TEKS DESKRIPSI

GETUK
Getuk (gethuk) yaiku tedhan arupa jajanan peken ingkang kedamel saking tela
engkang dipun dang lajeng ditumbuk sareng gendhis abrit utawi gendhis krambil
lajeng diiris-iris uga biyasanipun dihidangke kaliyan parutan krambil.
Getuk niki benten kaliyan getuk lindri, getuk pisang kersa getuk goreng ingkang
ngrupikaken inovasi saking getuk. Biyasanipun getuk ingkang dipun sade ing peken-
peken tradisional Jawi dibungkus kaliyan godhong pisang.
Getuk niki nggadhahi werni kecoklatan ingkang asalipun saking gendhis abrit. Getuk
biyasa niki langkung mirah saking jenis getuk sanese kados getuk lindri uga getuk
pisang kersa getuk goreng.

GUDEG
Manganan tradisional iku sawijining wangunan budaya kanggo manungsa Jawa.
Salah siji contoh manganan tradisional kang terkenal iku “Gudeg.” Gudeg iku
manganan sing tumindak kang dadi makanan ikonik kanggo wong Jawa, khususé
kang tindak asalé saka kutha Yogyakarta lan Solo.
Gudeg terbuat saka jeroan nangka kang diolah karo bumbu rempah lan ditumis
kanggo jam sajen. Manganan iki ditindak karo nasi, telur rebus, tahu, lan ayam.
Rasa manis lan gurih sing khas saka Gudeg bakal nyedhiyaké sensasi nikmat ing
saben siji umpamane. Gudeg uga uga kayaé dihidangkan karo krupuk, sambal, lan
kerepik kang nutupake cita rasa tradisional lan nikmat saka manganan iki.

KUCING
Kucing iki duwe warna kulit sing dominan ijo. Wujudé kang ramping lan lentur niku
nggambarkan kemahirané kang nandhang ing dhuwur papan.
Matané sing elok lan wujud mungilé niku minangka dhahar alami. Ing bengi, kucing
iki suka mlaku-mlaku maringi wewangian sing elok.
Laku temenané kang akrab lan ngluwihi sing kasebut mènèhi ciri khas kang tansah
diandalkan.
CANDHI BARABUDHUR

Candhi Barabudhur mujudake candhi Buddha kang digawe ing abad IX dening Raja
Semaratungga sing ngasta kraton Mataram Hindhu.
Raja Semaratungga saka wangsa Syailendra. Candhi iki minangka candhi Buddha
gedhe dhewe sejagat.
Prenahe Candhi Borobudhur dumunung ana ing sakidul kulone Kutha Muntilan
Kabupaten Magelang Jawa Tengah.
Candhi Barabudhur dumadi saka 9 tataran yaiku enem teras wujud pasagi lan telu
wujud bundher, kanthi pucukan wujud cungkup ing pusere.
Candhi iki direnggani panel relief cacah 2.672 lan reca Buda cacah 504.
Cungkup pusere kinubengan reca Buda lungguh cacah 72 sing padha dipapanake
ing njero stupa-stupa sing bolong-bolong.
Tekan saiki, Candhi Barabudhur isih dadi papan tirakat. Wong-wong Buddha padha
ngrayakake Wesak ing candhi iki saben tahun.
Candi Barabudhur uga wis kondhang kaloka dadi papan wisata kang gawe gumun
turis Indonesia lan mancanegara.

GAJAH

Gajah iki ukurane gede banget, lan kulité sing abang-abang nggambarkan
kekuwatan lan kegagahané.
Ciri istiméwa gajah iki yaiku cangkémé sing gedhé lan bengkok kanggo
nyedhiyakaké panganan utawa nyedhiyakaké tanda kasih sajen.
Ing dalané, gajah iki njaga banget karo wong-wong sing teka dhateng kramané.
Saben ayam dalu gajah iki nampa penghormatan dhateng leluhur.
 TEKS NARASI

PERANG SURABAYA (NARASI INFORMATIF)

Ing tanggal 10 Nopember ana perlawanan rakyat ing Surabaya kanggo ngusir
Walanda lan sekutune saka tanah kelairane. Perang iki diwiwiti kanthi nesu tentara
Inggris amarga mateni pimpinane, Brigadir Jenderal Mallaby. Jalaran saking
tiwasipun panggedhenipun, Inggris tuwin sekutunipun sami paring ultimatum
dhateng sadaya pejuang ing Surabaya kala punika, supados pasrah. Tinimbang
nyerah, ultimatum kasebut dianggep minangka penghinaan dening para pejuang lan
rakyat. Dheweke nggawe milisi kanggo nglawan Inggris sing ngancam bakal
nyerang.
Merga ngerti yèn ultimatumé wis ditolak, Inggris lan sekutuné padha ngamuk. Ing
esuk tanggal 10 November, dheweke ngluncurake serangan gedhe ing segara, darat
lan udhara, nyebarake sekitar 30.000 infanteri, akeh pesawat, tank lan kapal perang.
Kutha Surabaya digempur banget dening sekutu. Padha ngebom bangunan
pamaréntah lan matèni pejuang. Kedadeyan ing wektu iku nggegirisi banget,
pembunuhan ana ing endi-endi lan nyurung para pejuang menyang pinggir.
Nanging, ora dinyana-nyana rencanane arep nelukake kutha Surabaya sajrone
telung dina ora kasil. Sakehing pejuang lan warga Surabaya padha nglurug perang.
Jiwa juange para pahlawan wektu iku muncul amarga ana nom-noman sing jenenge
Bung Tomo. Dheweke kanthi wani nguwuh-uwuh kanggo ngobong semangate para
prajurit. Perang Surabaya udakara telung minggu lan dimenangke dening sekutu.
Sanadyan kutha Surabaya kacemplungake ing tangan sekutu, perlawanane warga
Surabaya wektu iku nuwuhake semangat juang kabeh rakyat Indonesia

MENGETI DINA KARTINI

Dina Kartini dimengeti tanggal selikur wulan April. Neng sekolahanku nganaake
lomba. Rina melu lomba moco puisi, Rina dikon nganggo kebayak lan sanggulan.
Esukke Rina pamitan karo ibune arep menyang sekolah.
Basan tekan sekolahan let sedelo jenenge Rini diceluk. Rina banjur munggah neng
panggung moco puisi lan ngragakke opo sing ditulis Rina neng kertase. Rini moco
puisine karo ngguyu. Koncone Rina melu ngguyu kabeh.
Puisine Rina dowo banget. Let sedelo puisine Rina rampung diwaco. Kabeh konco-
koncone Rina lan guru-gurune seneng banget, kabeh ngeploi Rina. Mergane puisine
Rina apik banget. Konco-koncone Rina terus domaju.
Basan kabeh wis maju, kabeh do nunggu pengumumanne. Kabeh do deg-degan,
basan diwacakke pengumumanne Rina sing juara 1. Rina oleh piagam lan piala
seko sekolahan. Rina seneng banget, Ibune Rina yo seneng mergone Rina juara 1

MENYANG SEKOLAH
Dina Senin Rudy tangi jam 5 esuk. Kluruke wis muni. Rudy mbukak cendelo. Bar
mbukak cendelo Rudy noto peturone, Rudy bocah sing resian.
Let sedelo bar ngresiki peturonne. Rudy terus adus. Rudy raleli sikatan, sabunan,
karo samponan. Bar adus Rudy nganggo seragam karo sepatu. Rudy ora leli
jungkatan nganggo topi karo tas.
Rudy terus metu seko kamar ibu, bapak, karo adik wis nunggu neng meja sing
dinggo maem. Rudy maem cepet mergane Rudy piket neng sekolahan.
Bar maem Rudy lan keluargane metu. Rudy pamit menyang sekolah karo bapak lan
ibu. Raleli salim karo bapak lan ibune.
Rudy terus mlaku menyang sekolah. Neng sekolahan Rudy ketemu koncone neng
ndalan, terus Rudy mlebu kelas bareng koncone. Banjur mlebu kelas Rudy piket,
kelase dadi resik.

PENTAS SENI LAN PERPISAHAN KELAS 6

Dina Senen Rani mangkat sekolah. Arep mangkat sekolah Rani Pamit sikik karo
ibune. Rani neng dalan Rani ketemu koncone sekolah. Rani menyang sekolah
bareng koncone. Rani sekolah neng SD 1 Bantul.
Basan tekan sekolahan Rani lan konco-koncone diceluk bu guru sing ngajari nari.
Basan mlebu ngone sing dinggo nari bu guru njupuk selendang dinggo ajar tari. Bu
guru ngomong "Rani sesuk Senen sing keri kowe melu pentas seni lan perpisahan
kelas 6".
Dina Senen wis teko eneh. Rani didandani karo guru-guru sing pinter ndandani.
Basan rampung dandan Rani lan konco-koncone nganggo klambi lan nganggo
selendang. Rani lan konco-koncone ora lali disangguli.
Sampun rampung pentase Rani lan konco-koncone diceluk. Rina lan konco-koncone
oleh ijazah. Rani seneng banget. Guru-gurune Rani seneng banget. Rina matur
nuwun sanget kalih guru tarine.
PAGELARAN SENI KARAWITAN
Dina Senen Dery diceluk Guru karawitan. Dery dikon gurune ajar gamelan ing
biasane dinggo ajar gamelan. Dery milih ajar saron. Dery diajar pisan banjur iso.
Telung dina bar latihan, Dery melu pagelaran seni karawitan.
Dina Kamis Dery menyang ing lapangan Paseban neng ngarep kantor bupati Bantul.
Dery lan konco-koncone didandani sedelo. Sing cah lanang nganggo blankon, sing
wadon Sanggulan lan nganago kebayak. Cah wadon ono loro kabeh dadi sinden.
Bapak lan ibune Dery ndelok ono siaran langsung ing TVRI. Ing TVRI enten
pagelaran seni karawitan. Dery mlebu TV. Bapak lan ibune seneng karo sing
dimaenke karo Dery. Dery lancar banget.
Dery di celuk maju ing nduwur panggung. Dery diparingi piale kalih jurine. Guru
kelasse Dery seneng karo Dery. Neng kelas Dery paling pinter dewe. Neng
sekolahan Dery nduwe konco akeh. Bali-bali keluargane seneng.
SESANTI JAWA

1. Wani ngalah duwur wekasane

Artinya: Melakukan negosiasi dengan mengalah tentu akan menghasilkan
kemenangan di kemudian hari.
2. Tirta candra geni raditya
Artinya: Sifat hakim hendaknya teliti dan terang sesuai dengan matahari dan
bulan.
3. Tulung menthung
Artinya: Kelihatannya menolong, tetapi membebani.
4. Setan anggawa eting
Artinya: Orang yang suka mengadu domba.
5. Ngenteni kambanging watu item
Artinya: Menunggu hal yang mustahil.
PARIWARA JAWA
1. Ojo mandheg sinau, gantungno cita-citamu sak duwure bintang ing langit
Artinya: Jangan berhenti belajar, gantungkan cita-citamu setinggi bintang di
langit.
2. Buku iku jendalane donyo
Artinya: Buku itu jendela dunia
3. Tanpa awak waras, urip ora ono artine.
Tanpa badan sehat, hidup tidak ada artinya.
4. Ngunjuk segelas mawon, segeripun sedinten
Minum segelas saja, segernya seharian
5. Kesehatan kui larang regane, ayo jogo kesehatan.
Artinya: Kesehatan itu mahal harganya, ayo jaga kesehatan.
 SLOGAN JAWA
1. Wong sabar rejekine jembar, ngalah urip luwih berkah
(Orang sabar rezekinya luas, mengalah hidup lebih berkah)
2. "Ala lan becik iku gegandhengan. Kabeh kuwi saka kersaning Pangeran."
(Kebaikan dan kejahatan ada bersama-sama, itu semua adalah kehendak
Tuhan)
3. "Dalan urip lan pangane wis cemepak cedhak kaya angin sing disedhot
bendinane."
(Jalan hidup dan rezeki itu sudah disediakan seperti udara yang dihirup setiap
hari)
4. "Gusti iku cedhak tanpa senggolan, adoh tanpa wangenan."
(Tuhan itu dekat, meski tubuh kita tidak dapat menyentuhnya, jauh tiada
batasan)
5. "Natas, nitis, netes."
(Dari Tuhan kita ada, bersama Tuhan kita hidup, dan bersatu dengan Tuhan
kita kembali)