DİŞ ANOMALİLERİ

Prof. Dr. Günnur LOMÇALI

1
DİŞ ANOMALİLERİ

9 Boyut anomalileri
9 Sayı anomalileri
9 Şekil anomalileri
9 Yapı ve doku anomalileri
9 Renk değişiklikleri
9 Erüpsiyon ve eksfoliasyon
bozuklukları
DİŞ BOYUT ANOMALİLERİ

MAKRODONTİ MİKRODONTİ
(dolikosefal) (brakisefal)
(kalıtsal)

9 Lokal
9 Genel
9 Genel göreceli

3
 MAKRODONTİ

ƒ pitüiter gigantizm
Genel:
Genel ƒ hemifasiyal hipertrofi

ƒ çapraşıklık
Genel
ƒ diş dizilim anomalileri
göreceli:
ƒ kaninler vestibülde
ƒ 2. premolarlar lingual/palatinalde

ƒ alt 3. molar, üst santral keser ve kaninlerde

Lokal:
ƒ hemifasiyal hipertrofi, lenfangioma ve
hemangioma ile birlikte

4
MAKRODONTİ

5
MAKRODONTİ

makrodonti 6
 MİKRODONTİ

Genel: ƒ pitüiter cücelik

Genel ƒ polidiastema
göreceli:

ƒ üst 2. keser
Lokal:
ƒ 3. molar
ƒ süpernumere dişlerde

ƒ peg lateral

7
MİKRODONTİ

mikrodonti
8
MİKRODONTİ

Mikrodonti – peg lateral

9
MİKRODONTİ

mikrodonti
10
 DİŞ ŞEKİL ANOMALİLERİ

9 Füzyon (kaynaşma)
9 Geminasyon
9 Twinning (ikiz oluşum)
9 Konkresens 9 Hutchinson dişleri
9 Dilaserasyon 9 Moon molar, mulbery molar
9 Dens invaginatus 9 Taurodontizm
9 Dens evaginatus (Leong tüberkülü)
9 Paramolar tüberküller (Bolk, Karabelli)
9 Mine incileri 9 Atrisyon
9 Talon cusp 9 Abrazyon
9 Süpernumere kökler 9 Erozyon
9 Globodonti 9 Hipersementoz
11
 FÜZYON : Kaynaşma

Gelişmekte olan iki yada üç diş jerminin embriyonik

dönemde birleşmi ile tek bir diş oluşması

kalsifikasyon öncesi kalsifikasyondan sonra

normal boyutta diş normalin 2 katı,

kronu ikiye ayrılmış

Normal dişler, normal ve süpernumere dişler arasında

Etyoloji: * fiziksel basınç (travma, çapraşıklık),

* kalıtsal (otosomal dominant)

Süt dişlerinde ve ön dişlerde sık 12

 FÜZYON : Kaynaşma

Klinik: * kaynaşma hattında derin gelişimsel oluk

* kesici kenarda çentik

Kaynaşma:

•sadece kron dentinlerinde •sadece kök dentinlerinde

(iki ayrı kök ve kök kanalına (ayrı ayrı kanalları olan

sahip tek geniş kronlu bir diş) tek geniş köklü bir diş)

•dişin tamamında
(büyük kronlu, geniş pulpa odalı
ve geniş kanallı iri bir diş)

13
FÜZYON : Kaynaşma

Füzyon: kaynaşma 14
FÜZYON : Kaynaşma

Füzyon
15
FÜZYON : Kaynaşma

Füzyon: kaynaşma
16
FÜZYON : Kaynaşma

Füzyon
17
FÜZYON : Kaynaşma

Füzyon
18
FÜZYON : Kaynaşma

Füzyon
19
FÜZYON : Kaynaşma

Füzyon (Tülay Tahtalı) 20

 FÜZYON : Kaynaşma

Alt 2. molar ve süpernumere diş kaynaşması 21

FÜZYON : Kaynaşma

Füzyon
22
 GEMİNASYON

Tek bir diş jerminin invajinasyonu sonucu tek bir kök üzerinde
kısmen veya tamamen ikiye ayrılmış büyük kronlu bir diş oluşması

9Gelişimsel oluk ile ayrılmış kron parçaları benzer görünümlü

9Radyografide kök pulpa kanalı geniş, tek veya kısmen ayrılmış
pulpa odası
9Dental arktaki diş sayısında azalma yok
9Etyoloji: travma ve kalıtım
9Süt dişlerinde daha sık
23
GEMİNASYON

Geminasyon
GEMİNASYON

Geminasyon
25
GEMİNASYON

Geminasyon
26
GEMİNASYON

Geminasyon
27
 TWINNIG: ikiz oluşum

Tek bir diş jerminin herediter faktörlerin etkisiyle

tamamen ikiye ayrılması

Oluşan ikinci diş diğerinin aynı veya

ona çok benzer görünümde

28
 KONKRESENS

Gelişimini tamamlamış birbirine komşu dişlerin travma veya

çapraşıklığa bağlı olarak sementleriyle birleşmesi

9Erüpsiyondan önce veya sonra olabilir

9En çok üst 2. ve 3. molarlar arasında gözlenir.

29
 KONKRESENS

3. ve 4. molar dişlede konkresens

30
KONKRESENS

31
 DİLASERASYON

Gelişimi tamamlanmış bir dişin

kök veya kronunun keskin eğimli veya kavisli olması

Etken: travma, heredite

kavis
kronda
servikalde

kökte
apekste
(öküz gözü)
32
DİLASERASYON

Dilaserasyon
33
DİLASERASYON

dilaserasyon
34
DİLASERASYON

Dilaserasyon
35
DİLASERASYON

Dilaserasyon
36
DİLASERASYON

Dilaserasyon
37
DİLASERASYON

Dilaserasyon
38
DİLASERASYON

öküz gözü

39
 D E N S I N V A G I N A T U S : Dens in dent

Kalsifikasyonun tamamlanmasından önceki dönemde

mine organının dental papilla içine invaginasyonu
İnsidans: % 0.25 - % 9.66

Etyoloji:
ƒ Mine organının dental papillaya göre dislokasyonu
ƒ Diş gelişimi sırasında çevre dokuların basıncı
ƒ Diş tomurcuğunun belli alanlardaki fokal büyüme stimülasyonu
ƒ En sık: üst lateral kaserler, üst santral keserlerde
ƒ Genellikle bilateral
40
 D E N S I N V A G I N A T U S : Dens in dent

Koronal tip:
¾ İnvaginasyon palatal pitten başlar
¾ Defekt değişik büyüklük ve şekillerde olabilir
¾ Pulpa genellikle ekspozedir
¾ Pulpo-periodontal lezyonlar gelişebilir.

Radiküler tip:
¾ Hertwig epitel kını gelişmekte olan kök içine katlanır
¾ Kök içinde mine dentin tabakaları vardır
¾ Pulpa nekrozu ve apikal lezyonlar görülebilir..
41
D E N S I N V A G I N A T U S : Dens in dent

Dens in dente 42
D E N S I N V A G I N A T U S : Dens in dent

Diş içinde diş

43
D E N S I N V A G I N A T U S : Dens in dent

Diş içinde diş

44
D E N S I N V A G I N A T U S : Dens in dent

Dens invaginatus

45
D E N S I N V A G I N A T U S : Dens in dent

Diş içinde diş 46

 Geminasyon ?

Dens invaginatus ?

47
 D E N S E V A G I N A T U S : Leong tüberkülü

Her üç diş dokusunu içeren dışa doğru tüberkül şeklinde uzantı

¾ İlk kez Leong tarafından premolar dişlerde tanımlanmış

¾ Okluzal yüzeyde konik şekilde aksesuar tüberkül

¾ Genellikle bilateral

¾ Kalitsal (otozomal dominant)

¾ Mongol ırkta ve Eskimolarda sık

¾ Okluzal çatışma, pulpa açılması, periapikal patoloji

48
D E N S E V A G I N A T U S : Leong tüberkülü

Leong tüberkülü
49
D E N S E V A G I N A T U S : Leong tüberkülü

50
DENS EVAGINATUS

Anterior dens evaginatus 51

 PARA MOLAR TÜBERKÜLLER

Bolk tüberkülü

Genellikle üst molar dişlerin meziyo-bukkal tüberküllerinin

bukkal yüzeyleri üzerindeki nodül şeklinde tüberkül
Beyaz ve siyah ırkta görülmez
Malezyalılarda ve Amerikan Hintlilerinde % 2-3 oranında

Karabelli tüberkülü

Üst birinci molar dişin meziyo-palatinal tüberkülü üzerinde

ilave tüberkül
¾ Beyaz ırkın % 90 ında

¾ Ünilateral veya bilateral 52

 MİNE İNCİLERİ

Çok köklü dişlerin bifurkasyo ve trifurkasyo bölgelerinde

kök yüzeyi üzerindeki 1-2 mm çapında mine nodülleri

¾ Üst molarlarda (%2) ve tek köklü premolarlarda

¾ Hertwig epitel kök kılıfının malasses artıklarına
dönüşümünden önce lokal aktivite artışı nedeniyle oluşurlar

53
MİNE İNCİLERİ

54
MİNE İNCİLERİ

enameloma

55
 TALON CUSP

Kesici dişlerin singulum bölgesinden insizal ve lingual

yönde uzanan aksesuar tüberkül

¾ Mine, dentin ve pulpa uzantısı içerir

¾ Etyoloji:
genetik, çevresel faktörler, dental laminanın hiperaktivitesi
¾ Odontoma, süpernumere dişler, konjenital diş eksikliği,
gömüklük, Mohr sendromu, Rubinstein-Taybi sendromu ile
birlikte olabilir
¾ Erkeklerde ve üst keserlerde daha sık
56
TALON CUSP

57
TALON CUSP

Talon cusp
58
TALON CUSP

59
TALON CUSP

Talon cusp (Hakkı Gür) 60

DENS EVAGINATUS

Talon cusp
61
 SÜPERNUMERE KÖKLER

¾ En sık alt kaninlerde, premolarlarda ve 3. molarlarda

gözlenirler

¾ Genellikle normal boyut ve şekildedirler

¾ Molar dişlerin furkasyon bölgelerinde ince bir uzantı

şeklinde olabilirler

62
SÜPERNUMERE KÖKLER

63
SÜPERNUMERE KÖKLER

İki köklü kanin 64

SÜPERNUMERE KÖKLER

65
SÜPERNUMERE KÖKLER

66
 GLOBODONTİ

Alt ve üst çenede premolar veya molar diş kronlarının küre

veya yonca yaprağı şeklinde olmasıdır.

¾ Ektodermal displazi ve otodental sendromun

karakteristik bulgusudur.
¾ Süt ve sürekli dişlerde olabilir.
¾ Geniş pulpa odaları içinde kalsifikasyonlar gözlenebilir.
¾ Mine, dentin tabakaları normal yapıdadır.

67
GLOBODONTİ

globodonti
68
 HUTCHINSON DİŞLERİ

Konjenital sifiliste fıçı yada tornovida görünümündeki keser dişler

¾ Mine normal kalitede ancak insizal kenarın ortasında çentik

şeklinde bir çukurluk

¾ Lateral kesiciler peg lateral formunda olabilir

69
HUTCHINSON DİŞLERİ

Hutchinson dişleri
70
MOON MOLAR MULBERRY MOLAR

Konjenital sifiliste özellikle 1. molarlarda gözlenen, minede kalite

bozukluğu yanısıra tüberküllerin aşırı derecede yuvarlaklaşıp
nodül şeklini aldığı bir anomali

Moon molar
tüberkülleri yuvarlaklaşmış küçük bir molar diş
Mulberry molar
tüberkülleri çevreleyen hipertrofik mine nedeniyle duta
benzer görünümdeki diş
71
MULBERRY MOLAR

Dut şeklinde molar

72
 TAURODONTİZM

Genellikle molar dişlerde pulpa odasının apikal-okluzal yönde

uzaması ile karakterize bir anomali

¾ Mine-sement sınırı ile furkasyon arası mesafe uzamış

¾ Koledeki girinti belirsiz
¾ Pulpa odası geniş
¾ Etyoloji: Hertwig epitel kınının invajinasyonunun
zamanlamasındaki hata
¾ Eskimolarda daha sık

73
TAURODONTİZM

Taurodontizm
74
TAURODONTİZM

Taurodontizm
75
 ATRİSYON

Gelişimi tamamlanmış dişlerin normal fizyolojik

fonksiyonlar sırasında aşınması

¾ Yaşla ilişkilidir
¾ Etyolojik faktörler:
* bruksizm
* çiğneme alışkanlıkları
* kapanış bozuklukları
* yiyeceklerin kalitesi
76
ATRİSYON

77
ATRİSYON

Atrisyon (bruksizm)
78
 ABRAZYON
Anormal alışkanlıklar yada abraziv maddelerin dişlerde
oluşturduğu patolojik aşınma
Etyoloji:
* pipo, sigara ağızlığı kullanımı
* dişler arasında yabancı cisim (iğne, firkete) bulundurma
* agresif diş fırçalama
* abraziv diş macunu kullanma

¾ mine keskin kenarlı

¾ dentin açığa çıkabilir
¾ renk değişimi olabilir
79
ABRAZYON

Fırça abrazyonu 80
 ABRAZYON

Alt ön dişlerde pipo abrazyonu

81
 ABFRAKSİYON
Biyomekanik kuvvetler (gerilme - sıkışma) nedeniyle dişlerin
servikal bölgelerinde oluşan madde kayıpları
* en çok premolar dişlerde

82
 EROZYON

Dişlerde kimyasal etkenlerle oluşan demineralizasyon

¾ İç ve dış kaynaklı asitler

(asitli iş ortamı)
¾ ekşi yiyecek tüketimi

PERIMYLOLYSIS:

Anoreksia nevrozada üst dişlerin

palatal yüzeylerinde yaygın erozyon

83
EROZYON

Üst dişlerde erozyon

84
 EROZYON

Ön dişlerin fasiyal yüzeylerinde aşırı

asitli yiyecek tüketimi ile oluşan erozyon
85
EROZYON

Perimylolizis

86
EROZYON

Perimylolizis

87
 HİPERSEMENTOZİS

Bir veya birkaç dişin kökleri üzerinde tabakalar halinde

sement birikimi

Etyoloji:
* periapikal enflamasyon
* hipofonksiyon (karşıt diş eksikliği)

Paget hastalığında (osteitis deformans)

yaygın hipersementozis

88
HİPERSEMENTOZİS

hipersementozis 89
HİPERSEMENTOZİS

hipersementozis
90
HİPERSEMENTOZİS

hipersementozis
91
HİPERSEMENTOZİS

hipersementozis
92
HİPERSEMENTOZİS

93
Paget hastalığı (osteitis deformans)
 SAYI ANOMALİLERİ
Ağız boşluğu epiteli

mezenkim

dental lamina
distale uzama
20 noktada +
hücre proliferasyonu süt dişi germlerini
dental laminaya
diş tomurcukları bağlayan epitelde
hücre proliferasyonu
diş takkesi ve farklılaşma
(epitel hücre farklılaşması)

SÜREKLİ DİŞ
SÜT DİŞİ GERMLERİ TOMURCUKLARI
94
SAYI ANOMALİ LERİ

9 Anadonti
9 Parsiyel anadonti (oligodonti, hipodonti)
9 Gömüklük (pseudoanadonti)
9 Süpernumere dişler
9 Meziyodens
9 Distomolar
9 Paramolar
9 Suplemental dişler
9 Aksesuar dişler
9 Predecidious dişler
9 Natal dişler
9 Neonatal dişler
95
 ANADONTİ
Tüm dişlerin eksik olması
(Ektodermal displazi, Down sendromu)

96
 Parsiyel Anadonti

Süt ve sürekli dişlerin kısmi eksikliği

Nedeni:
* heredite
* diş gelişimi döneminde radyasyon

Oligodonti
Çok sayıda diş eksikliği

Hipodonti
Bir veya birkaç diş eksikliği

97
Parsiyel Anadonti : OLİGODONTİ

98
 Parsiyel Anadonti : HİPODONTİ

¾ Süt ve sürekli dişlerde olabilir (süt dişlerinde daha az)

¾ Sürekli dişlerde görülme insidansı : % 2.3-9.6
¾ En fazla
* 3. molarlar
* üst lateral keserler
* alt 2. premolarlar
* alt santral keserler
* üst 1. premolarlar
¾Böök sendromu, Rieger sendromu, İncontinentia pigmenti
Hyalinosis Cutis et Mocosa, Mandibulo-oculo-Facial
Dissefali sendromu, Herediter Ektodermal Hipoplazi,
Kondroektodermal Displazi’ de konjenital diş eksikliği
99
Parsiyel Anadonti : HİPODONTİ

Hipodonti
100
Parsiyel Anadonti : HİPODONTİ

Hipodonti
101
Parsiyel Anadonti : HİPODONTİ

hipodonti

102
Parsiyel Anadonti : HİPODONTİ

Hipodonti
103
PSEUDOANADONTİ : GÖMÜKLÜK

Dişlerin dental arktaki yer darlığı veya fiziksel

bariyerlerin engellemesi sonucu sürememesi

En çok:
* alt 3. molarlar
* üst kaninler
* premolarlar
* alt kaninler
* 2. molarlar
104
GÖMÜK DİŞLER

Gömük dişler
105
GÖMÜK DİŞLER

Bilateral gömük 3. molarlar

106
GÖMÜK DİŞLER

Sürmemiş dişler ve dentigeröz kist

107
GÖMÜK DİŞLER

Gömük diş ve odontom (Şerif Çelik)

108
GÖMÜK DİŞLER

İnvert gömük diş (Ç.B)

109
 GÖMÜK DİŞLER

Cleidocranial displazili olguda çok sayıda sürmemiş diş

110
 SÜPERNUMERE DİŞLER

Dental arkta normal sayıdaki dişlerin dışında fazladan oluşan dişler

¾ Erkeklerde ve üst çenede daha çok gözlenir

¾ Gömük süpernumere dişler sürmüş olanlardan 5 kat fazla
¾ Süt dişlerinde ender
¾ En sık görülenler:
* meziyodensler
* üst 4. molarlar
* üst lateral keserler
* alt keserler
* premolarlar
111
 SÜPERNUMERE DİŞLER
Çok sayıda süpernumere diş ile ilişkili gelişimsel hastalıklar:
Cleidocranial dysplasia:

¾ kraniyofasiyal kompleksi ve klavikulaları etkiler

(klavikulalar yok yada hipoplastik)
¾ otozomal dominant kalıtsal
¾ süturların kapanmasında gecikme
¾ çıkıntılı alın
¾ maksiller sinüsler rudimanter
¾ süt dişleri geç düşer
¾ çok sayıda sürmemiş sürekli ve süpernumere diş 112
 SÜPERNUMERE DİŞLER

Gardner sendromu

¾ otozomal dominant kalıtsal

¾ kolonda çok sayıda premalign polip
¾ fasiyal kemiklerde, yumuşak dokularda ve
sinüslerde osteoma
¾ deride epidermoid kist ve fibröz tümörler
¾ çok sayıda sürmemiş sürekli ve süpernumere diş

113
SÜPERNUMERE DİŞLER

Süpernumere dişler
114
SÜPERNUMERE DİŞLER

Süpernumere diş
115
SÜPERNUMERE DİŞLER: MEZİYODENS

¾ En sık görülen süpernumere diş

¾ Erkeklerde daha sık
¾ Santral keserler arasında, koni şeklinde
¾ Tek veya iki adet
¾ Sürebilir, gömük kalabilir,
santral dişlerin sürmesini engelleyebilir

116
SÜPERNUMERE DİŞLER: MEZİYODENS

meziyodens
117
SÜPERNUMERE DİŞLER

meziyodens
118
 SÜPERNUMERE DİŞLER

DİSTOMOLAR
¾ Genellikle 3. molarların distalinde yer alan süpernumere dişlerdir
¾ Üst çenede daha sık
¾ Normal 2. ve 3. molar dişlerden daha küçük boyutlu
¾ Kronları normal şekil ve görünümde

PARAMOLAR

Üst molar dişlerin interproksimal aralığında

veya bukkalinde yer alan 4. molar dişlerdir.
119
SÜPERNUMERE DİŞLER

Gömük 3. molar + distomolar

120
SÜPERNUMERE DİŞLER:DİSTOMOLAR

4. molar
121
 SUPPLEMENTAL DİŞLER

Dental arktaki dişleri şekil olarak aynen taklit eden dişlerdir

Supplemental dişler
122
SUPPLEMENTAL DİŞLER

Suplemental dişler (52,53,63) 123

 AKSESUAR DİŞLER

Dental arkın belli bir bölgesinde normal diş formuna

benzemeyen dişlerdir

124
 PREDECIDIOUS DİŞLER

Prematür olarak gelişen, normal düzende diş elemanlarından

oluşmuş, natal yada neonatal dişlere benzer konumdaki
rudimanter yapılardır.

125
 NATAL DİŞLER

¾ Anterior bölgede doğumla birlikte görülen dişler

¾ Otozomal dominant ve familyal (%15)
¾ Görülme insidansı 2000-3500 yeni doğumda 1
¾ Kök gelişimleri yetersiz, lükse
¾ Tedavi: çekim

126
NATAL DİŞLER

127
 NEONATAL DİŞLER

¾ Doğumdan itibaren 30 günlük neonatal periyotta

prematür olarak süren dişler
¾ Natal dişlerle aynı özellikte, daha ender görülürler

RIGA-FEDE Hastalığı:

Emerek beslenen natal ve neonatal dişli bebeklerde

Alt keser dişlerin kesici kenarlarının dilin ventral
yüzeyinde oluşturduğu ülserasyon

128
NEONATAL DİŞLER

28 günlük bebekte neonatal dişler

129
RIGA-FEDE HASTALIĞI

Neonatal diş nedeniyle riga-fede hastalığı

130