You are on page 1of 7

Fizjoterapia 2008, 16, 1, 85-91

ISSN 1230-8323

DOI: 10.2478/v10109-009-0009-8

Metodyka usprawniania osb po urazie rdzenia krgowego


podczas obozw Aktywnej Rehabilitacji
The methodology of improving people after the injury of spinal cord on active rehabilitation camps
Lech Furmaniuk, Grayna Cywiska-Wasilewska
Zakad Kinezyterapii AWF im. Eugeniusza Piaseckiego w Poznaniu
The Eugeniusz Piasecki University School of Physical Education, Institute of Kinesiotherapy

Streszczenie:
Co roku wzrasta liczba modych ludzi, ktrzy na skutek urazu rdzenia krgowego zagroeni s wykluczeniem spo-
ecznym. Osoby te mog liczy na pomoc Fundacji Aktywnej Rehabilitacji, ktrej program wsptworzony jest przez
osoby niepenosprawne poruszajce si na wzku. Jedn z form pomocy jest uczestnictwo w turnusie (obozie) Ak-
tywnej Rehabilitacji. Celem obozu jest nauka czynnoci samoobsugowych oraz poruszania si na wzku. Uczest-
nicy poznaj indywidualne techniki wykonywania czynnoci samoobsugowych przy wykorzystaniu mechanizmw
kompensacyjnych. Program oparty jest na piciu dyscyplinach technice jazdy na wzku, pywaniu, treningu ogl-
nokondycyjnym, tenisie stoowym oraz ucznictwie. Dobr dyscyplin ma na celu ksztatowanie konkretnych umiejt-
noci ruchowych uatwiajcych samodzieln egzystencj.

Sowa kluczowe: urazy rdzenia krgowego, tetraplegia, paraplegia, Aktywna Rehabilitacja.

Abstract:
The number of young people, who due to the injury of spinal cord are threatened to be excluded from the society,
increases every year. Such people can depend on the help from the Foundation of Active Rehabilitation, whose
programme is created together with the handicapped people moving on wheelchairs. One of the forms of help is
participation in an Active Rehabilitation camp. The aim of the camp is the study of self-service actions and moving on
a wheelchair. Participants know individual techniques of doing self-service actions with the usage of compensation
movements. The programme is based on five disciplines i.e. the technique of moving on a wheelchair, swimming,
general condition training, table tennis and archery. The selection of disciplines is to mould particular movement
techniques which facilitate independent existence.

Key words: the injury of spinal cord, tetraplegia, paraplegia, Active Rehabilitation.

Wprowadzenie Introduction

W Polsce urazom rdzenia krgowego ulega ok. 1600-1800 In Poland about 1600-1800 people experience the injury
osb rocznie. Najczciej s to ludzie modzi w wieku od of spinal cord every year. The most frequently the young
15 do 30 lat. Do najczstszych przyczyn uszkodzenia people, at the age group from 15 to 30 years. As the most
rdzenia krgowego zalicza si wypadki komunikacyjne, often reasons of injury of spinal cord are included motor ve-
skoki do wody, upadek z wysokoci [1]. Uraz rdzenia kr- hicle accidents, diving into the water, falling off the heights
gowego powoduje naruszenie sprawnoci i funkcji organi- [1]. The injury of spinal cord causes the interference of effi-
zmu w stopniu utrudniajcym wykonywanie czynnoci y- ciency and body functions at the degree that makes it more
cia codziennego, nauk, prac zawodow i udzia w yciu difficult to perform daily routine actions, education, profes-
spoecznym. Proces usprawniania we wczesnym okresie sional job and participation in social life. The process of im-
pourazowym ukierunkowany jest gwnie na odzyskanie proving at the early stage after the injury is mainly oriented
utraconych czynnoci narzdu ruchu. W okresie roku od to regain the lost actions of motion organs. Within the year
zaistniaego urazu zauwaalne s najwiksze postpy since the injury had place, the most significant progress
w rehabilitacji osb po urazie rdzenia krgowego [2]. can be observed in rehabilitation of patients with injury of
W zalenoci od wieku poziomu uszkodzenia oraz stanu spinal cord [2]. In relation to age, the degree of injury and
wyjciowego pacjenta mona okreli szanse na popraw the initial patients condition, the chance of improving the
funkcji narzdu ruchu [3]. functions of motion organs can be determined [3].
Istotnym elementem wpywajcym na efekty terapii jest The significant element having the influence on the re-
rwnie stopie uszkodzenia rdzenia krgowego. Przyjmu- sults of the therapy is also the degree of injury of spinal
je si, e cakowite przerwanie rdzenia wystpuje w nielicz- cord. It is agreed that the complete breakage of spinal ap-
nych przypadkach. W przypadku czciowego uszkodze- pears only at a few cases. In case of partial injury of spi-
nia rdzenia krgowego wkna nerwowe, ktrych cigo nal cord, the nerve fibers whose continuity was kept can
zostaa zachowana, mog przekazywa bodce zarwno conduct both the stimulating factors and catastaltic the 85

Unauthenticated
Download Date | 12/18/17 1:07 AM
Lech Furmaniuk, Grayna Cywiska-Wasilewska
Metodyka usprawniania osb po urazie rdzenia krgowego podczas obozw Aktywnej Rehabilitacji Fizjoterapia 2008, 16, 1

pobudzajce, jak i hamujce ukad nerwowy poniej po- nervous system below the level of injury [4]. Despite of tak-
ziomu uszkodzenia [4]. Pomimo podejmowanych stara ing numerous attempts and efforts of rehabilitation team,
zespou rehabilitacyjnego w 90% przypadkw pacjenci po in 90% of cases the patients after the completed therapy
zakoczonej terapii s uzalenieni od wzka inwalidzkiego are depended on the wheelchair [5]. In many countries the
[5]. W wielu krajach nauka czynnoci samoobsugowych study of self-service actions and moving on the wheelchair
oraz jazdy na wzku jest integraln czci systemu re- is the integral part of rehabilitation system [6]. These days
habilitacyjnego [6]. Obecnie w Polsce grup posiadajc in Poland the group with the greatest experience in improv-
najwiksze dowiadczenie w usprawnianiu osb po urazie ing the patients after the injury of spinal cord moving on the
rdzenia krgowego poruszajcych si na wzkach inwa- wheelchair are the instructors gathered in Active Rehabili-
lidzkich s instruktorzy skupieni wok Fundacji Aktywnej tation Foundation.
Rehabilitacji. Foundation Active Rehabilitation (FAR) was estab-
Fundacja Aktywnej Rehabilitacji (FAR) powstaa lished due to initiative of handicapped people. In late 80s,
z inicjatywy osb niepenosprawnych. Pod koniec lat 80. the twentieth century, thanks to cooperation with Swed-
XX wieku, dziki wspdziaaniu ze szwedzkim stowarzy- ish association Rekryteringsgruppen for Aktiv Rehabiliter-
szeniem Rekryteringsgruppen for Aktiv Rehabilitering, ing, the first training- rehabilitation camp was organized,
odby si pierwszy obz szkoleniowo-rehabilitacyjny, na where half of staff were instructors from Sweden and the
ktrym poow kadry stanowili instruktorzy ze Szwecji, other half from Poland. Since then FAR has run the pro-
a poow z Polski. Od tego czasu FAR prowadzi progra- grammes of physical and social activation of people after
my aktywizacji fizycznej i spoecznej osb po urazie rdze- the injury of spinal cord. The performance of Foundation
nia krgowego. Dziaalno Fundacji Aktywnej Rehabili- Active Rehabilitation includes the period between the
tacji obejmuje okres pomidzy rehabilitacj medyczn medical rehabilitation conducted in health care providers
prowadzon w orodkach suby zdrowia a samodzieln and the self-dependent life activity of person moving on
i pen aktywnoci yciow osoby poruszajcej si na the wheelchair.
wzku inwalidzkim. FAR programmes are associated with providing the
Programy FAR zwizane s z zapewnieniem sprztu patients, who do not possess active wheelchair, with
ortopedycznego osobom nie posiadajcym wzka aktyw- the orthopedic equipment (The first wheelchair pro-
nego (program Pierwszy wzek) oraz obejmuj dziaania gramme) and they include the activities leading to pro-
zmierzajce do ich aktywizacji zawodowej (m.in. kursy ob- fessional activity (among others: computer courses, driv-
sugi komputera, prawa jazdy). Dziaalno FAR, ksztato- ing license courses). FAR activity, created with partici-
wana przy udziale osb niepenosprawnych, uwzgldnia pation of handicapped people, taking into consideration
ich specyficzne potrzeby, a zwaszcza potrzeby osb po their particular needs, in particular the needs of patients
urazie rdzenia krgowego [7]. Program Aktywnej Rehabi- after the injury of spinal cord [7]. Active Rehabilitation
litacji obejmuje: rekrutacj, obozy szkoleniowo-rehabilita- programme include: recruitment, training-rehabilitation
cyjne oraz kontynuacj zaj w regionalnych grupach tre- camps as well as the continuation of the classes at Re-
ningowych. gional training groups.
Za rekrutacj odpowiedzialni s instruktorzy Aktywnej The instructors of Active Rehabilitation (AR) are re-
Rehabilitacji (AR), poruszajcy si na wzku inwalidzkim, sponsible for, who are moving on wheelchair, that means
tzw. osoby (instruktorzy) pierwszego kontaktu. Odwie- the peoples (instructors) of initial contact. They visit hos-
dzaj oni szpitale i placwki rehabilitacyjne, wyszukujc pitals and rehabilitation units searching patients at early
pacjentw we wczesnym okresie po urazie. Dowiadcze- period after the injury. Experiences, physical fitness and
nie, sprawno fizyczna oraz wiedza osoby pierwszego the knowledge of initial contact person is the great sup-
kontaktu jest duym wsparciem dla pacjenta. Zadaniem port for patients. The task of AR instructor is also to notify
instruktora AR jest rwnie poinformowanie pacjenta the patent and their family about procedures that are used
oraz jego rodziny o procedurach obowizujcych w za- according to granting financial aids, providing the orthope-
kresie przyznawania rodkw finansowych, zaopatrzenia dic equipment and urologic one. AR instructor suggests
ortopedycznego i urologicznego. Instruktor AR propo- the patient, after completing the treatment, the participa-
nuje pacjentowi, po zakoczeniu leczenia, uczestnictwo tion in training-rehabilitation camps organized by FAR. The
w obozach szkoleniowo-rehabilitacyjnych organizowa- requirement that must be met in order to participate in the
nych przez FAR. Wymogiem uczestnictwa w obozie jest camp is doctors certificate with opinion that the patients do
zawiadczenie z opini lekarza o braku przeciwwskaza not have any limitation to make some physical effort and
do podejmowania wysiku fizycznego oraz brak niewygo- there is not unhealed decubitus.
jonych odleyn. Training rehabilitation camps AR have the purpose to
Obozy (turnusy) szkoleniowo-rehabilitacyjne AR maj continue the improvement of patients after the injury of spi-
na celu kontynuacj usprawniania osb po urazie rdze- nal cord. They are oriented on gaining the mastery of self-
nia krgowego. Ukierunkowane s na opanowanie przez service activities by patients and moving on the wheelchair.
nie umiejtnoci z zakresu samoobsugi oraz porusza- The camps are sports character.
nia si na wzku inwalidzkim. Obozy te maj charakter In Polish model of AR there is division of participant ac-
sportowy. cording to age: children (age 7-13), youth camps (age 14-
W polskim modelu AR funkcjonuje podzia wiekowy 18) and for adults. The camps for adults are diversified ac-
uczestnikw: obozy dziecice (wiek 7-13 lat), modzieo- cording to the sex and the degree of injury of spinal cord of
we (wiek 14-18) oraz dla dorosych. Obozy dla dorosych participants. The division has the purpose of adjusting the
zrnicowane s pod wzgldem podziau na pe oraz intensity of training and emphasizes the need of learning
wysoko uszkodzenia rdzenia krgowego ich uczestni- the independence.
kw. Podzia ten ma na celu dostosowanie intensywno- After completed introductory camp there is the pos-
ci treningu oraz zwikszenie nacisku na nauk samo- sibility of continuation and developing gained skills dur-
dzielnoci. ing classes at Regional training groups. In addition Active
Po zakoczonym obozie wprowadzajcym istnieje mo- Rehabilitation Foundation creates the opportunity to par-
liwo kontynuowania i rozwijania zdobytych umiejtnoci ticipate in specialistic trainings computer courses, horse
podczas zaj w regionalnych grupach treningowych. Po- riding courses, diving courses for handicapped people as
86 nadto Fundacja Aktywnej Rehabilitacji stwarza moliwo well as the rugby classes on wheelchair. The courses are

Unauthenticated
Download Date | 12/18/17 1:07 AM
Lech Furmaniuk, Grayna Cywiska-Wasilewska
Physiotheraphy 2008, 16, 1 The methodology of improving people after the injury of spinal cord on active rehabilitation camps

uczestnictwa w szkoleniach specjalistycznych kursach dedicated to people who are independent according to ev-
komputerowych, obozach konnych, szkoleniach z nur- ery day routine activities. Regional training groups are usu-
kowania osb niepenosprawnych, a take na zajciach ally also the information points for people after the injury of
z rugby na wzkach. Kursy te przeznaczone s dla osb spinal cord as well as for their families.
samodzielnych w czynnociach ycia codziennego. Za-
zwyczaj regionalne grupy treningowe s rwnie punktami
informacyjnymi dla osb po urazie rdzenia krgowego oraz
dla ich rodzin.

Postpowanie usprawniajce w Aktywnej Rehabilitacji Improving procedure at Active Rehabilitation

Uczestnictwo w obozie AR, jako kontynuacja usprawnia- Participation in AR camp, as the continuation of rehabilita-
nia rehabilitacyjnego, powinno przypada najwczeniej tion improvement should take place the earliest 8-9 months
8-9 miesicy po uszkodzeniu rdzenia krgowego. Pomimo after injury of spinal cord. However, the best rehabilitation
i najlepsze efekty rehabilitacyjne uzyskuje si we wczes- results are obtained at the early post traumatic period, the
nym okresie pourazowym, to moliwoci poprawy stanu possibilities of improving the condition of functioning the
funkcjonalnego pacjenta istniej zawsze [8]. Natomiast patient always exist [8]. As the practice shows, the person
z praktyki wynika, e osoba zbyt wczenie skierowana na who is too early referred to the camp has bigger problems
obz ma wiksze problemy z opanowaniem niektrych with coping with some motion activities.
czynnoci ruchowych. The basic aim of AR camp is to teach the patients self
Podstawowym zadaniem obozu AR jest nauka czynnoci service activities and moving on the wheelchair and incre-
samoobsugowych i poruszania si na wzku oraz zwik- asing general fitness of patients after injury of spinal cord
szenie oglnej sprawnoci fizycznej osb po urazie rdzenia (the participants). In agreed Swedish model the person
krgowego (uczestnikw). W przyjtym modelu szwedzkim who runs the classes is the instructor the person mo-
osob prowadzc zajcia ruchowe jest instruktor osoba ving on the wheelchair, at similar degree of dysfunction of
poruszajca si na wzku, o podobnym stopniu dysfunkcji motion organ. Independence and physical efficiency of the
narzdu ruchu. Samodzielno i sprawno motoryczna in- instructor are the example to follow for the participants of
struktora jest dla uczestnika przykadem, co mona osig- the camp, and the example of achievements that can be
n poprzez wyton i systematyczn prac. Kadr obo- reached by hard and systematic work. The camp staff are
zu stanowi rwnie osoby sprawne ruchowo (tzw. serwis), also the people who are physically efficient (service) whose
ktrych zadaniem jest zapewnienie prawidowej asekuracji task is to provide the appropriate assurance for participant
uczestnikom podczas zaj sportowych. Najczciej s to during sports activities. The staff most frequently consists
fizjoterapeuci wolontariusze dysponujcy dowiadcze- of physiotherapeutist-volunteers, with experience in run-
niem dotyczcym prowadzenia i asekuracji uczestnikw ning and assurance of participants during classes.
podczas zaj. AR staff starts the camp 1-2 days earlier than the par-
Dla kadry AR obz zaczyna si 1-2 dni wczeniej ni dla ticipants. The time is dedicated to familiarize with Resort
uczestnikw. Czas ten powicony jest na zapoznanie si where the trainings take place, discussion over the orga-
z Orodkiem, w ktrym odbywa si bd treningi, om- nizational objectives, as well as the training of new service
wienie zaoe organizacyjnych, jak rwnie szkolenie no- staff according to assurance in particular discipline.
wej kadry serwisu z zakresu asekuracji w poszczeglnych The participants are accommodated in rooms together
dyscyplinach. with the instructors moving on the wheel chairs. Such de-
Uczestnicy zakwaterowywani s w pokojach razem aling enables to get to know the individual techniques that
z instruktorami poruszajcymi si na wzku. Takie post- facilitate doing the everyday activities.
powanie ma na celu umoliwienie poznania indywidual- The participants attend 8-day training cycle. The day of
nych technik uatwiajcych wykonanie czynnoci ycia motor classes consists of three and half hour long trainings,
codziennego. based on five sports disciplines: 1) technique of using the
Uczestnicy przechodz 8-dniowy cykl treningowy. wheelchair, 2) swimming, 3) general fitness training, 4)
Dzie zaj ruchowych skada si z trzech 1,5-godzin- archery, 5) table tennis. At the end of each day there are
nych treningw, opartych na piciu dyscyplinach sporto- lectures from various areas, e.g.: subject area of history
wych: 1) technice jazdy na wzku, 2) pywaniu, 3) treningu and initiative of AR, urology, prophylaxis in treatment of
oglnokondycyjnym, 4) ucznictwie, 5) tenisie stoowym. decubitus, improving the handicapped, the construction of
Pod koniec kadego dnia prowadzone s wykady z in- wheelchair, sport of handicapped people as well as the sex
nych dziedzin, np.: z tematyki dotyczcej historii i idei AR, and procreation of people after the injury of spinal cord.
urologii, profilaktyki w leczeniu odleyn, uprawnie osb After departure of participants, AR staff stays a day longer
niepenosprawnych, budowy wzka aktywnego, sportu in order to sum up the camp and fill in the evaluation fee-
osb niepenosprawnych oraz seksu i prokreacji osb po dback of each participant.
urazie rdzenia krgowego. Po wyjedzie uczestnikw do The learning of self service activities of patients with
domu kadra AR pozostaje dzie duej w celu podsumo- paraplegia and incomplete tetraplegia in not included in
wania obozu oraz wypenienia kart oceny poszczeglnych specific training schedule. During training the camp parti-
uczestnikw. cipant is encouraged to do independently all self service
Nauka czynnoci samoobsugowych osb z paraplegi activities. Particular elements such as: washing, getting
oraz niekompletn tetraplegi nie jest ujta w okrelone dressed, eating are introduced during the meals, having a
ramy treningowe. Podczas trwania szkolenia uczestnik obo- shower, waking up or evening washing. The instructor on
zu zachcany jest do samodzielnego wykonywania wszyst- the wheelchair assists the participant to do the activities
kich czynnoci samoobsugowych. Poszczeglne elementy, independently and very often he/she presents his/her own
takie jak: mycie, ubieranie si, jedzenie, wprowadzane s solution and technique, graduating the task according to
podczas posikw, korzystania z natrysku, pobudki czy to- the level of difficulty.
alety wieczornej. Uczestnikowi w samodzielnym wykonaniu In case of paraplegics the study of self service activi-
tych czynnoci pomaga instruktor na wzku, podpowiadajc ties usually means broaching and presenting the particular 87

Unauthenticated
Download Date | 12/18/17 1:07 AM
Lech Furmaniuk, Grayna Cywiska-Wasilewska
Metodyka usprawniania osb po urazie rdzenia krgowego podczas obozw Aktywnej Rehabilitacji Fizjoterapia 2008, 16, 1

i czsto demonstrujc wasne rozwizanie i technik, stop- motor element. Fit upper limbs and good balance of trun-
niujc zadania pod ktem trudnoci wykonania. cus are adequate to achieve quickly the independence. In
W przypadku paraplegikw nauka czynnoci samoob- case of patients with incomplete tetraplegia the significant
sugowych polega zazwyczaj na omwieniu lub demon- element of improvement is the ability to use minor motor
stracji danego elementu ruchowego. Sprawne koczyny possibilities to ensure the independence in daily life.
grne oraz dobra stabilizacja tuowia s wystarczaj- In rehabilitation of people after the injury of spinal cord
c podstaw do szybkiego osignicia samodzielnoci. the foundation meaning has the enhancement of strength
W przypadku osb z niekompletn tetraplegi istotnym ele- and general endurance of the participant [9], having it in
mentem usprawniania jest umiejtno wykorzystania ich mind the classes of particular sports disciplines are run
niewielkich moliwoci ruchowych do zapewnienia nieza- in order to achieve those objectives practiced during AR
lenoci w yciu codziennym. camps.
W rehabilitacji osb po urazie rdzenia krgowego pod- The standing element of independence is the ability to
stawowe znaczenie ma zwikszenie siy i oglnej wytrzy- use the wheelchair. The participant before getting know the
maoci uczestnika [9], a temu celowi podporzdkowane possibilities that the wheel chair can offer that kind of whe-
s zajcia z poszczeglnych dyscyplin sportowych upra- el chair, must learn the proper and ergonomic ride on the
wianych podczas obozw AR. flat surface. At the next stage the participant learns how to
Staym elementem samodzielnoci jest umiejtno handle with various architectural obstacles, while the fun-
jazdy na aktywnym wzku inwalidzkim. Uczestnik, zanim damental skill is learning how to keep balance on the acti-
pozna moliwoci, jakie daje ten typ wzka, uczy si po- ve wheelchair, keeping balance and riding using only two
prawnej i ergonomicznej jazdy po podou paskim. W dal- wheels of wheelchair. The participants learn how to lark the
szym etapie uczy si pokonywania rnych barier archi- obstacles imitating the doorsills, landings, slipway, grater
tektonicznych, przy czym podstawow umiejtnoci jest (rails), steps and stairs.
nauka balansu na aktywnym wzku, tj. utrzymanie i jazda On AR camps there is swimming training in standard
na dwch koach napdowych wzka. Uczestnicy ucz si swimming pool, each participant is assured by at least one
techniki pokonywania przeszkd imitujcych progi, pode- volunteer. At the beginning the classes are dedicated to
sty, pochylni, tark (tory kolejowe), schody. tame with water. Further swimming training depends on
Na obozach AR prowadzona jest nauka pywania w stan- ability to float on water surface. The participant drives his/
dardowym basenie pywackim, a kady uczestnik jest aseku- her body only with mores of upper limbs. During further
rowany przez co najmniej jednego wolontariusza. Pocztkowe trainings the participants learn how to swim in sports styles.
zajcia zazwyczaj powicone s oswojeniu z wod. Dalsza The participant is encouraged to get into and out of water
nauka pywania uzaleniona jest od umiejtnoci utrzymania independently (Fig. 2) and doing the essential self service
si na powierzchni wody (pywalno ciaa). Uczestnik nap- [10, 11].
dza swoje ciao wycznie ruchami koczyn grnych. Podczas General fit training is Polish modification suggested by
kolejnych treningw prowadzona jest nauka pywania stylami the Swedish gym. The reason to create a new formula of
sportowymi. Uczestnik zachcany jest do samodzielnego classes is to allow the participants to continue of training at
wejcia i wyjcia z wody (ryc. 2) oraz wykonywania niezbd- home, after completion of camp. Suggested set of exerci-
nych czynnoci samoobsugowych [10, 11]. ses are easy to reproduce and do not require the speciali-
Trening oglnokondycyjny jest polsk modyfikacj pro- stic sports equipment.
ponowanej przez Szwedw siowni. Powodem powstania The main aim of general fitness training is to enforce the
nowej formuy zaj byo umoliwienie uczestnikom konty- muscle groups significant for independent functioning of
nuowania treningu w domu, po zakoczeniu obozu. Pro- the person after the injury of spinal cord. During the camp
ponowane zestawy wicze s atwe do odtworzenia i nie the instructor running the classes usually has three trai-
wymagaj zakupu specjalistycznego sprztu sportowego. ning units which are dedicated for one training group. The
Trening oglnokondycyjny ma za zadanie wzmocnienie first classes are dedicated to exercises of self service on
grup miniowych istotnych w samodzielnym funkcjonowa- the mattress (learning how to turn body, transfer position
niu osoby po urazie rdzenia krgowego. Podczas trwania from lying to sitting, changing the active wheelchair to bed,
obozu instruktor prowadzcy te zajcia ma, zazwyczaj, do getting on the wheelchair from the floor (Fig. 3). The par-
wykorzystania 3 jednostki treningowe z jedn grup wi- ticipant also learns how to use declawed of control body
czcych. Pierwsze zajcia powicone s wiczeniom sa- parts as the counterbalance or bearing point e.g. learning
moobsugi na materacu (tj. nauka obrotw ciaa, przejcia of technical changing the wheelchair to mattress or bed re-
z leenia do siadu, przesiadanie si z aktywnego wzka quires the skills of partial carrying the weight and leaning
na ko, wejcie z podoa na wzek) (ryc. 3). Uczestnik on bottom limps. On second classes the participants get
uczy si rwnie wykorzystywania pozbawionych kontro- to know general exercises on the wheelchair, enforcing
li czci ciaa jako przeciwwagi lub punktu podparcia, np. all preserved muscle groups- significant for independent
nauka technicznego przesiadania si z wzka na materac existence. During doing exercises the Thera-Band tape is
czy ko wymaga umiejtnoci czciowego przeniesie- used, deadweights are fasten with hoop tape, dumbbells.
nia ciaru ciaa i oparcia si na koczynach dolnych. Na Moreover during the third classes the team games and fun
drugich zajciach uczestnicy poznaj wiczenia oglno- elements are introduced.
rozwojowe na wzku, wzmacniajce wszystkie zachowane Table tennis is run with use of standard equipment for
grupy miniowe istotne dla samodzielnej egzystencji. that discipline. The participants play sitting on the wheel-
Podczas wykonywania wicze wykorzystuje si tamy chair clone to table. In case of patients with complete tetra-
Thera-Band, obciniki zapinane na rzepy, hantle. Nato- plegia, when the participant is not able to keep the racket in
miast podczas trzecich zaj wprowadza si elementy gier his/her hands, it is assembled to his/her hand with bandage
i zabaw zespoowych. (Fig. 4).
Tenis stoowy prowadzony jest przy uyciu standardo- Table tennis in a dynamic way created the coordination
wego sprztu tej dyscypliny. Uczestnicy graj w pozycji of abdomen and upper limbs muscles. It id the game that
siedzcej na wzku blisko stou. W przypadku osb z nie- improves general physical efficiency, concentration and vi-
kompletn tetraplegi, gdy uczestnik nie jest w stanie sa- sual motor coordination. During the game the participant
modzielnie utrzyma rakietki w rku, mocuje si j do doni is forced to tint his/her top body part very much. Those
88 za pomoc bandaa (ryc. 4). moves are often done unconsciously forgetting about the

Unauthenticated
Download Date | 12/18/17 1:07 AM
Lech Furmaniuk, Grayna Cywiska-Wasilewska
Physiotheraphy 2008, 16, 1 The methodology of improving people after the injury of spinal cord on active rehabilitation camps

Ryc. 1. Nauka zjazdu ze schodw na aktywnym wzku z aseku- Ryc. 2. Wejcie do basenu z wzka aktywnego
racj wolontariusza Fig. 2. Getting into the water from active wheelchair
Fig. 1. Learning sliding down the stairs on active wheelchair with
assurance of volunteer

Ryc. 3. wiczenie przejcia z leenia do siadu przy pomocy wo- Ryc. 4. Tenis stoowy w wykonaniu osoby z niekompletn tetra-
lontariusza plegi
Fig. 3. Exercises of changing position from lying to sitting with help Fig. 4. Table tennis played by person with incomplete tetraplegia
of volunteer

Ryc. 5. Strzelanie z uku w wykonaniu osoby z niekompletn te-


traplegi
Fig. 5. Archery performed by the person with incomplete tetraplegia
89

Unauthenticated
Download Date | 12/18/17 1:07 AM
Lech Furmaniuk, Grayna Cywiska-Wasilewska
Metodyka usprawniania osb po urazie rdzenia krgowego podczas obozw Aktywnej Rehabilitacji Fizjoterapia 2008, 16, 1

Tenis stoowy w sposb dynamiczny ksztatuje koordyna- fear of falling out of wheelchair, in the meantime increasing
cj mini tuowia i koczyn grnych. Jest gr poprawiajc the motion scope.
ogln sprawno fizyczn, koncentracj oraz koordynacj Archery is practiced with basic sports bows. The distan-
wzrokowo-ruchow. Podczas gry uczestnik zmuszony jest ce from the board is not usually longer than 10/15 meters.
do mocnych wychyle grnej partii ciaa. Czsto ruchy te The participant shoots as sitting on the wheelchair. In case
wykonuje niewiadomie zapominajc o obawie wypadnicia of lack of shaft of bow, wrapping hand with bandage is
z wzka, tym samym powikszajc swj zakres ruchowy. applied, however in case when the participant is not able
ucznictwo prowadzone jest przy uyciu podstawowych to stick up the bow independently the elbow support is
ukw sportowych. Odlego od tarczy nie przekracza za- used. In case of lack of possibility to grab of bow chord,
zwyczaj 10/15 m. Uczestnik strzela w pozycji siedzcej na crochet hook is assembled on hand and wrist, the hook
wzku. W przypadku niemonoci chwytu uku stosuje si that enables to draw the bow. Easing the bow chord is per-
bandaowanie doni, natomiast gdy uczestnik nie jest w sta- formed by turning the wrist (Fig. 5). During the classes the
nie samodzielnie unie uku wykorzystuje si podprk particular attention is paid to assure the safety (the possi-
pod okie. W przypadku niemonoci chwytu ciciwy uku, bility of gunfire).
na rk nakadane jest szydeko, tj. umocowany do doni Archery training is oriented on creating the static tension
i nadgarstka haczyk umoliwiajcy nacignicie ciciwy. Zwol- of truncus and upper limes and improving the stabilization
nienie ciciwy wykonuje si poprzez odwrcenie nadgarstka of truncus and visual motor coordination. Archery is an in-
(ryc. 5). Podczas tych zaj szczegln uwag zwraca si na dividual disclipline, creating and improving the posture. It
zapewnienie bezpieczestwa (moliwo postrzau). forms character features such as: self-discipline, enduran-
Trening ucznictwa ukierunkowany jest na ksztatowanie ce, self- control, perceptiveness and ability to analyze own
statycznego napicia tuowia i koczyn grnych oraz na po- actions.
praw stabilizacji tuowia i koordynacji wzrokowo-ruchowej. The participants work in small groups, five person tra-
Strzelanie z uku jest dyscyplin indywidualn, ksztatujc ining groups, cooperating with each other and supporting
i poprawiajc postaw. Wyrabia cechy charakteru, takie one another during classes. The instructor having a small
jak: zdyscyplinowanie, wytrwao, opanowanie, spostrze- group has the possibility of adjusting the intensity of trai-
gawczo i zdolno analizowania wasnych poczyna. ning and exercises to needs of particular participant.
Uczestnicy pracuj w maych, 5-osobowych grupach During AR camps, the participant is evaluated according
treningowych, wspzawodniczc ze sob i wspierajc si to self service (independent doing every day activities),
podczas zaj. Instruktor, prowadzc ma grup, ma mo- physical efficiency and progress which he/she made in
liwo dostosowania intensywnoci treningu oraz wicze particular sports disciplines.
do potrzeb konkretnego uczestnika. Evaluation is carried out on participants arrival, then the
Podczas obozw AR uczestnik jest oceniany pod wzgl- procedure is repeated during lasting training classes and at
dem samoobsugi (samodzielne wykonywanie czynnoci the end of camp. The initial evaluation of participant and fi-
dnia codziennego), sprawnoci fizycznej oraz postpw, nal findings, couched during last camp meeting of the staff,
jakie poczyni w konkretnych dyscyplinach sportowych. are sent to head office of Foundation.
Oceny te przeprowadzane s w chwili przyjazdu uczest-
nika, nastpnie ponawiane w trakcie trwania zaj trenin-
gowych oraz po zakoczeniu obozu. Pocztkowa ocena
uczestnika oraz kocowe wnioski, sformuowane podczas
ostatniego obozowego zebrania kadry, przesyane s do
siedziby Fundacji.

Podsumowanie
Summary
Usprawnianie podczas obozw AR ma za zadanie konty-
nuacj i uzupenienie postpowania fizjoterapeutyczne- Improvement during AR camps has as the aim to continu-
go prowadzonego na oddziaach jednostek medycznych. ation and supplement of physiotherapeutical procedures at
Zdarza si, e po zakoczonym procesie rehabilitacyjnym braches of medical units. It happens that after completed
pacjent nie dysponuje pen wiedz na temat swojego sta- rehabilitation process the patient does not have sufficient
nu funkcjonalnego, zagroe zdrowia oraz swoich moli- knowledge about his/her functional condition, health threats
woci. and his/her abilities.
Podczas trwania obozu AR uczestnicy maj okazj na- During AR camp the participants have the opportunity
uczy si podstaw samodzielnego funkcjonowania osoby to learn the basis of independent functioning of person
poruszajcej si na wzku inwalidzkim. Poznaj techniki moving on the wheelchair. They find out about techniques
uatwiajce wykonywanie podstawowych czynnoci ycia facilitating doing basic every day activities. During lasting
codziennego. Podczas trwania obozu zauwaalna jest the camp the significant improvement can be observed
rwnie poprawa w technice napdzania aktywnego wz- according to drive the active wheelchair. The classes on
ka inwalidzkiego. Zajcia z techniki jazdy ksztatuj ponad- technique of riding the wheelchair create the strength and
to si oraz wytrzymao koczyn grnych. Wzmacniane endurance of upper limbs. The shoulder girdle muscles
s rwnie minie obrczy barkowej oraz stabilizujce tu- are also magnified as well as the stabilizing the trunk mu-
w. Podczas obozw AR wykorzystuje si take konkret- scles. During AR camps the particular sports disciplines
ne dyscypliny sportowe, jak tenis stoowy i ucznictwo, do are used such as table tennis and archery in order to
osignicia okrelonych celw rehabilitacyjnych. Zajcia te achieve the particular rehabilitation goals. The classed
w ukierunkowany sposb su poprawie stabilizacji tuo- are directed in order to improve stabilization of the trunk
wia oraz zwikszeniu koordynacji ruchowej. and increasing motor coordination.
Obozy AR ucz osoby po urazie rdzenia krgowego sa- AR camps teach the person after the injury of spinal cord
modzielnej pracy nad sob oraz umiejtnego wykorzysty- independent work and skillful use of compensation mecha-
wania mechanizmw kompensacyjnych do poprawy swo- nisms in order to improve their functional condition.
90 jego stanu funkcjonalnego.

Unauthenticated
Download Date | 12/18/17 1:07 AM
Lech Furmaniuk, Grayna Cywiska-Wasilewska
Physiotheraphy 2008, 16, 1 The methodology of improving people after the injury of spinal cord on active rehabilitation camps

Pimiennictwo
References

[1] Tasiemski T. Urazy rdzenia krgowego. Trening sa- topedia, Traumatologia i Rehabilitacja, 2001, 3, 2,
moobsugi i techniki jazdy wzkiem inwalidzkim. FAR, 88-99.
Warszawa 2000, 9-10. [9] Knapik H. Nowoczesna rehabilitacja pacjentw po
[2] Kwolek A. Rehabilitacja osb po urazie rdzenia krgo- urazach rdzenia krgowego. Ortopedia, Traumatolo-
wego w odcinku szyjnym. Postpy Rehabilitacji, 2002, gia i Rehabilitacja, 2004, 4, 509-522.
16, 4, 17-25. [10] Bolach E. Pywanie jako jedna z form usprawniania
[3] Cywiska-Wasilewska G. Ocena sprawnoci funkcjo- leczniczego na turnusach aktywnej rehabilitacji osb
nalnej chorych z urazowym uszkodzeniem rdzenia po urazach rdzenia krgowego. Fizjoterapia, 1997, 5,
krgowego. Ortopedia, Traumatologia i Rehabilitacja, 4, 20-26.
2002, 6, 747-751. [11] Bolach E. Jednostka treningowa w pywaniu paraple-
[4] Kinalski. R. Kliniczna neurofizjologiczna ocena rdze- gikw na turnusach aktywnej rehabilitacji, [w:] J. l-
niowych mechanizmw stania lub kroczenia po uszko- yski (red.) Sport w rehabilitacji niepenosprawnych.
dzeniu mzgu lub rdzenia krgowego. Fizjoterapia Wyd. PSON, Krakw 1999, 88-91.
Polska, 2001, 2, 183-186.
[5] Kinalski. R. Badania mzgowego sterowania ruchem
(BMSR) u chorych z uszkodzeniem rdzenia krgowe- Adres do korespondencji:
go. Postpy Rehabilitacji, 1990, 4, 2, 7-14. Address for correspondence:
[6] Tasiemski T. Kompleksowa rehabilitacja na przykadzie
National Spinal Injuries Centre w Szpitalu Stoke Man- Lech Furmaniuk
deville. Postpy Rehabilitacji, 1999, 13, 4, 111-121. ul. Kanaowa 18/7a
[7] Bolach E. Wpyw aktywnej rehabilitacji na reintegracj 60-710 Pozna
spoeczn osb po urazach rdzenia krgowego. Fizjo-
terapia, 1998, 6, 1-2, 25-28.
[8] Pchalski A. Podejcie strategiczne do rehabilitacji Wpyno/Submitted: IV 2007
chorych z wysokimi urazami rdzenia krgowego. Or- Zatwierdzono/Accepted: VI 2008

91

Unauthenticated
Download Date | 12/18/17 1:07 AM