• Birgə yaşayışın tarazlığa nə kimi təsiri var...?

Ə.ƏLIYEV ADINA 204 SAYLI ORTA
MƏKTƏBIN XI “V” SINIF ŞAGIRDLƏRI


Müəllimin tapşırığı bizdə çox
böyük maraq oyatdı...
Doğrudan
da, görəsən
təbiətdə
tarazlıq
nədən
pozulur?
Görəsən hər il
məhəlləmizdə
bitən meyvə
ağaclarının
sayı niyə
azalmaq
üzrədir?
Yaşadığım
şəhərin təbii
mühitinin
vəziyyəti
necədir?
Görəsən
məhəlləmin
təbii
mühitinin
təbii
tarazlığa
təsiri varmı?

Bunun üçün biz belə bir plan
qurduq:

1) Yaşlı əhali arasında sorğu aparaq...
2) Problemin həlli yollarını araşdırmaqdan
ötrü lazımı instansiyalara müraciət edək...
3) İnternetdən məlumat və şəkillər yığaq...
4) Əldə etdiyimiz məlumatlara əsasən
təqdimat hazırlayaq...
Yaşı 45-50-dən yuxarı olan qonşulara
belə sual verdik:
Köhnə çəkilən şəkillərdə də deyilənlərin təsdiqini gördük...
Çox idi Alça ağacı tək-tük qalıb
Çox idi Tut ağacı azalıb
Çox idi Yaşıllıq azalıb
Təmiz idi havası Toz və dumanlıdır
Keçmişdə (1970) İndi (2009)
30-45 il bundan qabaq məhləmizin görünüşü necə idi?
Yaşadığımız məhəllənin
havasının tozluluğunu öyrənmək
istədik.

Bunun üçün eyni ölçülü
rəngsiz, yapışqanlı lent
parçasından istifadə
edirik. Lent parçalarını
ucu işlənmiş kibrit çöpü
və ya sancaqla yapışqanlı
üzü yuxarı olmaqla
tədqiq olunan sahəyə
bərkidirik. Nümunələr 1
saatdan çox havada
saxlanılır.



Tədqiqatlarımızı bir
müddət
(1 saatdan 1 neçə saata
qədər ) təkrarlayırıq .
(1 gündə)
Hər bir lent parçasını
yapışqanlı üzü yuxarı
tərəfə olmaqla lupa ilə
baxırıq. Oradakı toz
hissəciklərini sayırıq.

Toz hissəciklərini sayırıq:

Müşahidə
yeri

Nümunə
1
(Saat
10.00-
11.30-dək)

Nümunə
2 (Saat
12.00-
13.30-dək)
Nümunə
3 (saat
14.00-
15.30-
dək)
Cəmi
(1 gün)
1. Şəhər parkı 12 20 32 64
2. Yaşayış massivi
(binalar
arasındakı
ərazi)
34 52 68 154
3. Otaq
(Mənzil və ya sinif
otağı)
9 8 9 26
4. Çoxhərəkətli küçə 54 76 98 228






64 -14%

Yaşayış
massivi
154
33%

Otaq

26
5%

küçə

228
48%
TOZ HİSSƏCİKLƏRİNİN
1 GÜNDƏ SAYI
Şəhər parkı

Yaşayış massivi Otaq küçə

0
1000
2000
3000
4000
5000
şəhər parkı yaşayış massivi otaq küçə
1920
4620
720
2840
Toz hissəciklərinin sayı 1 ayda
0
10000
20000
30000
40000
50000
60000
70000
80000
90000
Şəhər parkı Yaşayış massivi Otaq Küçə
23360
56210
9490
83220
Toz hissəciklərinin sayı 1 ildə
Araşdirmalarımızdan
“Yaşıllaşma” aksiyasına qoşulaq ki, ağaclar bizi bu toz hissəciklərindən
qorusun.
Ağacların budaqlarının vəhşicəsinə qırılması (bəhrəsini yığarkən) onları məhv
edir.
Bu da yaşıllığın azlığı, məişət tullantılarının çoxluğu təbii tarazlığın
pozulmasına gətirib çıxarır.
Göründüyü kimi yaşayış massivi və çoxhərəkətli küçədə toz hissəciklərinin
sayı günbəgün artır, mühit pisləşir.
Bu “Yaşıllaşma” aksiyasına digər rayonda yaşayan məktəblilərin də
qoşulmasını çağırırıq...!!!
Qərara aldıq ki, sinif adından yerli bələdiyyəyə və Təhsil Nazirliyinə məktub
yazaq; - “Qoy hər il məktəbi bitirən şagirdlər öz yaşadığı ərazidə hərəyə bir
ağac əksinlər.”
Meyvə ağaclarının budaqlarını qırmayaq, çünki bizdən sonrakı uşaqlar da
onların bəhrəsini görməlidirlər...
Nə qədər ki, toz hissəciklərini tutub saxlayan ağacların sayını azaltsaq, bir
o qədər də ətrafı toz –duman basar. Təbii tarazlıq pozular...
İstifadə etdiyimiz mənbələr
• Biologiya dərsliyi- 11-ci sinif
• Yaşıl Paket-materialları
• İnternet resursları:

• Q. Mustafayev “Ekologiyanın əsasları”