Gallego

O galego e o portugués comparten a primeira etapa de formación como idiomas ata o século XIV.
seguen camiños diferentes
as diferencias eran exiguas ata o [Link]

O portugués
Portugal. reino autónomo a comezos do [Link]
1128 independencia de portugal
Consolídase como lingua oficial desde a existencia do reino de Portugal, os monarcas foron impulsando o
idioma ata que conseguiron fixar ynha lingua
- Será levado polos navegantes a disintos lugares de África (lingua en expansión)

O galego
Pola contra, experimentará marxinación
- A lingua queda reducida a dialecto rústico ata o século XIX
A desigualdade da fortuna portuguesa, o galego era desprestixado e vulgarizado

O galego antigo(etapa de esplendor)

Nesta etapa, o reino de Galicia e a súa lingua, o galego-portugués gozan de prestixio:
- Os trobadores casteláns troban na nosa lingua (exportamos lingua)
1200 e 1300: etapa de esplendor do galego medieval
representada polos trovadores da Escola Lírica Galego-Portuguesa

Todos os documentos públicos e privados redactados en galego (lingua que a xente entende e fala)

lingua normalizada
En cambio, durante a metade do S. XIII, Galicia experimenta o seu primeiro conflito lingüistico, xa que o rei
envia nobres castelán-falantes.
Pasando ao monarca Alfonso XII , foi o responsable de moitas obras en galego, pero non destaca polo apoio á
lingua nos usos oficiais

Literatura galega medieval

Lirica cantiga de amigo

- Lirica profana Xeneros maiores cantiga de amor

cantiga de escarnio e maldicir

xeneros menores cantiga de seguir

pranto
tenzón
pastorela
descordo
lai
 - Lirica relixiosa Cantigas de Santa Maria

Prosa
- De ficción Ciclo bretón Demanda do Santo
(Materia de Bretaña) Libro de Tristán

- Haxiográfixa Milagres de Santiago (vidas de santos)

- Historiográfica Crónica Xeral Galega

General Estoria

Libros de Liñaxes

Xénese da lirica medieval galego-portuguesa

- Prosperidade económica (necesaria para crear unha cultura trobadoresca)

- Poesia cantada
- Creacións autóctonas (influencia da lírica provenzal)
- Duas maneiras de trobar: tradicional ou occitano

Os Cancioneiros (tradición manuscrita)

Cancioneiros da Ajuada Finais do [Link] e comezos do [Link]

310 cantigas de amor

Conservado en Lisboa

Incompleto (faltanlle follas, miniaturas, nome dos autores e notacion

musical)

Cancioneiro da Biblioteca Coñecido como Colocci-Brancuti , principios do S. XVI

Nacional
1647 cantigas

Conservado na Biblioteca Nacional de Lisboa

Angelo Colocci (compilación)

Inclue Arte de Trovar e cinco lais narrativos

Cancioneiro da Vaticana [Link]

1205 cantigas

Conservado na Biblioteca Vaticana

Cancioneiro de Berkeley [Link] e [Link]

1157 cantigas

Consérvase na Universidade de California

Encargo de Ángelo Colocci

Copia do Cancioneiro da Vaticana

Pergamiño do Vindel [Link]

Consérvande 7 cantigas de amigo de Martín Códax

e a música de 6 delas

Descuberto por Pedro Vindel como garda interior dun libro

Único conservado de cantigas de amigo

Pergamiño Sharrer Finais do [Link]

Descuberto por Sharrer (formando parte de encadernación dun

libro)

Único exemplo de cantigas de amor con música

7 cantigas de Don Dinis e a sua correspondente notación musical

Autores e interpretes

- Figuras importantes trobador, xograr e soldadeira

- Introdución a esta pregunta autores de diversa procedencia que escribiron obras en galego

Os trobadores
Adoitaban ser nobres arruinados que querían aparentar un nivel de vida diferente

Compoñian cantigas e logo entregabanllas aos xograres para que as interpretasen

Os xograres
Interpretaban as composicións creadas polos trobadores, ainda que algyns chegaron a compoñer as súas
propias cantigas

Posteriormente, o xograr pasou a chamarse menestrel, xa que só facian acompañamento musixal

Os segreis
Trobador profesional de baixa nobreza que interpretaba as suas propias composicións e cobraba por ese
traballo

As soldadeiras
Acompañaban aos xograres e cantaban, bailaban ou tocaban algún instrumento

Tiñan sona de practicar a prostitución e foron satirizadas nas composicións dos poetas

Destacando María Perez, A Balteira

TEMA 2
A cantiga de amigo Composicións profanas da lírica galego portuguesa nas que un poeta (un
home) pon en boca dunha doncela (a amiga), nun discurso emotivo, a expresión dos sentimentos de
amor que esta ten polo seu amigo

Clasificación segundo as voces

Cantigas monologadas intervén unha soa voz

Cantigas dialogadas interveñen dúas ou mais voces en forma de conversa

Cantigas narrativas non se dirixe a ningun destinatario (3º persoa)

Segundo a temática

Mariñas ou barcarolas desenvólvense nunha paisaxe mariñeira

Bailadas expresa a ledicia de amar e vivir, invitación ao baile (sempre refrán)

Cantigas de romaría ermidas, igrexas e santuarios onde se encontran os namorados

Caracteristicas da cantiga de amigo

- Voz poética feminina

- Aparece a palabra clave: “amigo”

Ambientación medio rural e doméstico

Destinatarios amigas, irmás, nai ou natureza

Trazos caracteristicos (recursos)

Paralelismo: palabras ou ideas dunha cobra volven a aparecer na seguinte con mínimas modificacións

Leixaprén: repetición do mesmo verso (segundo verso da primeira, repitese no primeiro da terceira)

Refrán: verso que se repite ao final de cada cobra

Temática (1º QUE INDICAR NO COMENTARIO)

Amor correspondido: motivo de sufrimento da amiga

Amor correspondido: a amiga manifestará sentimentos de ledicia

Motivos temáticos da cantiga de amigo

Auto-loanza da amiga: a amiga alábase a si mesma

Ausencia do amigo: non acode a unha cita ou encontro

Coita de amor: sufrimento da amiga pola ausencia do amigo

A prohibición: impedimento para verse co amigo (pode ser prohibición da nai ou forzad maiores)

A ledicia da amiga: a amiga manifesta alegria porque se vai a producir o encontro co amigo

Persoaxes na cantiga de amigo

- A amiga (suxeito lírico)

- O amigo (aparece nun segundo plano)
- A nai (confidente, conselleira e protectora)

Outras persoaxes

- A irmá acompañante ou confidente

- A amiga acompañante ou confidente
Simboloxía

A natureza: locus amoenus (lugar ideal

Árbores e flores: chegada da primavera, representan a fecundidade
Auga limpa e clara: pureza (virxinidade da amiga)

auga turbia: perda desa pureza (perda da virxinidade)

O mar: elemento de separación ou paixón amorosa

baño no mar: purificación, erotismo ou fecundidade (as ondas escoitan e consolan á namorada)
A fonte: lugar de encontro dos namorados
Os cabelos: lavar os cabelos significado erótico (igual que lavar as camisas)
O cervo: identificase coa figura do amigo

A cantiga de amor poema con música no que un home se dirixe a dona (unha dama) mostrando
o seu amor por ela. O suxeito lírico é masculino

Orixes
- Canço da literatura provenzal
- Tradición autóctona

Clasificación
Cantigas de mestría non teñen refrán, seguen o modelo da canço provenzal

Cantigas de refrán teñen refrán, seguen estrutura paralelística (paralelismo, leixaprén e refrán)

Caracteristicas xerais
- Voz poética masculina
- Palabra clave senhor
- Sempre se trata dun amor non correspondido
FORMA

Cobra singular: a rima cambia en cada estrofa

Cobra unisonante: mesma rima en todas as estrofas

Cobra dobra: rima de dúas en dúas estrofas

Cobra tenra: repítense cada tres

Cobra capfinida: unha palabra do último verso da estrofa aparece de primeira na seguinte estrofa

Cobra capcaudada: rima o último verso dunha estrofa co 1º da seguinte

Cobra capfinida

Cobra capcauda
Recursos (ademáis do paralelismo e do leixaprén)

Dobre: repetición de palabras na mesma posicón en distintos versos(sen variación no morfema)

Mordobre: repetición de palabras en posición simétrica (con variación no morfema)

Finda: despois do refrán “conclusión”

Atafinda: unha estrofa comtinúa na siguiente

 Temática (saber aplicar á práctica)
En xeral o poeta realiza a petición de amor ou laméntase pola indiferenza
Eloxio a dama: primeiros versos da cantiga
a senhor idealizada
- Céntrase en dous aspectos: beleza fisica e calidades morais

O amor do poeta: Amor e Deus son os culpables

- O poeta aspira a ter unha recompensa (nunca se produce)

A reserva da dama: a senhor pode chegar a negarlle ao namorado o dereito de lle falsr ou
mirala

A coita de amor: amor non correspondido

- A morte por amor é un dos tópicos mais caracteristicos

TEMA 3
Cantigas de escarnio e maldecir parte do camcioneiro satírico e de burlas

Cantigas de escarnio baseadas na equivocatio, palabras con dobre sentido

Cantigas de maldicir empregan palabras directas

Orixes
- Poesía autóctona e provenzal

Clasificación (empezar todas con: clasificación das cantigas de escarnio (lirica profana medieval)
- Cantigas de mestria ou de refrán (explicadas arriba)

Sátira obscena:
- Sátiras de soldadeirss, abadesas, homosexuais, cornudos etc
- Referida aos órganos reprodutores e ao sexo

Sátira social:
- Burlas de vicios, costumes e defectos físicos
Sátiras contra Clases de nobres (critíca avaricia)
Os relixiosos
Avogados,médicos…

Sátira literaria:
- Burlas e parodias a outro tipo de poesia, do amor cortés etc
- Escarnios que se dirixen mutuamente a trobadores e xograres (denuncia a falta de talento)

Sátira politica:
- Critica alcaldes e autoridades eclesiásticas que na guerra civil se pasaron ao bando de do usurpador
- Cantigas nas que de pon de manifesto a covardía dalgúns vasalos de Alfonso X
Sátira moral:
- Cantigas con carácter moral, próximas ao sirventés
- Tratan sobre a corrupción, o abuso do poderoso etc

Caracteristicas xerais: non teñen finalidade moralizadora, pretenden divertir

Forma:
- Primeira cobra con función narrativa
- Segunda cobra con función lirica
- Cobra final con un comentario en ton irónico

Recursos retóricos

O equívoco: xogar co dobre sentido das palabras

A ironia: afirmar o contrario do que se pensa
O simil: comparacions
Metaforas: “Las perlas de su boca”