Definicja

Zdania lub inaczej okresy warunkowe nazywane są w języku angielskim conditionals. Zdanie
warunkowe, jak nietrudno się domyślić, zawiera w sobie pewnien warunek oraz następstwa
jego spełnienia. Przykładowo: If I find your missing watch, I will tell you right away. [Jeśli
znajdę twój zagubiowny zegarek zaraz ci o tym powiem.] Pierwsza cześć zdania, zawierająca
słowo if [jeżeli], przedstawia warunek, zaś druga następstwa jego spełnienia. Zdania
warunkowe są zawsze zdaniami złożonymi podrzędnie, w których podrzędne zdanie
warunkowe to tzw. if clause a zdanie opisujące następstwa spełnienia warunku nazywamy
main clause.

Uwaga: Kolejność if clause oraz main clause jest dowolna, co oznacza, że nie musimy
zaczynać zdania od części warunkowej (choć jest to raczej typowe). Możliwa jest zatem
również odwrotna kolejność zdań składowych.
Przykładowo:

 If it rains, I will stay at home. [Jeśli będzie padać, to zostanę w domu]

 I will stay home if it rains. [Zostanę w domu jeśli będzie padać]

Uwaga: Należy podkreślić pewnien szczegół związany z interpunkcją angielską. Kiedy if

clause pojawia się na początku zdania oddzielamy ją od main clause przecinkiem. W
przypadku, kiedy zdanie rozpoczyna się od main clause przecinka już nie stosujemy.

Przykładowe zdania warunkowe:

 If it's warm outside, we will go for a walk [Jeśli na dworze będzie ciepło pójdziemy na
spacer]
 If I were you, I would marry her. [Na twoim miejscy ożeniłbym się z nią.]
 If I had known that she was ill, I would have called her. [Gdybym wiedział, że była
chora zadzwoniłbym do niej.]
 If I had been smarter then I wouldn't have so many problems now. [Gdybym był
wtedy mądrzejszy nie miałbym teraz tylu problemów.]

Okresy warunkowe można podzielić na kilka różnych typów, w zależności od ich

zastosowania. Typy te to kolejno:

 Zerowy okres warunkowy (Zero conditional)

 Pierwszy okres warunkowy (First conditional)
 Drugi okres warunkowy (Second conditional)
 Trzeci okres warunkowy (Third conditional)
 Mieszany okres warunkowy (Mixed conditional)

Zastosowanie i budwa wszystkich typów zostaną szczegółowo omówione poniżej.

Zerowy okres warunkowy (Zero Conditional)

If /When + podmiot + I-sza forma czasownika + podmiot + I-sza forma czasownika

Zerowy okres warunkowy budujemy za pomocą czasu Present Simple, co oznacza użycie
czasownika w I-szej formie (infinitive) w obydwu zdaniach składowych.
Zerowy okres warunkowy jest używany do mówieniach o prawdach ogólnych, prawach,
fizycznych i naukowych faktach, innymi słowy o rzeczach i zdarzeniach, które zawsze mają
miejsce jeśli tylko spełnione są odpowiednie warunki. Podkreślany jest tutaj fakt uzyskania
zawsze tego samego rezultatu.

Przykładowe zdania z użyciem zero conditional:

 If you spend too much time without air, you die. [Jeśli spędzisz zbyt wiele czasu bez
powietrza, umrzesz.]
 If you cool the water down to less than 0 degrees, it freezes. [Jeśli schłodzisz wodę
poniżej 0 stopni, zamarznie.]
 If it's raining, I never go outside. [Jeśli pada, to nigdy nie wychodzę na dwór.]

Uwaga: Zerowy okres warunkowy nie jest uznawany przez wszystkie podręczniki i
opracowania gramatyczne za właściwy, i czasami można się spotkać z sytuacją, kiedy jest on
połączony z pierwszym okresem warunkowym.

Pierwszy okres warunkowy (First conditional)

If + podmiot + I-sza forma czasownika + podmiot + will + I-sza forma czasownika

Pierwszy okres warunkowy przypomina budową okres zerowy. Jedyna różnica polega na
umieszczeniu czasownika posiłkowego will przed czasownikiem głównym w main clause. If
clause przyjmuje postać identyczną jak w zero conditional czyli wykorzystuje po prostu czas
Present Simple wraz ze słowem if.

Pierwszy okres warunkowy wykorzystujemy do mówianiu o zdarzeniach, które możliwe są

do zrealizowania w teraźniejszości lub przyszłości (jest duże prawdopodobieństwo, że dane
zdarzenie będzie miało miejsce). Rozważamy po prostu realną możliwość zaistnienia pewnej
sytuacji.

Uwaga: Jeśli rozważamy sytuacje nierealne i czysto hipotetyczne, używamy nie pierwszego
okresu warunkowego, lecz drugiego (więcej na ten temat w części o second conditional).

Przykładowe zdania z użyciem First Conditional:

 If I find your glasses, I will let you know. [Jeśli znajdę twoje okulary, dam ci znać.] -
Wierzymy, że rzeczywiście istnieje możliwość odnalezienia okularów.
 If you do your homework, I'll go to the cinema with you. [Jeśli odrobisz lekcje, to
pójdę z tobą do kina.]
 If she admits that she was wrong, I'll reconcile with her. [Jeśli przyzna się do błędu to
pogodzę się z nią.]

Uwaga: Częstym błedem jest użycie will w obydwu zdaniach składowych. Jest to
nieprawidłowe, czasownik posiłkowy pojawia się tylko w main clause i nie występuje po if.

Drugi okres warunkowy [Second conditional]

If + podmiot + II-ga forma czasownika(Past Simple) + podmiot + would + I-sza forma

czasownika
Drugi okres warunkowy tworzymy poprzez użycie po if czasownika w formie past. W main
clause czasownik posiłkowy will zastępujemy czasownikiem modalnym would. Pozostałe
elementy konstrukcji pozostają takie same jak w pierwszym okresie warunkowym.

Drugi okres warunkowy stosujemy do mówienia o nierealnych sytuacjach bądź wydarzeniach

w teraźniejszości lub przyszłości. Kiedy nie bierzemy pod uwagę rzeczywisteej możliwości
zaistnienia danej sytuacji, teoretyzujemy, gdybamy i rozważamy rzeczy hipotetycznie
używamy właśnie second conditional. W przypadku, gdy wiemy, że dane wydarzenie ma
rzeczywistą szansę nastąpić powinniśmy użyć pierwszego okresu warunkowego. Drugi okres
warunkowy stosujemy również, gdy chcemy powiedzieć co zrobilibyśmy będąc na czymiś
miejscu.

Przykładowe zdania w drugim okresie warunkowym:

 If I won a million dollars, I would buy myself a ferrari. [Gdybym wygrał milion
dolarów kupiłbym sobie ferrari.] - Gdybanie, wiem, że nie wygram miliona dolarów.
 If I were you, I would sell this house. [Na towim miejscu sprzedałbym ten dom] -
Stawiamy się w sytuacji kogoś innego, więc tylko teoretyzujemy.
 If I could talk to my mother now, there wouldn't be a problem. [Gdybym mógł
porozmawiać teraz z matką nie byłoby problemu.] - Rozmowa z matką w danej
sytuacji jest absolutnie niemożliwa.

Uwaga: W drugim okresie warunkowym czasownik 'to be' przyjmuje formę were dla
wszystkich osób i liczb (I were, She were, They were, etc.)

Uwaga: Zamiast czasownika modalnego would możliwe jest również użcie innych
czasowników modalnych, takich jak should, could lub might.

Trzeci okres warunkowy (Third Contidional)

If + podmiot + had + III-cia forma czasownika + podmiot + would have + III-cia forma
czasownika

Trzeci okres warunkowy tworzymy za pomocą czasownika posiłkowego had oraz czasownika
w formie past participle (3-cia forma) po słowie if, oraz używając czasowników posiłkowych
would i have oraz czasownika w formie past participle w main clause zdania. Może się to
wydawać nieco zawiłe, jednak rzut okiem na wzór powyżej powinien wszystko wyjaśnić.

Trzeci okres warunkowy stosujemy w odniesieniu do przeszłości, kiedy mówimy o

wydarzeniach, które nie miały miejsca. Czyli znów gdybamy i teoretyzyjemy co się mogło
wydarzyć, z tą różnicą, że odnosimy się do wydarzeń przeszłych. Trzeci okres warunkowy
najczęściej stosuje się aby wyrazić żal, że coś się nie stało, lub też skrytykować kogoś za nie
zrobienie czegoś w przeszłości.

Uwaga: Zamiast czasownika would możliwe jest również użycie innych czasowników
modalnych, takich jak np. could i might.

Przykładowe zdanie w trzecim okresie warunkowym:

  If I had seen her yesterday, I would have given her your report. [Gdybym się z nią
wczoraj widział, to przekazałbym jej twój raport] - Załujemy, że nie mogliśmy
przekazać raportu.
 You could have done it If you had arrived at the office earlier. [Mogłeś to zrobić
gdybyś przyjechał do biura wcześniej] - Słowa krytyki wobec spóźnialskiego.
 If we had studied harder we might have passed the exam. [Gdybysmy się więcej uczyli
może zdalibyśmy egzamin.]

Mieszane okresy warunkowe (Mixed Conditionals)

Third conditional + Second conditional:

If + podmiot + had + III-cia forma czasownika + podmiot + would + I-sza forma czasownika

Second conditional + Third conditional:

If + podmiot + II-cia forma czasownika + podmiot + would have + III-cia forma czasownika

Jak widać z budowy zaprezentowanej na wzorach mieszane okresy warunkowe to połączenie

kostrukcji drugiego i trzeciego okresu warunkowego. Możliwe są dwa przypadki mieszania.
W pierwszym przypadku if clause ma budowę jak w trzecim okresie warunkowym a main
clause jak w drugim. Przypadek drugi ma budowę dokładnie odwrotą, czyli if clause ma
formę jak w drugim okresie warunkowym zaś main clause jak w trzecim. Może się to
wydwać z początki nieco skomplikowane jednak uprzednie opanowanie użycia drugiego i
trzeciego trybu warunkowego pozwoli na bezproblemowe tworzenie konstrukcji mieszanych.

Mieszane okresy warunkowe mają zastosowanie dwojakie.

1. Kiedy jakieś zdarzenie przeszłe ma wpływa na sytuację przyszłą lub teraźniejszą.

Mieszamy wtedy Third Conditional (przeszłość) + Second Conditional
(teraźniejszość/przyszłość)

 If you had done what I said, you would be rich now. [Gdybyś robił to ci mówiłem,
byłbyś teraz bogaty.] - To co mówilismy w przeszłości miałoby wpływ na
teraźniejszość.
 If he hadn't been so rude, he would be meeting the queen next week. [Gdyby nie był
tak nieuprzejmy to w przyszłym tygodniu spotkałby się z królową.] - Podobnie, tylko
tym razem przeszłość ma wpływ na przyszłość.

2. Gdy stan teraźnieszy mógłby mieć wpływ lub zmienić wydarzenia z przeszłości.
Mieszamy wtedy Second Condtional (teraźniejszość) + Third Conditional (przeszłość)

 If I were faster, I would have won that race. [Gdybym był szybszy to mógłbym
wygrać tamten wyścig.] - Nie byłem szybszy i dalej nie jestem szybki (stan
teraźniejszy).
 They would have passed that exam if they weren't so lazy. [Zdaliby ten egzamin
gdyby nie byli tacy leniwi.] - Byli leniwi i cały czas są.
Porównanie okresów warunkowych

Poniważ większość ćwiczeń wybagać będzie dokonania wyboru pomiędzy wszystkimi

okresami warunkowymi opniższa tabela pokrótce podsumowuje ich zastosowanie w różnych
sytuacjach:

Conditionals - porównanie

Fakty naukowe, prawa natury, stałe nawyki ludzkie, zdarzenia, które w

Zero conditional
danych okolicznościach dają zawsze ten sam rezultat.

Realne i możliwe do zaistnienia wydarzenia w teraźniejszości lub w

First conditional
przyszłości. Wierzymy, że to co mówimy może się zdarzyć.

Zdarzenia nierealne, hipotetyczne. Teoretyzowanie i gdybanie

Second conditional związane z teraźniejszościa lub przyszłością. Postawienie się w czyjejś
sytuacji. Nie wierzymy, że to co mówimy nastąpi.

Zdarzenia przeszłe, które nie miały miejsca. Używamy go do

Third conditional
wyrażania żalu bądź krytyki.

2nd conditional +
Stan teraźniejszy, który miał wpływ na zdarzenia przeszłe.
3rd conditional

3rd conditional + Zdarzenia przeszłe, które miały wpływ na teraźniejszość lub

2nd conditional przyszłość.

Użycie innych słów niż if:

Chociaź słowo if jest zdecydowanie najczęściej pojawiającym się w zdaniach warunkowych

słowem sygnaluzującym część warunkową możliwe jest jednak zastosowanie i innych słów.

Przykładowe zwroty i słowa zastępujące if: when, on condition, unless (if not), providing, as
soon as, etc.

Dla przykładu:

 When the weather is sunny, I'll go for a walk. [Kiedy pogoda będzie słoneczna to
pójdę na spacer.]
 If the weather is sunny, I'll go for a walk
 Providing you were a soviet spy, what would you do? [Co byś zrobił, zakładając, że
byłbyś radzieckim szpiegiem?]
  If you were a soviet spy, what would you do?
 I will take this job unless the pay is too low. [Przyję tę pracę jeśli płaca nie będzie zbyt
niska]
 If the pay is too low, I will not take this job.

Zdania z if nie będące zdaniami warunkowymi

Dość częstym błędem jest założenie, że jeżeli w zdaniu pojawia się słowo if to zdanie
automatycznie jest zdaniem warunkowym. Nie jest to niestety prawdą, ponieważ zdania
warunkowe to takie, które mówią o rzeczach, które nie miały miejsca, zakładają tylko pewne
możliwości. Często można natomiast spotkać słowo if w zdaniach w czasie przeszłym lub
teraźniejszym dokonanym, które nie są żadną miarą zdaniami warunkowymi. If może się też
na przykład pojawić w formach grzecznościowych, jak również w wielu innych przypadkach.
Zachęcamy do zapoznania się z działem dotyczącym użycia if w różnych sytuacjach.

Kilka przykładów:

 If I hadn't loved him, I wouldn't have married him. [Gdybym go nie kochała to nie
wyszłabym za niego] - Zdanie warunkowe, mówimy o przeszłości, która nie miała
naprawdę miejsca.
 If you didn't love him why did you marry him? [Jeśli go nie kochałaś to dlaczego za
niego wyszłaś?] - To nie jest już zdanie warunkowe, opisuje rzeczywiste zdarzenie z
przeszłości.
 If I had liked her, I would have been more kind. [Gdybym ją lubił to byłbym bardziej
uprzejmy.] - Zdanie warunkowe (3 okres warunkowy)
 If you would be so kind and wait here... [Gdyby był pan tak miły i zaczekał tutaj...] -
Bardzo grzeczna prośba, tu nie ma żandego warunku.