1918r:

 Odzyskanie niepodległości
 Józef Piłsudski tymczasowym naczelnikiem państwa

1919r:

 Wybory do Sejmu Ustawodawczego

 Uchwalenie Małej Konstytucji

1921r:

 Uchwalenie Konstytucji Marcowej

1926r:

 Przewrót majowy
 Uchwalenie noweli konstytucyjnej

1935r:

 Uchwalenie konstytucji kwietniowej- wprowadzenie systemu prezydenckiego

1942r:

 Utworzenie Polskiej Partii Robotniczej (PPR)

1943r:

 Radzieckie sukcesy militarne, zwrot na froncie wschodnim

 Konferencja w Quebecu- wyznaczenie stref odpowiedzialności: amerykańskiej i brytyjskiej w
Europie
 Zerwanie stosunków dyplomatycznych przez ZSRR z rządem RP na uchodźstwie, ewakuacja
armii Andersa
 Osłabienie prestiżu rządu na obczyźnie
 Konferencja Wielkiej Trójki w Teheranie- wyznaczenie wschodniej granicy Polski jako linii
Curzona
 Reaktywacja Komunistycznej Partii Polski (KPP)
 Powstanie Krajowej Rady Narodowej (KRN)
 Powstanie Centralnego Biura Komunistów Polskich (CBKP)
 Powstanie I Dywizji Tadeusza Kościuszki na terenie ZSRR

1944r:

 Wkroczenie wojsk Ukraińskich na Wołyniu na teren II RP

 Powstanie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN)
 Manifest Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego W Chełmie Lubelskim- popiera sojusz
z ZSRR, odrzuca konstytucję Kwietniową
 Dekret PKWN o reformie rolnej- przejęcie ziem powyżej 50ha przez państwo, pozyskanie
chłopów
 Podpisanie porozumienia między PKWN, a rządem ZSRR o polsko-radzieckiej granicy
 Przekształcenie PKWN w Rząd Tymczasowy RP
1945r:

19.01 Rozwiązanie AK, powstaje organizacja Nie

--.03 Aresztowanie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego

--.06 Proces szesnastu- skazanie 16 przywódców polskich sił niepodległościowych na kilkuletnie

odsiadki

Działają dalej WiN, NSZ, NZW

Koniec II WŚ - odzyskanie kresów wschodnich. W 1944 na terenach należących do II Rzeczypospolitej

funkcjonuje 5 SYSTEMÓW

PAŃSTWOWYCH W RZECZPOSPOLITEJ o różniących się znacznie od siebie ustrojach:

1. Republika Ludowa na terenach kontrolowanych przez PKWN,

2. Generalne Gubernatorstwo na zachód od Wisły,

3. Obszary wcielone do Rzeszy,

4. Tereny wschodnie pod władzą radziecką,

5. Polskie państwo podziemne działające na całości tych ziem w ścisłej łączności z rządem na
uchodźstwie.

1946r:

Referendum ludowe (czerwcowe)- 3 pytania i odpowiedzi tak/nie

1947r:

Wybory do Sejmu Ustawodawczego- sfałszowane

Stworzenie Bloku Demokratycznego: PPR, PPS, SL, SD

Nowy prezydent- Bolesław Bierut

Nowy premier- Józef Cyrankiewicz

Gomułka mówi „Władzy raz zdobytej nie oddamy nigdy”

Mała Konstytucja- ustawa o ustroju i zakresie działań najwyższych organów RP

Bitwa o handel, mająca na celu likwidację małych, lokalnych lokali, sklepów

Polska w okresie stalinowskim

15.12.1948r- powstanie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR) z PPR i PPS, na czele stoi
Bierut, usunięcie Gomułki z czoła partii, wprowadzono kult jednostki

Rozpoczęcie likwidacji systemu wielopartyjnego przez PPR

Rozbicie PSL

Powstanie Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego

1947-1949r: 3-letni Plan Odbudowy Gospodarczej- odbudowanie zniszczonych przedsiębiorstw

1950-1955r: 6-letni plan industrializacji, budowy kombinatu metalurgicznego w Nowej Hucie
(Kraków)

22.07.1952r- Konstytucja PRL

Zmieniono godło i nazwę państwa na Polską Rzeczpospolitą Ludową

Zniesiono trójpodział władzy i urząd prezydenta, powołano Radę Państwa, władzę dalej sprawował
Bierut

Zatwierdzono decyzje podjęte w sfałszowanym referendum z 1946r.

05.03.1953r- śmierć Stalina

Władzę przejmuje kolektywne kierownictwo

Odwilż- odejście od masowych represji, inwestycja w rolnictwo, dzięki której poprawiło się życie
codzienne

02.1956r- XX zjazd KPZR

Zapowiedzenie polityki Chruszczowa, który krytykuje kult jednostki

Tajny referat- krytyka Stalina, przyjęcie, że każdy kraj satelicki ma prawo dostosować komunizm do
własnej specyfiki

PRL

Początek:

Uchwalenie nazwy przez Sejm Ustawodawczy w Konstytucji z 22.07,1952r.

Nazwę ogłoszono 27.01.1952r., gdy ogłoszono projekt konstytucji

Rozpatrywano także nazwy: Polska Rzeczpospolita Ludowo-Demokratyczna, Socjalistyczna

Rzeczpospolita Polska

Koniec:

29.12.1989r. Sejm PRL X Kadencji uchwalił zmiany w konstytucji PRL, która otrzymała nazwę
Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej

Formy oporu społecznego i opozycji politycznej

SYSTEM RZĄDÓW KOMUNISTYCZNYCH:

• posługiwali się mechanizmem awansu społecznego, przekierowali ludność wiejską (przeludnienie)

do miast,

• industrializacja, reforma rolna, urbanizacja, rozbudowa przemysłu,

• zerwanie z tradycyjnym schematem robienia kariery osobistej - do nowego aparatu władzy

(administracja, wojsko) awansowano ludzi, którzy podobnych karier nie mogliby zrobić w innych
warunkach ustrojowych,

• tworzenie nowej klasy robotniczej i nowej inteligencji spośród wychodźców ze wsi (walka m.in. z
analfabetyzmem).
W Polsce ludowej zacierały się:

- poczucie niezadowolenia z braku wolności, istnienia wielu absurdów oraz niedostatecznego

zaspokojenia potrzeb materialnych

- poczucie bezradności (nie można zmienić ustroju), świadoma akceptacja (jest lepiej niż przed
wojną),

- obawa przed położeniem geopolitycznym między Rosją i Niemcami, co nakazywało trwać w biernej
akceptacji stanu istniejącego.

TYPY OPORU SPOŁECZNEGO w latach 1944-1948 wg Krystyny Kersten (1,2 - frustracja społeczna
pełna emocji; 3,4,5 – walka polityczna, charakter planowy, zorganizowany, aktywny, oparty o pewne
założenia programowe):

I. Bardzo oporna postawa manifestująca się w codziennych zachowaniach. Istotna rola więzi
komunikacyjnych i nieoficjalnego obiegu informacji: plotka, pogłoska, dowcip polityczny.

II. Czynne zachowania oporne (publiczne manifestacje, strajki).

III. Legalna walka polityczna o ustrojowy kształt państwa.

IV. Konspiracja polityczna - partie, które nie miały możliwości legalnego zaistnienia.

V. Opór zbrojny (oddziały leśne, niezłomni, nie uznali rozwiązania sił zbrojnych).

OPÓR POLITYCZNY: obrona tradycji narodowych, przeciwstawianie “dobrych” tradycji złym,

komunistycznym, narzuconym przez PZPR. Podtrzymywanie pamięci o narodowych zmaganiach,
zwycięstwach i krzywdach, spychanych przez komunistów w zapomnienie lub fałszowanych,
symbolika (Piłsudski, AK, Katyń, Powstanie Warszawskie), obrona religii i Kościoła Katolickiego, które
były tradycją, systemem pojęć i praw, porządkujący obyczaje, ateizm miał być groźbą zamachu na
narodową tożsamość. Na początku władza traktowała go pobłażliwie, bo otwarta walka z Kościołem
byłaby klęską, laicyzacja w okresie stalinowskim.

OPÓR EKONOMICZNO SPOŁECZNY: obrona stylu i poziomu życia, nie zawsze towarzyszyła mu
świadomość naruszania przez system władzy wartości duchowych.

Wśród nich: wielkie strajki robotnicze (poznański czerwiec), walka chłopów z kolektywizacją, ruch
bikiniarski – młodzież przeciwko uniformizacji (“rajski ptak”), nie zapisywanie się do PZPR, zwracanie
legitymacji partyjnych przez działaczy, zachowanie własnego bytu i upodobań kulturalnych.

Różnica między podejmowaniem oporu, a opozycjonistami: anonimowość - wystąpienia jawne były w

dużej grupie i krótkie, unikali indywidualnego manifestowania swej postawy wobec władz, aż do 1980
roku opór społeczny nie przybrał masowej absencji przy głosowaniach do sejmu czy Rad
Narodowych.

Natężenie oporu zależało od: tego jak bardzo polityka partii drażniła uczucia, jaka panowała sytuacja
ekonomiczna (podwyższa cen jako impuls), od stopnia zastraszenia społeczeństwa.
RUCH MASOWY - nie wyłania sformalizowanych struktur, nie tworzy programu działania. Koncentruje
się na żądaniach dotyczących konkretnej sprawy lub niewielkiego zespołu spraw, ma charakter
doraźny (a nie trwale działającego ruchu społecznego).

Elita przywództwa nie istnieje/jest nietrwała, a rozładowanie takiego masowego protestu jest
stosunkowo łatwe poprzez spełnienie najbardziej popularnych postulatów.

OPOZYCJA POLITYCZNA - indywidualne, świadome, zaplanowane, oparte o pewien program działanie

organizacyjne lub intelektualne na rzecz obalenia ustroju, albo jego reformy, w kierunku uzyskania
podmiotowości społeczeństwa i ograniczenia monopolu władzy partii.

Działania przedstawicieli opozycji musiały być uznane przez kierownictwo partii i państwa za
negatywne. Negatywna ocena pociągała za sobą represje policyjne, sądowe lub ograniczanie
możliwości oddziaływania na społeczeństwo.

Epoka pierwsza: 1945 - 1955

Etap pierwszy: 1945 - 1948/1949 - opozycja zasadnicza, pragmatyczna, ugodowa.

Etap drugi: 1949 – 1955- lata najpełniejszego stalinizmu. Na opozycję pragmatyczną czy ugodową nie
było miejsca, system nie

tolerował jakichkolwiek objawów opozycji.

Epoka druga: 1956 - 1968/1970

Początkiem były wydarzenia z października 1956 roku (zwerbalizowane postulaty reform

ustrojowych).

Środki działania tego czasu to:

‣ upowszechnianie odmiennego, od oficjalnego, systemu wartości i ocen,

‣ przypominanie o konieczności poszanowania wolności jednostki (wolności słowa),

‣ postulowanie reform ustrojowych,

‣ listy zbiorowe kierowane do władz w konkretnych sprawach (np. list 34 poświęcony zmniejszaniu
przydziału papieru na książki).

Punktem odniesienia dla środowisk opozycyjnych była paryska „Kultura” i książki Instytutu
Literackiego (zakazane). Do „Kultury” pisywano pod pseudonimami (wyjątki J. Grzędziński i S.
Kisielewski). Radio Wolna Europa było źródłem informacji o wydarzeniach.