Универзитет “Св.

Кирил и Методиј” – Скопје
Факултет за Земјоделски Науки и Храна

Технологија на одгледување на Зелка и
Карфиол во органското градинарство
Професор
Рукије Агич

Студент
Нертил Дураку

карфиол  Brassica oleracea var italica – брокола  Brassica oleracea var gongylodes – келераба  Brassica oleracea var chinensis – кинеска зелка .Фамилија Brassicaceae  Brassica oleracea var capitata – зелка  Brassica oleracea var acephala – лисната зелка  Brassica oleracea var sabauda – келј  Brassica oleracea var gemmiferae – келј пупчар  Brassica oleracea var botrytis .

лековити својства.бактериите и некои инсекти па поради тоа се користат за фитофумигација на почвата.  Исхрана. Со микробиолошко разградување на зелката (посебно на земјата) се стварат повеке продукти од кои изотиоцианатите имаат фитонцидно делување пред се на црвите.  Услови на успевање.jyncea I b napus I sinapis alba се користат како биолошки средства за заштита на растенијата.Специфичности на зелката  Сите зелки содржат глукозинолати кои се одговорни за горкиот вкус.цистин). широк дијапазон.метионин. Никнуваат Оптимална C за никнување Никнуваат за Расадот расте при: Оптимална C за расадот е: Оптимална C за цветање е: 2-3 C 18-20 C 3-4 дена 5-8 C 12-17 C 20-22 C .висока биолошка вредност(лизин.додека некои видови како b.

додека за касните сорти е 70-80 пвк  Средно тешките почви со добри водновоздушни и аерациони својства со доволно хранливи минерални елементи се најпогоднои за одгледување зелки. и тресетни почви.Потреба од светлина и вода и почва  Зелките се долгодневни растенија  За производство на расад потребно е е доста светлина и затоа расадот не сме да бите густо посеан  Зелките спаѓаат во видови растенија со голема побарувачка на вода. многу добро успеваат на структурна плодна почва а и на тешки почви.  Најголема потреба има во жешките денови во Јули и Август  За раните сорти на зелката оптимална влажност на почвата е 6070 пвк.  pH реакцијата на почвата треба да биде 6.зелките кај нас посебно каасните сорти . а негативно се одразуваат на pH 5.5 .смолници.5 .

која се одгледува повеке од 2500 години.бијелјински. .Рани сорти Ditmar.црвена и виолетова. Средни рани сорти копенхашки.слава а од касните сорти футошки.лјублјански.спрски мелез 10. erstling.се разликува бела главичеста зелка.Зелка  Зелката е двогодишно дикотиледоно растение.  Главицата кај раните сорти се образува после 15-19 листови а кај касните сорти после 22-25 сорти  Главицата настанува од терминалната пупка  Денес има голем број сорти и хибриди на белата и црвената зелка кои припагат на одредени сорти.

1.7.2 кг P2O5 .5 kg MgO. во просек за 10 т принос од зелка потребно е 20 кг азот. добри преткултури краставица.после раната зелка може да се одгледуват ред други култури  Обработување на почвата  Ѓубрење.кромпир и треви (се одгледува до кадифе и домат)  Со обзир тоа што зелката има широк дијапазон на одгледување таа е значајна култура за плодоредот во градинарството. . 32kg K2O.Производство на зелка  Плодоред.

.

Јули . култивирање после 3-5 дена Рано производство Средно рано производство Касно производство Март-Април Мај 15 . со голи жили.Начин на производство  Од расад но може и од семка  Времето на сеење односно садење зависи од рајонот на одгледување и целта на производството  Периодот на производство на расад при добри услови трае 4-5 недели кога растенијата формираат 4-5 листови.контењерски и сл  Негување.во овој вид на производство можат да се применат сите начини на производство.

.

за успешно и сигурно производство на зелка . треба залевање од 2040мм.во сушните периоди не треба да се додава големо количество на вода.затоа што доага до пукање на главицата .Наводнување  Наводнување во нашите услови е обавезна агротехничка мерка.

калиумови соли.природен пиетрин.од биолошките средства се користат azadiraktin.краставица и доматот  Иако морковот и сточниот грашок го зголемуваат азотот во почвата тие се добри домакини за болести на коренот како што се pythium I rhizoctonia  Најголеми штетници на зелката се гасеници на малата и големата зелка. штетници и контрола  Превентивните мерки преставуват основни мерки  Појавата на plasmodiophora brassicae е помала ако во плодоред се уклучени боранија.масло соја .Болести.белата мушичка се сузбива со биоинсектициди на база bacillus thuringiensis или средства на база на beauveria bassiana.екстрат од бел лук.природен пиретрин.за сузбивање се користат биоинсектициди азадирактин.масна киселина .

.

препорачана контролирана атмосфера од 2-3 посто кислород и 3-6 посто цео2.зелката наменета за подолго чување мора да се чува на 0 степени и 100% релативна влажност на воздухот  Главичестата зелка има низок интензитет на дишење и производство на етилен.Чување на зелката  Чување .  Чувањето на зелка може да се продолжи во системите за разладување во контролирана атмосфера.во овие услови зелката може да се чува и до 9 месеци.раните сорит можат да се чуват од 3-6 недели а касните сорти 5-6 месеци. .

Карфиол  Општо за карфиолот  Јадливиот дел на карфиолот е бела компактна .неразвиена .бара голема релативна влажност на воздухот од околу 85 посто и голема релативна влажност на почвата од околу 80пост пвк  Топлите температури негативно се одразуваат  При недостаток на азот се развиват закржлавени глави на карфиолот.оптимална температура за раст е околу 18 степени.а посебно е осетлив на на борот .потребна е умерена клима. а избива на 1 степен.метаморфозирана главица.

збиеноста.раните сорти кои се помалобујни се садат на 50x50 и слично.и биотичките фактори пред се температурата.  Квалитетни особини за преработка.  Берба.големината на главицата. Према должината на вегетацијата за расадувања до берба Рани сорти Средно касни Касни 60-100 дена 101-130 131-200 .  Садењето зависи од бујноста на сортата.за побујните сорти се планира поголеми редови 60-80 најбујните сорти се садат по 2 култури на м2.Производство на карфиол  Расад и со семе  За успешно производство од особено значање е изборот на сортите на основа на должината на вегетацијата.обојеноста.односно 4 култури на м2.