J

MYSLI

I ~

ROZNE

o

SPOSOBIE ZAKLADANIA 'OGROD6W

I. c~

...

L

W WROCl.AWIUJ

.I]. no If" r I:."t 'lV lLUi!: L 1'101 A. 11 0 G Ul'rn t. A :K 0 R.N,.o\.

It 0 K tr I: B a 5.

,"

'Cokohdt'k 1.3m}'~'BBZ 5~rb:iej [ub bndow.ac, cl.j'h l'l2J1BSZ;U; l':::'o-lurultYJ r::.zy !'<kl""'pifionia; w~J'!;'ty kU;t3~dr! T,.rr.as. ill btl Ill} nl'r~ kCl

5'L'I..~: DJl3dJ z. CI&riiI :t'I te' 3f'II~2nllly ~ 0 ru r.'I_ Obd,1'ldi :sit 1. tEl: Hagin.£!, ii1k z :s.KruiruH! Dzi'frwi£~ ~ Inu i'!, ~trll'r ZD) le~nic, IIIDi nacho oiYni1~~y.

POP .l£ •

l

• *.

..

Pr'z,edrnowa~

N~ ~ d ·dz~ 1_],- d ·

re tee en lY!' _ "leroy przYK..la,. ze nnymocrney P'l,'Z,Y-

iete mniemanin SQ, to cz~slo przcsady wzmocninne od

dawns llrzyz,vyczaieniem, :il c~gIc nasladowane m.i1110 Ilozsad 1,- 'L1:;. a czasem nawet mirno naswgo Wi,a,sJ'IDego ,pTZ~ konania, l\.1it;dzy lviclu inncrni, wymieniam rutay spo"" sob robienia dalvnych Ogrodow, Ze ',v8zystkicb rzeczy,

IV

J(turc nas otacza il'l.; nie rnasz zadney, lto']'aby baltlll.iey th",ia d.C7£1 I. , ie malo kto tuba po nieh chodsic, kazdy ,z

zastanawialn i mocnieysze 11ft Imaginacj-i ezynila. wraze- ussanowanicm n,anie p,atnQ;c., rrie odwazyl 8i~ innego

nie, ink. widok N atnry, Powazna za(lzin-ia" okrepna t I~vo.iy'_!i wdzi{:"cz.na i mifa P,]"Zy~pr Iqzuie, ezasem n a wet i rozrzewnin ~ W niezticzonyc 11 s woich (1 drninnach 1) ogata, u:igdy s.i,~ nie l,)OlVI",~Tzn," Iezel] czasem z3,graia ,gl,val .. ton'"1 ly~n .Z Irurzen item ~ pr~,11\:.o 11 a tj'1.",fI dza uieograniezoi iemi darn mi. Dos l [U"CZ~ i ijLC na SZYI11. l)on:ze bo] n, ~ 1St al

11 le nas prowadai od ~T a dzi ci do uzycia, Zd ro\ '11'", sln by, b oga ty i ubogi, mlod y ezy li stnry. wszyscy w uiey llUl)"duiQ. irodlo zdrowia, z-aba
\~.y~. pozytku j uszcz~Blh~".weu~a~ R~'", k H Iudzk a ,1'0 I U),U~. s''l'~o.i~ uie p01lr ali Hie dos]blJ.Jl1aiego U;,o

rwcrzyc, imtc~i sjQ ndsunie od prawide:l,. ktore ona daie, Iedjmic powinna, s1edz@c i(J, "1rkonYlYUG .i l¥zUlHCnJlltO

\

'byrli zdnnin. Obrllz Nntuuy, ktorn eewszad nas otacsa, ,~ okazato.sci ~vwcy doskrmaley i pelney wdzi~k6w, rtie 'po1t:rofil t.ego 1'Vyl~pic omamienia. K,aidy clnvalil '" tey Naturze draewa duie i roziozystc;, u siehie ,Z J1~Y'vi~ kSzCl11. stsran iem kazal i e 0 boinad, Pofozenia piekne, Iaski i gaic naybardsiey z nieclicsonych swych odmian u pa'~Tzqcego mialy zalete, Przeciez W' swoim Ogl'odl.ie, iczeli kto z iedney strony lilicz,k~ Grabowa wysadall, za .. raz 'iak u,ayski'Upluatniey taka ria dru.giey rric otu·-eszLl1 uruiescic.. N Ie b ~dQ it! tu Innych hl~d6"v t akollJ'ch wy .. licza c : dosyo i tych , a by dowiosc, Ze novvy sposo b rn .. bienia Ogrod6,v;< reraz dosyc po,'V,sze.chnie pr.zyi~y, lest

lepszym, tatwieyssym i pr'lyic:tnnicys'zYln~

leleli sie o dwazam pisac w tey m Htery] , n ic GZynit:

ic}·. or '1)0 cz a tk owe ry' sy

. • - •. _ .. ..;I!~' ,. "'. - ~

Spo50b robienia dawnyoh Ogro-

~ ~ ~ "I iad ioiach Iub

to z ZlJytfilego :roznmierua. 0 mOIG 1 ,,,,13 omosciac U. '

dinv hyt zl~pel:uic temu prze'ci~nYI Od Sl1Ll albo i 'Wi~ cey Iat kazdy sadzit ,viclkinl. kC'SZtCTl1. lJ.rzydJde Ogrod y. 'Mimo nudo1l;v., ktol",e lvzbudzaiy, mime CO dzicnnyoh do-

Nie pisz~ 0 Ogroda.ch., iakby pi.sai (b)

11

Ogrodnik, Nie daie prawid.cl tych , ktore sil~ w tysiq.cznycb ksiq.ik,ach znayduia, I\iby eel zupelnie inlly: cnlkiem Iest sk utkiem przywiQ,zania do H1.oiego kraiu, ch.,~ci 1:lomnoz6uia \v nim e;ustn do Ogrodow takiclr, kt'olreby nie prze,szkadzniq.c Gospcdarstwu, byly rOZT,yvvkE!, i zabawa ; ie-by rnzweselaiac ""ieyskie 1\tJicsikania, przez to samo HW byty oboietnemt dla lU:1Z,CZ(Jsli"ienia naszego, Mysli tu urnieszczone w szczupfyra obrehie to iedy .. nie dowiodq, ze rue' ILylko 'Ogrody llpit(kniai~ 'lVicy·skie mieszkania, ale ie Ogrodem suuj si~ moze kazuemicysee, kazda l7

ioska" kaidy folwaI"k, naymnieyszy kQ!tekli Kazdy dzicn, kazda clnvila mnozyc moze sposoby do pl'zydania ozdob ruicyscowycli i do u"kszt.atcenia pov~oli swoiego siedliska, Kiedly maiatek SZCZUIJ~y rrie pozwala sadzic {luze Ogrody, SQ. sposoby, ktore ulalYIn kosztem przysu"oiv moga calc nkolice, ktore na 6,lV ceas sl,'aji} si'~ O,gro,dool VVlasc.icielui'

Ktekolwiek s.i~ nad tern zechce sastanowid, 1Jl'"Zyzua

wyp.· . elm" "c'

, ..

, =

okaauia.

Smutnie oboietne, aawsze t~ sam~ postae Go dziny , dni i wszystkie POlry I"oku uplywaiiJ

L

dla )]icll bez o drniany, C~lodzij:.cy po nich, zyci.e ode trawi, bez nadsiei upiftl{uienia, Iuh zabalryY. Ni.e ras i.aiuie uf.l'lvet, i.e musi utrsymywad clrogo s\v,oi~ robore, na ktora Z rriesmakiem patrzYt Og~~odJ otaczaiace Dom,. nnsze, czyli upi~kniul1ic mieysca ca1eno mleszkania na .. sz.ego, kicdy sif(. zbliiaiq do: .fllllI"Y, do tey prostoty })einey gustu PI"UW dzi."vcg ° , zawsze sq. mite i pI"ZywiQ. zuiacc. ~Tic tracq .z pr.zYTownanl.a ieh Z okolic.q, OWszem s,~ z nil! spoione, Nj_ezamkni~tc w zaciesnionem i opasauem mieyscu l~cz~ sit? z ,"fuzi~kanli7' kH,re ieh

'.

OU1CZflJ'¥ .•

Iczeli ten .z1Ji6r My~li moich wzbudzi w kimkol-

J .

ieli pomoze w tychie robotach Ogrodowycb tym, 00 1V odleglosci mieszkaiqc, mnze dobryh przyldadow 1V

'if III

tey mierze nie maia ; i.ei-eli ktokolwiek z moich Sput,'ziomkow z ukon:tentow,U]nen.l ClJrtai~c,posu'Zet~)e eel :i :int-eIlIC_l'-,Q ~ 1V ktorey pis~~ stokrotl1(), bede mialn n,agrod~ mniey Tohoty·.

~

I{ to P osiada lawn I c k Zierni,. kzo lubi "r~.es 'a; mieszka w niey, k to nakouiec chce 2i<l1..iad~c Og.['()d, usu-oic mieysco , w k~6ryJn JD.a iycie swoie p ~ d zie j' powinieu na 10 mieysce pau'z;ec~ iak na prsyiaciela: uti ypierwey go p OZ UtIC .",~ naydro bni.eys2:ych s.zczegulach" p rZ,jr'Wi¥ac S.I ~ do meg1J,., umicscie w nim spos,oby uiywruUtl gca w k~+.deJ POI'2'!2,W k...1.idym wiektl, ukrjwae wady,ula2y,_vac p.rzy:mio'~y, fiigdy ,go nie 0puS:t,:Cl!rac, zal"l,'NJJe rnu p om agac, a nakoniec ISC Z& gns tern nayprostssym, to iest nay'bliz:&zyID Natllry~ Nnypie-.rw,ey sdaie s\i.-;" ;: .. e rnieyscowose traeba pu;@'~J,ayac nml polo:l.cnic. BOo widok pr~d2ey znndz;i, ehyba ze iest SZC".leg61ny i rzndkl : maiac go wiecenie pod okiem, musi si~ sJJrz'ykI'Zyc~ 2'bio-l· z:rti pi1!kl1ych d~rzew,. ~1Zystey wOody,. zi~louoscii bnyu.l~y, ~rur.it przyzwoi~y do sadzenla pr2.y],ellmie',~ do prowudzeni~ drcsek, '~ys\i;;yc--i:-Ilif! po d aie SPOSQ by.~ kt6rc spl'2,rkrzy6 sjj~ nie mo:s~~ Trseba toP.d y obrnc III iej-sce na Dorn i 'Ognld JH~e-Zi si~ naypieLlieysz:e, .lL1i'IJ,YU un tsze, Wi_,.., ,dok.i zm.i, kiie;dy g.rJ W bJi.skG~Cl, Wpl1SltfZaC zr~czni{!',. leby C]lodz~ccga :zadzi,w;.aly; a 'nal

et dla 'Vhll,:;;cid,da Lyly celern pJ;il':yiemnym . .i ZaWS7.e nowym j kiedy i.e p osu.zegil ,czy Il z p o,mi~d!zy g~"q.,tych l~'zewiD 'I czyJi 8lchouz";lc z pag6['k,,., czyli mi~ldzr go.rami ~ wrcdy mozna m,6w1C, in wdziecsa caJ'~ kraine i 'wahii\ co d.zien, bo nigdy Die anudsa, Iak p"redko

" • II .. ... •. III

sip mieysce 0 hi erze, trze ha (:l.e tak rzek~) lv.isL-O f;.lYC 3i~ w to nnwe

lworzeni.~., i 'pr~cowa,c kolo meso podfug spo.sobnoSc1 mie'y~,ca i ~woicy~ (e)

I ... !,

Ho ale sm·lJJ!:rJ.ieys,zego, ],al ogrOIll'ne dzieltlj, laorYf,'h opuszcsenie i niep orz~dek okazuin , ie zElc.z~te bez riO ssadku, ,gim~ pr.zez niedosuu~k., cz~sto ieszcae osep e ci W8Z y,. CO pierlvley byla. Wielk..ie takie nieszC7.r~c1e, kied)' miejsce, ptzez si~ p[~knc~ dnstanie s;_~ w rfcc Bogacz.,~ ktun~gQ ~lS.t zly i falSzywy. Ten ztlpel"i.'Iile nayszcz't!~lhv~ze po,~oi£>nja naygof7.ey aepsaie. ZE"TI iecie Ziem ie ei ,t...[)J'lem swoi ev 'n ieum ieietnosei ; a dumnie

I 0 ... ~ '~l •

pewlILy; ie bi~dzit nie mOle, kaleezy i psuic Nature przez cn1y bieg

Z ycia swoiego~ Po 0 hrani u 1meys ca, na jwiekean ozd oLa ###BOT_TEXT###quot;I' sadzcn 11.1 Oerodow, ilaywi~ks.z.TI. ieh piekno~c zawiera sie ""y dobiaranin Drzew,

D - ~ ... . I ,. ... •

KJ[',ze'lvv urw :it R.o,;;;Hn; to lest : w p:r-zys tosowa niu ,;r;i,eui.o ,"j,r ;. ,Z] el on CI SiC i ,. ks.7.t~U.u, kwitnicnia,

!.'ysokosci i grrl.unkow. lu7.. W$zyscy poznuli, ole nadto I'egularny ,Ogr6,d, nlice pro.sw; ogIodzen1a ,V}"sokic, oLcinane dl'ZeWEl; ''VJ'.ntL1Sz0ne ich kszl:i1Uy, z.e to ,mu"ri~,pO£.y tylko bawi , p6ki si~ eobi : a 'OGrod, tmko\,'y ~ raz z:alouczony" tak zblozyd:nie VVlasdcie-lewi ~ :i.e sam si~ ill t! 'P Q,stneg{tio;c, usta wnie SZlLka inney p:rzeduoJlzk.i; do Ogl:odu me zaJIr-LY, idaie do Iasu, 'V pole" 'm3J. Trakr, alba do Wsi~ ,y lesie zUB yd ui e w S~St###BOT_TEXT###quot;,'iDi.e cieli'l odlll iany rozl iczne ~ df'o ill. co raz nowe ; w po lu SOllllU" n Ie ID l acza , wysokie ~j.'J.grod y nie tamu L i} mu widol.1!.l J na Tra \.(:J e .~p 0 d1.ie',lo°a ~i.~ (Zegos IlO'Y~"f;n, a ," e W si spoty ka. ludzi, b ydlo i tysi'Q'~zn€' 0 dmi i!:J ny. [Ha. ,c-zego:l. j I' yta rn S i ~, zn kja d.1I.1 e o grud, tego wsqstkiego wei i. uia wistoc~yc, a p.rzyna ym niey rm 0 cz~.sci z nim nie spoic albo nie zhli.i._y,c? Sarlz,!c drzewn ~ n[~J.e-l.y nasladowfta N.il'b:L~:, ksztalcic gaie przyiemne, pomi~dzl ruemi porohie ~cie.szk,r .. lildnie obsil!d.zone,pl"ow;:ulz..,) iedne ku Wiosce,. d.nJgie dOl Go,;ciciiica, inne' n:.t l~ki" na lad.ue widlokij cz)'li (Lo lask6w pobli'.ls?JcI1. Z tego si~ "Ul1ozy u.aymi1:zy, nayp!l!"zyi@mnieyszy Osr.QlL Te scileszki mai~c 'Oel iut~~esui~y , i!n~dziC nigd., nle ntOS~' 0 ds·Jonienie i d.abre uz. ycie

,XI

,,;Jnko~"I·; ukrycie grrmic Ogl!'odu, rt tah"l.'os"; Jlil aka l'n"7.cj'Jcia. ony(:h oSi! to (ic:l.eli mO'l:lI~ u:l·yc tegn ~d~)###BOT_TEXT###quot;{a) ,czary ~ p.rzez k.Lol'e O.gr6d sj~ powi~k8:,:a ~ Od~l'
jr.iil:; odnawl11 i zawsze odwdaieeza nown Iuboscla

... " .

'YlnAcici{":'lowl, zn J('G:o prnce i starnain, IIlLl~zCy w nJ,,yrozlegleyszym

OSl'Od2j~ dosz~(1iszy do km'1.ca", oko smutnie posLr.zega rozUzial Sztllki z NalImh do k,'~orey 11rbyrtHvn'ywa~'i)c ]j]3JJJi~Ju!J.i'e,}'sze dawlle J."'e~u1anl!e Ogrody, rrmszij, 'W jn'lflginll.Cj'l ###BOT_TEXT###quot;~fdnzyc-~ a w isrocie s.i~ ."iprzykrzj'c. Sa~lz;~I'~ Z~S drzewa Z Aus.tcm, iodna kupa ['1 i., JrBgie odrlzielnie, iest to go l.owac sohie 0 dmiuny b ez Ii ku, w kai d ey poue rok 11, nn wet 'W ka~~k'Y C7.~~ci dnin, Tlrzewn wielkie, stare, iuz ria Sfnncje wyrosle ; rz..fc.zM ki czpHe~ szumno pJy~ce; ptlgiJrki, doliny: 8-1- 1"0 Skal-b y, kton:~ trzeba eh wy lac' ~ .9Z3 no w 3,(:. 1·;] I Y ki Zf!.~ dro bne, 1"Zl"IY ko sndaone, weda [)1iH.]na, szezupla i gWDJt('m na miejseu l"iecznie stoinca ; g~jrec:zki sy .... pam:!', ),'o",1.i p'~d posiacia kfLoahhv: S(} to pnyllalki, od ktcll'ych zycz~ i:Jl tlBJyualey si~ u"Zymai:~ 0 A.azdey ,cz~S,ci til wYlnie.tJioD{!J ohs;;::,erniey ni(h, ic 8i~ b~{h-ic w Rozd7:li,il~n{'h poznieyszych: tu i€S2C-L;~ l'I.f O~OhlOsCi. 0 przyd~m, i,e' NaLnry nigdy przymlJL~zac nie trzeba: w kazdYln' rnieyseu tego .si-: lrZiymac skulu~, ltory ana sama oznacsa, 011 pnr;ykJEld: S0il.~

nie sypn'c nil! l~ ka ch, na doli uacli; 'GI10t i [ask i 1; n ie, ukl a da,c: ,. gdzie ,Lw,...~..,~ ",,,'jrdy..,k

~ ""'"0 sla sp ad ku nie ma, i za dney Lakiey .rzeczy nie' i0d ac i n.ie UJIl ie- • .-~~ ,. J' ~ .'It szczac \y ~WO.i.Fli. Ogl"O dzic; kU}fa. L ea us w. lviczney pl-acy, p Opt ilw k i

ezy1! wsparcia nt:r7.yL1.1SU': -'3i!:1 rue lTIoze. DruSi pl-zepis Townie potr-zcbny

ten iest ~ i,e'Ly file podwaiae tyeh samych widolow;- lli'gcly w tym sa-

mym Osrodzlle· nie .ltaw.EtH~ ,(h,-och albo uzeeh AIL-lnck., k.ilku dudu ...

p€k~ mnostvr;a ruiD:;. ko~ciotk u.w, V~lue;'Y'czek:. Juk p.r~dk.o hi sarna l'zeez:

icst rHl'~YrOf'Zon.~, dZm.eJL].C cieka '" o~i:, iu:l. iq zrrmieysza., W ogole. skt!-po

tal.i.ch d:;;:ie.l trl.eha Ui.J1"';b~~J trz'ebil,- iieby J.niidy przynayltLniey eel i wy-

XII,

k . ]' . '1 1· L •• r 'n ''rioT 'T ~

te ] A_ ;:'O'll,'~'J Ii ~ l, ±.~ j y HCZU.~ ~,,"'i'O,i,<;I rue Cli.lhY ..t: .... a tnry ~ CO meom Y j tHe

.~ Cae s i,~ musi, Jdedy 0 gro d napchan y A1 ttlnktJfalli i lmdowami, do k t-o:RTch plf',zy$?',[~dJS7.y ~ nic inneso snalese nie l:m:l'zn,i, Iak \vi!guc, Frti~ki" kurzawe alho iawk~ starn, n.rt kl6rey ra,a .. e u;'gdy nie ~iBJ,da. 'l'ot. S.'1l.Tl1LO i Z N"p,isfllmi ILlTI'~},"'C trsebn, Kiedy g~ trHfnif! ~ stoso wne J' p:rzyzwoite dOlrnieyscll lub do okolicznosci , kicdy s~rzadki~, krotkie i w dobFJlTI gnscie;.' ka±d,(~so?,l1;str'a n.'1wj:,~i ~ i i uteresu I ~: lees kied J ie 'luzlna ... mi sypia , kiedy si~' ,po nieh usrnwnie df"pcze~ kJedy sa ~biote:m sl'uw !'!J nie Tiny.~li, 'to Iepiej, if.eby icb. nie bylfl. l:()Slk.i.., kladki, ,lawki i .. nne Pl'Z)'\lfoieuia o;rodO~l",re, rlrr1{nie 'tr~(,J:Jnie trscha rozrzucnc: nigdy hez celu, ni ~dy bez ,PI'7;,)",c7.yn y. W wdy C~ J kOilrYito sc Ogro du ,r:;7.J li kra iny ill n Z'irli ji~z,ek, harJJwni;~, nat kr.6r';l ,P a ll-Z"JG, nie ty lko ok o n1..ile sp 00::1- v{a, j1],ja nawet Dusza roskoss znayduie,

:Ponlewtlt. sadaenie Drsow pienv,lliz~ iest robota 'I,V O~odzie, od ~f"go naypienvey z~,ezn~~ A nim obiasn i,~ sposu b nkladania on ychj - la:eslL6 b~d!f nieknire pipk.no.5d i niytli tych ozdub 'Ogn)Jo"'~-ych i S u,e~ll is.k naszych, lezeH 81 g cokol w]:ek nad lci:m. f'oz~~o{lzic b~ de j! sp (')dziewm:t11li. si ~ pn'll h nczenia, 0'51'"0 t] :t , D r;;::ewa ~ .kr.zelVy is auzenit: i ch, wi f" le J rri moich (DS].'1 dz i,I y. N i C I2LZ, pod ieh cicniem C'hodz~c., zal i tro ski zmnleys:r.nne by.iy; SL ,mi ~Jzy b,'rr.i l.l1L~1!Ce:mi ~,~.ilinamj, chwile zda ... wnly .. ~i~ pogodni:eys2e. Sl:l'uciw,s7.Y nawer 0'Yc~pn~ i N<4dziei~; inne zahu wy i ,rozrywki stra d'iy dla m uie WSiH? ]ki e wrlz It k.i i pow nby: ta iedua nienstannle hyla n'!Li ,nlib, i przcI'yw~].'l smutue wspomuienia. N ie raz stare D1'ZeW;ll pr7.'yp aminal y ,mey pamieci s,zcz~sJ'~ wsze czttsy:. ndod e sadz'CJ.C ~ npfljuYlvalLLm w pl'~ys~lo!+d pogodnieJ~ze Niena.

o

.

D r Z C w a C h,

]\Ti~ iest t.o p1'.~;f".";IJ'.l '!j,~,' po chwnle , rLIIZ)'Wi8.'r. Drz.;w,il n;lyw6p,rn:ial~z~'Jee ",.szys'tkicbt ozclub ~ ktorcmi Ziernia iest okryra, \lY wielkosci nic z nierroi rowniae si~ nie rnoze, Sk~lr i GL'ny s,~ to C7.~&ci tey~(~ £an'H~J ,~[em,i; a choc mi~tb~J R.os1in41rni i kwiatumi .si'~ niezliczone odmiauy, wsselako u,w~:llli(!J.c,. ie 'te dru L 11 te..r S liego rodsai u pi t:kno.sd). st nsowua rac.zey.. do. siebie SOl m'y. d ~ nyszni. ic ~,ie ozdohn ~ nie rnoaa hyd~ 1] Z v-

JL.... ... .. ,. 0- "" ..

tern i W ul ozeniu pi ~ kney i r021~gl ey Kl-ain,Y, elly hil ,inko ]Hozj'da tki do. tychi:e d.rzew, z.o. korzystne nie .mogo;!. ze skurkow Swiatla lull cieniIl;zc slowem gin~ Vi oC·,~~o.~,ci wielliego ubrazu , w fjdliegJ,oSc[ OTJS7:er-' p,f.!'ga mieJ$Ci:1; musiemy ('I[lC pienv:s.zel'lshvo D.rze'\:rom, ich. postaci, ga I ~liis,tDsd, pow,u .. lse ~ co ,do 'l'in~p aniaJey pi~kn,o.~d to iest owey P iekno ~ ci romau!Y(2;ney ~ pieknosci tey, k tiJrq. przeklnda ~·ialan!: Iul .. P Cil eta ~ a. clio k 10 r{lY zbiiZnc S] t' lUllezy, He m()zL1(l.~ci~ W n'11..~]a downniu. R6""'Die ~wieie: biy~zczlJ.ce tulol-Y robacskow i letkieh motylov .. -" clioc pI':z,edzi wne W swyeh odmianach J ietl na k usta pic mUS:lfj.~, en do ksztnltu i prop of1cyi" Z

l,rit~nr;~tom, w)'i~ze,Y klassy, N.! i2zapJr.zeC'.zO'.n;i;~ ies ~ 'tOp.ril~·d~. "~c N utura na y~:l;CZ:O dtzey Drzewa 0 dmiauami ubogacuc, Ilo

{I}

-l

nlen d] a d2iecip:racowac. Z s~an~,go Zia]['ka. w pi~ f.ym ro k1l.1 owoce ~i~ ie(h~, at po sianym lesie; w kilkanascie Is . r, iut. Z uknntentnwauiem chodzjc m oina,. S2cze.sJiwy ten" lto ,~l["7.e'Wa U 81 e hie zastanie ; ale S7,CZ~';;].i.wy i ten, ktOFY ie sadz;'.I,e, w przY$zlo.flc:i dla innych i dla si,ebi~ p:r aCHIC', Ktn lubi W .i.es ~ kto lu hi 0 :;rod Y» k to eli\! gle sie teTl'il! ~i'llI'Lld uln :: 1lS!I@IW1'1 ~ m ~ zaba wt', 1..10,1";1, tty.;l •• n:Zi1e d aiem ret UltZllll:::ill. Kll.'~da pon.!/. roku, kazd y wiek ~ rosk 0:'3.:7. w wm: :r.nOJ.ycl:u ie, W sdnracnlach nawet [']Ii~szcz'~'~liwych to ieJIlo rozrY'jNaC tnoze" i to iednn w8z~,(bie s.i~ Zllilydllic" Bo choc cz~,sem S"!Y'[It!towne okolicznosci jmisacza Sif.!'IIUska!. :iiili .. isse , ]II a I a liczbu lat W 1"01 en. ten, gnt~rnek lil'r'lasno sci. j[-Toyn!" N atura, bog<Il,,-1. ziemia, nig~ly nie o~h.fl""'W]a SW(i!,kh dt:u.-ciw. J.eieli w ci\tgnl !ego zhi0 I"U'. rnysli >e:r.eSh) I[) '~:~in wspominam, to. ella ~egn, :Zoe pr:zI2'konankl. do.s"viadczeniern, radabym wpaiuc '###BOT_TEXT###quot;1' ka.:l.dq~o sklonacse do tak Iatwe,(1'00 113zcze~,h'~"i'ien],;..t.

11:1 '-

Nim winne szcze,goly weho[hd'G h~d~~ '###BOT_TEXT###quot;'~pOn'Ulr- tntay 01 dawn.ych

f.1]szyvvycll przesndach, Nienahlh'a.lne .rzeczy ,,'Y niczym podohae si~ II ie JIll ogiJl, dopieroz w tych ~ :sdzj,e.N atura zd,ue si~ naydos.ko naJ.sz'i}. l)r.zYlllusz@ue k~ztalty W' Dr,Zel,v.1ch" pod.tng mnie SOl!- obrzydliwemi.: (ij lscin .... me w kolumny, w glllki ~ CZ)' li rozd~,gan.e' w WaAJhlarne; iadneso mieysca nie adobia, Okr,zesanc Sl¥"iery ~ ,1ll~C'"Lone Craby, p[)d.ci'~~e l.ipy, zawsze szpec"_, ni~dy nie .sttoi.~. Iesell p~Yp'adek Inb nieumle]~lID.OS,C oszpeci drsewo, alho iezeli Syn po< 0 yeu tak 0 h ei tte zils tanie ; w ten C'.za$ naylepiey i~.,d: ie nie ~yk~i'lC !:JQsta.1iNlc Naturze , ktO:fCiL ie z czascm naprawi i ,p[.zyodz.i.~j_e. M~l;e]i :zas ta.k skalecsone i od wi,~k.uw :rtrzyi one" ie rii e rna naazi,d, ~by 1,szta~ t ned y 00 dmienilo ; 'to radz,!: .go nie 'l[IJ]Ol'!;·ii.H~ ~]Ul lomlnek ]?rzesndzi6. Sz.palery tenze. sam ]05 miec pOWinllJ) chybnhJ{ byly o.sob:H",,~sz:,ey pl~knQ~ti i w1solto~ci, albu ie-by

ella C ll1'lde Zrv lerze 1'6z'ni s,~ ~ od sobia 10 wnego w dlL'obnyclw cr.,,},,,, s ~kach, cz~sto niedos ciS}yd~, I~rnedfjz W ,prj' nejpaln ych podobi tdi-5two~

s; ~ dzleie., Drnbne cz.'}Stki:; lnrorosle, kw ia ty J' nfIJSI~ n~, , s.} sratoceuie iedne d n 19int P odohne ; a widkie ry s;y , ~ ktorych 'r,'TpJ. Y \V;')j:i ']. paymo cuievsze aczne .;;;lu tii '. calkiem i sa w~~ze- ~i(·~ :rozni n. Nit= widziemy

~ , ~,. '.

uigdy 'nlw~,ch '!iYSlm.1'lb.lycll D~Li:"v ~ icdna liczba ga!rzi~, ,Z; lt~,,

rlLyn1L

wlerscholkiem, rowni,e przepl~cjotl.ych ,~~k.?mi. ~jgdy I]aJ Strumykiem d~vie Brzozy Ute zwieszaii1- w' tyu}ze Stll1:JyPl ksatalcie Si~lkkh gal:~z,ek swoicb~ Nigdy dwie Grusze stare: ~ 'przecb.;'elai .. ic S~S[Cd.ztL,e pohlL:; rUl'i·nym ,.tell. nie okr..f'!;r1l'ai~ ,~i.eniem. Te tn d,lFY hoy,ney i opa.trz]lPY N anrry , nam So'} 0 ddane. TyC'h (0' dnr'ulJlf trze ba umiee .$zCZ ~ ,sliwie i pr7:yiemnie u~Jwa!c,z'ehyz nidi "l,;ypi.y'l'.'lI±Y skutki :na:ym.i.l~ze, lui j' Lli n~)l)rzyiemn.ieys\ze, kture pow inlen st \l'o:u::r:ac' gllLSt pra

~"dz.i W Y , 2r~CZ1:la umieietncs C i rozsadek.naturaln y.

DnHEW.ll ~ p ~'~ li, ,m]o de ~ W2J13.&z.9;,i.,. si,~ gi ~Lko w g('H~~~ 'lV tey F nne mainw soble ].'e'~ko.~(: i po"wie'1!r'D.Qsl: ,p.r;r.;yiemn'1; ale POW?ji~.~C '[lie U10gIJI. pra 1,.",·dzhyey okaznloscl ,i prop'Di"cyi~, do puki oj e doyd tJ.. calego ~n"'''~go w~ros:Lt ]., 0 tym unyp iel"W'ey powiu:ien pami~t.:'1C SaJz~cy i tak miessac dl"Z ewa ~ :l.e,]_~.r z C2a1H~Jll iedne dj;u.gk:h nie ernUy, nie pB t;d Y i nie dusily+ .szcm:esU" .. yten, k!o,ry zillsfanie na gI1J1lcie swoim drsewa state. I..Jan:1,.",·iey mn czek ac s'l\. 1. t I:ku swoiey pracy, swoi ego starania, S ie d.Z{L(; pod ich eieniem , u klada dalsze "[0 boty; ill ogo~iL1wi '1c '0 yca CZ) Ii Dzinda y.,e ie po • .;;;adzil~ Dcbrseby bJIe. dla Pokcleu pczy.szlych, bdyby kQldy go towal l.ll:l 'h~z same l.jmz'cz~S;hw ie]].i.~., F<1l,j',52J1VY to. ien aj":@Lu1'[en,t:: I H~' i a z,tl starr, z. eby]n dr.zewa 8 ad ziJ; ,rJI_ U op i erG:l

" boo· • i' K - 1· )]' 1. T.· d'·

~ t . y m 1 e ~ 1 a:. '. ' i1:l.U Y 81:- ,czego.~, uoczeKol, a ,.tI",~Z y p.Fzy t~Ul P OWl:""

sip .. ~nflydc:nyaly w: ~-akich "u1Ieysc:'H;h ~ gclzic kolo nieh "Klomby satlzi~ si'~ 'm (1 e:~., V\r ted)' ~H cl;no tzyii. s.rzod ek klcrDlb~li. uzyc: ie mozna bardzo d~odnie~, ~. tyro. ostrzel.enie:~: 'i.eby z g,oIY pop.rzed:O,ilc nieltore Gnlrz~e i. pfl~,erw,;:'c tt~ n.ni~ 'P.rosti1' It:o.rLl.by wieraehem pr,zez.i,eJ.-ala. Drzewa nadto r,eSLll3.l;·uie sadzoue W Ulice, albo ,y cynck, ro iesrt '11"J1" ptf-tlO -dwze

"~ $7.aChO"\inic~ .zwarH~ Q [tin.('D nee ; radz£: ezasem Od,:iliOWfll: w mieyscaeh il.1z ~·ybr-aTilych, to lest: sdzie si~ Og':ud rna ZI1- kJmJa:c; lJp lnL~~ sir:, ze dla cchronienia i~dnego drzewa, Z(~pSl1C m oz,Llm W.l dok , czy 1 i .. mi,p~el cal ey Krain Y» cz y Ii p os rae narurnlna , ktul'i\ nayp~\Yabnjeysz~ Jest. w Ogrodack Pl-z~tiwnym za~ sposobem znt.!Jy(b~i~,. i.e d[·ogi, seiesaki po. polach i l)o! VV siach pOh".zd.Jllii) tlu::e'w' regll Iaruie sadzonycli, .al1!2 n.igdy otizyionyc1l, chyb.a w mievscach niel.J,.ol".yd .pOl'.n~ri.eiSyvnliQ.t: ie .. od doh]" .. aLy nadto ~ nie znkrjwaly tych wi dokow , co. .s,~ przyiem nemi I P l.f! ktJ.~ mi, B ywai.f.[ ezasem taki e drzeWBi, i{,e wru:te S~"h zeh_}~ St050'WllC ulozenie cLli~go 5runm'w oknlu .nieh lez..].cego" iedyuie dOl.l!kh~ 1J uwf si~' to o' tych wspnnialych tr?:rs~olemich , ,tI.l UO .1 6tnrszy.clll. Dreewaeh, kMre kaidego zad2:ii'###BOT_TEXT###quot;iai .. ~. ZJatza .si.~ CZ£Jse~ Dab ogt"ll)lnny" ktOlY podJug rnnie iest iednem z uaJpJ~~' lniers~}lch· -dri~1f. ,Bzcz~.~U'·i"ie staranue filabua tak uFz'!I.h-H.1.~ ~e ll,IJ)JJ.lf'knieysze .i. r3zem :;uay'pOt,y~~~n.Lej.:"sz;e Drze·wQ. w.sz~dzie cObt1..i .. e i ni.~~ iest rzndkiern. D,q.b nr, po""a.zney posraei- swniey IH1YPysl:nicy slf wydale, kicdy aam pannie ~ :i~o .rod.iG3.y ,[o{1lloiy~to!i,c .sal~zi,. I'ozPQ1 ierame smiale i dalekie 'DIe doswala drobni[!!tys?.ym '¥!'"L.ITI,IISflC" .8i~ wlulu slebie, lezeli
If lesie mnustwo D,t;:!'.H}'W mzem. \YZl~swjQcyeh .. a pr~-ez to 50Lit= nie mo.g~cydl ssko dzic , $ntYll"1.i(!.i.t Logll C twem dla V\lt:1hLicieIa; "
1{ QIgrodzie, czy wkolo Budymm luh v.' obrazi,e, I?~h sz~egQ.1ny, ,Yymos!y, :.;;tlu~y,,~cst zalvsze n'aypi'L:Ill1.icyszym. D;~b_

1_

"

..

4

..

5

'w iak:imkolwiek b(J.d* ]...sz:taJde', DIe powinieu 'Iu,gdy byd~ obcinanym, 'Tak. pi~~kne,go daiela N~tUl"J ,I1~'k.'1 ~ndzkr').nie ma prmva poprawiac, Df!.b raz skaleC-2oDY ,ttaci na zawsze .(j,Wq, pow~gf!; powoli rO~Hl~C'" iu~ :nigd y odzyskac ]ley ],T~ e moze I i ak A utor mdwi An sieldu : ~,Raz tkm~ =s ",1;y; iu.i z nicgo file splJC~ 5i~ 'li,,.'i~cp.y (lmm.rne 'Ok:r.~ty, by nn Monu ~,p8 nownly, '" 'P'~:envs.z'y ,y d ostoynosci R1 i ~ dzy drzcl'inuni Hi"! b ,mo e i wfl.~dz~ rna, sobie 0 ddana nail gl'l,ml;.em, na lL6.rym. sto i:, gd Y lVPUSZCZ,' o,gromne swe korsenie w gJ~b przepasci Ziems.l{ich:, Db 'tego iadf.iHl= drsewo nie opiera sie tak silnie WiclU'orn.: iadn.Q M.kie-,gD ndpnru nia d~! i e bursom. IVrr I C iego, .i p i tl.no~ i; ~ S,P 61nJlll l'i'IJlU~c korytem ~ waaielJl nie 5i t::: W5.p om,asai~,. Gd y wieki upl yn,~ , D iJ b rue

V,zrU$.~ony sto til. C, i 1 '[7; 'W r edy nie d zieli si~ na konary, ale zcl aie si~ ~ ~l ~ riel! iego. iune dZ'"I'iga drzewa. v~r opisaniu D~La zapeminac nie nlC!:l.na ,l['o:d,egJ,Oiid. eieniu, llrJ1"ym ekrjwn siemie wkolo siebic, DL'\ leso san'JJL1So mn:;ey .. , sze drzewa pod uim SiJ,tlzon.,e" Uf.r~ymaClJy si¥ nie ]no5Iy~ 'TrwlJlJosc ie-go de diliemu ly.ide ozdohy. P rsez W i.~li D;J b n.~ by'\'i'l pi ~knosci I po~"~Si , kt6:rey nil wet ,gj.ll~C, rue traci ,zup elnie, Do czasem iut. mydHLI~C:~ siwy Wiel""Lr.:-ho[lI:k"'Io-.znosz<J.C 1:.11 oblokom, ieszcse .HrCli ir upo .. w,ltini~ mieysce, 6dzie przcz kilka '!,'!,II,ek(hy \~'1Jj,-":iS WJ, D LJ.b w dzi kj ey Ii "y natumlney Krainie, n:hn'lie iak i w~y;. co Sstuka ukladala, znwsze ,iGSL wspanialym, P'rzyda.ie po,
!.'agi Gotycki,ey lub inney Arcnitekn.l:t'.:le, l'01-walo]) e1 S ~i!.ro!l.:y tney Wie?-y, flU. wiec;;:n yin ruiuom , rozci.~,gai Q.c swe konary obrosle mchami, po murach hluszczem uslan yeh, Zd,a i e si ~ wte J y fo~vien.nicz:~ olulzalo,ki"} SlTDi;; te mieysea ~ te ,,~idoki, ktur:ydl pnC2~bJk. sin.ie 'ltY dawnesci wiek.(j",,~. Rowni'HmHy D4;!U aielony na murawie, kola Dnnsku lVi~yskiego, '11.0..1 Scru .. mJkiem szumnym. i 11:rze,;,D'lNa. ,pyszne

zroc:zysl;"1n, allro poJJug Opi8il]li~, Mihona. l1n.U',,,,;.1.C€'So: (~)

. ,

, .... , I • .. ..

"D~by oslanialy chat~ u'~og()., a z pom"i.~cby gr-sto liseiami ,~,kryryeb "gal~zi , d y10 siny 81 I? cisn~.l.~, D ~by tak op,~suj ~ c, nie nlLo"vi, si~' to

o lTI lod yell plonaeh l' 0 :D~ bach

Y' naszych caasach sadzon ych. ; leca

o 'lJch weteranach pn.szcz 51 ~bo'kich , lub 0 tynh '} co 0 kry\v.1 i,1} ad. wid;,o~~' grub y sp okoyue J' nlboli tei 0 tych, (0 Os,l aniui i!, cza~em Si ell]jska Sl41I'OZ y1!;uJe. Takowe lin drzewa kto szcz~sli.wii,e ua swoi m grnnde zastanie, powinien dla nich. wiele cz:ynie, i z usaanowanicm ua nlo ,P!tJn;~c~ r,{!szt~ O,gradu do nich gtosow~b;

'Ieiclim d~l~ p,ierwsl':':€:"15hvO, co do okazaiosci, D~~bQm; innc drsewa m~io;l 'ea.kie swoie p i~ knn Sci i u~.Ytkj., W sp3ni~JlI!. [u dla " ieidi rri e byla IIloi;yc~mi kaleczonn, roztacza a~. fH) Z,~e'm[ ch~luile g;;lll~.zie swnie, Swit1c na murawie iasno-~ieloneYp'rL~dz]wnie' si~ lvydaie. Rov{nic Ii, zmieszaTItl z; letka ,Bn;oz'l ~ spaia 5i~ Z' :nii} przyiemnie czy na ustroni, czy· W K_},6mbach. Ga,~azki p.owi,p.wn€' Dl'Z(rJ,ZY snadain i ,\VyITll 'cfkr'Lla s:~~

. .. .- -lil-" .J. II..

Z P OU11f dz y d~;lkif:l1 Konar Iodlowych.

BFi.:OZylV wielkiey '. lice bie, h ez Inuyeh drzew, s~ 0 b o,lttne. N.1 tu ra. zd~ie 8]~ ga~a "~'YznaC2:a~ ,spuh1J.c dJa nich miesakauie .z lodrami,Snric""" I':ilmi :; Sdyz po Iasach na Y"'f i¥cey razem rosna, Trzymaymy g it tego ,i:ladu, po cze&cii., Bl''zo:or.' -Qaynlniey8.zy wiatrek kO~\I'sze: Iodin zdaie sia

L _ 'U ~ I J ~

lr:Liel,,:znls.z;on:~. BzsoaaIasnemi o"kry-~aL Iarhami: Iodb ciemnemi kolararni \lbru'wi,~ ua, Spoion~ rn ZMl na.yp.r~yicmni cy i m ie J see i siebie $rl'uirt~

Top ol~ 1;"yn~os.la ~ C1.:J li zielo I;Jja ~ (:7..1 b t01lfn" Lilia IT" Y 30k.O" Pi ~dl icy okry!jf' S ~ kami i wie.ncami zioln nemi lest nicposp 01 i L)' m. JI;..~:~~ \V,l 5i~ 0, Topolac1lo kraiowych, ktore:rn t1J'i r). kUla, g,."b;tnkow -' iako w; --r ilrz~by, Osi.k.i, Sokory, Top ole srebrne i inne, T'QPQla Wlo,s ka piramidaluie si~ w:~o-si~ i. mncnn >od innydl drzew I'o:l.ui .'5j~ kssraham szczf:'gllInym;

'brzei.'1-c t.ci.e&l:k!t lczyli droS~;. 'fjl',ielkf,!. iest o4lcl Ob'1~ .

·;~~~~~,/~ ~LIi.y ~,~~~~ r{d~~

7

m ali przyiemn~ sielono &ci ~ s l.or.} ~.DJsn IJ , pl~ep]a.1taDq. mchami 1'6~ ifM?gO koloru, SrJ wspauiale,

KJony,. Im""fo:ty, g~&to, sutcmi H_s,dami ekryte, lP:rzedZliela].~ pr.zyieu-mi.e inne ,dEZeVV.1~

Osit~y:tUl Iistkiem dr-i:iJ.cy::mn i Slt!d.kt!- korn , lesion znloLi s.it~, letkc~C].'J., kt6j"~ Rrtpnnieys.zy wiatr kUiys.ze. Te o5tatuie drzcwn przyzlwoi.tsae 05.]. W sminie mjguzy Inncmi, ;pi;..di same. no iez~li Dab (,:zyt.i Iod I a przez 5"'0 E ~ oS i I ~ uznaczai ~ ~ :i.e :i.a(lney nie p 0 uzebuia F odpory; powicwne ~ ko~rsait!ce drzewa lep.iey Sl!: wrdn.i~~, kictly ich gLl,hp:ki jgrrli~ pornipdzy innemi,

Iesion P rses trzegn m , i.e iest :nicni y lir:! cznym Llis kJ), Bud.rnk6 w ,

ll~(l nc ptIJ.U'W'a, milionoween robnetwa, lesion Iatwo sie nn)'huuie.

!OIl .. ~ c:. 'II .1-

l)':dia sie ezasem ~ ze od wi n tru eauiesione nasienie Iesiona nn. Inue

~

tlrzev~'o, do k.lU1I'C5Q. uczepic si~~ moi.e, zarnz puszcza w nie kerzonki;

po kilkn leciech l'l,rZI1.(D:Si. iSi'~ 'J]lOiLlie i rozsculza to koldlk.nwe sicdlisko , zrlymui.e W nim posi[ldlo~6 i panuie W srzdd I'oza;~pany,cb przez ml! ego rcswalin,

Gurowy lesion Ff"Z~2;W,rmiem swolm oznacza , gdzie ma zwyl..!c mieszknnie, '".fC!Il I'od.7.;f1Y drzewa iest trwalJ i wJIlJ'Zy,mnJy nil '1j,'ichty, :f1l rQzy na Ylllocni fJ:}' .sZ€' i inne pl'zyp adki, Jest ]ji~kny i IH}Z y!cczny elu rohot gospo~lal'8lich~ Ogrod.owych, w Arclli~ektuI'ze i we " .. rgzelkid1. lZ.e m iosli.ldl~ 'Tfl k owy lesion i est smialym '1TI.m p.·.~21u:n.'lcem., nat)']? uino~ enleyszych gbl:' Szkockich : IJewnie, i na Pulskieh zn.1ydm" ae si~ lrnliU8i. W Szkocyi \,,~ dilwnycll ~Viekl1cb, l.iedy Zabobonnosc i nlewiadomose obcjmownly f~ cz~..;;c w SIl6Jecz:!aD.stw,~e" ltor,Q. teras dzieli Nauka z pr6znosci~, a. eznsem i z Ni,mviar<J,; Iesiony tego rodzniu Ly~y eelem \i'ielk.i~bo uszauowanin. Do I:ego cZ[Jj.suznilyilni~ pnie 0gromne na

8

dawnych Cmentarzaeh, .IuTJ \' Obrt-Lach S'laroiytnych Swi.~~yn Drui ... duwt kro,.ryd1 pcwnie Ob.rz~dk~ okrylr'iill cien tycb. po~inych. draew kll! Nif.biooom wzniesionych, Teraz ieh skntek ''I.'$ptlnitIIJ wirh-:it"i~1ll w s:ornd.1 Sskockleh, gdzie do n.ie.zmierncy przyehcdza l'v:y.suko.sd. Tam nil sk;) Ij.q'fydl przerwnch , okrytych ciemnsm i.. Iod I arni, rozrzuca i t} cern i cienie 0 bszerne na doliny ill Ieziora, J.e.5. ionj: 'I,'I,rys Q kle mieszai q. i s puszczai., swnie letkie i ~i~tkie gn1rJZki.. A Sdy "dairY ruzkolysnln ich wlerzchotki, szelest lisei przJpomin3. lV tych odludnyeh krainach pienin O'5S iann .i smume i t'@;o dum rtf3 In. ~esiol1lo',,,!e dl'zf.!-wO m f!, tysj.~czne uiytli. DR.\Ull IlyeerL,e ,,,..imli rnu CZ~5C swoiey dl\'alg'; ISd}':l. kopiie, ktoremi turnicie i biil''Y cdprawiali, hyly z tego drzewa.

DhlgobyLJlo k37.ile slrzewo M.k obsacmio opi~y'L'\·&I.'[:. ]\T,'\ tp~lH saJk.m·Bczc,. :i.e tak s2cze.slmwie· zt.ztu]zila Nr:lLIH~ ~ 1i. kaide dracwo ma s,y('l,i(~

.. iii' .. ! f' ...

'P.i e kuosc .i swoie 'lIz J de.

'\iV ogole 0 ozdobuch., krure z drzew wynikal~, mll

Vi~e, nie moinilt zn po mniee ,0 kornch i mchaeh rozlicznych , kturc b ardzn .1Ii', L.roi;) KJ U i nb r. D nwniey , m ianow.i.d e w Olgra daeh, ~1 rzewa skro h ali i tak '!ii'!:vel:uh:n1i, ze wszvstkie :!'ole-,. iadnev o,clmiany nie wrdawJfv--. T'i?.Il'az

M~_J rJ v Il1o _ 'III _l'

$~k.l na Debie okryte SiWJID i blndo-zielonym m.chem, platy biale i

~.6.Uc na EukOiLCh, wie~;i(!e 'i",'loclHue na Topclach n.aJ"vi.~·ImnycJ!u. i h:nu!' rO:1,1;CzlH:~ m,eity 'bardzo SZanUl4-: w KMmba.dl i oddzieinic1 km.edy 810- nC:CZD" p:r.omien.ie nat nich bii'h prxedziwne czyui:_1 ~kHll.i. C]lI.'UPO~'ah~ dJ'zewa, pn.~,e pok:r~col1J,c, k_1]ztalLy sz:t::zeg6lne, bylo nnmralne, adobia widoki, SUC'Jl!8' nawot rozdarte drsewa Dl0S'j'~ miec eznsem swoie lLl!"t,yC'l€'. NUl. wzgQJ.l_li dalekirn w mieyscacli , klor,e troche dziko mnia byd?. znstawiene ~ elho pr~y rozwelinnch Staroi.yUl.,'r ell, Die :ra-i.~ okn pomi .".d7.}' ~wleio i buyno l.1i'i·itJl,}cemi drzewami, Zdaif} Sl~ na ten

I

,

.. •

,

ezas tow j.e·nu11 aml Lyell murew prz,ed ~,'iecj!:;nY'd-l ~ ~daie si~ nawet, :te ie La sama r.~ka sadailn, co i tegmachy gt~\,'iOll.·!a... 'fV takim przypadku us chle drzewo j k tQn~ prseh iia chmtu.y s ''1m lID zbidnlym w.i.eucL.olkiem:t upuwaiRia; widok i anda:Le ~'UJJ_ p.rzYZ11·oi-rcy ozdoby~

Drzcwa cho C Zl'i.'y kle sadzn .si~ pros to , pr.zecj,e,6 ezasem s ~ takie l~ypadki, ie i e 7;" _;,eszac Iub nachylac trsch a. Do !ego",,] hierrll.\!- sif! S8tunlii tie, ktoryot i1.1.:1. NnRua dala spadaiace ~nlLJ.zk.L. 1.'opoJa WJo .... ska lu b iune drz~''jj'3L wfu'o,~t rosuace j brz ydki ~ byJyby, gd yby ie krzy~

o nlbo p~dlyln sadzono, Ale nad V~lr,yvozf.'l1t, a]bo pl' . ...;y MOBtlu., czy]i przy klrNlce" Dad. St]:llllfJl1.yliem, czyli nnd 'l?fZCnV'Lr llfLchyluDA'l mlrzo za ~ .pnygitL'l, IoJla aJlb 0 ,F·iacz~ca Wief'"7.L a J .Pl"zyzwoih~ zna reIul.']. ]I]:.i ey see, Tnk,oi i ko J y sanie drzew CZt.5tO o::yn.i tysi 4_,t ezue i p:r2_yiem n e odndaltypr1::ez cienlc vmiiaiace sj~ s~yLko., KiecIy powiew gal~z].~ '!UBi t,:: C ie ich, co in 0 m en t ~.n.ny U\ n' pu..szcztt14']: pr,zedzi!.tienl promienie S! nneczner wtedy igr.ai.? 'p 000 ~·dzy listkami, alb 0 ,s,(Jw'-'!Jiq si c.? po mura ,yie., Ty dll wd z.! ~kdw ncb. lovydc nie zdola &'blarz:i lecz ie so Lie pnyw J.a.IiZCz,a, O_gror]nik Iub Poe-tao C (IJ pr.zy nis1run Sloncu, wiatr lel1..i powicwn o a.VV .sdJJ.Q du na Zadu) d , ciell s.lf bifJ.ka, Zi entia z daic si,~ plyn.,~ C h ez spo czynku t.YUl wi ntrern zrn iatnna ; ii;ra L] a s k na pl'~ estrsal miedzy saT ~~ziam i, a cienie .ze ,~wi a U r~m po lis tkad1. 8] ~ :Gu]]j~. "\Y te to

. I I!

godziny odmiana eielonosci, cicmna Swiera, Topola z Iisciami srebrne-

mi , rosmai te .k sztalty kr:zewu1L'''', l!'o:lowe ~ biale, *olt~, flu] kuwe ~ kwi ... tnienia, mchy~ knry, s~kj, sawiesaone blusscze, kllmatidy i capri folia~ uniesione, spoione, przygit-te, lolysnne Icbwytaiq. oczy, 7.rl(.h.iwi!ai~ nad grainem ty It l! rozs yp nn J elr L 0 £0:1 ct w w kolo C:1;lowleka , lk..l6r,yeh ("zts!u 'me p05lJ'7-~'gtl ten ~ co znudzon y snuie $1 ~ P Q Sw.i f.!d,e, pyLaitp: kaid.ego c:zoemby m(~e;} uni swoie napelniae ~ Zycl.B!. pr,zeclo'}g me iest lS10 tnyul,

(3)

J

[I.

'.rlka w zbiOlL'ze ~ychn'llomenLdw, w ktorych Dusza. lest ezynrne dobra; Czlowiek,. llory sz:~~S]i.wU clrligich" i sam umial 8i~ cz~m. ~3 trudnin c, iest ten, kt.ury ·2 yl nily\V:i~c>ey.. Szcz!;s1i wy sam, ie znal szacrmek CZi1JSU i ·~e go urn L..1l uzyc.; nie csul ni.gdy mludne.y t~skno.ty, kti.:U·a_ dla tyiu hnh.i na Y':vi~ksz~ W 'l:Ycl til iest pla b~' <II cZfS to ±rzo diem wiela z:llego. CZLlS, ktory upiJwa, k.h::Jree;O ustawrrie zaiui.e]1]ty; co s.i~ nam zd~ie, alho nieskruiceenie zwleklym, albe bystro znikai~cym,; dla nszysrkircb iednak .n.hvnym. 1toczy s,it3 kolem, }\:11 80 sum] wstrz.ymu."", iemy , popt-dzamy. R@z~.~Jek, k.t6ry sie ~m,stan,ill'via, dusza. pelna caulos ci , Iczynno Ac co dzienna przeska k ui <} sodziu:y, niemiersn C pl'Zielt·wy j k Lora ie przedziela. PE'6~t.n(awanie Zt1:S wlccze 8] ~ po ogrun"lradll laiieucha dhlgiego z.ycla ~ i znaczy ie ohrzydzenifm [t~s:knotL}.. Do uniknienia ·rych. n iesmnkow 1- ¥l i,~.s lub.ic, S'0sp CD darstwQ i O@'ody, UDJYIH~wniey.szym icst sposobem'm To WS7.ys·lkn raZP.m spoione , iest r=rIt.CCznt!rfi i sabawnem dla Wlil,sdciela, milem dIrt S:~~iadQ.w" ,pi~k'lllo.~,ci., dla krnin , sposobem do z}rda. dla ubogich, a pm:uiQ.tk.Q. Bif staie db tych , krorzy p Or 'Oo1S u.i ywac tcgn h~d ,~~

Dwa s~ sposoby uksztaleenia swegGir siedliskn ~ f4,]bo wyl'1_CZrll~C mi eyste na 0 gro d 0 ddzielny " alb 0 nie ru L j'tJ:C 0 gr-u II u , przy.ozd.o bie calc $\yoie m.i.e.'izknn]e~ -,;y pier\,\rszym p.r.zypi'ldkll Z~C~.lC nnlrazy ad 't;.romndZ!l3nia dose 1iczney czesci ,drzew, zeby b.Jitl ·wyst.u·cz'lif].ct).z~ mjaflowi., khl1'Y &12 pr.zcdsi~·b:letZ,e. IC-l,c1i derpHwo~6 dnzw'oH rczekac, l.lilype'~ndey i. nayoszczcdniey bylot.y s~koly zalot.yc z tych lo~·s"}'s~ki.("h, ,J,oslin i drzew ~ ktore mai~. sktadac Ogro du s:.JJdz enin, a dopi ero So zac~~c" kiedy iuz iest c.zenl napulnic, To lif~d.tli.BJk sip rno'wi iedJnie do. Ogro~16w ilhs.zer.nyd.l!. ~ rnz1eslych. Kto zas w mtLJym, ob.r~t.je pracuic, ten mo,~,o i bez SzkcHki ll\T lasach pobH:l.szycl1 ZJla]iB,sC dose ga.-I

'lllukej,'V drzew, ieb.y .zasad~ i ozdoh~ swcgo Ogrodn uJozyl, dod.aw~i,~~c po tem , .kitH, m.oi.e J' drze'

HL i. k[>zewy zl1graniczne, latwe d.o. .sp:ro ... ·,Jlrtlldzeni.n i d Or U trzjrn ywania '###BOT_TEXT###quot;If Dfl,szym krain,

T'lLdie tu unJJ.J.~SZClOlle ukuzq_ li.czb~ d.c-:zew, Ulzyoocznydl. do KMm b U,W , na yp]!'zod S.':IJmychl kIa io wych , pote-Jn i exntycznyd~ czyli :zag'ran.iczn}~dl tych , ktorc wytrZym.uif~ pod, naszt!m Niehem~ &obiij.C powoli rok re cznie, pl'zykladai Q.C pratey i 5 tarani a , moz:mt bea ·wiel .... liego kosztn przyprowadzj,c. Ogrud czyli 0sro,d,e.k sw6y do tak.ieso stan u., z C' milo 'L~dzie po D inlL cho dzH: ~ rn i ~o z niego OWOCOlo;~ i k v,,'iaro,w U~}'w~c, it to. \,szystko UI'zQ-d.2!U~ bez ussczerbku W ~ospQ.dt:IJr311"ie i bre~ zhJ Lmego wydatk.u.

I(Mm.b ies t to 51 (J'wO A:ngielskie,. pn}'l'~ te [H)WSZ eclmie do ~,y J,'a~euia ~rona. ~;ew sadzonycb, czyli losnQcyc h ,r<a . ...;cm. Li l~rnluia tlOUltlCZ·j].C, J110z]].aby uiemal powie.dzi'e,c·, i,epo Polsku iest to KJ(~b unew; i to sh.).,",~o naylepiey wyo bI'i'I,7-,1. ten SpOR~r~ b sadzeuia. 'Osro cl y \," tJlll. rouza.i.u wJnly~l(jne w AngEi,. maia za cd ciqgly i niendmienuy nasladowanie N atll.:ry , do daiac iey ty lko te '!"",",d zlf.li ." ktore UL,e, ozna csaisc sztuki ani liJl'ZJ-f]ll1.U~U" 7;~kd1). si!: Lydi. mieyscow~ i naturalne , n nrtJczt;.:i dey ,5'1 skutk iem l1i~p.a.·zerwa.rD.eg·o., smrauia i pilnosci W llltr.Z)""TIly w auiu, Nie raz mi si~ tJ.'.~6aJo bydz '!IV m.ieyscfIlch, ktorych nieporzndek i brudns OpU.sZ)CZieJ1~e .. Die dozwalalo p ostrzegac ~ 7.e '~' istn cie hyJyby hu!nem i i przy iemnemi ~ gel y6y 'W tychi,e m.iey£ each .B c.i'!CI5zkj byl Y "'Julie-.. eiona, trawa naturalnie ].1(1. :pod1tlii6rnu. OOSDi)_C<l od wiUn~'w.t gnoiow Ii ~\rnied u wolniona, i ie-by (h-z~'v3L dawno lam stoiace by Iy Lj'lko oczyszesonc: iniLy ins~yn'id.ok si~ okazjwal ~ milsze 1lt~go iu:Leysca b),!o-lJy iL1:l!Jde:; a \Y.I:a~cici~l musia i.by p'['7.Y:lni:\C, ieo b &J kOSZIU!. i z bardzo ~lal~ p]['ac~. Wide tak oWJch ]1I'7.Y1) adk6.w namienicbJm mo;gla i ale ltl.Lit- sobie po,chl'ebia~, i.e to, Co tu I) Ogroda.cb wyp1suit, pnel,~y-

j-

L-_

'.

.~

L

· '

'In WS'lY n ie Theae1l. Go.spod..BJrz na lV.si mleszkaiaey, odloiy kilka Iub ki1 b. nascis dnl w ruku prsynnymni ey na wyporz.~ dsenie ,w,}'lllieci,eni,c, odslonlonie tego, 00 posiada, moze tf'~ ezassm i doda sauzeni~J:t! elelliiu, OZ do byi zyskn sobi e.

An£mdskie Q,g.t"ody powszeclme ,CeJrt'lZ rniliQ pienvszdwt"ro narl inDenl t. Te si~ skladtB.i.'h iak \v{ley mowilam , z kMmblH,v, ntir-dzy ktoJem.i .sq. sciesek i i rnurawa, Klornby ~i1ry. '£0 gni'e rozrzucone, ktere aby hyly doskonj]1e.!1~j, pawirnny sic zbli;'Jc, :ile moznosci, do g,il.io,.~· i l.'1sdw J ktdre wi(iziemy po gUfnch, 'pE!g(Jrk.aeh i rlolinach, gd.:d.e Natura zd.obi. poloi.ania drzewami W ItysiQ~l.i1ych sposobach Inczone i ZU1U;$Zane. Takowe lj].~ki i gaiki Hie raz wzburlzain W P~Lej~zd}.J.i~cyeh iyCZC'Di..:-., ~eby iew swoich ,m 0 gH P asia dnc 0 gro dach, Te laski, dziko rosnqce , nnylel~iey ,vyobrnzj~ mog~, iak mile tak.owe miflCySC3~ iakru nl:l.o.ica mi~(lzy przeclltlldzkQ.

v~rod takowych gni6,w, a 0s]['odem, ~gdlti.e 8tl'Z}'ZO'l'1,Y szpnk:r- alb 0 rrliczka proii ciutenka '- ~.adnegQl'p ow BJ bu 11.i.,e "mtlmjj C3" p.rt!dko sir- sprzyk.r.zy i ebrzydnie, Te Ia . .ski nntnrelnc lluylepiey Th1.1.1czyc mog~, ial sadaic trzeha. )V nich bowlem stopnlo'wa.nie drsew, odmlana zielonusci iesr wybitnO"J! i okazal». lV tych. Inskach,