MATLAB DERS NOTLARI

BÖLÜM 3
DİZİLER VE MATEMATİKSEL İŞLEMLER

Prof. Dr. Asaf Varol

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

1

TOPLAMA VE ÇIKARTMA
> vektor1=[4 6 2];vektor2=[3 7 7]; >> vektor=vektor1+vektor2 vektor = 7 13 9 >> vek=vektor1-vektor2 vek = 1 -1 -5
Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları 2

DİZİ ÇARPIMLARI

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

3

MATLAB ile çarpım
A= 1 4 8 B= 3 2 4 3 6 2 -7 10 12 6 -1 7
>> AVV=[3 4 6] AVV = 3 4 6 >> BVV=[2; -1; 5] BVV = 2 -1 5 >> AVV*BVV ans = 32 >> BVV*AVV ans = 6 8 12 -3 -4 -6 15 20 30
Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları 4

>> A*B ans = 33 45 -12 -27 92 122

Özdeş Matris
• Özdeş matrisler kare matris olup diyagonal elemanları 1 ve diğer elemanları ise sıfır olan matristir. Böyle bir matris MATLAB’da eye komutu ile elde edilebilir. • Özdeş bir matris diğer bir matris ile çarpılırsa, sonuç değişmez aynı kalır.
>> A=[4 3 1;-2 5 7] A= 4 3 1 -2 5 7 >> B=[1 0 0;0 1 0;0 0 1] B= 1 0 0 0 1 0 0 0 1 >> A*B ans = 4 3 1 -2 5 7
5

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

Eye ile matris çarpımı
>> A A= 4 3 1 -2 5 7 >> B=eye(3) B= 1 0 0 0 1 0 0 0 1 >> A*B ans = 4 3 1 -2 5 7 Kare matrislerde AI=IA=A kuralı geçerlidir. Yani bir matrisin sağdan veya soldan özdeş matris ile çarpımının sonucu, gene kendisidir.

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

6

İnvers matris
Bir A matrisinin invers matrisi B matrisi ise, A ve B matrisinin çarpımı, özdeş matrisi verir. >> A=[1 3 -5;5 7 -1;4 2 8] A= 1 3 -5 5 7 -1 4 2 8 >> inv(A) ans = 3.6250 -2.1250 2.0000 -2.7500 1.7500 -1.5000 -1.1250 0.6250 -0.5000

>> A*inv(A) ans = 1.0000 -0.0000 0.0000 0.0000 1.0000 0.0000 0 0.0000 1.0000
>> A*A^-1 ans = 1.0000 -0.0000 0.0000 0.0000 1.0000 0.0000 0 0.0000 1.0000
7

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

Determinantlar
• Determinantlar kare matris ile ilişkilidir.
>> A=[1 2;3 4] A= 1 2 3 4 >> det(A) ans = -2
Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları 8

Bölme
• MATLAB’da iki türlü bölme işlemi vardır. Bunlar sağ ve sol bölmedir. • Sol Bölme: Sol bölme AX=B matris denklemlerinin çözümü için kullanılır. Bu denklemde X ve B kolon vektörleridir.Bu denklem A invers matrisinin soldan çarpılması ile elde edilir. • A-1AX=A-1B
Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları 9

Sol Bölme
• A-1AX=IX=X • AX=B’nin çözümü • X=A-1B • MATLAB’da sol bölme karakteri kullanılarak denklem aşağıdaki gibi yazılır: • X=A\B
Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları 10

Sağ Bölme
• Sağ bölme XC=D matris denkleminin çözümünde kullanılır. Bu denklemde X ve D satır vektörüdür. C matrisinin inversi alınarak, denklemin her iki tarafı ile çarpılması ile çözülür. • X.CC-1=D.C-1 X=D. C-1 • X=D/C

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

11

Örnek

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

12

Çözüm
>> A=[2 -4 3;1 3 5;5 9 -3]; >> B=[8; 6; -2]; >> X=A\B AX=B şeklinde çözüm X=A\B sol bölme kullanılarak yapılan çözüm

X= 1.1933 -0.4706 1.2437
Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları 13

İnvers kullanılarak çözüm
>> Xb=inv(A)*B A matrisinin inversi kullanılarak X=A-1B şeklindeki çözüm

Xb =
1.1933 -0.4706 1.2437
Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları 14

Sağ bölme
>> C=[2 1 5;-4 3 9;3 5 -3]; >> D=[8 6 -2]; >> Xc=D/C XC=D şeklinde çözüm X=D/C sağ bölme ile çözüm

Xc = 1.1933 -0.4706 1.2437
15

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

İnvers kullanılarak çözüm
C matrisinin inversi kullanılarak X=D.C-1 şeklindeki çözüm

>> Xd=D*inv(C) Xd = 1.1933 -0.4706

1.2437
16

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

Elemanlar bazında işlemler
• İki vektör veya matrisin elemanları bazında çarpma, bölme ve üs alma işlemleri için aritmetik operatörün önüne nokta konulur.

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

17

Eleman bazında işlemler
a=[a1 a2 a3 a4] ve b=[b1 b2 b3 b4] vektörleri verilsin. Çarpma: a.*b=[a1b1 a2b2 a3b3 a4b4] Bölme: a./b=[a1/b1 a2/b2 a3/b3 a4/b4]

Üs alma:

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

18

İşlemler

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

19

Çarpma ve bölme
>> A=[1 5 7;3 4 2] A= 1 5 7 3 4 2 >> B=[6 8 9;10 12 13] B= 6 8 9 10 12 13 >> A.*B ans = 6 40 63 30 48 26

>> C=A./B C= 0.1667 0.6250 0.3000 0.3333
>> B.^2 ans = 36 64 81 100 144 169

0.7778 0.1538

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

20

Örnek
>> x=[1:8] x= 1 2 3 >> y=x.^3-3*x y= -2 2 18

4

5

6

7

8

52 110 198 322 488

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

21

Örnek
>> z=[1:2:15] z= 1 3 5 7 9 11 13 >> y=(z.^3+5*z)./(4*z.^2-10)

15

y= -1.0000 1.6154 1.6667 2.0323 2.4650 2.9241 3.3964 3.8764 (z vektörünün her bir elemanı için ayrı ayrı y değerlerinin hesaplanması)

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

22

Hazır fonksiyonlarla işlemler
>> x=[0:pi/6:pi] x= 0 0.5236 1.0472 1.5708 2.0944 2.6180 3.1416 >> y=cos(x) y= 1.0000 0.8660 0.5000 0.0000 -0.5000 -0.8660 -1.0000 >> d=[1 4 9;16 25 36;49 64 81]; >> h=sqrt(d) h= 1 2 3 4 5 6 7 8 9
Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları 23

Dizileri analiz eden hazır fonksiyonlar
mean(A)
A bir vektör ise, elemanların ortalamasını bulur.
A bir vektör ise, elemanlar içinden en yüksek olanı bulur. >> A=[4 3 6 7]; >> mean(A) ans = 5 >> A=[ 1 3 5 -2 9 4]; >> C=max(A) C= 9

C=max(A)

[d,n]=max(A)

A bir vektör ise, d >> [d,n]=max(A) elemanlardan en d= büyüğüdür ve n ise kaçıncı 9 eleman olduğunu saptar. n= 5
Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları 24

Dizileri analiz eden hazır fonksiyonlar
min(A)
Max(A) ya benzerdir ancak en küçük sayıyı bulur.
>> A A= 1 3 5 4 >> min(A) ans = -2

-2

9

[d,n]=min(A)

Dizi içindeki en küçük sayıyı ve kaçıncı sırada olduğunu belirler.

>> [d,n]=min(A) d= -2 n= 4
25

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

Dizileri analiz eden hazır fonksiyonlar
sum(A)
A bir vektör ise, elemanlarının toplamını bulur.
>> A=[1 -3 6 2]; >> sum(A) ans = 6

sort(A)
median(A)
Rakamların dizilişlerinin artan sırada olduğuna dikkat ediniz.

A vektörünün elemanlarını >> sort(A) küçükten büyüğe sıralar. ans = -3 1 2
A bir vektör ise, vektör elemanlarının medyan değerini bulur. Tek rakamlı dizilerde elemanlardan ortadakini bulur. Çiftlerde ise ortadakilerin toplamının aritmetik ortalamasını alır.
Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları >> A=[-5 13 20]; >> median(A) ans = 13 >> A=[-5 13 17 20]; >> median(A) ans = 15

6

26

Dizileri analiz eden hazır fonksiyonlar
std(A)
Standart sapmayı bulur.
>> A=[5 9 2 4]; >> std(A) ans = 2.9439 >> A=[1 6;-3 7]; >> det(A) ans = 25
>> a=[1 3 2]; >> b=[2 4 1]; >> dot(a,b) ans = 16
27

det(A)

A kare matrisinin determinantını verir.

dot(a,b)

a ve b den oluşan iki vektörün, skalar çarpımını hesaplar.

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

Kros vektör
• İki vektörün kros çarpımı, bu iki vektörün düzlemine dik bir üçüncü vektör oluşturur.

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

28

Dizileri analiz eden hazır fonksiyonlar
cross(a,b)
a ve b vektörlerinin kros çarpımını yapar. Her iki vektörün 3 elemanı olmalıdır.
Bir kare matrisin inversini bulur.

>> a=[1 3 2]; >> b=[2 4 1]; >> cross(a,b) ans = -5 3 -2

inv(A)

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

29

Kaynaklar
• Gilat, A.: MATLAB, An Introduction With Applications, 2nd Edition, John Wiley & Sons, Inc., 2005 • Celik, Ismail, B., “Introductory Numerical Methods for Engineering Applications”, Ararat Books & Publishing, LCC., Morgantown, 2001 • Fausett, Laurene, V. “Numerical Methods, Algorithms and Applications”, Prentice Hall, 2003 by Pearson Education, Inc., Upper Saddle River, NJ 07458 • Rao, Singiresu, S., “Applied Numerical Methods for Engineers and Scientists, 2002 Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ 07458 • Mathews, John, H.; Fink, Kurtis, D., “Numerical Methods Using MATLAB” Fourth Edition, 2004 Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ 07458 • Varol, A., “Sayisal Analiz (Numerical Analysis), in Turkish, Course notes, Firat University, 2001

Prof. Dr. Asaf Varol MATLAB Ders Notları

30

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful