• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • 1
    CommentGo Back
Download
 
Απόπειρα ιχνηλάτησης των καταλοίπων της αρχαίας Ιεράς Οδού
Κυριακή μεσημέρι, γύρω στις 3:30 μ.μ. Με κίνητρο το ενδιαφέρον μας και αφορμή τον οργασμό της κατασκευής νέων έργων στη Δυτική Πύλη της Αθήνας(όρος Αιγάλεω και Ποικίλο) αποφασίσαμε να περπατήσουμε στο βουνό ψάχνοντας τακατάλοιπα της αρχαίας Ιεράς Οδού, στη βόρεια πλευρά του λόφου της Ηχούς, πάνωαπό τη Λίμνη Κουμουνδούρου και τη σήραγγα της νέας Δυτικής ΠεριφερειακήςΛεωφόρου Αιγάλεω. Σκοπός μας η διακρίβωση της ορατότητας και της κατάστασηςστην οποία διατηρούνται τα υπάρχοντα κατάλοιπα του αρχαίου δρόμου. Οδηγός μαςσε αυτή την αναζήτηση και «αυτοψία» υπήρξε η έρευνα και η αποκάλυψη μεγάλουτμήματος ενός από τους πιο γνωστούς αρχαίους δρόμους (σε διεθνές επίπεδο) από τοναρχαιολόγο – αρχιτέκτονα Ιωάννη Τραυλό κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930..
 
Σύντομο ιστορικόΕίναι γνωστό ότι ο Κ. Κουρουνιώτης, μέλος της Αρχαιολογικής Εταιρείας και διευθυντής των ανασκαφών στο Ιερό της Ελευσίνας, ανέλαβε το φιλόδοξο σχέδιο ναερευνήσει και να αποκαλύψει τμήματα της αρχαίας Ιεράς Οδού, του δρόμου πουοδηγούσε στον ιερό χώρο της Ελευσίνας, αλλά που ταυτόχρονα αποτελούσε τημοναδική διαδρομή –τουλάχιστον μέχρι τη δεκαετία του 1950- προς τηνΠελοπόννησο και τη Βόρεια Ελλάδα διαμέσου της Βοιωτίας. Στόχος του ήταν νααποκαλύψει την πορεία της, που σε μεγάλο ποσοστό δεν διέφερε από τους αρχαίουςχρόνους, αλλά και να αναδείξει τα τυχόν παρόδια ταφικά μνημεία και ιερά που υπήρχαν σε όλη τη διαδρομή της. Οι αρχαίες πηγές και οι μαρτυρίες των περιηγητώντης νεώτερης περιόδου ήταν εξάλλου αρκετές (Παυσανίας, Πουκεβίλ, Φλωμπέρ,Λένορμαν). Με συνεργάτη λοιπόν τον Ι. Τραυλό και στα πλαίσια αυτού του σχεδίου,ερευνήθηκαν τότε (στα όρια του Δήμου μας) το ιερό της Αφροδίτης στην ΑφαίαΣκαραμαγκά, παρακολουθήθηκε η πορεία της αρχαίας οδού σε ένα μεγάλο τμήμα τηςενώ παράλληλα ανασκάφηκε και το Σπήλαιο του Πανός πάνω από τη Μονή Δαφνίου. Όσον αφορά λοιπόν την Ιερά Οδό οι έρευνες αποκάλυψαν ότι, ακριβώς μετά τα όριατου ιερού τεμένους της Αφροδίτης, ο δρόμος χωριζόταν σε δύο σκέλη. Το ένασκέλος, το βόρειο, διερχόταν μέσα από τα σημερινά όρια του οικισμού της Αφαίας,
 
ανηφόριζε την πλαγιά με διεύθυνση προς τα βορειοδυτικά και -διασχίζοντας τουςενδιάμεσους χειμάρρους- έφτανε πάνω στην κορυφή του Λόφου της Ηχούς. Από εκεί κατηφόριζε προς τη λίμνη Κουμουνδούρου, όπου συναντούσε το άλλο σκέλος. το νότιο. Αυτό με τη σειρά του, μετά τα όρια του τεμένους, περνούσε περίπου από εκεί που σήμερα διέρχεται ο κεντρικός δρόμος της Αφαίας, παράλληλα σχεδόν με τησημερινή Εθνική Οδό. Συνέχιζε προς τα νότια – νοτιοδυτικά στις υπώρειες τουβουνού, παρέκαμπτε τη βραχώδη προεξοχή του όρους Αιγάλεω και έφθανε στη λίμνη.Τμήμα του σκέλους αυτού αποκαλύφθηκε πρόσφατα παράλληλα προς την Εθνικήοδό, κοντά σε πάρκο αναψυχής, όπου και διατηρείται.Εμείς, λοιπόν, σε πρώτη φάση προσπαθήσαμε να εντοπίσουμε το κομμάτι πουκατέβαινε από το λόφο της Ηχούς προς τη Λίμνη Κουμουνδούρου, το οποίο ήταν ένααρκετά μεγάλο τμήμα που είχε αποκαλυφθεί και είχε φωτογραφηθεί από μακρινήαπόσταση από τον ανασκαφέα, Ι. Τραυλό. Πράγματι, κάτω από το σημερινό δασικόδρόμο, εκεί που υπάρχει και η πινακίδα σήμανσης της αρμόδιας ΕφορείαςΑρχαιοτήτων, με λίγη παραπάνω παρατηρητικότητα, περπάτημα ανάμεσα στουςθάμνους, τα πουρνάρια και τα χαμηλά δέντρα, θα μπορέσει κανείς να διακρίνει σεπρώτη φάση τα
αναλήμματα
, δηλαδή τους τοίχους από μεγάλες πέτρες σε σειρά, οι οποίοι συγκρατούσαν το κατάστρωμα του αρχαίου δρόμου και από τις δύο πλευρέςκαι ταυτόχρονα τον οριοθετούσαν. Σήμερα διακρίνεται μόνο ο τοίχος στη μία πλευράτου δρόμου, ο οποίος σώζεται κατά τόπους σε δύο ή τρεις σειρές πέτρες καθ’ ύψος.(Αυτό κατά τη γνώμη μας οφείλεται εν μέρει και σε μη ελεγχόμενη αναδάσωση πουέγινε πριν από κάποιες δεκαετίες). Το δε κατάστρωμα σε αυτή την περίπτωσηαποτελείται από πέτρες ακανόνιστες, μικρού και μεσαίου μεγέθους, οι οποίες αλλούέχουν καλυφθεί με χώμα και αλλού -όπου το χώμα ενδιάμεσα έχει διαβρωθεί είναι μαζεμένες σε σωρούς. Το εντυπωσιακό είναι ότι το τμήμα αυτό του αρχαίου δρόμουείναι από τα
μεγαλύτερα σωζόμενα σε μήκος στις μέρες μας
και είναι ταυτόχρονακαι ορατό. Φτάνει μάλιστα από το δασικό δρόμο μέχρι -τουλάχιστον- τη σήραγγα τηςΔΠΛ Αιγάλεω, η οποία προφανώς έγινε προκειμένου να διατηρηθεί το υπαρκτό τότε,αλλά όχι ορατό σήμερα, κομμάτι του αρχαίου δρόμου. Και δεν είναι ορατό γιατί έχει καλυφθεί με μπάζα. Δυστυχώς το κομμάτι από το οποίο διέρχεται σήμερα ο δασικός
 
δρόμος στα βόρεια του λόφου της Ηχούς έχει καταστραφεί όταν διανοίχθηκε οδρόμος αυτός κατά το τέλος της δεκαετίας του 1970.Συνεχίζοντας την αναζήτηση από κάτω προς τα πάνω, από το δασικό δρόμοπρος την κορυφή του λόφου, η πορεία της Ιερά Οδού δεν είναι ξεκάθαρη λόγω τηςβλάστησης. Υποψία της πορεία της μας παρέχει η συγκέντρωση από μικρές πέτρεςπου φαίνονται κατά τόπους. Εξάλλου στα σχέδια του Τραυλού η πορεία της πάνωστην κορυφή δεν ήταν ευθεία, ενώ δεν πρέπει να σώζονταν ακόμη και τότε οι τοίχοι που την οριοθετούσαν, αφού δεν ήταν απαραίτητο να συγκρατούν χώματα και πέτρες.Στα πετρώδη μέρη απλά λαξευόταν ο φυσικός βράχος. Πάνω στην κορυφή υπάρχει ακόμη και μια λίθινη βάση σε δύο κομμάτια, η οποία είναι προφανώς αυτή πουεντόπισε ο Τραυλός και θεώρησε ότι αποτελούσε τη στήριξη ενός λίθινου «όρου»,δηλαδή μιας πέτρας που αποτελούσε ορόσημο μιας περιοχής. Ο Τραυλός μάλισταεικάζει, χωρίς να έχει βρει την ίδια τη στήλη με την επιγραφή, ότι εκεί ήταν το όριο,το σύνορο δύο περιοχών, αυτό της Αθήνας και της Ελευσίνας.Κατόπιν προχωρήσαμε προς τη νότια πλευρά του υψώματος της Ηχούς,δηλαδή προς τη μεριά της Αφαίας και της Εθνικής Οδού. Παρόλο που και εκεί οδασικός δρόμος που ανεβαίνει προς την κορυφή έχει διαταράξει και καταστρέψει,ευτυχώς σε μικρό τμήμα, την αρχαία οδό εντούτοις -παρατηρώντας προσεκτικά τοκόψιμο του δρόμου- είναι ορατή η τομή του αρχαίου οδοστρώματος. Από εκεί και προς τα κάτω η Ιερά Οδός ακολουθεί μία πορεία προς τα νοτιοανατολικά αλλά λόγωτης βλάστησης και της διάβρωσης που έχει επέλθει από τη δεκαετία του 1930 δενγίνεται εύκολα αντιληπτή η πορεία της. Είναι δυνατόν ωστόσο, με μια προσεκτικήκαι εξοικειωμένη ματιά να διακρίνει κανείς τα ανεπαίσθητα ισόπεδα που σχημάτιζε οαρχαίος δρόμος λοξά και κάθετα προς την κατωφέρεια του φυσικού εδάφους.Εν τω μεταξύ όμως είχε ήδη σουρουπώσει και η πρώτη αυτή απόπειρά μαςέφτασε στο τέλος της παρά τη θέλησή μας. Απομένει να συνεχίσουμε προς τη μεριάτης Αφαίας παρά τις δυσκολίες που μας φέρνει η βλάστηση, η οποία σε μερικάσημεία είναι αρκετά πυκνή. Κατά συνέπεια
το οδοιπορικό αυτό…συνεχίζεται.
..Υ.Γ.Η αναζήτηση αυτή έχει ως πρωταρχικό στόχο την παρακολούθηση και την –ει δυνατόν- φωτογραφική τεκμηρίωση όλων των ορατών καταλοίπων της αρχαίας ΙεράςΟδού στα όρια του Δήμου Χαϊδαρίου (εννοείται στα όρια του άλσους Δαφνίου, εάναυτό είναι εφικτό, στα δυτικά της Μονής Δαφνίου, ακόμη και μέσα στα όρια τουΤουριστικού Περίπτερου και του Βοτανικού Κήπου. Στο Βοτανικό Κήπο μάλισταείναι ήδη ορατό ένα τμήμα του). Εκτός όμως από όρεξη και διάθεση για περπάτημααπαιτείται και μία ενδελεχής μελέτη των πηγών, κυρίως των περιηγητών της νεώτερης περιόδου, καθώς αυτοί «πρόλαβαν» να δουν και να «καταγράψουν» τηνπορεία του αρχαίου δρόμου πολύ πριν οποιαδήποτε επέμβαση, που άρχισε μεπρωτοβουλία του Νέου Ελληνικού Κράτους. Μήπως ο απώτερος και πιο φιλόδοξος
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...