır  ve  ayrı  bir  beyanname  ile  sorumlu  sıfatıyla  beyan  edilerek  ödenir. 
Makina,  teçhizat  ve  demirbaşlar  üzerinden  ödenen  bu  vergi  hesaplanan  katma  değer 
vergisinden indirilemez. Emtia üzerinden ödenen vergi genel esaslara göre indirilir. Bu 
emtia,  makina,  teçhizat  ve  demirbaşlar  için  Katma  Değer  Vergisi  Kanununun  9'uncu 
maddesinin 2 numaralı fıkrası hükmü uygulanmaz. 

Geçici  Madde  14­  Bu  Kanunun  yayımlandığı  tarihe  kadar  alınan  yatırım  teşvik 
belgelerinde yer alan yatırım mallarından, makina ve teçhizat niteliği taşımayanlar için 
Katma  Değer  Vergisi  Kanununun  bu  Kanunla  kaldırılan  49  uncu  maddesinin  ikinci 
fıkrası hükmü uygulanır. 

Geçici  Madde  15­  Bu  Kanunun  yayımlandığı  tarihten  önce  bina  inşaat  ruhsatı 
alınmış olan inşaatlara ilişkin olarak; 
(***) 
3 Temmuz 2001 tarih ve 24451 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 4684sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir. 
(**) 
30 Haziran 1987 tarih ve 19503 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 3336 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir. 
(*) 
2  Haziran  1995  tarih  ve  22301  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  4108  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

38 
a) Konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işleri, 

b) Sadece 150 m 2 'yi aşmayan konutlara münhasır olmak üzere kanunla kurulmuş 
sosyal güvenlik kuruluşları ve belediyelere yapılan inşaat taahhüt işleri, 

katma değer vergisinden müstesnadır. 

Geçici  Madde  16­  Katma  Değer  Vergisi  Kanununun  28  inci  maddesi  uyarınca 
Bakanlar  Kurulu  tarafından  vergi  nispeti  indirilen teslim  ve  hizmetlerle  ilgili  olup  bu 
Kanunun  yayımını  izleyen  ayın  sonuna  kadar  indirilemeyen  vergi  tutarı  gelir  veya 
kurumlar  vergisi  matrahının  tespitinde  gider  olarak  dikkate  alınabilir.  Gider  olarak 
yazılan  bu  vergi  tutarı  indirim  konusu  yapılamaz.  Temel  gıda  maddeleri  ile  ilgili 
olanlar hariç olmak üzere gider yazılmayan vergi tutarı iade edilmez. 

Geçici  Madde  17­  Dahilde  işleme  ve  geçici  kabul  rejimi  kapsamında  ihraç 
edilecek  malların  üretiminde  kullanılacak  maddelerin  31/12/2008  tarihine  kadar 
tesliminde Katma Değer Vergisi Kanununun 11 inci maddesinin 1 numaralı fıkrasının 
(c)  bendi  hükümlerine  göre,  bölgeler,  sektörler  veya  mal  grupları  itibariyle  işlem 
yaptırmaya  Bakanlar  Kurulu  yetkilidir.  Bu  maddenin  uygulanmasında  ihracat  süresi 
olarak anılan bentteki süre yerine bu rejimlerle öngörülen süreler esas alınır. İhracatın 
şartlara  uygun  olarak  gerçekleştirilmemesi  halinde  zamanında  alınmayan  vergi,  vergi 
ziyaı cezası uygulanarak gecikme faizi ile birlikte alıcıdan tahsil edilir. 
(*) 
Geçici Madde 18­ Bu Kanunun 13 üncü  maddesinin  (d) bendi  hükmü, teşvik 
belgesine  sahip  katma  değer  vergisi  mükellefiyeti  bulunmayanlara  bu  maddenin 
yürürlüğe  girdiği  tarihe  kadar  belge  kapsamında  yapılan  makine  ve  teçhizat 
teslimlerinde de uygulanır. 
(**) 
Geçici  Madde  19­  Türkiye'nin  taraf  olduğu  uluslararası  anlaşmalar 
çerçevesinde  Türkiye'de  gerçekleştirilecek  toplantıları  düzenleyenlere  bu  amaçla 
yapılacak  teslim  ve  hizmetler  ile  bu  toplantılara  katılan  yabancı  heyetlerin 
konaklamaları  ve bunlara görevlerinin  ifası kapsamında  yapılacak teslim  ve hizmetler 
31.12.2005 tarihine kadar katma değer vergisinden müstesnadır. 

Bu kapsamda teslim edilen mal ve hizmetler için yüklenilen vergiler, vergiye tâbi 
işlemler nedeniyle hesaplanan vergiden indirilir. İndirimle giderilemeyen vergiler iade 
edilmez. Bakanlar  Kurulu, 213 sayılı Vergi Usul  Kanununun 232 nci  maddesinde  yer 
alan ve ilgili yılda uygulanmakta olan haddi, istisna uygulamasında asgari tutar olarak 
belirlemeye  ve  belirlenen  bu  tutarı  iki  katına  kadar  artırmaya,  sıfıra  kadar  indirmeye 
yetkilidir. 

Maliye Bakanlığı, toplantılara ilişkin teslim ve hizmetleri tanımlamaya, istisnaya 
ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir. 
(*) 
24  Nisan  2003  tarih  ve  25088  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  4842  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir. 
(**) 
31 Temmuz 2004 tarih ve 25539 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 5228 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

39 
(*) 
Geçici  Madde  20­  1.  4691  sayılı  Teknoloji  Geliştirme  Bölgeleri  Kanununa 
göre  teknoloji  geliştirme  bölgesinde  faaliyette  bulunan  girişimcilerin  kazançlarının 
gelir  veya  kurumlar  vergisinden  istisna  bulunduğu  süre  içinde  münhasıran  bu 
bölgelerde  ürettikleri  ve  sistem  yönetimi,  veri  yönetimi,  iş  uygulamaları,  sektörel, 
internet,  mobil  ve  askeri  komuta  kontrol  uygulama  yazılımı  şeklindeki  teslim  ve 
hizmetleri katma değer vergisinden müstesnadır. 

Maliye  Bakanlığı;  program  ve  lisans  türleri  itibarıyla  istisnadan  yararlanılacak 


bedele  ilişkin  olarak  asgari  sınır  belirlemeye,  istisna  uygulanacak  yazılım 
programlarını  tanımlamaya  ve  uygulamaya  ilişkin  usul  ve  esasları  tespit  etmeye 
yetkilidir. 

2. Bu Kanunun yayımı tarihine kadar gerçekleşen ve hem tam istisna hem kısmi 
istisna  kapsamına  giren  işlemlere  ilişkin  olarak  yüklenilen  vergiler  Katma  Değer 
Vergisi Kanununun 32 nci maddesine göre iade edilir. 

3. Bu  Kanunun  yayımı tarihinden önce başlayan  inşaat taahhüt  işlerinde  Katma 


Değer  Vergisi  Kanununun  16  ncı  maddesinin  (1)  numaralı  fıkrasının  bu  Kanunla 
değiştirilmeden önceki (c) bendi hükmü uygulanır. 

4. 2003 takvim  yılında gerçekleştirilen  indirimli  orana tâbi  işlemlerle  ilgili  iade 


taleplerinde,  Katma  Değer  Vergisi  Kanununun  29  uncu  maddesinin  (2)  numaralı 
fıkrasının bu Kanunla değiştirilmeden önceki hükmüne göre işlem yapılır. 
(**) 
Geçici  Madde 21­  Karayolları Genel  Müdürlüğünce  yapılacak taşınmaz  mal 
teslimleri  ile  Orman  Genel  Müdürlüğü  Döner  Sermaye  sabit  kıymetlerinde  kayıtlı 
tapulu taşınmaz malların teslimleri 31.12.2004 tarihine kadar katma değer vergisinden 
müstesnadır. 
(***) 
Geçici  Madde  22­  2005  yılında  İzmir  kentinde  yapılacak  Dünya 
Üniversitelerarası  Spor  Oyunları  ile  ilgili  olarak  İzmir  Universiade  Oyunları  Hazırlık 
ve  Düzenleme  Kuruluna,  bu  organizasyon  kapsamında  yapılacak  teslim  ve  hizmet 
ifaları  ile  bu  maddenin  yürürlüğe  girdiği  tarih  itibariyle  mevcut  olan  organizasyon 
komitesi  tarafından  teslim  alınan  malların  İzmir  Universiade  Oyunları  Hazırlık  ve 
Düzenleme Kuruluna teslimi Katma Değer Vergisinden müstesnadır. 
(***) 
Geçici  Madde  23­  Milli  Eğitim  Bakanlığına  bilgisayar  ve  donanımlarının 
bedelsiz  teslimleri  ile  bunlara  ilişkin  yazılım  teslimi  ve  hizmetleri,  bu  mal  ve 
hizmetlerin  bağışı  yapacak  olanlara  teslim  ve  ifası  31.12.2010  tarihine  kadar  Katma 
Değer Vergisinden müstesnadır. 
(*) 
2  Ocak  2004  tarih  ve  25334  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  5035  sayılı 
Kanun ile değiştirilmiştir. 
(**) 
31 Temmuz 2004 tarih ve 25539 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 5228 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir. 
(***) 
31 Aralık 2004 tarih ve 25687 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 5281 sayılı 
Kanun ile değiştirilmiştir.

40 
Yürür lük 

Madde  62­  Bu  Kanunun  Bakanlar  Kurulu  ile  Maliye  ve  Gümrük  Bakanlığına 
yetki  veren hükümleri  yayımı tarihinde, diğer  hükümleri 1.1.1985 tarihinde  yürürlüğe 
girer. 

Yürütme 

Madde 63­ Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

41 
SERBEST BÖLGELER KANUNU 
Resmi Gazete Tarihi: 15 Haziran 1985 
Resmi Gazete Numarası: 18785 

Kanun Numarası: 3218 

Kabul Tarihi: 6 Haziran 1985 

BİRİNCİ BÖLÜM 

GENEL HÜKÜMLER 

Amaç ve Kapsam 

Madde 1­ Bu Kanun, Türkiye’de ihracat için yatırım ve üretimi artırmak, yabancı 
sermaye ve tek Numarasıloji girişini hızlandırmak, ekoNumarasıminin girdi ihtiyacını 
ucuz ve düzenli şekilde temin etmek, dış finansman ve ticaret imkanlarından daha fazla 
yararlanmak  üzere,  serbest  bölgelerin  kurulması,  yer  ve  sınırlarının  tayini,  yönetimi, 
faaliyet konularının  belirlenmesi,  işletilmesi,  bölgelerdeki  yapı  ve tesislerin teşkili  ile 
ilgili hususları kapsar. 

Yetki 

Madde  2­  Türkiye’de  serbest  bölgelerin  yer  ve  sınırlarını  belirlemeye  Bakanlar 
Kurulu yetkilidir. 

Serbest  bölgelerin,  kamu  kurum  ve  kuruluşlarınca,  yerli  veya  yabancı  gerçek 
veya tüzel kişilerce kurulmasına, işletilmesine Bakanlar Kurulu’nca izin verilir. 

Tanımlar 

Madde 3­ Bu Kanunun uygulanmasında ; 

a)  İşletici;  Serbest  bölgeyi  işleten  kamu  kurum  ve  kuruluşunu,  yerli  ve  yabancı 
gerçek veya tüzel kişileri, 

b) Kullanıcı; Faaliyet ruhsatı alan ve bölgede belli bir işyeri bulunan gerçek veya 
tüzel kişiyi, 

c)  Döviz;  Türkiye  Cumhuriyet  Merkez  Bankası  tarafından  konvertıbl  sayılan 


paralar veya ödemeyi sağlayan her nevi hesap ve belgeleri, 

ifade eder. 

Faaliyet Konuları 

Madde  4­  Serbest  bölgelerde,  EkoNumarasımik  İşler  Yüksek  Koordinasyon 


Kurulu’nca  uygun  görülecek  her  türlü  sınai,  ticari  ve  hizmetle  ilgili  faaliyetler 
yapılabilir.

42 
Fiyat, kalite ve standartlarla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarına kanunlarla 
ve diğer mevzuatla verilen yetkiler serbest bölgelerde uygulanmaz. 

İKİNCİ BÖLÜM 

SERBEST BÖLGENİN DÜZENLENMESİ 

Bölgenin Düzenlenme Esasları 
(*) 
Madde 5­ Serbest bölge ilan edilen yerlerde ihtiyaç duyulacak arazi ve tesisler 
Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre sağlanabilir. 

Yerli veya yabancı gerçek veya tüzel kişiler Dış Ticaret Müsteşarlığı'ndan ruhsat 
almak kaydıyla serbest bölgede faaliyette bulunabilirler. 

Serbest  bölgede  arazinin  kullanımı,  yapı  ve  tesislerin  projelendirilmesi, 


kurulması ve kullanılmasıyla ilgili diğer bütün izinler ve ruhsatlar bölge müdürlüğünce 
verilir ve denetlenir. 

Serbest bölgelerin asayiş hizmetleri polis tarafından yerine getirilir. 

Muafiyet ve Teşvikler 
(***) 
Madde 6­ Serbest bölgeler gümrük bölgesi dışında sayılır. 

Bu  bölgelerde  gümrük  ve  kambiyo  mükellefiyetine  dair  mevzuat  hükümleri 


uygulanmaz. 

Kullanıcıların tutmak zorunda oldukları defterler ile düzenleyecekleri belgelere 
ilişkin  olarak,  4.1.1961  tarihli  ve  213  sayılı  Vergi  Usul  Kanununun  hükümlerine 
bağımlı olmaksızın düzenleme yapmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir. 

İşleticiler  ve  kullanıcılar  yatırım  ve  üretim  safhalarında  Bakanlar  Kurulu'nca 


belirlenecek vergi dışı teşviklerden yararlandırılabilir. 

Serbest Bölgeleri Tesis ve Geliştir me Fonu 
(**) 
Madde 7­ Serbest bölgelerden elde edilen gelirlerden; 

a) Faaliyet ruhsatı ve izin belgesi karşılığı tahsil edilecek ücretler, 

(*) 
20 Aralık 1994 tarih ve 22147 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 4059 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir. 
(***) 
6  Şubat  2004  tarih  ve  25365  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  5084  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir. 
(**) 
3 Temmuz 2001 tarih ve 24451 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 4684 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

43 
b)  Yurtdışından  bölgeye  getirilen  mallar  ile  bölgeden  Türkiye'ye  çıkarılan 
malların CIF değeri üzerinden peşin olmak üzere binde 5 oranında ödenecek ücretler, 

c)  Serbest  bölgeyi  işleten  gerçek  veya  tüzel  kişilerle  yapılacak  sözleşmeler 
uyarınca tahsil edilecek tutarlar, 

d) Bölge faaliyetlerinden sağlanan diğer gelirler, 

İlgili  idare  tarafından  sözleşmeler  gereği  tüzel  kişilere  yapılan  gelir  payı 
aktarmaları düşüldükten sonra Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde açılacak 
bir  özel  hesaba  yatırılır.  Bu  hesapta  toplanan  tutarlardan  ret  ve  iadeler  düşüldükten 
sonra  kalan  tutar,  Başbakanlık  Dış  Ticaret  Müsteşarlığı  merkez  ödemelerini  yapan 
merkez  saymanlığı  hesabına  yatırılır.  Merkez  saymanlık  hesabına  yatırılan  meblağın 
yüzde  90'ı  genel  bütçeye  gelir,  yüzde  10'u  da  serbest  bölgelerin  kurulması,  bakım  ve 
onarımı,  geliştirilmesi,  eğitim  ve  araştırma  faaliyetlerinin  gerçekleştirilmesi  ile  dış 
ticaretin desteklenmesi amacıyla kullanılmak üzere genel bütçeye özel gelir kaydedilir. 
Özel  gelir  kaydedilen  bu  tutarlar  Başbakanlık  Dış  Ticaret  Müsteşarlığı  bütçesinde 
açılacak  tertiplere  Maliye  Bakanlığınca  özel  ödenek  kaydedilir.  Bu  suretle  ödenek 
kaydedilen  miktarlardan  yılı  içinde  harcanmayan  tutarları  ertesi  yıl  bütçesine  devren 
özel gelir ve ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı yetkilidir. 

Serbest bölgelerde yatırım ve tesis safhasında kullanılan mallar, tevsi ve kapasite 
artırmak amacıyla getirilen mallar, kullanıcının kendisine ait olmayan bakım ve onarım 
maksadıyla getirilen mallar, bölgelere geçici olarak getirilen araç, gereç ve ekipmanlar, 
fason  üretim  amacıyla  getirilen  mallar  birinci  fıkranın  (b)  bendi  hükmü  uyarınca  bir 
ücrete tabi tutulmaz. Ancak, bakım ve onarım ile fason üretimde yaratılan katma değer 
üzerinden bu ücret alınır. 

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası  nezdinde oluşturulan özel  hesabın  işleyişi 


ile  özel  ödenekten  yapılacak  harcamalara  ilişkin  usul  ve  esaslar  Maliye  Bakanlığının 
uygun  görüşü  üzerine  Başbakanlık  Dış  Ticaret  Müsteşarlığınca  çıkarılacak 
yönetmelikle belirlenir. Gelirlerin zamanında yatırılmaması halinde 6183 sayılı Amme 
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Hükümleri uygulanır. 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 

MAL VE HİZMETLER 

Bölgedeki Mallar 

Madde 8­ Serbest Bölge  ile Türkiye’nin diğer  yerleri arasında  yapılacak ticaret, 


dış ticaret rejimine tabidir. Serbest bölge ile diğer ülkeler ve serbest bölgeler arasında 
dış ticaret rejimi uygulanmaz. 

Bedeli  500  ABD  dolarının  altında  olan  Türkiye  mahreçli  mallar,  isteğe  bağlı 
olarak ihracat rejimine tabi tutulmayabilir. 

Kambiyo ve Hizmetler

44 
Madde  9­  Serbest  bölgelerdeki  faaliyetlerle  ilgili  her  türlü  ödemeler  dövizle 
yapılır. Bakanlar Kurulu ödemelerin Türk Lirası olarak yapılmasına da karar verebilir. 

Serbest  bölgede  gemi  ve  liman  hizmetleri  işletici  tarafından  yapılır  veya  kamu 
kurum ve kuruluşlarına, gerçek veya tüzel kişilere yaptırılır. 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK, KALDIRILAN VE UYGULANMAYAN 
HÜKÜMLER, YÖNETMELİK 

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Esasları 

Madde 10­ Serbest bölgelerde, faaliyet gösterecek iş yerlerinde yabancı uyruklu 
yönetici ve vasıflı personel çalıştırılabilir. Buna ait esaslar yönetmelikte belirlenir. 

Serbest  bölgelerde  Türkiye  Cumhuriyeti  sosyal  güvenlik  mevzuatı  hükümleri 


uygulanır. 

Kaldırılan Hükümler 

Madde 11­ Yürürlükten kaldırılmıştır. 

Uygulanmayan Hükümler 
(*) 
Madde  12­  Serbest  bölgelerde  1580  sayılı  Belediye  Kanununun  15'inci 
maddesinin  5,  22,  25,  32  ve  47’nci  bentleri  dışında  kalan  hükümleri;  5682  sayılı 
Pasaport  Kanunu;  5683  sayılı  Yabancıların  Türkiye'de  Seyahat  ve  İkametleri 
Hakkındaki  Kanun  ile  2007  sayılı  Türkiye'deki  Türk  Vatandaşlarına  Tahsis  Edilen 
Sanat  ve  Hizmetler  Hakkındaki  Kanun  ile  ek  ve  değişiklikleri;  6224  sayılı  Yabancı 
Sermayeyi  Teşvik  Kanunu;  2677  sayılı  Sivil  Hava  Meydanları,  Limanlar  ve  Sınır 
Kapılarında  Görev  ve  Hizmetlerin  Yürütülmesi  Hakkında  Kanun  hükümleri  ile  diğer 
kanunların bu kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. 

Uygulama Yönetmeliği 
(*) 
Madde  13­  Bu  Kanunda  düzenlenmesi  yönetmeliğe  bırakılan  konularla, 
serbest  bölgelerde  faaliyette  bulunacak  işleticilerin  teşekkül  tarzı,  görev,  yetki  ve 
sorumlulukları,  bu  işletici  ve  kullanıcılara  verilecek  faaliyet  ruhsatları  ve  iptali, 
bunların  sınai  ve  ticari  sicillerinin  tutulması,  hesaba  yapacakları  ödemeler,  serbest 
bölge  ile  ilgili  faaliyetlerin  tabi  olacağı  esaslar,  bölgelere  giriş  için  verilecek  izin 
belgesi  ile  görev  kartları,  ikamet  izni  ve  çalışma  esasları  ve  serbest  bölgelerin 
işletilmesine dair diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir. 

Geçici Madde 1­ Yürürlükten kaldırılmıştır. 

(*) 
3 Temmuz 2001 tarih ve 24451 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 4684 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

45 
Geçici  Madde  2­  Bu  Kanun,  bir  serbest  bölge  için,  o  serbest  bölgenin  faaliyete 
geçmesinden  itibaren  uygulanır.  Faaliyete  geçiş  tarihi  ise,  o  serbest  bölge  alanını 
çevreleyen  çit,  kule  ve  kapı  inşaatlarının  tamamlanması,  Bölge  Müdürlüğü,  Polis  ve 
Gümrük birimlerinin göreve başlaması suretiyle bölgenin resmen açılış tarihidir. 
(*) 
Geçici  Madde  3­  Bu  maddenin  yürürlüğe  girdiği  tarih  itibarıyla  bu  Kanuna 
göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almış mükelleflerin; 

a)  Bu  bölgelerde  gerçekleştirdikleri  faaliyetleri  dolayısıyla  elde  ettikleri 


kazançları,  bu  maddenin  yürürlüğe  girdiği  tarih  itibarıyla  faaliyet  ruhsatlarında 
belirtilen süre ile sınırlı olmak üzere gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu 
istisnanın  31.12.1960  tarihli  ve  193  sayılı  Gelir  Vergisi  Kanununun  94'üncü 
maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin (b) alt bendi kapsamında yapılacak 
tevkifata etkisi yoktur. 

b)  Bu  bölgelerde  istihdam  ettikleri  personele  ödedikleri  ücretler  31.12.2008 


tarihine  kadar  gelir  vergisinden  müstesnadır.  Ancak,  bu  maddenin  yürürlüğe  girdiği 
tarih  itibarıyla  ruhsatlarında  belirtilen  süre  31.12.2008  tarihinden  daha  önceki  bir 
tarihte  sona  eriyorsa,  istisna  uygulamasında  ruhsatta  yer  alan  sürenin  bitiş  tarihi 
dikkate alınır. 

c) Bu bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleri ile ilgili olarak yaptıkları işlemler 
31.12.2008 tarihine kadar her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır. 

Serbest bölgelerde faaliyette bulunan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin 
bu  bölgelerde  imal  ettikleri  ürünlerin  satışından  elde  ettikleri  kazançları  Avrupa 
Birliğine  tam  üyeliğin  gerçekleştiği  tarihi  içeren  yıllık  vergileme  döneminin  sonuna 
kadar  gelir  veya  kurumlar  vergisinden  müstesnadır.  Bu  istisnanın  Gelir  Vergisi 
Kanununun  94'üncü  maddesinin  birinci  fıkrasının  (6)  numaralı  bendinin  (b)  alt  bendi 
kapsamında yapılacak tevkifata etkisi yoktur. 

Yürür lük 

Madde 14­ Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

Yürütme 

Madde 15­ Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 

(*) 
6  Şubat  2004  tarih  ve  25365  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  5084  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

46 
İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİ 
HAKKINDA KANUN 
Resmi Gazete Tarihi: 1 Temmuz 1989 
Resmi Gazete Numarası: 20212 

Kanun Numarası: 3577 

Kabul Tarihi: 14 Haziran 1989 

Amaç ve kapsam 
(*) 
Madde  1­  Bu  Kanun,  ithalatta  haksız  rekabet  hallerinden  dampinge  veya 
sübvansiyona  konu  olan  ithalatın  sebep  olduğu  zarara  karşı  bir  üretim  dalının 
korunması amacıyla yapılacak işlemlere, alınacak önlemlere, gerekli ilke ve uygulama 
kararlarını  verecek  bir  Kurul  oluşturulmasına  ve  bunun  görevlerine  ilişkin  usul  ve 
esasları kapsar. 

Tanımlar 
(*) 
Madde 2­ Bu Kanunda geçen deyimlerden; 

a)  Damping:  Bir  malın  Türkiye’ye  ihraç  fiyatının,  benzer  malın  Numarası  mal 
değerinin altında olmasını, 

b)  Sübvansiyon:  Menşe  veya  ihracatçı  ülkenin  fayda  sağlayan,  doğrudan  veya 
dolaylı mali katkısını veya GATT 1994’ün XVI’ncı maddesi çerçevesinde herhangi bir 
gelir veya fiyat desteğini, 

c)  İhraç  fiyatı:  İhraç  amacıyla  satılan  mal  için  fiilen  ödenmiş  olan  veya 
ödenmesi gereken fiyatı, 

d)  Benzer  mal:  Dampinge  ve/veya  sübvansiyona  konu  malın  tamamen  benzeri 
olan  bir  malı  böyle  bir  malın  bulunmaması  halinde  sözkonusu  malın  özelliklerine 
benzer özelliklere sahip bir başka malı, 

e)  Benzer  Mal:  Dampinge  veya  sübvansiyona  konu  mal  ile  aynı  özellikleri 
taşıyan  bir  malı,  böyle  bir  malın  bulunmaması  halinde  ise  benzer  özellikleri  taşıyan 
başka bir malı, 

f)  Numarasırmal Değer: 

1.  İhracatçı  veya  menşe  ülkede  tüketime  konu  olan  benzer  mal  için 
Numarasırmal  ticari  işlemler  sonucunda  fiilen  ödenmiş  olan  veya  ödenmesi  gereken 
karşılaştırılabilir fiyatı, 

(*) 
25 Temmuz 1999 tarih ve 23766 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 4412 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

47 
2. İhracatçı ülke veya menşe ülkenin iç piyasasında Numarasırmal ticari işlemler 
çerçevesinde  benzer  malın  satışlarının  olmaması  ya  da  bu  satışların  uygun  bir 
karşılaştırma  yapılmasına elverişli  bulunmaması durumunda, benzer  malın üçüncü  bir 
ülkeye  ihracatında  temsil  niteliğini  haiz  karşılaştırılabilir  fiyatı  veya  menşe  ülkedeki 
maliyetine makul bir kar marjının eklenmesiyle tespit edilen fiyatı, 

a)  Yönetmelik: İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliği, 

b)  Damping marjı: Numarasırmal değerin ihraç fiyatını aştığı miktarı, 

c)  Sübvansiyon  Miktarı:  Menşe  veya  ihracatçı  ülke  tarafından  ihraç  edilen 
malın  imal, üretim,  ihracat veya taşınma aşamasında sağlanan, doğrudan veya dolaylı 
mali katkı veya GATT 1994’ün XVI ncı maddesi çerçevesinde herhangi bir gelir veya 
fiyat desteği şeklindeki faydaların tutarını, 

d)  Zarar: Bir üretim dalında maddi zararı, maddi zarar tehdidini veya bir üretim 
dalının kurulmasının fiziki olarak gecikmesini, 

e)  Bakanlık: İthalat Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlığı, 

f)  Genel Müdürlük: İthalat Genel Müdürlüğünü, 

g)  Kurul: İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunu, 

h)  GATT 1994: Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması 1994’ü, 

i)  Sübvansiyonlar ve Telafi Edici Tedbirler Genel Anlaşması: 26.1.1995 tarihli 
ve  4067  sayılı  Kanunla  onaylanması  uygun  bulunan  ve  3.2.1995  tarihli  ve  95/6525 
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması 
Ek 1’de yer alan Anlaşmayı, 

j)  GATT  1994’ün  VI  ncı  Maddesinin  Uygulanmasına  İlişkin  Anlaşma: 


26.1.1995  tarihli  ve  4067  sayılı  Kanunla  onaylanması  uygun  bulunan  ve  3.2.1995 
tarihli  ve 95/6525 sayılı  Bakanlar  Kurulu  Kararı  ile onaylanan Dünya Ticaret Örgütü 
Kuruluş Anlaşması Ek 1’de yer alan Anlaşmayı, 

ifade eder. 

Önlem Alınmasını Gerektiren Haller: 
(*) 
Madde  3­  Önlem  alınmasını  gerektiren  haller;  dampinge  veya  sübvansiyona 
konu olan ithalatın Türkiye’de bir üretim dalında maddi zarara yol açması veya maddi 
zarar  tehdidi  oluşturması  veya  bir  üretim  dalının  kurulmasını  fiziki  olarak 
geciktirmesidir.  Ancak,  sübvansiyona  konu  ithalata  karşı  önlem  alınabilmesi  için, 
sübvansiyonun Sübvansiyonlar  ve Telafi Edici Tedbirler  Anlaşmasının  2  nci  maddesi 
çerçevesinde  bir  firma/firma  grubu  veya  bir  üretim  dalı/üretim  dalı  grubuna  yönelik 
olduğunun da tespit edilmiş olması gerekir. 

(*) 
25 Temmuz 1999 tarih ve 23766 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 4412 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

48 
Şikayet ve İnceleme: 
(*) 
Madde  4­  Genel  Müdürlük  şikayet  üzerine  veya  gerektiğinde  resen  damping 
veya  sübvansiyon  incelemesi  yapabilir.  Damping  veya  sübvansiyona  konu  olan 
ithalattan  maddi  zarar gördüğünü veya  maddi zarar tehdidi altında  bulunduğunu  veya 
bu  tür  ithalatın  bir  üretim  dalının  kurulmasını  fiziki  olarak  geciktirdiğini  iddia  eden 
üreticiler  veya  üretim  dalı  adına  hareket  eden  gerçek  veya  tüzelkişi  veya  kuruluşlar 
Genel Müdürlüğe yazılı olarak başvuruda bulunabilirler. 

Şikayet  ve  incelemeye  ilişkin  usul  ve  esaslar  Bakanlıkça  çıkarılacak 


Yönetmelikle tespit edilir. 

Genel Müdürlüğün Görevleri 
(*) 
Madde 5­ Genel Müdürlüğün bu Kanunla ilgili görevleri şunlardır: 

a)  Şikayet  üzerine  veya  gerektiğinde  resen,  verilen  bilgi  ve  belgeler  veya 
mevcut diğer bilgilerin ışığı altında ön incelemeyi yapmak, 

b)  Soruşturma açılıp açılmayacağı hususunda Kurula teklif sunmak, 

c)  Soruşturma  açılması  halinde,  soruşturmayı  yürütmek  ve  önlemlerle  ilgili 


olarak Kurula teklif sunmak, 

d)  Kurulun  sekreterlik  hizmetlerini  yürütmek  ve  Kurulca  verilecek  diğer 


görevleri yapmak. 

İthalatta Haksız Rekabeti Değer lendir me Kurulu ve Görevleri 


(*) 
Madde 6­ Kurul, İthalat Genel Müdürünün veya görevlendireceği genel müdür 
yardımcısının  başkanlığında,  Tarım  ve  Köy  işleri  Bakanlığı,  Sanayi  ve  Ticaret 
Bakanlığı,  Devlet  Planlama  Teşkilatı  Müsteşarlığı,  Gümrük  Müsteşarlığı,  Türkiye 
Odalar  ve  Borsalar  Birliğinin  ve  Türkiye  Ziraat  Odaları  Birliğinin  birer  yetkili 
temsilcisi ile İthalat Genel Müdürlüğünün ilgili daire başkanından teşekkül eder. 

Kurul, gerekirse, üniversitelerden ve diğer kurum ve kuruluşlardan bilgi alabilir. 

Kurulun görevleri şunlardır: 

a)  Soruşturma  açılıp  açılmamasına  veya  açılmış  bir  soruşturmanın 


durdurulmasına karar vermek, 

b)  Soruşturma  sırasında  yeterli  delil  olması  halinde  geçici  önlem  kararını 
Bakanlığın onayına sunmak, 

(*) 
25 Temmuz 1999 tarih ve 23766 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 4412 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

49 
c)  Soruşturma sonuçlarını değerlendirmek, bunun gerektireceği tedbirleri almak 
ve kesin önlem kararını Bakanlığın onayına sunmak, 

d)  Soruşturma  sırasında  taahhütte  bulunulmasını  önermek  ve  taahhütte 


bulunulması  halinde,  taahhüdü  kabul  edip  etmemek  hususunda  karar  vermek  ve 
taahhütlerin yerine getirilmemesi durumunda gerekli önlemleri almak. 

Kurulun çalışma usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılacak Yönetmelikle tespit 
edilir. 

Dampinge Karşı Vergi ve Telafi Edici Vergi 
(*) 
Madde  7­  Yapılan  soruşturma  sonucunda  Kurul  tarafından  belirlenen  ve 
Bakanlıkça onaylanan damping marjı veya sübvansiyon miktarı kadar dampinge konu 
malın  ithalinde  dampinge  karşı  vergi,  sübvansiyona  konu  malın  ithalinde  ise  telafi 
edici  vergi  alınır.  Bununla  birlikte,  dampinge  veya  sübvansiyona  konu  ithalat  nedeni 
ile  meydana  gelen  zararın  telafisinin,  tespit  edilen  damping  marjı  veya  sübvansiyon 
miktarından  daha  az  bir  miktar  veya  oranda  vergi  konulmasıyla  mümkün 
olabileceğinin belirlenmesi halinde bu oran veya miktarda vergi uygulanır. 

Bu  vergilerin,  ithali  evvelce  gerçekleştirilen  mallar  için,  geriye  dönük  olarak 
uygulanmasına  ilişkin  esaslar  Bakanlar  Kurulu  Kararı  ile  tespit  edilir.  Ancak,  geriye 
dönük  uygulamanın  süresi  geçici  önlemlerin  alındığı  tarihten  itibaren  90  günü 
geçemez. 

Mükellef 
(*) 
Madde  8­  Dampinge  karşı  vergi  veya  telafi  edici  vergi  mükellefi,  dampinge 
veya sübvansiyona konu malı ithal eden gerçek ve tüzel kişilerdir. 

Tahsil Mer cii 

Madde  9­  Dampinge  karşı  vergi  veya  telafi  edici  vergi  Gümrük  İdarelerince, 
ithalde alınan diğer vergilerden ayrı olarak tahsil olunur veya teminata bağlanır. 

Soruştur ma 
(*) 
Madde 10­ Resen veya şikayet üzerine  yapılan  inceleme sonucunda damping 
veya  sübvansiyona  konu  olan  ithalatın  ve  bu  ithalattan  kaynaklanan  zararın  varlığı 
konusunda yeterli delillerin bulunması durumunda soruşturma açılır. 

Soruşturmanın  usul  ve  esasları  Bakanlıkça  çıkarılacak  Yönetmelik  ile  tespit 


edilir. 

Taahhütler 

(*) 
25 Temmuz 1999 tarih ve 23766 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 4412 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

50 
(*) 
Madde  11­  Soruşturma  sırasında  menşe  ülke,  ihracatçı  ülke  veya  ihracatçı, 
soruşturma  konusu  dampingli  veya  sübvansiyonlu  ithalattan  kaynaklanan  zararı 
ortadan  kaldıracak  şekilde  kendiliğinden  veya  Kurulun  önerisi  üzerine  taahhütte 
bulunabilir.  Kurulun  taahhüdü  kabul  etmesi  halinde  soruşturma,  geçici  veya  kesin 
önlem  alınmaksızın  durdurulabilir  veya  sonuçlandırılabilir.  Soruşturmanın 
sonuçlandırılmış olması, taahhüdün yürürlüğe girmesine kadar uygulanmış olan geçici 
önlemlerin  gerekli  kıldığı  tahsilatı  engellemez.  Taahhütlerin  yerine  getirilmemesi 
halinde,  Kurulca  mevcut  verilere  dayalı  olarak  geçici  veya  kesin  önlem  alınabilir. 
Taahhütler  ile  ilgili  usul  ve  esaslar  Bakanlıkça  çıkarılacak  yönetmelikte,  taahhütlerin 
geçerlilik  süresi  ve  gözden  geçirilme  esasları  ise  Bakanlar  Kurulu  Kararı  ile  tespit 
edilir. 

Geçici Önlemler 
(*) 
Madde  12­  Şikayet  konusu  ithalata  ilişkin  soruşturma  sırasında,  dampingli 
veya sübvansiyonlu ithalatın varlığı ve bu ithalatın zarara neden olduğu konusunda ön 
belirlemeler  yapılması  halinde,  soruşturma  süresince  zararın  önlenmesi  amacıyla, 
Kurulca belirlenen damping marjı veya sübvansiyon miktarı kadar veya zararı ortadan 
kaldırmaya  yetecek  daha  az  bir  oran  veya  miktarda  teminat  şeklinde  geçici  önlem 
uygulanması  Bakanlık  makamının  onayı  ile  kararlaştırılabilir.  Bu  durum  Resmi 
Gazete’de  yayımlanmak  suretiyle  ilgililere  duyurulur.  Soruşturmanın  açılması 
tarihinden  itibaren altmış gün  içerisinde geçici önlem uygulanmaz. Geçici önlemlerin 
geçerlilik  süresi  dört  aydır.  Ancak,  damping  soruşturmasına  konu  malın  Türkiyeye 
ihracatının  önemli  bir  kısmını  gerçekleştiren  ihracatçıların  talebi  halinde,  bu  süre, 
Kurulun  kararı  üzerine  Bakanlık  onayı  ile  altı  aya  kadar  çıkarılabilir.  Damping 
soruşturması  sırasında,  zararın  önlenmesi  için  damping  marjından  daha  düşük  oranda 
bir  kesin  önlemin  yeterli  olup  olmadığının  incelenmesi  amacıyla,  bu  süreler  sırasıyla 
altı  ve  dokuz  ay  olarak  belirlenebilir.  Geçici  önlemlerin  uygulama  esasları  Bakanlar 
Kurulu Kararı ile tespit edilir. 

Kesin Önlemler 
(*) 
Madde  13­  Soruşturma  sonucunda  dampingli  veya  sübvansiyonlu  ithalatın 
varlığı  ve  bu  ithalatın  zarara  neden  olduğu  belirlendiğinde,  bu  zararın  önlenmesi 
amacıyla,  Kurulca  belirlenen  ve  Bakanlıkça  onaylanarak  kesinleşen  damping  marjı 
veya sübvansiyon  miktarı kadar  veya zararı ortadan kaldıracak daha az  bir oran  veya 
miktarda dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi alınır. Daha önce teminat alınmış 
olması  halinde  14  üncü  maddeye  göre  işlem  yapılır.  Ancak,  kesin  önlem  kararının 
maddi  zarar  tehdidi  veya  bir  üretim  dalının  kurulmasının  fiziki  olarak  gecikmesine 
ilişkin  olarak  alınması  durumunda,  soruşturma  sırasında  alınan  teminatın  tahsil 
edilebilmesi  için  Kurulun,  geçici  önlem  alınması  sebebiyle  maddi  zarar  oluşmadığı 
hususunda  bir  belirleme  yapması  gerekir.  Böyle  bir  belirleme  yapılmadığı  takdirde, 
soruşturma sırasında geçici önlem olarak alınan teminat iade edilir. Yürürlüğe konulan 
dampinge  karşı  verginin  veya  telafi  edici  verginin  geçerlilik  süresi,  uygulanması, 
askıya alınması, gözden geçirilmesi ve iadesi ile yürürlükte bulunan önlemlerin etkisiz 
kılınması halinde yapılacak işlemlere ilişkin usul ve esaslar Bakanlar Kurulu Kararı ile 

(*) 
25 Temmuz 1999 tarih ve 23766 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 4412 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

51 
tespit  edilir.  Soruşturmaya  konu  olan  mal  için  hem  damping  yapılmış  olması  hem de 
sübvansiyon  verilmiş olması  halinde, aynı durumun telafisi  için dampinge karşı  vergi 
ve telafi edici vergi birlikte uygulanamaz. 

Dampinge  karşı  vergi  veya  telafi  edici  vergi  konulmuş  olması,  ilgili  malın 
ithalatını engellemez. 

Geri Ödeme 
(*) 
Madde 14­ Kesinleşen dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi, daha önce 
alınan  teminattan  yüksek  ise  fark  tahsil  edilmez.  Kesinleşen  vergi,  daha  önce  alınan 
teminattan düşük ise fark geri ödenir. 

Soruşturmanın kapatılmasına karar verilmesi halinde geçici önlemler kaldırılır ve 
alınan teminatlar iade edilir. 

Satış akdi hükümlerine aykırı olmasından dolayı iade veya imha edilmek istenen 
malın  evvelce  alınmış  olan  dampinge  karşı  vergisi  veya  telafi  edici  vergisi,  gümrük 
mevzuatının bu konuda gümrük vergisinin geri verilmesine ilişkin hükümleri dahilinde 
iade edilir. 

Diğer Mevzuat 
(*) 
Madde  15­  Gümrük  mevzuatının;  gümrük  vergisinin  tesciline,  tahakkukuna, 
tahsiline, geri verilmesine, takibine ve teminata bağlanmasına ilişkin bu Kanuna aykırı 
olmayan  usul  ve  şekle  müteallik  hükümleri,  dampinge  karşı  vergi  veya  telafi  edici 
verginin  tescili,  tahakkuku,  tahsili,  geri  verilmesi,  takibi  ve  teminata  bağlanması 
işlemlerinde de uygulanır. 

Ödenmeyen  dampinge  karşı  vergi  veya  telafi  edici  vergi,  6183  sayılı  Amme 
Alacaklarının  Tahsil  Usulü  Hakkında  Kanun  hükümlerine  göre  gümrük  idarelerince 
kovuşturulur. 

Bu  Kanunda  hüküm  bulunmayan  hallerde,  GATT  1994’ün  VI  ncı  Maddesinin 
Uygulanmasına  İlişkin  Anlaşma  ile  Sübvansiyonlar  ve  Telafi  Edici  Tedbirler 
Anlaşması hükümleri dikkate alınır. 

Kaldırılan ve Uygulanmayacak Hükümler 
(*) 
Madde 16­ Bu Kanunun tatbikatında, Gümrük Kanunu ile diğer kanunların bu 
Kanuna aykırı olan hükümleri uygulanmaz. 

Bakanlar Kurulu Karar ları ve Yönetmelikler 

Madde 17­ Bu Kanunun; 

(*) 
25 Temmuz 1999 tarih ve 23766 numaralı Resmı Gazete’de yayımlanan 4412 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

52 
a)  7,12 ve 13. maddelerinde öngörülen Bakanlar Kurulu Kararları ile, 

b)  4,  6,  10  ve  11  inci  maddelerinde  belirtilen  Yönetmelikler,  Kanunun  yayımı 
tarihinden itibaren 3 ay içinde çıkarılır. 

Soruştur manın kapatılması ve durdurulması 
(*) 
Ek  Madde  1­  Soruşturma  sonucunda,  soruşturma  konusu  ithalatın  dampinge 
veya  sübvansiyona  konu  olmadığının  veya  bu  ithalattan  kaynaklanan  zararın 
bulunmadığının  belirlenmesi  halinde  veya  şikayet  konusunun  ortadan  kalkması 
durumunda  Kurulca  soruşturma  kapatılır.  Damping  marjının  veya  sübvansiyon 
miktarının  veya  ithalat  miktarının  ihmal  edilebilecek  düzeyde  olduğunun  tespiti 
durumunda  da  damping  veya  sübvansiyon  soruşturması  kapatılır.  Damping  marjının 
veya  sübvansiyon  miktarının  veya  ithalat  miktarının  ihmal  edilebilecek  düzeylerine 
ilişkin  oranlar  yönetmelik  ile  belirlenir.  Şikayetin  geri  çekilmesi  halinde  Kurulca 
soruşturmanın  kapatılmasına  karar  verilebilir.  Taahhütlerin  kabul  edilmesi  halinde 
soruşturma  durdurulabilir.  Sübvansiyonun  uygulamadan  kaldırılması  halinde  de 
soruşturma durdurulabilir veya kapatılabilir. 

Kesin önlemlerin ve taahhütlerin gözden geçirilmesi 
(*) 
Ek  Madde  2­  Kesin  önlemler  ve  taahhütlerle  ilgili  kararlar,  ilgili  taraflardan 
birinin  talebi  üzerine  veya  resen  gözden  geçirilebilir.  Kurulca  gözden  geçirme  kararı 
verilmesi  halinde,  yeniden  soruşturma  açılır  ve  yürütülür. Ancak,  yeniden soruşturma 
açılması,  yürürlükte  bulunan  kesin  önlemlerin  ve  taahhütlerin  uygulanmasını 
engellemez.  Soruşturma  sonucunda  kesin  önlem  ve  taahhüt  uygulaması  hakkında 
Kurulca  karar  verilir.  Kesin  önlem  kararı,  soruşturma  döneminde  soruşturma  konusu 
malı  ihraç  etmemiş  olan  üretici  veya  ihracatçıların  talebi  üzerine  de  gözden 
geçirilebilir.  Böyle  bir  talep  üzerine  açılacak  soruşturma  sonucuna  ilişkin  karar 
yürürlüğe  girene  kadar,  uygulanmakta  olan  kesin  önlem,  talepte  bulunan  üretici veya 
ihracatçının  ihraç  ettiği  soruşturma  konusu  mal  ithalatı  için  teminata  bağlanır. 
Soruşturma  sonucunda,  alınan  teminat  ile  ilgili  olarak,  14  üncü  maddeye  göre  işlem 
yapılır.  (NUMARASIT:  4412  Numaralı  Kanun  yayımı  tarihinden  üç  ay  sonra 
yürürlüğe girer.) 

Yürür lük 

Madde 18­ Bu Kanun yayımı tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girer. 

Yürütme 

Madde 19­ Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 

(*) 
25 Temmuz 1999 tarih ve 23766 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 4412 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

53 
OLAĞANÜSTÜ HAL BÖLGESİNDE VE KALKINMADA 
ÖNCELİKLİ YÖRELERDE İSTİHDAM YARATILMASI 
VE YATIRIMLARIN TEŞVİK EDİLMESİ İLE 193 SAYILI 
GELİR VERGİSİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK 
YAPILMASI HAKKINDA KANUN 
Resmi Gazete Tarihi: 23 Ocak 1998 
Resmi Gazete Numarası: 23239 

Kanun Numarası: 4325 

Kabul Tarihi: 21 Ocak 1998 

Amaç 

Madde  1:  Bu  Kanunun  amacı;  Olağanüstü  Hal  Bölgesinde  ve  Kalkınmada 
Öncelikli  Yörelerde  vergi  teşvikleri  uygulamak  ve  yatırımlara  bedelsiz  kamu  arsa  ve 
arazisi temin etmek suretiyle yatırımları ve istihdam imkanlarını artırmaktır. 

Madde  2:  Bu  Kanunda  geçen  Olağanüstü  Hal  Bölgesi,  Kanunun  yürürlüğe 
girdiği  tarihte,  Olağanüstü  Hal  Bölgesi  ve  mücavir  alanına  dahil  iller  ile  Devlet 
İstatistik Enstitüsü Başkanlığınca belirlenen fert başına GSYİH miktarları 1 500 ABD 
Doları  veya daha az düşük  bulunan  illerden  Bakanlar  Kurulunca tespit edilecek  illeri, 
Kalkınmada  Öncelikli  Yöreler  ise,  Bakanlar  Kurulunca  bu  yöreler  kapsamına  alınan 
illeri ve ilçeleri kapsar. 

Gelir ve Kurumlar Ver gisi İstisnası 

Madde  3:  a)  Bu  maddenin  yürürlük  tarihi  ile  31.12.2000  tarihi  arasında 
Olağanüstü Hal Bölgesi kapsamında sayılan illerde yeni işe başlayan gelir ve kurumlar 
vergisi  mükelleflerinin,  bu  illerdeki  iş  yerlerinden  fiilen  ve  sürekli  olarak  10  ve  daha 
fazla  işçi çalıştırmaları  şartıyla,  münhasıran  bu  iş  yerlerinden elde ettikleri kazançları 
işe  başlama tarihinden  itibaren  yatırım dönemi dahil 5  vergilendirme dönemi  gelir  ve 
kurumlar  vergisinden  müstesnadır.  Bu  kazançlar  hakkında  5422  sayılı  Kurumlar 
Vergisi  Kanununun  25  inci  maddesinin  ikinci  fıkrası  ile  193  sayılı  Gelir  Vergisi 
Kanununun  94  üncü  maddesinin  6  numaralı  bendinin  (b)  alt  bendi  hükümleri 
uygulanmaz. 

b)  (a)  fıkrasında  belirtilen  gelir  ve  kurumlar  vergisi  mükelleflerinin,  anılan 
fıkradaki  istisna  süresinin  sonunda  başlamak  ve  31.12.2007  tarihinde  sona  ermek 
üzere, bu illerdeki işyerlerine fiilen ve sürekli olarak on ve daha fazla işçi çalıştırmaları 
şartıyla,  münhasıran  bu  işyerlerinden  elde  ettikleri  kazançları  üzerinden  hesaplanan 
gelir ve kurumlar vergisinden aşağıda belirtilen oranlarda indirim yapılır. 

İndirim oranı; 10  işçi  çalıştıranlarda % 40.51 ve  daha  yukarı  işçi çalıştıranlarda 


% 60'dır. 11 ile 50 arasında (50 dahil) işçi çalıştıranlar için uygulanacak indirim oranı, 
% 40 oranına her bir işçi için 0.5 puan eklemek suretiyle bulunur.

54 
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kapsama dahil illerde işyeri bulunan 
gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin 31.10.1997 tarihinden önce vermiş oldukları 
en son 4 aylık sigorta prim bordrolarında bildirdikleri işçi sayısına ilave olarak yeni işe 
aldıkları ve bu işyerlerinde fiilen çalıştırdıkları işçi sayısının 10 ve daha yukarı olması 
halinde,  1.1.1998  ­  31.12.2007  tarihleri  arasında  bu  işyerlerinden  elde  ettikleri 
kazançları  üzerinden  hesaplanan  gelir  ve  kurumlar  vergisine  bu  fıkrada  belirtilen 
indirim oranları uygulanır. 

Bu fıkra kapsamına giren kazançlar üzerinden, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü 
maddesinin 6  numaralı  bendinin (b) alt bendine göre tevkif edilecek gelir  vergisi  için 
de yukarıda belirtilen oranlarda indirim yapılır. 

Bu  maddenin  uygulanmasına  ilişkin  usul  ve  esaslar  Maliye  Bakanlığınca 


belirlenir. 

Çalışanlardan Kesilen Vergilerin Ertelenmesi 

Madde 4: 31.12.2002 tarihine kadar uygulanmak üzere; Olağanüstü Hal Bölgesi 
kapsamında  sayılan  illerde,  bu  maddenin  yürürlüğe  girdiği  tarihi  izleyen  aybaşından 
itibaren  yeni  işe  başlayan  gelir  ve  kurumlar  vergisi  mükelleflerinin  31.10.1997 
tarihinden önce ilgili idareye vermiş oldukları en son 4 aylık sigorta prim bordrolarında 
bildirdikleri  işçi  sayısına  ilave  olarak  yeni  işe  aldıkları  ve  bu  işyerlerinde  fiilen 
çalıştırdıkları işçilerin, ücretlerinden kesilen ve beyan edilecek tahakkuk ettirilen gelir 
ve  damga  vergileri,  beyanname  verme  süresini  izleyen  ikinci  yılın  aynı  döneminde 
ödenir. 

İşletmelerde Vergi, Resim, Harç İstisnası 

Madde  5:  Bu  Kanunun  yürürlüğe  girdiği  tarihten  31.12.2002  tarihine  kadar 
uygulanmak  üzere;  Olağanüstü  Hal  Bölgesi  kapsamında  sayılan  illerde  yapılacak 
teşvik  belgeli  yatırımlarla  ilgili  aşağıda  belirtilen  işlemler,  veraset  ve  intikal  vergisi, 
damga vergisi, banka ve sigorta muameleleri vergisi, emlak vergisi ve harçlar ile 2464 
sayılı Belediye Gelirleri Kanununa göre alınan vergi, resim ve harçlardan müstesnadır. 

1­  Arazi  veya  arsa  tedariki  ile  ilgili  olarak  ivazlı  veya  ivazsız  devir,  temlik, 
kamulaştırma,  satış  vaadi  sözleşmesi,  intifa  ve  iştira  hakkı,  alım,  satım,  kira,  geri 
verme,  ifraz,  tevhid,  tescil,  cins  değişikliği,  rehin  ve  ipotek  tesis  ve  terkini,  ıslah  ve 
değişiklik işlemleri ile bu işlemler dolayısıyla düzenlenen kağıtlar, 

2­  Kredi  verilmesi  ile  ilgili  işlemler,  bu  konuda  düzenlenen  kağıtlar  ve  kredi 
işlemleri nedeniyle her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben alınan paralar. 

Yatırımların  bu  maddede  belirtilen  süre  içinde  tamamlanmaması  halinde,  daha 


önce  alınmayan  vergi,  resim  ve  harçlar,  213  sayılı  Vergi  Usul  Kanunu  hükümlerine 
göre gecikme faizi ile; öngörülen amaç dışında kullanılması halinde ayrıca kusur cezası 
ile birlikte tahsil edilir. 

Bu  madde  kapsamına  giren  işlemler  hakkında  24.2.1984  tarihli  ve  2982  sayılı 
Kanun hükümleri uygulanmaz.

55 
Yatırım  projesinin  tamamının  fiziki  olarak  hangi  hallerde  gerçekleşmiş 
sayılacağının  ölçü  ve  esasları  ile  bu  maddenin  uygulanmasına  ilişkin  usul  ve  esaslar 
Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Devlet Bakanlığınca birlikte 
belirlenir. 

Sigorta Primi İşveren Payları 

Madde 6: 31.12.2002 tarihine kadar uygulanmak üzere, Olağanüstü Hal Bölgesi 
kapsamında  sayılan  illerde,  bu  maddenin  yürürlüğe  girdiği  tarihi  izleyen  aybaşından 
itibaren  yeni  işe  başlayan  gelir  ve  kurumlar  vergisi  mükelleflerinin  bu  illerdeki 
işyerlerinde  çalıştırdıkları  işçiler  ile  bu  maddenin  yürürlüğe  girdiği  tarihten  önce  işe 
başlamış  olan  gelir  ve  kurumlar  vergisi  mükelleflerinin  31.10.1997  tarihinden  önce 
ilgili  idareye  vermiş  oldukları  en  son  4  aylık  sigorta  prim  bordrolarında  bildirdikleri 
işçi sayısına ilave olarak yeni işe aldıkları ve bu işyerlerinde fiilen çalıştırdıkları işçiler 
için, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 72 ve 73 üncü maddeleri uyarınca prime 
esas  kazançları  üzerinden  tahakkuk  ettirilecek  primlerin  işveren  hissesi  Hazinece 
karşılanır. 

Ödeme  usul  ve  esasları,  Çalışma  ve  Sosyal  Güvenlik  Bakanlığı,  Maliye 
Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Devlet Bakanlığınca müştereken 
belirlenir. 

Madde  7:  Bu  Kanunun  2  nci  maddesinde  belirtilen  Olağanüstü  Hal  Bölgesinde 
gelir  ve  kurumlar  vergisine  tabi  işyerlerinde  1.1.1998  tarihinden  itibaren  ilk  defa  işe 
girenler hakkında 9.3.1998 tarihli ve 3417 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz. 

Bedelsiz Yatırım Yeri Tahsisi 

Madde 8: Yürürlükten kaldırılmıştır. 

Madde 9: 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun geçici 35 inci 
maddesinin 2 numaralı fıkrasının (f) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

İlk  defa  işe  başlayan  mükellefler  ile  götürülük  şartlarını  haiz  olanlardan  kendi 
isteği  ile  götürü  usulden  gerçek  usule  geçen  mükellefler  için,  işe  veya  gerçek  usulde 
vergilendirilmeye başlanılan ve izleyen yılda hayat standardı esası uygulanmaz. 

Yürür lük 

Madde 10: Bu Kanunun; 

a) 3 ve 7 nci maddeleri 1.1.1998 tarihinde, 

b) 9 uncu maddesi 1997 yılı kazançlarına da uygulanmak üzere yayımı tarihinde, 

c) Diğer hükümleri yayımı tarihini izleyen aybaşında, 

yürürlüğe girer. 

Yürütme

56 
Madde 11: Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

57 
ÜRÜNLERE İLİŞKİN TEKNİK MEVZUATIN 
HAZIRLANMASI VE UYGULANMASINA DAİR KANUN 
Resmi Gazete Tarihi: 11 Temmuz 2001 
Resmi Gazete Numarası: 24459 

Kanun Numarası: 4703 

Kabul Tarihi: 29 Haziran 2001 

BİRİNCİ BÖLÜM 

Amaç, Kapsam ve Tanımlar 

Amaç 

Madde  1­  Bu  Kanunun  amacı;  ürünlerin  piyasaya  arzı,  uygunluk 


değerlendirmesi,  piyasa  gözetimi  ve  denetimi  ile  bunlarla  ilgili  olarak  yapılacak 
bildirimlere ilişkin usul ve esasları belirlemektir. 

Kapsam 

Madde  2­  Bu  Kanun;  ürünlerin  piyasaya  arz  koşullarını,  üretici  ve  dağıtıcıların 
yükümlülüklerini,  uygunluk  değerlendirme  kuruluşlarını,  onaylanmış  kuruluşları, 
piyasa gözetimi ve denetimini, ürünün piyasaya arzının yasaklanmasını, toplatılmasını, 
bertarafını ve bunlarla ilgili olarak yapılacak bildirimleri kapsar. 

Tanımlar 

Madde 3­ Bu Kanunda geçen; 

a) Müsteşarlık: Dış Ticaret Müsteşarlığını, 

b) Komisyon: Avrupa Birliği Komisyonunu, 

c) Ürün: Piyasaya arz edilmesi hedeflenen tüm ürünleri, 

d)  Son  ürün:  İlgili  teknik  düzenlemeye  uygunluğu  gösteren  aynı  belgeler 
kapsamındaki ürünlerden piyasaya en son arz edileni, 

e)  Güvenli  ürün:  Kullanım  süresi  içinde,  Numarasırmal  kullanım  koşullarında 


risk  taşımayan  veya  kabul  edilebilir  ölçülerde  risk  taşıyan  ve  temel  gerekler 
bakımından azami ölçüde koruma sağlayan ürünü, 

f) Temel gerekler: Ürünün;  insan sağlığı, can  ve  mal güvenliği,  hayvan  ve  bitki 


yaşam ve sağlığı, çevre ve tüketicinin korunması açısından sahip olması gereken asgari 
güvenlik koşullarını,

58 
g)  Üretici:  Bir  ürünü  üreten,  imal  eden,  ıslah  eden  veya  ürüne  adını,  ticari 
markasını  veya  ayırt  edici  işaretini  koymak  suretiyle  kendini  üretici  olarak  tanıtan 
gerçek  veya  tüzel  kişiyi;  üreticinin  Türkiye  dışında  olması  halinde,  üretici  tarafından 
yetkilendirilen temsilciyi ve/veya ithalatçıyı; ayrıca, ürünün tedarik zincirinde yer alan 
ve  faaliyetleri  ürünün  güvenliğine  ilişkin  özelliklerini  etkileyen  gerçek  veya  tüzel 
kişiyi, 

h) Dağıtıcı: Ürünün tedarik zincirinde yer alan ve faaliyetleri ürünün güvenliğine 
ilişkin özelliklerini etkilemeyen gerçek veya tüzel kişiyi, 

ı)  Standart:  Üzerinde  mutabakat  sağlanmış  olan,  kabul  edilmiş  bir  kuruluş 
tarafından onaylanan, mevcut şartlar altında en uygun seviyede bir düzen kurulmasını 
amaçlayan,  ortak  ve  tekrar  eden  kullanımlar  için  ürünün  özellikleri,  işleme  ve  üretim 
yöntemleri,  bunlarla  ilgili  terminumarasıloji,  sembol,  ambalajlama,  işaretleme, 
etiketleme  ve  uygunluk  değerlendirmesi  işlemleri  hususlarından  biri  veya  birkaçını 
belirten ve uyulması ihtiyari olan düzenlemeyi, 

i)  Teknik  düzenleme:  Bir  ürünün,  ilgili  idari  hükümler  de  dahil  olmak  üzere, 
özellikleri,  işleme  ve  üretim  yöntemleri,  bunlarla  ilgili  termiNumarasıloji,  sembol, 
ambalajlama,  işaretleme,  etiketleme  ve  uygunluk  değerlendirmesi  işlemleri 
hususlarından  biri  veya  birkaçını  belirten  ve  uyulması  zorunlu  olan  her  türlü 
düzenlemeyi, 

k)  Piyasaya  arz:  Ürünün,  tedarik  veya  kullanım  amacıyla  bedelli  veya  bedelsiz 
olarak piyasada yer alması için yapılan faaliyeti, 

l)  Yetkili  kuruluş:  Ürünlere  ilişkin  mevzuat  hazırlamaya  ve  yürütmeye  yasal 
olarak  yetkili  bulunan  ve  bu  Kanun  hükümlerini  kendi  görev  alanına  giren  ürünler 
itibarıyla uygulayacak olan kamu kurum veya kuruluşunu, 

m) Uygunluk değerlendirmesi: Ürünün, ilgili teknik düzenlemeye uygunluğunun 
test edilmesi, muayene edilmesi ve/veya belgelendirilmesine ilişkin her türlü faaliyeti, 

n)  Uygunluk  değerlendirme  kuruluşu:  Ürünün,  ilgili  teknik  düzenlemeye 


uygunluğunun  test  edilmesi,  muayene  edilmesi  ve/veya  belgelendirilmesine  ilişkin 
faaliyette bulunan özel veya kamu kuruluşunu, 

o)  Onaylanmış  kuruluş:  Test,  muayene  ve/veya  belgelendirme  kuruluşları 


arasından,  bir  veya  birden  fazla  teknik  düzenleme  çerçevesinde  uygunluk 
değerlendirme faaliyetinde bulunmak üzere, yetkili kuruluş tarafından belirlenerek, bu 
Kanunda  ve  ilgili  teknik  düzenlemede  belirtilen  esaslar  çerçevesinde  yetkilendirilen 
özel veya kamu kuruluşunu, 

p)  Uygunluk  işareti:  Bir  ürünün,  ilgili  teknik  düzenlemede  yer  alan  gereklere 
uygun  olduğunu  ve  ilgili  tüm  uygunluk  değerlendirmesi  işlemlerine  tabi  tutulduğunu 
gösteren işareti, 

r) Modül: İlgili mevzuat gereğince, ürünün taşıdığı risklere göre hangi uygunluk 
değerlendirmesi işlemlerine tabi tutulacağını gösteren yollardan her birini,

59 
s)  Piyasa  gözetimi  ve  denetimi:  Yetkili  kuruluşlar  tarafından,  ürünün  piyasaya 
arzı  veya  dağıtımı  aşamasında  veya  ürün  piyasada  iken  ilgili  teknik  düzenlemeye 
uygun  olarak  üretilip  üretilmediğinin,  güvenli  olup  olmadığının  denetlenmesi  veya 
denetlettirilmesini, 

t)  İyi  uygulama  kodu:  İlgili  sektördeki  mevcut  tek  Numarasıloji  düzeyi  ve 
bilimsel kriterler çerçevesindeki sağlık ve güvenliğe ilişkin uygulama esaslarını, 

ifade eder. 

İKİNCİ BÖLÜM 

Ürünlere İlişkin Teknik Düzenlemeler, Ürünler in Piyasaya Ar zında Ür eticilerin 


ve Dağıtıcıların Yükümlülükleri 

Ürünlere ilişkin teknik düzenlemeler 

Madde  4­  Ürünlere  ilişkin  teknik  düzenlemeler  yetkili  kuruluşlar  tarafından 


hazırlanır. 

Ürünlerin piyasaya ar zında ür eticilerin ve dağıtıcıların yükümlülükleri 

Madde 5­ Piyasaya arz edilecek  yeni ürünlerin  ilgili teknik düzenlemeye uygun 


olması  zorunludur.  Bu  hüküm,  kullanılmış  olmakla  birlikte  değişiklik  yapılarak 
piyasaya  tekrar  arz  edilmesi  hedeflenen  ürünler  ile  Avrupa  Birliği  üyesi  ülkeler 
dışındaki ülkelerden ithal edilen eski ve kullanılmış ürünlere de uygulanır. 

Birinci  fıkrada  belirtilen  hususlarda  düzenlemeler  yapmaya,  sınırlamalar 


getirmeye ve istisnalar tanımaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. 

Üretici,  piyasaya  sadece  güvenli  ürünleri  arz  etmek  zorundadır.  Teknik 


düzenlemelere  uygun  ürünlerin  güvenli  olduğu  kabul  edilir.  Teknik  düzenlemenin 
bulunmadığı  hallerde,  ürünün  güvenli  olup  olmadığı;  ulusal  veya  uluslararası 
standartlara;  bunların olmaması  halinde  ise  söz konusu sektördeki  iyi uygulama kodu 
veya  bilim  ve  tek  Numarasıloji  düzeyi  veya  tüketicinin  güvenliğe  ilişkin  makul 
beklentisi dikkate alınarak değerlendirilir. 

Üretici,  güvenli  olmadığı  tespit  edilen  ürünün  kendisi  tarafından  piyasaya  arz 
edilmediğini  veya  ürünün  güvenli  olmaması  halinin  ilgili  teknik  düzenlemeye 
uygunluktan kaynaklandığını ispatladığı takdirde sorumluluktan kurtulur. 

Bir ürünün güvenli kabul edilmesi için; ürünün bileşimi, ambalajlanması, montaj 
ve bakımına ilişkin talimatlar da dahil olmak üzere özellikleri; başka ürünlerle birlikte 
kullanılması öngörülüyorsa  bu ürünlere  yapacağı  etkiler; piyasaya arzı, etiketlenmesi, 
kullanımı ve bertaraf edilmesi ile ilgili talimatlar ve üretici tarafından sağlanacak diğer 
bilgiler  ve  ürünü  kullanabilecek  risk  altındaki  tüketici  grupları  açısından 
değerlendirildiğinde,  temel  gerekler  bakımından  azami  ölçüde  koruma  sağlaması 
gerekir.

60 
Daha  güvenli  bir  ürünün  üretilmesinin  mümkün  olması  veya  piyasada  daha  az 
risk  taşıyan  ürünlerin  mevcut  olması,  ilgili  teknik  düzenlemede  aksi  belirtilmedikçe, 
bir ürünün güvenli olmadığı anlamına gelmez. 

Üretici,  ürünün  öngörülen  kullanım  süresi  içinde,  yeterli  uyarı  olmaksızın  fark 
edilemeyecek  nitelikteki  riskleri  hakkında  tüketicilere  gerekli  bilgiyi  sağlamak, 
özelliklerini  belirtecek  şekilde  ürünü  işaretlemek;  gerektiğinde  piyasaya  arz  edilmiş 
ürünlerden  numuneler  alarak  test  etmek,  şikayetleri  soruşturmak  ve  yapılan  denetim 
sonuçlarından  dağıtıcıları  haberdar  etmek,  riskleri  önlemek  amacı  ile  ürünlerin 
toplatılması ve bertarafı da dahil olmak üzere gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. 

Üretici,  ilgili  teknik  düzenlemede  belirtilen  tüm  belgeleri;  bu  belgeler 


kapsamındaki  son  ürünün  yurt  içinde  üretiliyor  ise  üretildiği,  ithal  ise  ithal  edildiği 
tarihten  itibaren  ilgili  teknik  düzenlemede  belirtilen  süre,  bu  sürenin  belirtilmemesi 
halinde  yetkili  kuruluşça  belirlenecek  süre  boyunca  muhafaza  etmek  ve  istenilmesi 
halinde yetkili kuruluşlara ibraz etmekle yükümlüdür. 

Dağıtıcı,  sahip  olduğu  bilgiler  çerçevesinde,  güvenli  olmadığını  bildiği  ürünleri 


piyasaya arz edemez. Dağıtıcı, faaliyetleri çerçevesinde, ürünlerin taşıdığı riskler ve bu 
risklerden  korunmak  için  alınması  gereken  önlemler  hakkında  ilgililere  bilgi  verir. 
Üreticinin  tespit  edilemediği  durumlarda,  yetkili  kuruluşça  belirlenecek  süre  içinde 
üreticinin veya malı tedarik ettiği kişinin kimliğini bildirmeyen dağıtıcı, üretici olarak 
kabul edilir. 

Uygunluk  işaretinin  veya  uygunluk  değerlendirme  işlemleri  sonucunda  verilen 


belgelerin tahrif veya taklit edilmesi, usulüne uygun olmadan kullanılması yasaktır. 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 

Uygunluk Değer lendir me Kuruluşlarına İlişkin Esaslar, Onaylanmış Kuruluşlara 


İlişkin Esaslar, Onaylanmış Kuruluşların Faaliyetleri, Şube ve Temsilcilikleri ve 
Uygunluk Değer lendir me Kuruluşları ile Onaylanmış Kuruluşların 
Sorumlulukları 

Uygunluk değer lendirme kuruluşlarına ilişkin esaslar 

Madde  6­  Uygunluk  değerlendirme  kuruluşlarının  teknik  yeterliliğine  ilişkin 


asgari  kriterler,  ilgili  teknik  düzenlemelerde  ve/veya  bu  Kanunun  uygulama  usul  ve 
esaslarına ilişkin yönetmeliklerde belirtilir. 

Uygunluk  değerlendirme  kuruluşları,  bir  teknik  düzenleme  kapsamındaki 


faaliyetlerinden  dolayı  bu  teknik  düzenlemeyi  yürüten  yetkili  kuruluşa  karşı 
sorumludur. 

Onaylanmış kuruluşlar a ilişkin esaslar 

Madde  7­  Yetkili  kuruluşlar,  Türkiye’de  yerleşik  olan  test,  muayene  ve/veya 
belgelendirme  kuruluşları  arasından,  uygun  görecekleri  sayıda  kuruluşu,  ilgili  teknik 
düzenlemelerde ve/veya bu Kanun ve bu Kanunun uygulama usul ve esaslarına ilişkin 
yönetmeliklerde belirtilen esaslar çerçevesinde, bir veya birden fazla teknik düzenleme

61 
kapsamındaki  uygunluk  değerlendirme  faaliyetlerini  gerçekleştirmek  üzere 
yetkilendirir. 

Yetkilendirilen  test,  muayene  ve/veya  belgelendirme  kuruluşunun  adı,  adresi, 


uygunluk  değerlendirmesi  yapacağı  modüller  ile  ürünler  Komisyona  bildirilir.  Bu 
kuruluş, bu bilgiler ile Komisyon tarafından verilecek kimlik kayıt numarasının Resmi 
Gazetede yayımlanması ile onaylanmış kuruluş statüsünü elde eder. 

Onaylanmış kuruluşlar ın faaliyetleri, şube ve temsilcilikleri 

Madde  8­  Onaylanmış  kuruluşların,  yurt  içinde  ve/veya  yurt  dışında  açacakları 
şube  veya  temsilciliklerinin  faaliyetleri  sonucunda  verilecek  belgeler  onaylanmış 
kuruluşlar tarafından düzenlenir. 

Onaylanmış  kuruluşlar,  yetkilendirildikleri  uygunluk  değerlendirme 


faaliyetlerinin  bir  kısmını,  sözleşme  yaparak  bir  yüklenici  kuruluşa  yaptırabilirler. 
Ancak,  yapılan  tüm  işlemlerden  onaylanmış  kuruluş  sorumludur  ve  yüklenici 
kuruluşların faaliyetleri sonucunda verilecek belgeler onaylanmış kuruluşlar tarafından 
düzenlenir. 

Uygunluk  değer lendir me  kuruluşları  ile  onaylanmış  kuruluşların 


sorumlulukları 

Madde  9­  Uygunluk  değerlendirme  kuruluşları  ile  onaylanmış  kuruluşlar,  ilgili 


teknik düzenlemelerde ve/veya bu Kanun ve bu Kanunun uygulama usul ve esaslarına 
ilişkin yönetmeliklerde yer alan usul ve esaslara uygun olarak bağımsız ve tarafsız bir 
şekilde uygunluk değerlendirme hizmeti vermekle yükümlüdürler. 

Uygunluk  değerlendirme  kuruluşları  ile  onaylanmış  kuruluşların,  ilgili  teknik 


düzenlemede  ve/veya  bu  Kanun  ve  bu  Kanunun  uygulama  usul  ve  esaslarına  ilişkin 
yönetmeliklerde  belirtilen  şartları  kaybettiğinin  ve/veya  sorumlulukları  yerine 
getirmediğinin  tespit  edilmesi  halinde,  bu  kuruluşların  ilgili  teknik  düzenleme 
kapsamındaki faaliyeti yetkili kuruluşça geçici olarak durdurulur. 

Gerekli  şartların  ve/veya  sorumlulukların  ilgili  teknik  düzenlemede  belirtilen 


süre içinde, bu sürenin belirtilmemesi halinde yetkili kuruluşça belirlenecek süre içinde 
yerine  getirilmemesi  durumunda,  yetkili  kuruluşça,  uygunluk  değerlendirme 
kuruluşunun  ilgili  teknik  düzenleme  kapsamındaki  faaliyetine  son  verilir,  onaylanmış 
kuruluşun  ise  ilgili  teknik  düzenleme  kapsamındaki  onaylanmış  kuruluş  statüsü 
kaldırılır. 

Onaylanmış  kuruluşların  faaliyetlerinin  geçici  olarak  durdurulması  veya 


onaylanmış  kuruluş  statüsünün  kaldırılmasına  ilişkin  kararlar  Resmi  Gazete’de  ilan 
edilerek, Komisyona bildirilir. 

Uygunluk  değerlendirme  kuruluşları  ile  onaylanmış  kuruluşlar,  faaliyetleri  ile 


ilgili  her  türlü  bilgi,  kayıt  ve  belgeleri,  ilgili  teknik  düzenlemede  belirtilen  süre,  bu 
sürenin  belirtilmemesi  halinde  yetkili  kuruluşça  belirlenecek  süre  boyunca  muhafaza 
etmek  ve  talep  edilmesi  halinde  yetkili  kuruluşlara  ibraz  etmekle  yükümlüdürler. 
Faaliyetine  son  verilen  veya  kendi  isteği  ile  faaliyetine  son  veren  uygunluk

62 
değerlendirme  kuruluşları  ile  onaylanmış  kuruluşlar,  faaliyette  bulundukları  dönemde 
yapmış oldukları uygunluk değerlendirme faaliyetleri ile ilgili bilgi, kayıt ve belgeleri, 
aynı  konuda  faaliyette  bulunan  uygunluk  değerlendirme  kuruluşu  veya  onaylanmış 
kuruluşa  devredilmek  üzere  yetkili  kuruluşa  teslim  eder.  Ancak,  uygunluk 
değerlendirme  kuruluşu  ile  onaylanmış  kuruluşların  söz  konusu  bilgi,  kayıt  ve 
belgelere  ilişkin  sorumlulukları  ilgili  teknik  düzenlemede  belirtilen  süre,  bu  sürenin 
belirtilmemesi halinde yetkili kuruluşça belirlenecek süre boyunca devam eder. 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 

Piyasa Gözetimi ve Denetimi, Ürünün Piyasaya Ar zının Yasaklanması, 
Toplatılması ve Bertarafı 

Piyasa gözetimi ve denetimi 

Madde 10­ Piyasa gözetimi ve denetimi, ilgili teknik düzenlemelerde ve/veya bu 
Kanun ve bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmeliklerde belirtilen usul ve esaslar 
çerçevesinde yapılır. Bunlara ilişkin idari düzenlemeler yetkili kuruluşlarca hazırlanır. 

Yetkili  kuruluşlar,  piyasa  gözetimi  ve  denetiminde,  gerekli  gördükleri 


durumlarda,  gözetim  ve  denetime  konu  ürüne  ilişkin  uygunluk  değerlendirme 
işlemlerinde  yer  almayan  test,  muayene  ve/veya  belgelendirme  kuruluşlarının 
imkanlarından  yararlanabilirler.  Ancak  piyasa  gözetimi  ve  denetiminde  nihai  karar, 
yetkili  kuruluşlara  aittir.  Piyasa  gözetimi  ve  denetiminde  test,  muayene  ve/veya 
belgelendirme  kuruluşlarının  imkanlarından  yararlanılması  ve  ürünün  güvenli 
olmadığının  tespit  edilmesi  halinde,  test  ve  muayeneye  ilişkin  giderler  üretici 
tarafından ödenir. 

Piyasa  gözetimi  ve  denetimini  gerçekleştirecek  yetkili  kuruluşların  isimleri 


Müsteşarlık aracılığıyla Komisyona bildirilir. 

Ürünün piyasaya ar zının yasaklanması, toplatılması ve bertarafı 

Madde  11­  İlgili  teknik  düzenlemeye  uygunluğu  belgelenmiş  olsa  dahi,  bir 
ürünün  güvenli  olmadığına  dair  kesin  belirtilerin  bulunması  halinde,  bu  ürünün 
piyasaya arzı, kontrol yapılıncaya kadar yetkili kuruluşça geçici olarak durdurulur. 

Kontrol  sonucunda  ürünün  güvenli  olmadığının  tespit  edilmesi  halinde, 


masrafları üretici tarafından karşılanmak üzere, yetkili kuruluş; 

a) Ürünün piyasaya arzının yasaklanmasını, 

b) Piyasaya arz edilmiş olan ürünlerin piyasadan toplanmasını, 

c) Ürünlerin, güvenli hale getirilmesinin imkansız olduğu durumlarda, taşıdıkları 
risklere göre kısmen ya da tamamen bertaraf edilmesini, 

d)  (a),  (b)  ve  (c)  bentlerinde  belirtilen  önlemler  hakkında  gerekli  bilgilerin, 
masrafları üreticiden karşılanmak üzere, ülke genelinde dağıtımı yapılan iki gazete ile

63 
ülke  genelinde  yayın  yapan  iki  televizyon  kanalında  ilanı  suretiyle,  risk  altındaki 
kişilere duyurulmasını, 

sağlar. 

Risk  altındaki  kişilerin  yerel  yayın  yapan  gazete  ve  televizyon  kanalları 
vasıtasıyla bilgilendirilmesinin mümkün olduğu durumlarda, bu duyuru yerel basın ve 
yayın  organları  yoluyla,  risk  altındaki  kişilerin  tespit  edilebildiği  durumlarda  ise  bu 
kişilerin doğrudan bilgilendirilmesi yoluyla yapılır. 

Bu madde kapsamında alınacak önlemler, gerektiğinde Komisyona iletilir. 

BEŞİNCİ BÖLÜM 

Çeşitli Hükümler 

Ceza hükümleri 

Madde 12­ Bu Kanunun; 

a) 5 inci  maddesinin  birinci  fıkrasına aykırı  hareket eden üreticiler hakkında  iki 


milyar Türk Lirası, 

b) 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı hareket eden üreticiler hakkında on 
milyar Türk Lirası, 

c) 5 inci maddesinin yedinci fıkrasına aykırı hareket eden üreticiler hakkında iki 
milyar Türk Lirası, 

d)  5  inci  maddesinin  sekizinci  fıkrasına  aykırı  hareket  eden  üreticiler  hakkında 
iki milyar Türk Lirası, 

e) 5 inci maddesinin dokuzuncu fıkrasına aykırı hareket eden üreticiler hakkında 
bir milyar Türk Lirası, 

f) 5 inci maddesinin onuncu fıkrasına aykırı hareket eden üreticiler hakkında beş 
milyar Türk Lirası, 

g)  9  uncu  maddesinin  birinci  fıkrasına  aykırı  hareket  eden  uygunluk 


değerlendirme  kuruluşları  ile  onaylanmış  kuruluşlar  hakkında  yirmibeş  milyar  Türk 
Lirası, 

h)  9  uncu  maddesinin  beşinci  fıkrasına  aykırı  hareket  eden  uygunluk 


değerlendirme kuruluşları ile onaylanmış kuruluşlar hakkında beş milyar Türk Lirası, 

idari para cezası uygulanır. 

Birinci  fıkrada  belirtilen  idari  para  cezaları,  fiilin  bir  yıl  içinde  tekrarı  halinde, 
her tekrar için iki katı olarak uygulanır.

64 
Bu Kanunda öngörülen idari para cezalarını, 765 sayılı Türk Ceza Kanununun ek 
2 nci  maddesi  hükümleri uyarınca  her  yıl artırılarak hesaplanacak ceza  miktarını esas 
alarak,  yüzde  yüze  kadar  artırmaya  veya  yüzde  elli  nispetinde  azaltmaya  Bakanlar 
Kurulu yetkilidir. 

Bu Kanundaki idari para cezaları, aynı fiil için diğer kanunlarda idari para cezası 
öngörülmediği takdirde uygulanır. 

Cezalarda yetki ve zaman aşımı 

Madde 13­ Bu Kanunda yer alan idari para cezaları, yetkili kuruluşlar tarafından 
verilir  ve  tebliğ  tarihinden  itibaren  otuz  gün  içinde  vergi  dairelerine  veya  mal 
müdürlüklerine  ödenir.  Bu  idari  para  cezalarına  karşı,  tebliğ  tarihinden  itibaren  otuz 
gün  içinde  yetkili  idare  mahkemesine  itiraz  edilebilir.  İtiraz,  verilen  idari  para 
cezasının yerine getirilmesini durdurmaz. 

Bu  Kanuna  göre  verilen  idari  para  cezaları  hakkında,  6183  sayılı  Amme 
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. 

Bu Kanunda düzenlenen  idari para cezalarına  ilişkin zaman aşımı  süresi,  ihlalin 


vuku  bulduğu  tarihten  itibaren  beş  yıl,  yetkili  kuruluşça  ihlalin  öğrenildiği  tarihten 
itibaren  bir  yıldır.  Üreticilerin,  dağıtıcıların,  uygunluk  değerlendirme  kuruluşlarının 
veya  onaylanmış  kuruluşların  faaliyetlerinin  kontrolü  ve  denetimi  amacıyla  herhangi 
bir işlem başlatılması halinde zaman aşımı süresi kesilir. 

Yönetmelikler 

Madde 14­ Bu Kanun kapsamında yer alan; 

a)  Komisyona,  Avrupa  Birliği  üyesi  ülkelere  ve  diğer  Avrupa  Birliği 
kuruluşlarına  yapılacak  bildirimlere  ilişkin  usul  ve  esaslar,  yetkili  kuruluşların 
görüşleri alınarak, Müsteşarlık tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle, 

b)  Piyasa  gözetimi  ve  denetimi,  uygunluk  değerlendirme  kuruluşları  ve 


onaylanmış kuruluşlar ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar Bakanlar Kurulunca, 

çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir. 

Hizmet Denetimi 

Madde 15­ Tüketiciye sunulan hizmetler; can ve mal güvenliği ile çevreye zarar 
vermemeli,  ilgili  mevzuata  veya  standardına,  bunların  bulunmaması  halinde 
belirlenecek teknik kurallara uygun olmalıdır. 

Bakanlık, bu esaslara göre denetim yapmak veya yaptırmakla görevlidir. 

Yürür lük 

Madde 16­ Bu Kanun yayımı tarihinden altı ay sonra yürürlüğe girer.

65 
Yürütme 

Madde 17­ Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

66 
ENDÜSTRİ BÖLGELERİ KANUNU 
Resmi Gazete Tarihi: 19 Ocak 2002 
Resmi Gazete Numarası: 24645 

Kanun Numarası: 4737 

Kabul Tarihi: 9 Ocak 2002 

Amaç ve kapsam 
(*) 
MADDE 1­ Bu Kanunun amacı, yatırımları teşvik etmek, yurt dışında çalışan 
Türk  işçilerinin  tasarruflarını  Türkiye’de  yatırıma  yönlendirmek  ve  yabancı  sermaye 
girişinin  artırılmasını  sağlamak  üzere  endüstri  bölgelerinin  kurulması,  yönetim  ve 
işletilmesine ilişkin esasları düzenlemektir. 

Bu  Kanun,  Endüstri  Bölgeleri  Koordinasyon  Kurulunun  oluşumunu,  endüstri 


bölgelerinin kurulmasını ve bu bölgelerde gerçekleştirilecek yatırımlara ilişkin izin ve 
teşvikleri kapsar. 

Madde 1/A.­ Bu Kanunda geçen; 

a)  Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını, 

b)  Endüstri  bölgesi:  Yatırımları  teşvik  etmek,  yurt  dışında  çalışan  Türk 
işçilerinin  tasarruflarını  Türkiye'de  yatırıma  yönlendirmek  ve  yabancı  sermaye 
girişinin artırılmasını sağlamak üzere bu Kanun uyarınca kurulacak üretim bölgelerini, 

c)  Organize  sanayi  bölgesi:  4562  sayılı  Organize  Sanayi  Bölgeleri  Kanunu 
uyarınca kurulan ve işletilen mal ve hizmet üretim bölgelerini, 

d)  Kurul: Endüstri Bölgeleri Koordinasyon Kurulunu, 

e)  Çevresel  Etki  Değerlendirmesi  (ÇED)  Raporu:  2872  sayılı  Çevre  Kanunu 
uyarınca hazırlanması gereken raporu, 

f)  Sağlık  koruma  bandı:  1593  sayılı  Umumi  Hıfzıssıhha  Kanunu  gereği, 
endüstri bölgesi mülkiyet sınırları içinde bırakılması gereken yapılaşmaya kapalı alanı, 

g)  Özel  endüstri  bölgesi:  Üzerinde  kurulu  sanayi  tesisi  bulunan,  gerçek  ya  da 
tüzel kişilere ait ve bu Kanun hükümlerine göre ilan edilebilecek endüstri bölgelerini, 

ifade eder. 

Endüstri Bölgeleri Koordinasyon Kurulu 

(*) 
1 Temmuz 2004 tarih ve 25509 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 5195 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

67 
(*) 
Madde  2.­  Endüstri  bölgeleri  kurulacak  alanları  belirlemek  ve  bu  Kanunla 
verilen  diğer  görevleri  yerine  getirmek  üzere  Bakanlık  Müsteşarının  başkanlığında; 
Maliye,  Bayındırlık  ve  İskan,  Tarım  ve  Köyişleri,  Çevre  ve  Orman  bakanlıkları, 
Hazine  ve  Devlet  Planlama  Teşkilatı  müsteşarlıklarından  en  az  genel  müdür 
seviyesinde birer temsilci ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği temsilcisinden oluşan 
Endüstri Bölgeleri Koordinasyon Kurulu kurulmuştur. 

Kurul, gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerine başvurur ve bunların 
temsilcilerini  toplantıya  davet  edebilir.  Kurulun  sekretarya  hizmetleri,  Bakanlık 
tarafından yürütülür. 

Endüstri bölgelerinin kuruluşu ve ilanı 
(*) 
Madde  3.­  Ülke  ekonomisinin  gelişmesini  ve  teknoloji  transferi  sağlamak, 
üretim  ve  istihdamı  artırmak,  yatırımları  teşvik  etmek,  yabancı  sermaye  girişini 
artırmak ve Türk işçilerinin tasarruflarını Türkiye'de yatırıma yönlendirmek amacıyla; 
Bakanlık, kurum ve kuruluşların başvurusuna istinaden veya re'sen yer seçimi yapmak 
suretiyle  endüstri  bölgelerinin  kurulması  önerisinde  bulunabilir.  Bakanlığın  önerisi 
üzerine  Kurulca  belirlenen  yerlerde,  Bakanlar  Kurulunca  endüstri  bölgelerinin 
kurulmasına izin verilebilir. Endüstri bölgelerinin kurulmasına ilişkin Bakanlar Kurulu 
kararları Resmi Gazetede yayımlanır. 

Endüstri  bölgesi  olarak  belirlenen  araziler  hiçbir  şekilde  başka  amaçlarla 


kullanılamaz.  Bu  husus  tapu  kütüğüne  şerh  edilir.  Endüstri  bölgesi  olarak  ilan  edilen 
arazi  kamulaştırılarak  Hazine  adına  tescil  edilir  ve  Maliye  Bakanlığı  tarafından 
endüstri bölgesi olarak kullanılmak üzere tahsisi yapılır. 

Endüstri  bölgelerinin  kurulması  için  gerekli  kamulaştırma  bedeli  ve  alt  yapı  ile 
ilgili giderler Bakanlık bütçesine bu amaçla konulacak ödenekten karşılanır. 

Ayrıca,  Bakanlıkça  da  uygun  görülmesi  halinde,  endüstri  bölgesi  olarak  ilan 
edilen  arazi,  bedeli  ilgili  yatırımcı  tarafından  karşılanmak  suretiyle  de 
kamulaştırılabilir.  Bu  şekilde  yapılan  kamulaştırmalarda  4  üncü  Maddenin  ikinci 
fıkrasına göre işlem yapılır. 

Hazine  arazilerinin  tescili  ve  bu  araziler  üzerinde  irtifak  hakkı  tesis  işlemlerine 
ilişkin  belgelere  ait  liste  ve  listeyle  ilgili  açıklamalar  Bakanlıkça  Sayıştaya  altı  aylık 
dönemler halinde gönderilir. 

Endüstri bölgelerinin yönetim ve işletilmesi, her bölge için ildeki sanayi odası ya 
da sanayi ve ticaret odası bünyesinde kurulacak Endüstri Bölgeleri İşletme Müdürlüğü 
tarafından yürütülür. 

Endüstri bölgesindeki yatırım faaliyetleri, bölgenin sevk ve idaresi ile ilgili iş ve 
işlemler, Bakanlığın denetimine tabidir. 

Yatırım izni 
(*) 
1 Temmuz 2004 tarih ve 25509 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 5195 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

68 
Madde  3/A.­  Endüstri  bölgelerinde  yatırım  yapmak  isteyen  yerli  ve  yabancı 
gerçek  ve  tüzel  kişilerin  Bakanlığa  başvurusu  üzerine,  ön  yer  tahsisi  yapılır.  ÇED 
mevzuatına  tabi  faaliyetlerden  ÇED  olumlu  kararı  veya  ÇED  gerekli  değildir  kararı 
verilerek,  yatırımı  kabul  edilen  faaliyetler  hakkında  gerekli  izin,  onay  ve  ruhsatlar 
verilmeden  önce  başvuruda  bulunan  kuruluşun  yatırımda  kullanacağı  sabit  yatırım 
tutarının  binde  beşini  geçmemek  üzere  Bakanlar  Kurulunca  belirlenecek  tutarı, 
Bakanlık  Merkez  Saymanlık  Müdürlüğü  hesabına  yatırması  zorunludur.  Bakanlık 
Merkez Saymanlığınca tahsil edilen bu tutarlar bütçeye gelir kaydedilir. 

ÇED olumlu kararı veya ÇED gerekli değildir kararı verilen faaliyetler hakkında, 
ilgili  kurumlarca  başkaca  hiçbir  işleme  gerek  kalmaksızın  onbeş  gün  içinde  irtifak 
hakkı  dahil,  gerekli  tüm  izin,  onay  ve  ruhsatlar  verilir.  Bütün  bu  işlemler  üç  ay 
içerisinde tamamlanır. 

Endüstri bölgelerinde yer alacak sektörler, Bakanlık tarafından belirlenir. 

ÇED sür eci 

Madde 3/B.­ Endüstri bölgesi ilan edilmiş yerlerde yatırım yapmak isteyen yerli 
ve  yabancı  gerçek  ve  tüzel  kişiler  2872  sayılı  Çevre  Kanununun  10  uncu  Maddesi 
uyarınca  yükümlülüklerini  yerine  getirmekle  mükelleftirler.  Ancak  bu  faaliyetler  yer 
tetkiki kararından muaftır. 

ÇED  raporunun  sunulması  üzerine  Çevre  ve  Orman  Bakanlığınca,  faaliyetin 


niteliğine  bağlı  olarak,  ÇED  mevzuatında  belirtilen  kuruluşların  temsilcilerinden 
oluşan  inceleme  ve  değerlendirme  komisyonu  kurulur.  Raporun  Çevre  ve  Orman 
Bakanlığına  intikali tarihinden  itibaren  inceleme,  değerlendirme  ve  nihai karar  verme 
süreci  en  geç  iki  aydır.  Bu  süreye,  faaliyet  sahibinin  raporu  düzeltmesi  için  tanınan 
süre dahil değildir. Faaliyet sahibi, düzeltilmek üzere kendisine geri  verilen raporunu 
onbeş gün içinde düzeltmek zorundadır. 

Teşvik tedbir leri 
(*) 
Madde 4­ Endüstri bölgelerinde yeni işe başlayan gerçek ve tüzel kişilerin bu 
bölgelerde  yapacakları  yatırımlara  yatırım  teşvik  kararnamesi  çerçevesinde  hangi 
teşviklerin  verileceği  ve  verilecek  tüm teşviklerin  hangi  yatırımlara  ne  şekilde  ve  ne 
ölçüde uygulanacağı hususlarında Bakanlar Kurulu yetkilidir. 

Endüstri  bölgeleri  içinde  kalan  özel  mülkiyet  konusu  arazi  ve  arsaların  yatırım 
faaliyetlerine  tahsisi  amacıyla,  2942  sayılı  Kamulaştırma  Kanununun  27  nci  Maddesi 
hükümlerine  göre  acele  kamulaştırma  yapılabilir.  Bu  şekilde  kamulaştırılan  taşınmaz 
mallar,  tapuda  Hazine  adına  tescil  edilir.  Kamulaştırılan  bu  taşınmaz  malların 
kamulaştırma  bedelleri  Sanayi  ve  Ticaret  Bakanlığı  bütçesinden  karşılanmış  ise,  bu 
taşınmaz mallar üzerinde sözleşmesinde belirtilen süre kadar yatırımcılar lehine bedeli 
karşılığında,  kamulaştırma  bedeli  yatırımcılar  tarafından  karşılanmış  ise  yatırımcılar 

(*) 
1 Temmuz 2004 tarih ve 25509 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 5195 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

69 
lehine bedelsiz olarak irtifak hakkı tesis edilebilir. İrtifak haklarına ilişkin tüm işlemler 
Maliye Bakanlığınca yapılır. 

İmar planları 

Madde 4/A.­ Endüstri bölgeleri sınırları içerisinde yapılacak ve hazırlama usul ve 
esasları  Bakanlık  tarafından  belirlenecek  1/5000  ölçekli  nazım  imar  planı  ve  1/1000 
ölçekli  uygulama  imar  planı  ve  parselasyon  planları  ve  değişiklikleri  ile  alt  yapı  ile 
ilgili  etüd,  harita,  plan  ve  projeler  ihale  yoluyla  hazırlattırılır  ve  Bakanlık  tarafından 
onaylanarak  yürürlüğe  girer.  İmar  planları  hazırlanırken  mülkiyet  sınırları  içinde 
Sağlık  Bakanlığı  ile  Bakanlık  arasında  yapılacak  protokol  çerçevesinde  belirlenen 
sağlık koruma bandı bırakılır. Onaylı endüstri bölgeleri imar planları, ilgili kurumlara 
bilgi için gönderilir. 

İhtisas endüstri bölgeler i 

Madde  4/B.­  İleri  teknoloji  kullanılması  ve  araştırma  geliştirmeye  imkan 


tanınması  şartıyla,  bilişim  teknolojisi,  tıp  teknolojisi  ve  tarımsal  endüstri  de  dahil, 
ihtisas endüstri bölgeleri oluşturulabilir. 

İhtisas  endüstri  bölgelerinin  kuruluş  ve  işletilmesi  ile  yararlanılacak  teşvikler, 


diğer endüstri bölgelerinde uygulanan usul ve esaslara tabidir. 

Münferit yatırımlar 

Madde  4/C.­  Münferit  bir  sanayi  yatırımı  gerçekleştirmek  amacıyla,  yatırımı 


gerçekleştirecek  yerli  ve/veya  yabancı  gerçek  ya  da  tüzel  kişilerin  başvurusu  üzerine 
Bakanlığın  uygun  gördüğü  alanların,  Kurulun  değerlendirmesinin  ardından  Bakanlar 
Kurulunca  bu Kanun kapsamında  münferit  yatırım  yeri olarak tahsis edilmesine karar 
verilebilir. 

Birinci  fıkra  uyarınca  tahsis  edilebilecek  yerlerde,  en  az  yetmişbeştrilyon  Türk 
Lirası  yatırım  yapılacak  olması,  söz  konusu  faaliyet  için  ileri  teknoloji  kullanılması, 
kurulacağı  alanın  en  az  yüzellibin  metre  kare  büyüklüğünde  olması  koşulları  aranır. 
Yatırım  tutarı  her  yıl,  213  sayılı  Vergi  Usul  Kanunu  uyarınca  Maliye  Bakanlığınca 
belirlenecek yeniden değerleme oranında artırılır. 

Yerli  ya  da  yabancı  gerçek  ya  da  tüzel  kişilerin  Bakanlığa  başvurusunun 
ardından,  Bakanlık  yer  incelemesi  yapar  ve  incelenen  alana  ilişkin  değerlendirme 
raporunu Kurula sunar. Sunulan değerlendirme raporu üzerine söz konusu alanın Kurul 
tarafından  yatırıma  uygun  bulunması  durumunda,  ÇED  mevzuatı  uyarınca  ÇED 
olumlu  kararı  veya  ÇED  gerekli  değildir  kararının  alınmasının  ardından  alanın, 
Bakanlar  Kurulu  kararı  ile  2942  sayılı  Kamulaştırma  Kanununun  27  nci  maddesi 
uyarınca  acele  kamulaştırma  yapılabileceği  kaydıyla  yatırım  yeri  olarak  tahsis 
edilmesine  karar  verilir.  Ayrıca,  Bakanlıkça  da  uygun  görülmesi  halinde,  münferit 
yatırım  yeri  olarak  ilan  edilen  arazi,  bedeli  ilgili  yatırımcı  tarafından  karşılanmak 
suretiyle de kamulaştırılabilir. Bu şekilde yapılan kamulaştırmalarda 4 üncü maddenin 
ikinci fıkrasına göre işlem yapılır.

70 
Belirlenen alanın kamulaştırılmasının ardından alan, Hazine adına tescil edilir ve 
sabit  yatırım tutarının  binde  beşini geçmemek üzere Bakanlar Kurulunca  belirlenecek 
tutarın,  Bakanlık  Merkez  Saymanlık  Müdürlüğü  hesabına  yatırılmasını  takiben 
yatırımcı  lehine, 3 üncü  ve 4 üncü  madde  hükümleri de dikkate alınarak  bedelli  veya 
bedelsiz  olarak  Maliye  Bakanlığınca  irtifak  hakkı  tesis  edilir.  Bakanlık  Merkez 
Saymanlığınca tahsil edilen bu tutarlar bütçeye gelir kaydedilir. 

Hazine  arazilerinin  tescili  ve  bu  araziler  üzerinde  irtifak  hakkı  tesis  işlemlerine 
ilişkin  belgelere  ait  liste  ve  listeyle  ilgili  açıklamalar  Bakanlıkça  Sayıştaya  altı  aylık 
dönemler halinde gönderilir. 

Başvuru sahibi tarafından hazırlattırılacak 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planları, 
alt  yapı  ve  üst  yapı  projeleri  ve  bunlarla  ilgili  ruhsat  ve  izinler  Bakanlık  onayı  ve 
denetimine tabidir. 

Yukarıda sayılan işlemlerin tamamlanmasının ardından, yatırımın gerçekleşmesi 
için  alınması  gereken  izin,  onay  ve  ruhsatlar,  ilgili  kurumlarca  başkaca  hiçbir  işleme 
gerek kalmaksızın, onbeş gün içinde verilir. 

Münferit  yatırım  yerinin  belirlenmesi  amacıyla  toplanacak  Kurulda,  Enerji  ve 


Tabii  Kaynaklar,  Kültür  ve  Turizm,  Sağlık,  Çalışma  ve  Sosyal  Güvenlik  bakanlıkları 
ile Dış Ticaret Müsteşarlığının görüşünün alınması zorunludur. 

Münferit  yatırım  tesislerinin  yönetim  ve  işletmesinden  yatırımı  gerçekleştiren 


gerçek ya da tüzel kişiler sorumlu olur. 

Yatırım  tamamlanıp  tesisin  üretime  geçebilmesi  için  alınması  gereken  izin  ve 
ruhsatlar da ilgili kurumlarca onbeş gün içinde verilir. 

Yönetmelik 
(*) 
Madde  5­  Kurulun  çalışmaları,  endüstri  bölgelerinin  seçimi,  yatırım  izninin 
verilmesi,  bölgenin  yönetimi  ve  işletilmesi,  münferit  yatırımlar  için  izlenecek  yol, 
Bakanlıkça  yapılan  denetim  ve  irtifak  hakkı  tesis  bedelinin  tespitine  ilişkin  usul  ve 
esaslar  ile  Kanunun  uygulanmasına  ilişkin  diğer  hususlar  Bakanlıkça  çıkarılacak 
yönetmelikle düzenlenir. 

Madde 6­ 12/4/2000 tarihli ve 4562 Sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 
14  üncü  maddesinin  birinci  fıkrasının  birinci  cümlesine  tutarı  kelimesinden  sonra 
gelmek üzere ve genel idare giderleri ibaresi eklenmiştir 
(*) 
Geçici Madde 1­ Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 4562 sayılı Organize 
Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerine göre kurulmuş bulunan mevcut organize sanayi 
bölgelerinden,  sanayi  parsellerinin  tahsis  oranı  yüzde  elliden  düşük  olan,  tahsisi 
yapılmamış  parsellerin  bütünlük  arz  edecek  şekilde  bir  arada  bulunduğu,  alt  yapı 
inşaatı  tamamlanmış  ya  da  tamamlanmak  üzere  olan  karayolu,  demiryolu,  liman, 

(*) 
1 Temmuz 2004 tarih ve 25509 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan 5195 sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

71 
havaalanı  yakınlığı  gibi  alt  yapı  avantajı  bulunan  bölgelerden  Bakanlıkça  uygun 
görülenler, Bakanlar Kurulunca endüstri bölgesi olarak ilan edilebilirler. 

Endüstri  bölgesi  kurulması  talep  edilen  yerlerde,  organize  sanayi  bölgelerinin 


bulunması durumunda, öncelikle mevcut organize sanayi bölgeleri bu madde uyarınca 
kısmen veya tamamen endüstri bölgesi olarak ilan edilebilirler. 

Endüstri  bölgesi  olarak  ilan  edilen  organize  sanayi  bölgelerinin  yönetim  ve 
işletmesinden,  ildeki  sanayi odası  ya da sanayi  ve ticaret odası  bünyesinde kurulacak 
Endüstri Bölgeleri İşletme Müdürlüğü sorumlu olur. Organize sanayi bölgesi yönetimi, 
endüstri  bölgesi  ilanına  ilişkin  Bakanlar  Kurulu  kararının  Resmi  Gazetede 
yayımlanmasını  takiben  bir  yıl  içinde,  bölge  yönetimini  Endüstri  Bölgesi  İşletme 
Müdürlüğüne devreder. 

Bu  bölgelerde,  bu  Kanun  ile  tanımlanan  yatırımı  gerçekleştiren  yatırımcılar,  bu 
Kanun ile getirilen teşviklerden yararlanırlar. 

Organize sanayi bölgelerinin endüstri bölgelerine dönüştürülebilmesi için aranan 
kriterler,  Bakanlık  tarafından  hazırlanarak  yürürlüğe  konulacak  yönetmelikle 
düzenlenir. 

Yürür lük 

Madde 7­ Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

Yürütme 

Madde 8­ Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

72 
DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR KANUNU 
Resmi Gazete Tarihi: 17 Haziran 2003 
Resmi Gazete Numarası: 25141 

Kanun Numarası: 4875 

Kabul Tarihi: 5 Haziran 2003 

Amaç ve kapsam 

Madde  1­  Bu  Kanunun  amacı,  doğrudan  yabancı  yatırımların  özendirilmesine, 


yabancı  yatırımcıların  haklarının  korunması  ile  yatırım  ve  yatırımcı  tanımlarında 
uluslararası  standartlara  uyulmasına,  doğrudan  yabancı  yatırımların 
gerçekleştirilmesinde  izin  ve  onay  sisteminin  bilgilendirme  sistemine 
dönüştürülmesine  ve  tespit  edilen  politikalar  yoluyla  doğrudan  yabancı  yatırımların 
artırılmasına  ilişkin  esasları  düzenlemektir.  Bu  Kanun,  doğrudan  yabancı  yatırımlara 
uygulanacak muameleyi kapsar. 

Tanımlar 

Madde 2­ Bu Kanunda geçen; 

a) Yabancı yatırımcı: Türkiye’de doğrudan yabancı yatırım yapan, 

b)  Yabancı  ülkelerin  vatandaşlığına  sahip  olan  gerçek  kişiler  ile  yurt  dışında 
ikamet eden Türk vatandaşlarını, 

c)  Yabancı  ülkelerin  kanunlarına  göre  kurulmuş  tüzel  kişileri  ve  uluslararası 
kuruluşları, 

d) Doğrudan yabancı yatırım: Yabancı yatırımcı tarafından, 

1) Yurt dışından getirilen; 

­  Türkiye  Cumhuriyet  Merkez  Bankasınca  alım  satımı  yapılan  konvertibl  para 


şeklinde nakit sermaye, 

­ Şirket menkul kıymetleri (Devlet tahvilleri hariç), 

­ Makine ve teçhizat, 

­ Sınai ve fikri mülkiyet hakları, 

2) Yurt içinden sağlanan; 

­  Yeniden  yatırımda  kullanılan  kar,  hasılat,  para  alacağı  veya  mali  değeri  olan 
yatırımla ilgili diğer haklar, 

­ Doğal kaynakların aranması ve çıkarılmasına ilişkin haklar,

73 
Gibi iktisadi kıymetler aracılığıyla; 

i) Yeni şirket kurmayı veya şube açmayı, 

ii)  Menkul  kıymet  borsaları  dışında  hisse  edinimi  veya  menkul  kıymet 
borsalarından  en  az  %  10  hisse  oranı  ya  da  aynı  oranda  oy  hakkı  sağlayan  edinimler 
yoluyla mevcut bir şirkete ortak olmayı, 

e) Müsteşarlık: Hazine Müsteşarlığını, 

ifade eder. 

Doğrudan yabancı yatırımlara ilişkin esaslar 

Madde 3­ a) Yatırım serbestisi ve milli muamele 

Uluslararası  anlaşmalar  ve  özel  kanun  hükümleri  tarafından  aksi 


öngörülmedikçe; 

1­  Yabancı  yatırımcılar  tarafından  Türkiye’de  doğrudan  yabancı  yatırım 


yapılması serbesttir. 

2­ Yabancı yatırımcılar yerli yatırımcılarla eşit muameleye tabidirler. 

b) Kamulaştırma ve devletleştirme 

Doğrudan  yabancı  yatırımlar,  yürürlükteki  mevzuat  gereğince;  kamu  yararı 


gerektirmedikçe ve karşılıkları ödenmedikçe kamulaştırılamaz veya devletleştirilemez. 

c) Transferler 

Yabancı  yatırımcıların  Türkiye’deki  faaliyet  ve  işlemlerinden  doğan  net  kar, 


temettü,  satış,  tasfiye  ve  tazminat  bedelleri,  lisans,  yönetim  ve  benzeri  anlaşmalar 
karşılığında ödenecek meblağlar ile dış kredi ana para ve faiz ödemeleri, bankalar veya 
özel finans kurumları aracılığıyla yurt dışına serbestçe transfer edilebilir. 

d) Taşınmaz edinimi 

Yabancı  yatırımcıların  Türkiye’de  kurdukları  veya  iştirak  ettikleri  tüzel  kişiliğe 


sahip  şirketlerin,  Türk  vatandaşlarının  edinimine  açık  olan  bölgelerde  taşınmaz 
mülkiyeti veya sınırlı ayni hak edinmeleri serbesttir. 

e) Uyuşmazlıkların çözümü 

Özel  hukuka  tabi  olan  yatırım  sözleşmelerinden  kaynaklanan  uyuşmazlıkların 


çözümü  ile  yabancı  yatırımcıların  idare  ile  yaptıkları kamu  hizmeti  imtiyaz  şartlaşma 
ve  sözleşmelerinden  kaynaklanan  yatırım  uyuşmazlıklarının  çözümlenmesi  için; 
görevli ve yetkili mahkemelerin yanı sıra, ilgili mevzuatta yer alan koşulların oluşması

74 
ve  tarafların  anlaşması  kaydıyla,  milli  veya  milletlerarası  tahkim  ya  da  diğer 
uyuşmazlık çözüm yollarına başvurulabilinir. 

f) Nakit dışı sermayenin değer tespiti 

Nakit  dışındaki  sermayenin  değer  tespiti,  Türk  Ticaret  Kanunu  hükümleri 


çerçevesinde  yapılır.  Yabancı  ülkelerde  kurulu  bulunan  şirketlerin  menkul 
kıymetlerinin  yatırım  aracı  olarak  kullanılması  halinde,  menşe  ülke  mevzuatına  göre 
değer  tespitine  yetkili  makamların  veya  menşe  ülke  mahkemelerince  tespit  edilecek 
bilirkişilerin  ya  da  uluslararası  değerlendirme  kuruluşlarının  değerlendirmeleri  esas 
alınır. 

g) Yabancı personel istihdamı 

Bu  Kanun  kapsamında  kurulan  şirket,  şube  ve  kuruluşlarda  istihdam  edilecek 
yabancı  uyruklu  personele,  Çalışma  ve  Sosyal  Güvenlik  Bakanlığınca  çalışma  izni 
verilir. 

27.2.2003 tarihli ve 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun 
23  üncü  maddesi  uyarınca  Hazine  Müsteşarlığı  ve  Çalışma  ve  Sosyal  Güvenlik 
Bakanlığınca  müştereken  hazırlanacak  yönetmelikte;  yabancı  sermayeli  şirket  ve 
kuruluşlardan hangilerinin bu kapsama gireceği ile söz konusu yönetmelik kapsamında 
izin verilecek kilit personelin tanımı ve çalışma izinlerine ilişkin özel nitelikteki diğer 
esas ve usuller belirlenir. 

Bu  kapsamda  istihdam  edilecek  personele,  4817  sayılı  Kanunun  14  üncü 
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uygulanmaz. İstihdam edilecek yabancı uyruklu 
kilit  personele,  4817  sayılı  Kanunun  13  üncü  maddesinin  birinci  fıkrasının  hangi 
durumlarda uygulanacağı hazırlanacak yönetmelikte belirlenir. 

h) İrtibat büroları 

Müsteşarlık, yabancı ülke kanunlarına göre kurulmuş şirketlere, Türkiye’de ticari 
faaliyette bulunmamak kaydıyla irtibat bürosu açma izin vermeye yetkilidir. 

Politika belir leme ve bilgi isteme 

Madde  4­  Müsteşarlık;  kalkınma  plan  ve  yıllık  program  hedeflerini,  ülkenin 
genel  ekonomik  durumunu,  dünyadaki  yatırım  eğilimleri  ve  ilgili  kamu  kurum  ve 
kuruluşları  ile  özel  kesim  meslek  kuruluşlarının  görüşlerini  dikkate  alarak,  doğrudan 
yabancı yatırımlara ilişkin politikaların genel çerçevesini belirlemeye, bu amaçla diğer 
kuruluşların  faaliyetlerine  katılmaya  yetkilidir.  Doğrudan  yabancı  yatırımları 
ilgilendiren  mevzuatta  yapılacak  değişiklik  ve  yeni  mevzuat  taslakları  hakkında 
Müsteşarlığın  uygun  görüşü  alınır.  Müsteşarlık,  doğrudan  yabancı  yatırımlara  ilişkin 
bilgi  sistemini  kurmak  ve  geliştirmek  amacıyla,  yatırımlar  hakkındaki  istatistiki 
bilgileri,  her  türlü  kamu  kurum  ve  kuruluşları  ile  özel  kesim  meslek  kuruluşlarından 
istemeye yetkilidir. 

Yabancı  yatırımcılar,  yatırımları  ile  ilgili  istatistiki  bilgileri  Müsteşarlıkça 


hazırlanacak  yönetmelikle  belirlenen  usul  ve  esaslar  çerçevesinde  Müsteşarlığa

75 
bildirirler.  Söz  konusu  bilgiler  istatistik  amaçları  dışında  ispat  aracı  olarak 
kullanılamaz. 

Çeşitli hükümler 

Madde 5­ a) Mevcut yabancı sermayeli kuruluşlar 

18.1.1954 tarihli ve 6224 sayılı Kanun kapsamında kurulan şirketler, kazanılmış 
hakları saklı kalmak kaydıyla bu Kanuna tabidirler. 

b) Yönetmelik 

Bu  Kanunun  uygulanmasına  ilişkin  esaslar  Kanunun  yayımını  izleyen  bir  ay 
içerisinde Müsteşarlıkça hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir. 

c) Yürürlükten kaldırılan hükümler 

18.1.1954 tarihli  ve 6224 sayılı  Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu  yürürlükten 


kaldırılmıştır.  Mevzuatta,  6224  sayılı  Kanuna  yapılan  atıflar  bu  Kanunun  ilgili 
hükümlerine yapılmış sayılır. 

e)  Bu  Kanun  hükümlerine  ilişkin  değişiklikler,  ancak  bu  Kanuna  hüküm 
eklenmek veya bu Kanunda değişiklik yapılmak suretiyle düzenlenir. 

Geçici  Madde  1­  Bu  Kanunun  uygulanmasını  göstermek  üzere  hazırlanacak 


yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, mevcut kararname, tebliğ ve genelgelerin bu 
Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. 

Yürür lük 

Madde 6­ Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

Yürütme 

Madde 7­ Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

76 
ELEKTRONİK İMZA KANUNU 
Resmi Gazete Tarihi: 23 Ocak 2004 
Resmi Gazete Numarası: 25355 

Kanun Numarası: 5070 

Kabul Tarihi: 15 Ocak 2004 

BİRİNCİ KISIM 

Amaç, Kapsam ve Tanımlar 

Amaç 

Madde  1.  Bu  Kanunun  amacı,  elektronik  imzanın  hukukî  ve  teknik  yönleri  ile 
kullanımına ilişkin esasları düzenlemektir. 

Kapsam 

Madde  2.  Bu  Kanun,  elektronik  imzanın  hukukî  yapısını,  elektronik  sertifika 
hizmet  sağlayıcılarının  faaliyetlerini  ve  her  alanda  elektronik  imzanın  kullanımına 
ilişkin işlemleri kapsar. 

Tanımlar 

Madde 3. Bu Kanunda geçen; 

a) Elektronik  veri: Elektronik, optik  veya  benzeri  yollarla üretilen, taşınan  veya 


saklanan kayıtları, 

b) Elektronik  imza: Başka  bir elektronik  veriye eklenen  veya elektronik  veriyle 


mantıksal  bağlantısı  bulunan  ve  kimlik  doğrulama  amacıyla  kullanılan  elektronik 
veriyi, 

c) İmza sahibi: Elektronik imza oluşturmak amacıyla bir imza oluşturma aracını 
kullanan gerçek kişiyi, 

d)  İmza  oluşturma  verisi:  İmza  sahibine  ait  olan,  imza  sahibi  tarafından 
elektronik  imza  oluşturma  amacıyla  kullanılan  ve  bir  eşi  daha  olmayan  şifreler, 
kriptografik gizli anahtarlar gibi verileri, 

e)  İmza  oluşturma  aracı:  Elektronik  imza  oluşturmak  üzere,  imza  oluşturma 
verisini kullanan yazılım veya donanım aracını, 

f) İmza doğrulama verisi: Elektronik imzayı doğrulamak için kullanılan şifreler, 
kriptografik açık anahtarlar gibi verileri, 

g)  İmza  doğrulama  aracı:  Elektronik  imzayı  doğrulamak  amacıyla  imza 


doğrulama verisini kullanan yazılım veya donanım aracını,

77 
h) Zaman damgası: Bir elektronik verinin, üretildiği, değiştirildiği, gönderildiği, 
alındığı  ve/veya  kaydedildiği  zamanın  tespit  edilmesi  amacıyla,  elektronik  sertifika 
hizmet sağlayıcısı tarafından elektronik imzayla doğrulanan kaydı, 

ı)  Elektronik  sertifika:  İmza  sahibinin  imza  doğrulama  verisini  ve  kimlik 
bilgilerini birbirine bağlayan elektronik kaydı, 

j) Kurum: Telekomünikasyon Kurumunu, 

ifade eder. 

İKİNCİ KISIM 

Güvenli Elektronik İmza ve Sertifika Hizmetler i 

BİRİNCİ BÖLÜM 

Güvenli Elektronik İmza, Güvenli Elektronik İmza Oluştur ma ve Doğrulama 
Araçları 

Güvenli elektronik imza 

Madde 4. Güvenli elektronik imza; 

a) Münhasıran imza sahibine bağlı olan, 

b)  Sadece  imza  sahibinin  tasarrufunda  bulunan  güvenli  elektronik  imza 


oluşturma aracı ile oluşturulan, 

c)  Nitelikli  elektronik  sertifikaya  dayanarak  imza  sahibinin  kimliğinin  tespitini 


sağlayan, 

d)  İmzalanmış  elektronik  veride  sonradan  herhangi  bir  değişiklik  yapılıp 


yapılmadığının tespitini sağlayan, 

elektronik imzadır. 

Güvenli elektronik imzanın hukukî sonucu ve uygulama alanı 

Madde  5.  Güvenli  elektronik  imza,  elle  atılan  imza  ile  aynı  hukukî  sonucu 
doğurur.

Kanunların  resmî  şekle  veya  özel  bir  merasime  tabi  tuttuğu  hukukî  işlemler  ile 
teminat sözleşmeleri güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilemez. 

Güvenli elektronik imza oluştur ma araçları 

Madde 6. Güvenli elektronik imza oluşturma araçları;

78 
a)  Ürettiği  elektronik  imza  oluşturma  verilerinin  kendi  aralarında  bir  eşi  daha 
bulunmamasını, 

b) Üzerinde kayıtlı olan elektronik  imza oluşturma verilerinin araç dışına  hiçbir 


biçimde çıkarılamamasını ve gizliliğini, 

c)  Üzerinde  kayıtlı olan  elektronik  imza  oluşturma  verilerinin,  üçüncü  kişilerce 


elde  edilememesini,  kullanılamamasını  ve  elektronik  imzanın  sahteciliğe  karşı 
korunmasını, 

d)  İmzalanacak  verinin  imza  sahibi  dışında  değiştirilememesini  ve  bu  verinin 
imza sahibi tarafından imzanın oluşturulmasından önce görülebilmesini, 

sağlayan imza oluşturma araçlarıdır. 

Güvenli elektronik imza doğrulama araçları 

Madde 7. Güvenli elektronik imza doğrulama araçları; 

a)  İmzanın  doğrulanması  için  kullanılan  verileri,  değiştirmeksizin  doğrulama 


yapan kişiye gösteren, 

b)  İmza  doğrulama  işlemini  güvenilir  ve  kesin  bir  biçimde  çalıştıran  ve 
doğrulama sonuçlarını değiştirmeksizin doğrulama yapan kişiye gösteren, 

c)  Gerektiğinde,  imzalanmış  verinin  güvenilir  bir  biçimde  gösterilmesini 


sağlayan, 

d)  İmzanın  doğrulanması  için  kullanılan  elektronik  sertifikanın  doğruluğunu  ve 


geçerliliğini güvenilir bir biçimde tespit ederek sonuçlarını değiştirmeksizin doğrulama 
yapan kişiye gösteren, 

e) İmza sahibinin kimliğini değiştirmeksizin doğrulama yapan kişiye gösteren, 

f)  İmzanın  doğrulanması  ile  ilgili  şartlara  etki  edecek  değişikliklerin  tespit 
edilebilmesini sağlayan, 

imza doğrulama araçlarıdır. 

İKİNCİ BÖLÜM 

Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcısı, Nitelikli Elektronik Sertifika ve Yabancı 
Elektronik Sertifikalar 

Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı 

Madde  8.  Elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısı,  elektronik  sertifika,  zaman 


damgası  ve elektronik  imzalarla  ilgili  hizmetleri sağlayan kamu kurum  ve kuruluşları 
ile  gerçek  veya  özel  hukuk  tüzel  kişilerdir.  Elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısı, 
Kuruma yapacağı bildirimden iki ay sonra faaliyete geçer.

79 
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı yapacağı bildirimde; 

a) Güvenli ürün ve sistemleri kullanmak, 

b) Hizmeti güvenilir bir biçimde yürütmek, 

c) Sertifikaların taklit ve tahrif edilmesini önlemekle ilgili her türlü tedbiri almak, 

ile ilgili şartları sağladığını ayrıntılı bir biçimde gösterir. 

Kurum,  yukarıdaki  şartlardan  birinin  eksikliğini  veya  yerine  getirilmediğini 


tespit ederse, bu eksikliklerin giderilmesi için, elektronik sertifika hizmet sağlayıcısına 
bir  ayı  geçmemek  üzere  bir  süre  verir,  bu  süre  içinde  elektronik  sertifika  hizmet 
sağlayıcısının  faaliyetlerini  durdurur.  Sürenin  sonunda  eksikliklerin  giderilmemesi 
halinde  elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısının  faaliyetine  son  verir.  Kurumun  bu 
kararlarına karşı 19 uncu maddenin ikinci fıkrası hükümleri gereğince itiraz edilebilir. 

Elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcılarının  faaliyetlerinin  devamı  sırasında  bu 


maddede  gösterilen  şartları  kaybetmeleri  hâlinde  de  yukarıdaki  fıkra  hükümleri 
uygulanır. 

Elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcıları,  Kurumun  belirleyeceği  ücret  alt  ve  üst 
sınırlarına uymak zorundadır. 

Nitelikli elektronik sertifika 

Madde 9. Nitelikli elektronik sertifikada; 

a) Sertifikanın "nitelikli elektronik sertifika" olduğuna dair bir ibarenin, 

b) Sertifika hizmet sağlayıcısının kimlik bilgileri ve kurulduğu ülke adının, 

c) İmza sahibinin teşhis edilebileceği kimlik bilgilerinin, 

d) Elektronik imza oluşturma verisine karşılık gelen imza doğrulama verisinin, 

e) Sertifikanın geçerlilik süresinin başlangıç ve bitiş tarihlerinin, 

f) Sertifikanın seri numarasının, 

g)  Sertifika  sahibi  diğer  bir  kişi  adına  hareket  ediyorsa  bu  yetkisine  ilişkin 
bilginin,

h) Sertifika sahibi talep ederse meslekî veya diğer kişisel bilgilerinin, 

ı)  Varsa  sertifikanın  kullanım  şartları  ve  kullanılacağı  işlemlerdeki  maddî 


sınırlamalara ilişkin bilgilerin,

80 
j) Sertifika hizmet sağlayıcısının sertifikada yer alan bilgileri doğrulayan güvenli 
elektronik imzasının, 

bulunması zorunludur. 

Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısının yükümlülükleri 

Madde 10. Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı; 

a) Hizmetin gerektirdiği nitelikte personel istihdam etmekle, 

b) Nitelikli sertifika verdiği kişilerin kimliğini resmî belgelere göre güvenilir bir 
biçimde tespit etmekle, 

c) Sertifika sahibinin diğer bir kişi adına hareket edebilme yetkisi, meslekî veya 
diğer  kişisel  bilgilerinin  sertifikada  bulunması  durumunda,  bu  bilgileri  de  resmî 
belgelere dayandırarak güvenilir bir biçimde belirlemekle, 

d) İmza oluşturma verisinin sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından veya sertifika 
talep  eden  kişi  tarafından  sertifika  hizmet  sağlayıcısına  ait  yerlerde  üretilmesi 
durumunda  bu  işlemin  gizliliğini  sağlamak  veya  sertifika  hizmet  sağlayıcısının 
sağladığı araçlarla üretilmesi durumunda, bu işleyişin güvenliğini sağlamakla, 

e) Sertifikanın kullanımına  ilişkin özelliklerin  ve  uyuşmazlıkların çözüm  yolları 


ile  ilgili  şartların  ve  kanunlarda  öngörülen  sınırlamalar  saklı  kalmak  üzere  güvenli 
elektronik  imzanın  elle  atılan  imza  ile  eşdeğer  olduğu  hakkında  sertifika  talep  eden 
kişiyi sertifikanın tesliminden önce yazılı olarak bilgilendirmekle, 

f)  Sertifikada  bulunan  imza  doğrulama  verisine  karşılık  gelen  imza  oluşturma 
verisini başkasına kullandırmaması konusunda, sertifika sahibini yazılı olarak uyarmak 
ve bilgilendirmekle, 

g)Yaptığı  hizmetlere  ilişkin  tüm  kayıtları  yönetmelikle  belirlenen  süreyle 


saklamakla, 

h)  Faaliyetine  son  vereceği  tarihten  en  az  üç  ay  önce  durumu  Kuruma  ve 
elektronik sertifika sahibine bildirmekle, 

yükümlüdür. 

Elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısı  üretilen  imza  oluşturma  verisinin  bir 


kopyasını alamaz veya bu veriyi saklayamaz. 

Nitelikli elektronik sertifikaların iptal edilmesi 

Madde 11. Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı; 

a) Nitelikli elektronik sertifika sahibinin talebi,

81 
b)  Sağladığı  nitelikli  elektronik  sertifikaya  ilişkin  veri  tabanında  bulunan 
bilgilerin sahteliğinin veya yanlışlığının ortaya çıkması veya bilgilerin değişmesi, 

c) Nitelikli elektronik sertifika sahibinin  fiil ehliyetinin  sınırlandığının,  iflâsının 


veya gaipliğinin ya da ölümünün öğrenilmesi, 

durumunda vermiş olduğu nitelikli elektronik sertifikaları derhâl iptal eder. 

Elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısı,  nitelikli  elektronik  sertifikaların  iptal 


edildiği zamanın tam olarak tespit edilmesine imkân veren ve üçüncü kişilerin hızlı ve 
güvenli bir biçimde ulaşabileceği bir kayıt oluşturur. 

Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı, faaliyetine son vermesi ve vermiş olduğu 
nitelikli  elektronik  sertifikaların  başka  bir  elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısı 
tarafından  kullanımının  sağlanamaması  durumunda  vermiş  olduğu  nitelikli  elektronik 
sertifikaları derhâl iptal eder. 

Elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısının  faaliyetine  Kurum  tarafından  son 


verilmesi  halinde  Kurum,  faaliyetine  son  verilen  elektronik  sertifika  hizmet 
sağlayıcısının  vermiş  olduğu  nitelikli  elektronik  sertifikaların  başka  bir  elektronik 
sertifika hizmet sağlayıcısına devredilmesine karar verir ve durumu ilgililere duyurur. 

Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı geçmişe yönelik olarak nitelikli elektronik 
sertifika iptal edemez. 

Bilgilerin korunması 

Madde 12. Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı; 

a) Elektronik sertifika talep eden kişiden, elektronik sertifika vermek için gerekli 
bilgiler hariç bilgi talep edemez ve bu bilgileri kişinin rızası dışında elde edemez, 

b)  Elektronik  sertifika  sahibinin  izni  olmaksızın  sertifikayı  üçüncü  kişilerin 


ulaşabileceği ortamlarda bulunduramaz, 

c) Elektronik sertifika talep eden kişinin yazılı rızası olmaksızın üçüncü kişilerin 
kişisel verileri elde etmesini engeller. Bu bilgileri sertifika sahibinin onayı olmaksızın 
üçüncü kişilere iletemez ve başka amaçlarla kullanamaz. 

Hukukî sorumluluk 

Madde 13. Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısının, elektronik sertifika sahibine 
karşı sorumluluğu genel hükümlere tâbidir. 

Elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısı,  bu  Kanun  veya  bu  Kanuna  dayanılarak 
çıkarılan  yönetmelik  hükümlerinin  ihlâli  suretiyle  üçüncü  kişilere  verdiği  zararları 
tazminle  yükümlüdür.  Elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısı  kusursuzluğunu  ispat 
ettiği takdirde tazminat ödeme yükümlülüğü doğmaz.

82 
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı, söz konusu yükümlülük ihlâlinin istihdam 
ettiği  kişilerin  davranışına  dayanması  hâlinde  de  zarardan  sorumlu  olup,  elektronik 
sertifika  hizmet  sağlayıcısı,  bu  sorumluluğundan,  Borçlar  Kanununun  55  inci 
maddesinde öngörülen türden bir kurtuluş kanıtı getirerek kurtulamaz. 

Nitelikli  elektronik  sertifikanın  içerdiği  kullanım  ve  maddî  kapsamına  ilişkin 


sınırlamalar  hariç  olmak  üzere,  elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısının  üçüncü 
kişilere ve nitelikli elektronik imza sahibine karşı sorumluluğunu ortadan kaldıran veya 
sınırlandıran her türlü şart geçersizdir. 

Elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısı,  bu  Kanundan  doğan  yükümlülüklerini 


yerine  getirmemesi  sonucu  doğan  zararların  karşılanması  amacıyla  sertifika  malî 
sorumluluk  sigortası  yaptırmak  zorundadır.  Sigortaya  ilişkin  usul  ve  esaslar  Hazine 
Müsteşarlığının görüşü alınarak Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. 

Bu  maddede  öngörülen  sertifika  malî  sorumluluk  sigortası  Türkiye'de  ilgili 


branşta çalışmaya yetkili olan sigorta şirketleri tarafından yapılır. Bu sigorta şirketleri 
sertifika  malî  sorumluluk  sigortasını  yapmakla  yükümlüdürler.  Bu  yükümlülüğe 
uymayan sigorta şirketlerine Hazine Müsteşarlığınca sekizmilyar lira idarî para cezası 
verilir. Bu para cezasının tahsilinde ve cezaya itiraz usulünde 18 inci madde hükümleri 
uygulanır. 

Elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısı,  nitelikli  elektronik  sertifikayı  elektronik 


imza sahibine sigorta ettirerek teslim etmekle yükümlüdür. 

Yabancı elektronik sertifikalar 

Madde  14.  Yabancı  bir  ülkede  kurulu  bir  elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısı 
tarafından verilen elektronik sertifikaların hukukî sonuçları milletlerarası anlaşmalarla 
belirlenir. 

Yabancı  bir  ülkede  kurulu  bir  elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısı  tarafından 
verilen  elektronik  sertifikaların,  Türkiye'de  kurulu  bir  elektronik  sertifika  hizmet 
sağlayıcısı  tarafından  kabul  edilmesi  durumunda,  bu  elektronik  sertifikalar  nitelikli 
elektronik sertifika sayılır. Bu elektronik sertifikaların kullanılması sonucunda doğacak 
zararlardan, Türkiye'deki elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı da sorumludur. 

ÜÇÜNCÜ KISIM 

Denetim ve Ceza Hükümleri 

Denetim 

Madde  15.  Elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcılarının  bu  Kanunun 


uygulanmasına ilişkin faaliyet ve işlemlerinin denetimi Kurumca yerine getirilir. 

Kurum,  gerekli  gördüğü  zamanlarda  elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcılarını 


denetleyebilir.  Denetleme  sırasında,  denetleme  yapmaya  yetkili  görevliler  tarafından 
her türlü defter, belge ve kayıtların verilmesi, yönetim yerleri, binalar ve eklentilerine 
girme, yazılı ve sözlü bilgi alma, örnek alma ve işlem ve hesapları denetleme isteminin

83 
elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcıları  ve  ilgililer  tarafından  yerine  getirilmesi 
zorunludur. 

İmza oluşturma verilerinin izinsiz kullanımı 

Madde 16. Elektronik imza oluşturma amacı ile ilgili kişinin rızası dışında; imza 
oluşturma  verisi  veya  imza  oluşturma  aracını  elde  eden,  veren,  kopyalayan  ve  bu 
araçları  yeniden  oluşturanlar  ile  izinsiz  elde  edilen  imza  oluşturma  araçlarını 
kullanarak izinsiz elektronik imza oluşturanlar bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşyüz 
milyon liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezasıyla cezalandırılırlar. 

Yukarıdaki  fıkrada  işlenen  suçlar  elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısı 


çalışanları tarafından işlenirse bu cezalar yarısına kadar artırılır. 

Bu maddedeki suçlar nedeniyle oluşan zarar ayrıca tazmin ettirilir. 

Elektronik sertifikalarda sahtekâr lık 

Madde  17.  Tamamen  veya  kısmen  sahte  elektronik  sertifika  oluşturanlar  veya 
geçerli  olarak  oluşturulan  elektronik  sertifikaları  taklit  veya  tahrif  edenler  ile  yetkisi 
olmadan  elektronik  sertifika  oluşturanlar  veya  bu  elektronik  sertifikaları  bilerek 
kullananlar, fiilleri başka bir suç oluştursa bile ayrıca, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve 
birmilyar liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezasıyla cezalandırılırlar. 

Yukarıdaki  fıkrada  işlenen  suçlar  elektronik  sertifika  hizmet  sağlayıcısı 


çalışanları tarafından işlenirse bu cezalar yarısına kadar artırılır. 

Bu maddedeki suçlar nedeniyle oluşan zarar ayrıca tazmin ettirilir. 

İdarî para cezaları 

Madde 18. Bu Kanunun; 

a) 10 uncu maddesindeki yükümlülüklerinden herhangi birini yerine getirmeyen 
elektronik sertifika hizmet sağlayıcısına onmilyar lira, 

b)  11  inci  maddesindeki  yükümlülüklerden  herhangi  birini  yerine  getirmeyen 


elektronik sertifika hizmet sağlayıcısına sekizmilyar lira, 

c) 12 nci maddesi hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında onmilyar lira, 

d)  13  üncü  maddesinin  beş  ve  yedinci  fıkralarındaki  yükümlülükleri  yerine 
getirmeyen elektronik sertifika hizmet sağlayıcısına sekizmilyar lira, 

e)  15  inci  maddesi  hükmüne  aykırı  hareket  eden  elektronik  sertifika  hizmet 
sağlayıcısına yirmimilyar lira, 

İdarî  para  cezası  Telekomünikasyon  Kurulu  tarafından  verilir.  Verilen  para 


cezalarına dair kararlar ilgililere 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ 
edilir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden  itibaren en geç  yedi gün  içinde  yetkili  idare

84 
mahkemesine  itiraz  edilebilir.  İtiraz,  verilen  cezanın  yerine  getirilmesini  durdurmaz. 
İtiraz, zaruret görülmeyen hâllerde, evrak üzerinden inceleme yapılarak en kısa sürede 
sonuçlandırılır.  İtiraz  üzerine  verilen  kararlara  karşı  Bölge  İdare  Mahkemesine 
başvurulabilir.  Bölge  İdare  Mahkemesinin  verdiği  kararlar  kesindir.  Bu  Kanuna  göre 
verilen idarî para cezaları, Kurumun bildirimi üzerine 6183 sayılı Amme Alacaklarının 
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre Maliye Bakanlığınca tahsil olunur. 

İdarî nitelikteki suçların tekr arı ve kapatma 

Madde  19.  18  inci  maddedeki  suçları  işleyenlerin  bu  suçları  işledikleri  tarihten 
itibaren  geriye  doğru  üç  yıl  içinde  ikinci  kez  işlemeleri  hâlinde  para  cezaları  iki  kat 
olarak  uygulanır,  üçüncü  kez  işlemeleri  hâlinde  ise  Kurum  tarafından  elektronik 
sertifika hizmet sağlayıcıları hakkında kapatma cezası verilir. 

Kapatma  cezası  verilmesine  ilişkin  karar  7201  sayılı  Tebligat  Kanununa  göre 
ilgililere tebliğ edilir. Bu karara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde 
yetkili  idare  mahkemesine  itiraz  edilebilir.  İtiraz,  yetkili  makam  tarafından  verilen 
kapatma kararının yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz, zaruret görülmeyen hâllerde, 
evrak  üzerinden  inceleme  yapılarak  en  kısa  sürede  sonuçlandırılır.  İtiraz  üzerine 
verilen  kararlara  karşı  Bölge  İdare  Mahkemesine  başvurulabilir.  Bölge  İdare 
Mahkemesinin verdiği kararlar kesindir. 

DÖRDÜNCÜ KISIM 

Çeşitli Hükümler 

Yönetmelik 

Madde 20. Bu Kanunun 6, 7, 8, 10, 11 ve 14 üncü maddelerinin uygulanmasına 
ilişkin usul ve esaslar, Kanunun yürürlük tarihinden itibaren altı ay içinde ilgili kurum 
ve  kuruluşların  görüşleri  alınarak  Kurum  tarafından  çıkarılacak  yönetmeliklerle 
düzenlenir. 

Kamu kurum ve kuruluşları hakkında uygulanmayacak hükümler 

Madde 21. Bu Kanunun 8  inci  maddesinin dört ve beşinci  fıkraları  ile 15  ve 19 


uncu  maddesi  hükümleri,  elektronik  sertifika  hizmet  sağlama  faaliyeti  yerine  getiren 
kamu kurum ve kuruluşları hakkında uygulanmaz. 

Madde  22.  22.4.1926  tarihli  ve  818  sayılı  Borçlar  Kanununun  14  üncü 
maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir. 

Güvenli elektronik imza elle atılan imza ile aynı ispat gücünü haizdir. 

Madde  23.  18.6.1927  tarihli  ve  1086  sayılı  Hukuk  Usulü  Muhakemeleri 
Kanununa  295  inci  maddeden  sonra  gelmek  üzere  aşağıdaki  295/A  maddesi 
eklenmiştir. 

Madde  295/A­  Usulüne  göre  güvenli  elektronik  imza  ile  oluşturulan  elektronik 
veriler senet hükmündedir. Bu veriler aksi ispat edilinceye kadar kesin delil sayılırlar.

85 
Dava sırasında  bir taraf kendisine karşı  ileri  sürülen  ve güvenli elektronik  imza 
ile  oluşturulmuş  veriyi  inkâr  ederse,  bu  Kanunun  308  inci  maddesi  kıyas  yoluyla 
uygulanır. 

Madde  24.  5.4.1983  tarihli  ve  2813  sayılı  Telsiz  Kanununun  7  nci  maddesinin 
birinci  fıkrasına  aşağıdaki  (m)  bendi  eklenmiş  ve  mevcut  (m)  bendi  (n)  bendi  olarak 
teselsül ettirilmiştir. 

m) Elektronik İmza Kanunu ile verilen görevleri yerine getirmek, 

Yürür lük 

Madde 25. Bu Kanun yayımı tarihinden altı ay sonra yürürlüğe girer. 

Yürütme 

Madde 26. Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

86 
YATIRIMLARIN VE İSTİHDAMIN TEŞVİKİ İLE BAZI 
KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA 
KANUN 
Resmi Gazete Tarihi: 6 Şubat 2004 
Resmi Gazete Numarası: 25365 

Kanun Numarası: 5084 

Kabul Tarihi: 29 Ocak 2004 

Amaç 

Madde  1.  Bu  Kanunun  amacı;  bazı  illerde  vergi  ve  sigorta  primi  teşvikleri 
uygulamak, enerji desteği sağlamak ve yatırımlara bedelsiz arsa ve arazi temin etmek 
suretiyle yatırımları ve istihdam imkânlarını artırmaktır. 

Kapsam 
(*) 
Madde 2 . — Bu Kanun; 

a) Vergi ve sigorta primi teşvikleri ile enerji desteği açısından Devlet İstatistik 
Enstitüsü Başkanlığınca 2001 yılı için belirlenen fert başına gayri safi yurt içi hâsıla 
tutarı, 1500 ABD Doları veya daha az olan iller ile bu iller dışında kalan ve Devlet 
Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca 2003 yılı için belirlenen sosyo­ekonomik 
gelişmişlik sıralamasına göre endeks değeri eksi olan illeri, 

b)Bedelsiz arsa ve arazi temini açısından (a) bendindeki iller ile kalkınmada 
öncelikli yöreler kapsamındaki diğer illeri, 

kapsar. 

Gelir vergisi stopajı teşviki 
(*) 
Madde 3. — 31.12.2008 tarihine kadar uygulanmak üzere 2 nci maddenin (a) 
bendi kapsamındaki illerde; 

a)  1.4.2005  tarihinden  itibaren  yeni  işe  başlayan  gelir  ve  kurumlar  vergisi 
mükelleflerinin, en az otuz işçi çalıştırmaları koşuluyla, bu iş yerlerinde çalıştırdıkları 
işçilerin, 

b)  1.4.2005  tarihinden  önce  işe  başlamış  olan  gelir  ve  kurumlar  vergisi 
mükelleflerinin,  1.1.2005  tarihinden  önce  ilgili  idareye  vermiş  oldukları  en  son  aylık 
prim  ve  hizmet  belgelerindeki  işçi  sayısını  en  az  yüzde  yirmi  oranında  artırmaları  ve 
çalıştırılan  toplam  işçi  sayısının  asgari  otuz  kişiye  ulaşması  halinde,  bu  iş  yerlerinde 

(*) 
18  Mayıs  2005  tarih  ve  25819  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  5350  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

87 
çalıştırılan  toplam  işçi  sayısını  geçmemek  üzere,  artırdıkları  işçi  sayısı  ile  mevcut 
işçilerden artırdıkları işçi sayısının iki katı kadar işçinin, 

Ücretleri  üzerinden  hesaplanan  gelir  vergisinin;  organize  sanayi  veya  endüstri 


bölgelerinde  kurulu  iş  yerleri  için  tamamı,  diğer  yerlerdeki  iş  yerleri  için  yüzde 
sekseni, verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden terkin edilir. 

Terkin edilecek tutar, işçi sayısı ile asgari ücret üzerinden ödenmesi gereken gelir 
vergisinin çarpımı sonucu bulunacak değer üzerinden yukarıda belirtilen oranlara göre 
saptanan tutarı aşamaz. 

Bu  maddenin  uygulanmasına  ilişkin  usul  ve  esaslar  Maliye  Bakanlığınca 


belirlenir. 

Sigorta primi işveren hissesi teşviki 
(*) 
Madde 4. — 31.12.2008 tarihine kadar uygulanmak üzere 2 nci maddenin (a) 
bendi kapsamındaki illerde; 

a)  1.4.2005  tarihinden  itibaren  yeni  işe  başlayan  gelir  ve  kurumlar  vergisi 
mükelleflerinin, en az otuz işçi çalıştırmaları koşuluyla, bu iş yerlerinde çalıştırdıkları 
işçilerin, 

b)  1.4.2005  tarihinden  önce  işe  başlamış  olan  gelir  ve  kurumlar  vergisi 
mükelleflerinin,  1.1.2005  tarihinden  önce  ilgili  idareye  vermiş  oldukları  en  son  aylık 
prim  ve  hizmet  belgelerindeki  işçi  sayısını  en  az  yüzde  yirmi  oranında  artırmaları  ve 
çalıştırılan  toplam  işçi  sayısının  asgari  otuz  kişiye  ulaşması  halinde,  bu  iş  yerlerinde 
çalıştırılan  toplam  işçi  sayısını  geçmemek  üzere,  artırdıkları  işçi  sayısı  ile  mevcut 
işçilerden artırdıkları işçi sayısının iki katı kadar işçinin, 

Prime  esas  kazançları  üzerinden  506  sayılı  Sosyal  Sigortalar  Kanununun  72  ve 
73 üncü maddeleri uyarınca hesaplanan sigorta primlerinin işveren hissesinin; organize 
sanayi veya endüstri  bölgelerinde kurulu  iş  yerleri  için tamamı, diğer  yerlerdeki  iş 
yerleri için yüzde sekseni Hazinece karşılanır. 

Hazinece karşılanacak tutar, işçi sayısı  ile Sosyal Sigortalar  Kanununun 78  inci 


maddesi  uyarınca  belirlenen  prime  esas  kazanç  alt  sınırına  göre  hesaplanan  işveren 
hissesi  prim  tutarının  çarpımı  sonucu  bulunacak  değer  üzerinden,  yukarıda  belirtilen 
oranlara göre saptanan tutarı aşamaz. 

İşveren  hissesine  ait  primlerin  Hazinece  karşılanabilmesi  için  işverenlerin 


çalıştırdıkları  sigortalılarla  ilgili  olarak  506  sayılı  Sosyal  Sigortalar  Kanunu  uyarınca 
aylık  prim  ve  hizmet  belgelerinin  yasal  süresi  içerisinde  Kuruma  verilmesi  ve 
sigortalıların  tamamına  ait  sigorta  primlerinin  işçi  hissesine  isabet  eden  tutarı  ile 
Hazinece  karşılanmayan  işveren  hissesine  ait  tutarın  ödenmiş  olması  şarttır.  Bu 
maddeye  göre  işveren  tarafından  ödenmesi  gereken  primlerin  geç  ödenmesi  halinde, 

(*) 
18  Mayıs  2005  tarih  ve  25819  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  5350  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

88 
Hazinece  Kuruma  yapılacak  ödemenin  gecikmesinden  kaynaklanan  gecikme  zammı, 
işverenden tahsil edilir. 

Bu  maddenin  uygulanmasına  ilişkin  usul  ve  esaslar  Maliye  Bakanlığı,  Çalışma 
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığı tarafından müştereken belirlenir. 

Bedelsiz yatırım yeri tahsisi 
(*) 
Madde 5. Bu Kanunun, 2 nci maddesinin (b) bendi kapsamındaki illerde en az 
otuz kişilik istihdam öngören yatırımlara girişen gerçek veya tüzel kişilere; Hazineye, 
katma bütçeli kuruluşlara, belediyelere veya il özel idarelerine ait arazi veya arsaların 
mülkiyeti  bedelsiz  olarak  devredilebilir.  Üzerinde  henüz  faaliyete  geçmemiş  yatırım 
bulunan arazi veya arsalar da bu kapsamda değerlendirilir. Ancak organize sanayi veya 
endüstri  bölgelerinde  yer  alabilecek  yatırımlar  için  bu  bölgelerde  tahsis  edilecek  boş 
parsel  bulunmaması  şartı  aranır.  Devre  konu  taşınmaz  üzerindeki  kamuya  ait  bina  ve 
müştemilatın  devir  tarihindeki  bedeli,  devir  tarihini  izleyen  ikinci  yılın  sonundan 
başlayarak  iki  yıl  içinde  altışar  aylık  dönemler  itibarıyla  eşit  taksitler  halinde  tahsil 
edilir.  Bu  bedel,  1319  sayılı  Emlak  Vergisi  Kanununun  29  uncu  maddesinin  birinci 
fıkrasının (b) bendi uyarınca binalar için arsa payı hariç hesaplanan vergi değeridir. 

6831 sayılı Orman Kanununa tabi alanlar hariç olmak üzere, Devletin hüküm ve 
tasarrufu altında  bulunması  nedeniyle  mülkiyeti devredilemeyen taşınmazlar üzerinde 
bedelsiz kullanma izni verilir. 

Devir  konusu  arazi  veya  arsaların,  imar  plânları  yoksa,  bunların  imar  plânları 
öncelikle yapılır. 

İstihdam  edilecek  işçi  sayısına,  yatırımın  faaliyete  geçmesi  tarihinden  itibaren 


beş yıl süre ile uyulması zorunludur. 

Devredilen  arazi  veya  arsaların  tapu  kaydına;  Hazinece,  katma  bütçeli 


kuruluşlarca,  belediyelerce  veya  il  özel  idarelerince  bedelsiz  olarak  devir  olunduğu, 
devir  amaç  ve  koşullarına,  devir  alan  gerçek  veya  tüzel  kişilerin  uymak  zorunda 
olduğuna dair şerh konulur. Bu madde kapsamında belirlenmiş şartlara uyulmuş olması 
kaydıyla,  talep  üzerine,  tapu  kaydındaki  şerh  terkin  edilir.  Ancak  devredilen  veya 
kullanma  izni  verilen taşınmazın değerinin  yatırım  maliyet bedelinin  yüzde ellisinden 
fazla  olması  halinde,  şerh  kaldırılırken  bu  taşınmazın  Kanunda  öngörülen  amaçlar 
dışında  kullanılamayacağına  dair  tapuya  şerh  konulur.  Devredilen  arazi  veya  arsa 
üzerindeki toplam yatırımın yarısından fazlasının tamamlanmış olması ve yatırımcının 
talep  etmesi  halinde,  devredilen  arazi  veya  arsanın  rayiç  bedeli  tahsil  edilerek  tapu 
kayıtlarındaki şerh terkin edilir. 

Yatırımcının,  bu  madde  kapsamında  belirlenen  şartlara  uymadığının  veya 


öngörülen  sürede  yatırımın  tamamlanmadığının  tespiti  halinde,  herhangi  bir  yargı 
kararı  aranmaksızın  taşınmaz,  üzerindeki  muhdesat  ile  birlikte  Hazine,  katma  bütçeli 
kuruluşlar, belediyeler veya il özel idareleri adına kaydolunur. 

(*) 
18  Mayıs  2005  tarih  ve  25819  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  5350  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

89 
Bu  maddenin  uygulanması  ile  ilgili  istihdam,  yatırıma  başlama  ve  tamamlama 
süresi,  devredilen  taşınmazın  teminat  olarak  gösterilmesi,  miktar  ve  devir  veya  satış 
koşulları  ile  diğer  usul  ve  esaslar,  Bakanlar  Kurulu  kararı  ile  çıkarılacak  bir 
yönetmelikle düzenlenir. 

Enerji desteği 
(*) 
Madde 6. — 31.12.2008 tarihine kadar uygulanmak üzere 2 nci maddenin (a) 
bendi  kapsamındaki  illerde,  1.4.2005  tarihinden  itibaren  faaliyete  geçen,  fiilen  ve 
sürekli  olarak;  hayvancılık  (su  ürünleri  yetiştiriciliği  ve  tavukçuluk  dahil),  seracılık, 
sertifikalı  tohumculuk  ve  soğuk  hava  deposu  yatırımlarında  asgari  on;  imalât  sanayi, 
madencilik, turizm konaklama tesisi, eğitim veya sağlık alanlarında ise asgari otuz işçi 
çalıştıran  işletmelerin,  elektrik  enerjisi giderlerinin  yüzde  yirmisi Hazinece karşılanır. 
Bu  orana  asgari  sayıdan  sonraki  her  bir  işçi  için  0,5  puan  eklenir.  Hazinece 
karşılanacak  oran,  organize  sanayi  veya  endüstri  bölgelerinde  faaliyette  bulunan 
işletmeler  için  yüzde  elliyi,  diğer  alanlarda  faaliyette  bulunan  işletmeler  için  yüzde 
kırkı geçemez. 

Bu  Kanun  kapsamındaki  illerde  1.4.2005  tarihinden  önce  yukarıdaki  fıkrada 


belirtilen  alanlarda  faaliyete  geçmiş  olan  işletmeler,  1.1.2005  tarihinden  önce  ilgili 
idareye  vermiş  oldukları  en  son  aylık  prim  ve  hizmet  belgesinde  bildirdikleri  işçi 
sayılarını, 1.4.2005 tarihinden itibaren fiilen ve sürekli olarak; hayvancılık (su ürünleri 
yetiştiriciliği  ve  tavukçuluk  dahil),  seracılık,  sertifikalı  tohumculuk  ve  soğuk  hava 
deposu yatırımlarında en az yüzde yirmi oranında artırmaları ve çalıştırılan toplam işçi 
sayısının asgari on kişiye ulaşması; imalât sanayi, madencilik, turizm konaklama tesisi, 
eğitim veya sağlık alanlarında ise en az yüzde yirmi oranında artırmaları ve çalıştırılan 
toplam işçi sayısının asgari otuz kişiye ulaşması halinde, yüzde yirmi oranında elektrik 
enerji  desteğinden  yararlanır.  Bundan  sonraki  her  bir  işçi  için  destek  oranı  0,5  puan 
artırılır.  Yararlanılabilecek  destek  oranı  organize  sanayi  veya  endüstri  bölgesinde 
kurulu işletmeler için yüzde elliyi, diğer alanlarda kurulu bulunan işletmeler için yüzde 
kırkı geçemez. 

Fiilen ve sürekli olarak çalıştırılan işçi sayısının tespitinde, aylık prim ve hizmet 
belgeleri esas alınır. 

Bu  maddenin  uygulanmasına  yönelik  asgari  kapasiteleri  belirlemeye  Sanayi  ve 


Ticaret Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığı, elektrik enerjisi giderlerinin iadesine ilişkin 
süreleri tespit etmeye, iadeyi nakden veya mahsuben yaptırmaya ve uygulamanın usul 
ve  esaslarını  belirlemeye  Maliye  Bakanlığı,  Enerji  ve  Tabiî  Kaynaklar  Bakanlığı  ile 
Hazine Müsteşarlığı müştereken yetkilidir. 

Çeşitli hükümler 
(*) 
Madde 7. Bu Kanunun uygulanmasında: 

a)  2886  sayılı  Devlet  İhale  Kanunu  ile  4734  sayılı  Kamu  İhale  Kanunu  ve 
uluslararası  anlaşma  hükümlerine  istinaden  yapılan  hizmet  ve  yapım  işlerinin 
(*) 
18  Mayıs  2005  tarih  ve  25819  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  5350  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

90 
gerçekleştirilmesine  yönelik  faaliyetler  hakkında  3,  4  ve  6  ncı  madde  hükümleri 
uygulanmaz. 

b)  21.1.1998  tarihli  ve  4325  sayılı  Olağanüstü  Hal  Bölgesinde  ve  Kalkınmada 
Öncelikli  Yörelerde  İstihdam  Yaratılması  ve  Yatırımların  Teşvik  Edilmesi  ile  193 
Sayılı Gelir Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun bu Kanunla 
yürürlükten  kaldırılan  8  inci  maddesi  kapsamında  bedelsiz  olarak  tahsis  edilen  arazi 
veya arsalara istinat ettiği mevzuat hükümleri uygulanır. 

c)  1.10.2003  tarihinden  sonra  özelleştirme  kapsamında  devir  alınan  işletmeler 


hariç olmak üzere, mevcut ve faaliyette bulunan işletmelerin devredilmesi, birleşmesi, 
bölünmesi  veya  nevi değiştirmesi gibi  haller 3, 4 ve 6  ncı  maddelerin uygulamasında 
yeni işe başlama olarak değerlendirilmez. 

d)  Kapsama  dahil  olan  illerde  bulunan  iş  yerleri  dolayısıyla  birden  fazla  aylık 
prim  ve  hizmet  belgesi  verilmesi  durumunda  işçi  sayısı  olarak,  6  ncı  madde 
uygulamasında  ilgili  işkolu  veya  sektörde  faaliyet  gösteren  işletmelere  ilişkin 
bordrolardaki  işçi  sayısının  toplamı  dikkate  alınır.  Mevcut  bir  işletmenin  kapatılarak 
değişik bir ad veya unvan ya da bir iş birimi olarak açılması halinde, bu faaliyetle ilgili 
olarak bu Kanun hükümleri uygulanmaz. 

e)  Yönetim  ve  kontrolü  elinde  bulunduracak  şekilde  doğrudan  veya  dolaylı 
ortaklık ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde 
işletme  sahipliğinin  değiştirilmesi  gibi  ek  bir  kapasite  ve  istihdam  artışına  neden 
olmayan,  sadece  teşviklerden  yararlanmak  amacıyla  yapılan  işlemler,  bu  Kanunla 
getirilen teşviklerden yararlanamaz. 

f)  4  üncü  madde  hükmüne  göre  Hazinece  karşılanan  prim  tutarları  gelir  ve 
kurumlar  vergisi  uygulamalarında  gider  veya  maliyet  unsuru  olarak  dikkate  alınmaz, 
6’ncı  madde  kapsamında  Hazinece  karşılanılan  enerji  giderleri,  iadenin  yapıldığı 
dönemde gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gelir olarak dikkate alınır. 

g) Kamu işletmeleri hakkında 4 üncü madde hükmü uygulanmaz. 

h) Bu Kanun kapsamına giren illerde 31.12.2007 tarihine kadar tamamlanan yeni 
yatırımlar için 3, 4 ve 6 ncı maddelerde yer alan destek ve teşvikler, bu maddelerde yer 
alan  sürelere  bakılmaksızın  yatırımın  tamamlandığı  tarihi  izleyen  beş  yıl  süresince 
uygulanır. 

i)  Bu  Kanun  kapsamındaki  yatırımlarla  ilgili  olarak  yatırıma  başlama  ve 
yatırımın  tamamlanmasına  ilişkin  usul  ve  esasları  belirlemeye  Maliye  Bakanlığı, 
Çalışma  ve  Sosyal  Güvenlik  Bakanlığı,  Sanayi  ve  Ticaret  Bakanlığı  ve  Hazine 
Müsteşarlığı müştereken yetkilidir. 

j)  Bu  Kanun  kapsamındaki  illerde  bulunan  işletmelerden,  bu  Kanunda 


düzenlenen  destek  unsurlarından  diğer  ilgili  mevzuat  uyarınca  yararlanmakta  olanlar; 
aynı dönem için ve mükerrer olarak, bu Kanunla sağlanan destek unsurlarından ayrıca 
yararlanamaz. Bu durumda, işletmelerin tercihleri dikkate alınmak suretiyle uygulama, 
destek unsurlarından sadece biriyle sınırlı olarak yapılır.

91 
Madde  8.  6.6.1985  tarihli  ve  3218  sayılı  Serbest  Bölgeler  Kanununun  6’ncı 
maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

Serbest bölgeler gümrük bölgesi dışında sayılır. 

Bu  bölgelerde  gümrük  ve  kambiyo  mükellefiyetine  dair  mevzuat  hükümleri 


uygulanmaz. 

Kullanıcıların  tutmak  zorunda  oldukları  defterler  ile  düzenleyecekleri  belgelere 


ilişkin  olarak,  4.1.1961  tarihli  ve  213  sayılı  Vergi  Usul  Kanununun  hükümlerine 
bağımlı olmaksızın düzenleme yapmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir. 

İşleticiler  ve  kullanıcılar  yatırım  ve  üretim  safhalarında  Bakanlar  Kurulunca 


belirlenecek vergi dışı teşviklerden yararlandırılabilir. 

Madde 9. 3218 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. 

Geçici Madde 3.­ Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanuna göre 
kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almış mükelleflerin; 

a)  Bu  bölgelerde  gerçekleştirdikleri  faaliyetleri  dolayısıyla  elde  ettikleri 


kazançları,  bu  maddenin  yürürlüğe  girdiği  tarih  itibarıyla  faaliyet  ruhsatlarında 
belirtilen süre ile sınırlı olmak üzere gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu 
istisnanın  31.12.1960  tarihli  ve  193  sayılı  Gelir  Vergisi  Kanununun  94  üncü 
maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin (b) alt bendi kapsamında yapılacak 
tevkifata etkisi yoktur. 

b)  Bu  bölgelerde  istihdam  ettikleri  personele  ödedikleri  ücretler  31.12.2008 


tarihine  kadar  gelir  vergisinden  müstesnadır.  Ancak,  bu  maddenin  yürürlüğe  girdiği 
tarih  itibarıyla  ruhsatlarında  belirtilen  süre  31.12.2008  tarihinden  daha  önceki  bir 
tarihte  sona  eriyorsa,  istisna  uygulamasında  ruhsatta  yer  alan  sürenin  bitiş  tarihi 
dikkate alınır. 

c) Bu bölgelerde gerçekleştirdikleri faaliyetleri ile ilgili olarak yaptıkları işlemler 
31.12.2008 tarihine kadar her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır. 

Serbest bölgelerde faaliyette bulunan gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinin 
bu  bölgelerde  imal  ettikleri  ürünlerin  satışından  elde  ettikleri  kazançları  Avrupa 
Birliğine  tam  üyeliğin  gerçekleştiği  tarihi  içeren  yıllık  vergileme  döneminin  sonuna 
kadar  gelir  veya  kurumlar  vergisinden  müstesnadır.  Bu  istisnanın  Gelir  Vergisi 
Kanununun 94 üncü  maddesinin  birinci  fıkrasının (6) numaralı  bendinin (b) alt  bendi 
kapsamında yapılacak tevkifata etkisi yoktur. 

Yürür lükten kaldırılan hükümler 

Madde  10.  12.4.2000  tarihli  ve  4562  sayılı  Organize  Sanayi  Bölgeleri 
Kanununun  14  üncü  maddesinin  son  fıkrası  ile  21.1.1998  tarihli  ve  4325  sayılı 
Kanunun 8 inci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.

92 
Geçici  Madde  1.  Bu  Kanunun  2  nci  maddesinin  (b)  bendi  kapsamındaki  illerde 
bulunan ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığı kredisi kullanan organize sanayi bölgelerindeki 
tahsis  edilmemiş  parseller,  organize  sanayi  bölgesinin  yetkili  organlarının  karar 
almaları  halinde  gerçek  veya  tüzel  kişilere,  bedeli  Sanayi  ve  Ticaret  Bakanlığı 
tarafından organize  sanayi  bölgesine  verilen krediden  mahsup edilmek üzere  bedelsiz 
olarak tahsis edilebilir. 

Kanunun  yayımı  tarihinden  önce  bedelli  olarak  tahsis  edilmiş  parseller  için 
ödemeler  durdurulur  ve  kalan  meblağ  kredilerden  mahsup  edilir.  Mahsup  işlemleri, 
Hazine Müsteşarlığının uygun görüşü alınmak suretiyle Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca 
her organize sanayi bölgesi için tespit edilecek yılı metrekare fiyatı üzerinden yapılır. 

Sanayi  ve  Ticaret  Bakanlığı  kredisi  kullanmamış  ya  da  kredi  borcunu  ödemiş 
olan organize sanayi bölgelerinden de yetkili organlarının karar almaları halinde parsel 
tahsisi yapılabilir. Bu durumda tahsis edilen parsel bedeli, organize sanayi bölgesi tüzel 
kişiliğine  Hazinece  ödenir.  Bedel  ödemeleri,  Hazine  Müsteşarlığının  uygun  görüşü 
alınmak suretiyle Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca her organize sanayi bölgesi için tespit 
edilecek yılı metrekare fiyatı üzerinden yapılır. 

Organize  sanayi  bölgelerinde  parsel  tahsisine  ilişkin  uygulama,  bu  Kanunun 


yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl süre için geçerlidir. Bu süre Bakanlar Kurulu 
kararı ile en fazla üç yıla kadar uzatılabilir. 

Bu  maddenin  uygulanması  ile  ilgili  istihdam,  yatırıma  başlama  ve  tamamlama 
süresi, tahsis ve devir işlemleri ile diğer hususlar Bakanlar Kurulu kararı ile çıkarılacak 
yönetmelikle düzenlenir. 
(*) 
Geçici  Madde  1.­  a)  29.1.2004  tarihli  ve  5084  sayılı  Kanunun,  bu  Kanunla 
değiştirilmeden  önceki  2  nci  maddesinin  (a)  bendi  kapsamına  giren  illerde  faaliyette 
bulunanlardan, 5084  sayılı  Kanunun,  bu  Kanunla değiştirilmeden önceki 3  ve 4 üncü 
maddelerinde  belirtilen teşvik  ve desteklerden  yararlanma  hakkı kazanan  mükellefler, 
bu  haklarından  aynen  yararlanmaya  devam  ederler.  Ancak,  bu  mükellefler,  gerekli 
şartları sağlamaları ve talep etmeleri halinde, 5084 sayılı Kanunun bu Kanunla değişik 
3 ve 4 üncü maddeleri hükümlerinden yararlanabilirler. 

b)  5084  sayılı  Kanunun,  bu  Kanunla  değiştirilmeden  önceki  5  inci  maddesine 
göre  bedelsiz  olarak  yatırımcılar  tarafından  devri  talep  edilen  taşınmazlarla  ilgili 
işlemler, mezkur madde hükümlerine göre yürütülür. 

c)  5084  sayılı  Kanunun,  bu  Kanunla  değiştirilmeden  önceki  6  ncı  maddesine 
istinaden enerji desteğinden yararlanabilecek işletmelerle ilgili uygulamaya; aylık prim 
ve  hizmet  belgeleri  esas  alınmak  suretiyle,  bir  takvim  yılı  için  en  az  3/4’ünde 
çalıştırılmış  olma  şartı  aranmaksızın,  aynı  madde  hükümleri  çerçevesinde  devam 
olunur.  Ancak,  5084  sayılı  Kanunun,  bu  Kanunla  değiştirilmeden  önceki  2  nci 
maddesinin  (a)  bendi  kapsamına  giren  illerde;  yeni  işe  başlayan  işletmelerin,  5084 
sayılı  Kanunun  bu  Kanunla  değişik  6  ncı  maddesinin  birinci  fıkrasında  belirtilen 
şartları sağlamaları, 1.10.2003 tarihinden önce 5084 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin 

(*) 
18  Mayıs  2005  tarih  ve  25819  numaralı  Resmi  Gazete’de  yayımlanan  5350  sayılı 
kanun ile değiştirilmiştir.

93 
birinci  fıkrasında  belirtilen  konularda  faaliyete  geçmiş  olan  işletmelerin  ise  bu 
maddenin  yürürlük  tarihini  müteakip  1.10.2003  tarihinden  önce  ilgili  idareye  vermiş 
oldukları en son dört aylık sigorta prim bordrolarında bildirdikleri işçi sayılarını, fiilen 
ve  sürekli  olarak  5084  sayılı  Kanunun,  bu  Kanunla  değişik  6  ncı  maddesinin  ikinci 
fıkrasında belirtilen şartları sağlamaları halinde yeni hükümler uygulanır. 

Yürür lük 

Madde  11.  Bu  Kanunun  3,  4  ve  6’ncı  maddeleri  yayımını  izleyen  ay  başında, 
diğer maddeleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

Yürütme 

Madde 12. Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

94 
TÜRKİYE YATIRIM DESTEK VE TANITIM AJ ANSI 
KURULMASI HAKKINDA KANUN 
Resmi Gazete Tarihi: 4 Temmuz 2006 
Resmi Gazete Numarası: 26218 

Kanun Numarası: 5523 

Kabul Tarihi: 21 Haziran 2006 

Amaç ve kuruluş 

Madde  1–  Bu  Kanunun  amacı;  ülkenin  ekonomik  kalkınmasında  gereksinim 


duyulan  yatırımların  artırılması  için  Türkiye'de  yatırım  yapılmasını  özendirmeye 
yönelik  yatırım  destek  ve  tanıtım  stratejilerinin  belirlenmesi  ve  uygulanması 
maksadıyla  kurulan  Türkiye  Yatırım  Destek  ve  Tanıtım  Ajansının  görev,  yetki  ve 
teşkilâtını düzenlemektir. 

Bu  Kanunun  uygulanmasını  sağlamak  ve  Kanunla  kendisine  verilen  görevleri 


yerine  getirmek  üzere  kamu  tüzel  kişiliğini  haiz,  idarî  ve  malî  özerkliğe  sahip  ve 
Başbakanlıkla ilgili Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı kurulmuştur. 

Başbakan, Ajansın  yönetimi ile ilgili yetkilerini gerekli gördüğü takdirde bir 
Bakan eliyle kullanabilir. 

Ajans, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tâbidir. 

Ajansın merkezi Ankara'dadır. 

Tanımlar 

Madde 2– Bu Kanunda geçen; 

a) Ajans: Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansını, 

b) Başkan: Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı Başkanını, 

c) Kurul: Danışma Kurulunu, 

ç) Yatırım: Yerli sermayeli yatırımlar ile doğrudan yabancı yatırımları, 

ifade eder. 

Ajansın görevleri 

Madde 3– Ajansın görevleri şunlardır: 

a)  Ulusal  düzeyde  yatırım  destek  ve  tanıtım  stratejisini,  kalkınma  ajansları  ve 
ilgili diğer kuruluşlarla işbirliği halinde belirlemek ve uygulamak.

95 
b)  Kamu kurum  ve kuruluşları, kalkınma ajansları  ve özel sektör kuruluşlarınca 
uluslararası düzeyde yürütülen yatırım destek ve tanıtım faaliyetlerini koordine etmek 
ve desteklemek. 

c)  Yatırımcılara  yönelik  bilgilendirme  ve  yönlendirme  hizmetleri  tasarlamak  ve 


sunmak;  yatırımcıların,  yatırım  yapmadan  önce,  yatırım  aşamasında  ve  yatırımlarını 
yaptıktan  sonra  ihtiyaç  duydukları  bilgilendirme  ve  yönlendirme  hizmetini  kalkınma 
ajansları ile işbirliği halinde sağlamak. 

ç)  Yatırımlara  ilişkin  izin  ve  onay  işlemlerinin  tamamlanmasında  destek 


sağlamak üzere ilgili kurum ve kuruluşlar ile kalkınma ajansları nezdinde bu işlemleri 
takip etmek. 

d) Bakanlar Kurulunca yerli sermayeli yatırımlar ile doğrudan yabancı yatırımlar 
için  farklı  veya  aynı  olmak  üzere,  yatırımın  türüne,  yerine,  sermaye  tutarına  veya 
yatırımın sağlayacağı istihdam imkânı gibi kriterlere göre belirlenecek yatırımların izin 
ve  onay  işlemlerini  ilgili  kurum  ve  kuruluşlar  ile  kalkınma  ajansları  nezdinde 
yatırımcılar adına yürütmek ve sonuçlandırmak. 

e)  Yatırımcıların  karşılaşabilecekleri  engel  ve  sorunları  tespit  ederek  sorunların 


çözümü konusunda ilgili merciler nezdinde girişimde bulunmak. 

f) Türkiye'de yatırımların artırılmasına katkı sağlayacak her türlü bilgi ve veriyi 
oluşturmak  veya  ilgili  kurum  ve  kuruluşlardan  toplamak,  güncellemek  ve  dağıtmak, 
ulusal ve uluslararası kuruluşlarla bu konuda işbirliği yapmak. 

g) Yatırım destek ve tanıtım faaliyetlerine etkinlik kazandırmak amacıyla gerekli 
politikaların  oluşturulmasına  yönelik  olarak  ilgili  merciler  nezdinde  girişimde 
bulunmak. 

ğ) Yatırım ortamının iyileştirilmesine ilişkin reform sürecine katkı sağlamak, bu 
kapsamda öneriler geliştirmek. 

h)  Görev  alanına  giren  konularda  ulusal  ve  uluslararası  kongre,  seminer  ve 
benzeri  toplantılara  teknik  ve  maddî  katkı  sağlamak,  desteklemek,  düzenlemek  ve 
bunlara katılmak. 

ı)  Ajansın  görev  alanına  giren  konularda  Türkçe  ve  yabancı  dillerde  basılı  ve 
elektronik yayınlar çıkarmak ve bu tür yayınları desteklemek. 

i) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak. 

Teşkilât 

Madde 4– Ajansın teşkilâtı; Danışma Kurulu, ana hizmet birimleri ile danışma ve 
yardımcı hizmet birimlerinden oluşur. 

Kurul ve görevleri

96 
Madde  5–  Danışma  Kurulu;  Başbakan  tarafından  belirlenen  bakanlar  ve  özel 
sektör temsilcilerinden oluşur. Başkan Kurulun doğal üyesidir. 

Kurula Başbakan başkanlık eder. 

Kurulun görüşeceği konuların nitelik ve özelliklerinin gerektirmesi halinde diğer 
kamu  kurum  ve  kuruluş  temsilcileri  ile  sivil  toplum  örgütleri  temsilcileri  de 
Başbakanın daveti üzerine toplantıya çağrılabilir. 

Kurul  yılda  en  az  bir  defa  olmak  üzere  Başbakanın  çağrısı  üzerine  toplanır. 
Kurulun sekretarya hizmetlerini Ajans yürütür. 

Kurulun görevleri şunlardır: 

a) Yatırım destek ve tanıtım stratejisi konusunda öneriler geliştirmek. 

b)  Ajansın  yürüteceği  faaliyetlerin  etkinliğini  artırmak  üzere  tavsiyelerde 


bulunmak. 

c) Ajansın yıllık faaliyet planını değerlendirmek. 

ç)  Ajansın  yıllık  faaliyet  planında  yer  alan  konularla  ilgili  kurum  ve 
kuruluşların uygulamaya sağlayabileceği katkıları belirlemek. 

Başkan 

Madde  6–  Ajansın  en  üst  yöneticisi  olan  Başkan,  Ajansın  genel  yönetim  ve 
temsilinden sorumludur. 

Başkan,  en  az  dört  yıllık  eğitim  veren  yükseköğretim  kurumlarından  veya 
bunlara  denkliği  Yükseköğretim  Kurulu  tarafından  kabul  edilen  yurt  dışındaki 
yükseköğretim kurumlarından mezun olan, Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye 
Tespit  Sınavından  en  az  (80)  puan  almış  veya  buna  denk  kabul  edilen  uluslararası 
geçerliliği bulunan belgeye ve meslekî açıdan yeterli bilgi ve deneyime sahip, mesleği 
ile  ilgili  olarak  kamu  veya  özel  sektörde  en  az  beş  yıl  çalışmış  olanlar  arasından 
Başbakan tarafından atanır. 

Başkan,  Ajansın  hizmetlerinin  mevzuata,  Hükümetin  genel  ekonomi 


politikalarına,  Danışma  Kurulu  tavsiyelerine  uygun  olarak  yürütülmesini  ve  Ajansın 
faaliyet  alanına  giren  konularda  diğer  kamu  kurum  ve  kuruluşları  ile  işbirliği  ve 
koordinasyonu sağlamakla görevli ve Başbakana karşı sorumludur. 

Başkanın görev ve yetkileri şunlardır: 

a) Ajansın işlevlerinin yerine getirilebilmesi için gerekli yatırım destek ve tanıtım 
stratejisini,  yıllık  faaliyet  planını  ve  bütçesini  Başbakana  sunmak  ve  uygulanmasını 
sağlamak.

97 
b) Danışma Kurulu toplantısından en az 15 gün önce yıllık faaliyet raporunu ve 
izleyen yıl faaliyet planını hazırlayarak Danışma Kurulu üyelerinin değerlendirmesine 
sunmak.

c)  Ajans  personelinin  işe  alınması  ve  diğer  işlemlerini  Başbakanın  onayına 
sunmak.

ç)  Ajansın  görevleriyle  ilgili  konularda  diğer  kamu  kurum  ve  kuruluşları  ile 
gerekli işbirliği ve koordinasyonu sağlamak. 

d) Ajansın görevleriyle ilgili düzenleyici işlemleri yürürlüğe koymak. 

e) Hizmet birimlerinin uyumlu, verimli, disiplinli ve düzenli biçimde çalışmasını 
temin etmek. 

f) Ajansı resmî ve özel kuruluşlar nezdinde temsil etmek. 

Ajans teşkilâtının  her kademedeki  yöneticileri,  yapmakla  yükümlü  bulundukları 


hizmet  veya  görevleri,  Başkanın  emir  ve  direktifleri  yönünde  mevzuata,  plan  ve 
programlara  uygun  olarak  düzenlemek  ve  yürütmekten  bir  üst  kademeye  karşı 
sorumludur. 

Başkan  ve  her  kademedeki  Ajans  yöneticileri,  sınırlarını  yazılı  olarak  açıkça 
belirtmek şartıyla yetkilerinden bir kısmını astlarına devredebilirler. Yetki devri, yetki 
devreden amirin sorumluluğunu kaldırmaz. 

Ana hizmet birimleri 

Madde 7– Ajansın ana hizmet birimleri şunlardır: 

a) Yatırım Tanıtım Hizmetleri Daire Başkanlığı. 

b) Yatırımcı Hizmetleri Daire Başkanlığı. 

Yatırım Tanıtım Hizmetleri Daire Başkanlığı, ülkedeki yatırım ortamı ve yatırım 
imkânları  hakkında  yatırımcıları  bilgilendirmek  ve  yönlendirmek üzere  yurt içinde  ve 
yurt dışında  her türlü  faaliyeti programlamak,  yürütmek  ve Başkan tarafından  verilen 
benzer işleri yapmakla görevlidir. 

Yatırımcı  Hizmetleri  Daire  Başkanlığı,  yatırımcıların  yatırım  yapmadan  önce, 


yatırım  aşamasında  ve  yatırımlarını  yaptıktan  sonra  ihtiyaç  duyabilecekleri  çeşitli 
destek hizmetlerini tasarlamak ve yürütmek ve Başkan tarafından verilen benzer işleri 
yapmakla görevlidir. 

Danışma ve yardımcı hizmet birimleri 

Madde  8–  Ajansın  danışma  birimi,  Hukuk  Müşavirliği;  yardımcı  hizmet  birimi 
ise İnsan Kaynakları ve Destek Hizmetleri Daire Başkanlığıdır. 

Hukuk Müşavirliği;

98 
a)  Başkan,  Ajans  birimleri  ve  diğer  kamu  kurum  ve  kuruluşları  tarafından 
gönderilen  kanun,  tüzük  ve  yönetmelik  taslakları  ile  diğer  hukukî  konular  hakkında 
görüş bildirmekle, 

b)  Ajansın  menfaatlerini  koruyucu,  anlaşmazlıkları  önleyici  hukukî  tedbirleri 


zamanında almak, anlaşma ve  sözleşmelerin bu esaslara uygun olarak yapılmasına 
yardımcı olmakla, 

c) Adlî ve idarî davalarda gerekli bilgileri hazırlamak, taraf olduğu adlî ve idarî 
davalarda Ajansı temsil etmek veya Ajans tarafından hizmet satın alma yoluyla temsil 
ettirilen davaları takip ve koordine etmekle, 

ç) Başkan tarafından verilecek diğer görevleri yapmakla, 

görevlidir. 

İnsan Kaynakları ve Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı; 

a)  Ajansın  insan  gücü  politikası  ve  planlaması  konusunda  çalışmalar  yapmak, 
tekliflerde bulunmak ve personelin özlük işlemlerini yürütmekle, 

b) Ajansın bilgi teknolojileri alt yapısını kurmak, işletmek ve geliştirmekle, 

c) Ajansın ihtiyacı olan her türlü yapım, satın alma, kiralama, bakım ve onarım, 
arşiv, sağlık ve benzeri her türlü idarî ve malî hizmetleri yürütmekle, 

ç) Ajansın taşınır ve taşınmaz mal kayıtlarını tutmakla, 

d) Başkan tarafından verilecek diğer görevleri yapmakla, 

görevlidir. 

Bütçe ve denetim 

Madde 9– Ajansın bütçesi, aşağıdaki kaynaklardan oluşur: 

a)  Ajans  tarafından  ücret  karşılığı  sağlanabilecek  çeşitli  hizmetler  karşılığında 


elde edilecek gelirler. 

b) Genel bütçeden Başbakanlık bütçesine bu amaçla konulacak ödenek. 

c) Gerçek ve tüzel kişilerden sağlanan yardım ve bağışlar. 

Ajans  bütçesinin  gelir,  gider  ve  muhasebesine  ilişkin  usûl  ve  esaslar  ile  Ajans 
hizmetlerinden  ücret  karşılığı  sağlanacak  olanların  bağlı  olacağı  esaslar,  Ajans 
tarafından  çıkarılacak  yönetmelikle  düzenlenir.  Ajansın  hesap  yılı  malî  yıldır.  Ajans 
her hesap yılından en az altı ay önce gelecek yıl içinde yapacağı işlerin programına ve 
masraflarına  karşılık  olmak  üzere  Başbakanlık  bütçesinden  ödenmesini  talep  ettiği 
tutarı Başbakana bildirir.

99 
Ajans  gelirlerinin,  giderlerini  karşılaması  esastır.  Ajans  gelirleri,  Başkan 
tarafından uygun görülen bankalarda açılacak hesaplarda tutulur. Bu gelirlerden hesap 
yılı sonuna kadar harcanmayan paralar Maliye Bakanlığına bildirildikten sonra Ajansın 
ertesi  yıl  gelir  hesabına  aktarılır.  Ajansın  giderleri  Başbakan  tarafından  onaylanan 
bütçeden karşılanır. 

Ajansın malî işlemleri, Sayıştayın denetimine tâbidir. Sayıştayın denetime ilişkin 
raporu Başbakanlığa ve Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur. 

Personele ilişkin hükümler 

Madde  10–  Ajans  hizmetleri,  toplam  sayısı  30’u  geçmemek  üzere,  iş  mevzuatı 
hükümlerine göre istihdam edilen uzman personel ve destek personeli eliyle yürütülür. 
Sekreterlik,  halkla  ilişkiler,  arşiv,  idarî,  malî  ve  personelle  ilgili  işlemler  gibi  işleri 
yürütecek  olan  destek  personelinin  sayısı,  Ajans  toplam  personel  sayısının  yüzde 
yirmisini geçemez. 

Uzman  personel,  en  az  dört  yıllık  eğitim  veren  yükseköğretim  kurumlarından 
veya  bunlara  denkliği  Yükseköğretim  Kurulunca  kabul  edilen  yurt  dışındaki 
yükseköğretim  kurumlarından  mezun  olmuş,  Kamu  Personeli  Yabancı  Dil  Bilgisi 
Seviye  Tespit  Sınavından  en  az  (80)  puan  almış  veya  buna  denk  kabul  edilen 
uluslararası geçerliliği bulunan belgeye sahip adaylar arasından istihdam edilir. 

Kamu  kurum  ve  kuruluşlarında  çalışanlardan,  bu  Kanunda  belirtilen  nitelikleri 


taşıyanlar,  kendilerinin  isteği  ve  kurumlarının  muvafakati  ile  Ajansta  Başkan,  daire 
başkanı  veya  uzman  personel  olarak  istihdam  edilebilir.  Bunların  kurumlarıyla  olan 
ilişkileri  iş  akdinin  yapılmasıyla  son  bulur.  Bunlara  verilecek  ücret  ile  diğer  malî  ve 
sosyal  haklar  yapılacak  iş  akdi  ile  belirlenir.  Bu  şekilde  istihdam  edilenler,  Ajanstaki 
görevleri sona erdiğinde, öğrenim durumları, hizmet yılı ve unvanları dikkate alınarak 
önceki  kurumlarında  kariyerlerine  veya  durumlarına  uygun  boş  bir  kadro  veya 
pozisyona  en  geç  üç  ay  içinde  atanırlar  ve  herhangi  bir  işleme  gerek  kalmaksızın  en 
geç  bir  ay  içerisinde  göreve  başlatılırlar.  Ancak,  bu  kişilerin  atanmalarında,  önceki 
kurumlarındaki  idarî unvanlar dikkate alınmaz. Bu  fıkra uyarınca önceki kurumlarına 
dönen kişilerin Ajansta geçen hizmetleri kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinde 
değerlendirilir.  Bu  durumda  kıdem  tazminatları  ödenmez  ve  bu  süreler  emeklilik 
ikramiyesinin  hesabında  dikkate  alınır.  Bu  şekilde  görevlendirilecek  personel  sayısı 
toplam personel sayısının yüzde otuzunu aşamaz. 

Ajans personeli, emeklilik ve sosyal güvenlik yönünden 17/7/1964 tarihli ve 506 
sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tâbidir. 

Başkan ve Ajansta istihdam edilecek tüm personelde; 

a) Türk vatandaşı olmak, 

b) Kamu haklarından mahrum bulunmamak, 

c) Affa uğramış olsalar  bile Devletin şahsiyetine  karşı  işlenen suçlarla, zimmet, 


ihtilas,  irtikap,  rüşvet,  hırsızlık,  dolandırıcılık,  sahtecilik,  inancı  kötüye  kullanma,

100 
dolanlı  iflas  gibi  yüz  kızartıcı  veya  şeref  ve  haysiyeti  kırıcı  suçtan  veya  istimal  ve 
istihlak  kaçakçılığı  hariç  kaçakçılık,  resmî  ihale  ve  alım  satımlara  fesat  karıştırma, 
Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak, 

şartları aranır. 

Başkan  ile  diğer  personelin  ücret  ve  gündelikleri  ile  diğer  malî  haklarının  üst 
sınırı Başbakan tarafından belirlenir. 

Ajans personeline ilişkin tüm ihtilaflar iş mahkemelerinde görülür. 

Ajansın,  özel  bilgi  ve  uzmanlık  gerektiren  geçici  mahiyetteki  işlerinde  vekâlet, 
istisna veya hizmet akdi ile yerli ve yabancı danışman ve uzmanlar istihdam edilebilir. 

Başkan  ve  diğer  personelin,  görevlerinin  ifası  sırasında  yaptıkları  masrafların 


hangilerinin  Ajans  bütçesinden  karşılanabileceğine  dair  usûl  ve  esaslar  yönetmelikle 
belirlenir. 

Başkan,  5018  sayılı  Kamu  Malî  Yönetimi  ve  Kontrol  Kanununda  belirtilen 
nitelikleri haiz bir iç denetçi atar. 

Sözleşme ile araştırma, etüd, proje yaptırma 

Madde  11–  Ajansın  görevleri  kapsamındaki  faaliyetlerle  ilgili  olarak  araştırma, 


etüd  ve  proje  hazırlama  ve  diğer  işler,  hazırlanacak  yönetmelikteki  esaslar 
çerçevesinde sözleşme ile Türk veya yabancı gerçek ve tüzel kişilere yaptırılabilir. 

Bilgi isteme ve gizliliğe uyma 

Madde  12–  Ajans,  araştırma  ve  inceleme  konuları  için  bu  Kanun  kapsamında 
görevleri  ile  ilgili  gerekli  gördüğü  her  türlü  bilgiyi  kamu  kurum  ve  kuruluşlarından 
istemeye yetkilidir. Kendilerinden bilgi istenen kamu kurum ve kuruluşları, söz konusu 
isteğe  cevap  vermek  ve  gereken  kolaylığı  göstermekle  yükümlüdürler.  Ajansın  her 
türlü  personeli,  bu  yoldan  sağlanan  bilgilerden  sır  mahiyetinde  olanları  açıklayamaz, 
kendilerinin veya başkalarının menfaatine kullanamaz. 

Yönetmelikler 

Madde  13–  Bu  Kanunun  uygulanmasına  ilişkin  usûl  ve  esasları  gösteren 
yönetmelikler,  altı  ay  içinde  ilgili  kurum  ve  kuruluşların  görüşleri  alınarak  Ajans 
tarafından hazırlanır ve yürürlüğe konulur. 

Uygulanmayacak hükümler 

Madde  14–  Bu  Kanunun  uygulanmasında,  5018  sayılı  Kamu  Malî  Yönetimi  ve 
Kontrol  Kanunu,  4734  sayılı  Kamu  İhale  Kanunu  ve  6245  sayılı  Harcırah  Kanunu 
hükümleri uygulanmaz. 

Yürür lük

101 
Madde 15– Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

Yürütme 

Madde 16– Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

102