1.

Wydarzenia czerwca 1976 w Radomiu i Ursusie:

Te protesty wybuchły z powodu drastycznych podwyżek cen żywności
ogłoszonych przez rząd PRL. Doszło do brutalnych starć z milicją, szczególnie w
Radomiu, gdzie spalono siedzibę Komitetu Wojewódzkiego PZPR. Reakcja władz
była zdecydowana - wprowadzono represje wobec uczestników oraz brutalne
środki bezpieczeństwa.

2. Powstanie KOR:
Komitet Obrony Robotników powstał w 1976 roku jako odpowiedź na brutalne
represje wobec uczestników protestów w Radomiu i Ursusie. Założony przez grupę
intelektualistów i działaczy opozycyjnych, wśród których byli m.in. Jacek Kuroń,
Adam Michnik, Antoni Macierewicz, Jan Józef Lipski, Ludwik Dorn, i Halina
Mikołajska. KOR miał na celu niesienie pomocy prawnej i materialnej
represjonowanym robotnikom oraz ich rodzinom, a także dokumentowanie
przypadków łamania praw człowieka przez władze PRL.

3. Inne organizacje opozycyjne:

a) Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela: Powstał w marcu 1977 roku jako
inicjatywa Adama Wojciechowskiego i Mirosława Chojeckiego, którym
towarzyszyli m.in. Jacek Kuroń, Jan Józef Lipski, oraz Kazimierz Świtoń.
Organizacja stawiała sobie za cel obronę praw człowieka i obywatela, z
naciskiem na monitorowanie i ujawnianie przypadków ich naruszeń przez
władze PRL. Działacze ROPCiO regularnie publikowali biuletyny, w których
dokumentowali przypadki represji i nadużyć.

b) Towarzystwo Kursów Naukowych: Zostało utworzone w styczniu 1978 roku

przez grupę intelektualistów, w skład której wchodzili m.in. Tadeusz
Mazowiecki, Bronisław Geremek, oraz Zbigniew Romaszewski. Celem TKN
było organizowanie wykładów i seminariów, które miały dostarczać
niezależnej wiedzy i edukacji w opozycji do propagandy państwowej.
Spotkania odbywały się w prywatnych mieszkaniach, a wśród wykładowców
znajdowali się czołowi opozycjoniści oraz niezależni naukowcy.

c) Konfederacja Polski Niepodległej (KPN): Założona w 1979 roku przez Leszka

Moczulskiego i współpracowników, była pierwszą opozycyjną organizacją,
która otwarcie deklarowała walkę o suwerenność Polski. KPN dążyła do
obalenia systemu komunistycznego i przywrócenia niepodległości Polski, co
wyrażało się w jej działaniach konspiracyjnych oraz organizowaniu
demonstracji. Była też aktywna w wydawaniu podziemnych publikacji
propagujących idee niepodległościowe.

d) Ruch Młodej Polski (RMP): Utworzony w czerwcu 1979 roku w Gdańsku

przez Aleksandra Halla i grupę młodych intelektualistów związanych z
środowiskiem katolickim oraz harcerskim. RMP stawiał sobie za cel
odbudowę etosu narodowego i patriotycznego wśród młodzieży,
podkreślając rolę tradycji i chrześcijańskich wartości. Działalność RMP
obejmowała organizację debat, publikowanie niezależnych materiałów
edukacyjnych, a także wsparcie dla innych opozycyjnych inicjatyw.

4. Znane postacie:
 a) Jacek Kuroń: Urodzony w 1934 roku, zmarł w 2004 roku. Był jednym z
najbardziej znanych działaczy opozycyjnych w PRL. Współzałożyciel KOR,
wielokrotnie więziony za swoje poglądy i działalność polityczną. Kuroń
odegrał kluczową rolę w kształtowaniu ruchu opozycyjnego oraz w
budowaniu Solidarności. Jego działalność miała znaczący wpływ na
przemiany demokratyczne w Polsce. Po 1989 roku pełnił funkcje
państwowe, w tym ministra pracy i polityki społecznej.

b) Adam Michnik: Urodzony w 1946 roku. Wybitny historyk, publicysta i

działacz opozycyjny. Współzałożyciel KOR, uczestnik strajków studenckich w
1968 roku. Michnik był wielokrotnie więziony za swoją działalność
opozycyjną. Po przemianach demokratycznych stał się redaktorem
naczelnym "Gazety Wyborczej", jednej z najbardziej wpływowych gazet w
Polsce, odgrywając znaczącą rolę w kształtowaniu opinii publicznej.

c) Zbigniew Romaszewski i Zofia Romaszewska: Małżeństwo zaangażowane w

działalność opozycyjną. Zbigniew Romaszewski, urodzony w 1940 roku, był
aktywnym działaczem KOR oraz jednym z organizatorów podziemnego
Radia Solidarność. Po 1989 roku był senatorem RP. Zofia Romaszewska
również działała w KOR, angażując się w pomoc dla represjonowanych oraz
dokumentowanie naruszeń praw człowieka.

d) ks. Jan Ziaja: Duchowny katolicki, który wspierał opozycję w PRL. Był
zaangażowany w działalność KOR, niosąc pomoc duchową i materialną dla
osób represjonowanych oraz ich rodzin. Jego rola jako duchownego była
ważnym wsparciem moralnym dla działaczy opozycji.

e) Leszek Moczulski: Urodzony w 1930 roku. Był założycielem i przywódcą

Konfederacji Polski Niepodległej (KPN). Moczulski otwarcie dążył do
obalenia reżimu komunistycznego i odzyskania niepodległości przez Polskę.
Za swoją działalność był wielokrotnie więziony. Jego determinacja w walce o
wolność Polski uczyniła go jednym z najbardziej wpływowych
opozycjonistów.

f) Stanisław Pyjas: Urodzony w 1953 roku, zmarł w 1977 roku. Był studentem
Uniwersytetu Jagiellońskiego i aktywnym działaczem opozycyjnym. Jego
tajemnicza śmierć, która miała miejsce w 1977 roku, wywołała wielkie
poruszenie wśród opozycji i opinii publicznej. Jego śmierć stała się
symbolem brutalnych metod stosowanych przez władze PRL wobec
opozycjonistów.

5. Sytuacja gospodarcza i społeczna w latach 1976 - 1980:

Ten okres w historii PRL charakteryzował się pogłębiającym się kryzysem

gospodarczym i społecznym, który miał swoje korzenie w nieefektywnym
zarządzaniu gospodarką przez władze komunistyczne. Na początku lat 70. podjęto
próbę intensyfikacji przemysłowej i modernizacji kraju, jednak te wysiłki nie
przyniosły oczekiwanych rezultatów. Wzrost zadłużenia zagranicznego oraz
nieudane reformy gospodarcze doprowadziły do pogorszenia sytuacji
ekonomicznej.
 Kluczowe aspekty sytuacji gospodarczej i społecznej:

a) Wzrost zadłużenia zagranicznego: Polska zaciągnęła ogromne kredyty

zagraniczne, które miały pomóc w modernizacji przemysłu i infrastruktury.
Niestety, brak odpowiedniej strategii spłaty oraz nieskuteczność
wdrażanych reform doprowadziły do narastających problemów z obsługą
zadłużenia.

b) Niedobory towarów: W kraju zaczęło brakować podstawowych produktów

spożywczych i towarów codziennego użytku. Sklepy były puste, a ludzie
godzinami stali w kolejkach, aby kupić podstawowe produkty.
Wprowadzenie kartek żywnościowych było próbą radzenia sobie z
niedoborami, ale pogłębiało frustrację społeczeństwa.

c) Inflacja: Wzrost cen produktów codziennego użytku oraz usług powodował

spadek siły nabywczej społeczeństwa. Zarobki nie nadążały za rosnącymi
cenami, co prowadziło do pogorszenia standardu życia.

d) Rosnące niezadowolenie społeczne: Ludzie zaczęli wyrażać swoje

niezadowolenie z sytuacji ekonomicznej i politycznej. Protesty w Radomiu i
Ursusie w 1976 roku były wyrazem rosnącej frustracji społeczeństwa.
Reakcja władz na te protesty była brutalna, co tylko pogłębiło alienację
społeczną.

e) Brak zaufania do władz: Coraz więcej ludzi zaczęło wątpić w zdolność władz
do rozwiązania problemów gospodarczych. Rząd był postrzegany jako
nieskuteczny i oderwany od rzeczywistości. Narastała potrzeba zmian, co w
efekcie doprowadziło do zwiększenia aktywności opozycji i organizacji
niezależnych.

6. Przyczyny strajków latem 1980 r.

W lecie 1980 roku Polska była w głębokim kryzysie gospodarczym. Wysokie

zadłużenie, nieudane reformy i rosnąca inflacja doprowadziły do pogorszenia
warunków życia. Ludzie byli zmęczeni niedoborami towarów i podwyżkami cen
żywności. Fatalne warunki pracy i niskie płace dodatkowo wzmagały frustrację.
Brak zaufania do władz i inspiracja ze strony opozycji oraz Kościoła katolickiego
dodawały odwagi do sprzeciwu. Wszystko to razem doprowadziło do wybuchu
strajków, które miały kluczowy wpływ na powstanie Solidarności.

7. Powstanie Solidarności i 21 postulatów:

Latem 1980 roku, w odpowiedzi na narastające problemy ekonomiczne i

społeczne, wybuchły strajki w wielu zakładach pracy w całej Polsce. Kluczowym
miejscem stała się Stocznia Gdańska, gdzie pracownicy, kierowani przez Lecha
Wałęsę, ogłosili strajk i wysunęli 21 postulatów. Postulaty te obejmowały m.in.:
 Wolność związkową
 Prawo do strajku
 Wolność słowa
 Poprawę warunków pracy i płacy
  Reformy gospodarcze

Strajki zyskały poparcie w całym kraju i doprowadziły do powstania Niezależnego

Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność". Ruch ten zjednoczył miliony
Polaków w walce o ich prawa i stał się symbolem oporu przeciwko reżimowi
komunistycznemu.

8. 16 miesięcy Solidarności (1980-1981):

Po porozumieniach sierpniowych Solidarność działała na szeroką skalę, zrzeszając
miliony członków. Organizacja strajków i negocjacje z władzami były na porządku
dziennym. Władze próbowały osłabiać ruch poprzez represje i prowokacje.
Sytuacja gospodarcza pogarszała się, co dodatkowo mobilizowało społeczeństwo
do wspierania Solidarności. Okres ten zakończył się wprowadzeniem stanu
wojennego 13 grudnia 1981 roku.

9. Stan wojenny:
Stan wojenny został wprowadzony 13 grudnia 1981 roku przez Wojciecha
Jaruzelskiego jako odpowiedź na rosnącą działalność opozycyjną i groźbę
destabilizacji kraju. Wprowadzenie stanu wojennego miało na celu stłumienie
Solidarności i innych ruchów opozycyjnych. Oto kluczowe aspekty tego okresu:
 Przyczyny wprowadzenia: Obawy władz PRL o utratę kontroli nad krajem,
rosnące wpływy Solidarności, oraz możliwa interwencja ZSRR były
głównymi powodami wprowadzenia stanu wojennego.
 Wprowadzone obostrzenia: Nałożono godzinę policyjną, zakazano
zgromadzeń i strajków, zawieszono działalność Solidarności, a setki
działaczy opozycyjnych zostały aresztowane.
 Ofiary stanu wojennego:
o Grzegorz Przemyk: Młody poeta, zamordowany przez milicję w 1983
roku za udział w demonstracjach.
o ks. Jerzy Popiełuszko: Duchowny zaangażowany w działalność
opozycyjną, zamordowany przez funkcjonariuszy SB w 1984 roku za
wspieranie Solidarności.

10.Sytuacja gospodarczo-społeczna w stanie wojennym:

Wprowadzenie stanu wojennego (1981-1983) skutkowało głębokim kryzysem
ekonomicznym. Gospodarka była niewydolna, zadłużenie rosło, a reformy zostały
wstrzymane. Społeczeństwo doświadczyło represji, aresztowań i cenzury.
Powszechne były niedobory towarów, a jakość życia gwałtownie spadła. Pomimo
trudności, Polacy kontynuowali działalność opozycyjną, co w końcu doprowadziło
do transformacji ustrojowej w 1989 roku.