Εφημέριος Λισβορίου

Αρχιερατικός Επίτροπος Πολιχνίτου Συν/χος εκπαιδευτικός

1

2

Περιμένουμε και εφέτος τη μεγάλη γιορτή της γεννήσεως του Χριστού,
αδελφοί μου! Ήδη έχει ξεκινήσει η νηστεία των Χριστουγέννων. Βέβαια λίγοι τη
θυμούνται, λιγότεροι την ασπάζονται και οι περισσότεροι, αν δεν την κοροϊδεύουν,
την αγνοούν και αδιαφορούν. Όπως όμως και να το κάνουμε χωρίς νηστεία, χωρίς
κάποια θυσία, δεν έχει καμιά αξία, δεν μας προκαλεί την παραμικρή συγκίνηση η
γιορτή, όταν θα έλθει, και στο Χριστουγεννιάτικο γιορτινό τραπέζι καμιά
διαφορετικότητα· τίποτα το ξεχωριστό από όλες τις άλλες ημέρες. Στις 21 του
μηνός μαζί με τη γιορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου, ξεκινούν επίσημα πλέον και
πανηγυρικά

και

οι

καταβασίες

των

Χριστουγέννων.

«Χριστός

γεννᾶται

δοξάσατε…» Είναι η πρώτη επίσημη αναγγελία της Γεννήσεως του Χριστού και
ταιριάστηκαν εξαίσια μ’ αυτή τη μεγάλη Θεομητορική γιορτή της εισόδου της
Θεοτόκου εις τα Άγια των Αγίων, αφού με την αφιέρωση αυτή υπογράφεται

3

τρόπον τινά το συμβόλαιο ότι από αυτή θα γεννηθεί ο μεσσίας και μαζί η σωτηρία
του ανθρώπου.
«Χριστός γεννᾶται, δοξάσατε∙
Χριστός ἐξ οὐρανῶν ἀπαντήσατε.
Χριστός ἐπί γῆς ὑψώθητε.
Ἄσατε τῶ Κυρίῳ πᾱσα ἡ γῆ,
και ἐν εὐφροσύνῃ ἀνυμνήσατε λαοί∙
ὅτι δεδόξαστε».
Ο Χριστός γεννάται· Από τα στόματα όλων ας ακουστεί δοξολογία.
Ο Χριστός έρχεται από τους ουρανούς, όλοι, σαν τους ποιμένες, σαν τους
Μάγους, τρέξτε να τον υποδεχθείτε.
Ο Χριστός φάνηκε πάνω στη γη. Στη Βηθλεέμ, στο σπήλαιο, στη Φάτνη,
σπαργανωμένος, είναι ανάμεσα μας, είναι δίπλα μας· εσείς οι άνθρωποι ανεβείτε
από τη γη στους ουρανούς. Ξεκολλήστε από τα γήινα και τα χοϊκά και ανεβείτε
στα επουράνια, τα άφθαρτα, τα αιώνια.
Όλοι οι λαοί, απ’ άκρο σ’ άκρο της γης, όλη η οικουμένη, άσατε, ανυμνήσατε,
ψάλλατε άσματα στον Κύριο με χαρά και ευφροσύνη, γιατί για σας Αυτός είναι ο
πλέον δοξασμένος και από Αγγέλους και από ανθρώπους».
Αδελφοί μου!
Ασφαλώς και θα στολίσουμε και φέτος τα σπίτια μας. Ασφαλώς και θα
ξαναστηθεί το πλαστικό χριστουγεννιάτικο δένδρο με όλα τα συνακόλουθά του.
Με το Χριστό όμως τι κάνουμε; Πολλοί από μας θα στολίσουμε και τα μπαλκόνια
και τις ταράτσες, και θα τα παραγεμίσουμε με φώτα και λαμπάκια. Με το Χριστό
όμως τι κάνουμε;

Και τώρα έστω και εν μέσω κρίσεως, έστω και εν μέσω

κλαυθμών και οδυρμών περί ανέχειας και αδυναμίας και οικονομικής δυσχέρειας
και για δένδρα και για δώρα θα γίνει λόγος και για τρόφιμα, και για γαλοπούλα
επίσης και για γλυκά και για πλούσια γιορταστικά Χριστουγεννιάτικα τραπέζια.
Με το Χριστό όμως τι κάνουμε;
Αναρωτηθήκαμε άραγε μήπως χάσαμε την έννοια των Χριστουγέννων;
4

Μήπως μιλάμε για Χριστούγεννα και δεν έχουμε ιδέα τι σημαίνει η λέξη
αυτή; Μήπως σχηματίσαμε την ιδέα ότι Χριστούγεννα είναι μια απλή φολκλορική
γιορτή, έτσι απλά για να ξεσκάσουμε και τίποτα παραπάνω;
Χριστούγεννα λοιπόν όπου θα γιορτάζει ο Χριστός ή Χριστούγεννα για να
γιορτάζουμε εμείς;
Αδελφοί μου!
Γιορτάζουμε όλοι μας, μικροί και μεγάλοι «Χριστούγεννα».
Όμως, κοιτάζουμε μόνο το και όχι το ποιος.
Κοιτάζουμε μόνο τι θα αγοράσουμε, τι θα φάμε, τι θα φορέσουμε, που θα
πάμε, πως θα στολίσουμε και δεν ασχολούμαστε καθόλου για ποιον γίνονται όλα
αυτά. Πολλοί από όλους αυτούς τους επίδοξους και ματαιόδοξους διακοσμητές
ούτε καν γνωρίζουν για Χριστουγεννιάτικο εκκλησιασμό, δεν έχουν ιδέα στο τι
γίνεται όλες αυτές τις μέρες στις εκκλησίες μας.
Γεμίζουμε τα Χριστούγεννα με λαμπερά χρυσόχαρτα και πλαστικά είδη που
προσφέρουμε ή δεχόμαστε και δεν αφήσαμε χρόνο για τις ανθρώπινες σχέσεις.
Ο Χριστός πάντοτε είχε χρόνο για τους άλλους. Μας καλεί να λοιπόν να
δώσουμε

χρόνο

στους

άλλους,

να

ακούσουμε,

να

ενθαρρύνουμε,

να

παρηγορήσουμε και να προσεγγίσουμε τους ανθρώπους γύρο μας.
Αντί να γιορτάσουμε την γέννηση του Θείου βρέφους και να γεμίσουμε με
την ειρήνη του τις καρδιές μας, προσπαθούμε να βρούμε τη χαρά σε πολλές
επιπόλαιες ασχολίες οι οποίες όμως μας γεμίζουν με άγχος.
Ο Χριστός ως Άρχων ειρήνης ήρθε για να μας φέρει γαλήνη στις ανήσυχες
καρδιές μας και να μας οδηγήσει από το σκοτάδι του φόβου και της ταραχής στο
φως της ενθάρρυνσης και της ηρεμίας.
Αλλά προσέξτε, τα καλύτερα Χριστούγεννα είναι εκείνα που τα κάνουμε με
το Χριστό μαζί. Τι θα πει Χριστούγεννα άλλωστε; Να ζούμε το Χριστό μέσα στην
καρδιά μας. Να Τον κλείσουμε μέσα μας, με τη Θεία Κοινωνία και την όλη
Εκκλησιαστική ακολουθία. Να γίνει δηλαδή η καρδιά μας φάτνη αιώνιας ζωής. Κι
αυτό σημαίνει ότι μαζί με τους κτύπους της δικής μας καρδιάς, να νοιώσουμε, να
αισθανθούμε να βιώσουμε τους κτύπους της Θεανθρώπινης καρδιάς του Ιησού.
Να νοιώσουμε τους νοερούς παλμούς της αιωνιότητος, τους παλμούς της
5

Βασιλείας των Ουρανών, τους παλμούς της αθανασίας, τους παλμούς της
Βασιλείας του Θεού.
Ας δώσουμε λοιπόν στον Χριστό την πρώτη θέση τα Χριστούγεννα.
Ας διδάξουμε στα παιδιά μας ξανά το νόημα των Χριστουγέννων. Ο Χριστός
ήρθε για να δώσει, όχι για να πάρει. Τα παιδιά μαθαίνουν από τους γονείς τους
την ανιδιοτέλεια και την προσφορά, την αγάπη στους άλλους.
Ο Ιησούς ήρθε και πέθανε για μας από αγάπη ώστε να μάθουμε κι εμείς να
αγαπάμε, να συγχωρούμε και να υπηρετούμε ο ένας τον άλλο. Ας ξοδέψουμε
περισσότερο χρόνο στην αποκατάσταση σχέσεων μεταξύ μας.
Ο Ιησούς γεννήθηκε μόνος ξεχασμένος, αποδιωγμένος και άγνωστος σε μια
φάτνη. Υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι γύρο μας οι οποίοι ζουν σε άσχημες
συνθήκες. Ας προσπαθήσουμε να βελτιώσουμε την κατάστασή τους, με την
οικονομική μας προσφορά, με την συντροφιά μας, με ένα τηλέφωνο και με κάθε
τρόπο που θα φέρει ανακούφιση στη ζωή τους.
Ο Ιησούς Χριστός δεν είναι απλά ένα βρέφος σε μια φάτνη. Δεν είναι απλά
ένας χαρακτήρας μιας παιδικής ιστορίας. Ο Ιησούς Χριστός είναι ο Θεάνθρωπος
ο οποίος γεννήθηκε ώστε εμείς να βρούμε το δρόμο και να συμφιλιωθούμε με τον
Θεό για να έχει η ζωή μας νόημα και σκοπό.
Αδελφοί μου! Χριστός επί γης!
Ο Χριστός ήρθε. Ήρθε ως ένα άγνωστο ταπεινό βρέφος. Την επόμενη φορά
θα έρθει ως ένας γνωστός Κύριος του κόσμου που θα αναγνωριστεί από όλους.
Την πρώτη φορά που ήρθε, ένα αστέρι επισήμανε τον ερχομό του. Την
επόμενη φορά που θα έρθει όλοι οι ουρανοί θα ξετυλιχτούν ως περγαμηνές, τ’
αστέρια θα χάσουν το φως τους, αφού θα είναι Αυτός που θα φωτίζει.
Την πρώτη φορά που ήρθε, οι μάγοι και οι βοσκοί του έφεραν δώρα. Την
επόμενη φορά που θα έρθει θα φέρει ο ίδιος δώρα, βραβεία για τους δικούς του.
Την πρώτη φορά που ήρθε, δεν υπήρχε τόπος γι’ Αυτόν. Την επόμενη φορά
που θα έρθει ολόκληρος ο κόσμος δεν θα έχει τόπο να χωρέσει τη δόξα Του.
Την πρώτη φορά που ήρθε, ήταν λίγοι εκείνοι που παρακολούθησαν τον
ερχομό του. Την επόμενη φορά που θα έρθει θα τον δει κάθε μάτι.
Αλλ’ όμως… Τα Χριστούγεννα ενώ είναι γιορτή χαράς και ευλογίας για
πολλούς γίνεται περίοδος δυσκολίας και τραγωδίας. Δυσκολίας επειδή με τις
6

επιπρόσθετες ευθύνες και δουλειές κοντεύουμε να τρελαθούμε και τραγωδίας
επειδή λόγω των αισθημάτων μοναξιάς και απόγνωσης που φωλιάζουν σε
πολλούς έχουμε περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης και τις περισσότερες
αυτοκτονίες την περίοδο αυτή.
Αλήθεια πως μετατρέψαμε μια γιορτή χαράς σε γιορτή πόνου και θλίψης και
για μερικούς ακόμη σε ένα εφιάλτη; Πώς έγινε να περνούν τόσοι άνθρωποι τα
Χριστούγεννα μέσα στην κούραση, στην απογοήτευση, στη μοναξιά και στην λύπη;
Γιατί δεν απολαμβάνουν τόσοι πολλοί την αγάπη, την χαρά και την ειρήνη του
Χριστού; Γιατί στην προσπάθειά μας να ικανοποιήσουμε τις απαιτήσεις των
επίπλαστων παραδόσεων έχουμε γίνει τόσο πολυάσχολοι και κουρασμένοι ώστε να
μην μπορούμε να απολαύσουμε τις γιορτές;
Αγαπητοί Χριστιανοί. Η ημέρα των Χριστουγέννων, αναμφίβολα, είναι εορτή
που εμείς οι Χριστιανοί την εορτάζουμε με μεγάλη μεγαλοπρέπεια. Και είναι πολύ
φυσικό αυτό. Γιατί κατ’ αυτήν, όπως λένε οι Πατέρες της Εκκλησίας, κατέβηκε
από τον Ουρανό στη γη μας ο Υιός και Λόγος του Θεού. «Και έγινε άνθρωπος ίνα
τον άνθρωπον Θεόν κατεργάσηται», όπως μας λέει ο Μ. Αθανάσιος. Ο σκοπός
που ενηνθρώπησε ο Θεός είναι να σώσει το ανθρώπινο γένος. Δανείστηκε την
ανθρώπινη φύση για να σώσει τον άνθρωπο από την αμαρτία.. Και έτσι «Ημείς
ακαταπαύστως βοώμεν· Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις
ευδοκία.»
Αυτή όμως ή δοξολογία, δεν θα πρέπει να είναι μόνο λόγια. Πρέπει να είναι
βίωμα, ζωή, πραγματικά. Ο Χριστός επιθυμεί και θέλει να γεννηθεί και στις δικές
μας καρδιές. Να ζούμε καθημερινά τα Χριστούγεννα με τη συνεχή και αδιάλειπτη
παρουσία του Χριστού στη καρδιά και τη ζωή μας. Να είναι η ζωή μας
Χριστοκεντρική, εκκλησιαστική, αληθινά πνευματική.

7

Ακόμη και σήμερα αδελφοί μου, στην εποχή
της κρίσης και της μεγάλης ανέχειας, της
φτώχειας και των μεγάλων προβλημάτων
που αντιμετωπίζει η ελληνική οικογένεια,
ακόμη και τώρα με τις τόσες δυσκολίες,
δεν

λογικευτήκαμε,

δεν

πάψαμε

να

ταυτίζουμε τις μέρες που έρχονται, τα Χριστούγεννα με λέξεις και έννοιες όπως:
γιορτές, δώρα, κάλαντα, διακοπές, γλυκίσματα, στολισμένοι δρόμοι, φώτα, ρούχα,
ρεβεγιόν, χοροεσπερίδες, βιτρίνες και τόσα και τόσα άλλα. Δε χρειάζεται να
ξοδέψεις πολύ φαιά ουσία για να το κατανοήσεις τούτο. Μια και μόνο ματιά στη
τηλεόραση αρκεί. Και το χειρότερο όλων, όλοι πλέον μιλάνε όχι για Χριστούγεννα
αλλά για «μαγικά Χριστούγεννα». Και τελικά καταλήγουμε να περιμένουμε και να
προετοιμαζόμαστε εδώ και μήνες για τις γιορτές των Χριστουγέννων, να έρχονται
οι μέρες αυτές και μετά τι; Γιορτάζουμε μεν μα απ’ τις γιορτές μας λείπει το
κέντρο του εορτασμού. Λείπει ο ίδιος ο Χριστός!
Χαίρονται όλοι -το βλέπω- αλλ' εσβήστη
από κρύα παγωμένη πνοή
στις ψυχές των ανθρώπων η πίστη
κ' είναι τώρα η χαρά της τους τυφλή.
μας λέει ο Γεράσιμος Μαρκοράς.

8

Και όμως, η αλήθεια θα επιμένει κάθε χρόνο. Χριστούγεννα σημαίνει: Ο
Θεός μεθ΄ ημών. Ο Θεός μαζί μας. Ο Υιός του Θεού γίνεται άνθρωπος και
έρχεται σε μας.

Χριστούγεννα!
Ο Υιός του Θεού πήρε την ανθρώπινη φύση και έγινε άνθρωπος.
«Γένους βροτείου, την ανάπλασιν πάλαι, / Άδων προφήτης, Αββακούμ
προμηνύει, / Ιδείν αφράστως, αξιωθείς τον τύπον• / Νέον βρέφος γαρ, εξ όρους
της Παρθένου, / Εξήλθε λαών, εις ανάπλασιν Λόγος».
Την αναγέννηση του ανθρωπίνου γένους προφητεύει ψάλλοντας τον παλαιό
καιρό ο προφήτης Αββακούμ, όταν αξιώθηκε να δει, με τρόπο ακατανόητο, αυτήν
νοερά. Γιατί πράγματι παράδοξο βρέφος, ο Λόγος του Θεού, βγήκε από το
κατάσκιο βουνό, την Παρθένο, για να αναγεννήσει την ανθρωπότητα.
Η ενέργεια αυτή του Θεού, αδελφοί μου, είναι η μεγαλύτερη απόδειξη της
αγάπης του Θεού για τον άνθρωπο που συνεχώς ξεχνά το Θεό και ζει πέραν και
μακράν Του. Και ο ευαγγελιστής Ιωάννης διαβεβαιώνει «τόσο πολύ αγάπησε ο
Θεός τον κόσμο, ώστε μας έστειλε τον Μονογενή Υιό του, για να μη χαθεί όποιος
πιστεύει σ’ Αυτόν, αλλά να έχει ζωή αιώνια». Και αυτό είναι το πραγματικά μεγάλο
νόημα της γιορτής.
Τί γιορτάζουμε λοιπόν τα Χριστούγεννα;
Το ότι «ο Θεός έγινε άνθρωπος για να γίνει ο άνθρωπος Θεός»! «Ο του
Θεού Λόγος ενηνθρώπησεν, ίνα ημείς θεοποιηθώμεν». Σήμερα ο Θεός γίνεται
κάτι που ποτέ δεν ήταν, γίνεται άνθρωπος, για να γίνει ο άνθρωπος κάτι που
ποτέ δεν ήταν. Για να γίνει όμοιος με τον Θεό.
Όταν πια κανείς άλλος τρόπος δεν υπήρχε για να ξεφύγουμε από τα
αδιέξοδα μας, όταν φτάσαμε στο απροχώρητο, όταν εμπιστευόμασταν τα πάντα
εκτός από την αλήθεια, όταν προσφέραμε λατρεία ακόμα και στα ζώα και μόνο τον
9

αληθινό Θεό είχαμε παντελώς ξεχάσει, όταν αλλοτριωμένοι απ’ το Θεό, είχαμε
ρημάξει κάθε ελπίδα να ξανακοντέψουμε το Δημιουργό μας, έρχεται το πλήρωμα
του χρόνου, και ο Υιός του Θεού γίνεται υιός του ανθρώπου, για να μεταβάλει
τους υιούς των ανθρώπων σε υιούς του Θεού. «…εαυτόν εκκένωσεν μορφήν
δούλου λαβών εν ομοιώματι ανθρώπων γενόμενος και σχήματι ευρεθείς ως
άνθρωπος εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου θανάτου δε
σταυρού…».

Ο Θεός εγκαταλείπει την αξιοπρέπεια Του και κατέρχεται στον

κόσμο για να λυτρώσει τον αλαζόνα άνθρωπο. Ο Χριστός προσλαμβάνει την
ανθρώπινη φύση για να την γιατρέψει. «Ετέχθη υμίν σήμερον σωτήρ», αυτή η
διαβεβαίωση του αγγέλου προς τους ποιμένες φανερώνει πως τώρα όλοι
μπορούμε να γεφυρώσουμε το χάσμα που μας αποξενώνει από τον Θεό και βέβαια
και το συνάνθρωπο. Ο αναμενόμενος Μεσσίας είναι πια ανάμεσά μας. «Μεθ’ ημών
ο Θεός, γνώτε έθνη και ητάσθε ότι μεθ’ ημών ο Θεός». Όλα δίνουν τη θέση τους
σ’ Εκείνον, που είναι η εκπλήρωση της υπόσχεσης για έναν καινούριο κόσμο. Ο
Χριστός, παίρνει την ανθρώπινη σάρκα και έγινε σε όλα όμοιος με μας εκτός από
την αμαρτία. Η θεία φύση του Κυρίου με την ενανθρώπηση δεν έπαθε καμία
αλλαγή, ενώ αντίθετα η ανθρώπινη φύση, χάρη στην ένωσή της με τη θεία,
τελειοποιήθηκε.
Γιορτάζουμε, λοιπόν, Χριστούγεννα. Χρόνια τώρα… Αιώνες τώρα… Κι όμως:
Πού είναι ο Χριστός; Στις πράξεις μας, στα λόγια μας, στη ζωή μας που είναι ο
Χριστός; Στη πολιτεία μας που είναι ο Χριστός; Στη πολιτική που είναι ο
Χριστός; Στη παιδεία που είναι ο Χριστός; Στην Ελλάδα, στην Ευρώπη., στο
κόσμο πού είναι ο Χριστός; Απουσιάζει παντελώς. Απουσιάζει ο μεγάλος
οικοδεσπότης. Ο αίτιος της πανηγύρεως. Ο Χριστός από τη γιορτή Του. Ξέρετε,
έχουμε γεμίσει τούτες τις μέρες με τόσα πολλά, με τόσα περιττά που για τον
Ενανθρωπήσαντα Θεό της αγάπης πολλές φορές δε μένει καθόλου τόπος. Εκείνο
που χρειάζεται είναι να καταλάβουμε πως ο Χριστός «Σήμερον γεννάται εκ
Παρθένου».
Αδελφοί μου! Μας χρειάζεται «επί τη Βηθλεέμ αναχθώμεν», να πάμε στη
Βηθλεέμ! Να ξαναβρούμε το μήνυμα που κρύβει η μεγάλη γιορτή, να αναζητήσουμε
10

το «παιδίον Ιησούν», να συνοδοιπορήσουμε με τους ποιμένες και τους μάγους, να
αναρωτηθούμε και να ρωτήσουμε «πού γεννήθηκε ο σωτήρας του κόσμου;», να
ακολουθήσουμε το ολοφώτεινο αστέρι που μας δείχνει το δρόμο προς τη νοητή
Βηθλεέμ, που δεν είναι άλλη από την εορταστική τράπεζα της Εκκλησίας, τη
χριστουγεννιάτικη Θεία Λειτουργία. «Δεύτε ίδωμεν πιστοί, πού εγεννήθη ο
Χριστός». Και αυτός ο ερχομός του Χριστού στον κόσμο δεν προσφέρεται, όπως
δυστυχώς γίνεται για ιδεολογικές, φιλοσοφικές ή έστω ρομαντικές προεκτάσεις.
Έτσι, Χριστούγεννα σημαίνει να συναντήσουμε τον νεογέννητο Ιησού στην
αγάπη με τους γύρω μας, στη γενναία αυτοκριτική, στη συμμετοχή μας στη λατρεία
της Εκκλησίας. Χριστούγεννα σημαίνει να αφιερώσουμε χρόνο στον Χριστό.
Χριστούγεννα σημαίνει να δούμε τον νεογέννητο Χριστό στα μάτια του φοβισμένου
πρόσφυγα, του άνεργου, του άστεγου, του εξαρτημένου σε κάθε λογής ουσία, του
κάθε κουρασμένου διαβάτη της ζωής, με τον οποίο ο Χριστός έχει απόλυτα
ταυτιστεί. Χριστούγεννα σημαίνει το «Ευχαριστώ» που ακόμη δεν είπαμε στο φίλο
μας, το «Συγνώμη» που δεν καταφέραμε να ψελλίσουμε, η «Καλημέρα» που δεν
ανταποδώσαμε, η πέτρινη καρδιά μας που ακόμη δε μαλάκωσε, το χαμόγελο που
στερήσαμε σε όσους το είχαν ανάγκη. Χριστούγεννα σημαίνει τη χαρά να
μοιράζεσαι ό,τι έχεις αλλά και ό,τι είσαι. Χριστούγεννα σημαίνει αυτό που με
ποιητική γλώσσα μας καταγράφει ο Κ. Παλαμάς.
Αγάπες, ω! φανείτε πάλι εμπρός μου,
αυγές της πίστης, χρυσαυγές του κόσμου,
κι ας βλέπει με το μάγο σας το φως.
Ο άνθρωπος τον άνθρωπο, αδερφός!
Αυτό, αδελφοί μου, είναι τελικά το μεγαλύτερο δώρο των Χριστουγέννων σε
όλους μας. Να γιορτάσουμε Χριστούγεννα μαζί με τον Χριστό! Να γιορτάσουμε
Χριστούγεννα μαζί με τον αδελφό μας. Να γιορτάσουμε Χριστούγεννα και να
παρών στη μεγάλη γιορτή και ο ίδιος ο Χριστός!

11

Κάθε φορά, αδελφοί μου, κάθε χρόνο,
όταν στις 21 Νοέμβρη, στον Όρθρο,
της

εορτής

των

Εισοδίων

Θεοτόκου ακούγοντας, για

της

πρώτη

φορά μέσα στο Εκκλησιαστικό έτος, να
ψάλλονται
Καταβασίες

πανηγυρικότατα
των

ενθουσιάζομαι.
ψάλλονται,
έντονα εορταστικός τους τόνος σε καλούν

,

οι

Χριστουγέννων
Ο

τρόπος

που

τα λόγια, το νόημα, ο

σε πανηγυρισμό. Είναι σαν μια

σάλπιγγα που προκαταβολικά σαλπίζοντας, προμηνύει σε μας το κοσμοσωτήριο
μήνυμα της « Μητροπόλεως των εορτών ». Είναι λοιπόν αναπόφευκτο, στον κάθε
έναν, αν βέβαια δεν έχει επιτρέψει να αλλοτριωθεί η ψυχή και η ζωή του από
άλλα νερόβραστα

ορθολογιστικά και υλιστικά, ξένα προς την ελληνορθόδοξη

συνείδηση μας, μηνύματα, να αισθάνεται αλλιώτικα και η καρδιά του να χτυπά σε
διαφορετικό ρυθμό , τη στιγμή που με έντονο τρόπο η Εκκλησία τον καλεί να
γιορτάσει και να χαρεί με «την κατά σάρκα γέννηση του Κυρίου και Θεού και
Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού».
«Ο Χριστός γεννιέται, δοξάστε Τον. Ο Χριστός έρχεται από τους ουρανούς,
προϋπαντήστε Τον. Ο Χριστός στη γη, υψωθείτε. Τραγουδήστε όλη η γη τον
Κύριο και μέσα σε άκρα ευφροσύνη , ανυμνήστε Τον λαοί, γιατί δοξάστηκε »
Σε πανηγυρισμό λοιπόν καλούμαστε, αδελφοί μου, για τη Γέννηση του Χριστού. Το
προσκλητήριο της Εκκλησίας μας ,έντονο ,για μια ακόμη φορά.
«Ευφραίνεσθε σεις, οι δίκαιοι, οι ουρανοί αγαλλιάσθε, σκιρτήσατε τα όρη τώρα
που εγεννήθη ο Χριστός. Παρθένος

κάθεται

ένδοξος μητέρα του Θείου

Λυτρωτού μιμούμενη τα Χερουβείμ που αποτελούν τον ουράνιο θρόνο του
12

παμβασιλέως Χριστού, και βαστάζει εις τας αγκάλας της τον Θεόν-Λόγον που
εσαρκώθη και έγινε άνθρωπος. Ποιμένες τον τεχθέντα Χριστόν δοξάζουν .Μάγοι
στο Δεσπότη προσφέρουν δώρα. Άγγελοι ανυμνούν και λέγουν. Ακατάληπτε Κύριε
. Δόξα Σοι».
( Ιδιόμελο των αίνων 25 ης Δεκεμβρίου )
 Θεός νηνθρώπησεν να μες Θεοποιηθμεν 
Αυτή την απάντηση δίνουν οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας θέλοντας να
εξηγήσουν τη χαρά , την αγαλλίαση , το προσκλητήριο σε πανηγύρι .
 Ο Θεός έγινε άνθρωπος για να γίνει ο άνθρωπος Θεός .
«Κένωσε», τον εαυτό Του, μίκρυνε, χώρεσε μέσα στην ανθρώπινη σάρκα , έγινε
επίγειος για να γίνει ο άνθρωπος επουράνιος . Μικρός και πτωχός για να
μεγαλώσουμε εμείς.
« Ας γίνουμε όπως ο Χριστός , εφόσον και ο Χριστός έγινε όπως εμάς .(Μας
λέγει ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος). Ας γίνουμε Θεοί γι΄ Αυτόν, εφόσον κι
εκείνος έγινε άνθρωπος για μας . Πήρε το χειρότερο για να δώσει το καλλίτερο.
Φτώχεψε για να πλουτίσουμε εμείς με τη δική Του φτώχεια. Έλαβε μορφή δούλου
για να απολαύσουμε εμείς την ελευθερία . Πειράσθηκε για να νικήσουμε ». (Άγ.
Γρηγόριος ο Θεολόγος).
 Για να ανακαινίσει τον άνθρωπο.
« Αφού με τρόπο που δεν τον καταλαβαίνουμε περιβλήθηκε και ενώθηκε
αδιαίρετα με την ανθρώπινη φύση, γεννήθηκε Θεός και άνθρωπος μαζί, από
γυναίκα, ώστε να λάβει Αυτός την ίδια εκείνη φύση, με την οποία έπλασε τους
πρωτοπλάστους, και μάλιστα γεννήθηκε από Παρθένο. Και όλα αυτά τα έκανε για
να κάνει τον άνθρωπο καινούριο» (Άγ. Γρηγόριος Παλαμάς ).
 Για να απελευθερώσει το υποδουλωμένο ανθρώπινο γένος .
« Είναι ο Κύριος και Θεός και φανερώθηκε για μας, όχι με τη μορφή του Θεού, για
να μην τρομάξει τον ασθενή άνθρωπο. Αλλά φανερώθηκε με τη μορφή του δούλου,
για να ελευθερώσει τον υποδουλωθέντα άνθρωπο ».( Μέγας Βασίλειος ).
 Για να μας αγιάσει και να μας ξαναφέρει κοντά Του.
13

« Μάθε ότι γι’ αυτό ο Θεός φανερώθηκε με ανθρώπινη σάρκα, Επειδή έπρεπε να
αγιάσει την καταραμένη σάρκα .Εκείνη που ασθένησε να δυναμωθεί. Εκείνη που
αποξενώθηκε απ’ το Θεό να ξαναγυρίσει κοντά Του και εκείνη που ξέπεσε από
τον Παράδεισο, να ξαναγυρίσει στους ουρανούς ». ( Μέγας Βασίλειος ).
 Για να συγχωρήσει και να ξεριζώσει την αμαρτία του ανθρώπου .
« Για να ξεριζωθεί η αμαρτία και το ενωμένο μαζί της κακό , αυτό μόνο η θεία
δύναμη μπορεί να το κατορθώσει . Διότι δεν εξουσιάζει, ούτε μπορεί ο άνθρωπος
να ξεριζώσει την αμαρτία με, τη δική του δύναμη . Σε σένα ανήκει το να παλέψεις
, το να πολεμήσεις εναντίον της , να τη χτυπήσεις και να σε χτυπήσει, αλλά το να
ξεριζωθεί ανήκει στο Θεό»
( Άγ. Μακάριος ο Αιγύπτιος ).
 Για να διώξει την άγνοια του Θεού και την πλάνη .
« Τι έγινε όταν γεννήθηκε ο Ιησούς; Έλαμψε στον ουρανό ένα πρωτόφαντο άστρο
, που το φως του ήτανε ανεκλάλητο. Κι όλα τα υπόλοιπα άστρα , μαζί με τον ήλιο
και το φεγγάρι, έγιναν χορός γύρω από αυτό. Κι αυτό ήταν το πιο φωτεινό από
όλα .Γιατί μηνούσε ότι η άγνοια γκρεμιζόταν κι ο Θεός είχε γίνει άνθρωπος , για
να χαρίσει τη ζωή την αληθινή ».
( Άγ. Ιγνάτιος Αντιοχείας ).
 Για να καταπατηθεί ο Θάνατος .
« Γι’ αυτό ο Θεός έγινε άνθρωπος, για να σκοτώσει το θάνατο που είχε φωλιάσει
μέσα στον άνθρωπο. Διότι όπως τα θεραπευτικά φάρμακα κατακρατούν τα
δηλητήρια όταν εισαχθούν μέσα στο σώμα, κι όπως το σκοτάδι που υπάρχει μέσα
στο σπίτι φεύγει, όταν μπει μέσα φως, έτσι και ο θάνατος που καταδυνάστευε την
ανθρώπινη φύση αφανίστηκε με την παρουσία της Θεότητος ». ( Μέγας
Βασίλειος).

 Για να διδάξει την αγάπη και την ταπείνωση .
 Για να φέρει την ειρήνη στις καρδιές μας και παράλληλα σ’ όλο τον κόσμο .
 Για να κάνει σε μας ξανά προσιτό τον Παράδεισο .
14

Όλα αυτά, αδελφοί μου έχοντας στο νου του ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος
και θαμπωμένος απ’ το Θείο μεγαλείο λέει σ’ ένα λόγο του στη Γενέθλιο ημέρα
του Σωτήρος μας Ιησού Χριστού .
« Βλέπω παράξενο και παράδοξο μυστήριο. Ποιμένες αντί να παίζουν με τις
φλογέρες τους κάποιο μελωδικό σκοπό , ψάλλουν ουράνιο ύμνο και γεμίζουν με
τους ήχους τους τα αυτιά μου. Ψάλλουν άγγελοι και ανυμνούν αρχάγγελοι, υμνούν
τα Χερουβείμ και δοξολογούν τα Σεραφείμ .Όλοι πανηγυρίζουν γιατί βλέπουν το
Θεό στη γη και τον άνθρωπο στους ουρανούς .Βλέπουν εκείνον που είναι πάνω
στον ουρανό, να βρίσκεται κάτω στη γη λόγω της οικονομίας του για τον
άνθρωπο, και τον άνθρωπο που είναι στη γη, να βρίσκεται ψηλά στον ουρανό
λόγω της φιλανθρωπίας του Θεού …
Σήμερα η Βηθλεέμ έγινε όμοια με τον ουρανό ,αφού εμφανίστηκαν σ’ αυτήν
αντί για αστέρια άγγελοι που ανυμνούν το Θεό , και δέχθηκε με τρόπο θαυμαστό
στο χώρο της όχι το φυσικό ήλιο , αλλά τον ήλιο της δικαιοσύνης …
Σήμερα γεννιέται από Παρθένο , με τρόπο που δεν μπορώ να περιγράψω
.Εκείνος που γεννήθηκε από τον Πατέρα με τρόπο ανέκφραστο πριν από όλους
τους αιώνες …
Σήμερα λύθηκαν τα μακροχρόνια δεσμά, ντροπιάστηκε ο διάβολος, οι
δαίμονες εκδιώχθηκαν, καταργήθηκε ο θάνατος, ανοίχθηκαν οι πύλες του
Παραδείσου, εξαφανίστηκε η κατάρα, απομακρύνθηκε η αμαρτία, η πλάνη
καταργήθηκε, η αλήθεια επανήλθε, και διαδόθηκε το κήρυγμα της ευσεβείας
παντού .Η βασιλεία των ουρανών μεταφυτεύτηκε στη γη, οι άγγελοι επικοινωνούν
με τους ανθρώπους και οι άνθρωποι χωρίς φόβο συνομιλούν με τους αγγέλους…».
Εμπρός λοιπόν, να πανηγυρίσουμε κι εμείς. Να πανηγυρίσουμε όμως όχι με
τα κοσμικά πανηγύρια αλλά όπως αρμόζει στο Θεό. Όχι με ξενύχτια και μεθύσια
αλλά με εμβάθυνση στο μυστήριο και κατάνυξη. Όχι υλιστικά αλλά πνευματικά. Το
κοσμικό, παγκοσμιοποιημένο πλέον και συγκρητιστικό πνεύμα της εποχής , μας
υποδεικνύει ένα είδος Χριστουγέννων που όμως λείπει από αυτά ο Χριστός. Μας
υποδεικνύει και μας καθηλώνει μόνο στα φωτεινά δένδρα, μόνο στις γιορτινές
διαφημίσεις ,στα παιχνίδια, στις χαρές, στις διασκεδάσεις ,στα φαγοπότια, τα
15

«ρεβεγιόν». Όλα παρουσιάζονται σαν ένα παραμύθι και μας προτείνουν να το
ζήσουμε όσο πιο έντονα μπορούμε, ακόμα και συντροφιά με ημίγυμνους θηλυκού
γένους αγιοβασίληδες …
Εμπρός λοιπόν να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα , της λύτρωσης ,της
πνευματικής ανακαίνισης, της ζωής, της αντίστασης στην «από-Χριστοποίηση»
των Χριστουγέννων .
Εμπρός να κάνουμε φάτνη την καρδιά μας για να γεννηθεί μέσα της ο
Χριστός .
Εμπρός να σταματήσουμε να στηρίζουμε τον <<Ηρώδη>>, ο οποίος ακόμα και
σήμερα ζητά «την ψυχήν του παιδίου» .
Εμπρός να ζητήσουμε να συναντηθούμε με το Χριστό γιατί είναι παρών είναι
μπροστά μας και μας απλώνει το χέρι Του .Ας μην κοιτάμε πολύ ψηλά για να τον
δούμε . Είναι εδώ , είναι δίπλα μας . Είναι στα πρόσωπα των μικρών και των
ελαχίστων. Είναι στα πρόσωπα των διπλανών μας , των αρρώστων , των
απελπισμένων αδελφών μας. Στα πρόσωπα των παιδιών που αφήνουμε να
πεθάνουν από την πείνα ,των παιδιών που σκοτώνουμε πουλώντας τους άγουρο
θάνατο, τα ναρκωτικά και τον καρκίνο , μέσα στην καταμολυνσμένη από τα
συμφέροντα

των μεγάλων, γη μας, ή αυτών που δολοφονούμαι πριν ακόμα

γεννηθούν. Είναι στα πρόσωπα των ξεσπιτωμένων.

των προσφύγων ,των

καταδιωγμένων και καταπιεσμένων .Να τον αναζητήσουμε στο πρόσωπο κάθε
ανθρώπου. Να σταθούμε κοντά Του με συντριβή καρδίας .Να τον γευτούμε
αγαπητικά. Να ενωθούμε με λαχτάρα μαζί Του .Να τον ανταμώσουμε και να τον
γνωρίσουμε χωρίς πάλι να τον προσπεράσουμε . Να’ ανοίξουμε την καρδιά μας και
να τον κλείσουμε μέσα.
Αδελφοί μου.
Ένας Άγιος της Εκκλησίας μας, ο Άγιος Ιερώνυμος, θέλησε κάποτε να
γιορτάσει τα Χριστούγεννα με διαφορετικό τρόπο , από κάθε άλλη φορά και όλο
τον άλλο κόσμο. Πήγε λοιπόν στη Βηθλεέμ,

κλείστηκε στο σπήλαιο όπου

γεννήθηκε ο Χριστός, κι εκεί έμεινε για να περάσει τη νύχτα της Γέννησης του
Θεανθρώπου , γονατιστός μπροστά στη Φάτνη και προσευχόμενος. Όλη την νύχτα
16

λοιπόν στην προσευχή του έλεγε : « Χριστέ μου, που απόψε γεννάσαι εσύ σ’ αυτόν
τον κόσμο, ποιο δώρο σαν ανταπόδωμα θα ήθελες να προσφέρω στη γέννηση
Σου ;» Απαρίθμησε όλα όσα είχε απαρνηθεί,

όσα προσέφερε

για χάρη Του.

Περιουσία, μόρφωση, ανέσεις, τα πάντα. Τη ζωή μου, έλεγε, απόψε να ζητήσεις
θα στη χαρίσω. Απάντηση όμως δεν έπαιρνε. Αυτός συνέχισε να μιλά στο Θεό με
πιο πολύ θέρμη ακόμη. Ώσπου κατά τα μεσάνυχτα άκουσε φωνή εξ ουρανού που
ανταποκρινόταν στο αίτημα του . «Ιερώνυμε, όλα όσα μου λες ότι μου πρόσφερες
μέχρι τώρα ή προτίθεσαι να μου δώσεις για μένα είναι άχυρα».
-«Και η ζωή μου Κύριε και όσα έχω προσφέρει σε Σένα τόσα αξίζουν ;»Και η
απάντηση ήτανε «Ναι».
-«Τι άλλο λοιπόν Κύριε , θέλεις να σου προσφέρω απόψε στη γέννηση Σου»;
-« Κάτι ζητώ από σένα Ιερώνυμε και από όλους τους ανθρώπους, που μπορείς
να μου δώσεις .
-Ζητώ τις αμαρτίες σου ,ζητώ την καρδιά σου. Εγώ ήλθα στον κόσμο για να
φέρω τη λύτρωση και τη σωτηρία των ανθρώπων».
Τι θα δώσουμε λοιπόν εμείς στο Χριστό ;

17

Το

μήνυμα

Βηθλεέμ,

της

αγαπητοί

Χριστιανοί,

μήνυμα

που αντήχησε εδώ
και

δυο

χρόνια

χιλιάδες
στον

πονεμένο

πλανήτη

μας, το πλέον χαρμόσυνο και ελπιδοφόρο της ιστορίας, και πάλι αντηχεί στ’ αυτιά
μας. Ήρθε εκείνος, τον οποίον εναγωνίως περίμενε η ανθρωπότητα για να
«σώσει τον λαόν αυτού από των αμαρτιών αυτών» (Ματθ.1:21). Και πάλι έρχεται,
απαντώντας στις εναγώνιες αναζητήσεις και προσμονές μας. Τα αποτελέσματα
του έργου Του φανερά. Ο μονόδρομος, ο οποίος οδηγούσε αποκλειστικά τον
άνθρωπο και ολόκληρη την πλάση στην απώλεια, έπαψε να υπάρχει για την
ανθρωπότητα, αφού Αυτός εγκαινίασε νέα οδό, η οποία οδηγεί στην σωτηρία.
Κατευθύνει τον άνθρωπο στον Θεό, που είναι και το φυσικό πέρας επίγειας της
πορείας του. Μόνο που ο άνθρωπος εθελοτυφλώντας ακόμη και ακόμη, δεν
πορεύεται αυτήν την οδό της σωτηρίας. Ακολουθεί άλλα μονοπάτια που το τέλος
τους είναι η απώλεια.
«Ο Χριστός γεννιέται , δοξάστε Τον . Ο Χριστός έρχεται από τους
ουρανούς, προϋπαντήστε Τον . Ο Χριστός στη γη , υψωθείτε .Τραγουδήστε όλη η
γη τον Κύριο και μέσα σε άκρα ευφροσύνη , ανυμνήστε Τον

λαοί , γιατί

δοξάστηκε»
Αυτό είναι το χαρμόσυνο και ελπιδοφόρο άγγελμα που και πάλι ακούμε και
για μια ακόμη φορά καλούμαστε να πανηγυρίσουμε, αδελφοί μου. Είναι η Γέννηση
του Χριστού. Είναι η είσοδος του Θεού Λόγου στην ανθρώπινη ιστορία που άλλαξε
τη ροή της σταθερά καθοδικής πορείας της. Είναι η θεία ενανθρώπησή που έγινε
18

η ευλογημένη αρχή της μεγαλύτερης επανάστασης όλων των εποχών. Είναι η
ανατολή του νοητού ηλίου της Δικαιοσύνης στη γη που διέλυσε τα πυκνά σκοτάδια
του προχριστιανικού παρελθόντος και αποδυνάμωσε τις δυνάμεις του σκότους. Τα
ανθρώπινα γεγονότα και η ιστορία έχουν πια κατευθυντήρια φορά και στόχο το
μοναδικό πρόσωπο του Θεανθρώπου. Μπορεί, βεβαία, η πορεία της αλλαγής του
κόσμου να είναι αργή και οι δυνάμεις του κόσμου να αντιστέκονται, μπορεί εμείς
να ψάχνουμε για σωτήρες που είναι ύποπτοι και αμφίβολοι, όμως η έκβαση είναι
προδιαγεγραμμένη, Ο κόσμος τελικά θα χριστοποιηθεί
Το προσκλητήριο λοιπόν της Εκκλησίας μας, έντονο.
«Ευφραίνεσθε σεις ,οι δίκαιοι ,οι ουρανοί αγαλλιάσθε , σκιρτήσατε τα όρη
τώρα που εγεννήθη ο Χριστός . Παρθένος κάθεται ένδοξος μητέρα του Θείου
Λυτρωτού μιμούμενη τα Χερουβείμ που αποτελούν τον ουράνιο θρόνο του
παμβασιλέως Χριστού , και βαστάζει εις τας αγκάλας της τον Θεόν-Λόγον που
εσαρκώθη και έγινε άνθρωπος . Ποιμένες τον τεχθέντα Χριστόν δοξάζουν. Μάγοι
στο Δεσπότη προσφέρουν δώρα . Άγγελοι ανυμνούν και λέγουν . Ακατάληπτε
Κύριε Δόξα Σοι». ( Ιδιόμελο των αίνων 25 ης Δεκεμβρίου )
Αγαπητοί Χριστιανοί.
Καθώς τα πάντα περιστρέφονται στο ρυθμό μιας «ελεύθερης» και
«παγκοσμιοποιημένης» αγοράς· καθώς το εφήμερο κέρδους, το ψεύδος και η
απάτη, δεν πρόκειται ούτε και τώρα να δώσουν ένα απειροελάχιστο τόπο, ένα
κατάλυμα για το Χριστό, χωρίς περίσκεψη και πάλι στεκόμαστε μπροστά στο
παρθένο μήνυμα της
Βηθλεέμ, που χαρμόσυνα αγγέλλουν οι καμπάνες και στρωνόμαστε στα γλέντια,
υποδεχόμενοι τον «τεχθέντα» Εμμανουήλ, το Χριστό…
Ποιο Χριστό όμως περιμένουμε όλοι εμείς;
Το γυμνό και το ξυπόλυτο, το ξεσπιτωμένο και τον πονεμένο, ή τον
παπουτσωμένο,

τον

καλοταϊσμένο,

και

τον

ακριβοντυμένο

που

γίνεται

ομοτράπεζος των ισχυρών και των αδίκων; Μα αυτός δεν είναι Χριστός. Είναι
ψευδόχριστος. Είναι κακέκτυπο και απομίμηση Χριστού. Είναι άρνηση του
Θεανθρώπου λυτρωτού.
Αλλά ποιο Χριστό περιμένουμε;
19

Εκείνον που είναι κοντά στον άρρωστο, στον αδικημένο, στον κλαμένο, στον
καταφρονεμένο, ή εκείνον που αγέρωχα αντιπαρέρχεται «τον εμπεσόντα εις τους
ληστάς» και τον κλεισμένο στα χρυσοποίκιλτα κλουβιά του αγνοώντας τον πόνο
και την ανάγκη; Ψεύτικος Χριστός κι αυτός. Απομίμηση Χριστού που καμιά σχέση
δεν έχει με το Θεό της αγάπης.
Μήπως όμως περιμένουμε το Χριστό που ξεκληρίζει λαούς, θανατώνει
παιδιά, διαλύει οικογένειες, καταστρέφει ψυχές, απανθρακώνει πολιτισμούς; Μη
γένοιτο! Ο Χριστός δεν κρατά πυραύλους στα χέρια του! Δεν βομβαρδίζει στο
όνομα της ειρήνης και της αγάπης. Δεν σπέρνει θάνατο παρά ζωή. Τέτοια μόνο
παράφρονες μπορούν να τα κάνουν.
Και ερωτάμε και πάλι. Ποιο Χριστό περιμένουμε;
Το Χριστό του πανσεξουαλισμού που παραμέρισε την αγάπη και έδωσε
οδύνη και πίκρα;
Το Χριστό της δόξας, που αναπαύεται στις πρόσκαιρες και ξεραμένες
δάφνες;
Το Χριστό του πλούτου που πατά πάνω σε πτώματα και συνέχεια γκρεμίζει
τις αποθήκες του «ίνα μείζονας οικοδομήσει;»
Το Χριστό της πολιτικής που διαψεύδει ιδεολογίες και εμπορεύεται
οπαδούς;
Όχι Δεν είναι αυτός ο Χριστός. Τέτοιος Χριστός είναι κίβδηλος και επικίνδυνος.
Ποιος είναι λοιπόν ο αληθινός Χριστός; Ας ακούσουμε τι μας γράφει ο
Αρχιμανδρίτης και δημοσιογράφος π. Κωνσταντίνος Παπανικολάου:
«Είναι αυτός που φωτίζει τα υπόγεια, όπου συνωθούνται «οικονομικοί
μετανάστες» και απόμαχοι της ζωής.
Κρατάει από το χέρι τα παιδιά των φαναριών, πού χωρίς Αυτόν η σκληρότητά μας
θα τα είχε εξοντώσει.
Παρηγορεί την αγράμματη και βασανισμένη μάνα, πού της έφεραν και τ' άλλο
παιδί της πεθαμένο με μια σύριγγα καρφωμένη στο χέρι κι ένα απολυτήριο από
σωφρονιστήριο στην τσέπη.
Τρέφει τον άνεργο που δεν βρήκε τρύπα στο σύστημα για να γλείψει και να
αναρριχηθεί σε μια «καρέκλα».
20

Δίνει έμπνευση στον νέο πού διώκεται επειδή ενόχλησε τον δυνατό με εξουσία
και δεν τον αφήνει να απαντήσει, όπως θα ταίριαζε στην ηλικία του, για να μην
πέσει στην παγίδα και βρεθεί... σε βαθύτερο και μονιμότερο μπουντρούμι.
Δεν Τον βλέπουν γιατί Τον ψάχνουν στα φώτα πού τυφλώνουν, στον πλούτο πού
μεθάει, στα τηλεοπτικά παράθυρα πού αποπροσανατολίζουν.
Για να Τον δούμε, πρέπει να σταματήσουμε λίγο τον φρενήρη δρόμο μας για
χρήματα και «επιτυχία».
Πρέπει να ξεζαλιστούν τα μάτια μας και να καθαρίσουν τ' αυτιά μας από τις ιαχές
των συνθημάτων .
Πρέπει να Του μιλήσουμε, αλλά δεν μιλάμε -κύριοι εμείς- σε Αλβανούς,
πρεζόνια και Ρωσίδες χορεύτριες... Εμείς σε τέτοιους ούτε μιλάμε ούτε
καθόμαστε να τους ακούσουμε.
Πρέπει να Τον ακούσουμε. αλλά ή γλώσσα Του είναι ζωντανή και όχι ξύλινη, όπως
αυτή πού μάθαμε.
Δεν μιλάει σαν δημαγωγός. Δεν είναι ρήτορας του μπαλκονιού. Δεν έχει «κυριλέ»
λόγο.
Γι' αυτό δεν Τον συναντάμε εύκολα.
Ή Εκκλησία, όμως. μας έχει δείξει τον δρόμο από την ίδρυση της.
Είναι απίθανο να Τον ξεχωρίσουμε αν δεν είμαστε συνειδητά «ως αποθνήσκοντες
και ιδού ζώμεν, (...) ως λυπούμενοι αεί δε χαίροντες» (Β' Κορ. στ, 9-10).
«Όπου» δεν υπάρχει θλίψη, δεν υπάρχει σωτηρία», λέει ο άγιος Σεραφείμ του
Σαρώφ.
Άλλα ή θλίψη είναι πολλή γύρω μας, το μαρτύριο των ανθρώπων μέγα και
καθημερινό. Γιατί λοιπόν δεν έρχεται ή σωτηρία; Ή σωτηρία έρχεται όταν το
μαρτύριο καθενός μας συνδέεται με τη μαρτυρία της αγάπης μας προς Εκείνον,
πού ενσαρκώθηκε για μας «μορφήν δούλου λαβών». Και όταν ή αγάπη προς
Εκείνον μαρτυρηθεί από την αγάπη προς τον συνάνθρωπο.
Άλλωστε, «είτε πάσχει εν μέλος, συμπάσχει πάντα τα μέλη» (Α' Κορ. ιβ', 26).
Αν δεν το αισθανόμαστε αυτό. τότε δεν ανήκουμε στην Εκκλησία και έξω από
αυτήν που να Τον συναντήσουμε;».
Αυτό το Χριστό λοιπόν ζητούν οι ψυχές όλων των απλών ανθρώπων. Τον
αμετάβλητο και απαραχάρακτο Χριστό. Είναι Αυτός, που δεν έχει καμία σχέση με
21

την πονηριά και την αδικία, αλλά προβάλλει συνεχώς τη λαχτάρα της αγάπης και
της ελπίδας. Δεν σκοτώνει, δεν βομβαρδίζει, δεν πληγώνει κανέναν. Μόνον
θεραπεύει και ανασταίνει και ελεεί.
Ας γίνει τα φετινά Χριστούγεννα να βρούμε αληθινά το Χριστό μέσα στην καρδιά
μας, πού ή αμαρτία του κόσμου την έχει μεταβάλει σε «τάφο κεκονιαμένο», και να
ψάλλουμε, μαζί με όλους, ολόψυχα:
« Η Γέννησις σου Χριστέ ο Θεός ημών, ανέτειλε τω κόσμω το φως το της
γνώσεως…».
Αυτός είναι ο αληθινός Χριστός, πού όλοι γυρεύουμε.

22

«Πάντων

σκιρτώντων

σκιρτῆσαι θέλω κἀγώ,
χορεῦσαι

βούλομαι,

πανηγυρίσαι

θέλω,

χορεύω δὲ οὐ κιθάραν πλήττων, οὐ θυρσὸν κινῶν, οὐκ αὐλοὺς ἔχων, οὐ δᾶδας
ἅπτων, ἀλλ’ ἀντὶ μουσικῶν ὀργάνων, τά τοῦ Χριστοῦ σπάργανα φέρων. Αὐτὰ γάρ
μοι ἐλπίς, αὐτάς μοι ζωή, αὐτά μοι σωτηρία, αὐτά μοι αὐλός, αὐτά μοι κιθάρα. Διὸ
καὶ αὐτὰ ἔρχομαι φέρων, ἵνα τῇ αὐτῶν δυνάμει ἰσχὺν λόγων λαβὼν μετ΄ ἀγγέλων
εἴπω. Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῶ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία»
( Ιωάννου του Χρυσοστόμου «Εις το γενέθλιον του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού).
Τώρα που όλα γιορτάζουν να γιορτάσω θέλω κι εγώ, να ευφρανθώ, να
πανηγυρίσω θέλω. Κι ευφραίνομαι όχι κρούοντας την κιθάρα ή στριφογυρίζοντας
το ραβδί των σατύρων, όχι χρησιμοποιώντας αυλούς, ή ανάπτοντας δάδες.
Ευφραίνομαι μεταχειριζόμενος στη θέση μουσικών οργάνων, τα σπάργανα του
Χριστού. Αυτά ‘ναι η ελπίδα μου, αυτά ‘ναι η ζωή μου. Αυτά φέρνω μαζί μου, και
με την ενίσχυση που παίρνω, τραγουδώ μαζί με τους αγγέλους. «Δόξα ἐν ὑψίστοις
Θεῶ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία».
Χριστούγεννα και πάλι, αδελφοί μου!
«Θεὸς ἐπὶ γῆς»
«Θεὸς ἐφανερώθη ἐν σαρκί»
«Ἐτέχθη ἡμῖν σήμερον Σωτήρ»

23

Χριστούγεννα! «Ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν καὶ
ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν Αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενοῦς παρὰ Πατρός, πλήρης
χάριτος καὶ ἀληθείας».
Χριστούγεννα! και δια της Παρθένου «βρεφουργεῖται ὁ κτίστης καὶ
νεουργεῖται ἡ κτίσις». Η σύμπασα φύση νεουργείται και ανακαινίζεται η κτίση, τα
ορατά και τα αόρατα, η γη κι ο ουρανός, ο κόσμος όλος.
Χριστούγεννα! Ο Θεός γίνεται άνθρωπος! Ο άπειρος Θεός σε μια
κενωτική κίνηση άπειρης ταπείνωσης, συγκαταβαίνει, στο ανθρώπινο γένος και
λαμβάνει δούλου μορφήν για να ελευθερώσει εμάς από τα δεσμά της δουλείας.
Αποκαλύπτεται η υπερφυσική κίνηση του Θεού να συναντήσει τον άνθρωπο και να
τον επαναφέρει στην οδό της θεώσεως.
Χριστούγεννα! Ο Θεός, ο Εμμανουήλ, ανάμεσα μας! Ήρθε! Είναι στη
γη μας! Είναι δίπλα μας! Κατέβηκε Αυτός για να ανεβούμε εμείς, σαρκώθηκε για
να πνευματικοποιηθούμε, έγινε άνθρωπος για να γίνουμε εμείς θεοί.
«Μυστήριον ξένον ὁρῶ καὶ παράδοξον…». Ο Λόγος του Θεού
σαρκούται «δὶ ἠμᾶς καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν», κατέβηκε στη γη χωρίς την
ουράνια δόξα Του και εισήλθε στην αμαρτία του κόσμου, ων αναμάρτητος, για να
ανασύρει τον άνθρωπο από την πτώση με τη δική Του κενωτική προσφορά.
Παίρνει την ανθρώπινη φύση που δεν είχε και μας δίνει τη θεότητα που δεν
είχαμε. Τα Χριστούγεννα δεν γεννάται μόνον ο Θεάνθρωπος αλλά γεννιέται –
ξαναγεννιέται - και ο άνθρωπος αφού γεννιέται μέσα του ο Χριστός.
Πόσο όμως, αδελφοί μου, πόσο νιώθουμε μέσα μας αυτή τη μεγάλη ευλογία που
απορρέει από την εορτή τούτη; Πόσο μέσα από τις αγωνίες μας, μέσα από το
άγχος και το μαρασμό της καθημερινότητας, μέσα απ’ τους ναρκισσισμούς και
τους ατομισμούς μας, μέσα από την αυτοθέωση μας, πόσο ζούμε την ουσία του
γεγονότος; Πόσο έχει αλλάξει, πόσο έχει πάρει νόημα η ζωή μας;
Κολλημένοι εμείς στα τετριμμένα, στα πεζά, χαιρόμαστε με άλλα πράγματα,
ψάχνουμε λαθεμένα, αναπαυόμαστε στα επικίνδυνα, κυνηγάμε την ουτοπία.
Μεγάλο το λάθος μας. Το κυνήγι του εφήμερου καταλήγει στην απογοήτευση.
Είμαστε όντως χαμένοι, γιατί τις ευλογίες και τις δωρεές του παραδόξου αυτού
μυστηρίου της σαρκώσεως του Θεού, δεν μπορούμε να τις απολαύσουμε.
24

Χριστούγεννα. Ό Χριστός γεννήθηκε πριν 2000 τόσα χρόνια και ο
άνθρωπος δεν του έδωσε τόπο. «Ουκ ην τόπος εν τω καταλύματι». Μήπως
όμως υπάρχει σήμερα; Δυστυχώς και σήμερα ακόμα, ύστερα από τόσα χρόνια ο
κόσμος μας είναι ένα προσωρινό πανδοχείο, πού δεν παρέχει τόπο στο Χριστό.
Εκτοπίζεται, ο Χριστός, από τον πολιτικό, πολιτειακό, κοινωνικό, εκπαιδευτικό,
το δημόσιο τομέα. Δεν υπάρχει τόπος γι’ Αυτόν στο ραδιόφωνο, στην τηλεόραση,
στον τύπο, στην τέχνη, στη λογοτεχνία… στις ταυτότητες μας. Ή μάλλον υπάρχει,
αλλά αρνητικά. Του δίνουμε τόπο, μα για να τον βρίσουμε. Αναφερόμαστε σ’
αυτόν,

μα

για

να

βλασφημήσουμε

το

όνομα

Του

και

να

ασεβήσουμε.

Χρησιμοποιούμε το όνομα Του, μα για να του προσάψουμε τα δικά μας αμαρτωλά
πάθη και να προβάλουμε δικές μας κομπλεξικές συμπεριφορές. Τι κι αν μιλάμε
για τα Χριστούγεννα απ’ τις αρχές του Δεκέμβρη και γεμίσαμε με πολύχρωμα
φωτάκια τις πόλεις και τα χωριά μας εδώ κι ένα μήνα.
Επιπόλαιες και φολκλορικές και μόνο οι πράξεις μας. Διάθεση για πανηγύρια και
γιορτές χωρίς να αγγίξουν τη σημασία της γιορτής.. Δηλαδή Χριστούγεννα χωρίς
Χριστό. Και η ζωή μας συνεχίζεται…
Όμως αδελφοί μου.
Ό κόσμος πού έχει κουραστεί από το ποικιλόμορφο κακό, και την
ασθένεια της υποκρισίας, που έχει δηλητηριασθεί από την πικρή γεύση των καρπών
των πράξεων του, αναζητεί την άλλη χαρά, μια χαρά ανερμήνευτη και βαθιά. Μια
χαρά που πηγάζει από τον αναγεννημένο εαυτό μας με το φως του
ενανθρωπήσαντος Χρίστου. Σκοτώσαμε πολλά στη ζωή μας, αλλά ο Χριστός ο
ζωντανός Χριστός πρέπει, είναι ανάγκη να ζωογονήσει τις καρδιές μας. Αυτός ό
ζωντανός Χριστός θα μας απαλλάξει από τις ωδίνες θανάτου που μας περιβάλλουν. Στα χέρια μας κρατάμε το μυστικό που μας φέρνει κοντά στο θεό καί κοντά
στους αδελφούς μας. Και θα γίνει αυτό αν αφήσουμε τη καρδιά μας ανοιχτή για να
χωρέσει μέσα της το μυστήριο της Γεννήσεως του Χριστού. Και το μέγα και
ανερμήνευτο αυτό μυστήριο δεν μπορεί να χωρέσει σε μια καρδιά που έχει
αναισθητοποιηθεί από την ύλη και την πεζότητα. Το μυστήριο της Γεννήσεως του
Χριστού δεν γίνεται αντιληπτό στη βολεμένη χριστιανική ζωή μας. Το μυστήριο
της Γεννήσεως του Χριστού δεν συμβιβάζεται με την ευμάρεια και την υλοφροσύνη
τη στιγμή που ο αδελφός μας, τείνει ικετευτικά το χέρι του. Το μυστήριο της
25

Γεννήσεως του Χριστού, τέλος, βρίσκεται κρυμμένο μέσα σε μια και μόνο λέξη :
«Εμμανουήλ».
Αυτή τη συναίσθηση της συνεχούς παρουσίας του Εμμανουήλ, σημειώνει
ο Αρχιεπίσκοπος Τιράνων και πάσης Αλβανίας κ. κ. Αναστάσιος: «Μας καλεί η
εορτή των Χριστουγέννων να … να κινούμεθα με το όραμα, τα κριτήρια, τη δύναμη
τη δική Του. Με την ειλικρίνεια, την αγνότητα, την αγάπη τη δική Του. Για να
είμαστε ελεύθεροι από φοβίες και αγωνίες, προσβλέποντας στο δικό Του Πρόσωπο,
στηριζόμενοι στο δικό Του χέρι. Για να είμαστε φορείς ειρήνης, δικαιοσύνης,
συμφιλιώσεως και αισιοδοξίας στο άμεσο και ευρύτερο περιβάλλον μας. Για να
αποδεικνυώμεθα ανθεκτικοί και δημιουργικοί και στις πιο δύσκολες και αβέβαιες
κοινωνικές συνθήκες. Το χαρακτηριστικό του Ορθόδοξου πιστού παραμένει,
πρώτον, η ζωντανή αίσθηση της παρουσίας του Εμμανουήλ· και δεύτερον, η συνεπής
προσπάθεια, για να γίνεται αισθητή η παρουσία του Χριστού και στους άλλους με τον
λόγο, με το έργο, με τη σιωπή, με την όλη ύπαρξη μας».
Την ώρα πού η βία, ή αδικία και η φτώχεια μαστίζουν την ανθρωπότητα
και γεμίζουν τις καρδιές μας με ανησυχία και ταραχή, η εορτή των Χριστουγέννων
έρχεται και πάλι να ανάψει φως πίστεως και ελπίδος στις ψυχές μας. Στην εποχή
μας, όπου η ανθρώπινη γνώση βυθίζει τη σκέψη μας στο άπειρο στο ιλιγγιώδες του
διαστήματος και στο απειροελάχιστο της ύλης, η καρδιά μας σκιρτά στο αιώνιο
μήνυμα της χριστιανικής πίστεως, ότι ο Άπειρος θεάς ο άναρχος και ατελεύτητος,
έρχεται να προσλάβει την ανθρώπινη φύση μας και να μας οδηγήσει στο μέγιστο
της αναπτύξεως: στην κατά χάρη θέωση.
Ό Λόγος του Θεού ήλθε, αδελφοί μου, όπως «επαναγάγει πάσαν την
ανθρωπότητα προς εαυτόν» δηλαδή την αληθινή ζωή και αγάπη. Ας Τον
υποδεχθούμε με περισσότερη αφοσίωση, ανοίγοντας διάπλατα τις θύρες του νου
και της καρδιάς μας. Και ας εργασθούμε για να Τον συναντήσουν όλο και
περισσότεροι αδελφοί μας, εγγύς κα( μακράν. Ολόκληρη η ζωή μας μπορεί να μεταμορφωθεί σε ευφρόσυνη γιορτή, αν ή αλήθεια ότι «μεθ' ημών ό θεός», γίνει η
ατμόσφαιρα στην οποία θα αναπνέουμε και θα κινούμεθα.
Αγαπητοί Χριστιανοί.
«Τέτοιες μέρες ιδιαίτερα τα Χριστούγεννα, κυκλοφορούν δύο είδη
Χρίστου. Ο ακίνδυνος και ο «επικίνδυνος».
26

Ο ακίνδυνος Χριστός κυκλοφορεί στις βιτρίνες, στο εμπόριο, στις
στήλες των εφημερίδων στις τηλεοράσεις, σε διάφορα περιοδικά. Ακόμη και σε
άμβωνες Εκκλησιών, πού έχουν επηρεαστεί από το πνεύμα της Δύσης και μας παρουσιάζουν έναν Χριστό α-χριστο. Έναν Χριστό που δεν έχει καμιά σχέση με τα
ανθρώπινα βάθη και πλάτη. Έναν Χριστό, που υπάρχει μόνο σαν χωροφύλακας ή σαν
ανώτερο όν, που δε σχετίζεται με την Ιστορική πραγματικότητα. Αυτός είναι ό
ακίνδυνος Χριστός.
Κυκλοφορεί, όμως, κι ένας άλλος Χριστός, ο αληθινός, αλλά
«επικίνδυνος». «Επικίνδυνος», γιατί θίγει συμφέροντα, βαλάντια, καπρίτσια,
ανέσεις, θέσεις, δόξες, τιμές και ό,τι δεν υπηρετεί και δε συμβαδίζει με τη
χριστοποίηση του ανθρώπου, Είναι ό Χριστός πού δεν έχει πού να «κλίνει τη
κεφαλή». Πού δίνει τον ίνα από τους δύο χιτώνες. Πού κηρύσσει Ισοτιμία φύλων
και φυλών. Πού θέλει δικαιοσύνη, ειρήνη, αγάπη, ελευθερία. Είναι ό Χριστός που
προτιμά πόλεμο αντί για ειρήνη. Όταν η ειρήνη στηρίζεται στη σαπίλα, στο ψέμα και
στον τρόμο. Αυτός ό Χριστός κοστίζει χρήμα, χρόνο, πόνο, ακόμη και τη ζωή μας.
Είναι ό Χριστός που κήρυξαν οι Απόστολοι. Που έζησαν και ζουν οι άγιοι. Πού
διψάνε τα νιάτα. Πού τον αναζητάει ο λαός, για να απελευθερωθεί από τα παθήματα
του. Είναι ό Χριστός της ορθόδοξης συνείδησης μας. Απ’ αυτό το Χριστό έχουμε όλοι
ανάγκη.» (π. Τιμόθεος Κιλίφης)

27

«Λαθών ετέχθης υπό τό Σπήλαιον, αλλ' ουρανός σε πάσιν εκήρυξεν, ώσπερ
στόμα, τόν Αστέρα προβαλλόμενος Σωτήρ, Καί Μάγους σοι προσήνεγκεν, εν
πίστει προσκυνούντάς σε, μεθ' ών ελέησον ημάς.»
Το μυστικό Επισκέπτη, τον Επουράνιο Βασιλέα, τον σαρκωθέντα Λόγο του
Θεού, τον πρόξενο της σωτηρίας της κτίσης, αυτόν που σήμερα γεννάται κρυφά,
αθόρυβα και ταπεινά, μέσα στο άσημο σπήλαιο της Βηθλεέμ, δοξάζουμε και
προσκυνούμε και υμνούμε, μαζί με τους Μάγους, τους Ποιμένες και τους
Αγγέλους.
«Λαθών ετέχθης υπό το σπήλαιον…». Έρχεται αθόρυβα, σιωπηλά, χωρίς
τυμπανοκρουσίες, απογυμνωμένος από την Θεϊκή Του Δόξα. Και διαλέγει τον
τρόπο αυτό με σκοπό να προσεγγίσει και πάλι τον άνθρωπο, σε μια συνάντηση
ειρηνική, ήρεμη, και προπάντων ελεύθερη. Διαλέγει τον τρόπο αυτό για να μη
συντρίψει η Θεϊκή Του παρουσία τον άνθρωπο. Για να μην επιβληθεί ως
28

Παντοδύναμος, ούτε για να υπερισχύσει ως Θεός, αλλά για να γίνει κοινωνός του
πόνου, της θλίψης, και της αγωνίας όλων μας, για να γευτεί μαζί μας την πίκρα
του θανάτου, για να συμμετάσχει μαζί μ’ εμάς την προσμονή αλλά και την
εκπλήρωση της Λύτρωσης. Έρχεται για να μας πει «είμαι εδώ, πιστέψτε με,
ενωθείτε μαζί μου, για να ζήσετε την παρουσία της Βασιλείας μου, για να γευτείτε
την ανείπωτη χαρά της κοινωνίας μαζί μου!
Έρχεται «λαθών», διακριτικά, αλλά παράλληλα αφήνει τα σημεία της
παρουσίας Του, ώστε οι έχοντες ώτα να Τον ακούσουν, οι έχοντες μάτια να Τον
δουν, οι έχοντες πόδια να τρέξουν κοντά Του, οι έχοντες χέρια να Τον
ψηλαφήσουν, οι έχοντες καρδιά να Τον αισθανθούν, οι έχοντες νου να Τον
καταλάβουν, οι έχοντες πίστη να Τον ζήσουν, οι έχοντες ψυχή να Τον γευτούν
«εις άφεσιν αμαρτιών και εις ζωήν αιώνιον».
«Λαθών» γεννιέται, με τρόπο μυστήριο και υπερφυσικό. Μακριά από τα
φώτα της δημοσιότητας, ξεχασμένος μέσα στην παραφροσύνη του κόσμου, έρχεται
ήρεμα και ανεπαίσθητα, χωρίς να φανερωθεί η Θεϊκή Του υπόσταση,
προσφέροντας όμως τα σημάδια της παρουσίας Του, τον Αστέρα, τους Αγγέλους,
τους Μάγους.
«Λαθών» ζει όλα τα χρόνια της επί γης παρουσίας Του, ξεφεύγοντας όχι
μόνο από την προσοχή αλλά και από την κακία των ανθρώπων. Γίνεται
πρόσφυγας, προκειμένου να ξεφύγει από τη θηριώδη μανία του Ηρώδη, αυτού που
πίστεψε μεν ότι πράγματι κάτι καινοφανές συμβαίνει, αλλά είδε την Γέννηση του
Βασιλέως του Ισραήλ όχι ως σωτηρία αλλά ως απειλή της ίδιας του της
υπόστασης και κυριαρχίας.
Απαρατήρητος μεγαλώνει στη Ναζαρέτ, μέχρι που αποφασίζει ότι ήλθε η
ώρα να αποκαλύψει στους ανθρώπους την αλήθεια.
Γεννιέται «λαθών» και πεθαίνει «λαθών», χωρίς και τότε να αποκαλύψει
την Θεότητά Του. Δεν φανερώνεται όταν τον προκαλούν και όταν τον εξορκίζουν
να μιλήσει στο συνέδριο των παρανόμων. Δεν δειλιάζει στους εμπτυσμούς και τα
ραπίσματα. Δεν ομολογεί ενώπιον του Πιλάτου. Δεν υποκύπτει στις μαστιγώσεις,
ούτε στο αγκάθινο στεφάνι. Δεν απαντά στην ειρωνική πρόκληση των Φαρισαίων,
να κατέβει από το σταυρό αν είναι Υιός του Θεού. Όχι γιατί δεν μπορεί, αλλά
επειδή δεν θέλει, ακόμα και τώρα, να καταπατήσει την ελευθερία του ανθρώπου,
29

για να μην τον υποχρεώσει καταναγκαστικά να υποκύψει μπροστά στο μεγαλείο
της Θεότητάς Του, για να μην τον κάνει να πιστέψει από φόβο αλλά από αγάπη.
Αδελφοί μου!
«Λαθών» γεννιέται και σήμερα, αποφεύγοντας, όπως και τότε, κάθε
θόρυβο, κάθε δημοσιότητα, κάθε τυμπανοκρουσία. Μέσα στο θόρυβο του κόσμου
αναζητεί μια φιλόξενη φάτνη για να γεννηθεί και πάλι, προσφέροντας την
προοπτική της Λύτρωσης και της Σωτηρίας. Η εικονική πραγματικότητα της
φωταγωγίας, των φαντασμαγορικών σόου, του καταναλωτισμού, της διασκέδασης,
των δώρων και των τυπικά επαναλαμβανόμενων ευχών δεν μπορεί να είναι
αληθινή, αν δεν μπορέσουμε να Του προσφέρουμε ένα τόπο μικρό, ταπεινό και
διακριτικό για να γεννηθεί.
Τι νόημα θα είχαν τα Χριστούγεννα, αν ο Χριστός δεν είχε γεννηθεί; Τι θα
ήταν αυτό που θα μας έδινε την ευκαιρία για όλες τις κοινωνικές αναστροφές των
ημερών, για την χαρά που όλοι προσπαθούν τούτες τις ημέρες να βιώσουν,
πολλοί, δυστυχώς, «ου κατ’ επίγνωσιν»; Είναι να απορεί κανείς μπροστά στο
παράδοξο των ημερών, όταν παρατηρεί την χαρά και την φωταγωγία των ημερών,
ενώ παράλληλα αντιλαμβάνεται ότι για πολλούς δεν αποτελούν παρά ένα
ευχάριστο διάλειμμα της ρουτίνας των βιοτικών μεριμνών, ένα περίτεχνο, όμορφο
και φανταχτερό περιτύλιγμα χαράς, από το οποίο όμως λείπει το περιεχόμενο, η
αιτία δηλαδή της αληθινής χαράς. Αυτός είναι και ο λόγος που όταν παρέλθουν
τούτες οι ημέρες, ο βίος μας συνεχίζει και πάλι με τους ίδιους ρυθμούς, χωρίς να
έχει αλλάξει κάτι μέσα μας, χωρίς να έχει συνειδητοποιηθεί το νόημα της μεγάλης
δωρεάς του Θεού στον κόσμο.
Ο Χριστός γεννιέται «λαθών», μυστικά, απαρατήρητα για τους πολλούς,
μακριά από κάθε θόρυβο. Έτσι γεννήθηκε στη Βηθλεέμ του Καίσαρα και του
Ηρώδη, έτσι γεννιέται και σήμερα. Αυτό δεν μπορεί να αλλάξει. Και δεν αλλάζει
γιατί τελικά η Γέννησή Του δεν είναι εκδήλωση που έρχεται και ξεχνιέται.
Γεννιέται και σήμερα μυστικά, γιατί αποσκοπεί και πάλι να μας συναντήσει, να μας
δεχτεί και πάλι κοντά Του, να μας ελκύσει με την Χάρη Του, να μας δώσει την
δική Του ειρήνη, να μας προσφέρει την λύτρωση, να μας ξεκουράσει με την αγάπη
Του!
30

Γεννιέται «λαθών» μέσα σε φάτνες σάρκινες, στις καρδιές μας, αρκεί εμείς
να το θελήσουμε, αρκεί εμείς να το επιτρέψουμε, αρκεί εμείς να Τον
αποδεχτούμε, να Τον αγκαλιάσουμε και να Τον προσκυνήσουμε! Αναζητά καρδιές
ταπεινές, έτοιμες να δεχτούν την παρουσία Του, να κοινωνήσουν την αγάπη Του,
να πλημμυρίσουν από την χαρά της κοινωνίας μαζί Του.
Περιμένει να ακούσει και από τα δικά μας χείλη τον ύμνο των αγγέλων, το
«Δόξα εν Υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία». Περιμένει
την εγκαθίδρυση της δικής του ειρήνης μέσα στις καρδιές μας και την βίωση της
αληθινής, αμείωτης χαράς. Περιμένει ακόμα τα δικά μας δώρα, τα αντίστοιχα των
Μάγων. Του προσέφεραν χρυσό, σαν σε βασιλέα, και είναι ο Βασιλεύς του ουρανού
και της γης. Του προσέφεραν λιβάνι, επειδή είναι Θεός, κι εμείς δεν μένει παρά
να Του προσφέρουμε την πίστη μας. Του προσέφεραν τέλος σμύρνα, διότι έμελλε
να πεθάνει και να ταφεί, «υπέρ της του κόσμου σωτηρίας». Κι εμείς δεν έχουμε
παρά να Του προσφέρουμε την ταπείνωσή μας, που έχει τη δύναμη να μας κάνει
να υπομένουμε τις θλίψεις αλλά και να διερχόμαστε μαζί Του από τον τάφο στην
Ανάσταση.
Το χρυσάφι της αγάπης λοιπόν, αδελφοί μου, το λιβάνι της πίστης και τη
σμύρνα της ταπείνωσης ζητά ο τεχθείς Χριστός από εμάς και τούτα τα
Χριστούγεννα. Αυτά είναι τα μόνα δώρα που πρέπει να Του προσφέρουμε, τα μόνα
που Του ταιριάζουν. Στην εποχή του καταναλωτισμού, στην απρόσωπη
καθημερινότητα των σύγχρονων κοινωνιών, στην εσωστρέφεια και καχυποψία που
επικρατεί, αυτά αποτελούν τελικά το ζητούμενο· είναι οι ανεκτίμητοι, οι χαμένοι
θησαυροί μας.

31

Λίγες μέρες πριν, γιορτάσαμε αδελφοί μου, τα Χριστούγεννα. Είδαμε τον
Κύριό μας, τον Ιησού Χριστό, σπαργανωμένο στη φάτνη, τον προσκυνήσαμε με
τους ποιμένες και τους σοφούς της Ανατολής, τον δοξολογήσαμε μαζί με τους
Αγγέλους. Σήμερα τον βλέπουμε να διώκεται από τον Ηρώδη. Διώκεται από τα
μαχαίρια του Ηρώδη και καταφεύγει στην Αίγυπτο.
«Αναχωρησάντων των μάγων», λέει σήμερα το Ευαγγέλιο, ο Χριστός μας
έφευγε κι αυτός για την Αίγυπτο. Κι αυτό έγινε γιατί άγγελος Κυρίου είπε στον
Ιωσήφ, να σηκωθεί και να πάρει την Παναγία και το Χριστό και να φύγει στην
Αίγυπτο. «μέλλει Ηρώδης ζητείν το Παιδίον του απολέσαι Αυτώ». (Ματθ. 2,13)
Ο Ηρώδης ήθελε να σκοτώσει τον Ιησού. Φυσικά δεν είχε κανένα λόγο.
Ακόμη κι αν εξέταζε με τη λογική το γεγονός της Γεννήσεως του Χριστού- δεν
32

υπήρχε λόγος να φοβάται. Κι αυτό γιατί, όπως λέει ο άγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος,
«ο Ηρώδης δεν είχε κανένα λόγο να φοβάται μην του πάρει ο Χριστός το θρόνο.
Δεν ήταν κανένας μικρός στην ηλικία ο Ηρώδης. Είχε κάποια ηλικία και σε λίγο
θα πέθαινε. Ήταν ακόμα βασιλιάς που είχε κοσμική και στρατιωτική δύναμη. Ενώ
ο Χριστός ήταν μικρός, νήπιο, όσο αφορά την ηλικία. Ήταν άσημος, ζούσε
πτωχικά, αφού γεννήθηκε μέσα σε μια φάτνη, κλαυθμήριζε ακόμα». Γιατί λοιπόν
φοβόταν; Ήταν φιλόδοξος, ακόλαστος, αδίστακτος σε κάθε έγκλημα ο Ηρώδης,
προκειμένου μάλιστα να εξασφαλίσει την εξουσία του. Έσφαξε τη σύζυγό του, τρία
από τα παιδιά του, τον πεθερό του και πολλούς άλλους αθώους. Προς το τέλος
δε της εγκληματικής του ζωής, χωρίς δισταγμό διέταξε και τον σφαγιασμό των
νηπίων της Βηθλεέμ. Σε 14.000 ανήλθε ο αριθμός των νέων του θυμάτων. Και
όλο αυτό το αίμα και το ειδεχθές έγκλημα το διέπραξε μόνο και μόνο, για να
εξοντώσει το Θείο Βρέφος, που νόμιζε πως θα του έπαιρνε το θρόνο του! Και
πότε; Όταν αυτός προχωρημένος πια στην ηλικία έπρεπε να περιμένει από μέρα
σε μέρα το τέλος του!
Αλλά «τεθνήκασιν οι ζητούντες την ψυχήν του παιδίου» (Ματθ. 2, 20). Με
ποιο τρόπο; Ο Ευαγγελιστής δεν ασχολείται με τις λεπτομέρειες αυτές. Η Ιστορία
όμως μιλάει για το οικτρό τέλος που είχε ο αρχηγός της σπείρας των
εγκληματιών αυτών. Βαρύ το χέρι του Θεού έπεσε επάνω του. Φρικτοί πόνοι του
κατασπάραξαν το σώμα και του έκαναν αφόρητη τη ζωή σε σημείο που πολλές
φορές δοκίμασε να θέσει τέρμα στη ζωή του, Τέλος έπειτα από πολύμηνο
μαρτύριο έκλεισε η τελευταία σελίδα της ζωής του μέσα στις κατάρες και τους
αναθεματισμούς του λαού του.
Ανάλογο βέβαια στάθηκε και το τέλος και των υπολοίπων διωκτών του
Ιησού. Πραγματικός αφανισμός ακολούθησε τα αμαρτωλά τους βήματα. Δια του
προφητάνακτος Δαβίδ δηλώνει ξεκάθαρα. «Θάνατος αμαρτωλών πονηρός». Δια
δε του Ησαΐα τονίζει: «Ουαί τω ανόμω· πονηρά κατά τα έργα αυτού συμβήσεται
αυτώ». Και πραγματικά αυτό συμβαίνει μέχρι σήμερα σ΄ όσους ακολουθούν την
παρανομία και αντιστρατεύονται το νόμο Του και πολεμούν την εκκλησία Του.
Νέρωνες και Καλιγούλες, Μαξιμιανοί και Ιουλιανοί βρήκαν φρικτό τέλος. Άρειοι
και Βολταίροι είχαν τέτοιο θάνατο, που όπως δήλωνε αυτόπτης μάρτυρας του
33

ενός απ΄ αυτούς, «εάν επρόκειτο να αποθάνει ο Σατανάς δεν θα είχε φρικτότερο
τέλος». Αλλά και ο προηγούμενος αιώνας δε έχει λιγότερα παραδείγματα.
Εκατομμύρια της οικουμένης, τον περασμένο μόλις αιώνα, έτρεμαν μπροστά
στην οργή των φοβερών Δικτατόρων. Αντιστρατεύθηκαν τον Νόμο του Θεού,
γραπτό και άγραφο, πολέμησαν την Εκκλησία Του, υποδούλωσαν πλήθος λαών,
οδήγησαν «ως πρόβατα επί σφαγήν» μυριάδες ανθρώπων στα ποικιλώνυμα
μαρτύρια και τον θάνατο, ξερίζωσαν ολόκληρους πληθυσμούς και τους έριξαν στα
φρικτά στρατόπεδα συγκεντρώσεως και τέλος έριξαν ολόκληρο τον κόσμο στη
φοβερότερη αλληλοσφαγή.
Αλλά «ζει Κύριος!» Η συνεχής και «εν ψυχρώ» παραβίαση της θείας
δικαιοσύνης προετοίμασε και το δικό τους φρικτό τέλος. Σε λίγα χρόνια «ως
εκλείπει καπνός» εξέλιπαν και «ως τήκεται κηρός από προσώπου πυρός» έλιωσε
και διαλύθηκε «πάσα η δύναμις αυτών» «από προσώπου του Θεού». Τα πράγματα
δικαίωσαν ακόμη μια φορά τον Δαβίδ, ο οποίος έλεγε: «Είδα τον ασεβή να
ακμάζει, να υψώνεται πανίσχυρος και να απλώνει η επιρροή του σαν τις κέδρους
του Λιβάνου. Μόλις όμως πρόλαβα να περάσω απ΄ εκεί, και να! Αυτός στο μεταξύ
είχε αφανισθεί. Και ξαναπέρασα και τον αναζήτησα και δεν βρέθηκε αυτός, ούτε
καν ο τόπος, στον οποίο ωρθώνετο πρωτύτερα υψωμένος και αγέρωχος. Κάθε
ίχνος του χάθηκε για πάντα».
Παρά όμως τα τόσα και τόσα παραδείγματα ο πόλεμος και οι πολέμιοι δεν
έχουν τελειωμό. Ο πόλεμος συνεχίζεται, ο Χριστός διώκεται.
Συγκεκριμένα. Ακούμε τώρα τελευταία και παρατηρούμε διάφορες αντιλήψεις
νοοτροπίες και ιδεολογίες που αμφισβητούν τον Χριστοκεντρικό εορτασμό των
Χριστουγέννων και προτείνουν άλλα πρότυπα, υλιστικά, ευδαιμονιστικά και δήθεν
ψυχαγωγικά. Φαγητό, πιοτό, ξενύχτι και γλέντι ρούχα και στολίδια, λαμπάκια και
φώτα και τίποτε άλλο.
Μία άλλη μορφή αμφισβητήσεως των Χριστουγέννων έρχεται από το
πολυδιαφημισμένο ρεύμα της «πολυπολιτισμικότητας». Το ιδεολόγημα αυτό προτείνει
να μην ονομάζουμε την εορτή Χριστούγεννα διότι θίγονται οι μη Χριστιανοί πού ζουν
-μονίμως ή προσκαίρως στις κοινωνίες μας. Στην Αυστραλία πρόπερσι έγιναν μεγάλες
συζητήσεις σχετικά με το Χριστουγεννιάτικο δέντρο και γενικά την Χριστουγεννιάτικη
διακόσμηση των σχολείων και των πόλεων. Ακούστηκαν επιχειρήματα ότι πρέπει να
34

σταματήσουν να κοσμούν τους δημοσίους χώρους σύμβολα πού θυμίζουν μία
Χριστιανική εορτή, διότι τούτο απαιτεί ή θρησκευτική ουδετερότητα και η
πολυπολιτισμικότητα. Στις Η.Π.Α. ένα διεθνούς εμβελείας τηλεοπτικό δίκτυο έθεσε
σε δημοσία συζήτηση το ερώτημα αν θα πρέπει η εορτή να ονομάζεται Χριστούγεννα, ή
μήπως αυτή η λέξη προσβάλλει τις αλλόθρησκες θρησκευτικές κοινότητες της
χάβρας. Στην Αγγλία εφέτος απαγορεύτηκαν οι διακοσμήσεις που έχουν σχέση με
το Χριστό, τη Γέννησή, το σπήλαιο, τη Φάτνη και όλα τα σχετικά. Να τα περιμένουμε
κι εδώ στην πατρίδα μας, στην Ελλάδα μας! Δεν θ’ αργήσουν! Η πολυπολιτισμική
αυτή αμφισβήτηση των Χριστουγέννων ξεκινά με το αθώο επιχείρημα της προστασίας
των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του σεβασμού των μειονοτήτων και καταλήγει σε
μία ύποπτα δημοκρατική αντίληψη, ότι δηλαδή τα δικαιώματα της Χριστιανικής
πλειοψηφίας δεν πρέπει να λαμβάνονται υπ' όψη! Δεν αποκλείεται, λοιπόν, τίποτα…
Ίσως αυτές οι σκέψεις και προβλέψεις να φαίνονται σε ορισμένους
υπερβολικές. Μακάρι να αποδειχθούν υπερβολικές φαντασιώσεις και να μη
φθάσουμε: ποτέ σε τέτοιες καταστάσεις. Όμως ό Ορθόδοξος λαός μας πρέπει να
τελεί εν εγρηγόρσει. Διότι στο όνομα του πολυδιαφημισμένου «Χωρισμού Εκκλησίας
και Πολιτείας» ορισμένες μειοψηφίες εντός της χώρας μας επιδιώκουν τον πλήρη
θρησκευτικό αποχρωματισμό της Ελλάδος. Λίγοι αλλά θορυβώδεις επιζητούν με κάθε
τρόπο την πλήρη περιθωριοποίηση της Εκκλησίας και της πίστεως

μας. Εάν

εφαρμοσθούν οι ιδέες τους, τότε είναι όλα τα παραπάνω, πιθανά. Ας ελπίσουμε ότι
δεν θα δούμε κάτι τέτοιο. Ή Ορθόδοξη Παράδοση και η δημοκρατική συνείδηση των
Ελλήνων δεν θα επιτρέψουν την επιβολή ρυθμίσεων που έρχονται σε αντίθεση με τα
πιστεύματα και τα βιώματα τη; συντριπτικής πλειοψηφίας του λάου μας.
Άλλο τώρα! Υπάλληλος Βρετανικής αεροπορικής εταιρείας ετέθη σε
διαθεσιμότητα και απειλείται με απόλυση επειδή φορούσε Σταυρό πάνω από την
ενδυμασία της. Τι έγινε και σε μας με τις ταυτότητες;
Να τελειώσουμε με ένα ευτράπελο και πάλι Αγγλικής παραγωγής, όπου, σε
απαξίωση κάθε Θεϊκού νόμου και με τη σύμφωνη γνώμη μάλιστα της Αγγλικανικής
Εκκλησίας, σκυλιά «κουμπάροι» θα παντρεύουν τα αφεντικά τους. Τι να πει
κανείς; Εδώ τα λόγια περιττεύουν.
Και σήμερα λοιπόν κυνηγούν το Χριστό και την Εκκλησία Του. Και σήμερα
χλευάζουν την πίστη στο Χριστό. Και σήμερα αλλοιώνεται το Ευαγγέλιο του
35

Χριστού. Αλλά όλοι, πρέπει να ξέρουν, ότι θα έχουν την απάντηση που έλαβαν
όλοι όσοι διαχρονικά εδίωξαν το Χριστό.
Ας το προσέξουμε αυτό, αδελφοί μου, στο σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα,
για να καταλάβουμε ότι μόνον ο Χριστός είναι ο Σωτήρας μας. Ας παρακαλέσουμε
τον Γεννηθέντα εκ Πνεύματος Αγίου και Μαρίας της Παρθένου Χριστό, να
πρεσβεύει για μας τους αμαρτωλούς. Είμαστε παιδιά Του καθότι όλοι έχουμε βγει
από τα σπλάγχνα της Κολυμπήθρας της Αγίας Εκκλησίας Του. Έχουμε ιερό
καθήκον να φροντίζουμε, να αγωνιζόμαστε, να παραμένουμε πιστοί και ορθόδοξοι
για να σώσουμε τις ψυχές μας. Αμήν!

36

.
Δεν
προλαβαίνουμε

να

χαρούμε

τα

Χριστούγεννα,
αυτή τη γιορτή της
ειρήνης

και

καλοσύνης
ακτινοβολεί

της
που
το

Παιδί της Βηθλεέμ, και τότε το ευαγγέλιο μάς προσκαλεί να παρασταθούμε
μάρτυρες της έκρηξης μιας τρομακτικής μοχθηρίας απέναντι σ΄ Αυτό, μιας
μοχθηρίας που ποτέ δε θα τελειώσει ή θα αδυνατίσει.
Ιστορικά γνωρίζουμε ότι ο Ηρώδης βασίλευε στην Παλαιστίνη με τη
σύμφωνη γνώμη και υπό την προστασία των Ρωμαίων κατακτητών, και πως ήταν
ένας απάνθρωπος και άδικος τύραννος. Στην αντίδραση του στη γέννηση του
Χριστού, το ευαγγέλιο μάς δίνει το αιώνιο πορτρέτο της επίγειας εξουσίας που ο
μοναδικός σκοπός και η ενέργειά της εξαντλούνται στη διατήρηση, χρησιμοποίηση
και υπεράσπιση της δύναμης που κατέχει ενάντια σε οτιδήποτε πιθανώς απειλεί
την ύπαρξή της. Μήπως δεν το ξέρουμε τόσο καλά εμείς οι ίδιοι; Πάνω απ΄ όλα ο
Ηρώδης είναι τρομαγμένος και φιλύποπτος. Πιθανώς να αναρωτηθούμε πώς ήταν
δυνατό ένα παιδί να αποτελεί απειλή, ένα παιδί για το οποίο δε βρέθηκε κανένα
άλλο κατάλυμα παρά μια σπηλιά για να γεννηθεί; Για τον Ηρώδη όμως ήταν
αρκετό το ότι κάποιος - και στην περίπτωσή μας αυτοί οι μάγοι από την Ανατολήονόμασε «βασιλιά» αυτό το άγνωστο φτωχικό και αβοήθητο παιδί. Τίποτε άλλο δε
χρειάστηκε για να μπει σε λειτουργία ο μηχανισμός της εγκληματικής αναζήτησης,
έρευνας, ανάκρισης και εκτέλεσης.

37

«Τότε Ηρώδης λάθρα καλέσας τους μάγους...». Έπρεπε να γίνει μυστικά,
επειδή αυτού του τύπου η εξουσία γνωρίζει ότι μπορεί να λειτουργεί μόνο όταν η
δουλειά της γίνεται μυστικά, που σημαίνει παράνομα και άδικα. Και τότε,
«πορευθέντες», είπε ο Ηρώδης στους Μάγους «ακριβώς εξετάσατε περί του
παιδίου.» Διατάζει να διερευνήσουν, να «κατασκευάσουν μιαν υπόθεση», να την
προετοιμάσουν πολύ προσεκτικά έτσι, ώστε να μην υπάρχει καμιά διαφυγή ή
σφάλμα καθώς ετοιμάζονται τα αντίποινα. Κατόπιν έρχεται το ψέμα: «επάν δε
εύρητε, απαγγείλατέ μοι, όπως καγώ ελθών προσκυνήσω αυτώ.» Πόσο συχνά δεν
έχουμε δει αυτό το είδος του ψέματος να διαμορφώνεται τόσο μεθοδικά καθώς
προετοιμάζεται να εκτοξευθεί. Και τελικά η παράλογη και αιματοβαμμένη
αντεκδίκηση: για να καταστραφεί ο ένας, δολοφονούνται εκατοντάδες. Δεν
υπάρχουν εξαιρέσεις, δε σταματά σε τίποτε.
Αρκεί να θυμηθούμε τι έχει γίνει τα τελευταία χρόνια με το αδελφό Σερβικό
λαό, τι έχει γίνει στο Ιράκ, τι έχει γίνει σε αρκετά άλλα πολύπαθα μέρη του
πλανήτη μας. Εκεί σ’ αυτά τα μέρη φθάσαμε στο κωμικοτραγικό σημείο να
ονομάζουμε τους δολοφονικούς βομβαρδισμούς , βομβαρδισμούς αγάπης και
ειρήνης!
Και όλα αυτά για να προστατευθεί η άπληστη εξουσία, που δεν έχει κανέναν
άλλο τρόπο για να υπερασπίσει τον εαυτό της από τη βία, την απανθρωπιά και την
ετοιμότητα να δολοφονήσει.
Τα αποτελέσματα της εγκληματικής σκέψης και ζωής του Ηρώδη, γνωστά!
Χωρίς δισταγμό διέταξε τον σφαγιασμό των νηπίων της Βηθλεέμ. Σε 14.000
ανήλθε ο αριθμός των νέων του θυμάτων!
Αλλά «τεθνήκασιν οι ζητούντες την ψυχήν του παιδίου» Πως; Με ποιο
τρόπο; Ο Ευαγγελιστής δεν ασχολείται με τις λεπτομέρειες αυτές. Η Ιστορία
όμως μιλάει για το οικτρό τέλος που είχε ο αρχηγός των εγκληματιών αυτών.
Βαρύ το χέρι του Θεού έπεσε επάνω του. Φρικτοί πόνοι του κατεσπάραξαν το
σώμα και του έκαναν αφόρητη τη ζωή. Πολλές φορές δοκίμασε να θέσει τέρμα στη
ζωή του, αλλ΄ αυτοί που τον φύλαγαν ωρμούσαν και του άρπαζαν το μαχαίρι.
Τέλος έπειτα από πολύμηνο μαρτύριο έκλεισε η τελευταία σελίδα της ζωής του
μέσα στις κατάρες και τους αναθεματισμούς του λαού του.
Αδελφοί μου!
38

Ο Ηρώδης τέλειωσε μα οι Ηρώδες ποτέ! Οι κατά του Χριστού διώξεις
συνεχείς. Ανάλογο όμως και το τέλος και όλων διαχρονικά των διωκτών του
Ιησού. Πραγματικός αφανισμός ακολούθησε τα αμαρτωλά τους βήματα. Δια του
προφητάνακτος Δαβίδ δηλώνεται ξεκάθαρα. «Θάνατος αμαρτωλών πονηρός».
Εκατομμύρια της οικουμένης, τον περασμένο μόλις αιώνα, έτρεμαν μπροστά
στην οργή φοβερών Δικτατόρων που χρησιμοποίησαν κάθε μέσο για να αφανίσουν
την πίστη και την Εκκλησία. Αντιστρατεύθηκαν τον Νόμο του Θεού, πολέμησαν
την Εκκλησία, υποδούλωσαν πλήθος λαών, οδήγησαν «ως πρόβατα επί σφαγήν»
μυριάδες ανθρώπων στα ποικιλώνυμα μαρτύρια και τον θάνατο,

στα φρικτά

στρατόπεδα συγκεντρώσεως, έριξαν ολόκληρο τον κόσμο στη φοβερότερη
αλληλοσφαγή.
Αλλά «ζη Κύριος!» Η συνεχής και «εν ψυχρώ» παραβίαση της θείας
δικαιοσύνης προετοίμασε και το δικό τους φρικτό τέλος. Σε λίγα χρόνια «ως
εκλείπει καπνός» εξέλιπαν και «ως τήκεται κηρός από προσώπου πυρός» έλιωσε
και διαλύθηκε «πάσα η δύναμις αυτών» «από προσώπου του Θεού». Και τώρα
που βρίσκονται; Ούτε κι αυτά τα οστά τους δεν διασώθηκαν για να θυμίζουν την
ασέβεια, την αλαζονεία και το μίσος τους προς τον Θεό και τον Νόμο Του.
Τα πράγματα εδικαίωσαν ακόμη μια φορά τον Δαβίδ, ο οποίος έλεγε: «Είδα
τον ασεβή να ακμάζει, να υψώνεται πανίσχυρος και να απλώνει η επιρροή του σαν
τις κέδρους του Λιβάνου. Μόλις όμως πρόλαβα να περάσω απ΄ εκεί, και να!
Αυτός στο μεταξύ είχε αφανισθεί. Και ξαναπέρασα και τον αναζήτησα και δεν
βρέθηκε αυτός, ούτε καν ο τόπος, στον οποίο ωρθώνετο πρωτύτερα υψωμένος
και αγέρωχος. Κάθε ίχνος του χάθηκε για πάντα».
Το ίδιο κατάντημα αναμένει και αυτή τη στιγμή καθένα που αντιμάχεται τον
Ιησού και την Εκκλησία Του, είτε με την δύναμη των όπλων, είτε με την πένα,
είτε μα τα πονηρά θεάματά του. «Φοβερόν το εμπεσείν εις χείρας Θεού ζώντος»!
Αγαπητοί αδελφοί.
Μιμητές του Ηρώδη λοιπόν υπήρξαν υπάρχουν και θα υπάρχουν. Είναι
σκορπισμένοι παντού και οι ενέργειές τους προς ένα και μοναδικό τείνουν να
εξαλείψουν το όνομα του Ιησού και να καταλύσουν το έργο Του. Η τύφλωσή τους
δεν τους αφήνει να αντιληφθούν ότι ο Ιησούς, τον οποίο διώκουν είναι η αιώνια
39

πέτρα των προφητών, επάνω στην οποία συντρίβονται όλοι οι πολέμιοι του
ονόματός Του.
Μιμητές του Ηρώδη είναι και όλοι αυτοί που χρησιμοποιούν την έκτρωση,
για να σκοτώσουν τα κυοφορούμενα βρέφη. Εκατοντάδες χιλιάδες βρέφη σ’ όλο
τον κόσμο πριν δουν το φως του ήλιου φονεύονται. Πολλές και φτηνές οι
δικαιολογίες, με πρώτη - πρώτη πως διαχειριστής του σώματός και της ζωής της
είναι η ίδια η γυναίκα και έτσι μπορεί η ίδια να αποφασίσει, να συγκρίνει και να
ζυγίσει από τη μια την ομορφιά της και τις ευκολίες της και από την άλλη ένα και
δυο και τρεις και περισσότερους φόνους.
Αδελφοί μου!
Εδώ το φως των Χριστουγέννων συναντά το σκοτάδι της κακόβουλης
εξουσίας που την έχει διαφθείρει ο φόβος και η καχυποψία. Από τη μια πλευρά:
«Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία.» Από την άλλη
μια τρομακτική, συνεχώς κακή βούληση, …που μισεί το φως, τον κόσμο, την
ελευθερία, την αγάπη και επιθυμεί διακαώς να τα ξεριζώσει χωρίς έλεος. Γιατί να
νοιαστεί αυτή η κακόβουλη εξουσία για τις κραυγές και το κλάμα των μητέρων
που δε θα βρουν καμιά παρηγοριά; Δυο χιλιάδες χρόνια πέρασαν από τότε, αλλά
οι ίδιες δύο εξουσίες εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωπες η μια απέναντι
στην άλλη στον πολυβασανισμένο πλανήτη μας: η εξουσία της γυμνής δύναμης, η
τυφλωμένη από το φόβο και τρομακτικά απάνθρωπη και η ακτινοβόλα εξουσία του
παιδιού της Βηθλεέμ. Φαίνεται όμως πως όλη η εξουσία, όλη η δύναμη βρίσκεται
στα χέρια αυτής της γήινης αρχής, …
Μόνο όμως φαινομενικά: επειδή ποτέ δεν παύουν να λάμπουν το αστέρι και
η εικόνα της Μητέρας με το Βρέφος, ο ύμνος «Δόξα εν υψίστοις Θεώ» δεν έχει
σιγήσει, και η πίστη, η ελπίδα και η αγάπη ζουν. Τα Χριστούγεννα ήρθαν και
έφυγαν, αλλά η λάμψη τους μένει.

40

41


« Η πιο φοβερή δύναμη
στον κόσμο είναι ο Χρόνος,
ο Καιρός . Καλά - καλά τι
είναι αυτή η δύναμη δεν το
ξέρει

κανένας,

θελήσανε

κι

να

προσδιορίσουνε

όσοι
την

,

μάταια

πασκίσανε. Το μυστήριο του Χρόνου απόμεινε ακατανόητο κι ας μας φαίνεται τόσο
φυσικός αυτός ο Χρόνος. Τον ίδιο το Χρόνο δεν μπορούμε να τον καταλάβουμε τι
είναι, αλλά τον νοιώθουμε μονάχα από την ενέργεια που κάνει, από τα σημάδια
που αφήνει απάνω στην πλάση . Η μυστηριώδης πνοή του όλα τ’ αλλάζει …
Αν λείψει ο χρόνος , θα λείψουνε όλα τα πάντα. Αυτός τα γεννά , κι αυτός
πάλι τα λιώνει, τα κάνει θρύψαλα, και τα εξαφανίζει …
Ω !

Ποιος θα πιάσει αυτόν τον κλέφτη , που μέρα –νύχτα , χειμώνα

καλοκαίρι , την ώρα που κοιμόμαστε και την ώρα που είμαστε ξυπνητοί, αδιάκοπα,
χωρίς να σταματήσει μήτε όσο ανοιγοκλείνει το μάτι μας , τριγυρίζει παντού,
ολόγυρα μας, μέσα μας, στο φως και στο σκοτάδι, μπαίνει σε κάθε μέρος , στον
ουρανό που γυρίζουνε τ’ άστρα, και στα καταχθόνια, σε κάθε στεριά και σε κάθε
θάλασσα, σε κάθε τρύπα, σε κάθε ζωντανό κι άψυχο, σε κάθε αρμό του βράχου,
σε κάθε καρδιά, κι όλα τα παλιώνει, τα τρίβει σαν τη μυλόπετρα, τα κάνει σκόνη.
και πάλι από την άλλη μεριά ο ίδιος φτιάνει κάθε λογής κτίσμα και πλάσμα, κάθε
τι που υπάρχει σε τούτον τον κόσμο !…».
Προσπαθώντας, να βρω λόγια κατάλληλα για να υπογραμμίσουμε κι εφέτος
την είσοδο μας στον καινούριο χρόνο, σταματήσαμε στα εμπνευσμένα και
σημαδιακά αυτά λόγια,

του άρχοντα της νεοελληνικής λογοτεχνίας

και

κορυφαίου Ελληνορθόδοξου στοχαστή και αγιογράφου , του μακαριστού Φώτη
Κόντογλου .

42

Πράγματι, θέλοντας και μη, κάθε φορά που το πόδι μας ξεπηδά το κατώφλι
ενός καινούριου χρόνου , κάθε φορά που αποχαιρετούμε αυτόν που σαν χθες
τραγουδούσαμε και υποδεχόμασταν με τόσες ευχές, με τόσες ελπίδες και
προσδοκίες, είναι αδύνατο να μην προβληματιστούμε και γύρω από την έννοια και
το αίσθημα του χρόνου. Του χρόνου που όπως προαναφέραμε ο Κόντογλου
χαρακτήρισε σαν φοβερή και ανεξιχνίαστη δύναμη. Δύναμη που αδυνατούμε να
κατανοήσουμε και να προσδιορίσαμε. Το μόνο που μπορέσαμε να κάνουμε είναι, οι
κάποιες οριοθετήσεις, οι κάποιοι διαχωρισμοί

στην αεναότητα του χρόνου,

κάποια όρια στην αιωνιότητα, αν είναι δυνατόν να γίνει κάτι τέτοιο , τυπικά και
μόνο, και αποκλειστικά

για

δική μας

πραγματικότητα όμως την ζωή μας

ευκολία

και συνεννόηση.

Στην

μέσα στο χρόνο δεν την καθορίζουν οι

αριθμοί –έτσι κι αλλιώς εμείς τους καθορίσαμε κι αυτούς – αλλά η στάση μας
μέσα σ’ αυτόν, ο τρόπος που θα τον χειριστούμε.
«Γι’ αυτό ακριβώς, σημειώνει και πάλι ο Κόντογλου, στεκόμαστε περίφοβοι
μπροστά στον καινούριο χρόνο μπροστά σ’ ένα τεχνητό χώρισμα, που βάλαμε στο
πέλαγος του καιρού εμείς οι άνθρωποι, σαν να μην είναι η κάθε μέρα αρχή
καινούριου χρόνου ».
Πρωτοχρονιά λοιπόν και πάλι, αγαπητοί αδελφοί. Γέλια και χαρές, ευχές
και πανηγυρισμοί, δώρα, έστω και εν μέσω κρίσεων και μνημονίων και
ξεφαντώματα, ρεβεγιόν, λαμπερές επιδείξεις, με προσποιητά χαμόγελα …
προγράμματα, ελπίδες, προσδοκίες.
Και λοιπόν! Μόνο η πρώτη του Γενάρη είναι μέρα πρόσφορη για όλα αυτά; Μόνο
σήμερα

έχουμε

τη δυνατότητα

της

ελπίδας, του

προγραμματισμού,

της

ανασκόπησης , του επαναπροσδιορισμού των πράξεων μας και της ανασύνταξης
των δυνάμεων για κάτι καλύτερο; Μόνο την Πρωτοχρονιά βλέπουμε τα λάθη μας,
τη στραβή πορεία μας, την ανταρσία μας απέναντι στο Θεό κι αρχίζουμε με νέες
αποφάσεις καινούρια όνειρα, αυτοκριτικές και μεγαλόστομα κηρύγματα για <<Νέα
πλέον Εποχή >> ;
Μήπως η κάθε μας μέρα, η κάθε μας ώρα, το κάθε λεπτό δεν είναι μια
καινούρια αρχή; Μήπως σε κάθε στιγμή της ζωής μας δεν μας δίνεται η ευκαιρία
για μια νέα αρχή; Μόνο αυτές τις μέρες που ξεπροβοδίζουμε το χρόνο που
πέρασε και καλοδεχόμαστε τον καινούριο μπορούμε να ψάξουμε για τον τρόπο με
43

τον οποίο θα υπερβούμε τις δυσκολίες και τα προβλήματα που καθημερινά
επισωρεύουμε στη ζωή μας;
Εμείς όμως ,οι άνθρωποι της <<Ν Εποχής>> και της τρίτης χιλιετίας έχουμε
χάσει το αίσθημα του χρόνου. Τον μετράμε και τον χρησιμοποιούμε υποκειμενικά
και κατά πως μας συμφέρει. Τον μετατρέψαμε σ’ ένα ατέλειωτο άγχος

που

αδυνατούν ακόμα και τα πιο ισχυρά ψυχοφάρμακα να μαλακώσουν .Κατέληξε σε
ευκαιρία όχι για έργα και ζωή του πνεύματος ,για ιδανικά και υψηλούς στόχους
αλλά σε ευκαιρία για τυχοδιωκτισμό, ανελέητο κυνήγι του κέρδους ,προσπάθεια
για πρακτική ευτυχία και επιτυχία μόνο για το παρόν. Έγινε τελικά… χρόνος
χαμένος.
Αλλά όμως…
Είναι ο χρόνος, δώρο του Θεού πανάκριβο σε μας . Είναι μαργαριτάρι πολύτιμο
που αξίζει όλο το χρήμα , όλους τους θησαυρούς της γης και ο χρόνος που
χάνεται είναι η πιο μεγάλη συμφορά, όπως έλεγε ο Μιχαήλ Άγγελος . Ο δε Μ
Βασίλειος τονίζει ότι: «Ρε γρ  χρόνος κα οκ κδέχεται τν βραδύνοντα».
Δεν περιμένει λοιπόν κανέναν ο χρόνος . Είναι δε η πιο μεγάλη ζημιά που
μπορούμε να πάθουμε

αν άσκοπα τον σπαταλήσουμε . Και για να προλάβουμε

κάποιες παρερμηνείες και παρεξηγήσεις

τονίζουμε κατηγορηματικά ότι, δεν

κερδίζει τον χρόνο του αυτός που τον χρησιμοποιεί για να γίνει μεγάλος και
τρανός. Αυτός που ξημεροβραδιάζεται αγκαλιά με λογαριασμούς και μετοχές για
να αβγατίσει το βιός του. Αυτός που ρουφά σταγόνα –σταγόνα τις απολαύσεις της
ύλης γιατί είναι ,λέει, λίγη η ζωή και πρέπει να τη χαρούμε0.
Τον χρόνο τον κερδίζει αυτός που τον αξιοποιεί με την προοπτική της
αιωνιότητας. Αυτός που σύμφωνα με τον Απ. Παύλο πορεύεται τη ζωή του όχι
ως άσοφος αλλά ως σοφός ,εξαγοράζοντας τον καιρό του κατά τον καλύτερο
τρόπο γιατί οι μέρες είναι πονηρές. Αυτός που εργάζεται συστηματικά στη
διάρκεια αυτής της πρόσκαιρης ζωής, με σκοπό να κληρονομήσει την ατελεύτητη
.Αυτός που ανταλλάσσει το φευγαλέο παρόν και όλα τα τερπνά του, με την
άσβεστη γλυκύτητα του μέλλοντος. Αυτός που δεν κοιτάζει πως θα κερδίσει τον
κόσμο όλο, αδιαφορώντας για τη ψυχή του και το σπουδαιότερο δεν την
ανταλλάσσει μ’ όλους τους θησαυρούς της γης.
44

Tι κάνουμε όμως εμείς; Αγοράζουμε ή ξεπουλάμε την αιωνιότητα;
Κερδίζουμε ή χάνουμε τη ψυχή μας; Ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και
πάσης Ελλάδος κυρός Χριστόδουλος σε μια ομιλία του, διαπιστώνει τα εξής. «Η
ζωή μας κατήντησε μια περιπέτεια χωρίς τέλος, όπου ξυπνάμε και αγωνιζόμαστε
καθημερινά για φευγαλέα αγαθά χωρίς οι πιο πολλοί να ξέρουν το βαθύτερο
νόημα της βιοτής τους… Ελάχιστοι, παραμένουν στον αγωνιστικό χώρο της ζωής
και μάχονται να περισώσουν μέσα τους

και δίπλα τους την ανθρωπιά και να

παρουσιάσουν με, τη φωτεινή ζωή τους ένα σύνολο αξιών που δικαιώνει την
ύπαρξη τους, και καταξιώνει τον ανθρωπισμό τους…».
«Πρέπει λοιπόν να το καταλάβουμε, συνεχίζει σε άλλο σημείο, πως ευτυχία δεν
θα δούμε

–το χρόνο μας λοιπόν δεν πρόκειται να τον αξιοποιήσουμε —

συμπληρώνουμε εμείς — και δεν θα την απολαύσουμε αν δεν βγούμε από τον
εαυτό μας, αν δεν αγκαλιάσουμε όλο τον κόσμο κι αν δεν μάθουμε πως δεν
είμαστε μόνοι εδώ κάτω στη γη, αλλ’ ότι ανήκουμε σε μια μεγάλη οικογένεια, την
οικογένεια των <<τέκνων του Θεού>>. Να η μεγάλη και αναντικατάστατη αξία της
Θρησκείας μας και της Εκκλησίας. …Έξω απ’ αυτήν υπάρχει σκοτάδι πηχτό κι’
επικίνδυνο, υπάρχει η αλλοτρίωση του ανθρωπίνου προσώπου, υπάρχει ο
εκτροχιασμός από το πνεύμα του Θεού». (Πρωτοχρονιάτικοι Διαλογισμοί)
Αδελφοί μου. Όσο ο άνθρωπος ξεχνάει τη θνητότητα του, όσο εργάζεται
σαν άσοφος και παντοτινός κυρίαρχος των πάντων ξεχνώντας ότι <<οι μέρες του
είναι μετρημένες>>, τόσο χάνει τον χρόνο του, τόσο απομακρύνεται απ’ το Θεό.
Τόσο οδηγείται στον αφανισμό. Παράλληλα τα πάσης φύσεως προβλήματα
διογκώνονται, τα τραύματα του αιμορραγούν διαρκώς, ο φόβος , η αγωνία, η
απελπισία τον οδηγούν σε παραλογισμό.
Γι’ αυτό λοιπόν.
Να στηριχθούμε στον Κύριο της ζωής και του θανάτου. Να στρέψουμε τις ελπίδες
μας σ’ Αυτόν που έχει στην εξουσία Του και χρόνους και καιρούς. Σ’ Αυτόν που
μας δίνει πίστωση χρόνου για να κερδίσουμε την αιωνιότητα.
«Αν θέλεις-σημειώνει ο Άγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος-να έχεις κάποιο κέρδος από
την Πρωτοχρονιά, κάνε το εξής.: Όταν βλέπεις ότι συμπληρώθηκε ο χρόνος ,
ευχαρίστησε τον Κύριο, διότι σε έβαλε σ’ αυτήν την περίοδο των ετών.
Δημιούργησε κατάνυξη στην καρδιά σου, ξαναλογάριασε τον χρόνο της ζωής σου,
45

πες στον εαυτό σου: Οι μέρες τρέχουν και περνούν τα χρόνια συμπληρώνονται,
πολύ μέρος του δρόμου προχωρήσαμε. Άραγε τι καλό κάναμε; Μήπως θα φύγουμε
από εδώ άδειοι από αρετή; Το δικαστήριο είναι κοντά, η ζωή μας τρέχει προς το
γήρας…».
«Ρε γρ  χρόνος κα οκ εκδέχεται τν βραδύνοντα».

46

Δυο

κορυφαία εορτολογικά γεγονότα,

αγαπητοί Χριστιανοί, σηματοδοτούν τη
σημερινή, την 1η

του νέου έτους,

χαρμόσυνη ημέρα.
Το

πρώτο

είναι

η

μεγάλη

Δεσποτική εορτή της «περιτομής», του
Χριστού.
Το δεύτερο, η μνήμη ενός αναμφίβολα σπουδαίου, όντως αληθινού
ιεράρχου, που με την αγιότητα του βίου του, τα σοφά συγγράμματα και την
άφθαστο δράση του, αναδείχτηκε πατέρας και φωστήρας της Εκκλησίας του
Χριστού, στυλοβάτης της Ορθοδοξίας, πύργος ακαθαίρετος της μίας και μόνου
αληθούς πίστεως. Δίπλα σ’ αυτόν ελάχιστοι μπορούν να σταθούν, μέσα στη
δισχιλιοστή ιστορία του χριστιανικού κόσμου.
Συνταιριάζοντας δε και τα δυο, άριστα, στο υμνολογικό πλούτο αυτής της
εορτής,

ψάλλει η Εκκλησίας μας, ότι η σωτηρία που προήλθε από τη

ενανθρώπηση του Ιησού, είναι κτήμα εκλεκτών ψυχών, όπως του φωτοφόρου
Ιεράρχου. Γι΄ αυτήν – τη σωτηρία -

χαίρει στα ουράνια, αυτός, ο θείος μύστης

του Χριστού Βασίλειος, κι αυτή φυσικά πρέπει να είναι και η μόνη πρέπουσα
ευλογία και ο πόθος για το νέο έτος, που σήμερα ημερολογιακά υποδεχόμαστε.
«Ο των όλων Κύριος υπομένει περιτομή και τα αμαρτήματα των θνητών
περιτέμνει ως αγαθός. Παρέχει δε τη σωτηρία σήμερα στον κόσμο, - και για όλα
αυτά - χαίρει στα ουράνια και ο του Κτίστου ιεράρχης , το φεγγοβόλο αστέρι ο
θείος μύστης του Χριστού Βασίλειος».
Κατά τη πρώτη λοιπόν, όπως σημειώνει διαπρεπής σύγχρονος θεολόγος
της Εκκλησίας μας, ο π. Thomas Hopko, «…ο Κύριος υπέστη περιτομή με το
σκοπό να εκπληρώσει το νόμο του Μωυσή, τον οποίο κανείς δεν ήταν ικανός να
47

εκπληρώσει πριν. Εκτελώντας «άπαντα κατά τον νόμον» (Λουκ. 2 : 39), ο
Μεσσίας θεωρεί πρέπον «πληρώσαι πάσαν δικαιοσύνην» (Ματθ. 3 : 15).
…Εκτελώντας ο Κύριος τα πάντα ακριβώς σύμφωνα με το Νόμο, δείχνει
ότι έχει να έλθει να υπηρετήσει και να ταυτίσει τον εαυτό Του απόλυτα με τα
αμαρτωλά δημιουργήματα Του. Αυτό είναι η θεία ταπείνωση του Θεού, η
υπερβολικά μεγάλη Του στοργή και συμπάθεια, η άρρητη και ανείπωτη ταπείνωση
και συγκατάβαση Του σ’ εμάς που είμαστε χαμένοι. Γιατί όχι μόνο βρέθηκε «εν
σχήματι ως άνθρωπος» αλλά και εκένωσε Εαυτόν από τη θεϊκή Του δόξα,
παίρνοντας «μορφή δούλου» (Φιλ. 2:7-8), παραδίδεται στο μαχαίρι του αρχιερέα,
υπομένοντας το σημείο αυτό της απόλυτης υποταγής στο Θεό, την πράξη η οποία
εκφράζει την ολοκληρωτική αδυναμία των οποίων δημιουργημάτων ενώπιον του
Αγίου

Δημιουργού…». (Thomas

Hopko

«ΧΕΙΜΩΝΙΑΤΙΚΗ

ΠΑΣΧΑΛΙΑ»

ΣΕΛ.207 – 208).
Τα δευτερεία στην πανήγυρη κατέχει, όπως ήδη προαναφέραμε ο
«ουρανοφάντορας του Χριστού και φωστήρας ο φαεινός», ο «σπουδαιότερος από
τους ανθρώπους του αιώνος του» όπως σημειώνει γι΄ αυτόν ο Μέγας Γρηγόριος,
Βασίλειος ο Μέγας. Ότι και να προσπαθήσει να πει κανείς γι’ αυτόν θα είναι λίγα.
Τα λόγια τα δικά μας τα ανθρώπινα, τα εγκόσμια, τα φτωχά, αδικούν μια
προσωπικότητα που μέσα σε σχετικά λίγα χρόνια, επίγειας ζωής, κατόρθωσε να
αναδειχθεί σε μια από τις πλέον φωτεινές, τις πιο ταλαντούχες, τις πιο
πολυδιάστατες, τις μεγαλύτερες μορφές της ορθοδοξίας. Σαράντα ετών έγινε
επίσκοπος και σε ηλικία σαράντα - εννέα ετών άφησε την ματαιότητα των
προσκαίρων για

να καταταχθεί στην αιωνιότητα για την οποία τόσο πολύ

πάσχισε. Μέσα όμως σ’ αυτά τα εννέα χρόνια που κατείχε τον επισκοπικό θρόνο
της Καισαρείας, κλείνεται αιώνας ολόκληρος. Το έργο που παρουσίασε στάθηκε
ικανό να επιβληθεί, να συγκινήσει, να κατακτήσει, όχι μόνο τον κόσμο της εποχής
του, αλλά και τους κόσμους των αιώνων που πέρασαν και που θα περάσουν.
Έργο θεμελιωμένο στο βράχο της πίστεως, πίστη που ενεργείται και
επισφραγίζεται με τα

έργα. Ήταν προικισμένος με τις Θείες δωρεές; Ήταν

ανθρώπινη η προσπάθεια που τον ανέδειξε; Ήτανε γερές οικογενειακές βάσεις;
Ήτανε και τα τρία μαζί. Όλα μαζί φτιάνουν τον άνθρωπο.
48

Πήρε όντως γερά θεμέλια από την οικογένεια του. Μια οικογένεια που έδωσε - 3
- αδέλφια στον επισκοπικό θρόνο (Βασίλειο, Γρηγόριο και Πέτρο), δυο ακόμη θα
ενδυθούν το μοναχικό ένδυμα (η Μακρίνα και ο Ναυκράτιος, που πρόωρα
απέθανε), και τελικά και η μητέρα τους, η Εμμέλεια, θα τελειώσει τον βίο της σαν
μοναχή. Εδώ βλέπουμε το ρόλο που παίζει η οικογένεια στη διάπλαση του
ανθρώπου.
Μα δε μπορούμε να αγνοήσουμε και τις προσωπικές προσπάθειες. Σπούδασε στην
Καισάρεια, στην Κωνσταντινούπολη, στην Αθήνα. Φιλολογία, Φιλοσοφία,
Ιστορία, Ιατρική. Αστρονομία, Γεωμετρία, Φυσική. Έγινε πανεπιστήμονας.
Απ’ όλα όμως αυτά, μας λέει ο ίδιος ,«όπως απ’ την τριανταφυλλιά,
κόβουμε το τριαντάφυλλο και προσέχουμε ν’ αποφύγουμε τ’ αγκάθια, έτσι
κι απ’ τις επιστήμες του πρόσεχε να κρατά τα χρήσιμα και ν’ αποφεύγει τα
βλαβερά.
Πάνω απ’ όλα όμως, όσο καλές βάσεις κι αν είχε, όσο κι αν προσπάθησε ο
ίδιος, δεν λησμονεί τη θεία ενίσχυση. «Άνευ Αυτού ου δυνάμεθα ποιείν ουδέν».
Αυτός εμπνέει, Αυτός ενισχύει τις πράξεις.
Ύστερα από μια ζωή συνεχούς αναζητήσεως, μια ζωή σκληρής ασκήσεως
και πνευματικής ανυψώσεως και επιτακτικές ανάγκες της Εκκλησίας τον κάλεσαν
στο μέγα της Ιεροσύνης υπούργημα, αφήνει όχι με ευκολία την ασκητική ζωή, και
το 370 σε ηλικία 40μετών τον βρίσκουμε στον επισκοπικό θρόνο της Καισαρείας
της Καππαδοκίας.
Είναι των αδυνάτων αδύνατο μέσα στα λίγα λεπτά που διαθέτουμε να
αναφερθούμε στο πολυσχιδές έργο που ανέπτυξε σαν επίσκοπος. Ο λύχνος μπήκε
στο λυχνοστάτη για να σκορπίσει φως γύρω του. Ένα θαύμα είναι όλη η δράση
του, τα χρόνια αυτά. Μέγας στην πίστη στην σοφία στην αγάπη στην αρετή στη
διδασκαλία στο συγγραφικό έργο. Σταθερός στο καθήκον, ατρόμητος στους
εχθρούς της πίστεως. Μα για τη μεγαλοσύνη του βοούν και αυτά ακόμη τα έργα
του. Μάρτυρας αδιάψευστος η «Βασιλειάδα». Ένα τεράστιο συγκρότημα από
Νοσοκομείο, Γηροκομείο, Ορφανοτροφείο, Πτωχοκομείο, και πολλά ακόμη
ιδρύματα για την απάλυνση του πόνου. Μια ολόκληρη πόλη αγάπης.
Εννιά μόλις χρόνια πρόλαβε να διαποιμάνει την Εκκλησία αφού η γεμάτη
στερήσεις ζωή του, και η ήδη κλονισμένη υγεία του, τον οδήγησαν πρόωρα στην
49

αιωνιότητα. Ήταν όμως

υπερ – αρκετά τα εννιά αυτά χρόνια για να τον

αναδείξουν σε Μέγα ιεράρχη.
Αυτός , αδελφοί μου, είναι ο Μέγας Βασίλειος. Δυστυχώς, η σημερινή
καταναλωτική

κοινωνία,

το

σύγχρονο

marketing,

οι

κάθε

είδους

ανευθυνοϋπεύθυνοι, κακοποιούν βάναυσα την ιστορική – και όχι φανταστική –
μορφή του σεπτού ιεράρχη και Αγίου της Εκκλησίας μας που τόσο πολλά,
πρόσφερε και τόσο πολύ αγαπήθηκε από τον κόσμο. Αντ’ αυτού, μας
παρουσιάζουν οτιδήποτε μπορεί να φανταστεί κανείς. Και με οποιονδήποτε τρόπο,
που όχι μόνο δεν έχει καμιά σχέση με τον ασκητικότατο ιεράρχη αλλά παράλληλα
τον γελοιοποιούν, τον βεβηλώνουν, τον βλασφημούν.
Αδελφοί μου. Δεν είναι αυτός ο Άγιος Βασίλειος. Δεν υπάρχει τέτοιος
Άγιος Βασίλειος. Αυτός

είναι ο ήρωας των πολυεθνικών, είναι ο ήρωας του

κέρδους, είναι ένας φτιαχτός

άγιος ,(σαν τον πρόσφατο άγιο Βαλεντίνο), που

εκπροσωπεί την κατανάλωση, το εμπόριο, τη ψυχονάρκωση.
Και βέβαια, όμως, υπάρχει Άγιος Βασίλειος. Είναι όμως ο Άγιος της
Εκκλησίας μας. Είναι αυτός

που κατανάλωσε τη ζωή του στην άσκηση, στην

προσφορά, στην αγάπη. Δεν έρχεται μέσα απ΄ τις καμινάδες φορτωμένος με
σάκους, μα έρχεται κοντά μας με προθυμία να ακούσει τις προσευχές μας, να
συντρέξει στις ανάγκες μας, να μας γεμίσει με τη χάρη του.
Αγαπητοί Χριστιανοί.
Πρώτη του νέου έτους σήμερα. Καινούρια χρονιά, καινούρια αρχή και πάλι.
Και αυτό το νέο έτος μας το σηματοδοτεί, όπως ακούμε σε εμπνευσμένα
παραδοσιακά κάλαντα «η του Χριστού περιτομή και η μνήμη του Αγίου Ιεράρχου
Βασιλείου». Μπροστάρηδες δηλαδή στην καινούρια χρονιά, Ιησούς Χριστός και το
πανάξιο τέκνο Του, ο φωστήρας της τρισηλίου Θεότητος και οικουμενικός
διδάσκαλος, Βασίλειος ο Μέγας.
Αυτοί ευλογούν, αυτοί αγιάζουν , αυτοί μας δείχνουν μια άλλη όψη της ζωής που
δυστυχώς αγνοούμε. Μας φέρνουν αντιμέτωπους με την πίστη, τη σοφία, την
αρετή, την αγάπη, την προσφορά, το καθήκον. Αυτά απεμπολήσαμε από τη ζωή
μας και κενοί πλέον, άδειοι, στεκόμαστε αμήχανοι και τρομαγμένοι μπροστά στο
αύριο.
50

Ας εκμεταλλευτούμε λοιπόν αυτήν την ευκαιρία γιατί όπως ο ίδιος ο Μ.
Βασίλειος τονίζει: «Ο χρόνος περνάει και δεν περιμένει εκείνον που αργοπορεί.
Και όπως είναι αδύνατον να σταματήσει κανείς το ρεύμα ενός ποταμού, έτσι δεν
είναι δυνατόν να σταματήσει κανείς την αναγκαστική και ασυγκράτητη πορεία του
χρόνου. Ούτε μπορεί, όταν φύγει μια ευκαιρία, να την ξαναβρεί, αν δεν την
εκμεταλλευτεί στον πρέποντα χρόνο.
Θέλουμε λοιπόν το νέο χρόνο «εν ειρήνη και ομονοίας»; Θέλουμε αγάπη,
ευτυχία, ομόνοια, ηρεμία; Τα έχουμε μπροστά μας. Αρκεί να κατανοήσουμε το
κρίσιμο του σημείου που έχουμε φτάσει, τώρα, τούτη τη στιγμή, και να κάνουμε
την καινούρια αρχή. Έχουμε υπέρ – ασχοληθεί με τον εαυτό μας και τις ανόητες
απαιτήσεις μας. Ας ασχοληθούμε και λίγο με το Θεό!

51

Η

είσοδος

μας,

αγαπητοί Χριστιανοί, στο Νέο
Έτος …., στο οποίο μας αξίωσε
η

χρηστότητα

φιλανθρωπία

του

και

η

Θεού

να

εισέλθουμε σήμερα, για μια
ακόμη φορά μας βρίσκει με
ανανεωμένα τα οράματά μας, ζωηρεμένες τις ελπίδες μας, δυναμωμένη τη θέληση
μας, για αγώνες εντονότερους και αποτελεσματικότερος, ώστε να επιτύχουν όχι
μόνο οι σκοποί της προσωπικής μας ζωής, αλλά και γενικότερα οι οικογενειακοί,
οι κοινωνικοί, οι εθνικοί οι παγκόσμιοι.
Πιστεύουμε λοιπόν ότι κατά το Νέο Έτος θα επιλυθούν τα προβλήματά μας.
Ότι θα επικρατήσει, στον χειμαζόμενο από ταραχές κόσμο μας επιτέλους η
ειρήνη, η ασφάλεια, η ευημερία. Ότι θα καταπολεμηθούν οι κοινωνικές αδικίες.
Ότι θα σταματήσουν οι πόλεμοι. Ότι θα νικηθούν οι ασθένειες και ο θάνατος. Ότι
η επιστήμη θα μας προσφέρει περισσότερη γνώση. Ότι η τεχνολογία θα μας
εξασφαλίσει ακόμη μεγαλύτερες ανέσεις.
Οι ευχές που δίδουμε και λαμβάνουμε όλες κινούνται σ᾿ αυτόν τον άξονα.
Καλή Χρονιά, ακούμε και θα συνεχίσουμε να ακούμε για πολύ καιρό ακόμα.
Ευτυχισμένος ο καινούριος χρόνος, στα χείλη μικρών και μεγάλων, σ’ όλους τους
τόνους και σ’ όλες τις παραλλαγές. Ευχές που κύριο αίτημα τους είναι η παντοτινή
ευτυχία.
Ευρισκόμενοι λοπόν σήμερα στο κατώφλι του Νέου Έτους …., που ήδη
διανύει τις πρώτες ώρες του, αδελφοί μου, ας να κάνουμε μερικὲς σκέψεις, οι
οποίες θα συντελέσουν, ώστε να κατανοήσουμε την αξία του χρόνου στη ζωή μας.
1. Το αίτημα της ανανέωσης.
Ο άνθρωπος επιδιώκει ακατάπαυστα την ανανέωση του. Δεν θέλει να συμβιβασθεί
με τη φθορὰ και το θάνατο, αν και τα δυο ειναι σύνεπειες των επιλογών του. Ο
Κύριος μας Ιησούς Χριστός νίκησε με το θάνατο και την Ανάστασή Του την
52

αμαρτία, τη φθορά, το θάνατο. Έτσι διεβίβασε τον άνθρωπο απὸ το θάνατο στη
ζωή, απὸ τη φθορά στην αφθαρσία, από την αδοξία στην ένθεη δόξα.
Αυτή είναι η ουσιαστική ανανέωση μας, η καινή κτίση· «εἴ τις ἐν Χριστῷ, καινή
κτίσις· τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδοὺ γέγονε καινὰ τὰ πάντα» (Β´ Κορ. ε´ 17). Ο χώρος
πραγματώσεως αυτής της ανανεώσης και βιώσης της εμπειρίας αυτής είναι η
᾿Εκκλησία. Με τη ζωή της, τη διδαχή της, τη λατρεία της και το ήθος της
ανακαινίζει τον φθαρμένο και παλαιούμενο άνθρωπο.
2. Βαθμίδα προς τα κρείτονα.
Το Νέο Έτος επιθυμούμε και ευχόμεθα να είναι βαθμίδα (σκαλοπάτι) προς τα
κρείττονα προς τα ανώτερα, προς τα καλλίτερα.
Ποια είναι αυτά;
Απαντά ο Απόστολος Παύλος «Τὸ λοιπὸν, ἀδελφοί, ὅσα ἐστὶν ἀληθῆ, ὅσα σεμνά,
ὅσα δίκαια, ὅσα ἁγνά, ὅσα προσφιλῆ, ὅσα εὔφημα, εἴ τις ἀρετὴ καὶ εἴ τις ἔπαινος,
ταῦτα λογίζεσθε» (Φιλιπ. δ´ 8).
Κατὰ την Αγία Γραφὴ και την Εκκλησία πρόοδος είναι η πορεία προς συνάντηση
και κοινωνία με το Θεό. Έτσι ο άνθρωπος, ο καθένας μας αξιώνεται να γίνει
«συμπολίτης των αγίων και οικείος του Θεού» (πρβλ. ᾿Εφ. β´ 19).
Και το πρώτο και το δεύτερο, αγαπητοί Χριστιανοί, συνοψίζονται από μας σε μια
λέξη: Ευτυχία. Αυτό είναι το ζητούμενο μας. Συνέχεια ψάχνουμε, συνέχεια
ζητάμε, ασταμάτητα τρέχουμε. Και ώσπου να ανοιγοκλείσουμε
τα μάτια μας

περνάν 365 μέρες και βλέπουμε ότι βρισκόμαστε στον ίδιο

παρονομαστή. Φθάνουμε στο σημείο ιδίως αυτές τις ημέρες, να διαπιστώνουμε ότι
κυνηγάμε την ευτυχία σε λάθους δρόμους. Κατευθυνόμαστε προς τα κρείττονα
μέσα από λάθος δρόμους, μέσα από κακές επιλογές και εσφαλμένους
προσανατολισμούς.
Περιορίζουμε κατ΄ αρχάς την ευτυχία μας μέσα σε μια παγκοσμιοποιημένη
οικονομία, όπου τα πάντα, ακόμα και η ίδια η ψυχή μας τιμαριθμοποιείται, όπου το
υποκείμενο γίνεται αντικείμενο και το πρόσωπο ένας απειροελάχιστος κόκκος
άμμου μέσα σε μια ανώνυμη και άμορφη μάζα, και όλοι μαζί ένα «ζαλισμένο
κοπάδι» στα χέρια ενός ινστρούχτορα, ενός καραγκιοζοπαίχτη που καθορίζει και
τις παραμικρές κινήσεις μας. Κι εμείς εναποθέτουμε μαζικά, ελπίδες και όνειρα
στα χέρια της «Νέας Τάξης» πραγμάτων.
53

Αλλά και ιδιωτικά δεν βλέπουμε ή για να ακριβολογούμε δεν μας αφήνουν να
οραματιστούμε καλλίτερα. Τα μοναδικά οράματα μας είναι στο τι θα αγοράσουμε,
στο τι θα φάμε, στο πως θα ντυθούμε, στο ποιους τραγουδιστές και καλλιτέχνες
θα ακούσουμε, στο πως θα είμαστε εμείς οι κερδισμένοι, στο πως θα
εξαπατήσουμε τον άλλον, στο πως θα αναδειχτούμε και θα πάμε ψηλότερα έστω
και …επί πτωμάτων. Σε ότι δηλαδή χαϊδεύει τις αισθήσεις μας και τον εξωτερικό
σαρκικό εαυτό μας.
Και η τελική διαπίστωση μας.
Αυξάνει το άγχος και η στενοχώρια, επιτείνεται η δυστυχία, η ευτυχία
συνεχώς απομακρύνεται από κοντά μας και καταντά ένα άπιαστο όνειρο. Κι αυτή
είναι η τραγωδία του συγχρόνου ανθρώπου: Να κυνηγά την ευτυχία τρέχοντας
στα μονοπάτια της θλίψης και του θανάτου. Σαν το μυθικό Σίσυφο που
αγκομαχούσε να σπρώξει τον βράχο προς την κορυφή του βουνού. Μόλις κόντευε
να τα καταφέρει ο βράχος ξέφευγε και κατρακυλούσε και άντε πάλι από την
αρχή…
Τι γίνεται λοιπόν, αγαπητοί Χριστιανοί;
Από τη μια Ευρωπαίοι – βλέπε Νίκαια της Γαλλίας – ψηφίζουν πως τα κράτη
δεν μπορούν να έχουν θρησκεία, πως δεν μπορεί η Ευρώπη να πολιτεύεται κατά
το νόμο του Χριστού, από την άλλη το ψεύδος πλεονάζει, ο σκοταδισμός με το
κάλυμμα

αληθοφανών

συνθημάτων

εισχωρεί

βαθιά,

η

διαφθορά,

η

εγκληματικότητα, η υλοφροσύνη, ο ευδαιμονισμός, και η συνεχής απειλή
καταστρεπτικού πόλεμου στο γεωφυσικό μας περίγυρο, είναι η φαιά εικόνα των
όσων θα βρούμε και πάλι μπροστά μας. Από δω νομίζουμε πως γίναμε θεοί
παντοδύναμοι και παντοκράτορες και ότι κρατάμε στα χέρια μας τις τύχες όλης
της γης και
από κει ένα και μόνο χτύπημα τρομοκρατών συγκλονίζει όλη την ανθρωπότητα.
Αγαπητοί Χριστιανοί.
Έχω ακούσει το εξής: «Αν θέλεις να κάνεις κάποιον δυστυχισμένο, δεν
έχεις παρά να του αυξήσεις τις ανάγκες και τις επιθυμίες του» Κι εμείς αυτό
κάνουμε. Κάθε μέρα πληθαίνουμε τις ανάγκες και τις επιθυμίες μας. Η τηλεόραση,
οι διαφημίσεις, το ραδιόφωνο, το διαδίκτυο, οι πολύχρωμες αφίσες, το εμπορικό
πνεύμα που χρόνια τώρα καλλιεργείται υποδαυλίζουν την αληθινοί ευτυχία,
54

δημιουργούν ανάγκες και επιθυμίες, φτιάχνουν επίπλαστες ευτυχίες και πουλούν
δυστυχία.
Όμως! Η χαρά και η ευτυχία δεν βρίσκονται στο ξέφρενο κυνήγι
φανταστικών αναγκών, αλλά στην ορθή σχέση με το Θεό. Η ανανέωση και η προς
τα κρείττονα άνοδο μας έρχεται μόνο αν αναστρέψουμε την πορεία μας. Αντί να
ζητάμε συνεχώς την ανάπαυση μας στην περίσσια της ύλης πρέπει να στρέψουμε
την προσοχή μας στην άρνηση της πλασματικής γοητείας του κόσμου και στην εν
μετάνοια και αγάπη στροφή προς τον Θεό και προς τον συνάνθρωπο.
Η μεγαλύτερη προσφορά στην εξαθλιωμένη κοινωνία μας είναι η ομολογία
πίστεως προς το Χριστό και η διάδοση της αλήθειας που απορρέει από την
Ορθόδοξη Εκκλησία μας.
Η δικαιοσύνη και η ειρήνη είναι ουτοπία και η ευημερία και η πρόοδος
παραμένουν όνειρο απραγματοποίητο όταν απουσιάζει ο Χριστός.
Κατά συνεπείαν. Ζωή χωρίς Χριστό είναι αυτοκτονία, είναι αυτοκαταστροφή,
είναι γκρεμός, είναι θάνατος. Ζωή με Χριστό είναι πρόοδος, είναι χαρά, είναι
ανύψωση, είναι λύτρωση.
Οπότε. Γίνομαι ευτυχισμένος όταν σταματώ να ζητώ μόνο τα του εαυτού
μου και τα του

κόσμου και όταν εναποθέσω την ελπίδα μου στο Θεό. Το

«γενηθήτω το θέλημα Σου», είναι το περιεχόμενο της ευτυχίας μας.

55

΄

Ένα καινούριο χρόνο,
αγαπητοί Χριστιανοί,
υποδέχεται και πάλι
ο κόσμος μας. Ένας
καινούριος χρόνος εισέρχεται στο προσκήνιο της ιστορίας εν μέσω πάλι
ξέφρενων

και

πολυποίκιλων

εορταστικών

εκδηλώσεων.

Φώτα,

δένδρα,

μουσικές, δώρα, αγορές, ξεφαντώματα, πολλές ευχές.
Νέο έτος, λοιπόν,

….. Και γιορτάζουμε όλοι και πανηγυρίζουμε για την

πρώτη μέρα του έτους και την είσοδο μας σ’ αυτό. Και προσφέρουμε και
δεχόμαστε ευχές –πληθωρικές ευχές- και ελπίδες. Και οι πόθοι μας
αναπτερώνονται ξανά, για ένα καλλίτερο «αύριο», και οι βλέψεις μας, σε κάτι
διαφορετικό, πιο όμορφο, πιο ανθρώπινο, για ακόμη μια φορά διακαείς και
έντονες.
Αγαπητοί Χριστιανοί.
Ανέκαθεν ο άνθρωπος ψάχνει, ελπίζει και προσπαθεί για ένα καλλίτερο
κόσμο. Και πρώτα – πρώτα ο αγώνας γι’ αυτή την ίδια τη ζωή. Αγώνες για την
εξασφάλιση των απαραίτητων για την επιβίωση αγαθών. Αγώνες για την
κοινωνική άνοδο και επικράτηση. Αγώνες για την επαγγελματική τακτοποίηση
και οικονομική χειραφέτηση. Και κοντά σ’ αυτούς κι άλλοι αγώνες με
ευγενέστερο περιεχόμενο, αγώνες εθνικής μορφής, ιδεολογικοί, πολιτικοί και
τόσοι και τόσοι άλλοι.

56

Αγώνες λοιπόν πολλοί και διάφοροι συνθέτουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο
ζει και κινείται ο άνθρωπος. Και σήμερα πρώτη του νέου έτους και για αρκετές
ακόμη ημέρες, αναπτερώνεται η αγωνιστική μας διάθεση για την κατάκτηση
των αυτονόητων και την πετυχημένη έκβαση των εναγώνιων επιδιώξεων μας.
Αδελφοί μου.
Είναι

αλήθεια

ότι

το

σύγχρονο

άνθρωπο

τον

διακατέχει

το

ανικανοποίητο. Όχι μόνο τώρα, στις αρχές της καινούριας χρονιάς, τώρα με
τους προγραμματισμούς και τους προϋπολογισμούς του για το αμέσως επόμενο
χρονικό πλαίσιο των 365 ημερών, αλλά, πάντα και παντού. Συνεχώς αναζητά
για να γεμίσει τη ζωή του. Όλο ψάχνει και ποτέ δεν αρκείτε ποτέ δεν
αναπαύεται στα επιτεύγματα του. Η «πείνα», λοιπόν, και η «δίψα», για το
διαφορετικό και το καινούριο, χαρακτηριστικό γνώρισμα του ανθρώπου. Και
γεννάται το ερώτημα:
Γιατί να μην μπορούμε να ικανοποιηθούμε στις αναζητήσεις μας; Γιατί να
μην μπορούμε ποτέ να χορτάσουμε τη ψυχή μας τη στιγμή που έχουμε όλη τη
πλάση στη διάθεση μας; Γιατί να μην μπορούμε να ξεδιψάσουμε πραγματικά τη
στιγμή που καμιά πηγή δεν έχουμε αφήσει απλησίαστη και ανεξερεύνητη, είτε
αυτή λέγεται επιστήμη, είτε τεχνολογία, είτε φιλοσοφία, είτε πολιτική, είτε
οτιδήποτε άλλο;
Η απάντηση είναι ότι στις αναζητήσεις μας προσεγγίζουμε τα ζητούμενα
μέσα από λάθος δρόμους. Σίγουρα έχουμε κάνει ένα τεράστιο λάθος. Ο κόσμος
που ζούμε, οι ελπίδες και τα όνειρα μας, οι πίκρες και οι χαρές μας, όλος ο
αγώνας μας για τη ζωή γενικά, δεν είναι μια υπόθεση άσχετη με τον τελικό
σκοπό της ύπαρξη μας. Και ενώ πρέπει να διψάμε για το Θεό, ενώ πρέπει να
αναπαυόμαστε με την αγάπη, τη δικαιοσύνη, την προσφορά, ακόμα και τη θυσία,
αναπαυόμαστε στο απόλυτο συμφέρον, στην περιποίηση του «εγώ» μας, και σ’
ένα απίστευτο «ωχαδερφισμό». Ο «ευτουλισμός» μας έγινε ιδεολογία και σήμα
κατατεθέν της «πολιτισμένης» εποχής μας. Η απομάκρυνση μας απ’ το Θεό και
η συνεχής και επίμονη αποθέωση των κατακτήσεων μας, μας στέρησαν από τη
57

δυνατότητα να κοιτάξουμε λίγο πιο πέρα από τον εαυτό μας, και να δούμε το
δράμα ενός αντιφατικού κόσμου που παλεύει δίπλα μας και ψάχνει να βρει τον
εαυτό του.
Που έχουμε φτάσει!
Μιλάμε υπερβάλλοντας για ελευθερία και έχουμε υποδουλωθεί σε πολλές
μορφές ψυχολογικής και κοινωνικής δουλείας. Εγκαταλείψαμε τα παιδιά μας
χωρίς αρχές, χωρίς αληθινά πρότυπα και αναζητούν τη χαρά, και τον
παράδεισο, στα θολά νερά του αλκοόλ, των ναρκωτικών, του ασύδοτου
ηδονισμού και καταλήγουν στην τυραννία, και την κόλαση. Οι μεγάλοι και οι
ισχυροί, παίζουν το ρόλο του Πόντιου Πιλάτου. Θεατές φρικτών καταστάσεων
και πίσω από τα φαινόμενα ίσως συνεργούν στην αθλία κατάσταση. Η δικαιοσύνη,
λόγος κενός, που χάνεται μέσα σε δολοπλοκίες. Φτώχεια και πείνα μαστίζει
το 1/3 του πληθυσμού της γης και από το άλλο μέρος πλούτος, αλόγιστη
σπατάλη και επίδειξη άκριτης ματαιοδοξίας. Η βιομηχανία με το πάθος του
απροσμέτρητου κέρδους καταστρέφει τη γη και την ατμόσφαιρα της.
Μιλάμε για χριστιανισμό, για ανθρώπινα δικαιώματα, για την προστασία
του παιδιού και η κυριαρχία του μίσους φέρνει αντιμέτωπους τους λαούς,
διαψεύδει τις ελπίδες των εθνών και επιβάλλει τη σκληρότητα και τη βία, ακόμη
και εις βάρος των τρυφερών παιδικών υπάρξεων. Μιλάμε για τη νεολαία, ενώ
έχει τραυματιστεί βάναυσα συνειδησιακά από τις αντιφάσεις τις δικές μας .
Δυστυχώς έχουμε κατορθώσει να συμβιβαστούμε με μια κοιμισμένη συνείδηση.
Ακόμα, μας λέει ένας σύγχρονος θεολόγος! «Ο αιώνας μας βάλθηκε και
βιάστηκε να πλάσει το μύθο για το «θάνατο» του Θεού, στο όνομα μιας καθαρά
ανθρωπιστικής λογικής και ουμανιστικής υπεροψίας: Ο «θάνατος» του Θεού όχι
μόνο δεν αφήνει ρωγμές στη δομή του κόσμου, αλλά και θα επιτρέψει επί τέλους
στον άνθρωπο να πραγματοποιήσει ανενόχλητος τον εαυτό του και να ζήσει τη
ζωή του, να ασκεί απεριόριστα την ελευθερία και την αγάπη του! Σύμφωνα μ'
αυτή τη φιλοσοφία, ο «θάνατος» του Θεού είναι ή ζωή του ανθρώπου
(ξεχνώντας βέβαια τον αληθινό θάνατο του Θεού πού είναι πηγή ζωής και
αναστάσεως), γιατί ό Θεός, στα όρια φαίνεται των ιδεών περί Θεού, είναι το
αδύνατο, το δειλό, το πονηρό και ανέραστο όν, πού φοβάται, μισεί, επιβου58

λεύεται και εχθρεύεται τη ζωή του ανθρώπου. Στο δαιμονικό ψευδοδίλημμα: ή
ο Θεός ή ο άνθρωπος, ο άνθρωπος δε δυσκολεύεται να διαλέξει το μηδενισμό,
γιατί δε θ' αργήσει να ανακαλύψει ότι ο άνθρωπος

δεν μπορεί να

υποκαταστήσει ή αντικαταστήσει το Θεό. Έτσι όμως φτάσαμε στην τραγωδία
του σύγχρονου άθεου ανθρωπισμού, στη σύγχυση των ουμανισμών και των
πολιτισμών: Ο δαίμονας νίκησε κι ο άνθρωπος έμεινε χωρίς να πάει πουθενά. Ο
δρόμος της αυτοθεοποιήσεως του ανθρώπου οδηγεί στην καταστροφή του ίδιου
του ανθρώπου και της ελευθερίας του». ( π. Μιχαήλ Καρδαμάκης).
«Και είναι οδυνηρό να βλέπει κανένας το φόβο και την υποκρισία του
αυτονομηθέντος

και

αυτοθεοποιηθέντος

ανθρώπινου

όντος:

Να

είναι

ελεύθερος, αλλά γελοίος και κυνικός, παντοδύναμος, αλλά φοβισμένος και
επικίνδυνος, παντογνώστης, κάτοχος μιας εξυπνάδας πού καταπιάνεται με όλα ή
τα εξηγεί όλα, άλλα πού τα αγνοεί ή τα αρνείται όλα. Και ενώ αρνήθηκε το θεό,
αρνείται να αναλαμβάνει τις ευθύνες της απεριόριστης ελευθερίας, της
παντοδυναμίας και παντογνωσίας του. Ενώ κατέστησε τον εαυτό του «μέτρον
πάντων χρημάτων», η αρχή κάθε σοφίας, την αυτάρκη και αυτονόητη εξήγηση
όλων των πραγμάτων, παραμένει ανήμπορος και τρομαγμένος ενώπιον του
μυστήριου του κόσμου. Ενώ γι' αυτόν τον αλλοτριωμένο από το Θεό και
αυτονομημένο άνθρωπο όλα επιτρέπονται και όλα είναι δυνατά, ταυτόχρονα
διαπιστώνει ότι ό ίδιος δεν μπορεί να αντέξει αυτή την ανεξέλεγκτη πλησμονή
των θελήσεων και των δυνάμεων του, όταν μάλιστα ανακαλύπτει τον κίνδυνο πού
κρύβεται σ' αυτές τις θελήσεις και τις δυνάμεις του». ( π. Μιχαήλ Καρδαμάκης).

Αγαπητοί Χριστιανοί.
Πριν μια βδομάδα γιόρτασε όλος ο Χριστιανικός κόσμος την ενανθρώπηση
του θεού. Γιορτάσαμε, μάλιστα σε έντονους ρυθμούς, την έλευση του θεού στον
κόσμος μας και όλοι, μικροί και μεγάλοι, μιλήσαμε για τα Χριστούγεννα.
Αυτός ο ταπεινός Χριστός με την έλευση του αναδημιούργησε τον
άνθρωπο. Καθάρισε την ύπαρξη του, τον κατέστησε εικόνα του, ελεύθερο
διανοητή, ένα τέλειο δημιούργημα. Του χάρισε τις αληθινές αρετές, τη
νηφαλιότητα, την ηρεμία, την ακεραιότητα, την αγαθοσύνη. Την πραγματική
59

σοφία, τη δικαιοσύνη, την ανεξικακία, την καθαρή πίστη και προπαντός την
αγάπη. Ανέβη ο άνθρωπος ψηλά, για να φθάσει το θεό και την αθανασία. Ίδρυσε
ο Χριστός την Εκκλησία, μια υπέροχη κοινωνία προσώπων, όπου όλα τα ενώνει
–πρέπει να τα ενώνει - η ανιδιοτελής αγάπη.
20 αιώνες λοιπόν μ.Χ… Όμως εξακολουθούμε να ζούμε χωρίς Χριστό. Το
φως του αστεριού χαμένο μέσα σε έντονα πάθη, στην προβολή όχι της
ανθρώπινης αξίας, αλλά της απαξίας στην καταρράκωση κάθε αξιοπρέπειας.
Αντί της αγάπης, της δικαιοσύνης, της ανεξικακίας, της εθελοθυσίας, η υποτίμηση της ανθρώπινης ζωής, η κυριαρχία του κέρδους, η περιφρόνηση όλων των
θεσμών που οικοδόμησαν και οικοδομούν τον αληθινά ανθρωπιστικό πολιτισμό.
Ο Χριστιανισμός προβάλλεται σαν μία βιτρίνα και δυστυχώς οι περισσότεροι
ζούμε μέσα σε μία αντιφατικότητα λόγων και πράξεων. Ο άνθρωπος ζαλισμένος
από την τεχνική της επιστήμης, και την τεχνολογία, έγινε δούλος των ειδώλων
και της μηχανής και έχασε το πνεύμα του, έχασε την αληθινή ύπαρξη του. Ζούμε
όλοι μας σήμερα σε τρομακτικές αντιφάσεις.
«Έχει ήδη διατυπωθεί η βεβαιότητα ότι «ο εικοστός πρώτος αιώνας θα
είναι η μυστικιστικός ή τίποτα». Οι άνθρωποι άρχισαν ήδη να αναγνωρίζουν ότι
τίποτα δεν είναι πιο άνανδρο και πιο μάταιο, πιο άχρηστο και πιο απελπιστικό,
από του να κάνουν το γενναίο ενώπιον του θεού ή να αρνούνται το θεό, χωρίς
να έχουν κάτι αντάξιο να προτείνουν στη θέση του. Και φαίνεται ότι ο κόσμος,
με τα γρηγορούντα πνεύματα του, προετοιμάζεται για μια νέα εποχή, πού ήδη
έχει αρχίσει όταν οι κάθε λογής επαναστάσεις αποδείχτηκαν «φιάσκο» και
διαψεύστηκαν οι ιδεολογίες, για να παραχωρήσουν τη θέση τους στην πνευματική
αναζήτηση και το θεολογικό-θεανδρικό μυστήριο: Όλα τείνουν να καταλήξουν
στην ελπίδα ότι μόνο ο Θεός και η πίστη στο θεό είναι η διαφάνεια του
ανθρώπου και η πίστη στον άνθρωπο, ότι μόνο στο θεό έχουμε τη βεβαιότητα
της υπάρξεως και της αιωνιότητας της υπάρξεως του ανθρώπου. Τα γεγονότα
του αιώνα μας είναι τόσο τραγικά, αλλά και τόσο αποκαλυπτικό εκφράζουν τόση
αθλιότητα αλλά και τόση δίψα, πού είναι σαν να επιβεβαιώνουν και να
διακηρύσσουν: «Σήμερα, λοιπόν, ο Θεός ή τίποτα». …( π. Μιχαήλ Καρδαμάκης).
Σήμερα λοιπόν ή Θεός ή τίποτα!
60

Όλοι μας και ο καθένας μας ξεχωριστά να επαναπροσδιορίσουμε τις
σχέσεις μας με τη πλάση ολόκληρη. Με τον εαυτό μας, το συνάνθρωπο μας, το
Θεό. Να νοιώσουμε επιτέλους ότι κοινωνία σημαίνει αλληλεξάρτηση και να μη
διστάσουμε να δούμε κατάματα τις αδυναμίες, τα πάθη, τις ελλείψεις μας. Ο
Χριστός είναι η μοναδική διέξοδος στα αδιέξοδα μας. Η μοναδική ελπίδα στη
σημερινή απελπισία, το μοναδικό στήριγμα στον κλονισμένο άνθρωπο. Ας
εξαγοράσουμε λοιπόν το χρόνο μας. Ας θεωρήσουμε την καινούρια χρονιά σαν
μια ακόμη ευκαιρία, σαν «παροχή» του Θεού στον άνθρωπο, για να ανακαινίσει
τον εαυτό του και τον κόσμο μέσα στον οποίο ζει.

61

Έχει

γίνει

πλέον

κατεστημένο: κάθε φορά που
υποδεχόμαστε έναν καινούριο
χρόνο, ενώ στεκόμαστε με
δέος μπροστά σ’ αυτόν, τον
«…κλέφτη , που μέρα –νύχτα,
χειμώνα καλοκαίρι, την ώρα που κοιμόμαστε και την ώρα που είμαστε
ξυπνητοί , αδιάκοπα, χωρίς να σταματήσει μήτε όσο ανοιγοκλείνει το μάτι
μας, τριγυρίζει παντού, ολόγυρα μας, μέσα μας, στο φως και στο σκοτάδι,
μπαίνει σε κάθε μέρος, στον ουρανό που γυρίζουνε τ’ άστρα, και στα
καταχθόνια, σε κάθε στεριά και σε κάθε θάλασσα, σε κάθε τρύπα, σε κάθε
ζωντανό κι άψυχο, σε κάθε αρμό του βράχου, σε κάθε καρδιά, κι όλα τα
παλιώνει, τα τρίβει σαν τη μυλόπετρα, τα κάνει σκόνη. και πάλι από την άλλη
μεριά ο ίδιος φτιάνει κάθε λογής κτίσμα και πλάσμα , κάθε τι που υπάρχει σε
τούτον τον κόσμο !…». όπως φωτισμένα σημειώνει ο Φώτης Κόντογλου, και
προσπαθούμε να εξερευνήσουμε το άγνωστο μέλλον,

την ίδια ακριβώς

στιγμή, επιθυμούμε, λες και είναι η πρώτη φορά, προγραμματίζουμε, λες και
δεν το ξανακάναμε, σχεδιάζουμε, ενώ έχουμε σχεδιάσει αμέτρητες φορές, και
προσδοκούμε και ευχόμαστε για την εκπλήρωση και των πιο μύχιων πόθων
μας.
Να ’μαστε λοιπόν και πάλι, αδελφοί μου, μπροστά στο νέο έτος. Να
’μαστε για μια ακόμη φορά, δισχιλιοστή έκτη, με επιθυμίες και θέλω…, για μας
τους ίδιους, βεβαίως, για τους άλλους, που δεν μας ενδιαφέρει και τόσο, για
τον καθένα, για να μετέχουμε κι εμείς σ’ αυτή τη γενική ευτυχία! Τέλος και
62

σκοπός όλων μας των σκέψεων και όλων μας των ελπίδων, αιωνίως, η ίδια
λέξη: ευτυχία. Η μία και μοναδική, λέξη, από την οποία εξαρτάται όλη η
Ελληνική γλώσσα τις μέρες αυτές. Ευτυχές το Νέο Έτος! Ευτυχία για το Νέο
Έτος! Και βέβαια μέσα σ’ αυτή, κλείνουμε την επιτυχία, το χρήμα, τις καλές
θέσεις, τη κοινωνική άνοδο… και ότι άλλο μας ανεβάζει ψηλά και μας πάει
μπροστά.
Πότε όμως είναι κάποιος αληθινά ευτυχισμένος; Μετά από αιώνες
εμπειρίας και γνώσης σχετικά με τον άνθρωπο, δεν μπορούμε πλέον να
εξισώσουμε την ευτυχία με οποιοδήποτε εξωτερικό γνώρισμα, π.χ. χρήματα,
υγεία, επιτυχία, θέσεις, αξιώματα κλπ. Γνωρίζουμε πως τίποτε απ’ όλα αυτά
δεν ανταποκρίνεται πλήρως σ’ αυτή τη μυστηριώδη και πάντοτε φευγαλέα
έννοια της ευτυχίας. Είναι σαφές πως η φυσική άνεση φέρνει ευτυχία, αλλά
ακολουθεί και το και άγχος. Η επιτυχία φέρνει ευτυχία, αλλά και φόβο. Είναι
εκπληκτικό πως όσο περισσότερη εξωτερική ευτυχία διαθέτουμε, τόσο
περισσότερο εύθραυστη γίνεται και πιο ατίθασος ο φόβος πως θα τη χάσουμε
και θα μείνουμε με άδεια χέρια. Πιθανώς αυτός είναι και ο λόγος που
ευχόμαστε ο ένας στον άλλο «μια νέα ευτυχία» για το Νέο Έτος. Η «παλιά»
ευτυχία ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε, κάτι πάντοτε έλειπε. Τώρα όμως
ατενίζουμε ξανά μπροστά μας με μια ευχή, ένα όνειρο, μια ελπίδα...
Και γράφει ένας σύγχρονος θεολόγος: «Χριστέ και Παναγία!. Το
ευαγγέλιο πριν από πάρα πολύ καιρό είχε καταγράψει την ιστορία ενός
ανθρώπου που πλούτισε, έκτισε καινούριες αποθήκες για να αποθηκεύσει τα
αγαθά του, και αποφάσισε πως πλέον είχε όλα τα αναγκαία που εγγυώντο την
ευτυχία του! Είχε άνεση και μέσα. Εκείνη όμως τη νύχτα άκουσε: «άφρων,
ταύτη τη νυκτί την ψυχήν σου απαιτούσιν από σου, α δε ητοίμασας τίνι
έσται;» (Λουκ. 12, 20). Η σταδιακή συνειδητοποίηση ότι τίποτε δεν μπορεί να
κρατηθεί, πως μπροστά μας βρίσκεται ο αναπόφευκτος θάνατος και η φθορά,
είναι το δηλητήριο που δηλητηριάζει τη μικρή και περιορισμένη ευτυχία που
διαθέτουμε. Αυτός είναι σίγουρα και ο λόγος για τη συνήθεια που έχουμε να
κάνουμε τέτοιο σαματά και θόρυβο, φωνάζοντας και γελώντας, καθώς το
ρολόι κτυπάει δώδεκα την παραμονή του Νέου Έτους. Φοβούμαστε να
63

μείνουμε μόνοι και σιωπηλοί, καθώς το ρολόι κτυπάει σαν την ανελέητη φωνή
της μοίρας: πρώτο κτύπημα, δεύτερο, τρίτο και συνεχίζει, τόσο αδυσώπητα,
ομοιόμορφα, τόσο τρομακτικά μέχρι τέλους. Τίποτε δεν μπορεί να το αλλάξει,
τίποτε να το σταματήσει».
Έτσι έχουμε δύο πολύ βαθείς και ακατάλυτους άξονες της ανθρώπινης
συνείδησης: φόβος και ευτυχία, εφιάλτης και όνειρο. Η καινούρια ευτυχία
που ονειρευόμαστε την παραμονή του Νέου Έτους θα μπορέσει τελικά να
ηρεμήσει, να σκορπίσει και να κατανικήσει το φόβο; Ονειρευόμαστε μια
ευτυχία στην οποία να μην παραμονεύει ο φόβος βαθιά μέσα της, ένας φόβος
από τον οποίο προσπαθούμε πάντοτε να προφυλαχθούμε, πίνοντας, ή με το
να είμαστε συνεχώς απασχολημένοι, περιβαλλόμενοι από θόρυβο. Η σιγή
όμως αυτού του φόβου είναι ισχυρότερη από κάθε άλλο θόρυβο. «Άφρων»!
Μάλιστα, το αθάνατο όνειρο της ευτυχίας είναι εκ φύσεως ανόητο σ’ έναν
κόσμο μολυσμένο από φόβο και το θάνατο. Ακόμη και στις ανώτερες στιγμές
του ανθρώπινου πολιτισμού, οι άνθρωποι το γνωρίζουν καλά. Μπορούμε να
νιώσουμε τη θλίψη και τη θλιβερή αλήθεια πίσω από τα λόγια του μεγάλου
ποιητή Αλέξανδρου Πούσκιν, που τόσο πολύ αγαπούσε τη ζωή, όταν έγραφε:
«Δεν υπάρχει ευτυχία στον κόσμο». Όντως, μια βαθιά θλίψη διαπερνά κάθε
γνήσια τέχνη. Μόνο χαμηλά, στον πάτο του ανθρώπινου πολιτισμού, τα πλήθη
ξετρελαίνονται με το θόρυβο και τις φωνές, ως εάν ο θόρυβος και τα
θορυβώδη πάρτυ θα μπορούσαν να φέρουν την ευτυχία.(π. Αλέξανδρος
Σμέμαν).
Τι γίνεται λοιπόν;
«Εν αυτώ ζωή ην, και η ζωή ην το φως των ανθρώπων, και το φως εν
τη σκοτία φαίνει, και η σκοτία αυτό ου κατέλαβεν» (Ιωάν. 1,4-5). Αυτό
που υπονοεί τούτη η φράση είναι πως το φως δεν μπορεί να σκεπαστεί από
τον φόβο και το άγχος, δεν μπορεί να σκορπισθεί από τη λύπη και την
απελπισία.
Να μπορούσαμε εμείς οι άνθρωποι, σ’ αυτή τη μάταιη δίψα για στιγμιαία
ευτυχία, να βρίσκαμε μέσα μας τη δύναμη να σταματήσουμε, να σκεφτούμε, να
64

ατενίσουμε τα βάθη της ζωής! Να μπορούσαμε να ακούσουμε τα λόγια, τη
φωνή που μας καλεί αιώνια μέσα σ’ αυτά τα βάθη. Να μπορούσαμε ν’
ανοίξουμε τα μάτια μας και να δούμε που οδηγεί η χωρίς Θεό προτεινόμενη
από κάποιους – που υπέρ-κόπτονται για τα δικαιώματα μας και τη δημοκρατία
μας, - κοινωνία! Που στοχεύουν όλες αυτές οι σπασμωδικές – οι άθεες κινήσεις και μεθοδεύσεις των τελευταίων καιρών, για τον εξοβελισμό του
Θεού από τη ζωή μας, απ’ τη ζωή της Ελλάδας, απ’ τη ζωή γενικά του
ανθρώπου!

Να γνωρίζαμε μόνο τι και ποια είναι η αληθινή ευτυχία και που

βρίσκεται τούτη! Να κάναμε μια στοιχειώδη προσπάθεια αυτές τις ώρες, τις
πρώτες ώρες της καινούριας χρονιάς, να δούμε που μας έχουν οδηγήσει τα
απατηλά μονοπάτια που διαβαίνουμε! Αναμφίβολα τότε θα αλλάζαμε πορεία!
Πόσο σπάνια όμως φτάνουμε σε τέτοια βάθη! Πόσο τα φοβόμαστε και πόσο
τα παραμερίζουμε; Πόσο τα μεταθέτουμε για το απώτερο μέλλον; «Όχι
σήμερα, αλλά αύριο, ή μεθαύριο, θα στρέψω την προσοχή μου στα ουσιώδη
και αιώνια, μόνο, όχι σήμερα. υπάρχει καιρός».
Αδελφοί μου!
Όσο ο κόσμος και ο άνθρωπος φεύγουν από τον Χριστό και κινούνται
στα πλαίσια της αυτονομίας, όσο αυξάνεται ή άρνηση της εν Χριστώ ζωής,
όσο λιγοστεύει για την ανθρωπότητα το φως του Χρίστου, τόσο περισσότερο
οδηγείται ό κόσμος και ο άνθρωπος στον αφανισμό και στην απώλεια, τόσο
περισσότερο διογκώνονται τα πάσης φύσεως προβλήματα και καταστάσεις
που προαναφέρθηκαν, τόσο περισσότερο αιμορραγούν τα τραύματα που
προκαλούν διαρκώς οι λανθασμένοι στόχοι

στο σώμα της αγωνιούσας

κοινωνίας. Και όπως πολύ εύστοχα αναφέρει ο Ε. Μορέν

στο βιβλίο του

«Πνεύμα των καιρών», «Η ζωή δεν μπορεί να καταναλώσει τα πάντα και η
καταναλωτική κοινωνία δεν μπορεί ούτε και θα μπορέσει ποτέ να δώσει τα
πάντα. Συνεπώς: Είναι πλέον επιτακτική ανάγκη όλοι να το αντιληφθούν, ότι
χωρίς Χριστό ή με διαρκώς λιγότερο Χριστό το άγχος και ή υπαρξιακή
αγωνία θα μας περισφίγγουν συνεχώς και θα διαγράφεται έντονος ό κίνδυνος
της πνευματικής και ηθικής ασφυξίας, πού οδηγούν στην απώλεια. Η άμοιρη

65

Θεού «Νέα, παγκοσμιοποιημένη Εποχή» που όλο και πιο επιτακτικά
προωθείται μάλλον προς την καταστροφή μας οδηγεί παρά προς τη σωτηρία.
Κι αυτό γιατί, «Όπου δεν υπάρχουν Θεοί, εξουσιάζουν φαντάσματα"
όπως είχε πει ο Novalis, Γερμανός ποιητής του τέλους του 18ου αιώνα. Και
είναι πολύ φυσικό. Είναι αδύνατον οι κοσμικές δυνάμεις να ισορροπήσουν
από μόνες τους. Μόνο μ’ αυτές, η ζυγαριά γέρνει από τη μια μεριά.
Χρειάζεται και το πνεύμα. Χρειάζεται και η ψυχή. Απαιτείται και ο Θεός! Αν
τον

εξοστρακίσουμε

τότε

παραχωρούμε

το

χώρο

στα

φαντάσματα.

Φαντάσματα που συνεχώς θα τα βρίσκουμε μπροστά μας!
Ο καιρός, αδελφοί μου, είναι τόσο λίγος! Μόνο στιγμές περνούν πριν το
βέλος του χρόνου σφυρίξει πετώντας προς το μοιραίο στόχο. Γιατί
καθυστερούμε; Εδώ, ανάμεσά μας, δίπλα μας, στέκεται Κάποιος: «ιδού
έστηκα επί την θύραν και κρούω» (Αποκ. 3, 20). Αν μόνο παραμερίζαμε το
φόβο μας και Τον κοιτάζαμε, θα βλέπαμε μια τέτοια χαρά, και μια τέτοια
περίσσεια ζωής, που σίγουρα θα καταλαβαίναμε το νόημα αυτής της
φευγαλέας και μυστηριώδους λέξης «ευτυχία».

66

« Εις πάσαν την γήν εξήλθεν
ο φθόγγος σου, ως δεξαμένην τον
λόγον σου,
δι’

ου

εδογμάτισας,

θεοπρεπώς
τήν

φύσιν

των

ανθρώπων

ήθη

όντων ετράνωσας,
τά

των

κατεκόσμησας,

Βασίλειον

ιεράτευμα,
πάτερ όσιε, πρέσβευε Χριστώ
τω

Θεώ,

σωθήναι

τα

ψυχάς

ημών» .

1. Η προσωπικότητα του Μ. Βασιλείου
Ένας μεγάλος Πατέρας της Εκκλησίας, υπήρξε ο Μ. Βασίλειος, αγαπητοί
Χριστιανοί, αλλά και ένας οικουμενικός διδάσκαλος. Γι’ αυτό σε τρία σημεία
της προσωπικότητας του, θα σταθούμε σήμερα μέρα της γιορτής του μέσα
από το απολυτίκιο του.
« Δι’ ου θεοπρεπώς εδογμάτισας»
Ο Μ. Βασίλειος έζησε ως επίσκοπος σε μια πολύ δύσκολη περίοδο της
Εκκλησιαστικής ιστορίας. Είναι η περίοδος μεταξύ της Α´ Οικουμενικής
Συνόδου, που έγινε στην Νίκαια της Βιθυνίας το 325 μ.Χ., και της Β´
Οικουμενικής Συνόδου, που έγινε το 381 μ.Χ. Και ο Μ. Βασίλειος
αντιμετώπισε όλα τα θεολογικά ζητήματα της εποχής εκείνης με σοφία,
διάκριση, σύνεση και ενώ εκοιμήθη σε ηλικία 49 ετών δύο χρόνια –το 379–
67

πριν συνέλθει η Β´ Οικουμενική Σύνοδος, εν τούτοις είχε προετοιμάσει όλο
το θεολογικό έδαφος πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η Σύνοδος αυτή.
Δογμάτισε για τον Τριαδικό Θεό και για την αντιμετώπιση των αιρέσεων
που εμφανίσθηκαν και οι οποίες με τον τρόπο τους καταργούσαν τη Θεότητα
του Χριστού και του Αγίου Πνεύματος.
« Την φύσιν των όντων ετράνωσας» .
Σπούδασε στην Αθήνα την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, αλλά και όλες τις
επιστήμες της εποχής του. Κατά την μαρτυρία του αγίου Γρηγορίου του
Θεολόγου, που ήταν προσωπικός του φίλος και συμμαθητής του στην Αθήνα,
έμαθε εννέα επιστήμες. Αν διαβάσει κανείς την « εξαήμερό» του, δηλαδή την
ερμηνεία που κάνει στην δημιουργία του κόσμου σε έξι ημέρες, θα
διαπιστώσει ότι μέσα στο βιβλίο αυτό κατόρθωσε να συγκεντρώσει όλες τις
επιστημονικές γνώσεις της εποχής του για τον κόσμο και την δημιουργία του.
« Τα των ανθρώπων ήθη κατεκόσμησας»
Όμως ο Μ. Βασίλειος δεν ήταν ένας θεωρητικός Θεολόγος και
επιστήμονας, αλλά και μεγάλος μεταρρυθμιστής. Ενδιαφερόταν για τους
δούλους, τους πτωχούς, για την ελάφρυνση της φορολογίας του λαού, για τις
αδικίες που υφίσταντο διάφοροι άνθρωποι, διοργάνωσε την φιλανθρωπία.
Είναι ο θεμελιωτής των φιλανθρωπικών ιδρυμάτων. Μέχρι τότε το Κράτος
δεν είχε αναπτύξει την κοινωνική πρόνοια. Ο Μ. Βασίλειος εμφορούμενος
από τις Χριστιανικές του αρχές ανέπτυξε σε μεγάλο βαθμό την φιλανθρωπία.
Είναι γνωστή στην ιστορία η « Βασιλειάδα» του.
Πρόκειται για μια καινούρια πόλη. Μέσα στην « Βασιλειάδα» υπήρχε
μεγαλοπρεπής καθεδρικός Ναός, οικήματα γύρω από το Ναό, ξενώνας για
την φιλοξενία των ξένων και των περαστικών από την πόλη, νοσοκομείο για
την θεραπεία των ασθενών με το αναγκαίο προσωπικό από ιατρούς,
νοσοκόμους, οδηγούς, υποζύγια, οίκους για στέγαση των απαραιτήτων
εργαστηρίων και τεχνητών. Υπάρχει πληροφορία που διασώζεται από τον
άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο ότι τους λεπρούς, οι οποίοι την εποχή εκείνη
ήταν απόβλητοι από την κοινωνία, τους φρόντιζε ο ίδιος.
Το σπουδαιότερο είναι ότι ο Μ. Βασίλειος έκανε όλο αυτό το έργο της
φιλανθρωπίας, δείχνοντας το προσωπικό του παράδειγμα, αφού καίτοι ήταν
68

εύπορος έδωσε όλη την περιουσία του σε όσους είχαν ανάγκη και μάλιστα
όταν πέθανε είχε ως μόνα περιουσιακά στοιχεία ένα τρίχινο ράσο και λίγα
βιβλία. Αλλά η αγάπη του ήταν τέτοια, ώστε στην κηδεία του, από τον
συνωστισμό του κόσμου, πέθαναν και άνθρωποι.
Η κοινωνική προσφορά του Μ. Βασιλείου σε συνδυασμό με την αγάπη του,
την εξυπνάδα του και τις θαυματουργικές του επεμβάσεις φαίνεται και στο
περιστατικό σύμφωνα με το οποίο υπάρχει η παράδοση της Βασιλόπιττας.
Σύμφωνα με αυτήν « όταν ο άγιος Βασίλειος ήταν Επίσκοπος στην Καισάρεια,
ο τότε Έπαρχος της Καππαδοκίας πήγε με σκληρές διαθέσεις να εισπράξει
φόρους. Οι κάτοικοι φοβισμένοι εζήτησαν την προστασία του ποιμενάρχη
τους. –"Σάς προτρέπω ευθύς, τους είπε εκείνος, να μου φέρει έκαστος ό,τι
πολύτιμο έχει . Μάζεψαν πολλά δώρα, και βγήκαν μαζί με τον Δεσπότη τους
οι Καισαρείς να προϋπαντήσουν τον Έπαρχο. Ήταν όμως τέτοια η εμφάνιση
και η πειθώ του Μ. Βασιλείου, που ο Έπαρχος καταπραΰνθηκε, χωρίς να
θελήσει να πάρει τα δώρα. Γύρισαν πίσω χαρούμενοι, κι ο άγιος Βασίλειος
πήρε να τους ξαναδώσει τα τιμαλφή. Ο χωρισμός όμως ήτο δυσχερής, διότι
πολλά όμοια είχαν προσφέρει, δακτυλίδια δηλαδή, νομίσματα κλπ. Ο
Βασίλειος

τότε

σκέφθηκε

ένα

θαυματουργό

τρόπο:

Διέταξε

να

κατασκευασθούν την εσπέρα του Σαββάτου πλακούντια (δηλ. μικρές πίτες)
και εντός ενός εκάστου έβαλε ανά ένα αντικείμενο, την δε επομένη έδωσε
ανά ένα σε ένα έκαστο Χριστιανό. Οποίο όμως θαύμα! Μέσα σε κάθε
πλακούντιο βρήκε έκαστος ό,τι είχε προσφέρει! Από τότε, λέγει η παράδοση,
κάθε στη γιορτή του αγ. Βασιλείου κάνουμε κι εμείς πίτες και βάζουμε μέσα
νομίσματα» .
Μα ο Μ. Βασίλειος υπήρξε μεγάλη προσωπικότητα που δεν εξαντλείται
στα λίγα που αναφέραμε πιο πάνω.
2. Η μορφή του αι-Βασίλη
Ενώ όμως η Εκκλησία, τιμά σε μεγάλο βαθμό την μεγάλη προσωπικότητα
του Μ. Βασιλείου, εν τούτοις η λαϊκή παράδοση και κυρίως η δυτική –
ευρωπαϊκή και αμερικανική– νοοτροπία μετέτρεψε το Μέγα Βασίλειο σε αιΒασίλη, με πολλές παραλλαγές.
69

Ο καθηγητής της Λαογραφίας Δημήτρης Λουκάτος μας γράφει ότι ο
δικός μας άγιος Βασίλης « ήταν ένας καθαρά πρωτοχρονιάτικος άγιος, κάτι
ανάμεσα στον πραγματικό Ιεράρχη της Καισαρείας και σ’ ένα πρόσωπο
συμβολικό του Ελληνισμού, που ξεκινούσε από τα βάθη της ελληνικής Ασίας,
κι έφτανε την ίδια μέρα σ’ όλα τα πλάτη, από τον Πόντο ως την Επτάνησο κι
από την Ήπειρο ώς την Κύπρο. Ξεκινούσε σαν μεσαιωνικός πεζοπόρος,
αμέσως ύστερ’ από τα Χριστούγεννα, με το ραβδί στο χέρι, και περνούσε απ’
τους διάφορους τόπους, καλόβολος πάντα και κουβεντιαστής με όσους
συναντούσε» … « Δεν κρατούσε κοφίνι στην πλάτη του ούτε σακκί φορτωμένο
με δώρα. Εκείνο που έφερνε στους ανθρώπους ήταν περισσότερο συμβολικό:
η καλή τύχη ιδιαίτερα κι η ιερατική ευλογία του. Γενικά στην δική μας
παράδοση ο αι-Βασίλης ήταν « μικρασιάτης, μελαχρινός, αδύνατος, γελαστός,
με μαύρα γένια και καμαρωτά φρύδια. Ντυμένος σαν βυζαντινός πεζοπόρος,
με σκουφί και πέδιλα, στο χέρι του κρατούσε ένα ραβδί» (Σπύρος
Δημητρέλης).
Η πατρίδα του ανατολικού αι-Βασίλη είναι η Μικρά Ασία, και είναι
γραμματισμένος, κατάγεται από την Καισάρεια και « βαστάει κόλλα και χαρτί,
χαρτί και καλαμάρι» και προσφέρει ως δώρο « τη σταθερή και διαχρονική
χαρά της γνώσης» .
Στην Δύση δημιουργήθηκε ένας άλλος τύπος αι-Βασίλη που έκοψε
εντελώς κάθε σχέση με την πραγματικότητα.
Είναι ο αι-Βασίλης του Τόμας Νάστ που δείχνει το όνειρο της
αμερικανικής παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας. Της κοινωνίας που στηρίζεται
στην ευημερία, την ευδαιμονία, την καλοπέραση, την αγαθοσύνη και την
μακροημέρευση του ανθρώπου. Είναι η προσωποποίηση του υλισμού. Στις
αρχές του αιώνα μας ο αι-Βασίλης άλλαξε κάπως μορφή, και έγινε όπως
ακριβώς τον γνωρίζουμε σήμερα. Σε αυτό συνετέλεσε η Κόκα-Κόλα. « Κι αν
ήταν ο σκιτσογράφος Τόμας Νάστ που τον φαντάστηκε πρώτος, περίπου
όπως είναι σήμερα, η Κόκα-Κόλα αποτέλεσε την αφορμή για να γίνει η μορφή
του τόσο δημοφιλής.
Η παράδοση σύμφωνα με την οποία ο αι-Βασίλης περνά μέσα από
καμινάδες για να δώσει δώρα στα παιδιά προέρχεται από το ποίημα του
70

Κλέμεντ Μούρ ο οποίος « δανείστηκε την ιδέα της καμινάδας, μαζί με την
ιδέα του έλκηθρου και των οκτώ ελαφιών που το σέρνουν, από ένα
φινλανδικό παραμύθι» .
Επομένως ο αι-Βασίλης της Μικράς Ασίας που είναι εγγράμματος και
δίδει ως δώρο την γνώση, μετατρέπεται στον Σάντα Κλάους που δίδει « την
εφήμερη ηδονή της κατανάλωσης». Δεν είναι ένα πρόσωπο με τα υπαρξιακά
του ερωτήματα και τις αγωνίες, με την ασκητική του διάσταση, αλλά
διακρίνεται για την « προτεταμένη κοιλιά, τα ροδοκόκκινα μάγουλα» και είναι
η εικόνα της « καλοπέρασης και της αισιοδοξίας» .
Αγαπητοί μου,
Η πορεία του ανθρώπου από τον Μ. Βασίλειο της Ορθοδόξου
Παραδόσεως στον αι-Βασίλη αγγλοσαξωνικού τύπου δείχνει την υποβάθμιση
του πολιτισμού, την πορεία από την οντολογία στον ευδαιμονισμό, τον
ωφελιμισμό και την χρησιμοθηρία. Εάν η πορεία από τον Μ. Βασίλειο στον αιΒασίλη δείχνει την επιπεδοποίηση του ανθρώπου, αλλά και την υποβάθμισή
του, η αντίστροφη πορεία από τον αι-Βασίλη του καταναλωτισμού και του
ευδαιμονισμού στον Μ. Βασίλειο της Εκκλησίας δείχνει την αναβάθμιση του
ανθρώπου, την ανύψωσή του, την πορεία του δηλαδή από το πράγμα στην
υπόσταση, από το άτομο στο πρόσωπο. Αυτό είναι το νόημα των εορτών.
Αυτό ας ευχηθούμε για εαυτούς και αλλήλους τον νέο χρόνο.

71

Σ

Αρκετοί είναι, αγαπητοί Χριστιανοί,
εκείνοι που παρομοιάζουν τη ζωή του
ανθρώπου με μία πορεία, με ένα ταξίδι που
συνεχίζεται και επαναλαμβάνεται χιλιάδες
χρόνια επάνω στη γη, καθώς άνθρωποι
διαδέχονται άλλους ανθρώπους σε μια αέναη
πορεία ανθρώπινου που θα εξακολουθεί όσο
το επιτρέπει ο Θεός.
Σ’ αυτήν την πορεία και το μακρόχρονο ταξίδι οι άνθρωποι όρισαν
σταθμούς έτσι ώστε να μπορούν να υπολογίσουν το δρόμο που έκαναν, να
οργανώσουν τη συνέχεια της πορείας τους αυτής και να μελετούν τις
επόμενες κινήσεις.
Σε ένα τέτοιο σταθμό βρισκόμαστε κι εμείς σήμερα· στην αρχή του νέου
έτους· στο κατώφλι μιας καινούριας χρονιάς. Και όπως κάθε τι νέο έτσι και ο
καινούριος χρόνος συνοδεύεται από φόβο και ελπίδα. Φόβος για το τι μας
περιμένει, για το τι μας επιφυλάσσει, και ελπίδα, γιατί χωρίς αυτήν κανένας
άνθρωπος δεν θα μπορούσε να ζήσει, γιατί χωρίς αυτήν κανείς δεν θα ήταν
δυνατό να προσδοκά το καλύτερο.
Πότε όμως είναι κάποιος αληθινά ευτυχισμένος; Μετά από αιώνες
εμπειρίας και γνώσης σχετικά με τον άνθρωπο, δεν μπορούμε πλέον να
εξισώσουμε την ευτυχία με οποιοδήποτε εξωτερικό γνώρισμα, χρήματα,
υγεία, επιτυχία, θέσεις, αξιώματα κλπ. Γνωρίζουμε πως τίποτε απ’ όλα αυτά
δεν ανταποκρίνεται πλήρως σ’ αυτή τη μυστηριώδη και πάντοτε φευγαλέα
έννοια της ευτυχίας. Είναι σαφές πως η φυσική άνεση φέρνει ευτυχία, αλλά
ακολουθεί και το άγχος. Η επιτυχία φέρνει ευτυχία, αλλά και φόβο. Είναι
εκπληκτικό πως όσο περισσότερη εξωτερική ευτυχία διαθέτουμε, τόσο
72

περισσότερο εύθραυστη γίνεται και πιο ατίθασος ο φόβος πως θα τη χάσουμε
και θα μείνουμε με άδεια χέρια. Πιθανώς αυτός είναι και ο λόγος που
ευχόμαστε ο ένας στον άλλο «μια νέα ευτυχία» για το Νέο Έτος. Η «παλιά»
ευτυχία ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε, κάτι πάντοτε έλειπε. Τώρα όμως
ατενίζουμε ξανά μπροστά μας με μια ευχή, ένα όνειρο, μια ελπίδα...
Αδελφοί μου!
Μ’ αυτές τις σκέψεις στο μυαλό μας καθώς αμήχανα και κάπως
φοβισμένα βάζουμε το πόδι μας στις καινούριες προοπτικές που από σήμερα
ξεδιπλώνονται μπροστά μας, έρχεται στο μυαλό μου μια δημοσίευση από
γαλλική εφημερίδα η οποία μπαίνοντας στον 21ο αιώνα δημοσίευσε ένα άρθρο
με τίτλο «Δεν πλένουν πια πιάτα, τα πετάνε».
Γράφει λοιπόν μεταξύ των άλλων:
Πλύσιμο, σιδέρωμα έχουν καταργηθεί ή καλύτερα ξεπεραστεί. Τα
ρούχα

είναι

μιας

χρήσεως.

Το

σπίτι

ξεσκονίζεται

αυτόματα

με

ηλεκτροστατικό σύστημα. Το μαγείρεμα στα μικροκύματα διαρκεί λίγα λεπτά
μόνο.
Ο γιος του σπιτιού, 4 χρόνων μιλάει ήδη δύο γλώσσες, γιατί ή
τηλεόραση πού διδάσκει το παιδί είναι δίγλωσση. Θα έχουμε γρήγορα ατομικά
υποβρύχια και υπερπόντια σκάφη, αυτοκίνητα πού πετάνε, μπιφτέκια από
πλαγκτόν, κουζίνες με υπέρηχους, ατομικά τρένα, υποβρύχιες πόλεις, φαγητό
σε χάπια, βλάστηση στη Σαχάρα, οικιακό κομπιούτερ πού κλείνει την πόρτα του
γκαράζ και ενεργοποιεί τα συστήματα συναγερμού στο σπίτι. Η ιατρική δεν θα
θεραπεύει, άλλα θα επισκευάζει με τα τεχνητά μέλη και τις μεταμοσχεύσεις
πού θα τελειοποιηθούν.
Ίσως να φαίνονται τούτα ακόμα και σήμερα επιστημονική φαντασία. Οι
εξελίξεις όμως των πραγμάτων μας δείχνουν πως όχι φαντασίες μα κάτι
παραπάνω από βεβαιότητες είναι όλα τούτα.
Παρ’ όλα αυτά αυτή η «υψηλή τεχνολογία» μας έχει υποδουλώσει σ' ένα
καθημερινό αγώνα αβάσταχτο για τα ανθρώπινα δεδομένα. Νιώθουμε πολλά
κενά και γι' αυτό περισσότερο φοβόμαστε. Μία εποχή γεμάτη από δύναμη και
όμως οι ενθουσιασμοί υποχωρούν, οι αμφιβολίες μουδιάζουν το ανθρώπινο
μυαλό. Το μέλλον αβέβαιο.
73

Φοβερή η απειλή για την εξάντληση των ενεργειακών πηγών. Τα
πυρηνικά οπλοστάσια, η μόλυνση του περιβάλλοντος, ο υπερπληθυσμός στις
υποανάπτυκτες χώρες, η υπογεννητικότητα στις προηγμένες, οι νέες ανίατες
αρρώστιες, τα ναρκωτικά, η τρομοκρατία, η ποικιλόμορφη διαφθορά. Και όλα
αυτά ανατρέπουν κάθε ελπίδα. Υψώνουμε τεράστιους χάρτινους πύργους,
θεμελιώνουμε πάνω στην άμμο, ζούμε το αμφίβολο παρόν, αποταμιεύουμε σ’
ένα αβέβαιο μέλλον.
Ο κόσμος μας αντί να ηρεμήσει, έχει γεμίσει από υπέρμετρο φόβο. Και
φοβόμαστε γιατί όλα όσα δημιουργήσαμε οφείλονται στον εγωισμό μας, πού
εναντιώνεται στο Δημιουργό της φύσεως και στους νόμους τής φύσεως. Και ο
φόβος δεν είναι φως, αλλά σκοτάδι.
Έτσι έχουμε δύο πολύ βαθείς και ακατάλυτους άξονες της ανθρώπινης
συνείδησης: φόβος και ευτυχία, εφιάλτης και όνειρο. Η καινούρια ευτυχία
που ονειρευόμαστε την παραμονή του Νέου Έτους θα μπορέσει τελικά να
ηρεμήσει, να σκορπίσει και να κατανικήσει το φόβο; Ονειρευόμαστε μια
ευτυχία στην οποία να μην παραμονεύει ο φόβος βαθιά μέσα της, ένας φόβος
από τον οποίο προσπαθούμε πάντοτε να προφυλαχθούμε, πίνοντας, ή με το
να είμαστε συνεχώς απασχολημένοι, περιβαλλόμενοι από θόρυβο. Η σιγή
όμως αυτού του φόβου είναι ισχυρότερη από κάθε άλλο θόρυβο. «Άφρων»!
Μάλιστα, το αθάνατο όνειρο της ευτυχίας είναι εκ φύσεως ανόητο σ’ έναν
κόσμο μολυσμένο από φόβο και το θάνατο. Ακόμη και στις ανώτερες στιγμές
του ανθρώπινου πολιτισμού, οι άνθρωποι το γνωρίζουν καλά. Μπορούμε να
νιώσουμε τη θλίψη και τη θλιβερή αλήθεια πίσω από τα λόγια του μεγάλου
ποιητή Αλέξανδρου Πούσκιν, που τόσο πολύ αγαπούσε τη ζωή, όταν έγραφε:
«Δεν υπάρχει ευτυχία στον κόσμο». Όντως, μια βαθιά θλίψη διαπερνά κάθε
γνήσια τέχνη. Μόνο χαμηλά, στον πάτο του ανθρώπινου πολιτισμού, τα πλήθη
ξετρελαίνονται με το θόρυβο και τις φωνές, ως εάν ο θόρυβος και τα
θορυβώδη πάρτυ θα μπορούσαν να φέρουν την ευτυχία.(π. Αλέξανδρος
Σμέμαν).
Αδελφοί μου!
Πέρασαν 2000 τόσα χρόνια πού ακούστηκε το Ευαγγέλιο σ' έναν κόσμο
ξεπεσμένο, με φοβερή υποτίμηση της ανθρώπινης αξίας.
74

Και αυτό το Ευαγγέλιο αναμόρφωσε με την αγάπη τον άνθρωπο και τον
κόσμο, δημιούργησε τους καλούς Σαμαρείτες και την αγνότητα των
διανθρώπινων σχέσεων.
Αυτό το Ευαγγέλιο, μπορεί και σήμερα να χαρίσει την ελπίδα και τη
βεβαιότητα για καλύτερη ζωή, που να στηρίζεται όχι μόνο στον υλικό άρτο,
άλλα και στην ικανοποίηση τής πνευματικής πείνας και δίψας. Μια ζωή που να
περιέχει την ανθρώπινη ολοκλήρωση.
Ποιο

βιβλίο

αλήθεια,

ανθρώπινης

προελεύσεως,

βιβλίο

κάθε

προσώπου, κάθε φυλής, κάθε θέματος έχει το κύρος, το βάθος, το εύρος και
τη διαχρονικότητα του Ευαγγελίου; Όλα είναι περιορισμένης εμβέλειας και
όλα παλιώνουν. Τα περισσότερα παύουν να ισχύουν, αναιρούνται, κρίνονται
γιατί στον κόσμο όλα αλλάζουν. Μόνο το Ευαγγέλιο παραμένει το ίδιο χωρίς
να αλλάζει ούτε ένα κόμμα ή μια τελεία. Στις δυο χιλιάδες χρόνια, άλλαξαν
πολιτισμοί ολόκληρων λαών. Άλλαξαν αμέτρητες φορές σύνορα κρατών.
Άλλαξαν φιλοσοφίες, άλλαξαν γλώσσες, άλλαξαν έθιμα, άλλαξαν μέθοδοι
επιστημών και ανακαλύψεις. Αυτό που δεν άλλαξε είναι ο λόγος του Χριστού.
Αδελφοί μου!
Σήμερα,

ύστερα

από

την

κατάρρευση

των

διάφορων

φιλοσοφικοκοινωνικών συστημάτων, δεν έχουμε άλλη διδαχή, που να μιλάει και
να χαρίζει την ανυπόκριτη αγάπη και την ειρηνική συνύπαρξη με τον άνθρωπο
και το περιβάλλον μέσα σε αρμονικές σχέσεις.

Αυτή είναι η επί γης βασιλεία

τού Θεού. Η ευαγγελική διδαχή καθαρίζει τον άνθρωπο από πονηρές και
αμαρτωλές σκέψεις, σχέσεις και επιδράσεις, που διχάζουν την προσωπικότητα
του και έτσι αναπόφευκτα καθίσταται και η μόνη μας επιλογή.
Το 2009 για να είναι αίσιο και ευτυχές, πρέπει εμείς να συναινέσουμε
στην αποδοχή των ύψιστων άξιων τής ζωής. Πρέπει να κατανοήσουμε ότι η
ευτυχία έγκειται στην εγκράτεια ως άρνηση της πλασματικής γοητείας του
κόσμου και στην εν μετάνοια και αγάπη στροφή προς το Θεό, το συνάνθρωπο,
το περιβάλλον. Τότε αρχίζει να διαπιστώνει εμπειρικά πια ότι πλουτίζει
εσωτερικά, αποταμιεύει στο μέλλον και νιώθει αυτάρκης. Τότε ανοίγονται
πολλές διέξοδοι στα σκοτεινά αδιέξοδα.

75

Αρκετοί είναι, αγαπητοί Χριστιανοί, εκείνοι που παρομοιάζουν τη ζωή
του ανθρώπου με μία πορεία, με ένα ταξίδι που συνεχίζεται και
επαναλαμβάνεται

χιλιάδες

χρόνια

επάνω

στη

γη,

καθώς

άνθρωποι

διαδέχονται άλλους ανθρώπους σε μια αέναη πορεία ανθρώπινου που θα
εξακολουθεί όσο το επιτρέπει ο Θεός.
Σ’ αυτήν την πορεία και το μακρόχρονο ταξίδι οι άνθρωποι όρισαν
σταθμούς έτσι ώστε να μπορούν να υπολογίσουν το δρόμο που έκαναν, να
οργανώσουν τη συνέχεια της πορείας τους αυτής και να μελετούν τις
επόμενες κινήσεις.
Σε ένα τέτοιο σταθμό βρισκόμαστε κι εμείς σήμερα· στην αρχή του νέου
έτους· στο κατώφλι μιας καινούριας χρονιάς. Και όπως κάθε τι νέο έτσι και ο
καινούριος χρόνος συνοδεύεται από φόβο και ελπίδα. Φόβος για το τι μας
περιμένει, για το τι μας επιφυλάσσει, και ελπίδα, γιατί χωρίς αυτήν κανένας
άνθρωπος δεν θα μπορούσε να ζήσει, γιατί χωρίς αυτήν κανείς δεν θα ήταν
δυνατό να προσδοκά το καλύτερο.
Πότε όμως είναι κάποιος αληθινά ευτυχισμένος; Μετά από αιώνες
εμπειρίας και γνώσης σχετικά με τον άνθρωπο, δεν μπορούμε πλέον να
εξισώσουμε την ευτυχία με οποιοδήποτε εξωτερικό γνώρισμα, χρήματα,
υγεία, επιτυχία, θέσεις, αξιώματα κλπ. Γνωρίζουμε πως τίποτε απ’ όλα αυτά
δεν ανταποκρίνεται πλήρως σ’ αυτή τη μυστηριώδη και πάντοτε φευγαλέα
έννοια της ευτυχίας. Είναι σαφές πως η φυσική άνεση φέρνει ευτυχία, αλλά
ακολουθεί και το άγχος. Η επιτυχία φέρνει ευτυχία, αλλά και φόβο. Είναι
εκπληκτικό πως όσο περισσότερη εξωτερική ευτυχία διαθέτουμε, τόσο
περισσότερο εύθραυστη γίνεται και πιο ατίθασος ο φόβος πως θα τη χάσουμε
και θα μείνουμε με άδεια χέρια. Πιθανώς αυτός είναι και ο λόγος που
ευχόμαστε ο ένας στον άλλο «μια νέα ευτυχία» για το Νέο Έτος. Η «παλιά»
ευτυχία ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε, κάτι πάντοτε έλειπε. Τώρα όμως
ατενίζουμε ξανά μπροστά μας με μια ευχή, ένα όνειρο, μια ελπίδα...
Αδελφοί μου!
Μ’ αυτές τις σκέψεις στο μυαλό μας καθώς αμήχανα και κάπως
φοβισμένα βάζουμε το πόδι μας στις καινούριες προοπτικές που από σήμερα
ξεδιπλώνονται μπροστά μας, έρχεται στο μυαλό μου μια δημοσίευση από
76

γαλλική εφημερίδα η οποία μπαίνοντας στον 21ο αιώνα δημοσίευσε ένα άρθρο
με τίτλο «Δεν πλένουν πια πιάτα, τα πετάνε».
Γράφει λοιπόν μεταξύ των άλλων:
Πλύσιμο, σιδέρωμα έχουν καταργηθεί ή καλύτερα ξεπεραστεί. Τα
ρούχα

είναι

μιας

χρήσεως.

Το

σπίτι

ξεσκονίζεται

αυτόματα

με

ηλεκτροστατικό σύστημα. Το μαγείρεμα στα μικροκύματα διαρκεί λίγα λεπτά
μόνο.
Ο γιος του σπιτιού, 4 χρόνων μιλάει ήδη δύο γλώσσες, γιατί ή
τηλεόραση πού διδάσκει το παιδί είναι δίγλωσση. Θα έχουμε γρήγορα ατομικά
υποβρύχια και υπερπόντια σκάφη, αυτοκίνητα πού πετάνε, μπιφτέκια από
πλαγκτόν, κουζίνες με υπέρηχους, ατομικά τρένα, υποβρύχιες πόλεις, φαγητό
σε χάπια, βλάστηση στη Σαχάρα, οικιακό κομπιούτερ πού κλείνει την πόρτα του
γκαράζ και ενεργοποιεί τα συστήματα συναγερμού στο σπίτι. Η ιατρική δεν θα
θεραπεύει, άλλα θα επισκευάζει με τα τεχνητά μέλη και τις μεταμοσχεύσεις
πού θα τελειοποιηθούν.
Ίσως να φαίνονται τούτα ακόμα και σήμερα επιστημονική φαντασία. Οι
εξελίξεις όμως των πραγμάτων μας δείχνουν πως όχι φαντασίες μα κάτι
παραπάνω από βεβαιότητες είναι όλα τούτα.
Παρ’ όλα αυτά αυτή η «υψηλή τεχνολογία» μας έχει υποδουλώσει σ' ένα
καθημερινό αγώνα αβάσταχτο για τα ανθρώπινα δεδομένα. Νιώθουμε πολλά
κενά και γι' αυτό περισσότερο φοβόμαστε. Μία εποχή γεμάτη από δύναμη και
όμως οι ενθουσιασμοί υποχωρούν, οι αμφιβολίες μουδιάζουν το ανθρώπινο
μυαλό. Το μέλλον αβέβαιο.
Φοβερή η απειλή για την εξάντληση των ενεργειακών πηγών. Τα
πυρηνικά οπλοστάσια, η μόλυνση του περιβάλλοντος, ο υπερπληθυσμός στις
υποανάπτυκτες χώρες, η υπογεννητικότητα στις προηγμένες, οι νέες ανίατες
αρρώστιες, τα ναρκωτικά, η τρομοκρατία, η ποικιλόμορφη διαφθορά. Και όλα
αυτά ανατρέπουν κάθε ελπίδα. Υψώνουμε τεράστιους χάρτινους πύργους,
θεμελιώνουμε πάνω στην άμμο, ζούμε το αμφίβολο παρόν, αποταμιεύουμε σ’
ένα αβέβαιο μέλλον.
Ο κόσμος μας αντί να ηρεμήσει, έχει γεμίσει από υπέρμετρο φόβο. Και
φοβόμαστε γιατί όλα όσα δημιουργήσαμε οφείλονται στον εγωισμό μας, πού
77

εναντιώνεται στο Δημιουργό της φύσεως και στους νόμους τής φύσεως. Και ο
φόβος δεν είναι φως, αλλά σκοτάδι.
Έτσι έχουμε δύο πολύ βαθείς και ακατάλυτους άξονες της ανθρώπινης
συνείδησης: φόβος και ευτυχία, εφιάλτης και όνειρο. Η καινούρια ευτυχία
που ονειρευόμαστε την παραμονή του Νέου Έτους θα μπορέσει τελικά να
ηρεμήσει, να σκορπίσει και να κατανικήσει το φόβο; Ονειρευόμαστε μια
ευτυχία στην οποία να μην παραμονεύει ο φόβος βαθιά μέσα της, ένας φόβος
από τον οποίο προσπαθούμε πάντοτε να προφυλαχθούμε, πίνοντας, ή με το
να είμαστε συνεχώς απασχολημένοι, περιβαλλόμενοι από θόρυβο. Η σιγή
όμως αυτού του φόβου είναι ισχυρότερη από κάθε άλλο θόρυβο. «Άφρων»!
Μάλιστα, το αθάνατο όνειρο της ευτυχίας είναι εκ φύσεως ανόητο σ’ έναν
κόσμο μολυσμένο από φόβο και το θάνατο. Ακόμη και στις ανώτερες στιγμές
του ανθρώπινου πολιτισμού, οι άνθρωποι το γνωρίζουν καλά. Μπορούμε να
νιώσουμε τη θλίψη και τη θλιβερή αλήθεια πίσω από τα λόγια του μεγάλου
ποιητή Αλέξανδρου Πούσκιν, που τόσο πολύ αγαπούσε τη ζωή, όταν έγραφε:
«Δεν υπάρχει ευτυχία στον κόσμο». Όντως, μια βαθιά θλίψη διαπερνά κάθε
γνήσια τέχνη. Μόνο χαμηλά, στον πάτο του ανθρώπινου πολιτισμού, τα πλήθη
ξετρελαίνονται με το θόρυβο και τις φωνές, ως εάν ο θόρυβος και τα
θορυβώδη πάρτυ θα μπορούσαν να φέρουν την ευτυχία.(π. Αλέξανδρος
Σμέμαν).
Αδελφοί μου!
Πέρασαν 20 αιώνες από τότε που ακούστηκε το Ευαγγέλιο σ' έναν
κόσμο ξεπεσμένο, με φοβερή υποτίμηση της ανθρώπινης αξίας.
Και αυτό το Ευαγγέλιο αναμόρφωσε με την αγάπη τον άνθρωπο και τον
κόσμο, δημιούργησε τους καλούς Σαμαρείτες και την αγνότητα των
διανθρώπινων σχέσεων.
Αυτό το Ευαγγέλιο, μπορεί και σήμερα να χαρίσει την ελπίδα και τη
βεβαιότητα για καλύτερη ζωή, που να στηρίζεται όχι μόνο στον υλικό άρτο,
άλλα και στην ικανοποίηση της πνευματικής πείνας και δίψας. Μια ζωή που να
περιέχει την ανθρώπινη ολοκλήρωση.
Ποιο

βιβλίο

αλήθεια,

ανθρώπινης

προελεύσεως,

βιβλίο

κάθε

προσώπου, κάθε φυλής, κάθε θέματος έχει το κύρος, το βάθος, το εύρος και
78

τη διαχρονικότητα του Ευαγγελίου; Όλα είναι περιορισμένης εμβέλειας και
όλα παλιώνουν. Τα περισσότερα παύουν να ισχύουν, αναιρούνται, κρίνονται
γιατί στον κόσμο όλα αλλάζουν. Μόνο το Ευαγγέλιο παραμένει το ίδιο χωρίς
να αλλάζει ούτε ένα κόμμα ή μια τελεία. Στις δυο χιλιάδες χρόνια, άλλαξαν
πολιτισμοί ολόκληρων λαών. Άλλαξαν αμέτρητες φορές σύνορα κρατών.
Άλλαξαν φιλοσοφίες, άλλαξαν γλώσσες, άλλαξαν έθιμα, άλλαξαν μέθοδοι
επιστημών και ανακαλύψεις. Αυτό που δεν άλλαξε είναι ο λόγος του Χριστού.
Αδελφοί μου!
Σήμερα,

ύστερα

από

την

κατάρρευση

των

διάφορων

φιλοσοφικοκοινωνικών συστημάτων, δεν έχουμε άλλη διδαχή, που να μιλάει και
να χαρίζει την ανυπόκριτη αγάπη και την ειρηνική συνύπαρξη με τον άνθρωπο
και το περιβάλλον μέσα σε αρμονικές σχέσεις.

Αυτή είναι η επί γης βασιλεία

τού Θεού. Η ευαγγελική διδαχή καθαρίζει τον άνθρωπο από πονηρές και
αμαρτωλές σκέψεις, σχέσεις και επιδράσεις, που διχάζουν την προσωπικότητα
του και έτσι αναπόφευκτα καθίσταται και η μόνη μας επιλογή.
Το 2009 για να είναι αίσιο και ευτυχές, πρέπει εμείς να συναινέσουμε
στην αποδοχή των ύψιστων άξιων τής ζωής. Πρέπει να κατανοήσουμε ότι η
ευτυχία έγκειται στην εγκράτεια ως άρνηση της πλασματικής γοητείας του
κόσμου και στην εν μετάνοια και αγάπη στροφή προς το Θεό, το συνάνθρωπο,
το περιβάλλον. Τότε αρχίζει να διαπιστώνει εμπειρικά πια ότι πλουτίζει
εσωτερικά, αποταμιεύει στο μέλλον και νιώθει αυτάρκης. Τότε ανοίγονται
πολλές διέξοδοι στα σκοτεινά αδιέξοδα.

79

«


ἀΐ

·




»

Σαν τ’ άγραφο χαρτί που τρομάζει αυτόν που πρέπει να το γεμίσει με
της ψυχής του τα τραγούδια και τ’ αναστενάγματα, έτσι και ο νέος χρόνος,
όπως ξανοίγεται σήμερα μπροστά μας, και τον υποδεχόμαστε με τόσες ευχές,
με τόσες ελπίδες, με τόσες προσδοκίες, είναι αδύνατο να μην μας βάλει σε
σκέψεις και προβληματισμούς. Χωρίς καν να το επιδιώξουμε, την ώρα που
ξεφαντώνουμε και ξεφωνίζουμε για την εναλλαγή, την ίδια ακριβώς στιγμή η
σκέψη μας στροβιλίζεται γύρω από την έννοια και το αίσθημα του χρόνου.
Του χρόνου που ο Κόντογλου χαρακτήρισε σαν φοβερή και ανεξιχνίαστη
δύναμη. Δύναμη που αδυνατούμε να κατανοήσουμε και να προσδιορίσαμε. Το
μόνο που μπορέσαμε να κάνουμε είναι, οι κάποιες οριοθετήσεις, οι κάποιοι
διαχωρισμοί στην αεναότητα του χρόνου, κάποια όρια στην αιωνιότητα, αν
είναι δυνατόν να γίνει κάτι τέτοιο, τυπικά και μόνο, και αποκλειστικά για
δική μας ευκολία και συνεννόηση. Στην πραγματικότητα όμως την ζωή μας
μέσα στο χρόνο δεν την καθορίζουν οι αριθμοί – έτσι κι αλλιώς εμείς τους
καθορίσαμε κι αυτούς – αλλά η στάση μας μέσα σ’ αυτόν, ο τρόπος που θα
τον χειριστούμε.

80

«Γι’ αυτό ακριβώς, σημειώνει, στεκόμαστε περίφοβοι μπροστά στον
καινούριο χρόνο μπροστά σ’ ένα τεχνητό χώρισμα, που βάλαμε στο πέλαγος
του καιρού εμείς οι άνθρωποι, σαν να μην είναι η κάθε μέρα αρχή καινούριου
χρόνου ».
Νέο λοιπόν έτος αδελφοί μου!. Καινούριος χρόνος, καρπός μιας
αδιάκοπης και αέναης ροής χρόνων και καιρών, του χρόνου πού κυλάει σαν το
ρεύμα του ποταμού χωρίς ανάπαυλα. Τρέχει συνέχεια και σε κάθε κύλισμα
συντομεύει το δικό μας χρόνο. Μικραίνει τις μέρες μας, συντέμνει το ταξίδι μας
πάνω στη γη.
Και οι ευχές πληθωρικές! Διάπυρες και πάλι σήμερα, στην αρχή του
νέου χρόνου, οι ευχές οι προσδοκίες, οι ικεσίες, τα πάμπολλα «θέλω», οι
προγραμματισμοί, από χείλη εκατομμυρίων ανθρώπων.
Διάπυρη βέβαια και η δική μας ευχή προς “ τον τούς χρόνους και
καιρούς εν τη ιδία εξουσία αυτού έχοντα ”

φιλάνθρωπο Κύριο, που μας

χαρίζει ακόμη έναν νέο χρόνο, που μας προσφέρει μια ακόμη πίστωση χρόνου
για να επιτελέσουμε προορισμό μας, για να ευλογήσει την νέα χρονιά που
αρχίζει σήμερα.
Πρωτοχρονιά λοιπόν και πάλι, αγαπητοί αδελφοί. Γέλια και χαρές,
ευχές και πανηγυρισμοί, δώρα ,ξεφαντώματα… προγράμματα, ελπίδες,
προσδοκίες.
Και τι λοιπόν; Μήπως μόνο η πρώτη του Γενάρη είναι μέρα πρόσφορη
για όλα αυτά; Μόνο σήμερα έχουμε τη δυνατότητα της ελπίδας, του
προγραμματισμού, της ανασκόπησης, του επαναπροσδιορισμού των πράξεων
μας

και της ανασύνταξης των δυνάμεων για κάτι καλύτερο; Μόνο την

Πρωτοχρονιά βλέπουμε τα λάθη μας, τη στραβή πορεία μας, τις αποκοτιές
μας, την ανταρσία μας απέναντι στο Θεό κι αρχίζουμε με νέες αποφάσεις
καινούρια όνειρα, αυτοκριτικές και μεγαλόστομα κηρύγματα για «Νέα, πλέον,
Εποχή» ;
Μήπως η κάθε μας μέρα, η κάθε μας ώρα, το κάθε λεπτό δεν είναι μια
καινούρια αρχή; Μήπως σε κάθε στιγμή της ζωής μας δεν μας δίνεται η
ευκαιρία για μια νέα αρχή;

81

Είναι λοιπόν, αγαπητοί Χριστιανοί, ο χρόνος δώρο Θεού πανάκριβο κι
αν τον αφήσουμε να χαθεί η πιο μεγάλη συμφορά, όπως έλεγε ο Μιχαήλ
Άγγελος. Ο δε Μ Βασίλειος τονίζει ότι: «Ρει γαρ ο χρόνος και ουκ εκδέχεται
τον βραδύνοντα». Δεν περιμένει κανέναν ο χρόνος. Είναι δε η πιο μεγάλη
ζημιά που μπορούμε να πάθουμε αν άσκοπα τον σπαταλήσουμε. Αν μια μόνο
φορά κάθε 365 μέρες τα βάζουμε όλα τούτα στο μυαλό μας.
Έτσι τον χρόνο τον κερδίζει αυτός που τον αξιοποιεί με προοπτικές
αιωνιότητας. Αυτός που εργάζεται συστηματικά στη διάρκεια αυτής της
πρόσκαιρης ζωής, με σκοπό να κληρονομήσει την ατελεύτητη. Αυτός που
ανταλλάσσει το φευγαλέο παρόν και όλα τα τερπνά του, με την άσβεστη
γλυκύτητα του μέλλοντος. Αυτός

που δεν κοιτάζει πως θα κερδίσει τον

κόσμο όλο, αδιαφορώντας για τη ψυχή του και το σπουδαιότερο δεν την
ανταλλάσσει μ’ όλους τους θησαυρούς της γης.
Μπαίνουμε λοιπόν σήμερα στο νέο έτος εν μέσω πολλών δυσχερειών,
υλικών και πνευματικών. Η φτώχεια, η ανέχεια, η ανεργία σε συνδυασμό με
τις δυσμενείς και σίγουρα κατευθυνόμενες οικονομικές συνθήκες και οι κατά
πολύ αμφιλεγόμενες επιδημίες από τη μία μεριά, η αμφισβήτηση αξιών και
ιδανικών και η έντονη απαξίωση των θεσμών από την άλλη, καθιστούν την
εποχή μας, δύσκολη και απαράκλητη! Καθημερινώς διαπιστώνεται ότι ο
κόσμος «κείται εν τω πονηρώ».!
Παρ’ όλα αυτά εμείς περιορίζουμε αβασάνιστα την καλή διαχείριση του
χρόνου μας μέσα στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία, όπου τα πάντα, ακόμα
και η ίδια η ψυχή μας τιμαριθμοποιείται, όπου το υποκείμενο γίνεται
αντικείμενο και το πρόσωπο ένας απειροελάχιστος κόκκος άμμου μέσα σε μια
ανώνυμη και άμορφη μάζα.
Αλλά και ιδιωτικά δεν βλέπουμε δεν οραματιστούμε καλλίτερα. Τα
μοναδικά οράματα μας είναι στο τι θα αγοράσουμε, στο τι θα φάμε, στο πως
θα ντυθούμε, στο ποιους τραγουδιστές και καλλιτέχνες θα ακούσουμε, στο
πως θα είμαστε εμείς οι κερδισμένοι, στο πως θα εξαπατήσουμε τον άλλον,
στο πως θα αναδειχτούμε. Σε ότι δηλαδή χαϊδεύει τις αισθήσεις μας και τον
προφίλ μας.
Και η τελική διαπίστωση μας.
82

Αυξάνει το άγχος, επιτείνεται η δυστυχία, η ευτυχία συνεχώς
απομακρύνεται από κοντά μας και καταντά ουτοπία. Κι αυτή είναι η τραγωδία
του συγχρόνου ανθρώπου: Να κυνηγά την ευτυχία στα μονοπάτια της θλίψης
και του θανάτου. Σαν το μυθικό Σίσυφο που αγκομαχούσε να σπρώξει τον
βράχο προς την κορυφή του βουνού. Μόλις κόντευε να τα καταφέρει ο
βράχος ξέφευγε και κατρακυλούσε και άντε πάλι από την αρχή…
Η χάρη όμως του Θεού, αυτή που σήμερα μας συγκέντρωσε στους
Ιερούς Ναούς μας έχει την δύναμη ν’

αλλάξει τα δεδομένα! Εδώ με την

συμμετοχή μας στη σημερινή εορταστική ημέρα και την προσευχή της
εκκλησίας μας ζητούμε ελπίδα! Ζητούμε από τον Κύριο μας να αγιάσει τον
χρόνο που ανέτειλε και να τον καταστήσει ωφέλιμο για τη σωτηρία μας, για
τη σωτηρία της ανθρωπότητας, χαρίζοντας με τις πρεσβείες του σήμερα
εορταζομένου Μεγάλου Βασιλείου, ένα καλλίτερο «αύριο» για όλους!
«Είναι δυνατός ο Θεός, γράφει ο Μ. Βασίλειος, να δώσει λύση στην
αμηχανία της ζωής μας και να μας χαρίσει αναπνοή και ανάπαυση από
μακρούς πόνους! Και όταν έχουμε αυτή την ελπίδα της θεϊκής παρηγορίας,
τότε με υπομονή αντιμετωπίζουμε τις θλίψεις, με τις οποίες η αμαρτίες
ξεχρεώνουμε... η σε εντονότερο πνευματικό αγώνα προσκαλούμαστε, έχοντας
τη βεβαιότητα, πως ο Κύριος ως δίκαιος αθλοθέτης δεν θα αφήσει να
πειρασθούμε περισσότερο από τις δυνάμεις μα».
Είναι να απορεί κανείς, αδελφοί μου, μπροστά στο παράδοξο των ημερών,
όταν παρατηρεί την χαρά και την φωταγωγία, ενώ παράλληλα αντιλαμβάνεται
ότι για πολλούς δεν αποτελούν παρά ένα ευχάριστο διάλειμμα της ρουτίνας
των βιοτικών μεριμνών, ένα περίτεχνο, όμορφο και φανταχτερό περιτύλιγμα
χαράς, από το οποίο όμως λείπει το περιεχόμενο. Μόλις παρέλθουν τούτες
οι ημέρες, ο βίος μας συνεχίζει και πάλι με τους ίδιους ρυθμούς, χωρίς να
έχει αλλάξει κάτι μέσα μας, χωρίς να έχει συνειδητοποιηθεί ότι όσο ο
άνθρωπος ξεχνάει τη θνητότητα του, όσο εργάζεται σαν άσοφος

και

παντοτινός κυρίαρχος των πάντων ξεχνώντας ότι οι μέρες του είναι
μετρημένες…
Όμως!

Η

εικονική

πραγματικότητα

της

φωταγωγίας,

των

φαντασμαγορικών σόου, του καταναλωτισμού, της διασκέδασης, των δώρων
83

και των τυπικά επαναλαμβανόμενων ευχών δεν έχουν να προσφέρουν τίποτε
το ουσιαστικό αφού «Όπου δεν υπάρχουν Θεοί, εξουσιάζουν φαντάσματα"
όπως είχε πει ο Novalis, Γερμανός ποιητής. Και είναι πολύ φυσικό. Είναι
αδύνατον οι κοσμικές δυνάμεις να ισορροπήσουν από μόνες τους. Μόνο μ’
αυτές, η ζυγαριά γέρνει από τη μια μεριά. Χρειάζεται και το πνεύμα.
Χρειάζεται και η ψυχή. Απαιτείται και ο Θεός! Αν τον εξοστρακίσουμε, αν
ανακηρύξουμε τον εαυτό μας Θεό, τότε παραχωρούμε το χώρο στα
φαντάσματα. Φαντάσματα που συνεχώς θα τα βρίσκουμε μπροστά μας!
«Για μεγάλο διάστημα, επισημαίνει και πάλι ο Μέγας Βασίλειος,
υπηρετούμε τη σάρκα μας με σκοπό την απόλαυση. Ας παραμείνουμε λίγο
περισσότερο στη διακονία της ψυχής μας. Ας προσπαθήσουμε με ακρίβεια να
δώσουμε στον καθένα ό,τι έχει ανάγκη. Στη σάρκα διατροφές και σκεπάσματα
και στην ψυχή δόγματα ευσεβείας, αγωγή, αρετή και διόρθωση των παθών.
Να ζήσουμε με τον Κύριο και θα μας δώσει ό,τι η καρδιά μας επιθυμεί»!
Ο καιρός λοιπόν, αδελφοί μου, είναι τόσο λίγος! Μόνο στιγμές περνούν
πριν το βέλος του χρόνου σφυρίξει πετώντας προς το μοιραίο στόχο. Είναι
κρίμα η καθυστέρηση! Εδώ, ανάμεσά μας, δίπλα μας, στέκεται Κάποιος: «ιδού
έστηκα επί την θύραν και κρούω» (Αποκ. 3, 20). Αν Τον κοιτάζαμε, θα
βλέπαμε τέτοια χαρά, τέτοια περίσσεια ζωής, που σίγουρα θα καταλαβαίναμε
το νόημα της διαφορετικότητας, θα βλέπαμε το πρόσωπο αυτής της
φευγαλέας και μυστηριώδους λέξης «ευτυχία».

84

85