You are on page 1of 15

ΑΝΑΛΤΣΙΚΗ ΠΑΡΟΤ΢ΙΑ΢Η ΜΕΛΕΣΗ΢ ΣΗ΢ ΓΕΥΤΡΑ΢

Κϊθε αναλυτικό μελϋτη μιασ πϋτρινησ γϋφυρασ
περιλαμβϊνει ςυνόθωσ τα παρακϊτω:
 Οριοθϋτηςη & εντοπιςμόσ του μνημεύου.
 Ιςτορικϊ ςτοιχεύα που ςυνδϋονται με το μνημεύο.
 Λεπτομερόσ περιγραφό ςτοιχεύων καταςκευόσ.
 Απόπειρα χρονολόγηςησ.
 Διατύπωςη τησ ςημαςύασ του μνημεύου ςτο ςόμερα.
 ΢ημερινό κατϊςταςη, προβλόματα που αντιμετωπύζει &
 Προτϊςεισ ανϊδειξησ, διατόρηςησ & αξιοπούηςόσ του.
Α. Παπαδόπουλοσ, Κ.Π.Ε. Έδεςςασ

Δευτϋρα, 1 Απριλύου 2013

2

Δυτικό τμόμα ειςόδου π. Εδεςςαύου

Ο ΠΟΣΑΜΟ΢ ΕΔΕ΢΢ΑΙΟ΢
Πηγϊζει από την οροςειρϊ του
Βόρα . ΢την πορεύα του ςχηματύζει
την τεχνητό λύμνη του Άγρα,
ειςϋρχεται από το Δυτικό τμόμα
τησ Έδεςςασ, τη διαρρϋει &
εξϋρχεται από αυτόν,
ςχηματύζοντασ τον καταρρϊκτη
Κϊρανο, ο οπούοσ, με ύψοσ 70 μ.,
εύναι ο μεγαλύτεροσ τησ Ελλϊδασ.
Ο π. Εδεςςαύοσ ϋχει παλαιϊ
ονομαςύα: «Βόδασ», όπωσ & η
Έδεςςα: «Βοδενϊ».

Α. Παπαδόπουλοσ, Κ.Π.Ε. Έδεςςασ

Δευτϋρα, 1 Απριλύου 2013

3

ΟΙ ΠΟΣΑΜΟΒΡΑΦΙΟΝΕ΢
΢το Δυτικό αυτό τμόμα ειςόδου
ο π. Εδεςςαύοσ διαιρεύται ςε
δύο βραχύονεσ: Βόρειοσ &
Νότιοσ ποταμοβραχύονασ. Σισ
όχθεσ αυτού του Ν.
ποταμοβραχύονα ζευγνύει
πϋτρινη γϋφυρα.
΢την επϊνω φωτογραφύα
βλϋπετε τα ανϊντη του
ποταμού, πριν διαιρεθεύ, & ςτην
κϊτω τα κατϊντη, αφού ϋχει
όδη διαιρεθεύ ςε βραχύονεσ.

Α. Παπαδόπουλοσ, Κ.Π.Ε. Έδεςςασ

Δευτϋρα, 1 Απριλύου 2013

4

ΠΕΡΙΟΦΗ ΚΙΟΤΠΡΙ
Η πϋτρινη γϋφυρα εντοπιζόταν
παλαιότερα εκτόσ τησ πόλησ, μϋςα
ςε εκτεταμϋνο πλαταμώνα, ο
οπούοσ, ςτην περύοδο τησ
Σουρκοκρατύασ, αποτελούςε χώρο
αναψυχόσ & περιπϊτου. Από τη
γϋφυρα αυτό ϋλαβε ο πλαταμώνασ
την ονομαςύα: «Κιουπρύ», μιασ &
ςτην τουρκικό γλώςςα: «Köprü»
ςημαίνει: «Γζφυρα».
Στισ δφο φωτογραφίεσ, δεξιά,
διακρίνονται ςπαράγματα εκείνου
του παλαιοφ πλαταμώνα.

Α. Παπαδόπουλοσ, Κ.Π.Ε. Έδεςςασ

Δευτϋρα, 1 Απριλύου 2013

5

Οδόσ Ιουςτινιανού (βόρεια)

Πλατεύα Αιγών (βόρεια)

΢ΣΟ ΚΙΟΤΠΡΙ
΢όμερα η οικοδομικό ανϊπτυξη τησ
πόλησ «αγγύζει» πλϋον τη γϋφυρα,
ενςωματώνοντϊσ την ςτον ιςτό τησ &
διαμορφώνοντασ την περιοχό: «Στο
Κιουπρύ». Αυτό, μαζύ με τη γϋφυρα &
τα πλατϊνια, περιλαμβϊνει: Ση
ςύγχρονη γϋφυρα τησ οδού Δ.
Πετρύτςη (ανατολικϊ), την οδό
Ιουςτινιανού & την Πλατεύα Αιγών
(βόρεια)
Οδόσ Δ. Πετρύτςη (ανατολικϊ)
Α. Παπαδόπουλοσ, Κ.Π.Ε. Έδεςςασ

Δευτϋρα, 1 Απριλύου 2013

6

Merl Lavoy

Adolphe Guillaumat

ΕΜΜΕ΢Ε΢ & ΑΜΕ΢Ε΢ ΜΑΡΣΤΡΙΕ΢
Έμμεςεσ γραπτϋσ μαρτυρύεσ παρϋχουν
περιηγητϋσ τησ εποχόσ τόςο για την
ύπαρξη τησ γϋφυρασ (ο Σούρκοσ Εβλιγιϊ
Τςελεμπό, 1668) όςο & του
πλατανοδϊςουσ (W. M. Leak, 1835 & E.
M. Cousinery, 1831), ενώ ϊμεςεσ
μαρτυρύεσ παρϋχουν φωτογραφύεσ
εποχόσ, όπωσ του Αμερικανού
φωτογρϊφου Merl Lavoy (1917), του
Γϊλλου ςτρατηγού: Adolphe Guillaumat
(1918) ό κϊρτεσ εποχόσ.

Καρτ-ποςτϊλ εποχόσ
Α. Παπαδόπουλοσ, Κ.Π.Ε. Έδεςςασ

Δευτϋρα, 1 Απριλύου 2013

7

Όψη από τα κατϊντη (ανατολικϊ)

Πορόλιθοσ

ΜΟΡΥΗ – ΔΙΑ΢ΣΑ΢ΕΙ΢
Πρόκειται για μονότοξη, πϋτρινη
γϋφυρα με μόκοσ: 28μ. Σο
κατϊςτρωμϊ τησ εύναι
καλντερύμι πλϊτουσ 3μ. Ωσ
υλικό δόμηςησ επιλϋγεται ο
τοπικόσ μαλακόσ πορόλιθοσ,
ςυνδεδεμϋνοσ με ςοβϊ αςβϋςτη.
Κατϊςτρωμα
Α. Παπαδόπουλοσ, Κ.Π.Ε. Έδεςςασ

Δευτϋρα, 1 Απριλύου 2013

8

Οξυκόρυφο τόξο

Εςωρρϊχιο με τουσ λύθουσ αραδωτούσ

ΣΟΞΟ, ΜΟΡΥΗ – ΔΙΑ΢ΣΑ΢ΕΙ΢
Σο τόξο ϋχει ϊνοιγμα (D) = 8,70μ. &
ύψοσ (h) = 4μ. Εύναι ελαφρώσ
οξυκόρυφο κι εφόςον ιςχύει: h=1/2D,
εύναι & καταβιβαςμϋνο. ΢το
εςωρρϊχιο του τόξου το χτύςιμο εύναι
αραδωτό (ιςοδομικό δόμηςη), δηλαδό
οι λύθοι εύναι τετραγωνιςμϋνοι,
τοποθετημϋνοι ςε διαδοχικϋσ
παρϊλληλεσ ςτρώςεισ, ενώ ςτα
ακρόβαθρα ελεύθερα &
ημιλαξευμϋνοι.

Ακρόβαθρα, οι λύθοι χτιςμϋνοι ελεύθερα
Α. Παπαδόπουλοσ, Κ.Π.Ε. Έδεςςασ

Δευτϋρα, 1 Απριλύου 2013

9

Λεύπουν παντελώσ μαρτυρύεσ τόςο για τον ανϊδοχο & το
κόςτοσ καταςκευόσ του ϋργου, όςο & για τουσ τεχνύτεσ.
Πιθανολογούνται τα εξόσ:
1. Σαυτύζεται με την αναφορϊ του Σςελεμπό, που
ονομϊζει την περιοχό: «Köprü ovasi», δηλ. «Κοιλϊδα
τησ Γϋφυρασ» (1668).
2. Η μορφό τησ δόμηςόσ τησ κι ϊλλα αρχιτεκτονικϊ
ςτοιχεύα την τοποθετούν: Σϋλη 18ου αι. – αρχϋσ 19ου αι.
3. Κιουπρολόδεσ (γεφυροποιού) τησ Δ. Μακεδονύασ την
ϋχτιςαν ςτην περύοδο τησ Τουρκοκρατύασ.
Α. Παπαδόπουλοσ, Κ.Π.Ε. Έδεςςασ

Δευτϋρα, 1 Απριλύου 2013

10

ΜΟΝΑΔΙΚΟΣΗΣΑ
΢ε ολόκληρο το Νομό Πϋλλασ
απαντϊται ϋνα & μοναδικό πϋτρινο
γεφύρι, αυτό ςτο Κιουπρύ τησ
Έδεςςασ. Σο γεγονόσ ότι αποτελεύ το
μοναδικό παρϊδειγμα γεφυροποιύασ
ςτο Νομό το καθιςτϊ πολύτιμο &
ςυνϊμα εγεύρει το εύλογο ερώτημα:
«Γιατύ ςε μύα πόλη, όπωσ η Έδεςςα,
γεμϊτη ρυϊκια & ποτϊμιεσ
διακλαδώςεισ, υπϊρχει μύα &
μοναδικό πϋτρινη γϋφυρα».

Α. Παπαδόπουλοσ, Κ.Π.Ε. Έδεςςασ

Δευτϋρα, 1 Απριλύου 2013

11

Ρηγματώςεισ ςτο νότιο ακρόβαθρο

Η κατϊςταςη του μνημεύου
κρύνεται επαρκόσ, ωςτόςο
ρηγματώςεισ ςτο ακρόβαθρο &
αποκολλόςεισ λύθων ςτο
κατϊςτρωμα, αν δεν
αποκαταςταθούν,
ςηματοδοτούν την ϋναρξη
υποβϊθμιςησ του μνημεύου.

Απώλεια λύθων καταςτρώματοσ

Γκραφύτι πϊνω ςτη λιθοδομό
Α. Παπαδόπουλοσ, Κ.Π.Ε. Έδεςςασ

Δευτϋρα, 1 Απριλύου 2013

12

Σο μνημεύο μπορεύ να αναδειχθεύ ωσ
ςύμβολο τησ πόλησ, ςυνϊμα με τουσ
καταρρϊκτεσ, αν προβληθεύ ςτισ
ςχολικϋσ μονϊδεσ, μϋςα από δρϊςεισ
τοπικών φορϋων ό μϋςα από εκπόνηςη
μαθημϊτων Σοπικόσ Ιςτορύασ ό
Περιβαλλοντικόσ Αγωγόσ, με επύκεντρό
τουσ την Αειφορικό Διαχεύριςη του
μνημεύου, αξιοποιώντασ την ϋκδοςη
κατϊλληλου εκπαιδευτικού εγχειριδύου:
«Κιουπρί, Έδεςςασ, η Γέφυρά μασ η
Μοναδική».

Α. Παπαδόπουλοσ, Κ.Π.Ε. Έδεςςασ

Δευτϋρα, 1 Απριλύου 2013

13

Σο κεύμενο τησ παρουςύαςησ ςτηρύχθηκε εξ’ ολοκλόρου
ςτην εργαςύα: «Περιοχό & Γϋφυρα Κιουπρύ, Έδεςςασ»,
Γιώργοσ ΢ταλύδησ, Αρχαιολόγοσ 11ησ Εφορεύασ Βυζαντινών
Αρχαιοτότων.
Υωτογραφύεσ μεταφορτώθηκαν από ιςτοςελύδεσ:
 Διαφϊνεια 7η : http://edessafotos.blogspot.gr/2012/11/1917.html

http://edessafotos.blogspot.gr/2012/11/8-1918.html &
http://edessafotos.blogspot.gr/2012/11/cart-postal.html
 Διαφϊνεια 13η : http://edessa-sos.blogspot.gr/

Α. Παπαδόπουλοσ, Κ.Π.Ε. Έδεςςασ

Δευτϋρα, 1 Απριλύου 2013

14

Α. Παπαδόπουλοσ, Κ.Π.Ε. Έδεςςασ

Δευτϋρα, 1 Απριλύου 2013

15