Acta Resumo: Exposición sobre a Toponimia no Municipio de
A Estrada
Título da exposición:
A Toponimia no Municipio de A Estrada
Expositor/a:
Clara
Lugar e data da exposición:
IES Antón Losada Diéguez – Salón de actos 20/12/
Introdución:
A exposición centrouse na análise da toponimia no concello da Estrada, un elemento esencial para
comprender a historia, a cultura e a identidade do territorio. A toponimia, entendida como o estudo
dos nomes de lugar, ofrece unha visión única sobre os pobos e as súas relacións co medio. A
Estrada, como un dos municipios con maior número de parroquias en Galicia (51 en total), posúe
unha riqueza toponímica excepcional.
O expositor explicou que os nomes dos lugares non son simples etiquetas, senón que conservan
información sobre a paisaxe, as actividades humanas, as tradicións e a evolución da lingua galega.
Orixe do nome "A Estrada":
O nome "A Estrada" ten a súa orixe no latín "strata", que significa "camiño empedrado" ou "vía
pavimentada". Isto suxire que a zona tivo unha importancia estratéxica como punto de paso e
comunicación ao longo da historia. Este aspecto remarca a conexión entre a toponimia e as funcións
ou características dos lugares que nomean.
Clasificación dos topónimos da Estrada:
Os topónimos do municipio foron clasificados en catro categorías principais, baseándose nas súas
orixes e significados:
1. Topónimos de orixe natural:
Estes nomes fan referencia a elementos xeográficos ou naturais. Exemplos destacados:
• Ouzande: Nome que podería derivar dun termo relacionado coa presenza de auga ou
humidade.
• Outros topónimos similares inclúen nomes de montes, ríos ou vales que describen o
relevo da zona.
2. Topónimos de orixe humana:
Aquí inclúense nomes que aluden a actividades, oficios ou intervencións humanas na
paisaxe:
• Codeseda: Asociado ao arbusto do codeso, abundante na zona e de importancia
tradicional.
• Callobre: Vinculado a antigos camiños ou sendas (calle en latín).
3. Topónimos relixiosos:
A influencia da relixión na toponimia local é evidente:
• Santa Cristina de Vea: Un exemplo de parroquia dedicada a un santo.
• Santa Cristina de Vinseiro: Reflicte a cristianización do territorio e a presenza de
advocacións relixiosas.
4. Topónimos de orixe medieval:
Estes nomes evidencian a estrutura social e territorial da Idade Media:
• Oca: Relacionado co pazo de Oca, unha xoia do patrimonio arquitectónico galego.
Valor cultural e histórico da toponimia:
Un dos puntos máis relevantes da exposición foi o destacado valor que a toponimia aporta en
diversos ámbitos:
• Historia local:
A toponimia é unha testemuña da historia, reflectindo desde a romanización ata os cambios
sociais e económicos.
• Lingua galega:
Os nomes de lugar son unha cápsula do tempo lingüística, conservando termos e expresións
antigas que ás veces xa non se empregan no galego actual.
• Medio ambiente:
Os topónimos relacionados coa natureza permiten reconstruír a paisaxe pasada, incluso en
lugares onde o medio natural foi alterado.
Riscos para a conservación da toponimia:
Na exposición abordáronse as ameazas que afectan á toponimia galega:
• Urbanización e modernización: A construción de novas áreas residenciais e vías de
comunicación pode facer desaparecer topónimos tradicionais.
• Castelanización: Algúns nomes son deturpados ou substituídos por versións en castelán,
perdendo a súa autenticidade e significado.
Propostas de preservación:
O expositor destacou varias medidas para preservar a toponimia:
1. Investigación e documentación: Proxectos como o Nomenclátor de Galicia son
fundamentais para rexistrar e protexer os nomes de lugar.
2. Educación e divulgación: Ensinar a importancia dos topónimos nas escolas e fomentar o
seu uso correcto nos medios de comunicación e na sinalización pública.
3. Concienciación social: Implicar á cidadanía na protección dos nomes tradicionais,
recoñecendo o seu valor como parte do patrimonio inmaterial.
Conclusión:
A exposición finalizou resaltando que a toponimia é unha ferramenta esencial para conectar o
pasado co presente e o futuro. No caso de A Estrada, cada topónimo é un reflexo da súa rica
historia, da diversidade lingüística e da relación entre os habitantes e o seu territorio. Preservar e
estudar estes nomes non só é unha forma de honrar o pasado, senón tamén de garantir que as
xeracións futuras teñan acceso a este legado único.
Agradeceuse a atención dos asistentes e fíxose un chamamento á reflexión e á investigación sobre
os nomes dos lugares que nos rodean.
