STATISTIK

1.6 Mengira min bagi data terkumpul.

Min bagi taburan data terkumpul,
x=

fx
f

Contoh :
Jadual berikut menunjukkan ukuran tinggi untuk 50 orang murid.
Tinggi (cm )

Bilangan murid
141 - 145
146 - 150
151 - 155
156 160
161 - 165
166 - 170

2
5
10
12
14
7

Kira min tinggi murid itu.

Penyelesaian ;
Tinggi
(cm)
141- 145
146 150
151 155
156 160
161 165
166 170

Min, x =

Soalan;

Titik tengah
x
143
148
153
158
163
168

fx = 7910 =158.2cm
50
f

Kekerapan,
f
2
5
10
12
14
7
f = 50

fx
286
740
1 530
1 896
2 282
1 176
fx = 7 910

1. Jadual berikut menunjukkan taburan kekerapan bagi jisim murid dalam sebuah kelas
tertentu. Hitungkan min jisim murid tersebut.
Jisim (kg)
41 - 45
46 - 50
51 - 55
56 - 60
61 - 65
66 - 70
71 - 75

Kekerapan
2
4
8
11
9
4
2

Jawapan : _____________________
2. Jadual berikut menunjukkan gaji bulanan bagi 83 orang pekerja di sebuah syarikat.
Tentukan min gaji pekerja daripada data tersebut.
Gaji bulanan (RM)
401 - 500
501 - 600
601 - 700
701 - 800
801 - 900
901 1 000
1 0001 1 100
1 101 1 200

Bilangan pekerja
8
10
17
16
16
9
5
2

Jawapan : _______________
3.
Jadual di bawah menunjukkan tinggi, disukat kepada sentimeter yang terdekat,
bagi 40 orang murid. Hitungkan min tinggi murid itu.
Tinggi (cm)
150 154
155 - 159
160 - 164
165 - 169
170 - 174
175 - 179

Bilangan murid
4
9
12
8
5
2

Jawapan : _______________

4.
Jadual berikut menunjukkan taburan kekerapan jisim bagi 100 orang kanakkanak di sebuah taman perumahan. Kira jisim min kanak-kanak itu.
Jisim (kg)
20 - 24
25 - 29
30 - 34
35 - 39
40 - 44

Kekerapan
12
14
30
27
17

Jawapan : _______________
5.
Jadual berikut menunjukkan ukuran tinggi, dalam cm, bagi 120 orang murid.
Hitungkan min tinggi murid itu.
Tinggi (cm)
150 154
155 - 159
160 - 164
165 - 169
170 - 174
175 - 179

Bilangan murid
11
26
37
25
15
6

Jawapan : _______________
6.

Jadual berikut menunjukkan taburan jisim 40 orang murid.

Jisim (kg)
Kekerapan

41 - 45
3

46 - 50
7

51 - 55
10

56 - 60
14

61 65
6

Kira min jisim murid.

Jawapan : _______________
7.

Kira min untuk taburan kekerapan dalam jadual berikut

Selang
50 - 54
Kelas
Kekerapan 2

55 - 59

60 - 65

65 - 69

70 - 74

75 - 79

80 - 84

85 89

10

Jawapan : ______________

8.
Jadual berikut menunjukkan gaji harian pekerja syarikat bagi orang pekerja.
Hitungkan min gaji pekerja tersebut.
Gaji
Harian (RM)

35 - 37

38 - 40

41 - 43

44 46

47 49

Bilangan
Pekerja

12

Jawapan : _______________
9.

Kira markah min bagi sekumpulan peserta dalam satu pertandingan kuiz

Markah
Bilangan
peserta

1 20
4

21 - 40
10

41 - 60
13

61 - 80
8

81 100
5

Jawapan : _______________

10.
Jadual di bawah menunjukkan taburan panjang, dalam mm, bagi suatu sample 200
helai daun. Kira min panjang daun itu.
Panjang
20 - 23
(mm)
Kekerapan 8

24 - 27

28 31

32 - 35

36 - 39

40 43

20

54

78

37

Jawapan : ____________________

Jawapan soalan;
1

58.125

54.6

745.68

71.38

162.875

41.3

33.15

50.5

163.04

10

32

STATISTIK
1.8

Mencari median daripada ogif bagi data terkumpul

Contoh:
Jadual berikut menunjukkan taburan kekerapan bagi jisim pelajar dalam sebuah kelas
tertentu.
Jisim (kg)
41 45
46 50
51 55
56 60
61 65
66 70
71 - 75

Kekerapan
2
4
8
11
9
4
2

Anggarkan median jisim pelajar.

Penyelesaian:
Langkah 1: Binakan satu jadual kekerapan longgokan seperti berikut:
Jisim (kg)
41 45
46 50
51 55
56 60
61 65
66 70
71 - 75

f
2
4
8
11
9
4
2

Sempadan atas
45.5
50.5
55.5
60.5
65.5
70.5
75.5

Kekerapan longgokan
2
6
14
25
34
38
40

Langkah 2: Kemudian plotkan satu graf kekerapan longgokan bertentangan jisim pelajar
(menggunakan sempadan atas).

45
Kekerapan longgokan

40
35
30
25
20
15
10
5
0

Median = 58.5 kg

40.5 45.5 50.5 55.5 60.5 65.5 70.5 75.5

Jisim ( kg)

Daripada graf, median = 58.5 kg

Latihan:
1.

Jadual berikut menunjukkan bilangan durian yang dipungut dari sebuah dusun
durian bagi 50 hari tertentu pada musim durian.
Bilangan durian dipungut
120 124
125 129
130 134
135 139
140 144
145 - 149

Bilangan hari
2
3
10
19
13
3

Lukiskan ogif bagi data di atas. Daripada ogif itu, anggarkan median bagi
bilangan durian yang dipungut.
2.

Jadual berikut menunjukkan gaji bulanan bagi 60 orang pekerja di sebuah kilang.
Gaji bulanan (RM)
300 399
400 499
500 599
600 699
700 799
800 899
800 - 999

Bilangan pekerja
6
10
12
18
8
4
2

Anggarkan median bagi gaji bulanan pekerja berdasarkan ogif yang telah dilukis.
3.

Jadual berikut menunjukkan jisim satu sampel 70 biji epal yang dipetik dari
sebuah dusun.
Jisim (g)
140 144
145 149
150 154
155 159
160 164
165 169
170 174

Bilangan epal
4
6
13
17
15
9
6

Berdasarkan jadual di atas, anggarkan median bagi jisim buah epal tersebut
dengan melukiskan ogif.

4.

Jadual berikut menunjukkan tinggi 180 orang penuntut dalam sebuah maktab
perguruan.
Tinggi (cm)
150 154
155 159
160 164
165 169
170 174
175 179

Kekerapan
12
18
40
56
30
24

Lukiskan ogif bagi data di atas, dan daripada ogif itu anggarkan median bagi
tinggi penuntut maktab perguruan tersebut.
5.

Jadual di bawah menunjukkan bilangan telur yang dikumpulkan setiap hari bagi
tempoh 100 hari berturut-turut dari sebuah ladang.
Bilangan telur
20 29
30 39
40 49
50 59
60 69
70 79
80 89

Bilangan hari
8
11
16
20
23
10
12

Dengan melukis ogif, cari median bagi bilangan telur yang dikumpulkan.
6.

Jisim 80 biji kek ditimbang kepada gram yang terdekat dan keputusannya
direkodkan dalam jadual berikut.
Jisim (g)
60 69
70 79
80 89
90 99
100 109
110 119
120 129

Bilangan kek
3
7
10
12
16
21
11

Carikan median bagi jisim kek tersebut dengan melukis ogif.

7.

Gaji harian bagi 30 orang pekerja di sebuah syarikat ditunjukkan dalam jadual
berikut.
Gaji harian (RM)
35 37
38 40
41 43
44 46
47 49

Bilangan pekerja
4
8
12
3
3

Berdasarkan jadual di atas, lukiskan ogif dan kemudian tentukan nilai median
bagi gaji harian pekerja tersebut.
8.

Taburan kekerapan markah bagi 75 orang calon yang menduduki suatu

peperiksaan telah diberikan dalam jadual berikut.
Markah
10 19
20 29
30 39
40 49
50 59
60 69
70 79

Kekerapan
7
11
16
14
14
8
5

Cari nilai median bagi markah pelajar tersebut dengan melukiskan ogif
berdasarkan jadual di atas.
9.

Jadual di bawah menunjukkan ukuran tinggi, disukat kepada sentimeter yang

terdekat bagi 40 orang murid. Dengan melukiskan ogif tentukan median bagi
tinggi kumpulan murid tersebut.
Tinggi (cm)
150 154
155 159
160 164
165 169
170 174
175 179

Bilangan murid
4
9
12
8
5
2

10.

Jadual di bawah menunjukkan hayat bagi 500 biji mentol.

Tempoh hayat (jam)
500 599
600 699
700 799
800 899
900 999
1000 1099
1100 1199

Bilangan mentol
20
31
52
100
154
103
40

Berdasarkan jadual di atas, lukiskan ogif. Kemudian tentukan median hayat

mentol tersebut.

JAWAPAN:
1. 137
2. RM 610.61
3. 158.03
4. 166.5
5. 57
6. 104.5
7. RM 41.25
8. 42
9. 162.5
10. 750.5

PEMBEZAAN
Menentukan terbitan pertama untuk fungsi y = axn

2.1

CONTOH :
dy
bagi y = 2x6
dx

Cari

Penyelesaian
= 2x6

y
dy
dx

= 6(2x 6-1)
= 12x5

SOALAN
1.

Cari

dy
bagi y = 4x5
dx

Jawapan : ..
2.

Diberi f(x) = 20x3 , cari f(x)

Jawapan : ..
3.

Cari

dy
bagi y = 5x -3
dx

Jawapan : ..

4.

Diberi persamaan y =

3 3
dy
x . Cari
5
dx

Jawapan : ..
5.

Bezakan -4x3 terhadap x

Jawapan : ..
6.

Cari nilai terbitan pertama untuk y = -

3 5
x
5

Jawapan : ..
7.

Diberi f(x) = 8x4 , cari f(x)

Jawapan : ..
8.

Cari

dy
x4
bagi y =
dx
8

Jawapan : ..

9.

Cari

dy
1 4
bagi y = x
dx
2

Jawapan : ..

10.

Cari

3
dy
bagi y = 4
dx
x

Jawapan
1. 20x4
2. 60x2
3. -15x-4
4.

9 2
x
5

5. -12x-5
6. 3x-6
7. 32x3
8.

1 3
x
2

9. 2x-3
10. -12x-5

Pembezaan
2.2 Menentukan nilai terbitan pertama untuk fungsi y = axn bagi nilai tertentu
pembolehubahnya.

Contoh :
Cari nilai terbitan pertama untuk fungsi berikut pada nilai x yang diberi.
(a) y = 6x3,
7
(b) f(x) = 2 ,
x

x = -1
x =2

Penyelesaian :
(a) y = 6x3
dy
= 6(3 x 31 )
dx

= 18x2
Apabila x = -1
dy
= 18(-1)2
dx

= 18(1)
= 18

Jawapan :

18

____________________________________________________________________
7
,
x2
= -7x -2

(b) f(x) =

f (x) = -7(-2x -2-1)

= 14x -3
14
= 3
x
14
( 2) 3
7
=
4

f (2) =

7
4

Jawapan :
Soalan :
1. Cari nilai terbitan pertama untuk y = 8x4 bila x = 2.

Jawapan : ..

2. Jika diberi y =

1
dy
apabila x = -1.
2 , cari nilai
dx
x

Jawapan : ..

3.Fungsi f ditakrifkan sebagai f(x) =

1 3
x . Cari nilai f (2).
2

Jawapan : ..

4. Diberi f(x) =

4
1
, cari nilai f(x) bila x =
.
3
2
x

Jawapan : ..

5. Bezakan y =

1
dy
apabila x = -3
2 . Seterusnya cari nilai
dx
2x

Jawapan : ..
6. Diberi f(x) =
(a) f (x)
(b) f (-2)

3 3
x . Cari
5

Jawapan : (a) ..
(b) .
_______________________________________________________________________
_
7. Diberi s = 4t3. Cari nilai

ds
1
bila s =
.
dt
2

Jawapan : ..

8. Jika f(s) =

2
1
).
2 . Cari nilai f(2
t

Jawapan : ..

9. Bezakan v = -

dv
t4
. Seterusnya cari nilai
bila t = -1.
dt
3

Jawapan : ..

10. Fungsi h ditakrifkan oleh h(v) = -2v3. Cari nilai h (-3).

Jawapan : ..

Jawapan :

1.

256

6.

36
5

2.

-2

7.

3.

8
3

8.

32

4.

-192

9.

4
3

5.

1
27

10.

-54

PEMBEZAAN
2.3 Menentukan terbitan pertama untuk sesuatu fungsi yang merupakan
a) Hasil tambah

b) Hasil beza sebutan algebra

Rumus
Hasil Tambah
Jika

y = f ( x) + g ( x )

Hasil Beza
Jika

y = f ( x) + g ( x )

Maka

Maka

dy
d
=
[ f ( x ) + g ( x)]
dx
dx

dy
d
=
[ f ( x ) + g ( x )]
dx
dx

= f ' ( x) + g ' ( x)

= f ' ( x) + g ' ( x)

Contoh
Jika

Jika

y = x 3 + 2x + 5

y = 3x 2 5 x

Maka

Maka

dy
d
= [ x 3 + 2 x + 5]
dx dx

dy
d
=
(3 x 2 5 x )
dx dx

d
d
d
(x3 ) +
(2 x) +
(5)
dx
dx
dx
= 3x 2 + 2

d
d
(3 x 2 )
(5 x )
dx
dx
= 6x 5

Soalan
1

Cari

dy
untuk fungsi
dx

y = x3 + x2

Jawapan:
2

Tentukan

dy
untuk fungsi
dx

y = 5x 2 + 6x

Jawapan:
3

dy
untuk fungsi
dx
y = 3 x( x 2 + 5 x 2)

Cari

Jawapan:
4

Bezakan ungkapan

y = ( x +1)(2 x + 3)

Jawapan:
5

dy
untuk fungsi
dx
1
2
y = x3 x 2
2
3

Cari

Jawapan:

Cari terbitan pertama bagi fungsi

f ( x) = x 3

1 2
x
4

Jawapan:
7

Bezakan fungsi

f ( x) = 6 x 2

1
x

Jawapan:
8

1
2

2
Jika u = 3t t

Cari

du
dt

Jawapan:
9

Tentukan f ' ( x ) jika

2
f ( x ) = 12 x 2 2 5
x

Jawapan:
10

dy
1 2t 3 + t
Diberi y =
cari
dt
t4

Jawapan:
Jawapan:
1

3x 2 + 2 x

10 x + 6

3
4

9 x 2 + 30 x 6
4x + 5

8
9

3 2 4
x x
2
3

10

3x 2

1
x
2

12 x +

1
x2

3 t

4
x3
4 2 3
5+ 2 4
t
t
t
24 x +